隋书 · 魏征 · Chapter 37 of 85

列传·卷二

PinyinModern Translation
Size

li mù zi hún mù xiōng zi xún xún dì chóng chóng zi mǐn

这句话大意是:李穆子浑 穆兄子询 询弟崇 崇子敏。

li mù zì xiǎn qìng zì yún lǒng xī chéng jì rén hàn qí dū wèi líng zhī hòu yě

这句话大意是:李穆,字显庆,自云陇西成纪人,汉骑都尉陵之后也。

líng méi xiōng nú zǐ sūn dài jū běi dí qí hòu suí wèi nán qiān fù guī qiān lǒng

这句话大意是:陵没匈奴,子孙代居北 狄,其后随魏南迁,复归汧、陇。

zǔ bīn yǐ dū du zhèn gāo píng yīn jiā yān

现代白话:祖斌,以都督镇高平,因家呢。

fù wén bǎo zǎo zú jí mù guì zèng sī kōng

这句话大意是:父文保,早卒, 及穆贵,赠司空。

mù fēng shén jǐng jùn tì tǎng yǒu jī jié

这句话大意是:穆风神警俊,倜傥有奇节。

zhōu tài zǔ shǒu jiàn yì qí mù biàn wěi zhì shì hè tǒng jūn

这句话大意是:周太祖首建义旗,穆便委质,释褐统 军。

yǒng xī mò fèng yíng wèi wǔ dì shòu dū du fēng yǒng píng xiàn zi yì sān bǎi hù

这句话大意是:永熙末,奉迎魏武帝,授都督,封永平县子,邑三百户。

yòu lǐng xiāng bīng lèi yǐ jūn gōng jìn jué wèi bó

这句话大意是:又领乡兵,累以军功 进爵为伯。

cóng tài zǔ jī qí shī yú máng shān tài zǔ lín zhèn duò mǎ mù tū wéi ér jìn yǐ mǎ cè jī tài zǔ ér lì zhī shòu yǐ cóng qí kuì wéi jù chū

这句话大意是:从太祖击齐师于芒山,太祖临阵堕马,穆突围而进,以马策击太祖而詈 之,授以从骑,溃围俱出。

zéi jiàn qí qīng wǔ wèi tài zǔ fēi guì rén suì huǎn zhī yǐ gù de miǎn

这句话大意是:贼见其轻侮,谓太祖非贵人,遂缓之,以故得免。

jì ér yǔ mù xiāng duì qì gù wèi zuǒ yòu yuē chéng wǒ shì zhě qí cǐ rén hu

这句话大意是:既而 与穆相对泣,顾谓左右曰:“成我事者,其此人乎!

jí lìng fǔ wèi guān zhōng suǒ zhì kè dìng zhuó shòu wǔ wèi jiāng jūn yí tóng sān sī jìn fēng ān wǔ jùn gōng zēng yì yī qiān qī bǎi hù cì yǐ tiě quàn shù qí shí sǐ

这句话大意是:”即令抚慰关中,所至克定, 擢授武卫将军、仪同三司,进封安武郡公,增邑一千七百户,赐以铁券,恕其十死。

xún jiā kāi fǔ lǐng shì zhōng

这句话大意是:寻加开府,领侍中。

chū máng shān zhī bài mù yǐ cōng mǎ shòu tài zǔ

这句话大意是:初,芒山之败,穆以骢马授太祖。

tài zǔ yú shì jiù nèi cōng mǎ jǐn yǐ cì zhī fēng mù zǐ mèi jiē wèi jùn xiàn jūn zōng cóng jiù shì bān cì gè yǒu chà

这句话大意是:太祖于是厩内骢马尽以赐之, 封穆姊妹皆为郡县君,宗从舅氏,颁赐各有差。

zhuǎn tài pú

这句话大意是:转太仆。

cóng yú jǐn pò jiāng líng zēng yì qiān hù jìn wèi dà jiàng jūn

这句话大意是:从于谨破江陵,增邑千户, 进位大将军。

jī qū miǎn mán pò zhī shòu yuán zhōu cì shǐ bài dí zǐ dūn wèi yí tóng sān sī

这句话大意是:击曲沔蛮,破之,授原州刺史,拜嫡子惇为仪同三司。

mù yǐ èr xiōng xián yuǎn bìng wèi zuǒ mìng gōng chén ér zǐ dì bù liè qīng xiǎn mù shēn jù yíng mǎn cí bù shòu bài

这句话大意是:穆以二兄贤、 远并为佐命功臣,而子弟布列清显,穆深惧盈满,辞不受拜。

tài zǔ bù xǔ

这句话大意是:太祖不许。

é qiān yōng zhōu cì shǐ jiān xiǎo zhǒng zǎi

这句话大意是:俄迁雍州 刺史,兼小冢宰。

zhōu yuán nián zēng yì sān qiān hù tōng qián sān qiān qī bǎi hù

这句话大意是:周元年,增邑三千户,通前三千七百户。

yòu bié fēng yī zi wèi shēng qiān bó

这句话大意是:又别封一子为升迁伯。

mù ràng xiōng zi xiào guǐ xǔ zhī

这句话大意是:穆让兄子孝轨,许之。

yǔ wén hù zhí zhèng mù xiōng yuǎn jí qí zi zhí jù bèi zhū mù dāng cóng zuò

这句话大意是:宇文护执政,穆兄远及其子植俱被诛,穆当从坐。

xiān shì mù zhī zhí fēi bǎo jiā zhī zhǔ měi quàn yuǎn chú zhī yuǎn bù néng yòng

这句话大意是:先是,穆知植非保家之主, 每劝远除之,远不能用。

jí yuǎn lín xíng qì wèi mù yuē xiǎn qìng wú bù yòng rǔ yán yǐ zhì yú cǐ jiāng fù nài hé

现代白话:及远临刑,泣谓穆曰:“显庆,我不用你言,以至于此, 将复奈何!

mù yǐ cǐ huò miǎn chú míng wèi mín jí qí zǐ dì yì miǎn guān

这句话大意是:”穆以此获免,除名为民,及其子弟亦免官。

zhí dì xī zhōu cì shǐ jī dāng zuò lù mù qǐng yǐ èr zǐ dài jī zhī mìng hù yì ér liǎng shì yān

现代白话:植弟淅州刺史基,当坐戮, 穆请以二子代基之命,护义而两释呢。

wèi jǐ bài kāi fǔ yí tóng sān sī zhí zhōu cì shǐ fù jué ān wǔ jùn gōng

这句话大意是:未几,拜开府仪同三司、直州刺史,复爵安 武郡公。

wǔ chéng zhōng zǐ dì miǎn guān jué zhě xī fù zhī

这句话大意是:武成中,子弟免官爵者悉复之。

xún chú shǎo bǎo jìn wèi dà jiàng jūn

这句话大意是:寻除少保,进位大将军。

suì yú bài xiǎo sī tú jìn wèi zhù guó zhuǎn dà sī kōng

这句话大意是:岁余,拜小司徒, 进位柱国,转大司空。

fèng zhào zhù tōng luò chéng

这句话大意是:奉诏筑通洛城。

tiān hé zhōng jìn jué shēn guó gōng chí jié suí jí dōng jìng zhù wǔ shēn dàn fú cí jiàn chóng dé ān mín jiāo chéng lù lú děng zhū zhèn

这句话大意是:天和中,进爵申国公,持节绥集东境,筑武 申、旦郛、慈涧、崇德、安民、交城、鹿卢等诸镇。

jiàn dé chū bài tài bǎo

这句话大意是:建德初,拜太保。

suì yú chū wèi yuán zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:岁余,出为 原州总管。

shù nián jìn wèi shàng zhù guó zhuǎn bīng zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:数年,进位上柱国,转并州总管。

dà xiàng chū jiā yì zhì jiǔ qiān hù bài dà zuǒ fǔ zǒng guǎn rú gù

这句话大意是:大象初,加邑至九千户,拜大左辅, 总管如故。

gāo zǔ zuò xiāng wèi jiǒng zhī zuò luàn yě qiǎn shǐ zhāo mù

这句话大意是:高祖作相,尉迥之作乱也,遣使招穆。

mù suǒ qí shǐ shàng qí shū

这句话大意是:穆锁其使,上其书。

mù zi shì róng yǐ mù suǒ jū tiān xià jīng bīng chù yīn quàn mù fǎn

这句话大意是:穆子士荣,以穆所 居天下精兵处,阴劝穆反。

mù shēn jù zhī nǎi fèng shí sān huán jīn dài yú gāo zǔ gài tiān zi zhī fú yě

这句话大意是:穆深拒之,乃奉十三环金带于高祖,盖天子之服也。

mù xún yǐ tiān mìng yǒu zài mì biǎo quàn jìn

这句话大意是:穆 寻以天命有在,密表劝进。

gāo zǔ jì shòu shàn xià zhào yuē gōng jì jiù dé qiě yòu fù dǎng jìng huì lái zhǐ yì wú yǒu wéi

这句话大意是:高祖既受禅,下诏曰:“公既旧德,且又父党,敬惠来 旨,义无有违。

biàn yǐ jīn yuè shí sān rì gōng yīng tiān mìng

这句话大意是:便以今月十三日恭膺天命。

é ér mù lái cháo gāo zǔ jiàng zuò lǐ zhī bài tài shī zàn bài bù míng zhēn shí chéng ān xiàn sān qiān hù

