隋书 · 魏征 · Chapter 4 of 85

帝纪·卷四

PinyinModern Translation
Size

yáng dì xià

这句话大意是:炀帝下。

bā nián chūn zhēng yuè xīn sì dà jūn jí yú zhuō jùn

这句话大意是:八年春正月辛巳,大军集于涿郡。

yǐ bīng bù shàng shū duàn wén zhèn wèi zuǒ hou wèi dà jiàng jūn

这句话大意是:以兵部尚书段文振为左候卫大将军。

rén wǔ xià zhào yuē

这句话大意是:壬午, 下诏曰:。

tiān dì dà dé jiàng fán shuāng yú qiū lìng

这句话大意是:天地大德,降繁霜于秋令;。

shèng zhé zhì rén zhe jiá bīng yú xíng diǎn

这句话大意是:圣哲至仁,著甲兵于刑典。

gù zhī zào huà zhī yǒu sù shā yì zài wú sī

这句话大意是:故知造化之有肃杀,义 在无私;。

dì wáng zhī yòng gān gē gài fēi huò yǐ

这句话大意是:帝王之用干戈,盖非获已。

bǎn quán dān pǔ mò fěi gōng xíng qǔ luàn fù hūn xián yóu shùn dòng

这句话大意是:版泉、丹浦,莫匪龚行,取乱覆昏,咸由顺动。

kuàng hū gān yě shì shī xià kāi chéng dà yǔ zhī yè

这句话大意是:况乎甘野誓师,夏开承大禹之业;。

shāng jiāo wèn zuì zhōu fā chéng wén wáng zhī zhì

这句话大意是:商郊问罪,周发成文王之志。

yǒng jiān qián zǎi shǔ dāng zhèn gōng

这句话大意是:永监前载,属当朕 躬。

yuè wǒ yǒu duò dàn yīng líng mìng jiān sān cái ér jiàn jí yī liù hé ér wèi jiā

这句话大意是:粤我有隋,诞膺灵命,兼三才而建极,一六合而为家。

tí fēng suǒ jiàn xì liǔ pán táo zhī wài shēng jiào yuán jì zǐ shé huáng zhī zhī yù yuǎn zhì ěr ān wǎng bù hé huì

这句话大意是:提封所渐,细柳、盘桃 之外,声教爰暨,紫舌、黄枝之域,远至迩安,罔不和会。

gōng chéng zhì dìng yú shì hū zài

这句话大意是:功成治定,于是乎在。

ér gāo lí xiǎo chǒu mí hūn bù gōng chóng jù bó jié zhī jiān jiàn shí liáo zhī jìng

这句话大意是:而高丽小丑,迷昏不恭,崇聚勃碣之间,荐食辽“之境。

suī fù hàn wèi zhū chuō cháo kū zàn qīng luàn lí duō zǔ zhǒng luò hái jí

这句话大意是:虽复汉魏诛戳,巢窟暂倾, 乱离多阻,种落还集。

cuì chuān sǒu yú wǎng dài bō shí fán yǐ qì jīn juàn bǐ huá rǎng jiǎn wèi yí lèi

这句话大意是:萃川薮于往代,播实繁以迄今,眷彼华壤,剪为夷类。

lì nián yǒng jiǔ è rěn jì yíng tiān dào huò yín wáng zhēng yǐ zhào

这句话大意是:历年 永久,恶稔既盈,天道祸淫,亡征已兆。

luàn cháng bài dé fēi kě shèng tú yǎn tè huái jiān wéi rì bù zú

这句话大意是:乱常败德,非可胜图,掩慝怀奸,唯日不 足。

yí gào zhī yán wèi cháng miàn shòu cháo jìn zhī lǐ mò kěn gōng qīn

这句话大意是:移告之严,未尝面受,朝觐之礼,莫肯躬亲。

yòu nà wáng pàn bù zhī jì jí chōng chì biān chuí jí láo fēng hòu guān tuò yǐ zhī bù jìng shēng rén wèi zhī fèi yè

这句话大意是:诱纳亡叛,不知纪极,充斥边垂, 亟劳烽候,关柝以之不静,生人为之废业。

zài xī báo fá yǐ lòu tiān wǎng jì huǎn qián qín zhī lù wèi jí hòu fú zhī zhū

这句话大意是:在昔薄伐,已漏天网,既缓前擒之戮, 未即后服之诛。

céng bù huái ēn fān wèi zhǎng è nǎi jiān qì dān zhī dǎng qián liú hǎi shù xí mò hé zhī fú qīn yì liáo xī

这句话大意是:曾不怀恩,翻为长恶,乃兼契丹之党,虔刘海戍,习靺鞨之服,侵 轶辽西。

yòu qīng qiū zhī biǎo xián xiū zhí gòng bì hǎi zhī bīn tóng bǐng zhēng shuò suì fù duó rǎng chēn è jué wǎng lái nüè jí fú gū chéng ér yù huò

这句话大意是:又青丘之表,咸修职贡,碧海之滨,同禀正朔,遂复夺攘琛”,遏绝往来, 虐及弗辜,诚而遇祸。

yóu xuān fèng shǐ yuán jì hǎi dōng jīng jié suǒ cì tú jīng fān jìng ér yōng sè dào lù jù jué wáng rén wú shì jūn zhī xīn qǐ wéi chén zhī lǐ

这句话大意是:𬨎轩奉使,爰暨海东,旌节所次,途经籓境,而拥塞道路, 拒绝王人,无事君之心,岂为臣之礼!

cǐ ér kě rěn shú bù kě róng

这句话大意是:此而可忍,孰不可容!

qiě fǎ lìng kē kù fù liǎn fán zhòng qiáng chén háo zú xián zhí guó jūn péng dǎng bǐ zhōu yǐ zhī chéng sú huì huò rú shì yuān wǎng mò shēn

这句话大意是:且法令苛酷,赋敛烦 重,强臣豪族,咸执国钧,朋党比周,以之成俗,贿货如市,冤枉莫申。

zhòng yǐ réng suì zāi xiōng bǐ wū jī jǐn bīng gē bù xī yáo yì wú qī lì jié zhuǎn shū shēn tián gōu hè

这句话大意是:重以仍岁 灾凶,比屋饥馑,兵戈不息,徭役无期,力竭转输,身填沟壑。

bǎi xìng chóu kǔ yuán shuí shì cóng

这句话大意是:百姓愁苦,爰谁适 从?

jìng nèi āi huáng bù shèng qí bì

这句话大意是:境内哀惶,不胜其弊。

huí shǒu miàn nèi gè huái xìng mìng zhī tú huáng fà zhì chǐ xián xīng kù dú zhī tàn

