隋书 · 魏征 · Chapter 36 of 85

列传·卷一

PinyinModern Translation
Size

hòu fēi

这句话大意是:后妃。

fu yīn yáng zhào fēn qián kūn dìng wèi jūn chén zhī dào sī zhe fū fù zhī yì cún yān

现代白话:夫阴阳肇分,乾坤定位,君臣之道斯著,夫妇之义存呢。

yīn yáng hé zé cái chéng wàn wù jiā dào zhèng zé huà xíng tiān xià yóu jìn jí yuǎn zì jiā xíng guó pèi tiān zuò hé bù yì dà hu

现代白话:阴阳和则裁成万物, 家道正则化行天下,由近及远,自家刑国,配天作合,不是也很大吗!

xīng wáng shì xì bù yì zhòng hu

现代白话:兴亡是系,不是也很 重吗!

shì yǐ xiān wáng shèn zhī zhèng qí běn ér yán qí fáng

这句话大意是:是以先王慎之,正其本而严其防。

hòu zhī jì tǐ mǐ kè yù xiū gān xīn róu màn zhī róng wǎng niàn yōu xián zhī cāo

这句话大意是:后之继体,靡克聿修,甘心柔曼之容,罔 念幽闲之操。

chéng bài yōu shǔ ān wēi sī zài

这句话大意是:成败攸属,安危斯在。

gù huáng yīng jiàng ér yú dào lóng rèn sì guī ér jī zōng shèng mèi dá zhì xià yīn zhī xìn bāo zhào jié zhōu hàn zhī huò

这句话大意是:故皇、英降而虞道隆,任、姒归而姬宗盛,妹、 妲致夏、殷之衅,褒、赵结周、汉之祸。

yuán lì jìn sòng shí fán yǒu tú

这句话大意是:爰历晋、宋,实繁有徒。

jiē wèi yǐ chǒng shēng róng fēi dé jìn zì xíng yín pì mò gù lǐ yí wèi xiāo wèi chī bài bù xuán zhǒng

这句话大意是:皆位以宠升,荣 非德进,恣行淫僻,莫顾礼仪,为枭为鸱,败不旋踵。

hòu zhī kàng lì chén jí zhèng wèi jū zhōng hǎn dǎo píng yì zhī tú duō zūn fù chē zhī zhé

这句话大意是:后之伉俪宸极,正位居中, 罕蹈平易之途,多遵覆车之辙。

jū jiū zhī dé qiān zǎi jì liáo

这句话大意是:雎鸠之德,千载寂寥;。

pìn jī zhī chen shū bāng jiē xiǎng

这句话大意是:牝鸡之晨,殊邦接响。

yǎo tiǎo shū nǚ mǐ yǒu qiú yú wù mèi

这句话大意是:窈窕 淑女,靡有求于寤寐;。

kēng qiāng huán pèi xiān kè sì yú huī yīn

这句话大意是:铿锵环佩,鲜克嗣于徽音。

yǒng niàn qián xiū tàn shēn tóng guǎn

这句话大意是:永念前修,叹深彤管。

lǎn zǎi jí yú jì wǎng kǎo xíng shì yú dāng shí cún wáng dé shī zhī jī gài yì duō yǐ

现代白话:览载籍于 既往,考行事于当时,存亡得失之机,盖亦多了。

gù shù huáng hòu liè zhuàn suǒ yǐ chuí jiè jiāng lái

这句话大意是:故述《皇后列传》,所以垂戒将 来。

rán hòu fēi zhī zhì xià yīn yǐ qián lüè yǐ

现代白话:然后妃之制,夏、殷以前略了。

zhōu gōng dìng lǐ nèi zhí shǐ bèi liè yān

现代白话:周公定礼,内职始备列呢。

qín hàn yǐ xià dài yǒu yán gé pǐn zhì chà cì qián shǐ zài zhī xiáng yǐ

现代白话:秦、汉以下,代有 沿革,品秩差次,前史载之详了。

qí liáng yǐ jiàng lì wèi jì zhōu fèi zhì yì sǔn cēn cī bù yī

这句话大意是:齐、梁以降,历魏暨周,废置益损,参差不一。

zhōu xuān sì wèi bù lǜ diǎn zhāng yī yī dí chēng zhōng gōng zhě fán yǒu wǔ

这句话大意是:周宣嗣位,不率典章,衣祎翟、称中宫者,凡有五。

fū rén yǐ xià lüè wú dìng shù

这句话大意是:夫人以下,略无定数。

gāo zǔ sī gé qián bì dà jiáo qí wéi wéi huáng hòu zhèng wèi bàng wú sī chǒng fù guān chēng hào wèi xiáng bèi yān

现代白话:高祖思 革前弊,大矫其违,唯皇后正位,傍无私宠,妇官称号,未详备呢。

kāi huáng èr nián zhe nèi guān zhī shì lüè yī zhōu lǐ shěng miè qí shù

这句话大意是:开皇二年,著 内官之式,略依《周礼》,省灭其数。

pín sān yuán zhǎng jiào sì dé shì zhèng sān pǐn

这句话大意是:嫔三员,掌教四德,视正三品。

shì fù jiǔ yuán zhǎng bīn kè jì sì shì zhèng wǔ pǐn

这句话大意是:世妇九员, 掌宾客祭祀,视正五品。

nǚ yù sān shí bā yuán zhǎng nǚ gōng sī xǐ shì zhèng qī pǐn

这句话大意是:女御三十八员,掌女工丝枲,视正七品。

yòu cǎi hàn jìn jiù yí zhì liù shàng liù sī liù diǎn dì xiāng tǒng shè yǐ zhǎng gōng yè zhī zhèng

