太平御览 · 李昉 · Chapter 84 of 1000

皇王部·卷九

PinyinModern Translation
Size

zhōu wén wáng wǔ wáng chéng wáng

这句话大意是:○周文王 武王 成王。

zhōu wén wáng

这句话大意是:周文王。

shǐ jì yuē zhōu hòu jì míng qì

这句话大意是:《史记》曰:周后稷,名弃。

qí mǔ yǒu tái shì nǚ yuē jiāng yuán

这句话大意是:其母有邰氏女,曰姜嫄。

jiāng yuán wèi dì kù yuán fēi

这句话大意是:姜嫄为帝喾元妃。

jiāng yuán chū yě jiàn jù rén jī xīn xīn rán yuè zhī suì jiàn zhī ér yùn

这句话大意是:姜嫄出野,见巨人迹,心欣然悦之,遂践之而孕。

jū qī ér shēng zǐ yǐ wéi bù xiáng qì zhī ài xiàng niú yáng guò zhě jiē bì bù jiàn

这句话大意是:居期而生子,以为不祥,弃之隘巷,牛羊过者皆避不践;。

xǐ zhì lín zhōng shì huì shān lín duō rén qiān ér qì qú zhōng bīng shàng fēi niǎo yǐ qí yì fù jiàn zhī

这句话大意是:徙置林中,适会山林多人,迁而弃渠中冰上,飞鸟以其翼覆荐之。

jiāng yuán yǐ wéi shén suì shōu yǎng zhī

这句话大意是:姜嫄以为神,遂收养之。

yīn míng wéi qì

这句话大意是:因名为弃。

qì wèi ér shí yóu xì hǎo zhòng shù má shū má shū yì měi

这句话大意是:弃为儿时,游戏好种树麻、菽,麻、菽溢美。

jí chéng rén suì hǎo gēng nóng xiāng dì zhī yi qīn jià sè

这句话大意是:及成人,遂好耕农,相地之宜,亲稼穑。

yáo wén zhī jǔ wèi nóng shī

这句话大意是:尧闻之,举为农师。

tiān xià de qí lì fēng zhī wū tái yīn tāi

这句话大意是:天下得其利,封之于邰,(音胎。

hào yuē hòu jì bié xìng jī shì

这句话大意是:)号曰后稷,别姓姬氏。

hòu jì zhī xìng zài táng yú zhī jì jiē yuē yǒu lìng dé

这句话大意是:后稷之兴,在唐、虞之际,皆曰有令德。

hòu jì zú zi bù zhú zhì lǜ fǎn

这句话大意是:后稷卒,子不窋(陟律反。

lì bù zhú mò nián xià hòu shì zhèng shuāi qù jì bù wu bù zhú shī qí guān ér bēn róng dí zhī jiān

这句话大意是:)立,不窋末年,夏后氏政衰,去稷不务,不窋失其官而奔戎狄之间。

bù zhú zú zi jū lì

这句话大意是:不窋卒,子鞠立。

jū zú zǐ gōng liú lì

这句话大意是:鞠卒,子公刘立。

gōng liú suī zài róng dí zhī jiān fù xiū hòu jì zhī yè wu gēng zhòng xíng dì yi bǎi xìng huái zhī duō cóng ér bǎo guī yān

现代白话:公刘虽在戎狄之间,复修后稷之业,务耕种,行地宜,百姓怀之,多从而保归呢。

zhōu dào xìng gài zì cǐ yě

这句话大意是:周道兴,盖自此也。

gōng liú zú zi qìng jié lì guó wū bīn

这句话大意是:公刘卒,子庆节立,国于邠。

jiǔ shì zhì gǔ gōng dǎn fù fù xiū hòu jì gōng liú zhī yè jī dé xíng yì guó rén jiē dài zhī xūn yù róng dí gōng zhī yù de de yǔ mín mín jiē nù yù zhàn

这句话大意是:九世至古公亶父,复修后稷、公刘之业,积德行义,国人皆戴之,獯鬻戎狄攻之,欲得地与民,民皆怒,欲战。

gǔ gōng yuē yǒu mín lì jūn jiāng yǐ lì zhī

这句话大意是:古公曰:"有民立君,将以利之。

jīn róng dí suǒ gōng zhàn yǐ wú de yǔ mín

现代白话:今戎狄所攻战,以我地与民。

mín zhī zài wǒ yǔ zài bǐ hé yì

这句话大意是:民之在我,与在彼,何异?

mín yù yǐ wǒ gù zhàn shā rén fù zǐ ér jūn zhī yǔ bù rěn wèi

这句话大意是:民欲以我故战,杀人父子而君之,予不忍为。

nǎi yǐ yǔ sī shǔ qù bīn dù qī jū yú liáng shān zhǐ wū qí xià

这句话大意是:"乃以与私属去邠,渡漆、沮,逾梁山,止于歧下。

bīn rén jǔ guó lǎo ruò jǐn guī wū qí xià jí tā páng guó wén gǔ gōng rén yì duō guī zhī

这句话大意是:邠人举国老弱尽归于歧下,及他旁国闻古公仁,亦多归之。

wū shì gǔ gōng nǎi biǎn róng dí zhī sú yíng zhù chéng guō shì wū ér yì bié jū zhī mín jiē gē sòng qí dé

这句话大意是:于是古公乃贬戎狄之俗,营筑城郭室屋而邑别居之,民皆歌颂其德。

gǔ gōng yǒu zhǎng zǐ yuē tài bó cì yuē yú zhòng

现代白话:古公有长孔子说太伯,次曰虞仲。

tài jiāng shēng shǎo zǐ jì lì jì lì qǔ dà rèn jiē xián fù rén shēng chāng yǒu shèng ruì

这句话大意是:太姜生少子季历,季历娶大任,皆贤妇人,生昌,有圣瑞。

gǔ gōng yuē wǒ shì dāng yǒu xīng zhě qí zài chāng hu

这句话大意是:古公曰"我世当有兴者,其在昌吗?

zhǎng zǐ tài bó yú zhòng zhī fù yù lì jì lì yǐ chuán chāng nǎi èr rén rú jīng mán wén shēn duàn fā yǐ ràng jì lì

这句话大意是:"长子太伯、虞仲知父欲立季历以传昌,乃二人如荆蛮,文身断发,以让季历。

gǔ gōng zú jì lì lì shì wèi wáng jì

这句话大意是:古公卒,季历立,是为王季。

wáng jì xiū gǔ gōng zhī dào dǔ wū xíng yì zhū hóu shùn zhī

这句话大意是:王季修古公之道,笃于行义,诸侯顺之。

wáng jì zú zi chāng lì shì wèi xī bó

这句话大意是:王季卒,子昌立,是为西伯。

xī bó yuē wén wáng zūn hòu jì gōng liú zhī yè zé gǔ gōng wáng jì zhī fǎ dǔ rén jìng lǎo cí shǎo

这句话大意是:西伯曰文王,遵后稷、公刘之业,则古公、王季之法,笃仁,敬老,慈少。

lǐ xià xián zhě rì zhōng bù xiá shí yǐ dài shì

这句话大意是:礼下贤者,日中不暇食以待士。

bó yí shū qí tài diān hóng yāo sàn yi shēng yù zǐ xīn jiǎ zhī tú jiē guī zhī

这句话大意是:伯夷、叔齐、太颠、闳夭、散宜生、鬻子、辛甲之徒皆归之。

chóng hóu hǔ zèn xī bó wū zhòu yuē xī bó jī dé zhū hóu xiàng zhī jiāng bù lì wū dì

这句话大意是:崇侯虎谮西伯于纣曰:"西伯积德,诸侯向之,将不利于帝。

zhòu qiú xī bó wū yǒu lǐ

这句话大意是:"纣囚西伯于羑里。

hóng yāo zhī tú nǎi qiú yǒu shēn shì měi nǚ lí róng zhī wén mǎ yīn yīn bì chén fèi zhòng xiàn zhī zhòu

这句话大意是:闳夭之徒乃求有莘氏美女、骊戎之文马,因殷嬖臣费仲献之纣。

nǎi shè zhī

这句话大意是:乃赦之。

zhòu xǐ cì zhī gōng shǐ fǔ yuè shǐ de zhēng fá wèi xī bó yuē sù rǔ zhě chóng hóu hǔ yě