这句话大意是:”俄而穆来朝,高祖降坐礼之,拜太师, 赞拜不名,真食成安县三千户。

yú shì mù zǐ sūn suī zài qiǎng bǎo xī bài yí tóng qí yī mén zhí xiàng hù zhě bǎi yú rén

这句话大意是:于是穆子孙虽在襁褓,悉拜仪同,其一门执象笏者 百余人。

mù zhī guì shèng dāng shí wú bǐ

这句话大意是:穆之贵盛,当时无比。

mù shàng biǎo qǐ hái gǔ zhào yuē zhèn chū lín yǔ nèi fāng jiè jiā yóu yǎng lǎo qǐ yán shí huái xū xiǎng

这句话大意是:穆上表乞骸骨,诏曰:“朕初临宇内,方藉嘉猷, 养老乞言,实怀虚想。

qī shí zhì shì běn wèi cháng rén

这句话大意是:七十致仕,本为常人。

zhì ruò lǚ shàng yǐ qī yí zuǒ zhōu zhāng cāng yǐ huá hào xiāng hàn gāo cái mìng shì bù jū héng lǐ chí de cǐ xīn liú qíng guī xùn

这句话大意是:至若吕尚以期颐佐周,张苍以华皓相 汉,高才命世,不拘恒礼,迟得此心,留情规训。

gōng nián jì qí jiù jīn lì nán fán jīn lēi suǒ sī jìng juān cháo jí

这句话大意是:公年既耆旧,筋力难烦,今勒所 司,敬蠲朝集。

rú yǒu dà shì xū gòng móu mó bié qiǎn shì chén jiù dì xún fǎng

这句话大意是:如有大事,须共谋谟,别遣侍臣,就第询访。

shí tài shǐ zòu yún dāng yǒu yí dōu zhī shì

这句话大意是:时太史奏云,当有移都之事。

shàng yǐ chū shòu mìng shén nán zhī

这句话大意是:上以初受命,甚难之。

mù shàng biǎo yuē

这句话大意是:穆上表曰:。

dì wáng suǒ jū suí shí xīng fèi tiān dào rén shì lǐ yǒu cún yān

现代白话:帝王所居,随时兴废,天道人事,理有存呢。

shǐ zì sān huáng jì fu liǎng hàn yǒu yī shì ér lǚ xǐ wú gé mìng ér bù qiān

这句话大意是:始自三皇,暨夫两汉,有一世而 屡徙,无革命而不迁。

cáo mǎ tóng luò shuǐ zhī yáng wèi zhōu gòng cháng ān zhī nèi cǐ zhī sì dài gài wén zhī yǐ

现代白话:曹、马同洛水之阳,魏、周共长安之内,此之四代,盖闻之 了。

cáo zé sān jiā dǐng lì mǎ zé sì hǎi xún fēn yǒu wèi jí zhōu fu de píng dìng shì nǎi bù xiá fēi yuē shī gǔ

这句话大意是:曹则三家鼎立,马则四海寻分,有魏及周,甫得平定,事乃不暇,非曰师古。

wǎng zhě zhōu yùn jiàng qióng huò shēng huá yì miào táng guàn dài lǚ dǔ jiān huí shì yǒu bāo cáng rén xī zhù shí

这句话大意是:往者周运将穷,祸生华裔,庙堂冠带,屡睹奸回,士有苞藏,人稀柱石。

sì hǎi wàn guó jiē zòng chái láng bù pàn bù qīn bǎi chéng hǎn yī

这句话大意是:四海万国, 皆纵豺狼,不叛不侵,百城罕一。

fú wéi bì xià yīng qī dàn shèng bǐng lù shòu tú shǐ huì jūn rén zhī dé fǔ cóng jiàng xiàng zhī zhòng

这句话大意是:伏惟陛下膺期诞圣,秉箓受图,始晦君人之德, 俯从将相之重。

nèi jiǎn qún xiōng chóng cháo dà dìng wài zhū jù huá bù rì sù qīng

这句话大意是:内翦群凶,崇朝大定,外诛巨猾,不日肃清。

biàn dà luàn zhī mín chéng tài píng zhī sú bǎi líng fú mìng zhào shù ōu gē

这句话大意是:变大乱之民,成太平 之俗,百灵符命,兆庶讴歌。

yōu xiǎn lè tuī rì yuè tián jī fāng qū jī yǐng zhī zhì shǐ shùn nèi wài zhī qǐng

这句话大意是:幽显乐推,日月填积,方屈箕、颍之志,始顺内外之 请。

zì shòu mìng shén zōng hóng dào shè jiào táo yě yǔ yīn yáng hé dé fù yù gòng tiān dì qí zhǐ

这句话大意是:自受命神宗,弘道设教,陶冶与阴阳合德,复育共天地齐旨。

wàn wù kāi pì zhī chū bā biǎo guāng huá zhī dàn shì tīng yǐ gé fēng sú qiě yí

这句话大意是:万物开辟之初, 八表光华之旦,视听以革,风俗且移。

zhì ruò dì shì tiān jū wèi yì jīng chuàng fēi suǒ wèi fā míng dà zào guāng zàn wéi xīn

这句话大意是:至若帝室天居,未议经创,非所谓发明大造, 光赞惟新。

zì hàn yǐ lái wèi sāng luàn zhī de yuán cóng jìn dài lèi yè suǒ dōu

这句话大意是:自汉已来,为丧乱之地,爰从近代,累叶所都。

wèi cháng móu guī wèn shì zhān xīng dìng dǐng hé yǐ fù shèng zhǔ zhī guī biǎo dà suí zhī dé

现代白话:未尝谋龟问筮,瞻星定 鼎,凭什么副圣主之规,表大随之德?

qiè yǐ shén zhōu zhī guǎng fú dì zhī duō jiāng wèi huáng jiā xìng miào jiàn qǐn shàng xuán zhī yì dāng bié yǒu zhī

这句话大意是:窃以神州之广,福地之多,将为皇家兴庙建寝, 上玄之意,当别有之。

fú yuàn yuǎn shùn tiān rén qǔ jué bǔ shì shí gǎi dōu yì guāng zhái qū xià

这句话大意是:伏愿远顺天人,取决卜筮,时改都邑,光宅区夏。

rèn zǐ lái zhī mín chuí wú qióng zhī yè yīng shén gōng yú chén jí shùn hé qì yú tiān rǎng lǐ kāng wù fù yǒng lóng cháng shì

这句话大意是:任子来之 民,垂无穷之业,应神宫于辰极,顺和气于天壤,理康物阜,永隆长世。

chén rì bó sāng yú wèi gāo xuān miǎn jīng bāng lùn dào zì gù quē rán

这句话大意是:臣日薄桑 榆,位高轩冕,经邦论道,自顾缺然。

dān chì suǒ huái wú róng jìn mò

这句话大意是:丹赤所怀,无容噤默。

shàng sù xián tái chéng zhì dù zé xiǎo yòu gōng nèi duō guǐ yāo sū wēi cháng quàn qiān shàng bù nà

这句话大意是:上素嫌台城制度迮小,又宫内多鬼妖,苏威尝劝迁,上不纳。

yù tài shǐ zòu zhuàng yì nǎi huò zhī

这句话大意是:遇太史奏状,意 乃惑之。

zhì shì shěng mù biǎo shàng yuē tiān dào cōng míng yǐ yǒu zhēng yīng tài shī mín wàng fù kàng cǐ qǐng zé kě yǐ

现代白话:至是,省穆表,上曰:“天道聪明,已有征应,太师民望,复抗此请,则 可了。

suì cóng zhī

这句话大意是:”遂从之。

suì yú xià zhào yuē lǐ zhì fán pǐn bù jū shàng zhì fǎ bèi xiǎo rén bù fáng jūn zǐ

现代白话:岁余,下诏曰:“礼制凡品,不拘上智,法备品行较差的人,不防有德行的人。

tài shī shàng zhù guó shēn guó gōng qì yǔ hóng shēn fēng yóu xiá kuàng shè jì zuǒ mìng gōng wèi chēng shǒu wèi jí shuài chén cái wéi rén jié wàn qǐng bù cè bǎi liàn mí jīng

这句话大意是:太师、上柱国、申国公,器宇弘深,风猷遐旷,社稷佐命,公为称首,位极帅臣, 才为人杰,万顷不测,百炼弥精。

nǎi wú bó yù zhī fēi qǐ yǒu yán huí zhī èr gù yǐ zì jū liáo kuò fú guān xiàn wǎng

这句话大意是:乃无伯玉之非,岂有颜回之贰,故以自居寥廓, 弗关宪网。

rán wáng zhě zuò jiào wéi jīng shàn rén qù fǎ hóng dào shì chóng nián dé

这句话大意是:然王者作教,惟旌善人,去法弘道,示崇年德。

zì jīn yǐ hòu suī yǒu qiān zuì dàn fēi móu nì zòng yǒu bǎi sǐ zhōng bù tuī wèn

这句话大意是:自今已后,虽有愆罪, 但非谋逆,纵有百死,终不推问。

kāi huáng liù nián hōng yú dì nián qī shí qī

这句话大意是:开皇六年薨于第,年七十七。

yí lìng yuē wú hé guó ēn nián huàn yǐ jí qǐ zú guī quán wú suǒ fù hèn

现代白话:遗令曰:“我荷国恩,年宦已极,启足归泉,无 所复恨。

jìng bù dé péi yù luán yú dài zōng yù jīn ní yú liáng fǔ juàn juàn guāng jǐng qí zài sī hu