这句话大意是:又采汉、晋旧仪, 置六尚、六司、六典,递相统摄,以掌宫掖之政。

yī yuē shàng gōng zhǎng dǎo yǐn huáng hòu jí guī gē lǐn cì

这句话大意是:一曰尚宫,掌导引皇后及闺合廪 赐。

guǎn sī lìng sān rén zhǎng tú jí fǎ shì jiū chá xuān zòu

这句话大意是:管司令三人,掌图籍法式,纠察宣奏;。

diǎn zōng sān rén zhǎng zōng xǐ qì wán

这句话大意是:典综三人,掌综玺器玩。

èr yuē shàng yí zhǎng lǐ yí jiào xué

这句话大意是:二曰尚仪,掌 礼仪教学。

guǎn sī lè sān rén zhǎng yīn lǜ zhī shì

这句话大意是:管司乐三人,掌音律之事;。

diǎn zàn sān rén zhǎng dǎo yǐn nèi wài mìng fù cháo jiàn

这句话大意是:典赞三人,掌导引内外命妇朝见。

sān yuē shàng fú zhǎng fú zhāng bǎo zàng

这句话大意是:三曰尚服, 掌服章宝藏。

guǎn sī shì sān rén zhǎng zān ěr huā yán

这句话大意是:管司饰三人,掌簪珥花严;。

diǎn zhì sān rén zhǎng jīn zhì gào mù

这句话大意是:典栉三人,掌巾栉膏沐。

sì yuē shàng shí zhǎng jìn shàn xiān cháng

这句话大意是:四曰尚食,掌进 膳先尝。

guǎn sī yī sān rén zhǎng fāng yào bǔ shì

这句话大意是:管司医三人,掌方药卜筮;。

diǎn qì sān rén zhǎng zūn yí qì mǐn

这句话大意是:典器三人,掌樽彝器皿。

wǔ yuē shàng qǐn zhǎng wéi zhàng chuáng rù

这句话大意是:五曰尚寝,掌帏帐床 褥。

guǎn sī yán sān rén zhǎng pū shè sǎ sǎo

这句话大意是:管司筵三人,掌铺设洒扫;。

diǎn zhí sān rén zhǎng shàn sǎn dēng zhú

这句话大意是:典执三人,掌扇伞灯烛。

liù yuē shàng gōng zhǎng yíng zào bǎi yì

这句话大意是:六曰尚工,掌营造百役。

guǎn sī zhì sān rén zhǎng yī fú cái féng

这句话大意是:管司制三人,掌衣服裁缝;。

diǎn huì sān rén zhǎng cái bó chū rù

这句话大意是:典会三人,掌财帛出入。

liù shàng gè sān yuán shì cóng jiǔ pǐn liù sī shì xūn pǐn liù diǎn shì liú wài èr pǐn

这句话大意是:六尚各三员,视从九品,六司 视勋品,六典视流外二品。

chū wén xiàn huáng hòu gōng cān lì shì wài yù cháo zhèng nèi shàn gōng wéi huái jí dù zhī xīn xū pín qiè zhī wèi bù shè sān fēi fáng qí shàng bī

这句话大意是:初,文献皇后功参历试,外预朝政,内擅宫闱,怀嫉妒 之心,虚嫔妾之位,不设三妃,防其上逼。

zì pín yǐ xià zhì liù shí yuán

这句话大意是:自嫔以下,置六十员。

jiā yòu yì sǔn fú zhāng jiàng qí pǐn zhì

这句话大意是:加又抑损服章, 降其品秩。

zhì wén xiàn bēng hòu shǐ zhì guì rén sān yuán zēng pín zhì jiǔ yuán shì fù èr shí qī yuán yù nǚ bā shí yī yuán

这句话大意是:至文献崩后,始置贵人三员,增嫔至九员,世妇二十七员,御女八十一 员。

guì rén děng guān zhǎng gōng wéi zhī wu liù shàng yǐ xià jiē fēn lì yān

现代白话:贵人等关掌宫闱之务,六尚已下,皆分隶呢。

yáng dì shí hòu fēi pín yù wú lí fù zhí wéi duān róng lì shì péi cóng yàn yóu ér yǐ

这句话大意是:炀帝时,后妃嫔御,无厘妇职,唯端容丽饰,陪从宴游而已。

dì yòu cān xiáng diǎn gù zì zhì jiā míng zhe zhī yú lìng

这句话大意是:帝又参详典故, 自制嘉名,著之于令。

guì fēi shū fēi dé fēi shì wèi sān fū rén pǐn zhèng dì yī

这句话大意是:贵妃、淑妃、德妃,是为三夫人,品正第一。

shùn yí shùn róng shùn huá xiū yí xiū róng xiū huá chōng yí chōng róng chōng huá shì wèi jiǔ pín pǐn zhèng dì èr

这句话大意是:顺仪、顺容、 顺华、修仪、修容、修华、充仪、充容、充华,是为九嫔,品正第二。

jié yú yī shí èr yuán pǐn zhèng dì sān měi rén cái rén yī shí wǔ yuán pǐn zhèng dì sì shì wèi shì fù