现代白话:纣喜,赐之弓矢斧钺,使得征伐,谓西伯曰:"愬你者,崇侯虎也。

xī bó nǎi xiàn luò xi zhī de yǐ qǐng chú páo luò zhī xíng

这句话大意是:"西伯乃献洛西之地,以请除炮烙之刑。

xī bó suì wèi zhū hóu jué píng

这句话大意是:西伯遂为诸侯决平。

yú ruì rén yǒu yù bù néng jué rú yì zhōu

这句话大意是:虞、芮人有狱不能决,如诣周。

rù qí jiè jiàn gēng zhě jiē ràng pàn wèi jiàn xī bó ér cán xiāng wèi yuē wú suǒ zhēng zhě zhōu suǒ chǐ yě

现代白话:入其界,见耕者皆让畔,未见西伯而惭,相谓曰:"我所争者,周所耻也。

suì hái

这句话大意是:"遂还。

míng nián fá quǎn yí

这句话大意是:明年,伐犬夷。

yòu míng nián fá mì xū

这句话大意是:又明年,伐密须。

yòu míng nián fá chóng hóu hǔ ér xǐ dōu yú fēng zhū hóu duō guī zhī dōu fēng

这句话大意是:又明年,伐崇侯虎,而徙都于丰,诸侯多归之都丰。

míng nián ér hōng tài zǐ fā lì

这句话大意是:明年而薨,太子发立。

shàng shū dì mìng yàn yuē jì qiū zhī yuè jiǎ zǐ chì què xián dān shū rù fēng zhǐ chāng hù bài qǐ shǒu

这句话大意是:《尚书帝命验》曰:季秋之月甲子,赤雀衔丹书入丰,止昌户,拜稽首。

qǐ shǒu tóu zhì de yě

这句话大意是:(稽首,头至地也。

zhì yú bō xī zhī shuǐ lǚ shàng lǚ shì shàng míng

这句话大意是:)至于磻谿之水,吕尚(吕氏,尚名。

diào yá wáng xià qù bài jí jiàn yě

这句话大意是:)钓涯,王下趣拜(急见也。

yuē gōng wàng qī nián yuē gōng hu wǒ xiāng wàng qī nián yán jiǔ yě

这句话大意是:)曰:"公,望七年,(曰公乎,我相望七年,言久也。

nǎi jīn jiàn guāng jǐng yú sī

这句话大意是:)乃今见光景于斯!

zūn zhī cí

这句话大意是:"(尊之辞。

sī cǐ yě

这句话大意是:斯,此也。

dá yuē wàng diào de yù huáng bàn bì yuē huáng diào de yú zhōng yǒu huáng

这句话大意是:)答曰:"望钓得玉璜,(半璧曰璜,钓得鱼中有璜。

kè yuē jī shòu mìng lǚ zuǒ jīng

这句话大意是:)刻曰:姬受命,吕佐旌。

shòu tiān mìng wèi tiān zǐ lǚ zuǒ jīng lǐ zhī yě

这句话大意是:"(受天命为天子,吕佐旌,理之也。

suì zhì chē zuǒ wáng gōng zhí qū xià xián yě

这句话大意是:)遂置车左,王躬执驱,(下贤也。

chē zūn yuē zuǒ wáng shēn zhí pèi ér qū yān

现代白话:车尊曰左,王身执辔而驱呢。

hào yuē shī shàng fǔ

这句话大意是:)号曰师尚父。

zhōu shū yuē wén wáng chāng yuē wú wén zhī wú biàn gǔ wú yì cháng wú yīn móu wú shàn zhì wú gèng chuàng wèi cǐ zé bù xiáng

现代白话:《周书》曰:文王昌曰:"我闻之无变古,无易常,无阴谋,无擅制,无更创,为此则不祥。

tài gōng yuē fu tiān xià fēi cháng yī rén zhī tiān xià yě

这句话大意是:"太公曰:"夫天下,非常一人之天下也;。

tiān xià zhī guó fēi cháng yī rén zhī guó yě

这句话大意是:天下之国,非常一人之国也。

mò cháng yǒu zhī wéi yǒu dào zhě qǔ zhī

这句话大意是:莫常有之,惟有道者取之。

gǔ zhī wáng zhě wèi shǐ mín mín huà wèi shǎng mín mín quàn bù zhī nù bù zhī xǐ yú yú rán qí rú chì zǐ

这句话大意是:古之王者,未使民民化,未赏民民劝,不知怒,不知喜,愉愉然其如赤子。

cǐ gǔ shàn wéi zhèng yě

这句话大意是:此古善为政也。

yòu yuē wén wáng zài gǎo zhào tài zǐ fā yuē wū hū wǒ shēn lǎo yǐ

现代白话:又曰:文王在镐,召太子发,曰:"呜呼,我身老了。

wú yǔ rǔ wǒ suǒ bǎo yǔ wǒ suǒ shǒu chuán zhī zǐ sūn wú hòu dé ér guǎng huì zhōng xìn ér zhì ài

现代白话:我语你,我所保与我所守,传之子孙:我厚德而广惠,忠信而志爱;。

wú bù wéi jiāo chǐ bù wéi tài mǐ bù yín wū měi

现代白话:我不为骄侈,不为太靡,不淫于美;。

wú tiǎn zhù ér máo cí wú wèi mín ài fèi yě

现代白话:我栝柱而茅茨,我为民爱费也;。

chūn xià yù shān lín bù shēng yǐ chéng cǎo mù zhī zhǎng ér shèn tiān shí

这句话大意是:春夏育山林不升□,以成草木之长而慎天时;。

shuǐ zé bù nèi zhōu jí yǐ chéng yú biē zhī zhǎng

这句话大意是:水泽不内舟楫以成鱼鳖之长;。

bù mí bù luǎn yǐ chéng niǎo shòu zhī zhǎng

这句话大意是:不麛、不卵以成鸟兽之长;。

tián liè wéi shí bù shā tóng yáng bù yāo tāi tóng niú bù fú tóng mǎ bù chí bù wù zé bù xíng hài tǔ bù shī qí yi wàn wù bù shī qí xìng tiān xià bù shī qí shí

这句话大意是:畋猎惟时,不杀童羊,不夭胎,童牛不服,童马不驰不骛,泽不行害,土不失其宜,万物不失其性,天下不失其时。

yòu yuē wén wáng dú zuò píng qù zuǒ yòu shēn niàn yuǎn lǜ zhào tài gōng wàng yuē dì wáng měng bào wú wén qiáng liáng hǎo wǔ qīn líng zhū hóu kǔ láo tiān xià bǎi xìng zhī yuàn xīn shēng yǐ

现代白话:又曰:文王独坐,屏去左右,深念远虑,召太公望曰:"帝王猛暴无文,强梁好武,侵凌诸侯,苦劳天下,百姓之怨心生了。

qí zāi yǔ xī xíng ér de miǎn wū wú dào hu

这句话大意是:其灾,予奚行而得免于无道吗?

tài gōng yuē yīn qí suǒ wèi qiě xìng qí huà shàng zhī tiān dào zhōng zhī rén shì xià zhī dì lǐ nǎi kě yǐ yǒu guó yān

现代白话:"太公曰:"因其所为,且兴其化,上知天道,中知人事,下知地理,乃能够有国呢。

dì wáng shì jì yuē wén wáng chāng lóng yán hǔ jiān shēn cháng shí chǐ xiōng yǒu sì rǔ

这句话大意是:《帝王世纪》曰:文王昌,龙颜虎肩,身长十尺,胸有四乳。

yàn cháo bù shí yǐ yán sì fāng zhī shì

这句话大意是:晏朝不食,以延四方之士。

wén wáng hé liù zhōu zhī zhū hóu yǐ cháo zhòu zhòu yǐ chóng hóu zhī chán ér nù zhū hóu qǐng sòng wén wáng qì yú chéng

这句话大意是:文王合六州之诸侯以朝纣,纣以崇侯之谗而怒,诸侯请送文王弃于程。

shí nián zhēng yuè wén wáng zì shāng zhì chéng

这句话大意是:十年正月,文王自商至程。

tài sì mèng jiàn shāng tíng shēng jí tài zǐ fā qǔ zhōu tíng zhī zǐ shù zhī yú quē jiān zǐ huà wèi sōng bǎi zuò yù