这句话大意是:竟不得陪玉銮于岱宗,预金泥于梁甫,眷眷光景,其在斯乎!

zhào qiǎn huáng mén shì láng jiān hù sāng shì fèng mǎ sì pǐ sù mài èr qiān hú bù juàn yī qiān pǐ

这句话大意是:”诏遣黄门 侍郎监护丧事,赗马四匹,粟麦二千斛,布绢一千匹。

zèng shǐ chí jié jì dìng zhào xiāng yíng máo wèi wèi luò huái shí zhōu zhū jūn shì jì zhōu cì shǐ

这句话大意是:赠使持节、冀定赵相瀛毛魏 卫洛怀十州诸军事、冀州刺史。

shì yuē míng

这句话大意是:谥曰明。

cì yǐ shí guǒ qián hòu bù yǔ bǎo gǔ chuī wēn liáng chē

这句话大意是:赐以石椁、前后部羽葆鼓吹、辒辌车。

bǎi liáo sòng zhī guō wài

这句话大意是:百 僚送之郭外。

zhào qiǎn tài cháng qīng niú hóng jī āi cè jì yǐ tài láo

这句话大意是:诏遣太常卿牛弘赍哀册,祭以太牢。

sūn yún sì

这句话大意是:孙筠嗣。

yún fù dūn zì shì xiàn mù zhǎng zǐ yě

这句话大意是:筠父惇,字士献,穆长子也。

shì zhōu guān zhì ān lè jùn gōng fèng zhōu cì shǐ xiān mù zú

这句话大意是:仕周,官至安乐郡公、凤州刺史,先穆卒。

yún yòu yǐ mù gōng bài yí tóng

这句话大意是:筠幼 以穆功,拜仪同。

kāi huáng bā nián yǐ dí sūn xí jué

这句话大意是:开皇八年,以嫡孙袭爵。

rén shòu chū shū fù hún fèn qí lìn sè yīn qiǎn xiōng zi shàn héng zéi shā zhī

这句话大意是:仁寿初,叔父浑忿其吝啬,阴遣兄子善 衡贼杀之。

qiú dào bù huò gāo zǔ dà nù jǐn jìn qí qīn zú

这句话大意是:求盗不获,高祖大怒,尽禁其亲族。

chū yún yǔ cóng fù dì qú tán yǒu xì shí hún yǒu lì suì zhèng qú tán shā zhī

这句话大意是:初,筠与从父弟瞿昙有隙,时浑有 力,遂证瞿昙杀之。

qú tán jìng zuò zhǎn ér shàn héng huò miǎn

这句话大意是:瞿昙竟坐斩,而善衡获免。

sì nián yì lì sì

这句话大意是:四年,议立嗣。

pī gōng sū wēi zòu yún bú yì gǔ xuè xiāng shā qǐng jué qí fēng

这句话大意是:邳公苏威奏筠不义, 骨血相杀,请绝其封。

shàng bù xǔ

这句话大意是:上不许。

dūn dì yí guān zhì yí tóng zǎo zú zèng wèi zhōu cì shǐ

这句话大意是:惇弟怡,官至仪同,早卒,赠渭州刺史。

yí dì yā shǎo yǒu shí liàng

这句话大意是:怡弟雅,少有识量。

zhōu bǎo dìng zhōng lǚ yǐ jūn gōng fēng xī ān xiàn nán bài dà dū dū

这句话大意是:周保定中,屡以军功封西安县男,拜大都督。

tiān hé zhōng cóng yuán dìng zhēng jiāng xī shí zhū jūn shī lì suì méi yú chén

这句话大意是:天和中,从 元定征江西,时诸军失利,遂没于陈。

hòu de guī guó bài kāi fǔ yí tóng sān sī lǐng zuǒ yòu jūn

这句话大意是:后得归国,拜开府仪同三司,领左右军。

qí nián cóng tài zǐ xī zhēng tǔ yù hún yā lǜ bù qí èr qiān dū jūn liáng yú táo hé wèi zéi suǒ niè xiāng chí shù rì

这句话大意是:其 年,从太子西征吐谷浑,雅率步骑二千,督军粮于洮河,为贼所蹑,相持数日。

yā huàn zhī suì yǔ wěi hé lǔ bèi shāo jiě zòng qí bīng jī pò zhī

这句话大意是:雅 患之,遂与伪和,虏备稍解,纵奇兵击破之。

cì nú bì bǎi kǒu fēng yī zi wèi hóu

这句话大意是:赐奴婢百口,封一子为侯。

hòu bài qí zhōu cì shǐ é zhēng hái jīng

这句话大意是:后拜齐州 刺史,俄征还京。

shù zài shòu yíng zhōu cì shǐ

这句话大意是:数载,授瀛州刺史。

gāo zǔ zuò xiāng zhèn líng zhōu yǐ bèi hú

这句话大意是:高祖作相,镇灵州以备胡。

hái shòu dà jiàng jūn qiān jīng zhōu zǒng guǎn jiā yì bā bǎi hù

这句话大意是:还授大将军,迁 荆州总管,加邑八百户。

kāi huáng chū jìn jué wèi gōng

这句话大意是:开皇初,进爵为公。

yā dì héng guān zhì yán zhōu cì shǐ fēng yáng qǔ hóu

这句话大意是:雅弟恒,官至盐州刺史,封阳曲侯。

héng dì róng guān zhì hé zhōu cì shǐ cháng chéng xiàn gōng

这句话大意是:恒弟荣,官至合州刺史、长城县公。

róng dì zhí guān zhì chē qí jiāng jūn guī zhèng xiàn hòu

这句话大意是:荣弟 直,官至车骑将军、归政县侯。

zhí dì xióng guān zhì zhù guó mì guó gōng piào qí jiāng jūn

这句话大意是:直弟雄,官至柱国、密国公、骠骑将军。

xióng dì hún zuì zhī míng

这句话大意是:雄弟浑, 最知名。

hún zì jīn cái mù dì shí zǐ yě

这句话大意是:浑字金才,穆第十子也。

zī mào guī wěi měi xū rán

这句话大意是:姿貌瑰伟,美须髯。

qǐ jiā zhōu zuǒ shì shàng shì

这句话大意是:起家周左侍上士。

wèi jiǒng fǎn yú yè shí mù zài bīng zhōu gāo zǔ lǜ qí wèi jiǒng suǒ yòu qiǎn hún chéng yì wǎng bù fù xīn

这句话大意是:尉迥反于邺, 时穆在并州,高祖虑其为迥所诱,遣浑乘驿往布腹心。

mù jù lìng hún rù jīng fèng yùn dǒu yú gāo zǔ yuē yuàn zhí wēi bǐng yǐ yùn ān tiān xià yě

这句话大意是:穆遽令浑入京,奉熨斗于高 祖,曰:“愿执威柄以熨安天下也。

gāo zǔ dà yuè

这句话大意是:”高祖大悦。

yòu qiǎn hún yì wéi xiào kuān suǒ ér shù mù yì yān

现代白话:又遣浑诣韦孝宽所而述穆意呢。

shì yù píng yè yǐ gōng shòu shàng yí tóng sān sī fēng ān wǔ jùn gōng

这句话大意是:适遇平邺,以功授上仪同三司,封安武郡公。

kāi huáng chū jìn shòu xiàng chéng fǔ piào qí jiāng jūn

这句话大意是:开皇初,进授象城府骠骑将军。

jìn wáng guǎng chū fān hún yǐ piào qí lǐng qīn xìn cóng wǎng yáng zhōu

这句话大意是:晋王 广出籓,浑以骠骑领亲信,从往扬州。

rén shòu yuán nián cóng zuǒ pú yè yáng sù wéi xíng jūn zǒng guǎn chū xià zhōu běi sān bǎi lǐ pò tū jué ā wù sì jīn yú nà yuǎn chuān zhǎn shǒu wǔ bǎi jí

这句话大意是:仁寿元年,从左仆射杨素为行军总管,出夏 州北三百里,破突厥阿勿俟斤于纳远川,斩首五百级。

jìn wèi dà jiàng jūn bài zuǒ wǔ wèi jiāng jūn lǐng tài zǐ zōng wèi lǜ

这句话大意是:进位大将军,拜左武卫将军, 领太子宗卫率。

chū mù sūn yún zú gāo zǔ yì lì sì hún guī yù shào zhī wèi qí qī xiōng tài zǐ zuǒ wèi lǜ yǔ wén shù yuē ruò de xí fēng dāng yǐ guó fù zhī bàn měi suì fèng gōng