这句话大意是:回首面内,各怀性命之图,黄发稚齿,咸兴酷毒之叹。

xǐng sú guān fēng yuán qū yōu shuò diào rén wèn zuì wú sì zài jià

这句话大意是:省俗观风,爰屈幽朔,吊人问罪,无俟再驾。

yú shì qīn zǒng liù shī yòng shēn jiǔ fá zhěng jué diàn wēi xié cóng tiān yì tiǎn cí bū huì kè sì xiān mó

这句话大意是:于是亲总六师,用申九伐,拯厥阽危, 协从天意,殄兹逋秽,克嗣先谟。

jīn yi yuán lǜ qǐ xíng fēn huī qū lù yǎn bó xiè ér léi zhèn lì fu yú yǐ diàn sǎo

这句话大意是:今宜援律启行,分麾屈路,掩勃澥而雷震,历夫 余以电扫。

bǐ gē àn jiǎ shì lǚ ér hòu xíng sān lìng wǔ shēn bì shèng ér hòu zhàn

这句话大意是:比戈按甲,誓旅而后行,三令五申,必胜而后战。

zuǒ dì yī jūn kě lòu fāng dào

这句话大意是:左第一军可镂方道。

dì èr jūn kě zhǎng cén dào

这句话大意是:第二军可长岑道,。

dì sān jūn kě hǎi míng dào

这句话大意是:第三军可海冥道,。

dì sì jūn kě gài mǎ dào

这句话大意是:第四军可盖马道,。

dì wǔ jūn kě jiàn ān dào

这句话大意是:第五军可建安道,。

dì liù jūn kě nán sū dào

这句话大意是:第六军可 南苏道,。

dì qī jūn kě liáo dōng dào

这句话大意是:第七军可辽东道,。

dì bā jūn kě xuán tú dào

这句话大意是:第八军可玄菟道,。

dì jiǔ jūn kě fú yú dào

这句话大意是:第九军可扶余道,。

dì shí jūn kě cháo xiǎn dào

这句话大意是:第十军可朝鲜道,。

dì shí yī jūn kě wò jū dào

这句话大意是:第十一军可沃沮道,。

dì shí èr jūn kě lè làng dào

这句话大意是:第十二军可乐浪道,。

yòu dì yī jūn kě nián chán dào

这句话大意是:右第一军可黏蝉道,。

dì èr jūn kě hán zī dào

这句话大意是:第二军可含资道,。

dì sān jūn kě hún mí dào

这句话大意是:第 三军可浑弥道,。

dì sì jūn kě lín zhūn dào

这句话大意是:第四军可临屯道,。

dì wǔ jūn kě hou chéng dào

这句话大意是:第五军可候城道,。

dì liù jūn kě tí xī dào

这句话大意是:第六军可提奚道,。

dì qī jūn kě tà dùn dào

这句话大意是:第七军可踏 顿道,。

dì bā jūn kě sù shèn dào

这句话大意是:第八军可肃慎道,。

dì jiǔ jūn kě jié shí dào

这句话大意是:第九军可碣石道,。

dì shí jūn kě dōng yí dào

这句话大意是:第十军可东暆道,。

dì shí yī jūn kě dài fāng dào

这句话大意是:第十一军可带方道,。

dì shí èr jūn kě xiāng píng dào

这句话大意是:第十二军可襄平道。

fán cǐ zhòng jūn xiān fèng miào lüè luò yì yǐn tú zǒng jí píng rǎng

这句话大意是:凡此众军,先奉庙略,骆驿引途,总集平壤。

mò fēi rú chái rú pí zhī yǒng bǎi zhàn bǎi shèng zhī xióng gù miǎn zé shān yuè qīng tuí chì zhà zé fēng yún téng yù xīn dé yōu tóng zhǎo yá sī zài

这句话大意是:莫非如豺如貔之 勇,百战百胜之雄,顾眄则山岳倾颓,叱咤则风云腾郁,心德攸同,爪牙斯在。

zhèn gōng yù yuán róng wèi qí jié dù shè liáo ér dōng xún hǎi zhī yòu jiě dào xuán yú xiá yì wèn jí kǔ yú yí lí

这句话大意是:朕 躬驭元戎,为其节度,涉辽而东,循海之右,解倒悬于遐裔,问疾苦于遗黎。

qí wài qīng jī yóu quē suí jī fù xiǎng juàn jiǎ xián méi chū qí bù yì

这句话大意是:其外 轻赍游阙,随机赴响,卷甲衔枚,出其不意。

yòu cāng hǎi dào jūn zhōu lú qiān lǐ gāo fān diàn shì jù jiàn yún fēi héng duàn pèi jiāng jìng zào píng rǎng dǎo yǔ zhī wàng sī jué kǎn jǐng zhī lù yǐ qióng

这句话大意是:又沧海道军舟舻千里,高帆电逝,巨 舰云飞,横断𬇙江,迳造平壤,岛屿之望斯绝,坎井之路已穷。

qí yú pī fà zuǒ rèn zhī rén kòng xián dài fā wēi lú péng pú zhī lǚ bù móu tóng cí

这句话大意是:其余被发左衽之人, 控弦待发,微卢彭濮之旅,不谋同辞。

zhàng shùn lín nì rén bǎi qí yǒng yǐ cǐ zhòng zhàn shì děng cuī kū

这句话大意是:杖顺临逆,人百其勇,以此众战,势等摧枯。

rán zé wáng zhě zhī shī yì cún zhǐ shā shèng rén zhī jiào bì yě shèng cán

这句话大意是:然则王者之师,义存止杀,圣人之教,必也胜残。

tiān fá yǒu zuì běn zài yuán è rén zhī duō pì xié cóng wǎng zhì

这句话大意是:天罚有罪,本在元恶,人之多僻, 胁从罔治。

ruò gāo yuán ní shǒu yuán mén zì guī sī kòu jí yi jiě fù fén chèn hóng zhī yǐ ēn

这句话大意是:若高元泥首辕门,自归司寇,即宜解缚焚榇,弘之以恩。

qí yú chén rén guī cháo fèng shùn xián jiā wèi fǔ gè ān shēng yè suí cái rèn yòng wú gé yí xià

这句话大意是:其余臣人归朝 奉顺,咸加慰抚,各安生业,随才任用,无隔夷夏。

yíng lěi suǒ cì wu zài zhěng sù chú yáo yǒu jìn qiū háo wù fàn bù yǐ ēn yòu yù yǐ huò fú