这句话大意是:太姒梦见商庭生棘,太子发取周庭之梓,树之于阙间,梓化为松柏柞棫。

jué ér jīng yǐ gào wén wáng

这句话大意是:觉而惊,以告文王。

wén wáng bù gǎn zhàn zhào tài zǐ fā mìng zhù yǐ bì gào yú zōng miào qún shén rán hòu zhàn zhī yú míng táng jí fā bìng bài jí mèng suì zuò chéng wù

这句话大意是:文王不敢占,召太子发,命祝以币告于宗庙群神,然后占之于明堂,及发并拜吉梦,遂作程寤。

shǐ wén wáng jì fù wèi xī bó dōu yú yōng zhōu zhī de

这句话大意是:始,文王继父为西伯,都于雍州之地。

jí shòu mìng fù jiān liáng jīng èr zhōu huà bèi yú jiāng hàn zhī yù

这句话大意是:及受命,复兼梁荆二州,化被于江汉之域。

wū shì zhū hóu guī fù zhī zhě liù zhōu ér wén wáng bù shī chén jié

这句话大意是:于是诸侯归附之者六州,而文王不失臣节。

xiān shì wén wáng mèng rì yuè zhī guāng zhe shēn yòu yuè zhuó míng wū qí zuò wǔ xiàng zhī lè

这句话大意是:先是,文王梦日月之光著身,又𬸚𬸦鸣于岐,作武象之乐。

shén nóng shì shǐ zuò wǔ xián zhī qín yǐ jù gōng shāng jiǎo zhēng yǔ zhī yīn

这句话大意是:神农氏始作五弦之琴,以具宫、商、角、征、羽之音。

lì jiǔ dài zhì wén wáng fù zēng qí èr xián yuē shǎo gōng shǎo shāng

这句话大意是:历九代,至文王复增其二弦曰少宫、少商。

wén wáng sì wèi wǔ shí nián jí zhōu shū suǒ wèi wén wáng shòu mìng xiǎng guó wǔ shí nián shì yě

这句话大意是:文王嗣位五十年,即《周书》所谓"文王受命,享国五十年"是也。

luò shū líng zhǔn tīng yuē cāng dì jī chāng rì jiǎo wū bí shēn cháng bā chǐ èr cùn

这句话大意是:《雒书灵准听》曰:苍帝姬昌,日角乌鼻,身长八尺二寸。

shī yuē wén wáng zài shàng wū zhāo yú tiān

这句话大意是:《诗》曰:文王在上,于昭于天。

zhōu suī jiù bāng qí mìng wéi xīn

这句话大意是:周虽旧邦,其命维新。

yòu yuē wéi cǐ wén wáng xiǎo xīn yì yì

这句话大意是:又曰:维此文王,小心翼翼。

zhāo shì shàng dì yù huái duō fú

这句话大意是:昭事上帝,聿怀多福。

yòu yuē wén wáng yuē zī zī rǔ yīn shāng

现代白话:又曰:文王曰:"咨,咨你殷商!

fěi shàng dì bù shí yīn bù yòng jiù

这句话大意是:匪上帝不时,殷不用旧。

shī hán shén wù yuē tài rèn mèng cháng rén gǎn jǐ shēng wén wáng

这句话大意是:《诗含神雾》曰:太任梦长人感己,生文王。

chūn qiū yuán mìng bāo yuē wén wáng lóng yán róu jiān wàng yáng

这句话大意是:《春秋元命苞》曰:文王龙颜,柔肩望羊。

róu jiān yán xiàng lóng yīng qū qǐ

这句话大意是:(柔肩,言象龙膺曲起。

yòu yuē fá yīn zhě wèi jī chāng

这句话大意是:又曰:伐殷者,为姬昌。

jī chāng zhī yán jī shǐ yě

这句话大意是:(姬昌之言基始也。

chāng liǎng rì zhòng jiàn yán míng xiàng

这句话大意是:昌两日重见,言明象。

shēng wū qí lì wū fēng

这句话大意是:)生于岐,立于丰。

qí yōng zhōu zhī shān zuì dà zhě yě fēng yì zhàng

这句话大意是:(岐,雍州之山最大者也丰亦丈。

jīng yì rì wèi rì jīng suǒ yǔ yì gù suì yǐ wéi míng yě

这句话大意是:)精翼日,(为日精所羽翼,故遂以为名也。

yī qīng sè

这句话大意是:)衣青色。

mù shén yǐ qí fāng sè biǎo yī

这句话大意是:(木神以其方色表衣。

qiān zào xi shí kè xiāo

这句话大意是:)迁造西,十刻消。

qiān zào xi gài wén wáng wèi xī bó shí xī fāng zào yì dōng rù tǎo zhòu shí kè zhī jiān jí xiāo miè zhī

这句话大意是:(迁造西,盖文王为西伯时,西方造意东入讨纣十刻之间即消灭之。

yán shèng rén suǒ xiàng wú qián yě

这句话大意是:言圣人所向无前也。

yòu yuē wén wáng sì rǔ shì wèi hán liáng gài fǎ jiǔ qí bù ēn shū huì

这句话大意是:又曰:文王四乳,是谓含良,盖法酒旗,布恩舒惠。

jiǔ zhě rǔ yě

这句话大意是:(酒者乳也。

néng rǔ tiān xià bù ēn zhī wèi yě

这句话大意是:能乳天下,布恩之谓也。

chūn qiū gǎn jīng fú yuē kǒng zǐ àn lù shū hán guān wǔ cháng yīng rén zhī jī chāng wèi cāng dì jīng

这句话大意是:《春秋感精符》曰:孔子按《录书》含观五常英人,知姬昌为苍帝精。

mèng zǐ yuē xī zhě wén wáng zhī zhì qí yě gēng zhě jiǔ yī shì zhě shì lù guān shì jī ér bù zhēng zé liáng wú jìn zuì rén bù nú

这句话大意是:《孟子》曰:昔者文王之治岐也,耕者九一,仕者世禄,关市讥而不征,泽梁无禁,罪人不孥。

yán wǎng zhě wén wáng wèi xī bó shí shǐ xíng wáng zhèng shǐ qí mín xiū jǐng tián bā jiā gēng bā bǎi mǔ bǎi mǔ yǐ wéi gōng tián jí lú jǐng gù yuē jiǔ yī yě

这句话大意是:(言往者文王为西伯时,始行王政,使岐民修井田,八家耕八百亩,百亩以为公田及庐井,故曰九一也。

zhòu shí shuì zhòng wén wáng fù xíng gǔ fǎ yě

这句话大意是:纣时税重,文王复行古法也。

shì zhě shì lù xián zhě zǐ sūn bì yǒu tǔ de

这句话大意是:仕者世禄,贤者子孙必有土地。

guān yǐ jī nán fēi cháng bù zhēng shuì yě

这句话大意是:关以讥难非常不征税也。

nú qī zǐ yě

这句话大意是:孥,妻子也。

shī zhī lè ěr qī nú

现代白话:《诗》之乐你妻孥。

zuì rén zhī zǐ bù nú è zhǐ qí shēn bù jí qī zǐ yě

这句话大意是:罪人之子不孥,恶止其身,不及妻子也。

bēi zé yú liáng bù shè jìn yǔ mín gòng yě

这句话大意是:陂泽鱼梁不设禁,与民共也。

lǎo ér wú qī yuē guān lǎo ér wú fu yuē guǎ lǎo ér wú zǐ yuē dú yòu ér wú fù yuē gū

现代白话:)老而无妻曰鳏,老而无夫曰寡,老而无孔子说独,幼而无父曰孤。

cǐ sì zhě tiān xià zhī qióng mín ér wú gào zhě

这句话大意是:此四者天下之穷民而无告者。

wén wáng fā zhèng shī rén bì xiān sī sì zhě

这句话大意是:文王发政施仁,必先斯四者。

mò zǐ yuē chì què xián guī zhī qí shè yuē mìng zhōu wén wáng fá yú yīn

这句话大意是:《墨子》曰:赤雀衔珪之岐社,曰命周文王伐于殷。

hán zǐ yuē zhōu yǒu yù bǎn zhòu lìng lì suǒ zhī wáng yǔ yě

这句话大意是:《韩子》曰:周有玉板,纣令戾索之,王与也。

lǚ shì chūn qiū yuē wén wáng lì bā nián suì liù yuè wén wáng qǐn jí wǔ rì ér dì dòng dōng xī nán běi bù chū zhōu jiāo bǎi lì jiē qǐng yuē chén wén de zhī dòng yě wéi rén zhǔ yě