这句话大意是:初,穆孙筠卒,高祖议立嗣,浑规欲绍之,谓其妻兄太子左卫率宇文述曰: “若得袭封,当以国赋之半每岁奉公。

shù lì zhī yīn rù bái huáng tài zǐ yuē lì sì yǐ zhǎng bù zé yǐ xián

现代白话:”述利之,因入白皇太孔子说:“立嗣以长, 不则以贤。

jīn shēn míng gōng sì jué biàn guān qí zǐ sūn jiē wú lài bù zú yǐ dāng róng chǒng

这句话大意是:今申明公嗣绝,遍观其子孙,皆无赖,不足以当荣宠。

wéi jīn cái yǒu xūn yú guó wèi fēi cǐ rén wú kě yǐ xí fēng zhě

现代白话:唯金才有勋于国, 谓非此人无能够袭封者。

tài zǐ xǔ zhī jìng zòu gāo zǔ fēng hún wèi shēn guó gōng yǐ fèng mù sì

这句话大意是:”太子许之,竟奏高祖,封浑为申国公,以奉穆嗣。

dà yè chū zhuǎn yòu xiāo wèi jiāng jūn

这句话大意是:大业 初,转右骁卫将军。

liù nián yǒu zhào zhuī gǎi mù fēng wèi chéng guó gōng hún réng xí yān

现代白话:六年,有诏追改穆封为郕国公,浑仍袭呢。

lèi jiā guāng lù dài fu

这句话大意是:累加光禄大夫。

jiǔ nián qiān yòu xiāo wèi dà jiàng jūn

这句话大意是:九 年,迁右骁卫大将军。

hún jì shào fù yè rì zēng háo chǐ hòu fáng yè luó qǐ zhě yǐ bǎi shù

这句话大意是:浑既绍父业,日增豪侈,后房曳罗绮者以百数。

èr suì zhī hòu bù yǐ fèng wù yǔ shù

这句话大意是:二岁之后,不以俸物与述。

shù dà huì zhī yīn zuì nǎi wèi qí yǒu rén yú xiàng xián yuē wǒ jìng wèi jīn cái suǒ mài sǐ qiě bù wàng

这句话大意是:述 大恚之,因醉,乃谓其友人于象贤曰:“我竟为金才所卖,死且不忘!

hún yì zhī qí yán yóu shì jié xì

这句话大意是:”浑亦知其 言,由是结隙。

hòu dì tǎo liáo dōng yǒu fāng shì ān qié tuó zì yán xiǎo tú chèn wèi dì yuē dāng yǒu lǐ shì yīng wèi tiān zǐ

这句话大意是:后帝讨辽东,有方士安伽陀,自言晓图谶,谓帝曰:“当有李氏应 为天子。

quàn jǐn zhū hǎi nèi fán xìng li zhě

这句话大意是:”劝尽诛海内凡姓李者。

shù zhī zhī yīn wū gòu hún yú dì yuē qié tuó zhī yán xìn yǒu zhēng yǐ

现代白话:述知之,因诬构浑于帝曰:“伽陀之言信有征了。

chén yǔ jīn cái sù qīn wén qí qíng qù dà yì

这句话大意是:臣与金才夙亲,闻其情趣大异。

cháng rì shù gòng li mǐn shàn héng děng rì yè píng yǔ huò zhōng xī bú mèi

这句话大意是:常日数共李敏、善衡等,日夜屏语,或终夕不寐。

hún dà chén yě jiā dài lóng shèng shēn zhuō jìn bīng bù yí rú cǐ

这句话大意是:浑大臣也,家代隆盛,身捉禁兵,不宜如此。

yuàn bì xià chá zhī

这句话大意是:愿陛下察之。

dì yuē gōng yán shì yǐ kě mì qí shì

现代白话:”帝曰:“公言是了, 可觅其事。

shù nǎi qiǎn wǔ bēn láng jiàng péi rén jī biǎo gào hún fǎn jí rì fā sù wèi qiān yú rén fù shù yǎn hún děng jiā qiǎn zuǒ chéng yuán wén dōu yù shǐ dài fū péi yùn zá zhì zhī

这句话大意是:”述乃遣武贲郎将裴仁基表告浑反,即日发宿卫千余人付述,掩浑等家, 遣左丞元文都、御史大夫裴蕴杂治之。

àn wèn shù yuē bù dé qí fǎn zhuàng yǐ shí zòu wén

这句话大意是:案问数曰,不得其反状,以实奏闻。

dì bù nà gèng qiǎn shù qióng zhì zhī

这句话大意是:帝不纳, 更遣述穷治之。

shù rù yù zhōng zhào chū mǐn qī yǔ wén shì wèi zhī yuē fū rén dì shēng yě hé huàn wú xián fū

这句话大意是:述入狱中,召出敏妻宇文氏谓之曰:“夫人,帝甥也,何患无贤夫!

li mǐn jīn cái míng dāng yāo chèn guó jiā shā zhī wú kě jiù yě

这句话大意是:李敏、金才,名当妖谶,国家杀之,无可救也。

fū rén dāng zì qiú quán ruò xiāng yòng yǔ shēn dāng bù zuò

这句话大意是:夫人当自求全,若相用语,身当不 坐。

mǐn qī yuē bù zhī suǒ chū wéi zūn zhǎng jiào zhī

这句话大意是:”敏妻曰:“不知所出,惟尊长教之。

shù yuē kě yán lǐ jiā móu fǎn jīn cái cháng gào mǐn yún rǔ yìng tú lù dāng wèi tiān zǐ

现代白话:”述曰:“可言李家谋反,金才尝告敏 云:‘你应图箓,当为天子。

jīn zhǔ shàng hǎo bīng láo rǎo bǎi xìng cǐ yì tiān wáng duò shí yě zhèng dāng gòng rǔ qǔ zhī

现代白话:今主上好兵,劳扰百姓,此亦天亡隋时也,正当共你 取之。

ruò fù dù liáo wú yǔ rǔ bì wèi dà jiàng měi jūn èr wàn yú bīng gù yǐ wǔ wàn rén yǐ

现代白话:若复渡辽,我与你必为大将,每军二万余兵,固以五万人了。

yòu fā zhū fáng zi zhí nèi wài qīn yà bìng mù cóng zhēng

这句话大意是:又发诸房子侄, 内外亲娅,并募从征。

wú jiā zǐ dì jué wéi zhǔ shuài fēn lǐng bīng mǎ sàn zài zhū jūn cì hou jiàn xì shǒu wěi xiāng yìng

现代白话:我家子弟,决为主帅,分领兵马,散在诸军,伺候间隙,首 尾相应。

wú yǔ rǔ qián fā xí qǔ yù yíng zǐ dì xiǎng qǐ gè shā jūn jiāng

现代白话:我与你前发,袭取御营,子弟响起,各杀军将。

yī rì zhī jiān tiān xià zú dìng yǐ

现代白话:一日之间,天下足定了。

shù kǒu zì zhuàn shòu lìng mǐn qī xiě biǎo fēng yún shàng mì

这句话大意是:” 述口自传授,令敏妻写表,封云上密。

shù chí rù zòu zhī yuē yǐ de jīn cái fǎn zhuàng bìng yǒu mǐn qī mì biǎo

这句话大意是:述持入奏之,曰:“已得金才反状,并有敏 妻密表。

dì lǎn zhī qì yuē wú zōng shè jǐ qīng lài qīn jiā gōng ér huò quán ěr

现代白话:”帝览之泣曰:“我宗社几倾,赖亲家公而获全耳。

yú shì zhū hún mǐn děng zōng zú sān shí èr rén zì yú wú shào zhǎng jiē xǐ lǐng wài

这句话大意是:”于是诛浑、敏等宗 族三十二人,自余无少长,皆徙岭外。

hún cóng fù xiōng wēi kāi huáng chū yǐ píng mán gōng guān zhì shàng zhù guó lí guó gōng

这句话大意是:浑从父兄威,开皇初,以平蛮功,官至上柱国、黎国公。

xún zì xiào xún

这句话大意是:询字孝询。

fù xián zhōu dà jiàng jūn

这句话大意是:父贤,周大将军。

xún chén shēn yǒu dà lüè pō shè shū jì

这句话大意是:询沉深有大略,颇涉书记。

shì zhōu nà yán shàng shì é zhuǎn nèi shǐ shàng shì jiān zhǎng lì bù yǐ gàn jì wén

这句话大意是:仕周纳言上士,俄转 内史上士,兼掌吏部,以干济闻。

jiàn dé sān nián wǔ dì xìng yún yáng gōng bài sī wèi shàng shì wěi yǐ liú fǔ shì

这句话大意是:建德三年,武帝幸云阳宫,拜司卫上士,委以留 府事。

zhōu wèi wáng zhí zuò luàn fén sù zhāng mén xún yú nèi yì huǒ gù zéi bù dé rù

这句话大意是:周卫王直作乱,焚肃章门,询于内益火,故贼不得入。

dì wén ér shàn zhī bài yí tóng sān sī qiān cháng ān lìng

这句话大意是:帝闻而善之,拜仪同 三司,迁长安令。

lèi qiān yīng guǒ zhōng dài fū

这句话大意是:累迁英果中大夫。

lǚ yǐ jūn gōng jiā wèi dà jiàng jūn cì jué píng gāo jùn gōng

这句话大意是:屡以军功,加位大将军,赐爵平高郡公。

gāo zǔ wèi chéng xiàng wèi jiǒng zuò luàn qiǎn wéi xiào kuān jī zhī yǐ xún wèi yuán shuài zhǎng shǐ wěi yǐ xīn lǚ

