隋书 · 魏征 · Chapter 38 of 85

列传·卷三

PinyinModern Translation
Size

liú fǎng

这句话大意是:刘昉。

liú fǎng bó líng wàng dū rén yě

这句话大意是:刘昉,博陵望都人也。

fù mèng liáng dà sī nóng

这句话大意是:父孟良,大司农。

cóng wèi wǔ rù guān zhōu tài zǔ yǐ wéi dōng liáng zhōu cì shǐ

这句话大意是:从魏武入关,周太祖以为东梁州刺史。

fǎng xìng qīng jiǎo yǒu jiān shù

这句话大意是:昉性轻狡,有奸数。

zhōu wǔ dì shí yǐ gōng chén zi rù shì huáng tài zǐ

这句话大意是:周武帝时,以功臣子入侍皇太子。

jí xuān dì sì wèi yǐ jì nìng jiàn xiá chū rù gōng yè chǒng guān yī shí

这句话大意是:及宣帝嗣位,以技佞见狎, 出入宫掖,宠冠一时。

shòu dà dū dū qiān xiǎo yù zhèng yǔ yù zhèng zhōng dài fū yán zhī yí bìng jiàn qīn xìn

这句话大意是:授大都督,迁小御正,与御正中大夫颜之仪并见亲信。

jí dì bù yù zhào fāng jí zhī yí jù rù wò nèi shǔ yǐ hòu shì

这句话大意是:及帝 不悆,召方及之仪俱入卧内,属以后事。

dì yīn bù fù néng yán

这句话大意是:帝喑不复能言。

fǎng jiàn jìng dì yòu chōng bù kān fù hè

这句话大意是:昉见静帝幼冲,不堪负荷。

rán fǎng sù zhī gāo zǔ yòu yǐ hòu fù zhī gù yǒu zhòng míng yú tiān xià suì yǔ zhèng yì móu yǐn gāo zǔ fǔ zhèng

这句话大意是:然昉素知高祖,又以后父之故,有重名于天下,遂与郑译谋,引高祖辅政。

gāo zǔ gù ràng bù gǎn dāng

这句话大意是:高祖固 让,不敢当。

fǎng yuē gōng ruò wéi dāng sù wèi zhī

这句话大意是:昉曰:“公若为,当速为之;。

rú bù wéi fǎng zì wèi yě

这句话大意是:如不为,昉自为也。

gāo zǔ nǎi cóng zhī

这句话大意是:”高祖乃从之。

jí gāo zǔ wèi chéng xiāng yǐ fǎng wèi sī mǎ

这句话大意是:及高祖为承相,以昉为司马。

shí xuān dì dì hàn wáng zàn jū jìn zhōng měi yǔ gāo zǔ tóng zhàng ér zuò

这句话大意是:时宣帝弟汉王赞居禁中,每与高祖同帐而坐。

fǎng shì měi jì jìn yú zàn zàn shén yuè zhī

这句话大意是:昉 饰美妓进于赞,赞甚悦之。

fǎng yīn shuō zàn yuē dài wáng xiān dì zhī dì shí wàng suǒ guī

这句话大意是:昉因说赞曰:“大王先帝之弟,时望所归。

rú zǐ yòu chōng qǐ kān dà shì

这句话大意是:孺子幼冲, 岂堪大事!

jīn xiān dì chū bēng qún qíng shàng rǎo wáng qiě guī dì

这句话大意是:今先帝初崩,群情尚扰,王且归第。

dài shì níng zhī hòu rù wèi tiān zǐ cǐ wàn quán zhī jì yě

这句话大意是:待事宁之后,入为天子,此万全之 计也。

zàn shí nián wèi ruò guàn xìng shí yōng xià wén fǎng zhī shuō yǐ wéi xìn rán suì cóng zhī

这句话大意是:”赞时年未弱冠,性识庸下,闻昉之说,以为信然,遂从之。

gāo zǔ yǐ fǎng yǒu dìng cè zhī gōng bài xià dà jiàng jūn fēng huáng guó gōng yǔ pèi guó gōng zhèng yì jiē wèi xīn lǚ

这句话大意是:高祖以昉有定 策之功,拜下大将军,封黄国公,与沛国公郑译皆为心膂。

qián hòu shǎng cì jù wàn chū rù yǐ jiá shì zì wèi cháo yě qīng zhǔ chēng wéi huáng pèi

这句话大意是:前后赏赐巨万,出入以 甲士自卫,朝野倾瞩,称为黄、沛。

shí rén wèi zhī yǔ yuē liú fǎng qiān qián zhèng yì tuī hòu

这句话大意是:时人为之语曰:“刘昉牵前,郑译推后。

fǎng zì shì qí gōng pō yǒu jiāo sè

这句话大意是:”昉 自恃其功,颇有骄色。

rán xìng cū shū ruò yú cái lì fù shāng dà jiǎ zhāo xī yíng mén

这句话大意是:然性粗疏,溺于财利,富商大贾,朝夕盈门。

yú shí wèi jiǒng qǐ bīng gāo zǔ lìng wéi xiào kuān tǎo zhī

这句话大意是:于时尉迥起兵,高祖令韦孝宽讨之。

zhì wǔ zhì zhū jiāng bù yī

这句话大意是:至武陟,诸将不一。

gāo zǔ yù qiǎn fǎng yì yī rén wǎng jiān jūn yīn wèi zhī yuē xū de xīn lǚ yǐ tǒng dà jūn gōng děng liǎng rén shuí dāng xíng zhě

这句话大意是:高祖欲遣昉、译一人 往监军,因谓之曰:“须得心膂以统大军,公等两人,谁当行者?

fǎng zì yán wèi cháng wèi jiāng yì yòu yǐ mǔ lǎo wèi qǐng gāo zǔ bù guài

这句话大意是:”昉自言未尝为 将,译又以母老为请,高祖不怪。

ér gāo jiǒng qǐng xíng suì qiǎn zhī

这句话大意是:而高颎请行,遂遣之。

yóu shì ēn lǐ jiàn báo

这句话大意是:由是恩礼渐薄。

yòu wáng qiān sī mǎ xiāo nán xiāng jì ér fǎn gāo zǔ yōu zhī wàng qǐn yǔ shí

这句话大意是:又王谦、 司马消难相继而反,高祖忧之,忘寝与食。

fǎng yì yóu zòng jiǔ bù yǐ zhí sī wéi yì xiāng fǔ shì wù duō suǒ yí luò

这句话大意是:昉逸游纵酒,不以职司为意,相府事物, 多所遗落。

gāo zǔ shēn xián zhī yǐ gāo jiǒng dài wéi sī mǎ

这句话大意是:高祖深衔之,以高颎代为司马。

shì hòu yì jiàn shū jì

这句话大意是:是后益见疏忌。

jí shòu shàn jìn wèi zhù guó gǎi fēng shū guó gōng xián jū wú shì bù fù rèn shǐ

这句话大意是:及受禅,进位柱国,改 封舒国公,闲居无事,不复任使。

fǎng zì yǐ zuǒ mìng yuán gōng zhōng bèi shū yuǎn shén bù zì ān

这句话大意是:昉自以佐命元功,中被疏远,甚不自安。

hòu yù jīng shī jī shàng lìng jìn jiǔ fǎng shǐ qiè lìn wū dāng lú gū jiǔ

这句话大意是:后遇京 师饥,上令禁酒,昉使妾赁屋,当垆沽酒。

zhì shū shì yù shǐ liáng pí hé zòu fǎng yuē chén wén chù guì zé jiè zhī yǐ shē chí mǎn zé shǒu zhī yǐ yuē

这句话大意是:治书侍御史梁毗劾奏昉曰:“臣闻处贵 则戒之以奢,持满则守之以约。

fǎng jì wèi liè qún gōng zhì gāo shù yǐn mí jué shāo jiǔ hòu lù yǐ yān zhèng dāng jiè mǎn guī yíng jiàn sī zhǐ zú hé nǎi guī qǔ niè zhī rùn jìng zhuī dāo zhī mò shēn nì jiǔ tú jiā wèi bū sǒu

这句话大意是:昉既位列群公,秩高庶尹,縻爵稍久,厚禄已淹, 正当戒满归盈,鉴斯止足,何乃规曲蘖之润,竞锥刀之末,身昵酒徒,家为逋薮?

ruò bù jiū shéng hé yǐ sù lì

现代白话:若不纠绳,凭什么肃厉!

yǒu zhào bù zhì

这句话大意是:”有诏不治。

fǎng yù yù bù dé zhì

这句话大意是:昉郁郁不得志。

shí zhù guó liáng shì yàn yǔ wén xīn jù shī zhí fèn wàng fǎng bìng yǔ zhī jiāo shù xiāng lái wǎng