这句话大意是:《吕氏春秋》曰:文王立八年,岁六月,文王寝疾,五日而地动东西南北,不出周郊,百吏皆请曰:"臣闻地之动也,为人主也。

jīn wáng qǐn jí wǔ rì ér dì dòng sì miàn bù chū zhōu jiāo qún chén jiē kǒng qǐng yí zhī

这句话大意是:今王寝疾五日而地动四面,不出周郊,群臣皆恐,请移之。

wén wáng yuē ruò hé yí

这句话大意是:"文王曰:"若何移?

duì yuē xīng shì dòng zhòng yǐ zēng chéng

这句话大意是:"对曰:"兴事动众,以增城。

wáng yuē shì zhòng wú zuì yě bù kě chāng yě

现代白话:"王曰:"是重我罪也,不可昌也。

qǐng gǎi háng zhòng shàn yǐ yí zhī qí kě yǐ miǎn zhī hu

现代白话:请改行重善以移之,其能够免之吗。

wū shì jǐn qí lǐ zhì pí gé yǐ jiāo zhū hóu

这句话大意是:"于是谨其礼秩皮革,以交诸侯;。

shì qí cí lìng bì bó yǐ lǐ háo shì

这句话大意是:饰其辞令、币帛,以礼豪士;。

bān qí jué liè děng jí tián chóu yǐ shǎng qún chén

这句话大意是:颁其爵列等级田畴,以赏群臣。

wú jǐ hé jí nǎi zhǐ

这句话大意是:无几何,疾乃止。

huái nán zǐ yuē wén wáng guī zì shāng nǎi wèi yù mén zhù líng tái xiāng nǚ tóng jī zhōng gǔ yù mén yǐ yù shì mén wèi zhù shū yě

这句话大意是:《淮南子》曰:文王归自商,乃为玉门,筑灵台,相女童,击钟鼓,(玉门,以玉饰门为柱枢也。

xiāng nǚ tóng shì zhī yě

这句话大意是:相女童,视之也。

yǐ dài zhòu zhī shī yě

这句话大意是:)以待纣之失也。

zhòu wén zhī yuē zhōu bó chāng gǎi dào yì xíng wú wú yōu yǐ

现代白话:纣闻之曰:"周伯昌改道易行,我无忧了。

nǎi wèi páo luò pōu bǐ gàn tī yùn fù shā jiàn zhě

这句话大意是:"乃为炮烙,剖比干,剔孕妇,杀谏者。

wén wáng nǎi suì qí móu

这句话大意是:文王乃遂其谋。

yòu yuē wén wáng zhī shí zhòu wèi tiān zǐ fù liǎn wú dù shā wú zhǐ kāng liáng liú miǎn gōng zhōng chéng shì

这句话大意是:又曰:文王之时,纣为天子,赋敛无度,杀无止,康梁流湎,宫中成市。

kāng liáng zhèn lè liú miǎn jiǔ yě

这句话大意是:(康梁鸩乐,流湎酒也。

chéng shì yán jí zhě duō

这句话大意是:成市,言集者多。

zuò wéi páo luò zhī xíng kū jiàn zhě tī yùn fù tiān xià tóng xīn ér kǔ zhī

这句话大意是:)作为炮烙之刑,刳谏者,剔孕妇,天下同心而苦之。

wén wáng sì shì lèi shàn tài wáng wáng jì wén wáng wǔ wáng fán sì shì yě

这句话大意是:文王四世累善,(太王、王季、文王、武王,凡四世也。

xiū dé xíng yì chù qí zhōu zhī jiān dì fāng bù guò bǎi lǐ tiān xià èr fēn guī zhī

这句话大意是:)修德行义,处岐、周之间,地方不过百里,天下二分归之。

wén wáng yù yǐ bēi ruò zhì qiáng bào yǐ wéi tiān xià qù cán chú zéi ér chéng wáng dào gù tài gōng zhī móu zhǔ yě

这句话大意是:文王欲以卑弱制强暴,以为天下去残除贼而成王道,故太公之谋主也。

tài gōng wèi zhōu chén yīn fú bīng móu yě

这句话大意是:(太公为周陈阴符兵谋也。

jiǎ yì shū yuē wén wáng zhòu wò mèng rén dēng chéng ér hū jǐ yuē wǒ dōng běi zōu zhī fǔ gǔ yě sù yǐ rén jūn zàng wǒ

这句话大意是:《贾谊书》曰:文王昼卧,梦人登城而呼己曰:"我东北陬之腐骨也,速以人君葬我。

wén wáng yuē nuò

这句话大意是:"文王曰:"诺!

jué zhào lì shì zhī xìn yǒu yān

现代白话:"觉,召吏视之,信有呢。

wén wáng yuē sù yǐ rén jūn zàng zhī

这句话大意是:文王曰:"速以人君葬之。

lì yuē cǐ wú zhǔ qǐng yǐ wǔ dài fū

这句话大意是:"吏曰:"此无主,请以五大夫。

wén wáng yuē wú mèng zhōng yǐ xǔ zhī yǐ nài hé qí bèi yě

现代白话:"文王曰:"我梦中已许之了,奈何其背也。

shì mín wén zhī yuē wǒ jūn bù yǐ mèng zhī gù bèi fǔ gǔ kuàng wū shēng rén hu

这句话大意是:"士民闻之曰:"我君不以梦之故背腐骨,况于生人乎!

huán zi xīn lùn yuē wén wáng cāo zhě

这句话大意是:《桓子新论》曰:《文王操》者,。

wén wáng zhī shí

这句话大意是:文王之时,。

zhòu wú dào

这句话大意是:纣无道,。

làn jīn wèi gé

这句话大意是:烂金为格,。

yì jiǔ wèi chí

这句话大意是:溢酒为池,。

gōng zhōng xiāng cán

这句话大意是:宫中相残,。

gǔ ròu chéng ní

这句话大意是:骨肉成泥,。

xuán shì yáo tái

这句话大意是:璇室瑶台,。

ǎi yún yì fēng

这句话大意是:蔼云翳风,。

zhōng shēng léi qǐ

这句话大意是:钟声雷起,。

jí dòng tiān dì

这句话大意是:疾动天地,。

wén wáng gōng bèi fǎ dù

这句话大意是:文王躬被法度,。

yīn xíng rén yì

这句话大意是:阴行仁义,。

yuán qín zuò cāo

这句话大意是:援琴作操。

gù qí shēng fēn yǐ rǎo hài jiǎo zhèn shāng

这句话大意是:故其声纷以扰,骇角震商。

qín cāo yuē shòu mìng zhě wèi wén wáng shòu tiān mìng

这句话大意是:琴操曰"受命者,谓文王受天命。

wén wáng yǐ zhòu shí wéi qí hóu gōng xiū dào dé zhí xíng rén yì bǎi xìng fù qīn

这句话大意是:文王以纣时为岐侯,躬修道德,执行仁义,百姓附亲。

shì shí zhòu wèi wú dào kū tāi zhǎn shè fèi huài sān rén tiān tǒng yì yùn zhū hóu wǎ jiě jiē guī wén wáng

这句话大意是:是时,纣为无道,刳胎斩涉,废坏三仁,天统易运,诸侯瓦解,皆归文王。

qí hòu yǒu fèng huáng xián shū wū jiāo

这句话大意是:其后,有凤凰衔书于郊。

wén wáng yuē yīn dì wú dào nüè luàn tiān xià huáng mìng yǐ yí bù dé fù jiǔ

这句话大意是:文王曰:"殷帝无道,虐乱天下,皇命已移,不得复久。

nǎi zuò fèng huáng zhī gē yuē yì yì xiáng xiáng luán huáng xī

这句话大意是:"乃作《凤凰》之歌曰:"翼翼翔翔,鸾皇兮。

xián shū lái yóu yǐ mìng chāng xī

这句话大意是:衔书来游,以命昌兮。

zhān tiān àn tú yīn jiāng wáng xī

这句话大意是:瞻天案图,殷将亡兮。

cāng cāng hào tiān shǐ yǒu méng xī

这句话大意是:苍苍皓天,始有萌兮。

wǔ shén lián jīng hé móu fáng xī

这句话大意是:五神连精,合谋房兮。

yòu yuē wén wáng xiū dé bǎi xìng qīn fù

这句话大意是:又曰:文王修德,百姓亲附。

shì shí chóng hóu hǔ yǔ wén wáng liè wéi zhū hóu dé bù néng jí wén wáng cháng jí dù zhī