这句话大意是:高祖为丞相,尉迥作乱,遣韦孝宽击之,以询为元帅长史,委以心膂。

jūn zhì yǒng qiáo zhū jiāng bù yī xún mì qǐ gāo zǔ qǐng zhòng chén jiān hù

这句话大意是:军至永 桥,诸将不一,询密启高祖,请重臣监护。

gāo zǔ suì lìng gāo jiǒng jiān jūn yǔ jiǒng tóng xīn xié lì wéi xún ér yǐ

这句话大意是:高祖遂令高颎监军,与颎同心协力,唯 询而已。

jí píng wèi jiǒng jìn wèi shàng zhù guó gǎi fēng lǒng xī jùn gōng cì bó qiān pǐ jiā yǐ kǒu mǎ

这句话大意是:及平尉迥,进位上柱国,改封陇西郡公,赐帛千匹,加以口马。

kāi huáng yuán nián yǐn dù yáng shuǐ guàn sān zhǐ yuán xún dū qí yì mín lài qí lì

这句话大意是:开皇元年,引杜阳水灌三趾原,询督其役,民赖其利。

xún jiǎn xiào xiāng zhōu zǒng guǎn shì

这句话大意是:寻检校襄州总管事。

suì yú bài xiǎn zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:岁 余,拜显州总管。

shù nián yǐ jí zhēng hái jīng shī zhōng shǐ gù wèn bù jué

这句话大意是:数年,以疾征还京师,中使顾问不绝。

zú yú jiā shí nián sì shí jiǔ shàng dào xī zhě jiǔ zhī

这句话大意是:卒于家,时年四十九,上 悼惜者久之。

shì yuē xiāng

这句话大意是:谥曰襄。

yǒu zi yuán fāng sì

这句话大意是:有子元方嗣。

chóng zì yǒng lóng yīng guǒ yǒu chóu suàn dǎn lì guò rén

这句话大意是:崇字永隆,英果有筹算,胆力过人。

zhōu yuán nián yǐ fù xián xūn fēng nǎi lè xiàn hóu

这句话大意是:周元年,以父贤勋,封乃乐县侯。

shí nián shàng xiǎo bài jué zhī rì qīn zú xiāng hè chóng dú qì xià

这句话大意是:时年尚 小,拜爵之日,亲族相贺,崇独泣下。

xián guài ér wèn zhī duì yuē wú xūn yú guó ér yòu shǎo fēng hóu dāng bào zhǔ ēn bù dé zhōng yú xiào yǎng shì yǐ bēi ěr

这句话大意是:贤怪而问之,对曰:“无勋于国,而幼少封 侯,当报主恩,不得终于孝养,是以悲耳。

xián yóu cǐ dà qí zhī

这句话大意是:”贤由此大奇之。

qǐ jiā zhōu zhǔ bù fēi qí suǒ hǎo cí bù jiù guān qiú wèi jiàng bīng dū du

这句话大意是:起家州主簿,非其所 好,辞不就官,求为将兵都督。

suí yǔ wén hù fá qí yǐ gōng zuì zhuó shòu yí tóng sān sī

这句话大意是:随宇文护伐齐,以功最,擢授仪同三司。

xún chú xiǎo sī jīn dài fū zhì jūn qì jiān

这句话大意是:寻除小司 金大夫,治军器监。

jiàn dé chū qiān shǎo shì bó dài fū zhuǎn shǎo chéng yù dài fū shè tài zǐ gōng zhèng

这句话大意是:建德初,迁少侍伯大夫,转少承御大夫,摄太子宫正。

zhōu wǔ dì píng qí yǐn cān móu yì yǐ yòu jiā shòu kāi fǔ fēng xiāng yáng xiàn gōng yì yī qiān hù

这句话大意是:周武帝 平齐,引参谋议,以幼加授开府,封襄阳县公,邑一千户。

xún gǎi fēng guǎng zōng xiàn gōng zhuǎn tài fǔ zhōng dài fū lì gōng bù zhōng dài fū qiān yòu sī yù

这句话大意是:寻改封广宗县公,转太 府中大夫,历工部中大夫,迁右司驭。

gāo zǔ wèi chéng xiàng qiān zuǒ sī wǔ shàng dài fū jiā shòu shàng kāi fǔ yí tóng dà jiàng jūn

这句话大意是:高祖为丞相,迁左司武上大夫,加授上开府 仪同大将军。

xún wèi huái zhōu cì shǐ jìn jué jùn gōng jiā yì zhì èr qiān hù

这句话大意是:寻为怀州刺史,进爵郡公,加邑至二千户。

wèi jiǒng fǎn qiǎn shǐ zhāo zhī

这句话大意是:尉迥反,遣使招之。

chóng chū yù xiāng yìng hòu zhī shū fù mù yǐ bīng zhōu fù gāo zǔ kǎi rán tài xī yuē hé jiā fù guì zhě shù shí rén zhí guó yǒu nán jìng bù néng fú qīng jì jué fù hé miàn mù chù tiān dì jiān hu

这句话大意是:崇初 欲相应,后知叔父穆以并州附高祖,慨然太息曰:“合家富贵者数十人,值国有难, 竟不能扶倾继绝,复何面目处天地间乎!

wéi xiào kuān yì yí zhī yǔ jù wò qǐ

这句话大意是:”韦孝宽亦疑之,与俱卧起。

qí xiōng xún shí wéi yuán shuài zhǎng shǐ měi fěng yù zhī chóng yóu shì yì guī xīn yān

现代白话:其兄询时为 元帅长史,每讽谕之,崇由是亦归心呢。

jí pò wèi dūn bài dà jiàng jūn

这句话大意是:及破尉惇,拜大将军。

jì píng wèi jiǒng shòu xú zhōu zǒng guǎn xún jìn wèi shàng zhù guó

这句话大意是:既平尉迥,授徐州 总管,寻进位上柱国。

kāi huáng sān nián chú yōu zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:开皇三年,除幽州总管。

tū quē fàn sāi chóng zhé pò zhī

这句话大意是:突阙犯塞,崇辄破之。

xī qì dān děng shè qí wēi lüè zhēng lái nèi fù

这句话大意是:奚、、契丹等慑其威略,争 来内附。

qí hòu tū jué dà wéi kòu lüě chóng lǜ bù qí sān qiān jù zhī zhuǎn zhàn shí yú rì shī rén duō sǐ suì bǎo yú shā chéng

这句话大意是:其后突厥大为寇掠,崇率步骑三千拒之,转战十余日,师人多死,遂保于 砂城。

tū jué wéi zhī

这句话大意是:突厥围之。

chéng běn huāng fèi bù kě shǒu yù xiǎo xī lì zhàn yòu wú suǒ shí měi yè chū lüè zéi yíng fù de liù chù yǐ jì jūn liáng

这句话大意是:城本荒废,不可守御,晓夕力战,又无所食,每夜出掠贼营,复 得六畜,以继军粮。

tū jué wèi zhī hòu wèi qí bèi měi yè zhōng jié zhèn yǐ dài zhī

这句话大意是:突厥畏之,厚为其备,每夜中结阵以待之。

chóng jūn kǔ jī chū zhé yù dí sǐ wáng lüè jìn chí míng bēn hái chéng zhě shàng qiě bǎi xǔ rén rán duō shāng zhòng bù kān gèng zhàn

这句话大意是:崇军苦饥,出辄遇 敌,死亡略尽,迟明奔还城者,尚且百许人,然多伤重,不堪更战。

tū jué yì yù jiàng zhī qiǎn shǐ wèi chóng yuē ruò lái jiàng zhě fēng wèi tè qín

这句话大意是:突厥意欲降之, 遣使谓崇曰:“若来降者,封为特勤。

chóng zhī bì bù miǎn lìng qí shì zú yuē chóng sàng shī tú zuì dāng sǐ jīn rì xiào mìng yǐ xiè guó jiā

这句话大意是:”崇知必不免,令其士卒曰:“崇丧师徒, 罪当死,今日效命以谢国家。

dài kàn wú sǐ qiě kě jiàng zéi fāng biàn sàn zǒu nǔ lì huán xiāng

现代白话:待看我死,且可降贼,方便散走,努力还乡。

ruò jiàn zhì zūn dào chóng cǐ yì

这句话大意是:若见至 尊,道崇此意。

nǎi tǐng rèn tū zéi fù shā èr rén

这句话大意是:”乃挺刃突贼,复杀二人。

zéi luàn shè zhī zú yú zhèn nián sì shí bā

这句话大意是:贼乱射之,卒于阵,年四十八。

zèng yù xī shēn yǒng huì bó liù zhōu zhū jūn shì yù zhōu cì shǐ shì yuē zhuàng

这句话大意是:赠豫鄎 申永浍亳六州诸军事、豫州刺史,谥曰壮。

zi mǐn sì

这句话大意是:子敏嗣。

mǐn zì shù shēng

这句话大意是:敏字树生。

gāo zǔ yǐ qí fù sǐ wáng shì yǎng gōng zhōng zhě jiǔ zhī

这句话大意是:高祖以其父死王事,养宫中者久之。

jí zhǎng xí jué guǎng zōng gōng qǐ jiā zuǒ qiān niú

这句话大意是:及长,袭爵广宗公,起家左千 牛。

měi zī yí shàn qí shè gē wǔ guǎn xián wú bù tōng jiě

这句话大意是:美姿仪,善骑射,歌舞管弦,无不通解。

kāi huáng chū zhōu xuān dì hòu fēng lè píng gōng zhǔ yǒu nǚ é yīng miào zé hūn duì chì guì gōng zǐ dì jí hóng shèng gōng zhě rì yǐ bǎi shù