这句话大意是:营垒所次,务在整肃,刍尧有 禁,秋毫勿犯,布以恩宥,喻以祸福。

ruò qí tóng è xiāng jì kàng jù guān jūn guó yǒu cháng xíng bǐ wú yí lèi

这句话大意是:若其同恶相济,抗拒官军,国有常刑,俾无 遗类。

míng jiā xiǎo shì chēng zhèn yì yān

现代白话:明加晓示,称朕意呢。

zǒng yī bǎi yī shí sān wàn sān qiān bā bǎi hào èr bǎi wàn qí kuì yùn zhě bèi zhī

这句话大意是:总一百一十三万三千八百,号二百万,其餽运者倍之。

guǐ wèi dì yī jūn fā zhōng sì shí rì yǐn shī nǎi jǐn jīng qí xuān qiān lǐ

这句话大意是:癸未,第一军发,终四 十日,引师乃尽,旌旗亘千里。

jìn gǔ chū shī zhī shèng wèi zhī yǒu yě

现代白话:近古出师之盛,从来没有这种情况。

yǐ wèi yǐ yòu hou wèi dà jiàng jūn wèi xuán wèi xíng bù shàng shū

这句话大意是:乙未,以右候卫大将军 卫玄为刑部尚书。

jiǎ chén nèi shǐ lìng yuán shòu zú

这句话大意是:甲辰,内史令元寿卒。

èr yuè jiǎ yín zhào yuē zhèn guān fēng yàn yì wèn zuì liáo bīn

这句话大意是:二月甲寅,诏曰:“朕观风燕裔,问罪辽 滨。

wén wǔ xié lì zhǎo yá sī fèn mò bù zhí ruì qín wáng shě jiā cóng yì hǎn xù cāng lǐn zhī zī jiān sǔn bō zhí zhī wu

这句话大意是:文武协力,爪牙思奋,莫不执锐勤王,舍家从役,罕蓄仓廪之资,兼损播殖之 务。

zhèn suǒ yǐ xī tì qiǎo rán lǜ qí kuì fá

这句话大意是:朕所以夕惕愀然,虑其匮乏。

suī fù sù bǎo zhī zhòng qíng zài wàng sī yuè shǐ zhī rén yi cóng qí hòu

这句话大意是:虽复素饱之众,情在忘私,悦使之人,宜从其厚。

zhū xíng cóng yī pǐn yǐ xià cì fēi mù rén yǐ shàng jiā kǒu jùn xiàn yi shù cún wèn

这句话大意是:诸行从一品以下,佽飞募人以上家口,郡县宜数存问。

ruò yǒu liáng shí shǎo jiē yi zhèn gěi

这句话大意是:若有粮食少,皆宜赈给;。

huò suī yǒu tián chóu pín ruò bù néng zì gēng zhòng kě yú duō dīng fù shì quàn kè xiāng zhù

这句话大意是:或 虽有田畴,贫弱不能自耕种,可于多丁富室劝课相助。

shǐ fu jū zhě yǒu liǎn jī zhī fēng xíng yì wú gù hòu zhī lǜ

这句话大意是:使夫居者有敛积之丰,行役 无顾后之虑。

rén xū sī kōng jīng zhào yǐn guāng lù dài fu guān wáng xióng hōng

这句话大意是:”壬戌,司空、京兆尹、光禄大夫观王雄薨。

sān yuè xīn mǎo bīng bù shàng shū zuǒ hou wèi dà jiàng jūn duàn wén zhèn zú

这句话大意是:三月辛卯,兵部尚书、 左候卫大将军段文振卒。

guǐ sì shàng yù shī

这句话大意是:癸巳,上御师。

jiǎ wǔ lín róng yú liáo shuǐ qiáo

这句话大意是:甲午,临戎于辽水桥。

wù xū dà jūn wèi zéi suǒ jù bù guǒ jì

这句话大意是:戊戌,大军为贼所 拒,不果济。

yòu tún wèi dà jiàng jūn zuǒ guāng lù dài fu mài tiě zhàng wǔ bēn láng jiàng qián shì xióng mèng jīn chā děng jiē sǐ zhī

这句话大意是:右屯卫大将军、左光禄大夫麦铁杖,武贲郎将钱士雄、孟金叉等,皆 死之。

jiǎ wǔ chē jià dù liáo

这句话大意是:甲午,车驾渡辽。

dà zhàn yú dōng àn jī zéi pò zhī jìn wéi liáo dōng

这句话大意是:大战于东岸,击贼破之,进围辽东。

yǐ wèi dà dùn jiàn èr dà niǎo gāo zhàng yú hào shēn zhū zú yóu yǒng zì ruò

这句话大意是:乙未,大顿,见二大 鸟,高丈余,皜身朱足,游泳自若。

shàng yì zhī mìng gōng tú xiě bìng lì míng sòng

这句话大意是:上异之,命工图写,并立铭颂。

wǔ yuè rén wǔ nà yán yáng dá zú

这句话大意是:五月壬午,纳 言杨达卒。

yú shí zhū jiāng gè fèng zhǐ bù gǎn yuè jī

这句话大意是:于时诸将各奉旨,不敢越机。

jì ér gāo lí gè chéng shǒu gōng zhī bù xià

这句话大意是:既而高丽各城守,攻之不下。

liù yuè jǐ wèi xìng liáo dōng zé nù zhū jiāng

这句话大意是:六月己未, 幸辽东,责怒诸将。

zhǐ chéng xi shù lǐ yù liù hé chéng

这句话大意是:止城西数里,御六合城。

qī yuè rén yín yǔ wén shù děng bài jì yú sà shuǐ yòu tún wèi jiāng jūn xīn shì xióng sǐ zhī

这句话大意是:七月壬寅,宇文述等败绩于萨水,右 屯卫将军辛世雄死之。

jiǔ jūn bìng xiàn jiàng shuài bēn hái wáng zhě èr qiān yú qí

这句话大意是:九军并陷,将帅奔还亡者二千余骑。

guǐ mǎo bān shī

这句话大意是:癸卯,班师。

jiǔ yuè gēng chén shàng zhì dōng dōu

这句话大意是:九月庚辰, 上至东都。

jǐ chǒu zhào yuē jūn guó yì róng wén wǔ shū yòng kuāng wēi zhěng nán zé bà dé yōu xìng huà rén chéng sú zé wáng dào sī guì

这句话大意是:己丑,诏曰:“军国异容,文武殊用,匡危拯难,则霸德攸兴,化人成 俗,则王道斯贵。

shí fāng bō luàn tú fàn kě yǐ dēng cháo shì shǔ lóng píng jīng shù rán hòu shēng shì

现代白话:时方拨乱,屠贩能够登朝,世属隆平,经术然后升仕。

fēng dū yuán zhào rú fú wú yù yú zhōu xíng jiàn wǔ zhī cháo gōng chén bù cān yú lì zhí