这句话大意是:是时,崇侯虎与文王列为诸侯,德不能及文王,常嫉妒之。

nǎi zèn wén wáng wū zhòu yuē xī bó chāng shèng rén yě

这句话大意是:乃谮文王于纣曰:"西伯昌,圣人也。

zhǎng zǐ fā zhōng zǐ dàn jiē shèng rén yě

这句话大意是:长子发,中子旦,皆圣人也。

sān shèng hé móu jūn qí lǜ zhī

这句话大意是:三圣合谋,君其虑之。

nǎi qiú wén wáng wū yǒu lǐ

这句话大意是:"乃囚文王于羑里。

lǚ shì chūn qiū yuē zhōu wén wáng shǐ rén kòu de dé rén zhī hái lì yǐ wén wén wáng wén wáng lìng zàng zhī

这句话大意是:《吕氏春秋》曰:周文王使人扣地,得人之骸,吏以闻文王,文王令葬之。

lì yuē cǐ wú zhǔ yǐ

现代白话:吏曰:"此无主了。

wén wáng yuē yǒu tiān xià zhě tiān xià zhī zhǔ

这句话大意是:"文王曰:"有天下者,天下之主;。

yǒu yī guó zhě yī guó zhī zhǔ

这句话大意是:有一国者,一国之主。

jīn wǒ fēi qí zhǔ yé

这句话大意是:今我非其主耶?

suì lìng yǐ yī guān zàng zhī

这句话大意是:"遂令以衣棺葬之。

tiān xià wén zhī yuē zé jí kū gǔ yòu kuàng wū rén hū zāi

现代白话:天下闻之,曰:"泽及枯骨,又况于人乎啊!

huò de bǎo yǐ wēi qí guó wén wáng de xiǔ gǔ yǐ yù qí yì gù shèng rén zhī wū wù yě wú bù bèi cái yě

这句话大意是:"或得宝以危其国,文王得朽骨以喻其意,故圣人之于物也,无不被才也。

yòu yuē wén wáng chù qí shì zhòu yuān wǔ yā sūn zhāo xī bì shí yā zhèng

这句话大意是:又曰:文王处岐事纣,冤侮雅孙,朝夕必时,(雅,正;。

sūn shùn

这句话大意是:孙,顺。

zhòu suī yuān wǎng wǔ màn zhī ér wén wáng yóu zhèng shùn zhū hóu zhī lǐ bù shī qí shí yě

这句话大意是:纣虽冤枉侮慢之,而文王犹正顺诸侯之礼,不失其时也。

zhǐ gòng bì shì jì sì bì jìng

这句话大意是:)止贡必适,祭祀必敬。

zhòu xǐ mìng wén wáng chēng xī bó cì zhī qiān lǐ zhī de

这句话大意是:纣喜,命文王称西伯,赐之千里之地。

wén wáng zài bài qǐ shǒu ér zhì cí yuē yuàn wèi mín qǐng qù páo luò zhī xíng

这句话大意是:文王再拜稽首而致辞曰:"愿为民请去炮烙之刑。

zhòu jiàn yùn dǒu làn rén shǒu yīn zuò tóng zhù bù huǒ qí xià lìng rén zǒu qí shàng duò huǒ ér sǐ yǐ zhī wéi lè fāng zhī yuè zhé pào gù míng wéi páo luò yě

这句话大意是:"(纣见熨斗烂人手,因作铜柱布火其下,令人走其上,堕火而死,以之为乐,方之〈月乇〉炮,故名为炮烙也。

wén wáng fēi è qiān lǐ zhī de yě yǐ wéi mín qǐng qù páo luò zhī xíng bì děi mín xīn de mín xīn zé xián wū qiān lǐ zhī de yǐ

现代白话:)文王非恶千里之地也,以为民请去炮烙之刑,必得民心,得民心则贤于千里之地了。

lǚ shì chūn qiū yuē wén wáng xiū dé bǎi xìng qīn fù shì shí chóng hóu hǔ yǔ wén wáng tóng liè wèi zhū hóu dé bù néng jí wén wáng cháng jí dù zhī

这句话大意是:《吕氏春秋》曰:文王修德,百姓亲附,是时,崇侯虎与文王同列为诸侯,德不能及文王,常嫉妒之。

nǎi zèn wén wáng yú zhòu yuē xī bó chāng shèng rén yě zhǎng zǐ fā zhōng zǐ dàn jiē shèng hé móu jūn qí lǜ zhī

这句话大意是:乃谮文王于纣曰:"西伯昌圣人也,长子发、中子旦皆圣,合谋,君其虑之。

zhòu nǎi qiú wén wáng yú yǒu lǐ jiāng yù shā zhī

这句话大意是:"纣乃囚文王于羑里,将欲杀之。

wū shì wén wáng sì chén sàn yi shēng děng nǎi zhōu liú hǎi nèi jīng lì fēng tǔ de měi nǚ èr rén shuǐ zhōng wén bèi bái mǎ zhū liè yǐ xiàn wū zhòu chén wū zhōng tíng

这句话大意是:于是文王四臣散宜生等乃周流海内,经历丰土,得美女二人,水中文贝、白马、朱鬛以献于纣,陈于中庭。

zhòu lì chū xī bó

这句话大意是:纣立出西伯。

wén wáng zài yǒu lǐ shí yǎn yì bā guà wèi liù shí sì zuò yù ě zhī cí kùn yú shí jù yú jí lí nǎi shēn fèn yǐ zuò gē yuē yīn dào hùn hùn jìn zhuó fán xī

这句话大意是:文王在羑里时演《易》八卦为六十四,作郁厄之辞,困于石,据于蒺藜,乃申愤以作歌曰:"殷道溷溷,浸浊烦兮。

zhū zǐ xiāng hé bù bié fēn xī

这句话大意是:朱紫相合,不别分兮。

mí luàn shēng sè xìn chán yán xī

这句话大意是:迷乱声色,信谗言兮。

yán yán zhī nüè shǐ wǒ qiān xī

这句话大意是:阎阎之虐,使我愆兮。

yōu bì láo jǐng yóu qí yán xī gòu wǒ sì rén yōu qín qín xī

这句话大意是:幽闭牢穽,由其言兮,遘我四人,忧勤勤兮。

lùn héng yuē wén wáng yǐn jiǔ qiān zhōng shèng rén néng yǐ dé jiāng jiǔ yě

这句话大意是:《论衡》曰:文王饮酒千锺,圣人能以德将酒也。

dì wáng shì jì yuē wén wáng yàn cháo bù shí yǐ yán sì fāng zhī shì

这句话大意是:《帝王世纪》曰:文王晏朝不食,以延四方之士。

shì yǐ tài diān hóng yāo sàn yi shēng nán gōng shì zhī shǔ xián zhì shì wèi sì chén

这句话大意是:是以太颠、闳夭、散宜生、南宫适之属咸至,是为四臣。

wén wáng suī zài zhū hóu zhī wèi xí wèi xī bó zhòu jì qiú wén wáng wén wáng zhī zhǎng zǐ yuē bó yì kǎo zhì yú yīn wèi zhòu yù zhòu yǐ wéi gēng cì wén wáng yuē shèng rén dāng bù shí qí zi gēng