这句话大意是:时柱国梁士彦、宇文忻俱失职 忿望,昉并与之交,数相来往。

shì yàn qī yǒu měi sè fǎng yīn yǔ sī tōng shì yàn bù zhī zhī yě qíng hǎo mí xié suì xiāng yǔ móu fǎn xǔ tuī shì yàn wèi dì

这句话大意是:士彦妻有美色,昉因与私通,士彦不之知也,情好 弥协,遂相与谋反,许推士彦为帝。

hòu shì xiè shàng qióng zhì zhī

这句话大意是:后事泄,上穷治之。

fǎng zì zhī bù miǎn mò wú suǒ duì

这句话大意是:昉自知不免,默无所对。

xià zhào zhū zhī yuē

这句话大意是:下诏诛之,曰:。

zhèn jūn lín sì hǎi cí ài wèi xīn

这句话大意是:朕君临四海,慈爱为心。

jiā yǐ qǐ zì bù yī rù shēng huáng jí gōng qīng zhī nèi fēi qīn zé you wèi suī chà děng qíng jiē jiù rén

这句话大意是:加以起自布衣,入升皇极,公卿之内,非亲则友,位 虽差等,情皆旧人。

hù duǎn quán cháng héng sī fù yù měi yīn qín jiè yuē yán wú bù jìn

这句话大意是:护短全长,恒思复育,每殷勤戒约,言无不尽。

tiān zhī lì shǔ dìng yú yǎo míng qǐ lǜ bāo cáng zhī xīn néng wéi guó jiā zhī hài

这句话大意是:天之历数,定 于杳冥,岂虑苞藏之心,能为国家之害?

yù shǐ qí zhǎng shǒu fù guì bù chù xíng shū gù yě

这句话大意是:欲使其长守富贵,不触刑书故也。

shàng zhù guó chéng guó gōng liáng shì yàn shàng zhù guó sì guó gōng yǔ wén xīn zhù guó shū guó gōng liú fǎng děng zhèn shòu mìng zhī chū bìng zhǎn qín lì chóu xūn bào xiào róng gāo lù zhòng

这句话大意是:上柱国、 郕国公梁士彦,上柱国、巳国公宇文忻,柱国、舒国公刘昉等,朕受命之初,并 展勤力,酬勋报效,荣高禄重。

dài zhī jì hòu ài zhī shí lóng zhāo xī yàn yán bèi zhī zhèn yì

这句话大意是:待之既厚,爱之实隆,朝夕宴言,备知朕意。

dàn xīn rú xī hè zhì děng chái láng bù hé cháo ēn hū móu nì luàn

这句话大意是:但心 如溪壑,志等豺狼,不荷朝恩,忽谋逆乱。

shì yàn yuán shǐ yòu lái héng zì wū wǎng chēng yǒu xiāng zhě yún qí yīng lù nián guò liù shí bì jù jiǔ wǔ

这句话大意是:士彦爰始幼来,恒自诬罔,称有相者, 云其应箓,年过六十,必据九五。

chū píng wèi jiǒng zàn lín xiāng zhōu yǐ yǒu fǎn xīn zhāng yú xíng lù

这句话大意是:初平尉迥,暂临相州,已有反心,彰于行路。

zhèn jí qiǎn rén dài zhī bù shēng qí zuì

这句话大意是:朕 即遣人代之,不声其罪。

rù jīng zhī hòu nì yì zhuǎn shēn

这句话大意是:入京之后,逆意转深。

xīn fǎng zhī tú yán xiāng fú zhù

这句话大意是:忻、昉之徒,言相扶助。

shì yàn xǔ lǜ tóng pú kè qī bù yuǎn yù yú pú zhōu qǐ shì jí duàn hé qiáo zhuō lí yáng zhī guān sāi hé yáng zhī lù jié diào bù yǐ wèi mù jiǎ mù dào zéi ér wèi zhàn shì jiù shí zhī rén yì yún yì jí

这句话大意是:士彦许率 僮仆,克期不远,欲于蒲州起事,即断河桥,捉黎阳之关,塞河阳之路,劫调布以 为牟甲,募盗贼而为战士,就食之人,亦云易集。

qīng hū cháo tíng chī xiào guān rén zì wèi yī zhāo fèn fā wú rén dāng zhě

这句话大意是:轻忽朝廷,嗤笑官人,自谓一朝 奋发,无人当者。

qí dì èr zi gāng měi cháng kǔ jiàn dì sān zǐ shū xié gù shēn quàn jiǎng

这句话大意是:其第二子刚,每常苦谏,第三子叔谐,固深劝奖。

zhèn jì wén zhī yóu kǒng wǎng làn nǎi shòu jìn bù zhī rèn yù yàn pú zhōu zhī qíng

这句话大意是:朕既闻知,犹 恐枉滥,乃授晋部之任,欲验蒲州之情。

shì yàn dé yǐ xīn rán yún shì tiān zàn xīn jí fǎng děng jiē hè shí lái

这句话大意是:士彦得以欣然,云是天赞,忻及昉等,皆 贺时来。

xīn wǎng dìng yè chéng zì jīn bù yǐ wèi jí rén chén yóu hèn shǎng báo

这句话大意是:忻往定邺城,自矜不已,位极人臣,犹恨赏薄。

yún wǒ yù fǎn hé lǜ bù chéng

这句话大意是:云我欲反,何虑不成。

nù sè fèn yán suǒ zài liú bù

这句话大意是:怒 色忿言,所在流布。

zhèn shēn niàn qí gōng bù jì qí lǐ rèn yǐ wǔ hou shòu yǐ lǐng jūn jì zhī zhǎo yá wěi zhī xīn fù

这句话大意是:朕深念其功,不计其礼,任以武候,授以领军,寄之爪牙,委 之心腹。

xīn mì wèi yì jì shù dǎng gōng wéi duō zòu qīn yǒu rù cān sù wèi

这句话大意是:忻密为异计,树党宫闱,多奏亲友,入参宿卫。

zhèn tuī xīn dài wù yán kè yī xǔ

这句话大意是:朕推心待物,言刻依许。

wèi ér fú zhǐ xīn jì jiàn zhāng réng jiě jìn bīng lìng qí gǎi huǐ

这句话大意是:为而弗止,心迹渐彰,仍解禁兵,令其改悔。

ér zhì guī bù chěng yù jié yú huái nǎi yǔ shì yàn qíng yì piān hòu yào qǐng shén míng shì bù fù yuē

这句话大意是:而志规不逞,愈结于怀,乃与士彦情 意偏厚,要请神明,誓不负约。

jù yíng zéi nì féng zé jiāo móu wěi yàn hé dōng zì xǔ guān yòu pú jīn zhī shì jí wàng cóng zhēng liǎng jūn jié dōng xī zhī lǚ yī jǔ hé lián héng zhī shì rán hòu běi pò jìn yáng hái tú zōng shè

这句话大意是:俱营贼逆,逢则交谋,委彦河东,自许关右,蒲津 之事,即望从征,两军结东西之旅,一举合连横之势,然后北破晋阳,还图宗社。

fǎng rù zuǒ xiāng fǔ biàn wèi fēi fǎ sān dù shì fā èr dù qí fù zì lùn

这句话大意是:昉入佐相府,便为非法,三度事发,二度其妇自论。

cháng yún xìng shì mǎo jīn dāo míng shì yī wàn rì liú shì yìng wáng wèi wàn rì tiān zǐ

这句话大意是:常云姓是“卯金刀”,名是 “一万日”,刘氏应王,为万日天子。

zhèn xun zhī dǎo zhī shì qí lì hài měi jiā kuān yòu wàng qí xiū gǎi

这句话大意是:朕训之导之,示其利害,每加宽宥,望其修 改。

kǒu qǐng zì xīn zhì cún rú jiù yì yǔ shì yàn qíng hǎo shēn zhòng nì jié jiān xīn jǐn tàn gān gé

这句话大意是:口请自新,志存如旧,亦与士彦情好深重,逆节奸心,尽探肝鬲。

cháng gòng shì yàn lùn tài bái suǒ fàn wèn dōng jǐng zhī jiān sī qín dì zhī luàn fǎng xuān yuán zhī lǐ yuàn gōng yè zhī zāi

这句话大意是:尝共士彦论 太白所犯,问东井之间,思秦地之乱,访轩辕之里,愿宫掖之灾。

wéi dài pú bǎn shì xìng yù zài guān nèi yìng jiē

这句话大意是:唯待蒲坂事兴, 欲在关内应接。

cán zéi zhī cè qiān duān wàn xù

这句话大意是:残贼之策,千端万绪。

wéi xīn jí fǎng míng wèi bìng gāo nìng kěn běi miàn qǔ gōng chén yú shì yàn nǎi shì gè huái bù xùn tú chéng luàn jiē yī de rǎo rǎng zhī jī fāng chěng tūn bìng zhī shì