这句话大意是:丰都爰肇, 儒服无预于周行,建武之朝,功臣不参于吏职。

zì sān fāng wèi yī sì hǎi jiāo zhēng bù huáng wén jiào wéi shàng wǔ gōng

这句话大意是:自三方未一,四海交争,不遑文教, 唯尚武功。

shè guān fēn zhí hǎn yǐ cái shòu bān cháo zhì rén nǎi yóu xūn xù mò fēi bá zú háng zhèn chū zì yǒng fū xiào xué zhī dào jì suǒ bù xí zhèng shì zhī fāng gù yì wú qǔ

这句话大意是:设官分职,罕以才授,班朝治人,乃由勋叙,莫非拔足行阵,出自勇夫, 𢽾学之道,既所不习,政事之方,故亦无取。

shì fēi àn yú zài jǐ wēi fú zhuān yú xià lì tān mào huò huì bù zhī jì jí chǔn zhèng hài mín shí yóu yú cǐ

这句话大意是:是非暗于在己,威福专于下吏,贪冒 货贿,不知纪极,蠢政害民,实由于此。

zì jīn yǐ hòu zhū shòu xūn guān zhě bìng bù de huí shòu wén wǔ zhí shì zhù zūn bǐ gēng zhāng qǔ lèi yú tiáo sè qiú zhū míng zhì bù shāng yú měi jǐn

这句话大意是:自今已后,诸授勋官者,并不得回授文武 职事,庶遵彼更张,取类于调瑟,求诸名制,不伤于美锦。

ruò lì bù zhé nǐ yòng zhě yù shǐ jí yi jiū dàn

这句话大意是:若吏部辄拟用者,御史 即宜纠弹。

dōng shí yuè jiǎ yín gōng bù shàng shū yǔ wén kǎi zú

这句话大意是:”冬十月甲寅,工部尚书宇文恺卒。

shí yī yuè jǐ mǎo yǐ zōng nǚ huá róng gōng zhǔ jià yú gāo chāng wáng

这句话大意是:十一月己卯,以宗女华容公主嫁于 高昌王。

xīn sì guāng lù dài fu hán shòu zú

这句话大意是:辛巳,光禄大夫韩寿卒。

jiǎ shēn bài jiàng yǔ wén shù yú zhòng wén děng bìng chú míng wèi mín zhǎn shàng shū yòu chéng liú shì lóng yǐ xiè tiān xià

这句话大意是:甲申,败将宇文述、于仲文等并除名为民,斩尚 书右丞刘士龙以谢天下。

shì suì dà hàn yì rén duō sǐ shān dōng yóu shén

这句话大意是:是岁,大旱,疫,人多死,山东尤甚。

mì zhào jiāng huái nán zhū jùn yuè shì mín jiān tóng nǚ zī zhì duān lì zhě měi suì gòng zhī

这句话大意是:密诏江、淮南诸郡 阅视民间童女,姿质端丽者,每岁贡之。

jiǔ nián chūn zhēng yuè dīng chǒu zhēng tiān xià bīng mù mín wèi xiāo guǒ jí yú zhuō jùn

这句话大意是:九年春正月丁丑,征天下兵,募民为骁果,集于涿郡。

rén wǔ zéi shuài dù yàn bīng wáng rùn děng xiàn píng yuán jùn dà lüè ér qù

这句话大意是:壬午,贼帅杜彦冰、王 润等陷平原郡,大掠而去。

xīn mǎo zhì zhé chōng guǒ yì wǔ yǒng xióng wǔ děng láng jiàng guān yǐ lǐng xiāo guǒ

这句话大意是:辛卯,置折冲、果毅、武勇、雄武等郎将官,以领骁果。

yǐ wèi píng yuán lǐ dé yì jù zhòng shù wàn chēng ā jiù zéi jié lüè shān dōng

这句话大意是:乙未,平原李德逸聚众数万,称“阿舅贼”,劫掠山东。

líng wǔ bái yú wàng chēng nú zéi jié lüè mù mǎ běi lián tū jué lǒng yòu duō bèi qí huàn

这句话大意是:灵武白榆妄称“奴贼”, 劫掠牧马,北连突厥,陇右多被其患。

qiǎn jiàng jūn fàn guì tǎo zhī lián nián bù néng kè

这句话大意是:遣将军范贵讨之,连年不能克。

wù xū dà shè

这句话大意是:戊戌,大赦。

jǐ hài qiǎn dài wáng yòu xíng bù shàng shū wèi xuán zhèn jīng shī

这句话大意是:己亥,遣代王侑、刑部尚书卫玄镇京师。

xīn chǒu yǐ yòu xiāo qí jiāng jūn li hún wèi yòu xiāo wèi dà jiàng jūn

这句话大意是:辛丑,以右骁骑将军李浑为右骁卫大将军。

èr yuè jǐ wèi jì běi rén hán jìn luò jù zhòng shù wàn wèi qún dào

这句话大意是:二月己未,济北人韩进洛聚众数万为群盗。

rén wǔ fù yǔ wén shù děng guān jué

这句话大意是:壬午,复宇文述等官爵。

yòu zhēng bīng tǎo gāo lí

这句话大意是:又征兵讨高丽。

sān yuè bǐng zǐ jì yīn rén mèng hǎi gōng qǐ bīng wèi dào zhòng zhì shù wàn

这句话大意是:三月丙子,济阴人孟海公起兵为盗,众至数万。

dīng chǒu fā dīng nán shí wàn chéng dà xìng

这句话大意是:丁丑,发丁男十万城大兴。

wù yín xìng liáo dōng

这句话大意是:戊寅, 幸辽东。

yǐ yuè wáng tōng mín bù shàng shū fán zi gài liú shǒu dōng dōu

这句话大意是:以越王侗、民部尚书樊子盖留守东都。

gēng zǐ běi hǎi rén guō fāng yù jù tú wèi dào zì hào lú gōng zhòng zhì sān wàn gōng xiàn jùn chéng dà lüè ér qù