现代白话:文王虽在诸侯之位,袭为西伯,纣既囚文王,文王之长孔子说伯邑考,质于殷为纣御,纣以为羹,赐文王曰:"圣人当不食其子羹。

wén wáng de ér shí zhī

这句话大意是:"文王得而食之。

zhòu yuē shuí wèi xī bó shèng zhě qí zi gēng shàng bù zhī yě

这句话大意是:纣曰:"谁谓西伯圣者,其子羹尚不知也。

wèi chén sī wáng cáo zhí wén wáng zàn yuē wū hè shèng dé shí wéi wén wáng

这句话大意是:魏陈思王曹植《文王赞》曰:于赫圣德,实维文王。

sān fēn yǒu èr yóu fù shì shāng

这句话大意是:三分有二,犹复事商。

huà jiā yú ruì páng jì sì fāng

这句话大意是:化加虞芮,旁暨四方。

wáng yè kè zhāo wǔ sì suì guāng

这句话大意是:王业克昭,武嗣遂光。

yòu wén wáng chì què zàn yuē xī bó jī dé tiān mìng yōu gù

这句话大意是:又《文王赤雀赞》曰:西伯积德,天命攸顾。

chì què xián shū yuán jí chāng hù

这句话大意是:赤雀衔书,爰集昌户。

ruì wèi tiān shǐ hé qì suǒ zhì

这句话大意是:瑞为天使,和气所致。

jiē ěr hòu wáng chāng qī ér zhì

现代白话:嗟你后王,昌期而至。

zhōu yǔ xìn wén wáng jiàn lǚ shàng zàn yuē yán guī yǎng lǎo chuí diào xi chuān

这句话大意是:周·庾信《文王见吕尚赞》曰:言归养老,垂钓西川。

àn shàng pán shí xī wéi xiǎo chuán

这句话大意是:岸上盘石,溪惟小船。

fēng yǔ wèi gǎn yì qì yí rán

这句话大意是:风雨未感,意气怡然。

yǒu cǐ xiāng wàng yú jīn jǐ nián

这句话大意是:有此相望,于今几年。

wǔ wáng

这句话大意是:○武王。

shū yuē wǔ wáng róng chē sān bǎi chéng bīng chē yī chéng bù zú qī shí sān rén fán èr wàn yī qiān quán shù yě

这句话大意是:《书》曰:武王戎车三百乘,(兵车一乘,步卒七十三人,凡二万一千,全数也。

hǔ bēn sān bǎi rén hǔ bēn shàn zhàn yán qí měng yě

这句话大意是:)虎贲三百人,(虎贲善战,言其猛也。

yǔ zhòu zhàn yú mù yě zuò mù shì

这句话大意是:)与纣战于牧野,作《牧誓》。

shàng shū zhōng hou yuē tài zǐ fā yǐ zhòu cún sān rén fù sān rén jī zǐ bǐ gàn wēi zǐ yě

这句话大意是:《尚书中候》曰:太子发以纣存,三仁附,(三仁,箕子、比干、微子也。

jí wèi bù chēng wáng dù yú méng jīn zhōng liú shòu wén mìng dài tiān móu

这句话大意是:)即位不称王,渡于盟津,中流受文命,待天谋。

bái yú yuè rù wáng zhōu wáng fǔ qǔ yú cháng sān chǐ chì wén yǒu zì tí mù xià míng shòu yòu

这句话大意是:白鱼跃入王舟,王俯取鱼,长三尺,赤文,有字题目下,名授右。

yòu zhù yě

这句话大意是:(右,助也。

tiān gào yǐ fá zhòu zhī yì shì qí zhù yě

这句话大意是:天告以伐纣之意,是其助也。

yǒu huǒ zì tiān chū yú wáng wū liú wèi chì wū wǔ zhì yǐ gǔ jù lái

这句话大意是:)有火自天出于王屋,流为赤乌五至,以谷俱来。

liú xíng yě

这句话大意是:(流,行也。

wǔ zhì yóu wǔ lái

这句话大意是:五至犹五来。

chì wū chéng wén què shū zhī fú

这句话大意是:)赤乌成文,雀书之福。

wén wáng de chì què dān shū jīn wǔ wáng zhì chì wū jù yīng zhōu shàng chì gù yán chéng wén yě

这句话大意是:(文王得赤雀丹书,今武王致赤乌,俱应周尚赤,故言成文也。

shī yuē kǎo bǔ wéi wáng zhái shì hào jīng

这句话大意是:《诗》曰:考卜维王,宅是镐京。

wéi guī zhèng zhī wǔ wáng chéng zhī

这句话大意是:维龟正之,武王成之。

lǐ yuē wǔ wáng zuǎn tài wáng wáng jì wén wáng zhī xù yī róng yī ér yǒu tiān xià shēn bù shī tiān xià zhī xiǎn míng zūn wèi tiān zǐ fù yǒu sì hǎi zhī nèi

这句话大意是:《礼》曰:武王缵太王、王季、文王之绪,一戎衣而有天下,身不失天下之显名,尊为天子,富有四海之内。

zōng miào xiǎng zhī zǐ sūn bǎo zhī

这句话大意是:宗庙享之,子孙保之。

zuǎn jì yě

这句话大意是:(缵,继也。

xù yè yě

这句话大意是:绪业也。

róng bīng yě

这句话大意是:戎,兵也。

yī dú wéi yīn shēng zhī wù

这句话大意是:衣读为殷,声之误。

yī zhě yī fá yīn yě

这句话大意是:一者,一伐殷也。

yòu yuē xī yīn zhòu luàn tiān xià pú jiǔ hòu yǐ xiǎng zhū hóu

这句话大意是:又曰:昔殷纣乱天下,脯九侯,以享诸侯。

shì yǐ zhōu gōng xiāng wǔ wáng yǐ fá zhòu

这句话大意是:是以周公相武王以伐纣。

lè jī yào jiā yuē wǔ wáng chéng mìng xīng shī zhū yú zhòu wàn guó xián xǐ

这句话大意是:《乐稽耀嘉》曰:武王承命兴师,诛于纣,万国咸喜。

jūn dù méng jīn qián gē hòu wǔ

这句话大意是:军渡盟津,前歌后舞。

hòu nǎi tài ān jiā jǐ rén zú zhuó jiǔ yù yáo

这句话大意是:后乃太安,家给人足,酌酒郁摇。

yù yáo xǐ mào

这句话大意是:(郁摇,喜貌。

chūn qiū yuán mìng bāo yuē wǔ wáng pián chǐ shì wèi gāng qiáng

这句话大意是:《春秋元命苞》曰:武王骈齿,是谓刚强。

chéng mìng zhū hài yǐ shùn tiān xīn

这句话大意是:承命诛害,以顺天心。

shǐ jì yuē wǔ wáng jí wèi tài gōng wàng wèi shī zhōu gōng dàn wèi fǔ zhào gōng bì gōng zhī tú zuǒ yòu wáng xiū wén wáng yè

这句话大意是:《史记》曰:武王即位,太公望为师,周公旦为辅,召公、毕公之徒左右王,修文王业。

jiǔ nián dōng dōng guān bīng méng jīn

这句话大意是:九年冬,东观兵盟津。

wéi wén wáng mù zhǔ zài yǐ jū zhōng jūn

这句话大意是:为文王木主,载以居中军。

zì chēng tài zǐ fā yán fèng wén wáng yǐ fá bù gǎn zì zhuān

这句话大意是:自称太子发,言奉文王以伐,不敢自专。

nǎi gào sī mǎ sī tú sī kōng suì xīng shī dù hé

这句话大意是:乃告司马、司徒、司空,遂兴师渡河。

shí zhū hóu bù qī ér huì méng jīn zhě bā bǎi zhū hóu jiē yuē zhòu kě fá yǐ

现代白话:时诸侯不期而会盟津者八百,诸侯皆曰:"纣可伐了。

wǔ wáng yuē zhū kě

这句话大意是:"武王曰:"朱可。

nǎi hái shī

这句话大意是:"乃还师。

jū èr nián wén zhòu hūn luàn zī shén pōu bǐ gàn qiú jī zǐ

这句话大意是:居二年,闻纣昏乱滋甚,剖比干,囚箕子。

tài shī bì shǎo shī qiáng bào qí yuè qì ér bēn zhōu

这句话大意是:太师庇、少师强抱其乐器而奔周。

wū shì wǔ wáng nǎi dù méng jīn yǐ zú chí zhòu zhòu shī jiē dǎo bīng zhàn zhòu jūn kuì pàn zǒu dēng lù tái zhī shàng méng yī qí zhū yù zì fán yú huǒ ér sǐ

这句话大意是:于是武王乃渡盟津以卒驰纣,纣师皆倒兵战,纣军溃,叛走,登鹿台之上,蒙衣其珠玉,自燔于火而死。

wáng suì rù zhì zhòu sǐ suǒ

这句话大意是:王遂入,至纣死所。

wǔ wáng zì shè zhòu sān fā ér hòu xià chē yǐ huáng yuè duàn zhòu tóu xuán tài bái zhī qí