这句话大意是:惟忻及昉,名位并高,宁肯北面曲躬,臣于 士彦,乃是各怀不逊,图成乱阶,一得扰攘之基,方逞吞并之事。

rén zhī jiān zhà yī zhì yú cǐ

这句话大意是:人之奸诈,一至 于此!

suī guó yǒu cháng xíng zuì zài bù shè zhèn zài sī cǎo chuàng xián zhe jué chéng qíng yòng mǐn rán wèi rěn jí fǎ

这句话大意是:虽国有常刑,罪在不赦,朕载思草创,咸著厥诚,情用愍然,未忍极法。

shì yàn xīn fǎng shēn wéi móu shǒu shū xié zàn chéng fù yì yì shí nán róng bìng yǐ chù jǐn

这句话大意是:士 彦、忻、昉,身为谋首,叔谐赞成父意,义实难容,并已处尽。

shì yàn xīn fǎng xiōng dì shū zhí tè shù qí mìng yǒu guān zhě chú míng

这句话大意是:士彦、忻、昉兄弟 叔侄,特恕其命,有官者除名。

shì yàn xiǎo nán nǚ xīn mǔ qī nǚ jí xiǎo nán bìng fàng

这句话大意是:士彦小男女、忻母妻女及小男并放。

shì yàn shū xié qī qiè jí zī cái tián zhái xīn fǎng qī qiè jí zī cái tián zhái xī méi guān

这句话大意是:士彦、叔谐妻 妾及资财田宅,忻、昉妻妾及资财田宅,悉没官。

shì yàn fǎng r nián shí wǔ yǐ shàng yuǎn pèi

这句话大意是:士彦、昉儿年十五以上远配。

shàng yí tóng xuē mó r shì shì yàn jiāo jiù shàng zhù guó fǔ hù cáo cān jūn shì péi shí dá shì shì yàn fǔ liáo fǎn zhuàng nì xīn jù xì jiē wěi

这句话大意是:上 仪同薛摩儿,是士彦交旧,上柱国府户曹参军事裴石达,是士彦府僚,反状逆心, 巨细皆委。

xuē mó r wén yǔ réng xiāng yìng hé jù bù shēn chén yi cóng dà bì

这句话大意是:薛摩儿闻语,仍相应和,俱不申陈,宜从大辟。

wèn jí chéng yǐn pō shì shù xīn kě chú míng miǎn sǐ

这句话大意是:问即承引,颇是恕心, 可除名免死。

zhèn wò tú dāng lù liù zài yú sī zhèng shì tú qín chún huà wèi qià xīng yán zhěn niàn liáng shēn tàn fèn

这句话大意是:朕握图当箓,六载于斯,政事徒勤,淳化未洽,兴言轸念,良深叹愤!

lín xíng zhì cháo táng yǔ wén xīn jiàn gāo jiǒng xiàng zhī kòu tóu qiú āi

这句话大意是:临刑,至朝堂,宇文忻见高颎,向之叩头求哀。

fǎng bó rán wèi xīn yuē shì xíng rú cǐ hé kòu tóu zhī yǒu

这句话大意是:昉勃然谓忻曰:“事形如此, 何叩头之有!

yú shì fú zhū jí mò qí jiā

这句话大意是:”于是伏诛,籍没其家。

hòu shù rì shàng sù fú lín shè diàn jǐn qǔ fǎng gǎn xīn shì yàn sān jiā zī wù zhì yú qián lìng bǎi liáo shè qǔ zhī yǐ wéi jiàn jiè yún

这句话大意是:后数日,上素服临射殿,尽取昉敢、忻、士 彦三家资物置于前,令百僚射取之,以为鉴诫云。

zhèng yì

这句话大意是:○郑译。

zhèng yì zì zhèng yì xíng yáng kāi fēng rén yě

这句话大意是:郑译,字正义,荥阳开封人也。

zǔ qióng wèi tài cháng

这句话大意是:祖琼,魏太常。

fù dào yōng wèi sī kōng

这句话大意是:父道邕,魏司空。

yì pō yǒu xué shí jiān zhī zhōng lǜ shàn qí shè

这句话大意是:译颇有学识, 兼知钟律,善骑射。

yì cóng zǔ kāi fǔ wén kuān shàng wèi píng yáng gōng zhǔ zé zhōu tài zǔ yuán hòu zhī mèi yě

这句话大意是:译从祖开府文宽,尚魏平阳公主,则周太祖元后之妹也。

zhǔ wú zi tài zǔ lìng yì hòu zhī

这句话大意是:主无 子,太祖令译后之。

yóu shì yì shǎo wèi tài zǔ suǒ qīn héng lìng yǔ zhū zǐ yóu jí

这句话大意是:由是译少为太祖所亲,恒令与诸子游集。

nián shí yú suì cháng yì xiāng fǔ sī lù li zhǎng zōng zhǎng zōng yú zhòng zhōng xì zhī

这句话大意是:年十余岁,尝诣相府 司录李长宗,长宗于众中戏之。

yì liǎn róng wèi zhǎng zōng yuē míng gōng wèi wàng bù qīng zhān yǎng sī shǔ zhé xiāng wán xiá wú nǎi sàng dé yě

这句话大意是:译敛容谓长宗曰:“明公位望不轻,瞻仰斯属,辄 相玩狎,无乃丧德也。

zhǎng zōng shén yì zhī

这句话大意是:”长宗甚异之。

wén kuān hòu dàn èr zi yì fù guī běn shēng

这句话大意是:文宽后诞二子,译复归本生。

zhōu wǔ dì shí qǐ jiā jǐ shì zhōng shì bài yín qīng guāng lù dài fu zhuǎn zuǒ shì shàng shì

这句话大意是:周武帝时,起家给事中士,拜银青光禄大夫,转左侍上士。

yǔ yí tóng liú fǎng héng shì dì cè

这句话大意是:与仪同刘昉恒侍帝 侧。

yì shí sàng qī dì mìng yì shàng liáng ān gù gōng zhǔ

这句话大意是:译时丧妻,帝命译尚梁安固公主。

jí dì qīn zǒng wàn jī yǐ wéi yù zhèng xià dài fū é zhuǎn tài zǐ gōng yǐn

这句话大意是:及帝亲总万机,以为御正下大夫,俄转太子 宫尹。

shí tài zǐ duō shī dé nèi shǐ zhōng dài fū wū wán guǐ měi quàn dì fèi tài zǐ ér lì qín wáng yóu shì tài zǐ héng bù zì ān

这句话大意是:时太子多失德,内史中大夫乌丸轨每劝帝废太子而立秦王,由是太子恒不自 安。

qí hòu zhào tài zǐ xī zhēng tǔ yù hún tài zǐ nǎi yīn wèi yì yuē qín wáng shàng ài zǐ yě

这句话大意是:其后诏太子西征吐谷浑,太子乃阴谓译曰:“秦王,上爱子也。

wū wán guǐ shàng xìn chén yě

这句话大意是:乌丸轨,上信 臣也。

jīn wú cǐ xíng dé wú fú sū zhī shì hu

现代白话:今我此行,得无扶苏之事吗?

yì yuē yuàn diàn xià miǎn zhe rén xiào wú shī zǐ dào ér yǐ

这句话大意是:”译曰:“愿殿下勉著仁孝,无失子道而已。

wù wèi tā lǜ

这句话大意是:勿为他虑。

tài zǐ rán zhī

这句话大意是:”太子然之。

jì pò zéi yì yǐ gōng zuì cì jué kāi guó zi yì sān bǎi hù

这句话大意是:既破贼,译以功最,赐爵开国子,邑三百户。

hòu zuò xiè xiá huáng tài zǐ dì dà nù chú míng wèi mín

这句话大意是:后坐亵狎皇 太子,帝大怒,除名为民。

tài zǐ fù zhào zhī yì xì xiá rú chū

这句话大意是:太子复召之,译戏狎如初。

yīn yán yú tài zǐ yuē diàn xià hé shí kě de jù tiān xià

现代白话:因言于太孔子说:“殿下何时 可得据天下?

tài zǐ yuè ér yì nì zhī

这句话大意是:”太子悦而益昵之。

jí dì bēng tài zǐ sì wèi shì wèi xuān dì

这句话大意是:及帝崩,太子嗣位,是为宣帝。

chāo bài kāi fǔ nèi shǐ xià dài fū fēng guī chāng xiàn gōng yì yī qiān hù wěi yǐ cháo zhèng

这句话大意是:超拜开府、内史 下大夫、封归昌县公,邑一千户,委以朝政。

é qiān nèi shǐ shàng dài fū jìn fēng pèi guó gōng yì wǔ qiān hù yǐ qí zi shàn yuàn wèi guī chāng gōng yuán cóng wèi yǒng ān xiàn nán yòu jiān guó shǐ