这句话大意是:婕妤一十二 员,品正第三,美人、才人一十五员,品正第四,是为世妇。

bǎo lín èr shí sì yuán pǐn zhèng dì wǔ

这句话大意是:宝林二十四员,品正 第五;。

yù nǚ èr shí sì yuán pǐn zhèng dì liù

这句话大意是:御女二十四员,品正第六;。

cǎi nǚ sān shí qī yuán pǐn zhèng dì qī shì wèi nǚ yù

这句话大意是:采女三十七员,品正第七,是为女御。

zǒng yī bǎi èr shí yǐ xù yú yàn qǐn

这句话大意是:总一百二 十,以叙于宴寝。

yòu yǒu chéng yī dāo rén jiē qū shì zuǒ yòu bìng wú yuán shù shì liù pǐn yǐ xià

这句话大意是:又有承衣刀人,皆趋侍左右,并无员数,视六品已下。

shí yòu zēng zhì nǚ guān zhǔn shàng shū shěng yǐ liù jú guǎn èr shí sì sī

这句话大意是:时又增置女官,准尚书省,以六局管二十四司。

yī yuē shàng gōng jú guǎn sī yán zhǎng xuān chuán zòu qǐ

这句话大意是:一曰尚宫局,管司言,掌宣传 奏启;。

sī bù zhǎng míng lù jì dù

这句话大意是:司簿,掌名录计度;。

sī zhèng zhǎng gé shì tuī fá sī wéi zhǎng mén gé guǎn yuè

这句话大意是:司正,掌格式推罚,司闱,掌门阁管钥。

èr yuē shàng yí jú guǎn sī jí zhǎng jīng shǐ jiào xué zhǐ bǐ jī àn

这句话大意是:二曰尚仪局, 管司籍,掌经史教学,纸笔几案;。

sī lè zhǎng yīn lǜ

这句话大意是:司乐,掌音律;。

sī bīn zhǎng bīn kè

这句话大意是:司宾,掌宾客;。

sī zàn zhǎng lǐ yí zàn xiāng dǎo yǐn

这句话大意是:司赞,掌礼仪赞 相导引。

sān yuē shàng fú jú guǎn sī xǐ zhǎng cóng xǐ fú jié

这句话大意是:三曰尚服局,管司玺,掌琮玺符节;。

sī yī zhǎng yī fú

这句话大意是:司衣,掌衣服;。

sī shì zhǎng tāng mù jīn zhì wán nòng

这句话大意是:司饰,掌汤沐巾栉玩 弄;。

sī zhàng zhǎng zhàng wèi róng qì

这句话大意是:司仗,掌仗卫戎器。

sì yuē shàng shí jú guǎn sī shàn zhǎng shàn xiū

这句话大意是:四曰尚食局,管司膳,掌膳羞;。

sī niàng zhǎng jiǔ lǐ xī hǎi

这句话大意是:司酿,掌酒醴醯醢;。

sī yào zhǎng yī wū yào jì

这句话大意是:司药, 掌医巫药剂;。

sī chì zhǎng lǐn xì chái tàn

这句话大意是:司饎,掌廪饩柴炭。

wǔ yuē shàng qǐn jú guǎn sī shè zhǎng chuáng xí wéi zhàng pū shè sǎ sǎo

这句话大意是:五曰尚寝局,管司设,掌床席帷帐,铺设洒扫;。

sī yú zhǎng yú niǎn sǎn shàn zhí chí yǔ yí

这句话大意是:司舆,掌舆辇伞扇,执持羽仪;。

sī yuàn zhǎng yuán yīn zhòng zhí shū cài guā guǒ

这句话大意是:司苑,掌园𬘡种植,蔬菜瓜果;。

sī dēng zhǎng huǒ zhú

这句话大意是:司灯,掌火烛。

liù yuē shàng gōng jú guǎn sī zhì zhǎng yíng zào cái féng

这句话大意是:六 曰尚工局,管司制,掌营造裁缝;。

sī bǎo zhǎng jīn yù zhū jī qián huò

这句话大意是:司宝,掌金玉珠玑钱货;。

sī cǎi zhǎng zēng bó

这句话大意是:司彩,掌缯帛;。

sī zhī zhǎng zhī rǎn

这句话大意是:司织, 掌织染。

liù shàng èr shí èr sī yuán gè èr rén wéi sī lè sī shàn yuán gè sì rén

这句话大意是:六尚二十二司,员各二人,唯司乐、司膳员各四人。

měi sī yòu zhì diǎn jí zhǎng yǐ èr qí zhí

这句话大意是:每司又置典及掌,以 贰其职。

liù shàng shí rén pǐn cóng dì wǔ

这句话大意是:六尚十人,品从第五;。

sī èr shí bā rén pǐn cóng dì liù

这句话大意是:司二十八人,品从第六;。

diǎn èr shí bā rén pǐn cóng dì qī

这句话大意是:典二十八人,品从第七;。

zhǎng èr shí bā rén pǐn cóng dì jiǔ

这句话大意是:掌二十八人,品从第九。

nǚ shǐ liú wài liàng jú xián jù duō zhě shí rén yǐ xià wú dìng yuán shù

这句话大意是:女使流外,量局闲剧,多者十人已下,无定员数。

lián shì fēn zhí gè yǒu sī cún yān

现代白话:联事分 职,各有司存呢。

wén xiàn dú hú huáng hòu hé nán luò yáng rén zhōu dà sī mǎ hé nèi gōng xìn zhī nǚ yě

这句话大意是:文献独狐皇后,河南洛阳人,周大司马、河内公信之女也。

xìn jiàn gāo zǔ yǒu jī biǎo gù yǐ hòu qī yān shí nián shí sì

现代白话:信见高祖有奇表, 故以后妻呢,时年十四。

gāo zǔ yǔ hòu xiāng de shì wú yì shēng zhī zǐ

这句话大意是:高祖与后相得,誓无异生之子。

hòu chū yì róu shùn gōng xiào bù shī fù dào

这句话大意是:后初亦柔顺恭孝,不失妇 道。

hòu zǐ wèi zhōu míng dì hòu cháng nǚ wèi zhōu xuān dì hòu guì qī zhī shèng mò yǔ wéi bǐ ér hòu měi qiān bēi zì shǒu shì yǐ wéi xián