这句话大意是:武王自射纣三发而后下车,以黄钺断纣头,悬太白之旗。

zhòu bì qiè dá jǐ èr nǚ jiē zì shā

这句话大意是:纣嬖妾妲己二女皆自杀。

wáng yòu shè sān fā zhǎn yǐ xuán yuè xuán qí tóu xiǎo bái zhī qí

这句话大意是:王又射三发,斩以玄钺,悬其头小白之旗。

chū fù yú jūn

这句话大意是:出,复于军。

qí míng rì suì chú zhòu gōng shì yīn mín jí dì wèi

这句话大意是:其明日,遂除纣宫,誓殷民,即帝位。

dì wáng shì jì yuē wǔ wáng zì méng jīn hái fǎn yú zhōu jiàn yē rén wáng zì zuǒ yōng ér yòu shàn zhī

这句话大意是:《帝王世纪》曰:武王自盟津还,返于周,见暍人,王自左拥而右扇之。

sì nián qǐ shī zhì wěi shuǐ

这句话大意是:四年,起师至鲔水。

jiǎ zǐ zhì yú shāng jiāo mù yě wáng wà xì jiě wǔ rén shì yú qián mò kěn wèi wáng xì wà jiē yuē chén suǒ yǐ shì jūn wáng fēi wéi xì wà yě

这句话大意是:甲子,至于商郊牧野,王袜系解,五人侍于前,莫肯为王系袜,皆曰:"臣所以事君王,非为系袜也。

wáng nǎi shì máo ér xì zhī yǔ zhòu zhàn zhòu shī bài jì qín fèi zhòng è lái zhòu fù yú jīng zì fán yú xuān shì ér sǐ

这句话大意是:"王乃释旄而系之,与纣战,纣师败绩,擒费仲、恶来,纣赴于京,自燔于宣室而死。

nǎi yǐ dà qí huī zhū hóu rù yīn dū

这句话大意是:乃以大旗麾诸侯入殷都。

bǎi xìng xián xíng yú jiāo

这句话大意是:百姓咸行于郊。

wáng shǐ gào yuē shàng tiān jiàng xiū

这句话大意是:王使告曰:"上天降休。

shāng rén jiē bài wáng yì dá bài

这句话大意是:"商人皆拜,王亦答拜。

yǐ bīng rén zào zhòu jí dá jǐ wáng qīn shè shè zhī sān fā rán hòu xià chē yǐ jiàn jī zhī

这句话大意是:以兵人造纣及妲己,王亲射,射之三发,然后下车以剑击之。

zhōu gōng wèi sī tú shǐ yǐ huáng yuè zhǎn zhòu tóu

这句话大意是:周公为司徒,使以黄钺斩纣头;。

zhào gōng wèi sī kōng yòu shǐ yǐ xuán yuè zhǎn dá jǐ

这句话大意是:召公为司空,又使以玄钺斩妲己。

míng rì tiān yù

这句话大意是:明日,天雨。

wáng mìng chú dào xiū shè rù shāng gōng cháo chéng tāng zhī miào

这句话大意是:王命除道修社,入商宫,朝成汤之庙。

dēng táng jiàn měi yù rù shì jiàn měi nǚ wáng jiē qǔ ér guī zhī zhū hóu

这句话大意是:登堂见美玉,入室见美女,王皆取而归之诸侯。

tiān xià wén zhī yǐ lián yú cái sè yǐ

现代白话:天下闻之,以廉于财色了。

zhì jīng yú shāng róng zhī lǘ shì jī zǐ zhī qiú sàn lù tái zhī cái fā jù qiáo zhī sù yǐ zhèn pín mín

这句话大意是:置旌于商容之闾,释箕子之囚,散鹿台之财,发钜桥之粟,以赈贫民。

mìng nán gōng kuò bó dá shǐ yì qiān jiǔ dǐng yú luò yì mìng hóng yāo fēng bǐ gàn zhī mù

这句话大意是:命南宫括、伯达、史佚,迁九鼎于洛邑,命闳夭封比干之墓。

yīn mín xián xǐ

这句话大意是:殷民咸喜。

shí nián dōng wáng bēng yú gǎo bìn yú qí

这句话大意是:十年冬,王崩于镐,殡于岐。

shí nián jiǔ shí sān suì yǐ

现代白话:时年九十三岁了。

tài zǐ sòng lì wèi chéng wáng

这句话大意是:太子诵立,为成王。

yuè shū yuē bā bǎi zhū hóu jiē yī dàn huì yú méng jīn zhī shàng bù yán tóng cí bù hū zì lái jǐn zhī wǔ wáng zhōng xìn yù cóng fá zhòu

这句话大意是:《越书》曰:八百诸侯,皆一旦会于盟津之上,不言同辞,不呼自来,尽知武王忠信,欲从伐纣。

mò zǐ yuē tiān xī wǔ wáng huáng niǎo zhī qí

这句话大意是:《墨子》曰:天锡武王黄鸟之旗。

huái nán zǐ yuē wǔ wáng fá zhòu dù yú méng jīn

这句话大意是:《淮南子》曰:武王伐纣,渡于盟津。

yáng hòu zhī bō nì liú ér jī jí fēng huì míng rén mǎ bú jiàn

这句话大意是:阳侯之波,逆流而击,疾风晦暝,人马不见。

wū shì wǔ wáng zuǒ cāo huáng yuè yòu zhí bái máo chēn mù ér huī zhī yuē yú zài tiān xià shuí gǎn hài wú yì zhě

现代白话:于是武王左操黄钺,右执白旄,瞋目而麾之曰:"余在天下,谁敢害我意者?

wū shì fēng jì ér bō ba

这句话大意是:"于是风济而波罢。

yòu yuē wǔ wáng kè yīn yù zhù gōng wū wǔ xíng zhī shān

这句话大意是:又曰:武王克殷,欲筑宫于五行之山。

wǔ xíng shān jīn tài háng shān yě

这句话大意是:(五行山,今太行山也。

hé nèi yě wáng xiàn běi shàng dǎng jiān

这句话大意是:河内野王县北上党间。

zhōu gōng yuē bù kě

这句话大意是:)周公曰:"不可。

fu wǔ xíng zhī shān gù sāi xiǎn zǔ zhī de yě

这句话大意是:夫五行之山,固塞险阻之地也。

shǐ wǒ dé néng fù zhī zé tiān xià nà qí gòng zhí zhě huí yě

这句话大意是:使我德能覆之,则天下纳其贡职者回也;。

huí yū nán yě

这句话大意是:(回,纡难也。

shǐ wǒ yǒu bào luàn zhī xíng zé tiān xià zhī fá wǒ nán

这句话大意是:)使我有暴乱之行,则天下之伐我难。

zhōu gōng yán wǒ yǒu bào luàn zhī xíng zé tiān xià dāng lái fá wǒ wú wéi wū wǔ xíng zhī shān shǐ tiān xià lái fá wǒ zhě nán yě yán qí yī dé bù shì xiǎn yě

这句话大意是:(周公言我有暴乱之行,则天下当来伐我,无为于五行之山,使天下来伐我者难也,言其依德不恃险也。

cǐ suǒ yǐ sān shí liù shì ér bù duó yě

这句话大意是:)此所以三十六世而不夺也。

shuō yuàn yuē wǔ wáng fá zhòu guò zhuì zhǎn shān guò shuǐ zhé zhōu guò gǔ fā liáng guò shān fén lái shì mín wú fǎn zhì

这句话大意是:《说苑》曰:武王伐纣,过坠斩山,过水折舟,过谷发梁,过山焚莱,示民无返志。

chéng wáng

这句话大意是:○成王。

shǐ jì yuē chéng wáng shǎo zhōu gōng shè zhèng

这句话大意是:《史记》曰:成王少,周公摄政。

guǎn shū cài shū qún dì yí zhōu gōng yǔ wǔ gēng zuò luàn pàn zhōu

这句话大意是:管叔、蔡叔群弟疑周公,与武庚作乱,叛周。

zhōu gōng fèng chéng wáng mìng fá zhū wǔ gēng shā guǎn shū cài shū yǐ wēi zǐ kāi dài yīn hòu guó wū sòng

这句话大意是:周公奉成王命,伐诛武庚,杀管叔、蔡叔,以微子开代殷后,国于宋。

zhōu gōng xíng zhèng qī nián chéng wáng zhǎng zhōu gōng fǎn zhèng chéng wáng běi miàn jiù qún chén zhī wèi