这句话大意是:庚子,北海人郭方预聚徒为盗,自 号卢公,众至三万,攻陷郡城,大掠而去。

xià sì yuè gēng wǔ chē jià dù liáo

这句话大意是:夏四月庚午,车驾渡辽。

rén shēn qiǎn yǔ wén shù yáng yì chén qù píng rǎng

这句话大意是:壬申,遣宇文 述、杨义臣趣平壤。

wǔ yuè dīng chǒu yíng huò rù nán dòu

这句话大意是:五月丁丑,荧惑入南斗。

jǐ mǎo jì běi rén zhēn bǎo chē jù zhòng wàn yú kòu lüě chéng yì

这句话大意是:己卯,济北人甄宝车聚众万余,寇掠 城邑。

liù yuè yǐ sì lǐ bù shàng shū yáng xuán gǎn fǎn yú lí yáng

这句话大意是:六月乙巳,礼部尚书杨玄感反于黎阳。

bǐng chén xuán gǎn bī dōng dōu

这句话大意是:丙辰,玄感逼东都。

hé nán zàn wù péi hóng cè jù zhī fǎn wèi zéi suǒ bài

这句话大意是:河南赞务裴弘策 拒之,反为贼所败。

wù chén bīng bù shì láng hú sī zhèng bēn yú gāo lí

这句话大意是:戊辰,兵部侍郎斛斯政奔于高丽。

gēng wǔ shàng bān shī

这句话大意是:庚午,上班师。

gāo lí fàn hòu jūn chì yòu wǔ wèi dà jiàng jūn li jǐng wèi hòu jù

这句话大意是:高丽犯后军, 敕右武卫大将军李景为后拒。

qiǎn zuǒ yì wèi dà jiàng jūn yǔ wén shù zuǒ hou wèi jiāng jūn qū tū tōng děng chí chuán fā bīng yǐ tǎo xuán gǎn

这句话大意是:遣左翊卫大将军宇文述、左候卫将军屈突通等驰传发 兵,以讨玄感。

qiū qī yuè jǐ mǎo lìng suǒ zài fā rén chéng xiàn fǔ yì

这句话大意是:秋七月己卯,令所在发人城县府驿。

guǐ wèi yú háng rén liú yuán jìn jǔ bīng fǎn zhòng zhì shù wàn

这句话大意是:癸未,余杭人刘元进举兵反, 众至数万。

bā yuè rén yín zuǒ yì wèi dà jiàng jūn yǔ wén shù děng pò yáng xuán gǎn yú wén xiāng zhǎn zhī yú dǎng xī píng

这句话大意是:八月壬寅,左翊卫大将军宇文述等破杨玄感于阌乡,斩之,余党悉平。

guǐ mǎo wú rén zhū xiè jìn líng rén guǎn chóng yōng zhòng shí wàn yú zì chēng jiāng jūn kòu jiāng zuǒ

这句话大意是:癸卯,吴人朱燮、晋陵人管崇拥众十万余,自称将军,寇江左。

jiǎ chén zhì xiāo guǒ zhī jiā juān miǎn fù yì

这句话大意是:甲辰,制骁果之家 蠲免赋役。

dīng wèi zhào jùn xiàn chéng qù dào guò wǔ lǐ yǐ shàng zhě xǐ jiù zhī

这句话大意是:丁未,诏郡县城去道过五里已上者,徙就之。

wù shēn zhì dào zéi jí mò qí jiā

这句话大意是:戊申,制盗贼籍没其家。

yǐ mǎo zéi shuài chén tiàn děng zhòng sān wàn gōng xiàn xìn ān jùn

这句话大意是:乙卯,贼帅陈瑱等众三万攻陷信安郡。

xīn yǒu sī nóng qīng guāng lù dài fu gé guó gōng zhào yuán shū yǐ zuì fú zhū

这句话大意是:辛酉,司农卿、光禄大夫、葛国公赵元淑以 罪伏诛。

jiǔ yuè jǐ mǎo jì yīn rén wú hǎi liú dōng hǎi rén péng xiào cái bìng jǔ bīng wèi dào zhòng shù wàn

这句话大意是:九月己卯,济阴人吴海流、东海人彭孝才并举兵为盗,众数万。

gēng chén zéi shuài liáng huì shàng lǜ zhòng sì wàn xiàn cāng wú jùn

这句话大意是:庚辰,贼 帅梁慧尚率众四万陷苍梧郡。

jiǎ wǔ chē jià cì shàng gǔ yǐ gōng fèi bù gěi shàng dà nù miǎn tài shǒu yú hé děng guān

这句话大意是:甲午,车驾次上谷,以供费不给,上大怒,免太守虞 荷等官。

dīng yǒu dōng yáng rén li sān r xiàng dàn zi jǔ bīng zuò luàn zhòng zhì wàn yú

这句话大意是:丁酉,东阳人李三儿、向但子举兵作乱,众至万余。

rùn yuè jǐ sì xìng bó líng

这句话大意是:闰月己巳,幸博陵。

gēng wǔ shàng wèi shì chén yuē zhèn xī cóng xiān cháo zhōu xuán yú cǐ nián fu bā suì rì yuè bù jū shū jīng sān jì zhuī wéi píng xī bù kě fù xī

这句话大意是:庚午,上谓侍臣曰:“朕昔从先朝周旋于此,年甫八岁,日月不居,倏经三纪,追 惟平昔,不可复希!

yán wèi zú liú tì wū yè shì wèi zhě jiē qǐ xià zhān jīn

这句话大意是:”言未卒,流涕呜咽,侍卫者皆泣下沾襟。

dōng shí yuè dīng chǒu zéi shuài lǚ míng xīng lǜ zhòng shù qiān wéi dōng jùn wǔ bēn láng jiàng fèi qīng nú jī zhǎn zhī

这句话大意是:冬十月丁丑,贼帅 吕明星率众数千围东郡,武贲郎将费青奴击斩之。

yǐ yǒu zhào yuē bó líng xī wèi dìng zhōu de jū chōng yào xiān huáng lì shì suǒ jī wáng huà sī yuǎn gù yǐ dào guān bīn fēng yì gāo yáo yì

这句话大意是:乙酉,诏曰:“博陵昔为定州, 地居冲要,先皇历试所基,王化斯远,故以道冠《豳风》,义高姚邑。

zhèn xún fǔ méng shù yuán qū cí bāng zhān wàng jiāo chán miǎn huái jìng zhǐ sī suǒ yǐ xuān bō dé zé qín bèi xià rén chóng jì xiǎn hào shì guāng lìng xù

这句话大意是:朕巡抚氓庶, 爰屈兹邦,瞻望郊廛,缅怀敬止,思所以宣播德泽,覃被下人,崇纪显号,式光令 绪。

kě gǎi bó líng wèi gāo yáng jùn

这句话大意是:可改博陵为高阳郡。

shè jìng nèi sǐ zuì yǐ xià

这句话大意是:赦境内死罪已下。

gěi fù yī nián

这句话大意是:给复一年。

yú shì zhào gāo zǔ shí gù lì jiē liàng cái shòu zhí

这句话大意是:”于是召高祖时故吏,皆量 材授职。

rén chén yǐ nà yán sū wēi wèi kāi fǔ yí tóng sān sī

这句话大意是:壬辰,以纳言苏威为开府仪同三司。

zhū xiè guǎn chóng tuī liú yuán jìn wèi tiān zǐ

这句话大意是:朱燮、管崇推刘元进为天子。

qiǎn jiàng jūn tǔ wàn xù yú jù luō tǎo zhī lián nián bù néng kè

这句话大意是:遣将军 吐万绪、鱼俱罗讨之,连年不能克。

qí rén mèng ràng wáng báo děng zhòng shí yú wàn jù cháng bái shān gōng piāo zhū jùn qīng hé zéi zhāng jīn chēng zhòng shù wàn bó hǎi zéi shuài gé qiān zì hào yàn wáng sūn xuān yā zì hào qí wáng zhòng gè shí wàn shān dōng kǔ zhī