这句话大意是:俄迁内史上大夫,进封沛国公,邑五 千户,以其子善愿为归昌公,元琮为永安县男,又监国史。

yì pō zhuān quán shí dì xìng dōng jīng yì shàn qǔ guān cái zì yíng sī dì zuò shì fù chú míng wéi mín

这句话大意是:译颇专权,时帝幸东京, 译擅取官材,自营私第,坐是复除名为民。

liú fǎng shù yán yú dì dì fù zhào zhī gù dài rú chū

这句话大意是:刘昉数言于帝,帝复召之,顾待如初。

zhào lǐng nèi shǐ shì

这句话大意是:诏领内史事。

chū gāo zǔ yǔ yì yǒu tóng xué zhī jiù yì yòu sù zhī gāo zǔ xiāng biǎo yǒu jī qīng xīn xiāng jié

这句话大意是:初,高祖与译有同学之旧,译又素知高祖相表有奇,倾心相结。

zhì shì gāo zǔ wèi xuān dì suǒ jì qíng bù zì ān cháng zài yǒng xiàng sī yú yì yuē jiǔ yuàn chū fān gōng suǒ xī yě

这句话大意是:至是,高祖为 宣帝所忌,情不自安,尝在永巷私于译曰:“久愿出籓,公所悉也。

gǎn bù xīn fù shǎo liú yì yān

现代白话:敢布心腹,少 留意呢。

yì yuē yǐ gōng dé wàng tiān xià guī xīn yù qiú duō fú qǐ gǎn wàng yě

这句话大意是:”译曰:“以公德望,天下归心,欲求多福,岂敢忘也。

jǐn jí yán zhī

这句话大意是:谨即言之。

shí jiāng qiǎn yì nán zhēng yì qǐng yuán shuài

这句话大意是:”时 将遣译南征,译请元帅。

dì yuē qīng yì rú hé

这句话大意是:帝曰:“卿意如何?

yì duì yuē ruò dìng jiāng dōng zì fēi yì qī zhòng chén wú yǐ zhèn fǔ

这句话大意是:”译对曰:“若定江东,自非懿戚重 臣无以镇抚。

kě lìng duò gōng xíng qiě wéi shòu yáng zǒng guǎn yǐ dū jūn shì

这句话大意是:可令隋公行,且为寿阳总管以督军事。

dì cóng zhī

这句话大意是:”帝从之。

nǎi xià zhào yǐ gāo zǔ wèi yáng zhōu zǒng guǎn yì fā bīng jù huì shòu yáng yǐ fá chén

这句话大意是:乃下诏以高祖为扬 州总管,译发兵俱会寿阳以伐陈。

xíng yǒu rì yǐ dì bù yù suì yǔ yù zhèng xià dài fū liú fǎng móu yǐn gāo zǔ rù shòu gù tuō

现代白话:行有日了,帝不悆,遂与御正下大夫刘昉谋,引 高祖入受顾托。

jì ér yì xuān zhào wén wǔ bǎi guān jiē shòu gāo zǔ jié dù

这句话大意是:既而译宣诏,文武百官皆受高祖节度。

shí yù zhèng zhōng dài fū yán zhī yí yǔ huàn zhě móu yǐn dà jiàng jūn yǔ wén zhòng fǔ zhèng

这句话大意是:时御正中大夫颜之仪与宦者 谋,引大将军宇文仲辅政。

zhòng yǐ zhì yù zuò yì zhī zhī jù lǜ kāi fǔ yáng huì jí liú fǎng huáng fǔ jī liǔ qiú jù rù

这句话大意是:仲已至御坐,译知之,遽率开府杨惠及刘昉、皇甫绩、 柳裘俱入。

zhòng yǔ zhī yí jiàn yì děng è rán qūn xún yù chū gāo zǔ yīn zhí zhī

这句话大意是:仲与之仪见译等,愕然,逡巡欲出,高祖因执之。

yú shì jiǎo zhào fù yǐ yì wèi nèi shǐ shàng dài fū

这句话大意是:于是矫诏复以译为内 史上大夫。

míng rì gāo zǔ wèi chéng xiàng bài yì zhù guó xiāng fǔ zhǎng shǐ zhì nèi shǐ shàng dài fū shì

这句话大意是:明日,高祖为丞相,拜译柱国、相府长史、治内史上大夫事。

jí gāo zǔ wèi dà zhǒng zǎi zǒng bǎi kuí yǐ yì jiān lǐng tiān guān dū fǔ sī huì zǒng liù fǔ shì

这句话大意是:及高祖为 大冢宰,总百揆,以译兼领天官都府司会,总六府事。

chū rù wò nèi yán wú bù cóng shǎng cì yù bó bù kě shèng jì

这句话大意是:出入卧内,言无不从,赏赐 玉帛不可胜计。

měi chū rù yǐ jiá shì cóng

这句话大意是:每出入,以甲士从。

bài qí zi yuán shú wèi yí tóng

这句话大意是:拜其子元璹为仪同。

shí wèi jiǒng wáng qiān sī mǎ xiāo nán děng zuò luàn gāo zǔ yú jiā qīn lǐ

这句话大意是:时尉迥、王谦、司马消难 等作乱,高祖逾加亲礼。

é ér jìn wèi shàng zhù guó shù yǐ shí sǐ

这句话大意是:俄而进位上柱国,恕以十死。

yì xìng qīng xiǎn bù qīn zhí wù ér zàng huò láng jí

这句话大意是:译性轻险,不亲职务,而脏货狼籍。

gāo zǔ yīn shū zhī rán yǐ qí yǒu dìng cè gōng bù rěn fèi fàng yīn chì guān shǔ bù dé bái shì yú yì

这句话大意是:高祖阴疏之,然以其有定策功,不忍废放, 阴敕官属不得白事于译。

yì yóu zuò shì wú suǒ guān yù

这句话大意是:译犹坐事,无所关预。

yì jù dùn shǒu qiú jiě zhí gāo zǔ kuān yù zhī jiē yǐ ēn lǐ

这句话大意是:译惧,顿首求解职,高祖宽谕之, 接以恩礼。

jí shàng shòu shàn yǐ shàng zhù guó gōng guī dì shǎng cì fēng hòu

这句话大意是:及上受禅,以上柱国公归第,赏赐丰厚。

jìn zi yuán shú jué chéng gāo jùn gōng yì èr qiān hù yuán xún yǒng ān nán

这句话大意是:进子元璹爵城皋郡公,邑二千 户,元洵永安男。

zhuī zèng qí fù jí wáng xiōng èr rén bìng wèi cì shǐ

这句话大意是:追赠其父及亡兄二人并为刺史。

yì zì yǐ bèi shū yīn hū dào shì zhāng jiào yǐ qí fú zhù qí bì zòu yì yàn gǔ zuǒ dào

这句话大意是:译自以被疏,阴呼道士章醮以祈 福助,其婢奏译厌蛊左道。

shàng wèi yì yuē wǒ bù fù gōng cǐ hé yì yě

这句话大意是:上谓译曰:“我不负公,此何意也?

yì wú yǐ duì

这句话大意是:”译无以对。

yì yòu yǔ mǔ bié jū wèi xiàn sī suǒ hé yóu shì chú míng

这句话大意是:译又 与母别居,为宪司所劾,由是除名。

xià zhào yuē yì jiā móu liáng cè jì ěr wú wén yù yù mài guān fèi téng yíng ěr

现代白话:下诏曰:“译嘉谋良策,寂你无闻,鬻狱卖官, 沸腾盈耳。

ruò liú zhī yú shì zài rén wéi bù dào zhī chén lù zhī yú cháo rù dì wèi bù xiào zhī guǐ

这句话大意是:若留之于世,在人为不道之臣,戮之于朝,入地为不孝之鬼。

yǒu lèi yōu xiǎn wú yǐ zhì zhī yi cì yǐ xiào jīng lìng qí shú dú

这句话大意是:有累幽显, 无以置之,宜赐以《孝经》,令其熟读。

réng qiǎn yǔ mǔ gòng jū

这句话大意是:”仍遣与母共居。

wèi jǐ zhào yì cān zhuàn lǜ lìng fù shòu kāi fǔ lóng zhōu cì shǐ

这句话大意是:未几,诏译参撰律令,复授开府、隆州刺史。

qǐng hái zhì jí yǒu zhào zhēng zhī jiàn yú lǐ quán gōng

这句话大意是:请还治疾,有诏征之,见于醴泉 宫。

shàng cì yàn shén huan yīn wèi yì yuē biǎn tuì yǐ jiǔ qíng xiāng jīn mǐn

这句话大意是:上赐宴甚欢,因谓译曰:“贬退已久,情相矜愍。

yú shì fù jué pèi guó gōng wèi shàng zhù guó

这句话大意是:”于是复爵沛国公,位上柱 国。

shàng gù wèi shì chén yuē zhèng yì yǔ zhèn tóng shēng gòng sǐ jiān guān wēi nàn xīng yán niàn cǐ hé rì wàng zhī