这句话大意是:后姊为周明帝后,长女为周宣帝后,贵戚之盛,莫与为比,而后每谦卑自守, 世以为贤。

jí zhōu xuān dì bēng gāo zǔ jū jìn zhōng zǒng bǎi kuí hòu shǐ rén wèi gāo zǔ yuē dà shì yǐ rán qí shòu zhī shì bì bù dé xià miǎn zhī

这句话大意是:及周宣帝崩,高祖居禁中,总百揆,后使人谓高祖曰:“大事已然,骑 兽之势,必不得下,勉之!

gāo zǔ shòu shàn lì wèi huáng hòu

这句话大意是:”高祖受禅,立为皇后。

tū jué cháng yǔ zhōng guó jiāo shì yǒu míng zhū yī qiè jià zhí bā bǎi wàn yōu zhōu zǒng guǎn yīn shòu bái hòu shì zhī

这句话大意是:突厥尝与中国交市,有明珠一箧,价值八百万,幽州总管阴寿白后市之。

hòu yuē fēi wǒ suǒ xū yě

这句话大意是:后曰: “非我所须也。

dāng jīn róng dí lǚ kòu jiàng shì bà láo wèi ruò yǐ bā bǎi wàn fēn shǎng yǒu gōng zhě

这句话大意是:当今戎狄屡寇,将士罢劳,未若以八百万分赏有功者。

bǎi liáo wén ér bì hè

这句话大意是:”百僚闻而 毕贺。

gāo zǔ shén chǒng dàn zhī

这句话大意是:高祖甚宠惮之。

shàng měi lín cháo hòu zhé yǔ shàng fāng niǎn ér jìn zhì gé nǎi zhǐ

这句话大意是:上每临朝,后辄与上方辇而进,至阁乃止。

shǐ huàn guān cì shàng zhèng yǒu suǒ shī suí zé kuāng jiàn duō suǒ hóng yì

这句话大意是:使宦官伺上,政 有所失,随则匡谏,多所弘益。

hou shàng tuì cháo ér tóng fǎn yàn qǐn xiāng gù xīn rán

这句话大意是:候上退朝而同反燕寝,相顾欣然。

hòu zǎo shī èr qīn cháng huái gǎn mù jiàn gōng qīng yǒu fù mǔ zhě měi wèi zhì lǐ yān

现代白话:后早失二亲,常 怀感慕,见公卿有父母者,每为致礼呢。

yǒu sī zòu yǐ zhōu lǐ bǎi guān zhī qī mìng yú wáng hòu xiàn zhāng zài xī qǐng yī gǔ zhì

这句话大意是:有司奏以《周礼》百官之妻,命于王后, 宪章在昔,请依古制。

hòu yuē yǐ fù rén yǔ zhèng huò cóng cǐ jiàn bù kě kāi qí yuán yě

这句话大意是:后曰:“以妇人与政,或从此渐,不可开其源也。

bù xǔ

这句话大意是:”不许。

hòu měi wèi zhū gōng zhǔ yuē zhōu jiā gōng zhǔ lèi wú fù dé shī lǐ yú jiù gū lí báo rén gǔ ròu cǐ bù shùn shì ěr děng dāng jiè zhī

现代白话:后每谓诸公主曰:“周家公主,类无妇德,失礼于舅姑,离薄人骨肉,此不顺事, 你等当诫之。

dà dū dū cuī zhǎng rén hòu zhī zhōng wài xiōng dì yě fàn fǎ dāng zhǎn

这句话大意是:”大都督崔长仁,后之中外兄弟也,犯法当斩。

gāo zǔ yǐ hòu zhī gù yù miǎn qí zuì

这句话大意是:高祖以后之故,欲免 其罪。

hòu yuē guó jiā zhī shì yān kě gù sī

现代白话:后曰:“国家之事,呢可顾私!

zhǎng rén jìng zuò sǐ

这句话大意是:”长仁竟坐死。

hòu yì mǔ dì tuó yǐ māo guǐ wū gǔ zhòu zǔ yú hòu zuò dāng sǐ

这句话大意是:后异母弟陀,以猫鬼巫蛊咒 诅于后,坐当死。

hòu sān rì bù shí wèi zhī qǐng mìng yuē tuó ruò chǔn zhèng hài mín zhě qiè bù gǎn yán

这句话大意是:后三日不食,为之请命曰:“陀若蠢政害民者,妾不敢言。

jīn zuò wèi qiè shēn gǎn qǐng qí mìng

这句话大意是:今坐 为妾身,敢请其命。

tuó yú shì jiǎn sǐ yī děng

这句话大意是:”陀于是减死一等。

hòu měi yǔ shàng yán jí zhèng shì wǎng wǎng yì hé gōng zhōng chēng wéi èr shèng

这句话大意是:后每与上言及政事,往往意合,宫中称为 二圣。

hòu pō rén ài měi wén dà lǐ jué qiú wèi cháng bù liú tì

这句话大意是:后颇仁爱,每闻大理决囚,未尝不流涕。

rán xìng yóu dù jì hòu gōng mò gǎn jìn yù

这句话大意是:然性尤妒忌,后宫莫敢进御。

yù chí jiǒng nǚ sūn yǒu měi sè xiān zài gōng zhōng

这句话大意是:尉迟迥 女孙有美色,先在宫中。

shàng yú rén shòu gōng jiàn ér yuè zhī yīn cǐ de xìng

这句话大意是:上于仁寿宫见而悦之,因此得幸。

hòu cì shàng tīng cháo yīn shā zhī

这句话大意是:后伺上听朝,阴杀之。

shàng yóu shì dà nù dān qí cóng yuàn zhōng ér chū bù yóu jìng lù rù shān gǔ jiān èr shí yú lǐ