这句话大意是:齐人孟让、王薄等众十余万,据长白山,攻剽 诸郡,清河贼张金称众数万,渤海贼帅格谦自号燕王,孙宣雅自号齐王,众各十万, 山东苦之。

dīng hài yǐ yòu hou wèi jiāng jūn guō róng wèi yòu hou wèi dà jiàng jūn

这句话大意是:丁亥,以右候卫将军郭荣为右候卫大将军。

shí yī yuè jǐ yǒu yòu hou wèi jiāng jūn féng xiào cí tǎo zhāng jīn chēng yú qīng hé fǎn wèi suǒ bài xiào cí sǐ zhī

这句话大意是:十一月己酉,右候卫将军冯 孝慈讨张金称于清河,反为所败,孝慈死之。

shí èr yuè jiǎ shēn chē liè xuán gǎn dì cháo qǐng dài fū jī shàn jí dǎng yǔ shí yú rén réng fén ér yáng zhī

这句话大意是:十二月甲申,车裂玄感弟朝请大夫积 善及党与十余人,仍焚而扬之。

dīng hài fú fēng rén xiàng hǎi míng jǔ bīng zuò luàn chēng huáng dì jiàn yuán bái wū

这句话大意是:丁亥,扶风人向海明举兵作乱,称皇帝,建元白乌。

qiǎn tài pú qīng yáng yì chén jī pò zhī

这句话大意是:遣太仆卿杨义臣击破之。

shí nián chūn zhèng yuè jiǎ yín yǐ zōng nǚ wèi xìn yì gōng zhǔ jià yú tū jué hé suō nà kè hán

这句话大意是:十年春正月甲寅,以宗女为信义公主,嫁于突厥曷娑那可汗。

èr yuè xīn wèi zhào bǎi liáo yì fá gāo lí shù rì wú gǎn yán zhě

这句话大意是:二月辛未,诏百 僚议伐高丽,数日无敢言者。

wù zǐ zhào yuē jié lì wáng yì zhì shēn róng shì xián yóu xùn yì mò fěi qín chéng

这句话大意是:戊子,诏曰:“竭力王役,致身戎事,咸由徇义,莫 匪勤诚。

wěi mìng cǎo zé qì hái yuán yě xīng yán niàn zhī měi huái mǐn cè

这句话大意是:委命草泽,弃骸原野,兴言念之,每怀愍恻。

wǎng nián chū chē wèn zuì jiāng jiè liáo bīn miào suàn shèng lüè jù yǒu jìn zhǐ

这句话大意是:往年出车问罪,将届辽滨, 庙算胜略,具有进止。

ér liàng hūn xiōng wǎng shi chéng bài gāo jiǒng bì hěn běn wú zhì móu lín sān jūn yóu r xì shì rén mìng rú cǎo jiè bù zūn chéng guī zuò yí náo tuì suì lìng sǐ wáng zhě zhòng bù jí mái cáng

这句话大意是:而谅惛凶,罔识成败,高颎愎很,本无智谋,临三军犹儿戏, 视人命如草芥,不遵成规,坐贻挠退,遂令死亡者众,不及埋藏。

jīn yi qiǎn shǐ rén fēn dào shōu zàng shè jì yú liáo xī jùn lì dào chǎng yī suǒ

这句话大意是:今宜遣使人分道 收葬,设祭于辽西郡,立道场一所。

ēn jiā quán rǎng zhù mǐ qióng hún zhī yuān zé jí kū gǔ yòng hóng rén zhě zhī huì

这句话大意是:恩加泉壤,庶弭穷魂之冤,泽及枯骨,用弘仁 者之惠。

xīn mǎo zhào yuē

这句话大意是:”辛卯,诏曰:。

huáng dì wǔ shí èr zhàn chéng tāng èr shí qī zhēng fāng nǎi dé shī zhū hóu lìng xíng tiān xià

这句话大意是:黄帝五十二战,成汤二十七征,方乃德施诸侯,令行天下。

lú fāng xiǎo dào hàn zǔ shàng qiě qīn róng wěi áo yú jìn guāng wǔ yóu zì dēng lǒng qǐ bù yù chú bào zhǐ gē láo ér hòu yì zhě zāi

现代白话:卢芳小盗,汉祖尚 且亲戎,隗嚣余烬,光武犹自登陇,岂不欲除暴止戈,劳而后逸者啊!

zhèn zuǎn chéng bǎo yè jūn lín tiān xià rì yuè suǒ zhào fēng yǔ suǒ zhān shú fēi wǒ chén dú gé shēng jiào

这句话大意是:朕纂成宝业, 君临天下,日月所照,风雨所沾,孰非我臣,独隔声教。

zuì ěr gāo lí pì jū huāng biǎo chī zhāng láng shì wǔ màn bù gōng chāo qiè wǒ biān chuí qīn yì wǒ chéng zhèn

现代白话:蕞你高丽,僻居荒表,鸱 张狼噬,侮慢不恭,抄窃我边陲,侵轶我城镇。

shì yǐ qù suì chū jūn wèn zuì liáo jié yì cháng shé yú xuán tú lù fēng shǐ yú xiāng píng

这句话大意是:是以去岁出军,问罪辽碣,殪长蛇 于玄菟,戮封豕于襄平。

fú yú zhòng jūn fēng chí diàn shì zhuī bēn zhú běi jìng yú pèi shuǐ cāng hǎi zhōu jí chōng zéi fù xīn fén qí chéng guō wū qí gōng shì

这句话大意是:扶余众军,风驰电逝,追奔逐北,径逾𬇙水,沧海舟楫, 冲贼腹心,焚其城郭,污其宫室。

gāo yuán fú jīn zhì ní shǒu sòng kuǎn jūn mén xún qǐng rù cháo guī zuì sī kòu

这句话大意是:高元伏钅质泥首,送款军门,寻请入朝,归罪司 寇。

zhèn yǐ xǔ qí gǎi guò nǎi zhào bān shī

这句话大意是:朕以许其改过,乃诏班师。

ér cháng è mǐ quān yàn ān zhèn dú cǐ ér kě rěn shú bù kě róng

这句话大意是:而长恶靡悛,宴安鸩毒,此而可忍,孰不可容!