这句话大意是:上顾谓侍臣曰:“郑译与朕同生共死,间关危难,兴言念此,何日忘之!

yì yīn fèng shāng shàng shòu

这句话大意是:”译 因奉觞上寿。

shàng lìng nèi shǐ lìng lǐ dé lín lì zuò zhào shū gāo jiǒng xì wèi yì yuē bǐ gàn

这句话大意是:上令内史令李德林立作诏书,高颎戏谓译曰:“笔干。

yì dá yuē chū wèi fāng yuè zhàng cè yán guī bù dé yī qián hé yǐ rùn bǐ

现代白话:”译答曰: “出为方岳,杖策言归,不得一钱,凭什么润笔。

shàng dà xiào

这句话大意是:”上大笑。

wèi jǐ zhào yì cān yì lè shì

这句话大意是:未几,诏译参议乐事。

yì yǐ zhōu dài qī shēng fèi quē zì dà duò shòu mìng lǐ yuè yi xīn gèng xiū qī shǐ zhī yì míng yuē yuè fǔ shēng diào fán bā piān

这句话大意是:译以周代七声废缺,自大隋受命,礼乐宜新,更修七始之义,名曰《乐府声调》, 凡八篇。

zòu zhī shàng jiā měi yān

现代白话:奏之,上嘉美呢。

é qiān qí zhōu cì shǐ

这句话大意是:俄迁岐州刺史。

zài zhí suì yú fù fèng zhào dìng lè yú tài cháng qián hòu suǒ lùn lè shì yǔ zài yīn lǜ zhì

这句话大意是:在职岁余,复奉诏定乐于太常,前后所 论乐事,语在《音律志》。

shàng láo yì yuē lǜ lìng zé gōng dìng zhī yīn yuè zé gōng zhèng zhī

这句话大意是:上劳译曰:“律令则公定之,音乐则公正之。

lǐ yuè lǜ lìng gōng jū qí sān liáng zú měi yě

这句话大意是:礼乐律令, 公居其三,良足美也。

yú shì hái qí zhōu

这句话大意是:”于是还岐州。

kāi huáng shí yī nián yǐ jí zú guān shí nián wǔ shí èr shàng qiǎn shǐ diào jì yān

现代白话:开皇十一年,以疾卒官,时年五十二,上遣 使吊祭呢。

shì yuē dá

这句话大意是:谥曰达。

zi yuán shú sì

这句话大意是:子元璹嗣。

yáng dì chū lì wǔ děng xī chú yǐ yì zuǒ mìng yuán gōng zhào zhuī gǎi fēng yì shēn gōng yǐ yuán shú xí

这句话大意是:炀帝初立,五等悉除,以译佐命元功,诏追改封译 莘公,以元璹袭。

yuán shú chū wèi piào qí jiāng jūn hòu zhuǎn wǔ bēn láng jiàng shù yǐ jūn gōng jìn wèi yòu guāng lù dài fu qiān yòu hou wèi jiāng jūn

这句话大意是:元璹初为骠骑将军,后转武贲郎将,数以军功进位右光禄大夫,迁右候卫将军。

dà yè mò chū wéi wén chéng tài shǒu

这句话大意是:大业末,出为文城太守。

jí yì bīng qǐ yì jiāng zhāng lún lüè dì zhì wén chéng yuán shú yǐ chéng guī zhī

这句话大意是:及义兵起,义将张伦略地至文城,元璹以城归之。

liǔ qiú

这句话大意是:○柳裘。

liǔ qiú zì mào hé hé dōng jiě rén qí sī kōng shì lóng zhī zēng sūn yě

这句话大意是:柳裘,字茂和,河东解人,齐司空世隆之曾孙也。

zǔ tán liáng shàng shū zuǒ pú yè

这句话大意是:祖惔,梁尚书左仆射。

fù míng tài zǐ shè rén yì xīng tài shǒu

这句话大意是:父明, 太子舍人、义兴太守。

qiú shǎo cōng huì ruò guàn yǒu lìng míng zài liáng shì lì shàng shū láng fù mǎ dū wèi

这句话大意是:裘少聪慧,弱冠有令名,在梁仕历尚书郎、驸马都尉。

liáng yuán dì wèi wèi jūn suǒ bī qiǎn qiú qǐng hé yú wèi

这句话大意是:梁元 帝为魏军所逼,遣裘请和于魏。

é ér jiāng líng xiàn suì rù guān zhōng

这句话大意是:俄而江陵陷,遂入关中。

zhōu míng wǔ jiān zì lín zhǐ xué shì lèi qiān tài zǐ shì dú fēng chāng lè xiàn hóu

这句话大意是:周明、武间,自麟趾学士 累迁太子侍读,封昌乐县侯。

hòu chú tiān guān fǔ dōu shàng shì

这句话大意是:后除天官府都上士。

xuān dì jí wèi bài yí tóng sān sī jìn jué wèi gōng zhuǎn yù shì dài fū

这句话大意是:宣帝即位,拜仪同三司,进爵为 公,转御饰大夫。

jí dì bù yù liú shì jìn zhōng yǔ liú fǎng wéi huáng fǔ jī tóng móu yǐn gāo zǔ rù zǒng wàn jī

这句话大意是:及帝不悆,留侍禁中,与刘昉、韦、皇甫绩同谋,引高祖入总 万机。

gāo zǔ gù ràng bù xǔ

这句话大意是:高祖固让不许。

qiú jìn yuē shí bù kě zài jī bù kě shī jīn shì yǐ rán yi zǎo dìng dà jì

这句话大意是:裘进曰:“时不可再,机不可失,今事已然,宜早定大计。

tiān yǔ bù qǔ fǎn shòu qí jiù rú gèng qiān yán kǒng yí hòu huǐ

这句话大意是:天与不取,反受其咎,如更迁延,恐贻后悔。

gāo zǔ cóng zhī

这句话大意是:”高祖从之。

jìn wèi shàng kāi fǔ bài nèi shǐ dà fu wěi yǐ jī mì

这句话大意是:进位上开府,拜内史大 夫,委以机密。

jí wèi jiǒng zuò luàn tiān xià sāo dòng bīng zhōu zǒng guǎn li mù pō huái yóu yù gāo zǔ lìng qiú wǎng yù zhī

这句话大意是:及尉迥作乱,天下骚动,并州总管李穆颇怀犹豫,高祖令裘往喻之。

qiú jiàn mù shèng chén lì hài mù shén yuè suì guī xīn yú gāo zǔ

这句话大意是:裘见穆,盛陈利害,穆甚悦,遂归心于高祖。

hòu yǐ fèng shǐ gōng cì cǎi sān bǎi pǐ jīn jiǔ huán dài yī yāo

这句话大意是:后以奉使功,赐彩三百匹,金九环带 一腰。

shí sī mǎ xiāo nán zǔ bīng ān lù yòu lìng yù zhī wèi dào ér xiāo nán bēn chén

这句话大意是:时司马消难阻兵安陆,又令喻之,未到而消难奔陈。

gāo zǔ jí lìng qiú suí biàn ān jí huái nán cì mǎ jí zá wù

这句话大意是:高祖即令裘随便安集淮 南,赐马及杂物。

kāi huáng yuán nián jìn wèi dà jiàng jūn bài xǔ zhōu cì shǐ

这句话大意是:开皇元年,进位大将军,拜许州刺史。

zài guān qīng jiǎn lì mín huái zhī

这句话大意是:在官清简,吏民怀之。

fù zhuǎn cáo zhōu cì shǐ

这句话大意是:复 转曹州刺史。

qí hòu shàng sī qiú dìng cè gōng yù jiā róng zhì jiāng zhēng zhī gù wèn cháo chén yuē cáo zhōu cì shǐ hé dāng rù cháo

这句话大意是:其后上思裘定策功,欲加荣秩,将征之,顾问朝臣曰:“曹州刺史何 当入朝?

huò duì yuē jí jīn dōng yě

这句话大意是:”或对曰:“即今冬也。

dì nǎi zhǐ

这句话大意是:”帝乃止。

qiú xún zú gāo zǔ shāng xī zhě jiǔ zhī shì yuē ān

这句话大意是:裘寻卒,高祖伤惜者久之,谥曰安。

zǐ huì tóng sì

这句话大意是:子惠童嗣。

huáng fǔ jī wéi hóng

这句话大意是:○皇甫绩韦纮。

huáng fǔ jī zì gōng míng ān dìng cháo nà rén yě

这句话大意是:皇甫绩,字功明,安定朝那人也。

zǔ mù wèi lǒng dōng tài shǒu

这句话大意是:祖穆,魏陇东太守。

fù dào zhōu hú zhōu cì shǐ yōng zhōu dū dū

这句话大意是:父道,周湖州刺史、雍 州都督。

jī sān suì ér gū wèi wài zǔ wéi xiào kuān suǒ jū yǎng

这句话大意是:绩三岁而孤,为外祖韦孝宽所鞠养。

cháng yǔ zhū wài xiōng bó yì xiào kuān yǐ qí duò yè dū yǐ yán xùn mǐn jī gū yòu tè shě zhī