这句话大意是:上由是大怒,单骑从苑中而出,不由径路,入山谷间二十余里。

gāo jiǒng yáng sù děng zhuī jí shàng kòu mǎ kǔ jiàn

这句话大意是:高颎、杨素等追及 上,扣马苦谏。

shàng tài xī yuē wú guì wèi tiān zǐ ér bù dé zì yóu

现代白话:上太息曰:“我贵为天子,而不得自由!

gāo jiǒng yuē bì xià qǐ yǐ yī fù rén ér qīng tiān xià

这句话大意是:”高颎曰:“陛下岂以一 妇人而轻天下!

shàng yì shǎo jiě zhù mǎ liáng jiǔ zhōng yè fāng shǐ hái gōng

这句话大意是:”上意少解,驻马良久,中夜方始还宫。

hòu sì shàng yú gé nèi jí shàng zhì hòu liú tì bài xiè jiǒng sù děng hé jiě zhī

这句话大意是:后俟上于阁内,及上至, 后流涕拜谢,颎、素等和解之。

shàng zhì jiǔ jí huān hòu zì cǐ yì pō shuāi zhé

这句话大意是:上置酒极欢,后自此意颇衰折。

chū hòu yǐ gāo jiǒng shì fù zhī jiā kè shén jiàn qīn lǐ

这句话大意是:初,后以高颎是父 之家客,甚见亲礼。

zhì shì wén jiǒng wèi jǐ wèi yī fù rén yīn cǐ xián hèn

这句话大意是:至是,闻颎谓己为一妇人,因此衔恨。

yòu yǐ jiǒng fū rén sǐ qí qiè shēng nán yì bù shàn zhī jiàn jiā zèn huǐ shàng yì měi shì wéi hòu yán shì yòng

这句话大意是:又以颎夫人死,其妾生 男,益不善之,渐加谮毁,上亦每事唯后言是用。

hòu jiàn zhū wáng jí cháo shì yǒu qiè yùn zhě bì quàn shàng chì zhī

这句话大意是:后见诸王及朝士有妾孕者,必劝 上斥之。

shí huáng tài zǐ duō nèi chǒng fēi yuán shì bào hōng hòu yì tài zǐ ài qiè yún shì hài zhī

这句话大意是:时皇太子多内宠,妃元氏暴薨,后意太子爱妾云氏害之。

yóu shì fěng shàng chù gāo jiǒng jìng fèi tài zǐ lì jìn wáng guǎng jiē hòu zhī móu yě

这句话大意是:由是讽上黜高颎, 竟废太子,立晋王广,皆后之谋也。

rén shòu èr nián bā yuè jiǎ zǐ yuè yùn sì zhòng jǐ yǐ tài bái fàn xuān yuán

这句话大意是:仁寿二年八月甲子,月晕四重,己已,太白犯轩辕。

qí yè hòu bēng yú yǒng ān gōng shí nián wǔ shí

这句话大意是:其夜,后崩于永安宫,时 年五十。

zàng yú tài líng

这句话大意是:葬于太陵。

qí hòu xuān huá fū rén chén shì róng huá fū rén cài shì jù yǒu chǒng shàng pō huò zhī yóu shì fā jí

这句话大意是:其后,宣华夫人陈氏、容华夫人蔡氏俱有宠,上颇惑之,由是 发疾。

jí wēi dǔ wèi shì zhě yuē shǐ huáng hòu zài wú bù jí cǐ yún

现代白话:及危笃,谓侍者曰:“使皇后在,我不及此”云。

xuān huá fū rén chén shì chén xuān dì zhī nǚ yě

这句话大意是:宣华夫人陈氏,陈宣帝之女也。

xìng cōng huì zī mào wú shuāng

这句话大意是:性聪慧,姿貌无双。

jí chén miè pèi yè tíng hòu xuǎn rù gōng wèi pín

这句话大意是:及陈灭,配掖庭,后选入 宫为嫔。

shí dú gū huáng hòu xìng dù hòu gōng hǎn de jìn yù wéi chén shì yǒu chǒng

这句话大意是:时独孤皇后性妒,后宫罕得进御,唯陈氏有宠。

jìn wáng guǎng zhī zài fān yě yīn yǒu duó zōng zhī jì guī wéi nèi zhù měi zhì lǐ yān

现代白话:晋王广之在籓也,阴有夺 宗之计,规为内助,每致礼呢。

jìn jīn shé jīn tuo děng wù yǐ qǔ mèi yú chén shì

这句话大意是:进金蛇、金驼等物,以取媚于陈氏。

huáng tài zǐ fèi lì zhī jì pō yǒu lì yān

现代白话:皇太子废立之 际,颇有力呢。

jí wén xiàn huáng hòu bēng jìn wèi wèi guì rén zhuān fáng shàn chǒng zhǔ duàn nèi shì liù gōng mò yǔ wéi bǐ