这句话大意是:周公行政七年,成王长,周公反政成王,北面就群臣之位。

chéng wáng zài fēng shǐ zhào gōng fù yíng luò yì rú wǔ wáng zhī yì

这句话大意是:成王在酆,使召公复营洛邑,如武王之意。

zhōu gōng fù bo shēn shì zú yíng zhù jū jiǔ dǐng yān

现代白话:周公复卜申视,卒营筑,居九鼎呢。

yuē cǐ tiān xià zhī zhōng sì fāng rù gòng dào lǐ jūn

这句话大意是:曰:"此天下之中,四方入贡道里均。

zuò zhōu guān

这句话大意是:"作《周官》。

xìng zhèng lǐ lè zhì dù wū shì gǎi ér mín hé mù sòng shēng xìng

这句话大意是:兴正礼乐,制度于是改,而民和睦,颂声兴。

dì wáng shì jì yuē zhōu gōng jū zhǒng zǎi shè zhèng

这句话大意是:《帝王世纪》曰:周公居冢宰摄政。

chéng wáng nián shào wèi néng zhì shì gù hào yuē rú zǐ

这句话大意是:成王年少,未能治事,故号曰"孺子"。

bā nián wáng shǐ gōng qīn wáng shì yǐ zhōu gōng wèi tài shī fēng bó qín yú lǔ

这句话大意是:八年,王始躬亲王事,以周公为太师,封伯禽于鲁。

fù zǐ bìng mìng zhōu gōng bài yú qián lǔ gōng bài yú hòu

这句话大意是:父子并命,周公拜于前,鲁公拜于后。

wáng yǐ zhōu gōng yǒu xūn láo wū tiān xià gù jiā lǔ yǐ sì děng zhī shàng jiān èr shí sì fù yōng dì fāng qī bǎi lǐ gé chē qiān shèng

这句话大意是:王以周公有勋劳于天下,故加鲁以四等之上,兼二十四附庸,地方七百里,革车千乘。

wáng jì yíng dōu luò yì fù jū fēng hào

这句话大意是:王既营都洛邑,复居丰镐。

huái yí xú róng jí shāng yǎn yòu pàn yòu nǎi dà sōu yú qí yáng dōng fá huái yí

这句话大意是:淮夷、徐戎及商奄又叛,又乃大搜于岐阳,东伐淮夷。

qī nián wáng bēng nián shí liù yǐ

现代白话:七年,王崩,年十六了。

tài zǐ zhāo dài lì

这句话大意是:太子钊代立。

huái nán zǐ yuē chéng wáng wèn zhèng wū yǐn yì yuē wú hé dé zhī xíng yǐn yì shǐ yì yě

现代白话:《淮南子》曰:成王问政于尹逸曰:"我何德之行,(尹佚,史佚也。

ér mín qīn qí shàng

这句话大意是:)而民亲其上?

duì yuē shǐ zhī shí ér jìng shùn zhī

这句话大意是:"对曰:"使之时而敬顺之。

wáng yuē qí dù ān zhì

这句话大意是:"王曰:"其度安至?

yuē rú lín shēn yuān rú lǚ bó bīng

这句话大意是:"曰:"如临深渊,如履薄冰。

wáng yuē jù zāi wáng rén hu

现代白话:"王曰:"惧啊,王人乎!

yǐn yì yuē tiān dì zhī jiān sì hǎi zhī nèi shàn zhī zé wú xù yě bù shàn zé wú chóu yě

现代白话:"尹逸曰:"天地之间,四海之内,善之则我蓄也,不善则我仇也。

lǚ shì chūn qiū yuē dàn suǒ cháo qióng xiàng zhī zhōng wèng yǒu zhī shì zhě qī shí rén wén wáng zào zhī ér wèi suì wǔ wáng suì ér wèi chéng

这句话大意是:《吕氏春秋》曰:旦所朝穷巷之中,瓮牖之士者七十人,文王造之而未遂,武王遂而未成。

zhōu gōng dàn bào shǎo zhǔ ér chéng zhī gù yuē chéng wáng

这句话大意是:周公旦抱少主而成之,故曰:"成王"。

jiǎ yì shū yuē zhōu chéng wáng wèn yù zǐ yuē guǎ rén wén shèng wáng zài shàng wèi shǐ mín fù qiě shòu

现代白话:《贾谊书》曰:周成王问鬻孔子说:"寡人闻圣王在上位,使民富且寿。

fu fù zé kě wèi yě

这句话大意是:夫富则可为也。

shòu zé bù zài tiān hu

这句话大意是:寿则不在天吗。

yù zǐ duì yuē shèng wáng zài shàng wèi zé tiān xià wú jūn bīng zhī shì gù zhū hóu bù xiāng gōng ér mín bù sī dòu bù xiāng shā yě zé mín miǎn wū yī sǐ ér dé yī shēng yǐ

现代白话:"鬻子对曰:"圣王在上位,则天下无军兵之事,故诸侯不相攻,而民不私斗、不相杀也,则民免于一死而得一生了。

shèng wáng zài shàng jūn jī wū dào ér lì jī wū dé mín jī wū yòng gù fù rén wéi qí suǒ yī zhàng fū wèi qí suǒ shí mín miǎn èr sǐ ér dé èr shēng yǐ

现代白话:圣王在上,君积于道,而吏积于德,民积于用,故妇人为其所依,丈夫为其所食,民免二死而得二生了。

shèng wáng zài shàng zé jūn jī wū rén ér lì jī wū ài ér mín jī wū shùn zé xíng fá fèi wú yāo è zhī zhū zé mín miǎn wū sān sǐ de sān shēng yǐ

现代白话:圣王在上则君积于仁,而吏积于爱,而民积于顺,则刑罚废,无夭遏之诛,则民免于三死得三生了。

shèng wáng zài shàng zé shǐ mín yǐ shí ér yòng zhī yǒu jié zé mín wú lì jí yǐ zé mín miǎn wū sì sǐ de sì shēng yǐ

现代白话:圣王在上则使民以时,而用之有节,则民无厉疾了,则民免于四死,得四生了。

qín cāo yuē zhōu jīn téng zhě zhōu gōng zuò jīn téng shū yě

这句话大意是:《琴操》曰:周金滕者,周公作《金滕》书也。

wǔ wáng hōng tài zǐ sòng xí wǔ wáng zhī yè nián qī suì bù néng tǒng lǐ hǎi nèi zhōu gōng wèi shè zhèng

这句话大意是:武王薨,太子诵袭武王之业,年七岁,不能统理海内,周公为摄政。

shì shí zhōu gōng qiú zhū guǎn cài zhī hòu yǒu bàng gōng wū wáng zhě yán gōng zhuān guó zhī quán zhà cè móu jiāng wēi shè jì bù kě zhì zhī

这句话大意是:是时,周公囚诛管、蔡之后,有谤公于王者,言公专国之权,诈策谋,将危社稷,不可置之。

chéng wáng wén zhī bó rán dà nù yù qiú zhōu gōng zhōu gōng nǎi bēn yú lǔ ér sǐ

这句话大意是:成王闻之,勃然大怒,欲囚周公,周公乃奔于鲁而死。

chéng wáng wén gōng sǐ qiě nù zhī qiě shāng zhī yǐ gōng lǐ zàng zhī

这句话大意是:成王闻公死,且怒之,且伤之,以公礼葬之。

tiān nǎi dà bào fēng jí yǔ hé jià jiē yǎn mù zhé shāng

这句话大意是:天乃大暴风疾雨,禾稼皆偃,木折伤。

chéng wáng jù fā jīn téng zhī shū jiàn zhōu gōng suǒ wéi wǔ wáng dǎo mìng yǐ shēn shú zhī shū

这句话大意是:成王惧,发《金滕》之书,见周公所为武王祷,命以身赎之书。

chéng wáng zhí shū ér qì yuē shuí yán zhōu gōng yù wēi shè jì zhě

这句话大意是:成王执书而泣曰:"谁言周公欲危社稷者!

qǔ suǒ chán gōng zhě ér zhū zhī lù wū guó

这句话大意是:"取所谗公者而诛之,戮于国。

tiān nǎi fǎn fēng jì yǔ hé jià fù qǐ

这句话大意是:天乃反风霁雨,禾稼复起。

chéng wáng zuò sī mù zhī gē

这句话大意是:成王作思慕之歌。

✦ You read 皇王部·卷九

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.