这句话大意是:尝与诸外兄博奕,孝宽以其惰业,督 以严训,愍绩孤幼,特舍之。

jī tàn yuē wǒ wú tíng xùn yǎng yú wài shì bù néng kè gōng lì jǐ hé yǐ chéng lì

这句话大意是:绩叹曰:“我无庭训,养于外氏,不能克躬励己,何 以成立?

shēn zì gǎn jī mìng zuǒ yòu zì zhàng sān shí

这句话大意是:”深自感激,命左右自杖三十。

xiào kuān wén ér duì zhī liú tì

这句话大意是:孝宽闻而对之流涕。

yú shì jīng xīn hào xué lüè shè jīng shǐ

这句话大意是:于是精心好学,略涉 经史。

zhōu wǔ dì wèi lǔ gōng shí yǐn wèi shì dú

这句话大意是:周武帝为鲁公时,引为侍读。

jiàn dé chū zhuǎn gōng yǐn zhōng shì

这句话大意是:建德初,转宫尹中士。

wǔ dì cháng bì shǔ yún yáng gōng shí xuān dì wèi tài zǐ jiān guó

这句话大意是:武帝尝避暑云阳宫,时 宣帝为太子监国。

wèi là wáng zuò luàn chéng mén yǐ bì bǎi liáo duō yǒu dùn zhě

这句话大意是:卫剌王作乱,城门已闭,百僚多有遁者。

jī wén nán fù zhī yú xuán wǔ mén yù huáng tài zǐ tài zǐ xià lóu zhí jī shǒu bēi xǐ jiāo jí

这句话大意是:绩闻难赴之,于玄武门 遇皇太子,太子下楼执绩手,悲喜交集。

dì wén ér jiā zhī qiān xiǎo gōng yǐn

这句话大意是:帝闻而嘉之,迁小宫尹。

xuān zhèng chū lù qián hòu gōng fēng yì yáng xiàn nán bài jī bó xià dài fū lèi zhuǎn yù zhèng xià dài fū

这句话大意是:宣政初,录前后 功,封义阳县男,拜畿伯下大夫,累转御正下大夫。

xuān dì bēng gāo zǔ zǒng jǐ jī yǒu lì yān yǔ zài zhèng yì chuán

现代白话:宣帝崩,高祖总己,绩有力呢, 语在《郑译传》。

jiā wèi shàng kāi fǔ zhuǎn nèi shǐ zhōng dài fū jìn fēng jùn gōng yì qiān hù

这句话大意是:加位上开府,转内史中大夫,进封郡公,邑千户。

xún bài dà jiàng jūn

这句话大意是:寻拜大将军。

kāi huáng yuán nián chū wèi yù zhōu cì shǐ zēng yì tōng qián èr qiān wǔ bǎi hù

这句话大意是:开皇元年,出为豫州刺史,增邑通前二千五百户。

xún bài dōu guān shàng shū

这句话大意是:寻拜都官尚书。

hòu shù zài zhuǎn jìn zhōu cì shǐ jiāng zhī guān qǐ shǒu ér yán yuē chén shí yōng bǐ wú yì yú guó měi sī fàn nán yǐ bào guó ēn

这句话大意是:后数载,转晋州 刺史,将之官,稽首而言曰:“臣实庸鄙,无益于国,每思犯难以报国恩。

jīn wěi chén shàng cún yǐ chén dù zhī yǒu sān kě miè

这句话大意是:今伪陈 尚存,以臣度之,有三可灭。

shàng wèn qí gù jī dá yuē dà tūn xiǎo yī yě

这句话大意是:”上问其故,‘绩答曰:“大吞小,一也;。

yǐ yǒu dào fá wú dào èr yě

这句话大意是:以有道伐 无道,二也;。

nà pàn chén xiāo yán yú wǒ yǒu cí sān yě

这句话大意是:纳叛臣萧岩,于我有词,三也。

bì xià ruò mìng yīng yáng zhī jiāng chén qǐng yù róng háng zhǎn sī fà zhī xiào

这句话大意是:陛下若命鹰扬之将,臣请预戎行,展 丝发之效。

shàng jiā qí zhuàng zhì láo ér qiǎn zhī

这句话大意是:”上嘉其壮志,劳而遣之。

jí chén píng bài sū zhōu cì shǐ

这句话大意是:及陈平,拜苏州刺史。

gāo zhì huì děng zuò luàn jiāng nán zhōu mín gù zi yuán fā bīng yīng zhī yīn yǐ gōng jī xiāng chí bā xún

这句话大意是:高智慧等作乱江南,州民顾子元发兵应之,因以攻绩,相持八旬。

zi yuán sù gǎn jī ēn yú dōng zhì rì qiǎn shǐ fèng niú jiǔ

这句话大意是:子元素感绩 恩,于冬至日遣使奉牛酒。

jī yí zǐ yuán shū yuē huáng dì wò fú shòu lù hé jí tōng líng shòu yī ràng yú táng yú qì gān gē yú tāng wǔ

这句话大意是:绩遗子元书曰:“皇帝握符受箓,合极通灵,受揖让于 唐、虞,弃干戈于汤、武。

dōng yú pán mù fāng shuò suǒ wèi qióng xi jǐn liú shā zhāng qiān suǒ bù zhì

这句话大意是:东逾蟠木,方朔所未穷西尽流沙,张骞所不至。

xuán mò huáng lóng zhī wài jiāo bì lái wáng

这句话大意是:玄漠黄 龙之外,交臂来王;。

cōng lǐng yú guān zhī biǎo qū xī qǐng lì

这句话大意是:葱岭、榆关之表,屈膝请吏。

nǎng zhě wěi chén dú zǔ shēng jiào jiāng dōng shì mín kùn yú tú dú

这句话大意是:曩者伪陈独阻声教,江东士民困 于荼毒。

huáng tiān fǔ rén jiǎ shǒu cháo tíng liáo shēn báo fá yìng shí wǎ jiě

这句话大意是:皇天辅仁,假手朝廷,聊申薄伐,应时瓦解。

jīn líng bǎi xìng sǐ ér fù shēng wú huì chén mín bái gǔ hái ròu

这句话大意是:金陵百姓,死而复生,吴、 会臣民,白骨还肉。

wéi dāng huái yīn gǎn dé xíng gē jī rǎng qǐ yi zì tóng fèi zhǔ fān chéng fǎn shì

这句话大意是:唯当怀音感德,行歌击壤,岂宜自同吠主,翻成反噬。

qīng fēi wú mín hé xū jiǔ lǐ

现代白话:卿非我 民,何须酒礼?

wú shì duò jiāng hé róng wài jiāo

现代白话:我是隋将,何容外交?

yì zǐ xī hái wèi néng xiāng gào kuàng shì zú shí zú bīng gāo chéng shēn qiàn zuò dài qiáng yuán chāo yǒu yú lì

这句话大意是:易子析骸,未能相告,况是足食足兵,高城 深堑,坐待强援,绰有余力。

hé láo zhǒng qīng bì zhī sú zuò xū wěi zhī cí yù zǔ chéng chén zhī xīn tú huò xiāo xióng zhī zhì

这句话大意是:何劳踵轻敝之俗,作虚伪之辞,欲阻诚臣之心,徒惑 骁雄之志。

yǐ cǐ jiàn qī bì bù kě de

这句话大意是:以此见期,必不可得。

qīng yi shàn sī huó lù xiǎo yù lí yuán néng zǎo gǎi mí shī dào fēi yuǎn

这句话大意是:卿宜善思活路,晓谕黎元,能早改迷,失道非远。

zi yuán de shū yú chéng xià dùn shǒu chén xiè

这句话大意是:” 子元得书,于城下顿首陈谢。

yáng sù yuán bīng zhì hé jī pò zhī

这句话大意是:杨素援兵至,合击破之。

bài xìn zhōu zǒng guǎn shí èr zhōu zhū jūn shì

这句话大意是:拜信州总管、十二州诸军事。

é yǐ bìng qǐ hái gǔ zhào zhēng hái jīng cì yǐ yù yào zhōng shǐ xiāng wàng gù wèn bù jué