这句话大意是:及文献皇后崩,进位为贵人,专房擅宠,主断内事,六宫莫与为比。

jí shàng dà jiàn yí zhào bài wèi xuān huá fū rén

这句话大意是:及上大渐,遗诏拜为宣华夫人。

chū shàng qǐn jí yú rén shòu gōng yě fū rén yǔ huáng tài zǐ tóng shì jí

这句话大意是:初,上寝疾于仁寿宫也,夫人与皇太子同侍疾。

píng dàn chū gēng yī wèi tài zǐ suǒ bī fu rén jù zhī de miǎn guī yú shàng suǒ

这句话大意是:平旦出更衣,为太子所逼,夫 人拒之得免,归于上所。

shàng guài qí shén sè yǒu yì wèn qí gù

这句话大意是:上怪其神色有异,问其故。

fū rén xuàn rán yuē tài zǐ wú lǐ

这句话大意是:夫人泫然曰:“太子无礼。

shàng huì yuē chù shēng hé zú fù dà shì dú hú chéng wù wǒ

这句话大意是:” 上恚曰:“畜生何足付大事,独狐诚误我!

yì wèi xiàn huáng hòu yě

这句话大意是:”意谓献皇后也。

yīn hū bīng bù shàng shū liǔ shù huáng mén shì láng yuán yán yuē zhào wǒ r

这句话大意是:因呼兵部尚书柳述、 黄门侍郎元岩曰:“召我儿!

shù děng jiāng hū tài zǐ shàng yuē yǒng yě

这句话大意是:”述等将呼太子,上曰:“勇也。

shù yán chū gé wèi chì shū qì shì zuǒ pú yè yáng sù

这句话大意是:”述、岩出阁为敕 书讫,示左仆射杨素。

sù yǐ qí shì bái tài zǐ tài zǐ qiǎn zhāng héng rù qǐn diàn suì lìng fū rén jí hòu gōng tóng shì jí zhě bìng chū jiù bié shì

这句话大意是:素以其事白太子,太子遣张衡入寝殿,遂令夫人及后宫同侍 疾者,并出就别室。

é wén shàng bēng ér wèi fā sāng yě

这句话大意是:俄闻上崩,而未发丧也。

fū rén yǔ zhū hòu gōng xiāng gù yuē shì biàn yǐ

现代白话:夫人与诸后宫相顾曰:“事变了!

jiē sè dòng gǔ lì

这句话大意是:” 皆色动股栗。

bū hòu tài zǐ qiǎn shǐ zhě jī jīn hé zǐ tiè zhǐ yú jì qīn shǔ fēng zì yǐ cì fū rén

这句话大意是:晡后,太子遣使者赍金合子,帖纸于际,亲署封字,以赐夫人。

fū rén jiàn zhī huáng jù yǐ wéi zhèn dú bù gǎn fā

这句话大意是:夫人 见之惶惧,以为鸩毒,不敢发。

shǐ zhě cù zhī yú shì nǎi fā jiàn hé zhōng yǒu tóng xīn jié shù méi

这句话大意是:使者促之,于是乃发,见合中有同心结数枚。

zhū gōng rén xián yuè xiāng wèi yuē de miǎn sǐ yǐ

现代白话:诸宫 人咸悦,相谓曰:“得免死了!

chén shì huì ér què zuò bù kěn zhì xiè

这句话大意是:”陈氏恚而却坐,不肯致谢。

zhū gōng rén gòng bī zhī nǎi bài shǐ zhě

这句话大意是:诸宫人共逼之,乃拜 使者。

qí yè tài zǐ zhēng yān

现代白话:其夜,太子烝呢。

jí yáng dì sì wèi zhī hòu chū jū xiān dōu gōng

这句话大意是:及炀帝嗣位之后,出居仙都宫。

xún zhào rù suì yú ér zhōng shí nián èr shí jiǔ

这句话大意是:寻召入,岁余而终,时年 二十九。

dì shēn dào zhī wèi zhì shén shāng fù

这句话大意是:帝深悼之,为制《神伤赋》。

róng huá fū rén cài shì dān yáng rén yě

这句话大意是:容华夫人蔡氏,丹阳人也。

chén miè zhī hòu yǐ xuǎn rù gōng wèi shì fù

这句话大意是:陈灭之后,以选入宫,为世妇。

róng yí wǎn shàng shén yuè zhī

这句话大意是:容仪婉,上甚悦之。

yǐ wén xiàn huáng hòu gù xī de jìn xìng

这句话大意是:以文献皇后故,希得进幸。

jí hòu bēng jiàn jiàn chǒng yù bài wèi guì rén cān duàn gōng yè zhī wu yǔ chén shì xiāng yà

这句话大意是:及后崩,渐见宠遇,拜为贵人,参断宫掖之务,与陈氏 相亚。

shàng qǐn jí jiā hào róng huá fū rén

这句话大意是:上寝疾,加号容华夫人。

shàng bēng hòu zì qǐng yán shì yì wèi yáng dì suǒ zhēng

这句话大意是:上崩后,自请言事,亦为炀帝所烝。

yáng dì xiāo huáng hòu liáng míng dì kuī zhī nǚ yě

这句话大意是:炀帝萧皇后,梁明帝岿之女也。

jiāng nán fēng sú èr yuè shēng zǐ zhě bù jǔ

这句话大意是:江南风俗,二月生子者不举。

hòu yǐ èr yuè shēng yóu shì jì fù jí shōu ér yǎng zhī

这句话大意是:后以二月生,由 是季父岌收而养之。

wèi jǐ jí fū qī jù sǐ zhuǎn yǎng jiù shì zhāng kē jiā

这句话大意是:未几,岌夫妻俱死,转养舅氏张轲家。

rán kē shén pín jù hòu gōng qīn láo kǔ

这句话大意是:然轲甚贫窭,后躬亲劳 苦。

yáng dì wèi jìn wáng shí gāo zǔ jiāng wèi wáng xuǎn fēi yú liáng biàn zhàn zhū nǚ zhū nǚ jiē bù jí