biàn kě fēn mìng liù shī bǎi dào jù jìn

这句话大意是:便 可分命六师,百道俱进。

zhèn dāng qīn zhí wǔ jié lín yù zhū jūn mò mǎ wán dōu guān bīng liáo shuǐ shùn tiān zhū yú hǎi wài jiù qióng mín yú dào xuán

这句话大意是:朕当亲执武节,临御诸军,秣马丸都,观兵辽水,顺天诛 于海外,救穷民于倒悬。

zhēng fá yǐ zhèng zhī míng dé yǐ zhū zhī zhǐ chú yuán è yú wú suǒ wèn

这句话大意是:征伐以正之,明德以诛之,止除元恶,余无所问。

ruò yǒu shí cún wáng zhī fēn wù ān wēi zhī jī fān rán běi shǒu zì qiú duō fú

这句话大意是:若有识 存亡之分,悟安危之机,翻然北首,自求多福;。

bì qí tóng è xiāng jì jǐ jù wáng shī ruò huǒ liǎo yuán xíng cí wú shè

这句话大意是:必其同恶相济,挤拒王师,若火燎 原,刑兹无赦。

yǒu sī pián yí xuān bù xián shǐ zhī wén

这句话大意是:有司便宜宣布,咸使知闻。

dīng yǒu fú fēng rén táng bì jǔ bīng fǎn zhòng shí wàn tuī li hóng wèi tiān zǐ zì chēng táng wáng

这句话大意是:丁酉,扶风人唐弼举兵反,众十万,推李弘为天子,自称唐王。

sān yuè rén zǐ xíng xìng zhuō jùn

这句话大意是:三月壬子,行 幸涿郡。

guǐ hài cì lín yū gōng qīn yù róng fú mà jì huáng dì zhǎn pàn jūn zhě yǐ xìn gǔ

这句话大意是:癸亥,次临渝宫,亲御戎服,祃祭黄帝,斩叛军者以衅鼓。

xià sì yuè xīn wèi péng chéng zéi zhāng dà biāo jù zhòng shù wàn bǎo xuán báo shān wèi dào

这句话大意是:夏四月辛未, 彭城贼张大彪聚众数万,保悬薄山为盗。

qiǎn yú lín tài shǒu dǒng chún jī pò zhǎn zhī

这句话大意是:遣榆林太守董纯击破,斩之。

jiǎ wǔ chē jià cì běi píng

这句话大意是:甲午,车驾 次北平。

wǔ yuè gēng zǐ zhào jǔ jùn xiào tì lián jié gè shí rén

这句话大意是:五月庚子,诏举郡孝悌廉洁各十人。

rén yín zéi shuài sòng shì mó xiàn láng yá jùn

这句话大意是:壬寅,贼帅宋世谟陷琅邪郡。

gēng shēn yán ān rén liú jiā lùn jǔ bīng fǎn zì chēng huáng wáng jiàn yuán dà shì

这句话大意是:庚申, 延安人刘迦论举兵反,自称皇王,建元大世。

liù yuè xīn wèi zéi shuài zhèng wén yǎ lín bǎo hù děng zhòng sān wàn xiàn jiàn ān jùn tài shǒu yáng jǐng xiáng sǐ zhī

这句话大意是:六月辛未,贼帅郑文雅、林宝护等众 三万,陷建安郡,太守杨景祥死之。

qiū qī yuè guǐ chǒu chē jià cì huái yuǎn zhèn

这句话大意是:秋七月癸丑,车驾次怀远镇。

yǐ mǎo cáo guó qiǎn shǐ gòng fāng wù

这句话大意是:乙卯,曹国遣使 贡方物。

jiǎ zǐ gāo lí qiǎn shǐ qǐng xiáng qiú sòng hú sī zhèng

这句话大意是:甲子,高丽遣使请降,囚送斛斯政。

shàng dà yuè

这句话大意是:上大悦。

bā yuè jǐ sì bān shī

这句话大意是:八月己巳,班师。

gēng wǔ yòu wèi dà jiàng jūn zuǒ guāng lù dài fu zhèng róng zú

这句话大意是:庚午,右 卫大将军、左光禄大夫郑荣卒。

dōng shí yuè dīng mǎo shàng zhì dōng dōu

这句话大意是:冬十月丁卯,上至东都。

jǐ chǒu hái jīng shī

这句话大意是:己丑,还京师。

shí yī yuè bǐng shēn zhī jiě hú sī zhèng yú jīn guāng mén wài

这句话大意是:十一月丙 申,支解斛斯政于金光门外。

yǐ sì yǒu shì yú nán jiāo

这句话大意是:乙巳,有事于南郊。

jǐ yǒu zéi shuài sī mǎ cháng ān pò cháng píng jùn

这句话大意是:己酉,贼帅司马长安破长平郡。

yǐ mǎo lí shí hú liú miáo wáng jǔ bīng fǎn zì chēng tiān zǐ yǐ qí dì liù r wèi yǒng ān wáng zhòng zhì shù wàn

这句话大意是:乙卯,离石胡刘苗王举兵反,自称天子,以其弟六儿为永安王,众至数万。

jiāng jūn pān zhǎng wén tǎo zhī bù néng kè

这句话大意是:将军潘 长文讨之,不能克。

shì yuè zéi shuài wáng dé rén yōng zhòng shù wàn bǎo lín lǜ shān wèi dào

这句话大意是:是月,贼帅王德仁拥众数万,保林虑山为盗。

shí èr yuè rén shēn shàng rú dōng dōu

这句话大意是:十二月壬申,上 如东都。

qí rì dà shè tiān xià

这句话大意是:其日,大赦天下。

wù zǐ rù dōng dōu

这句话大意是:戊子,入东都。

gēng yín zéi shuài mèng ràng zhòng shí yú wàn jù dōu liáng gōng

这句话大意是:庚寅,贼帅孟让众十余万,据都梁宫。

qiǎn jiāng dū jùn chéng wáng shì chōng jī pò zhī jǐn lǔ qí zhòng

这句话大意是:遣江都郡丞王世充击破之,尽虏其众。

shí yī nián chūn zhēng yuè jiǎ wǔ shuò dà yàn bǎi liáo

这句话大意是:十一年春正月甲午朔,大宴百僚。

tū jué xīn luó mò hé bì dà cí hē duō chuán yuè wū nà hé bō xī tǔ huǒ luó jù lǜ jiàn hū lùn mò hé hē duō pèi hàn qiū cí shū lè yú tián ān guó cáo guó hé guó mù guó bì yī mì shī fàn yán qié zhé qì dān děng guó bìng qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:突厥、新罗、靺鞨、毕大辞、诃咄、传越、 乌那曷、波腊、吐火罗、俱虑建、忽论、靺鞨、诃多、沛汗、龟兹、疏勒、于阗、 安国、曹国、何国、穆国、毕、衣密、失范延、伽折、契丹等国并遣使朝贡。

wù xū wǔ bēn láng jiàng gāo jiàn pí pò zéi shuài yán xuān zhèng yú qí jùn lǔ nán nǚ shù qiān kǒu