这句话大意是:俄以病乞骸骨,诏征还京,赐以御药,中使相望,顾问不绝。

zú yú jiā shí nián wǔ shí èr

这句话大意是:卒于家,时年五十二。

shì yuē ān

这句话大意是:谥曰安。

zi rén sī sì

这句话大意是:子亻思嗣。

dà yè zhī shì guān zhì shàng shū zhǔ jué láng

这句话大意是:大业之世,官至尚书主爵郎。

wéi zhě jīng zhào rén yě

这句话大意是:韦者,京兆人也。

shì zhōu nà shǐ dài fū

这句话大意是:仕周内史大夫。

gāo zǔ yǐ yǒu dìng cè zhī gōng lèi qiān shàng zhù guó fēng pǔ ān jùn gōng

这句话大意是:高祖以有定策之功,累迁上柱国,封普 安郡公。

kāi huáng chū zú yú pú zhōu cì shǐ

这句话大意是:开皇初,卒于蒲州刺史。

lú bēn

这句话大意是:○卢贲。

lú bēn zì zi zhēng zhuō jùn fàn yáng rén yě

这句话大意是:卢贲,字子征,涿郡范阳人也。

fù guāng zhōu kāi fǔ yàn jùn gōng

这句话大意是:父光,周开府、燕郡公。

bēn lüè shè shū jì pō jiě zhōng lǜ

这句话大意是:贲略涉书记,颇解钟 律。

zhōu wǔ dì shí xí jué yàn jùn gōng yì yī qiān jiǔ bǎi hù

这句话大意是:周武帝时,袭爵燕郡公,邑一千九百户。

hòu lì lǔ yáng tài shǒu tài zǐ xiǎo gōng yǐn yí tóng sān sī

这句话大意是:后历鲁阳太守、太子小宫尹、仪同三 司。

píng qí yǒu gōng zēng yì sì bǎi hù zhuǎn sī wǔ shàng shì

这句话大意是:平齐有功,增邑四百户,转司武上士。

shí gāo zǔ wèi dà sī wǔ bēn zhī gāo zǔ wèi fēi cháng rén shēn zì tuī jié

这句话大意是:时高祖为大司武,贲知高祖为非常人, 深自推结。

xuān dì sì wèi jiā kāi fǔ

这句话大意是:宣帝嗣位,加开府。

jí gāo zǔ chū bèi gù tuō qún qíng wèi yī nǎi yǐn bēn zhì yú zuǒ yòu

这句话大意是:及高祖初被顾托,群情未一,乃引贲置于左右。

gāo zǔ jiāng zhī dōng dì bǎi guān jiē bù zhī suǒ qù

这句话大意是:高祖将之东第,百官皆不知所 去。

gāo zǔ qián lìng bēn bù wǔ zhàng wèi yīn zhào gōng qīng ér wèi yuē yù qiú fù guì zhě dāng xiāng suí lái

这句话大意是:高祖潜令贲部伍仗卫,因召公卿而谓曰:“欲求富贵者,当相随来。

wǎng wǎng ǒu yǔ yù yǒu qù jiù

这句话大意是:”往往偶 语,欲有去就。

bēn yán bīng ér zhì zhòng mò gǎn dòng

这句话大意是:贲严兵而至,众莫敢动。

chū chóng yáng mén zhì dōng gōng mén zhě jù bù nèi

这句话大意是:出崇阳门,至东宫,门者拒不内。

bēn yù zhī bù qù chēn mù huà zhī mén zhě suì què

这句话大意是:贲谕之, 不去,瞋目叱之,门者遂却。

jì ér gāo zǔ de rù

这句话大意是:既而高祖得入。

bēn héng diǎn sù wèi hòu chéng wèn jìn shuō yuē zhōu lì yǐ jǐn tiān rén zhī wàng shí guī míng gōng yuàn zǎo yìng tiān shùn mín yě

这句话大意是:贲恒典宿卫,后承问,进说曰:“周 历已尽,天人之望,实归明公,愿早应天顺民也。

tiān yǔ bù qǔ fǎn shòu qí jiù

这句话大意是:天与不取,反受其咎。

gāo zǔ shén rán zhī

这句话大意是:”高祖甚 然之。

jí shòu shàn mìng bēn qīng gōng yīn diǎn sù wèi

这句话大意是:及受禅,命贲清宫,因典宿卫。

bēn yú shì zòu gǎi zhōu dài qí zhì gèng wéi jiā míng

这句话大意是:贲于是奏改周代旗帜,更为嘉名。

qí qīng lóng zōu yú zhū què xuán wǔ qiān qiū wàn suì zhī qí jiē bēn suǒ chuàng yě

这句话大意是:其青龙、 驺虞、朱雀、玄武、千秋、万岁之旗,皆贲所创也。

xún bài sàn qí cháng shì jiān tài zǐ zuǒ shù zǐ zuǒ lǐng jūn yòu jiāng jūn

这句话大意是:寻拜散骑常侍,兼太子左庶子、 左领军、右将军。

shí gāo jiǒng sū wēi gòng zhǎng cháo zhèng bēn shén bù píng zhī

这句话大意是:时高颎、苏威共掌朝政,贲甚不平之。

zhù guó liú fǎng shí bèi shū jì bēn yīn fěng fǎng jí shàng zhù guó yuán xié li xún huá zhōu cì shǐ zhāng bīn děng móu chù jiǒng wēi wǔ rén xiāng yǔ fǔ zhèng

这句话大意是:柱国刘昉时被疏忌,贲因讽昉及上柱国 元谐、李询、华州刺史张宾等,谋黜颎、威,五人相与辅政。

yòu yǐ jìn wáng shàng zhī ài zǐ móu xíng fèi lì

这句话大意是:又以晋王上之爱子, 谋行废立。

fù sī wèi huáng tài zǐ yuē bēn jiāng shù yè diàn xià kǒng wéi shàng suǒ qiǎn yuàn chá qū qū zhī xīn

现代白话:复私谓皇太孔子说:“贲将数谒殿下,恐为上所谴,愿察区区之心。

móu xiè shàng qióng zhì qí shì

这句话大意是:”谋 泄,上穷治其事。

fǎng děng wěi zuì yú bīn bēn gōng qīng zòu èr rén zuò dāng sǐ

这句话大意是:昉等委罪于宾、贲,公卿奏二人坐当死。

shàng yǐ lóng qián zhī jiù bù rěn jiā zhū bìng chú míng wèi mín

这句话大意是:上以龙潜之旧,不忍加 诛,并除名为民。

bīn wèi jǐ zú

这句话大意是:宾未几卒。

suì yú bēn fù jué wèi jiǎn jiào tài cháng qīng

这句话大意是:岁余,贲复爵位,检校太常卿。

bēn yǐ gǔ lè gōng xuán qī bā sǔn yì bù tóng lì dài tōng rú yì wú dìng zhǔn yú shì shàng biǎo yuē yīn rén yǐ shàng tōng yòng wǔ yīn zhōu wǔ kè yīn de chún huǒ tiān sì zhī yīng qí yīn yòng qī

这句话大意是:贲以古乐宫悬七八,损益不同,历代通儒,议 无定准,于是上表曰:“殷人以上,通用五音,周武克殷,得鹑火、天驷之应,其 音用七。

hàn xìng jiā yìng zhōng gù shí liù méi ér zài yī jù

这句话大意是:汉兴,加应钟,故十六枚而在一虡。

zhèng xuán zhù zhōu lǐ èr bā shí liù wèi jù

这句话大意是:郑玄注《周礼》,二八十六为虡。

cǐ zé qī bā zhī yì qí lái yuǎn yǐ

现代白话:此 则七八之义,其来远了。

rán shì yǒu yán gé yòng shè bù tóng zhì zhōu wǔ dì fù gǎi xuán qī yǐ lín zhōng wèi gōng

这句话大意是:然世有沿革,用舍不同,至周武帝,复改悬七,以林钟为 宫。

fu lè zhě zhì zhī běn yě gù yí fēng yì sú mò shàn yú lè shì yǐ wú zhá guān ér biàn xīng wáng

这句话大意是:夫乐者,治之本也,故移风易俗,莫善于乐,是以吴札观而辩兴亡。

rán zé lè yě zhě suǒ yǐ dòng tiān dì gǎn guǐ shén qíng fā yú shēng zhì luàn sī yīng