这句话大意是:炀帝为晋王时,高祖将为王选妃于梁,遍占诸女,诸女皆不吉。

kuī yíng hòu yú jiù shì lìng shǐ zhě zhàn zhī yuē jí

这句话大意是:岿迎后于舅氏, 令使者占之,曰:“吉。

yú shì suì cè wèi wáng fēi

这句话大意是:”于是遂策为王妃。

hòu xìng wǎn shùn yǒu zhì shí hào xué jiě zhǔ wén pō zhī zhàn hòu

这句话大意是:后性婉顺,有智识,好学解属文,颇知占候。

gāo zǔ dà shàn zhī dì shén chǒng jìng yān

现代白话:高祖大善之,帝甚宠敬呢。

jí dì sì wèi zhào yuē zhèn zhī chéng pī xù xiàn zhāng zài xī yuán jiàn cháng qiū yòng chéng xiǎng jiàn

这句话大意是:及帝 嗣位,诏曰:“朕祗承丕绪,宪章在昔,爰建长秋,用承飨荐。

fēi xiāo shì sù bǐng chéng xùn fù dào kè xiū yi zhèng wèi xuān wéi shì hóng róu jiào kě lì wèi huáng hòu

这句话大意是:妃萧氏,夙禀成训, 妇道克修,宜正位轩闱,式弘柔教,可立为皇后。

dì měi yóu xìng hòu wèi cháng bù suí cóng

这句话大意是:”帝每游幸,后未尝不随从。

shí hòu jiàn dì shī dé xīn zhī bù kě bù gǎn cuò yán yīn wèi shù zhì fù yǐ zì jì

这句话大意是:时 后见帝失德,心知不可,不敢厝言,因为《述志赋》以自寄。

qí cí yuē

这句话大意是:其词曰:。

chéng jī shàn zhī yú qìng bèi jī zhǒu yú huáng tíng

这句话大意是:承积善之余庆,备箕帚于皇庭。

kǒng xiū míng zhī bù lì jiāng fù lèi yú xiān líng

这句话大意是:恐修名之不立,将负累于先灵。

nǎi sù yè ér fěi xiè shí yín jù yú xuán míng

这句话大意是:乃夙夜而匪懈, 实寅惧于玄冥。

suī zì qiáng ér bù xī liàng yú méng zhī suǒ zhì

这句话大意是:虽自强而不息,亮愚朦之所滞。

sī jié jié yú tiān qú cái zhuī xīn ér fú dǎi

这句话大意是:思竭节于天衢,才追心而弗逮。

shí yōng báo zhī duō xìng hé lóng chǒng zhī jiā huì

这句话大意是:实 庸薄之多幸,荷隆宠之嘉惠。

lài tiān gāo ér de hòu shǔ wáng dào zhī shēng píng

这句话大意是:赖天高而地厚,属王道之升平。

jūn èr yí zhī fù zǎi yǔ rì yuè ér zī míng

这句话大意是:均二仪之覆载,与日 月而齐明。

nǎi chūn shēng ér xià zhǎng děng pǐn wù ér tóng róng

这句话大意是:乃春生而夏长,等品物而同荣。

yuàn lì zhì yú gōng jiǎn sī zì jìng yú jiè yíng

这句话大意是:愿立志于恭俭,私自竞于诫盈。

shú yǒu niàn yú zhī zú gǒu wú xī yú làn míng

这句话大意是:孰有念 于知足,苟无希于滥名。

wéi zhì dé zhī hóng shēn qíng bù ěr yú shēng sè

这句话大意是:惟至德之弘深,情不迩于声色。

gǎn huái jiù zhī yú ēn qiú gù jiàn yú chén jí

这句话大意是:感怀旧之余恩,求故剑于 宸极。

tāo bu shi zhī shū pàn miù fēi cái ér fèng zhí

这句话大意是:叨不世之殊盼,谬非才而奉职。

hé chǒng lù zhī yú fèn fǔ xiōng jīn ér wèi shi

这句话大意是:何宠禄之逾分,抚胸襟而未识。

suī mù yù yú ēn guāng nèi cán huáng ér lèi xī

这句话大意是:虽沐浴于恩 光,内惭惶而累息。

gù wēi gōng zhī guǎ mèi sī lìng shū zhī liáng nán

这句话大意是:顾微躬之寡昧,思令淑之良难。

shí bù huáng yú qǐ chǔ jiāng hé qíng ér zì ān

这句话大意是:实不遑于启处,将何情而自安!

ruò lín shēn ér lǚ báo xīn zhàn lì qí rú hán

这句话大意是:若临深而履薄,心战栗其如寒。

fu jū gāo ér bì wēi lǜ chù mǎn ér fáng yì

这句话大意是:夫居高而必危,虑处满而防溢。

zhī zì kuā zhī fēi dào nǎi shè shēng yú chōng mì

这句话大意是:知恣夸之非道,乃 摄生于冲谧。

jiē chǒng rǔ zhī yì jīng shàng wú wèi ér bào yī

这句话大意是:嗟宠辱之易惊,尚无为而抱一。

lǚ qiān guāng ér shǒu zhì qiě yuàn ān hu róng xī

这句话大意是:履谦光而守志,且愿安乎容膝。

zhū lián yù bó zhī qí jīn wū yáo tái zhī měi suī shí sú zhī chóng lì gài wú rén zhī suǒ bǐ