这句话大意是:开皇初,周宣帝后封乐平公主,有女 娥英,妙择婚对,敕贵公子弟集弘圣宫者,日以百数。

gōng zhǔ qīn zài wéi zhōng bìng lìng zì xù bìng shì jì yì

这句话大意是:公主亲在帷中,并令自序, 并试技艺。

xuǎn bù zhōng zhě zhé yǐn chū zhī

这句话大意是:选不中者,辄引出之。

zhì mǐn ér hé yì jìng wèi yīn gòu

这句话大意是:至敏而合意,竟为姻媾。

mǐn jiǎ yī pǐn yǔ yí lǐ rú shàng dì zhī nǚ

这句话大意是:敏假一品羽仪,礼如尚 帝之女。

hòu jiāng shì yàn gōng zhǔ wèi mǐn yuē wǒ yǐ sì hǎi yǔ zhì zūn wéi yī nǚ fū dāng wèi rǔ qiú zhù guó

现代白话:后将侍宴,公主谓敏曰:“我以四海与至尊,唯一女夫,当为你求柱国。

ruò shòu yú guān rǔ shèn wú xiè

现代白话:若授馀官,你慎无谢。

jí jìn jiàn shàng shàng qīn yù pí pá qiǎn mǐn gē wǔ

这句话大意是:”及进见上,上亲御琵琶,遣敏歌舞。

jì ér dà yuè wèi gōng zhǔ yuē li mǐn hé guān

这句话大意是:既而大悦,谓公主曰: “李敏何官?

duì yuē yī bái dīng ěr

这句话大意是:”对曰:“一白丁耳。

shàng yīn wèi mǐn yuē jīn shòu rǔ yí tóng

现代白话:”上因谓敏曰:“今授你仪同。

mǐn bù dá

这句话大意是:”敏不答。

shàng yuē bù mǎn ěr yì yá

现代白话:上 曰:“不满你意邪?

jīn shòu rǔ kāi fǔ

现代白话:今授你开府。

mǐn yòu bù xiè

这句话大意是:”敏又不谢。

shàng yuē gōng zhǔ yǒu dà gōng yú wǒ wǒ hé de xiàng qí nǚ xù ér xī guān hu

这句话大意是:上曰:“公主有大功于我,我何得 向其女婿而惜官乎!

jīn shòu qīng zhù guó

这句话大意是:今授卿柱国。

mǐn nǎi bài ér dǎo wǔ

这句话大意是:”敏乃拜而蹈舞。

suì yú zuò fā zhào shòu zhù guó yǐ běn guān sù wèi

这句话大意是:遂于坐发诏授柱国,以本官宿 卫。

hòu bì huì gǎi fēng jīng chéng xiàn gōng yì yī qiān hù

这句话大意是:后避讳,改封经城县公,邑一千户。

lì pú bīn jīn huá fū zhōu cì shǐ duō bù lì zhí cháng liú jīng shī wǎng lái gōng nèi shì cóng yóu yàn shǎng cì chāo yú gōng chén

这句话大意是:历蒲、豳、金、华、敷州刺史,多不莅职, 常留京师,往来宫内,侍从游宴,赏赐超于功臣。

hòu xìng rén shòu gōng yǐ wéi qí zhōu cì shǐ

这句话大意是:后幸仁寿宫,以为岐州刺史。

dà yè chū zhuǎn wèi wèi qīng

这句话大意是:大业初,转卫尉卿。

lè píng gōng zhǔ zhī jiāng hōng yě yí yán yú yáng dì yuē qiè wú zǐ xī wéi yǒu yī nǚ

这句话大意是:乐平公主之将薨也,遗言于炀帝曰:“妾无子息,唯有一 女。

bù zì yōu sǐ dàn shēn lián zhī

这句话大意是:不自忧死,但深怜之。

jīn tāng mù yì qǐ huí yǔ mǐn

这句话大意是:今汤沐邑,乞回与敏。

dì cóng zhī

这句话大意是:”帝从之。

jìng shí wǔ qiān hù shè tún wèi jiāng jūn

这句话大意是:竟食五千户,摄屯卫 将军。

yáng xuán gǎn fǎn hòu chéng dà xìng mǐn zhī cè yě

这句话大意是:杨玄感反后城大兴,敏之策也。

zhuǎn jiāng zuò jiān cóng zhēng gāo lí lǐng xīn chéng dào jūn jiāng jiā guāng lù dài fū

这句话大意是:转将作监,从征高丽,领新城道军将,加光 禄大夫。

shí nián dì fù zhēng liáo dōng qiǎn mǐn yú lí yáng dū yùn

这句话大意是:十年,帝复征辽东,遣敏于黎阳督运。

shí huò yán mǐn yī míng hóng r dì yí hóng zì dāng chèn cháng miàn gào zhī jì qí yǐn jué

这句话大意是:时或言敏一名洪儿,帝疑“洪”字 当谶,尝面告之,冀其引决。

mǐn yóu shì dà jù shù yǔ jīn cái shàn héng děng píng rén sī yǔ

这句话大意是:敏由是大惧,数与金才、善衡等屏人私语。

yǔ wén shù zhī ér zòu zhī jìng yǔ hún tóng zhū nián sān shí jiǔ

这句话大意是:宇文述知 而奏之,竟与浑同诛,年三十九。

qí qī yǔ wén shì hòu shù yuè yì cì zhèn ér zhōng

这句话大意是:其妻宇文氏,后数月亦赐鸩而终。

liáng ruì

这句话大意是:○梁睿。

liáng ruì zì shì dé ān dìng wū shì rén yě

这句话大意是:梁睿,字恃德,安定乌氏人也。

fù yù xī wèi tài wèi

这句话大意是:父御,西魏太尉。

ruì shǎo chén mǐn yǒu xíng jiǎn

这句话大意是:睿少沉敏,有行检。

zhōu tài zǔ shí yǐ gōng chén zǐ yǎng gōng zhōng zhě shù nián

这句话大意是:周太祖 时,以功臣子养宫中者数年。

qí hòu mìng zhū zǐ yǔ ruì yóu chù tóng shī gòng yè qíng qì shén huan

这句话大意是:其后命诸子与睿游处,同师共业,情契甚欢。

qī suì xí jué guǎng píng jùn gōng lèi jiā yí tóng sān sī yì wǔ bǎi hù

这句话大意是:七岁, 袭爵广平郡公,累加仪同三司,邑五百户。

xún wèi běn zhōu dà zhōng zhèng

这句话大意是:寻为本州大中正。

wèi gōng dì shí jiā kāi fǔ gǎi fēng wèi wǔ lóng jùn gōng bài wèi zhōu cì shǐ

这句话大意是:魏恭帝时加开府,改 封为五龙郡公,拜渭州刺史。

zhōu mǐn dì shòu shàn zhēng wèi yù bó

这句话大意是:周闵帝受禅,征为御伯。

wèi jǐ chū wèi zhōng zhōu cì shǐ zhèn xīn ān yǐ bèi qí

这句话大意是:未几,出为中州刺史,镇新 安,以备齐。

qí rén lái kòu ruì zhé cuò zhī dì shén jiā tàn

这句话大意是:齐人来寇,睿辄挫之,帝甚嘉叹。

bài dà jiàng jūn jìn jué jiǎng guó gōng rù wèi sī huì

这句话大意是:拜大将军,进爵蒋国公,入为司会。

hòu cóng qí wáng xiàn jù qí jiāng hú lǜ míng yuè yú luò yáng měi zhàn yǒu gōng qiān xiǎo zhǒng zǎi

这句话大意是:后从齐王宪拒齐将斛律明月于洛阳,每战有功,迁小冢宰。

wǔ dì shí lì fū zhōu cì shǐ liáng ān èr zhōu zǒng guǎn jù yǒu huì zhèng jìn wèi zhù guó

这句话大意是:武帝时,历敷州刺史、 凉安二州总管,俱有惠政,进位柱国。

gāo zǔ zǒng bǎi kuí dài wáng qiān wèi yì zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:高祖总百揆,代王谦为益州总管。

xíng zhì hàn chuān ér qiān fǎn qiǎn bīng gōng shǐ zhōu ruì bù dé jìn

这句话大意是:行至汉川而谦反,遣兵攻始州,睿不得进。

gāo zǔ mìng ruì wéi xíng jūn yuán shuài lǜ xíng jūn zǒng guǎn yú yì zhāng wēi dá xī zhǎng rú liáng shēng shí xiào yì bù qí èr shí wàn tǎo zhī