这句话大意是:然则乐也 者,所以动天地,感鬼神,情发于声,治乱斯应。

zhōu wǔ yǐ lín zhōng wèi gōng gài jiāng wáng zhī zhēng yě

这句话大意是:周武以林钟为宫,盖将亡之征也。

qiě lín zhōng zhī guǎn jí huáng zhōng xià shēng zhī yì

这句话大意是:且林钟之管,即黄钟下生之义。

huáng zhōng jūn yě ér shēng yú chén míng wèi huáng jiā jiǔ wǔ zhī yīng

这句话大意是:黄钟,君也,而生于臣,明为皇家九五之应。

yòu yīn zhě chén yě ér jū jūn wèi gèng xiǎn guó jiā dēng jí zhī xiáng

这句话大意是:又阴 者臣也,而居君位,更显国家登极之祥。

sī shí míng shù xiāng fú fēi guān rén shì

这句话大意是:斯实冥数相符,非关人事。

fú wéi bì xià wò tú yù yǔ dào mài qián wáng gōng chéng zuò yuè huàn hu nǎng cè

这句话大意是:伏惟陛下握图 御宇,道迈前王,功成作乐,焕乎曩策。

chén wén wǔ dì bù xiāng yán lè sān wáng bù xiāng xí lǐ cǐ gài suí shí gǎi zhì ér bù shī yǎ zhèng zhě yě

这句话大意是:臣闻五帝不相沿乐,三王不相袭礼,此盖 随时改制,而不失雅正者也。

shàng jìng cóng zhī jí gǎi qī xuán bā yǐ huáng zhōng wèi gōng

这句话大意是:”上竟从之,即改七悬八,以黄钟为宫。

zhào bēn yǔ yí tóng yáng qìng hé shān dìng zhōu qí yīn lǜ

这句话大意是:诏贲与仪同 杨庆和删定周、齐音律。

wèi jǐ bài yǐng zhōu cì shǐ xún zhuǎn guó zhōu cì shǐ

这句话大意是:未几,拜郢州刺史,寻转虢州刺史。

hòu qiān huái zhōu cì shǐ jué qìn shuǐ dōng zhù míng yuē lì mín qú yòu pài rù wēn xiàn míng yuē wēn rùn qú yǐ gài xì lǔ mín lài qí lì

这句话大意是:后迁怀州刺史,决沁水东注,名曰利民渠, 又派入温县,名曰温润渠,以溉舄卤,民赖其利。

hòu shù nián zhuǎn qí zhōu cì shǐ

这句话大意是:后数年,转齐州刺史。

mín jī gǔ mǐ yǒng guì bì rén tiào ér zì tiào zhī

这句话大意是:民饥,谷 米踊贵,闭人粜而自粜之。

zuò shì chú míng wèi mín

这句话大意是:坐是除名为民。

hòu cóng xìng luò yáng shàng cóng róng wèi bēn yuē wǒ shǐ wèi dà sī mǎ shí qīng yǐ bù fù xīn yú wǒ

这句话大意是:后从幸洛阳,上从容谓贲曰:“我始为大司马时,卿以布腹心于我。

jí zǒng bǎi kuí pín fán zuǒ yòu yǔ qīng zú wèi ēn jiù

这句话大意是:及总百揆, 频繁左右,与卿足为恩旧。

qīng ruò wú guò zhě wèi yǔ gāo jiǒng qí

这句话大意是:卿若无过者,位与高颎齐。

zuò yǔ xiōng rén jiāo gòu yóu shì fèi chù

这句话大意是:坐与凶人交构,由是废黜。

yán niàn chóu xī zhī ēn fù dāng mù bó zhī wèi hé nǎi bù sī bào xiào yǐ zhì yú cǐ

这句话大意是:言念畴昔之恩,复当牧伯之位,何乃不思报效,以至于此!

wú bù rěn shā qīng shì qū fǎ shēn sī ěr

现代白话:我不忍杀卿,是屈法申 私耳。

bēn fǔ fú chén xiè zhào fù běn guān

这句话大意是:”贲俯伏陈谢,诏复本官。

hòu shù rì duì zhào shī zhǐ yòu zì xù gōng jì yǒu yuàn yán

这句话大意是:后数日,对诏失旨,又自叙功绩,有怨言。

shàng dà nù gù wèi qún chén yuē wú jiāng yǔ bēn yī zhōu guān cǐ bù kě fù yòng

现代白话:上大 怒,顾谓群臣曰:“我将与贲一州,观此不可复用。

hòu huáng tài zǐ wèi qí yán yuē cǐ bèi bìng yǒu zuǒ mìng zhī gōng suī xìng xíng qīng xiǎn chéng bù kě qì

这句话大意是:”后皇太子为其言曰:“此辈 并有佐命之功,虽性行轻险,诚不可弃。

shàng yuē wǒ yì qū zhī quán qí mìng yě

这句话大意是:”上曰:“我抑屈之,全其命也。

wēi liú fǎng zhèng yì jí bēn liǔ qiú huáng fǔ jī děng zé wǒ bù zhì cǐ

这句话大意是:微刘昉、 郑译及贲、柳裘、皇甫绩等,则我不至此。

rán cǐ děng jiē fǎn fù zi yě

这句话大意是:然此等皆反复子也。

dāng zhōu xuān dì shí yǐ wú lài de xìng jí dì dà jiàn yán zhī yí děng qǐng yǐ zōng wáng fǔ zhèng cǐ bèi xíng zhà gù mìng yú wǒ

这句话大意是:当周宣帝时,以无 赖得幸,及帝大渐,颜之仪等请以宗王辅政,此辈行诈,顾命于我。

wǒ jiāng wèi zhì yòu yù luàn zhī

这句话大意是:我将为治,又 欲乱之。

gù fǎng móu dà nì yú qián yì wèi wū gǔ yú hòu

这句话大意是:故昉谋大逆于前,译为巫蛊于后。

rú bēn zhī tú jiē bù mǎn zhì

这句话大意是:如贲之徒,皆不满志。

rèn zhī zé bù xùn zhì zhī zé yuàn zì nán xìn yě fēi wǒ qì zhī

这句话大意是:任之则不逊,致 之则怨,自难信也,非我弃之。

zhòng rén jiàn cǐ huò yǒu qiè yì wèi wǒ báo yú gōng chén sī bù rán yǐ

现代白话:众人见此,或有窃议,谓我薄于功臣,斯不然了。

sū wēi jìn yuē hàn guāng wǔ yù quán gōng chén jiē yǐ liè hóu fèng cháo qǐng

这句话大意是:” 苏威进曰:“汉光武欲全功臣,皆以列侯奉朝请。

zhì zūn rén yù fù yòng cǐ dào yǐ ān zhī

这句话大意是:至尊仁育,复用此道以安之。

shàng yuē rán

这句话大意是:” 上曰:“然。

suì fèi yú jiā shì suì zú nián wǔ shí sì

这句话大意是:”遂废于家,是岁卒,年五十四。

shǐ chén yuē gāo zǔ zhào jī wáng yè fǎng yì shí qǐ qí móu dāng zhóu zhí jūn wù wú yì lùn

这句话大意是:史臣曰:高祖肇基王业,昉、译实启其谋,当轴执钧,物无异论。

bù néng wàng shēn jí bìng yǐ yì duàn ēn fāng nǎi lǜ nán qiú quán tōu ān huái lù

这句话大意是:不能忘身急 病,以义断恩,方乃虑难求全,偷安怀禄。

jì fu dì qiān míng dé yì fēi jiǎn zài yán méi zhī jì zì yǒu yōu guī

这句话大意是:暨夫帝迁明德,义非简在,盐梅之寄, 自有攸归。

yán zhuī xī kuǎn nèi huái jué wàng chǐ jū wú gěng zhī mò xiū yǔ jiàng guàn wéi wǔ

这句话大意是:言追昔款,内怀觖望,耻居吴、耿之末,羞与绛、灌为伍。

shì jūn jìn lǐ jì quē yú sù xīn bù ài qí qīn jù zhāng yú wù yì

这句话大意是:事君尽礼, 既阙于宿心,不爱其亲,遽彰于物议。

qí zài zhōu yě mǐ zhōng zhēn zhī jié qí fèng duò yě kuì jié mìng zhī chéng

这句话大意是:其在周也,靡忠贞之节,其奉隋也,愧竭命 之诚。

fēi yì yǎn qí qián gōng chù yuàn xìng qí hòu xìn ér wàng bù xiàn xíng pì bǎo guì quán shēng nán yǐ

现代白话:非义掩其前功,畜怨兴其后衅,而望不陷刑辟,保贵全生,难了。

liǔ qiú huáng fu jī lú bēn yīn rén chéng shì xié guī bù èr dà yùn guāng qǐ mò cān shū yào

这句话大意是:柳裘、皇 甫绩、卢贲,因人成事,协规不二,大运光启,莫参枢要。

sī gù zài rén yù qí yuè jǐ zài wǒ yù qí mà rén lǐ zì rán yě

这句话大意是:斯固在人欲其悦己,在 我欲其骂人,理自然也。

yàn yīng yǒu yán yī xīn kě yǐ shì bǎi jūn bǎi xīn bù kě yǐ shì yī jūn

现代白话:晏婴有言:“一心能够事百君,百心不能够事一君。

yú fǎng yì jiàn zhī yǐ

现代白话:”于 昉、译见之了。

✦ You read 列传·卷三

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.