现代白话:珠帘 玉箔之奇,金屋瑶台之美,虽时俗之崇丽,盖我人之所鄙。

kuì chī xì zhī bù gōng qǐ sī zhú zhī xuān ěr

这句话大意是:愧𫄨绤之不工,岂丝竹 之喧耳。

zhī dào dé zhī kě zūn míng shàn è zhī yóu jǐ

这句话大意是:知道德之可尊,明善恶之由己。

dàng áo fán zhī sú lǜ nǎi fú yīng yú jīng shǐ

这句话大意是:荡嚣烦之俗虑,乃伏膺于经史。

zōng zhēn jiè yǐ xùn xīn guān nǚ tú ér zuò guǐ

这句话大意是:综箴诫以 训心,观女图而作轨。

zūn gǔ xián zhī lìng fàn jì fú lù zhī néng suí

这句话大意是:遵古贤之令范,冀福禄之能绥。

shí xún gōng ér sān xǐng jué jīn shì ér zuó fēi

这句话大意是:时循躬而三省,觉今是而昨 非。

chī huáng lǎo zhī sǔn sī xìn wéi shàn zhī kě guī

这句话大意是:嗤黄老之损思,信为善之可归。

mù zhōu sì zhī yí fēng měi yú fēi zhī shèng zé

这句话大意是:慕周姒之遗风,美虞妃之圣则。

yǎng xiān zhé zhī gāo cái guì zhì rén zhī xiū dé

这句话大意是:仰先哲之高才, 贵至人之休德。

zhì fěi bó ér nán zōng xīn tián yú ér qù huò

这句话大意是:质菲薄而难踪,心恬愉而去惑。

nǎi píng shēng zhī gěng jiè shí lǐ yì zhī suǒ zūn

这句话大意是:乃平生之耿介,实礼义之所遵。

suī shēng zhī zhī bù mǐn zhù jī xíng yǐ chéng rén

这句话大意是:虽 生知之不敏,庶积行以成仁。

jù dá rén zhī gài guǎ wèi hé qiú ér zì chén

这句话大意是:惧达人之盖寡,谓何求而自陈。

chéng sù zhì zhī nán xiě tóng jué bǐ yú huò lín

这句话大意是:诚素志之难写,同绝 笔于获麟。

jí dì xìng jiāng dū chén xià lí èr yǒu gōng rén bái hòu yuē wài wén rén rén yù fǎn

这句话大意是:及帝幸江都,臣下离贰,有宫人白后曰:“外闻人人欲反。

hòu yuē rèn rǔ zòu zhī

现代白话:”后曰:“任你奏 之。

gōng rén yán yú dì dì dà nù yuē fēi suǒ yi yán

这句话大意是:”宫人言于帝,帝大怒曰:“非所宜言!

suì zhǎn zhī

这句话大意是:”遂斩之。

hòu rén fù bái hòu yuē sù wèi zhě wǎng wǎng ǒu yǔ móu fǎn

这句话大意是:后人复白后曰:“宿卫者 往往偶语谋反。

hòu yuē tiān xià shì yī zhāo zhì cǐ shì yǐ rán wú kě jiù yě

这句话大意是:”后曰:“天下事一朝至此,势已然,无可救也。

hé yòng yán zhī tú lìng dì yōu fán ěr

这句话大意是:何用言之,徒令 帝忧烦耳。

zì shì wú fù yán zhě

这句话大意是:”自是无复言者。

jí yǔ wén shì zhī luàn suí jūn zhì liáo chéng

这句话大意是:及宇文氏之乱,随军至聊城。

huà jí bài méi yú dòu jiàn dé

这句话大意是:化及败,没于窦建德。

tū jué chù luō kè hán qiǎn shǐ yíng hòu yú míng zhōu jiàn dé bù gǎn liú suì rù yú lǔ tíng

这句话大意是:突厥处罗可汗遣使迎后于洺州,建德不敢留,遂入于虏庭。

dà táng zhēn guàn sì nián pò miè tū jué nǎi yǐ lǐ zhì zhī guī yú jīng shī

这句话大意是:大唐贞观四年,破灭突 厥,乃以礼致之,归于京师。

shǐ chén yuē èr hòu dì wèi dēng yōng zǎo lì chén jí ēn lóng hǎo hé shǐ zhōng bù yú

这句话大意是:史臣曰:二后,帝未登庸,早俪宸极,恩隆好合,始终不渝。

wén xiàn dé yì shī jiū xīn fēi jūn yī shàn chǒng yí dí qīng fù zōng shè xī zāi

现代白话:文献德异鸤鸠, 心非均一,擅宠移嫡,倾复宗社,惜啊!

shū yuē pìn jī zhī chen wéi jiā zhī suǒ

这句话大意是:《书》曰:“牝鸡之晨,惟家之索。

gāo zǔ zhī bù néng dūn mù jiǔ zú yì yǒu yóu yǐ

现代白话:”高 祖之不能敦睦九族,抑有由了。

xiāo hòu chū guī fān dǐ yǒu fǔ zuǒ jūn zǐ zhī xīn

现代白话:萧后初归籓邸,有辅佐有德行的人之心。

yáng dì dé bù yǐ dào biàn wèi rén wú zhōng xìn

这句话大意是:炀帝得不以道, 便谓人无忠信。

fù zǐ zhī jiān shàng huái cāi zǔ fū fù zhī jì qí hé yǒu yān

现代白话:父子之间,尚怀猜阻,夫妇之际,其何有呢!

jì hu guó pò jiā wáng cuàn shēn wú dì piāo liú yì yù liáng zú bēi yǐ

现代白话:暨乎国破家亡,窜身 无地,飘流异域,良足悲了!

✦ You read 列传·卷一

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.