这句话大意是:高祖命睿为行军元帅,率行军总管于义、张威、达奚长儒、梁升、石孝义步骑二十 万讨之。

shí qiān qiǎn kāi fǔ li sān wáng děng shǒu tōng gǔ ruì shǐ zhāng wēi jī pò zhī qín shù qiān rén jìn zhì lóng mén

这句话大意是:时谦遣开府李三王等守通谷,睿使张威击破之,擒数千人,进至龙门。

qiān jiāng zhào yǎn qín huì yōng zhòng shí wàn jù yǎn wèi yíng zhōu gèn sān shí lǐ

这句话大意是:谦 将赵俨、秦会拥众十万,据崄为营,周亘三十里。

ruì lìng jiàng shì xián méi chū zì jiàn dào sì miàn fèn jī lì zhàn pò zhī

这句话大意是:睿令将士衔枚出自间道,四面奋 击,力战破之。

shǔ rén dà hài ruì gǔ xíng ér jìn

这句话大意是:蜀人大骇,睿鼓行而进。

qiān jiāng jìng háo shǒu jiàn gé liáng yán jù píng lín bìng jù ér lái jiàng

这句话大意是:谦将敬豪守剑阁,梁岩拒平林,并惧而来 降。

qiān yòu lìng gāo ā nà gōng dá xī jì děng yǐ shèng bīng gōng lì zhōu

这句话大意是:谦又令高阿那肱、达奚惎等以盛兵攻利州。

wén ruì jiāng zhì jì fēn bīng jù kāi yuǎn

这句话大意是:闻睿将至,惎分兵据开远。

ruì gù wèi jiàng shì yuē cǐ lǔ jù yào yù è wú bīng shì wú dāng chū qí bù yì pò zhī bì yǐ

现代白话:睿顾谓 将士曰:“此虏据要,欲遏我兵势,我当出其不意,破之必了。

qiǎn shàng kāi fǔ tuò bá zōng qù jiàn gé dà jiàng jūn yǔ wén xuàn yì bā xī dà jiàng jūn zhào dá shuǐ jūn rù jiā líng

这句话大意是:”遣上开府拓拔宗 趣剑阁,大将军宇文夐诣巴西,大将军赵达水军入嘉陵。

ruì qiǎn zhāng wēi wáng lún hè ruò zhèn yú yì hán xiāng guì ā nà huì děng fēn dào gōng jì zì wǔ jí shēn pò zhī

这句话大意是:睿遣张威、王伦、贺若震、 于义、韩相贵、阿那惠等分道攻惎,自午及申,破之。

jì bēn guī yú qiān

这句话大意是:惎奔归于谦。

ruì jìn bī chéng dū qiān lìng dá xī jì yǐ fú qián chéng shǒu qīn lǜ jīng bīng wǔ wàn bèi chéng jié zhèn

这句话大意是:睿进逼成都, 谦令达奚惎、乙弗虔城守,亲率精兵五万,背城结阵。

ruì jī zhī qiān bù lì jiāng rù chéng jì qián yǐ chéng jiàng jù qiān bù nèi

这句话大意是:睿击之,谦不利,将入城, 惎、虔以城降,拒谦不内。

qiān jiāng huī xià sān shí qí dùn zǒu xīn dū lìng wáng bǎo zhí zhī

这句话大意是:谦将麾下三十骑遁走,新都令王宝执之。

ruì zhǎn qiān yú shì jiàn nán xī píng

这句话大意是:睿斩谦于市, 剑南悉平。

jìn wèi shàng zhù guó zǒng guǎn rú gù

这句话大意是:进位上柱国,总管如故。

cì wù wǔ qiān duàn nú bì yī qiān kǒu jīn èr qiān liǎng yín sān qiān liǎng shí yì qiān hù

这句话大意是:赐物五千段,奴婢一千口,金二千两,银三千 两,食邑千户。

ruì shí wēi zhèn xi chuān yí liáo guī fù wéi nán níng qiú shuài cuàn zhèn shì yuǎn bù bīn

这句话大意是:睿时威振西川,夷、獠归附,唯南宁酋帅爨震恃远不宾。

ruì shàng shū yuē qiè yǐ yuǎn fǔ zhǎng jià wáng zhě lìng tú yì sú yí fēng yǒu guó héng diǎn

这句话大意是:睿上疏曰:“窃以远 抚长驾,王者令图,易俗移风,有国恒典。

nán níng zhōu hàn shì kē zhī de jìn dài yǐ lái fēn zhì xìng gǔ yún nán jiàn níng zhū tí sì jùn

这句话大意是:南宁州,汉世柯之地,近代已来,分 置兴古、云南、建宁、朱提四郡。

hù kǒu yīn zhòng jīn bǎo fù ráo èr hé yǒu jùn mǎ míng zhū yì níng chū yán jǐng xī jiǎo

这句话大意是:户口殷众,金宝富饶,二河有骏马、明珠,益宁 出盐井、犀角。

jìn tài shǐ qī nián yǐ yì zhōu kuàng yuǎn fēn zhì níng zhōu

这句话大意是:晋太始七年,以益州旷远,分置宁州。

zhì wěi liáng nán níng zhōu cì shǐ xú wén shèng bèi xiāng dōng zhēng fù jīng zhōu shǔ dōng xià shàng zǔ wèi huáng yuǎn lüè

这句话大意是:至伪梁南宁州刺史徐文盛, 被湘东征赴荆州,属东夏尚阻,未遑远略。

tǔ mín cuàn zàn suì qiè jù yī fāng guó jiā yáo shòu cì shǐ

这句话大意是:土民爨瓒遂窃据一方,国家遥授刺史。

qí zi zhèn xiāng chéng zhì jīn

这句话大意是:其子震,相承至今。

ér zhèn chén lǐ duō kuī gòng fù bù rù měi nián fèng xiàn bù guò shù shí pǐ mǎ

这句话大意是:而震臣礼多亏,贡赋不入,每年奉献,不过数十匹马。

qí chù qù yì lù zhǐ yī qiān zhū tí běi jìng jí xìng róng zhōu jiē jiè

这句话大意是:其处去 益,路止一千,朱提北境,即兴戎州接界。

rú wén bǐ rén kǔ qí kē zhèng sī bèi huáng fēng

这句话大意是:如闻彼人苦其苛政,思被皇风。

fú wéi dà chéng xiàng kuāng zàn shèng cháo níng jì qū yǔ jué hòu guāng qián fāng chuí wàn dài pì tǔ fú yuǎn jīn zhèng qí shí

这句话大意是:伏惟大 丞相匡赞圣朝,宁济区宇,绝后光前,方垂万代,辟土服远,今正其时。

xìng yīn píng shǔ shì zhòng bù fán zhòng xīng shī lǚ yā liáo jì qì jí qǐng lüè dìng nán níng

这句话大意是:幸因平蜀 士众,不烦重兴师旅,押獠既讫,即请略定南宁。

zì lú róng yǐ lái jūn liáng xū gěi guò cǐ jí yú mán yí zhēng shuì yǐ gōng bīng mǎ

这句话大意是:自卢、戎已来,军粮须给,过此 即于蛮夷征税,以供兵马。

qí níng zhōu zhū tí yún nán xi cuàn bìng zhì zǒng guǎn zhōu zhèn

这句话大意是:其宁州、朱提、云南、西爨,并置总管州镇。

jì bǐ shú mán zū diào zú gōng chéng fáng shí chǔ

这句话大意是:计彼熟蛮 租调,足供城防食储。

yī zé yǐ sù mán yí èr zé bì yì jūn guó

这句话大意是:一则以肃蛮夷,二则裨益军国。

jīn jǐn jiàn nán níng zhōu jùn xiàn jí shì yì rú bié

这句话大意是:今谨件南宁州郡县及事意如 别。

yǒu dà dū dū dù shén jìng xī céng shǐ bǐ jù suǒ ān liàn jīn bìng sòng wǎng

这句话大意是:有大都督杜神敬,昔曾使彼,具所谙练,今并送往。

shū wèi dá yòu qǐng yuē qiè yǐ róu yuǎn néng ěr zhe zì qián jīng tuò tǔ kāi jiāng wáng zhě suǒ wu

这句话大意是:”书未答,又请曰:“窃 以柔远能迩,著自前经,拓土开疆,王者所务。

nán níng zhōu hàn dài kē zhī jùn qí de wò rǎng duō shì hàn rén jì ráo bǎo wù yòu chū míng mǎ

这句话大意是:南宁州,汉代柯之郡,其地沃壤, 多是汉人,既饶宝物,又出名马。

jīn ruò wǎng qǔ réng zhì zhōu jùn yī zé yuǎn zhèn wēi míng èr zé yǒu yì jūn guó

这句话大意是:今若往取,仍置州郡,一则远振威名,二则有益 军国。

qí chù yǔ jiāo guǎng xiāng jiē lù nǎi fēi yáo

这句话大意是:其处与交、广相接,路乃非遥。

hàn dài kāi cǐ běn wèi tǎo yuè zhī jì

这句话大意是:汉代开此,本为讨越之计。

fá chén zhī rì fù shì yī jī yǐ cǐ shāng liáng jué wèi xū qǔ

这句话大意是:伐陈之日,复是 一机,以此商量,决谓须取。

gāo zǔ shēn nà zhī rán yǐ tiān xià chū dìng kǒng mín xīn bù ān gù wèi zhī xǔ

这句话大意是:”高祖深纳之,然以天下初定,恐民心不安,故未之 许。

hòu jìng qiǎn shǐ wàn suì tǎo píng zhī bìng yīn ruì zhī cè yě

这句话大意是:后竟遣史万岁讨平之,并因睿之策也。

ruì wēi huì jiān zhe mín yí yuè fú shēng wàng yú zhòng gāo zǔ yīn dàn zhī

这句话大意是:睿威惠兼著,民夷悦服,声望逾重,高祖阴惮之。

xuē dào héng cóng jūn zài shǔ yīn rù jiē yàn shuō ruì yuē tiān xià zhī wàng yǐ guī yú duò

这句话大意是:薛道衡从军在蜀,因入接宴, 说睿曰:“天下之望,已归于隋。

mì lìng quàn jìn gāo zǔ dà yuè

这句话大意是:”密令劝进,高祖大悦。

jí shòu shàn gù dài mí lóng

这句话大意是:及受禅,顾待弥隆。

ruì fù shàng píng chén zhī cè shàng shàn zhī xià zhào yuē gōng yīng fēng zhèn dòng miào suàn zòng héng qīng dàng jiāng nán wǎn rán kě jiàn

这句话大意是:睿 复上平陈之策,上善之,下诏曰:“公英风震动,妙算纵横,清荡江南,宛然可见。

xún huán sān fù dàn yǐ xīn rán

这句话大意是:循环三复,但以欣然。

gōng jì shàng cái ruò guǎn róng lǜ yī jǔ dà dìng gù zài bù yí

这句话大意是:公既上才,若管戎律,一举大定,固在不疑。

dàn zhèn chū lín tiān xià zhèng dào wèi qià kǒng xiān qióng wǔ shì wèi wèi jìn shàn

这句话大意是:但朕初临天下, 政道未洽,恐先穷武事,未为尽善。

xī gōng sūn shù wěi áo hàn zhī zéi yě guāng wǔ yǔ qí tōng hé chēng wéi huáng dì

这句话大意是:昔公孙述、隗嚣,汉之贼也,光武与其通和, 称为皇帝。

wèi tuó zhī yú gāo zǔ chū yóu bù chén

这句话大意是:尉佗之于高祖,初犹不臣。

sūn hào zhī dá jìn wén shū shàng yún bái

这句话大意是:孙晧之答晋文,书尚云白。

huò xún kuǎn fú huò jí miè wáng

这句话大意是:或寻款服,或即 灭亡。

wáng zhě tǐ dà yì cún zūn yǎng suī chén guó lái cháo wèi jǐn fān jié rú gōng dà lüè chéng xū zé zuì shàng yù qiě huǎn qí zhū yi zhī cǐ yì

这句话大意是:王者体大,义存遵养,虽陈国来朝,未尽籓节,如公大略,诚须责罪,尚欲 且缓其诛,宜知此意。

huái hǎi wèi miè bì xīng shī lǚ ruò mìng yǒng xí zhōng dāng xiāng qū

这句话大意是:淮海未灭,必兴师旅,若命永袭,终当相屈。

xiǎng yǐ shēng xǔ guó wú zú zhì cí yě

这句话大意是:想以身许国, 无足致辞也。

ruì nǎi zhǐ yān

现代白话:”睿乃止呢。

ruì shí jiàn tū jué fāng qiáng kǒng wèi biān huàn fù chén zhèn shǒu zhī cè shí yú shì shàng shū zòu zhī yuē qiè yǐ róng dí zuò huàn qí lái jiǔ yǐ

现代白话:睿时见突厥方强,恐为边患,复陈镇守之策十余事,上书奏之曰:“窃以戎狄 作患,其来久了。

fáng è zhī dào zì gǔ wéi nán

这句话大意是:防遏之道,自古为难。

suǒ yǐ zhōu wú shàng suàn hàn shōu xià cè yǐ qí shū lái hū wǎng yún tún wù sàn qiáng zé chěng qí fàn sāi ruò yòu bù kě jǐn chú gù yě

这句话大意是:所以周无上算,汉收下策,以其倏来忽往, 云屯雾散,强则骋其犯塞,弱又不可尽除故也。

jīn huáng zuò zhào xīng yǔ nèi níng yī wéi yǒu tū jué zhǒng lèi shàng wèi biān gěng

这句话大意是:今皇祚肇兴,宇内宁一,唯有突厥 种类,尚为边梗。

cǐ chén suǒ yǐ fèi qǐn yǔ shí wù mèi sī zhī

这句话大意是:此臣所以废寝与食,寤寐思之。

xī xiōng nú wèi píng qù bìng cí zhái xiān lián shàng zài chōng guó zì hé

这句话大意是:昔匈奴未平,去病辞宅,先零尚 在,充国自劾。

chén cái fēi gǔ liè ér zhì zhuī xī shì

这句话大意是:臣才非古烈,而志追昔士。

jǐn jiàn ān zhì běi biān chéng zhèn fēng hòu jí rén mǎ liáng zhù zhàn shǒu shì yì rú bié jǐn bìng tú shàng chéng fú wéi cái lǎn

这句话大意是:谨件安置北边城镇烽候,及人马粮贮战 守事意如别,谨并图上呈,伏惟裁览。

shàng jiā tàn jiǔ zhī dá yǐ hòu yì

这句话大意是:”上嘉叹久之,答以厚意。

ruì shí zì yǐ zhōu dài jiù chén jiǔ jū zhòng zhèn nèi bù zì ān lǚ qǐng rù cháo yú shì zhēng hái jīng shī

这句话大意是:睿时自以周代旧臣,久居重镇,内不自安,屡请入朝,于是征还京师。

jí yǐn jiàn shàng wèi zhī xìng mìng ruì shàng diàn wò shǒu jí huān

这句话大意是:及引见, 上为之兴,命睿上殿,握手极欢。

ruì tuì wèi suǒ qīn yuē gōng suí shēn tuì jīn qí shí yě

这句话大意是:睿退谓所亲曰:“功遂身退,今其时也。

suì xiè bìng yú jiā hé mén zì shǒu bù jiāo dāng dài

这句话大意是:”遂谢 病于家,阖门自守,不交当代。

shàng cì yǐ bǎn yú měi yǒu cháo jìn bì lìng sān wèi yú shàng diàn

这句话大意是:上赐以版舆,每有朝觐,必令三卫舆上殿。

ruì chū píng wáng qiān zhī shǐ zì yǐ wēi míng tài shèng kǒng wéi shí suǒ jì suì dà shòu jīn huì yǐ zì huì

这句话大意是:睿初平 王谦之始,自以威名太盛,恐为时所忌,遂大受金贿以自秽。

yóu shì xūn bù duō bù yǐ shí yì cháo táng chēng qū zhě qián hòu bǎi shù

这句话大意是:由是勋簿多不以实, 诣朝堂称屈者,前后百数。

shàng lìng yǒu sī àn yàn qí shì zhǔ zhě duō huò zuì

这句话大意是:上令有司案验其事,主者多获罪。

ruì huáng jù shàng biǎo chén xiè qǐng guī dà lǐ

这句话大意是:睿惶惧,上表陈谢, 请归大理。

shàng wèi yù qiǎn zhī

这句话大意是:上慰谕遣之。

shí wǔ nián cóng shàng zhì luò yáng ér zú shí nián liù shí wǔ

这句话大意是:十五年,从上至洛阳而卒,时年六十五。

shì yuē xiāng

这句话大意是:谥曰襄。

zi yáng sì guān lì sōng xú èr zhōu cì shǐ wǔ bēn láng jiàng

这句话大意是:子洋嗣,官历嵩、徐二州刺 史、武贲郎将。

dà yè liù nián zhào zhuī gǎi fēng ruì wèi dài gōng mìng yǐ yáng xí yān

现代白话:大业六年,诏追改封睿为戴公,命以洋袭呢。

shǐ chén yuē li mù liáng ruì jiē zhōu shì gōng chén gāo zǔ wáng yè chū jī jù shòu fù xīn zhī jì

这句话大意是:史臣曰:李穆、梁睿,皆周室功臣,高祖王业初基,俱受腹心之寄。

gù mù shǒu dēng shī fū ruì zhōng yīng shū chǒng guān qí jiàn jī ér dòng yì yì mín zhī xiān jué

这句话大意是:故穆首登 师傅,睿终膺殊宠,观其见机而动,抑亦民之先觉。

rán fāng wèi cháo zhī zhēn liè yǒu kuì wáng líng bǐ jìn shì zhī zhōng chén zhōng cán xú guǎng

这句话大意是:然方魏朝之贞烈,有愧王陵, 比晋室之忠臣,终惭徐广。

mù zhī zǐ sūn tè wèi lóng shèng zhū lún huá gǔ fán shù shí rén jiàn jì dāng shí huò nán chuán jí de zhī fēi dào kě bù jiè yú

这句话大意是:穆之子孙,特为隆盛,朱轮华毂,凡数十人,见忌当时, 祸难遄及,得之非道,可不戒欤!

✦ You read 列传·卷二

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.