这句话大意是:戊戌, 武贲郎将高建毗破贼帅颜宣政于齐郡,虏男女数千口。

yǐ mǎo dà huì mán yí shè yú lóng màn yán zhī lè bān cì gè yǒu chà

这句话大意是:乙卯,大会蛮夷,设鱼龙曼 延之乐,颁赐各有差。

èr yuè wù chén zéi shuài yáng zhòng xù lǜ zhòng wàn yú gōng běi píng huá gōng li jǐng pò zhǎn zhī

这句话大意是:二月戊辰,贼帅杨仲绪率众万余,攻北平,滑公李景破斩之。

gēng wǔ zhào yuē shè xiǎn shǒu guó zhe zì qián jīng chóng mén yù bào shì zhāng wǎng cè suǒ yǐ zhái tǔ níng bāng jìn xié gù běn

这句话大意是:庚午,诏曰:“设险守国,著自前经,重门御暴,事彰往策,所以宅土宁邦,禁邪 固本。

ér jìn dài zhàn zhēng jū rén sàn yì tián chóu wú wǔ fú guō bù xiū suì shǐ yóu duò shí fán kòu xiāng wèi xi

这句话大意是:而近代战争,居人散逸,田畴无伍,郛郭不修,遂使游惰实繁,寇襄未息。

jīn tiān xià píng yī hǎi nèi yàn rú yi lìng rén xī chéng jū tián suí jìn gěi shǐ qiáng ruò xiāng róng lì yì jiān jì chuān yú wú suǒ cuò qí jiān guǐ huán pú bù dé jù qí bū táo

这句话大意是:今天下平一,海内晏如,宜令人悉城居,田随近给,使强弱相容,力役兼济,穿窬 无所厝其奸宄,萑蒲不得聚其逋逃。

yǒu sī jù wéi shì tiáo wu lìng de suǒ

这句话大意是:有司具为事条,务令得所。

bǐng zǐ shàng gǔ rén wáng xū bá fǎn zì chēng màn tiān wáng guó hào yàn zéi shuài wèi diāo r zì chēng lì shān fēi zhòng gè shí yú wàn běi lián tū jué nán kòu zhào

这句话大意是:”丙子,上谷人王 须拔反,自称漫天王,国号燕,贼帅魏刁儿自称历山飞,众各十余万,北连突厥, 南寇赵。

wǔ yuè dīng yǒu shā yòu xiāo wèi dà jiàng jūn guāng lù dài fu chéng gōng li hún jiāng zuò jiān guāng lù dài fu li mǐn bìng zú miè qí jiā

这句话大意是:五月丁酉,杀右骁卫大将军、光禄大夫、郕公李浑,将作监、光禄大夫李 敏,并族灭其家。

guǐ mǎo zéi shuài sī mǎ cháng ān pò xī hé jùn

这句话大意是:癸卯,贼帅司马长安破西河郡。

jǐ yǒu xìng tài yuán bì shǔ fén yáng gōng

这句话大意是:己酉,幸太原,避暑汾阳宫。

qiū qī yuè jǐ hài huái nán rén zhāng qǐ xù jǔ bīng wèi dào zhòng zhì sān wàn

这句话大意是:秋 七月己亥,淮南人张起绪举兵为盗,众至三万。

xīn chǒu guāng lù dài fu yòu yù wèi dà jiàng jūn zhāng shòu zú

这句话大意是:辛丑,光禄大夫、右御卫大将军张 寿卒。

bā yuè yǐ chǒu xún běi sāi

这句话大意是:八月乙丑,巡北塞。

wù chén tū jué shǐ bì kè hán lǜ qí shù shí wàn móu xí shèng yú yì chéng gōng zhǔ qiǎn shǐ gào biàn

这句话大意是:戊辰,突厥始毕可汗率骑数十万,谋袭乘舆,义成公主 遣使告变。

rén shēn chē jià chí xìng yàn mén

这句话大意是:壬申,车驾驰幸雁门。

guǐ yǒu tū jué wéi chéng guān jūn pín zhàn bù lì

这句话大意是:癸酉,突厥围城,官军频战不利。

shàng dà jù yù lǜ jīng qí kuì wéi ér chū mín bù shàng shū fán zi gài gù jiàn nǎi zhǐ

这句话大意是:上大惧,欲率 精骑溃围而出,民部尚书樊子盖固谏乃止。

qí wáng jiǎn yǐ hòu jūn bǎo yú guō xiàn

这句话大意是:齐王暕以后军保于崞县。

jiǎ shēn zhào tiān xià zhū jùn mù bīng yú shì shǒu lìng gè lái fù nàn

这句话大意是:甲申,诏天下 诸郡募兵,于是守令各来赴难。

jiǔ yuè jiǎ chén tū jué jiě wéi ér qù

这句话大意是:九月甲辰,突厥解围而去。

dīng wèi qǔ shè tài yuán yàn mén jùn sǐ zuì yǐ xià

这句话大意是:丁未,曲赦太原、雁门 郡死罪已下。

dōng shí yuè rén xū shàng zhì yú dōng dōu

这句话大意是:冬十月壬戌,上至于东都。

dīng mǎo péng chéng rén wèi qí lín jù zhòng wàn yú wèi dào kòu lǔ jùn

这句话大意是:丁卯,彭城人魏骐麟聚众万余为盗,寇鲁 郡。

rén shēn zéi shuài lú míng yuè jù zhòng shí yú wàn kòu chén rǔ jiān

现代白话:壬申,贼帅卢明月聚众十余万,寇陈、你间。

dōng hǎi zéi shuài lǐ zǐ tōng yōng zhòng dù huái zì hào chǔ wáng jiàn yuán míng zhèng kòu jiāng dū

这句话大意是:东海贼帅李子通拥众度淮,自号 楚王,建元明政,寇江都。

shí yī yuè yǐ mǎo zéi shuài wáng xū bá pò gāo yáng jùn

这句话大意是:十一月乙卯,贼帅王须拔破高阳郡。

shí èr yuè wù yín yǒu dà liú xīng rú hú zhuì míng yuè yíng pò qí chōng chē

这句话大意是:十二月戊寅,有大 流星如斛,坠明月营,破其冲车。

gēng chén zhào mín bù shàng shū fán zi gài fā guān zhōng bīng tǎo jiàng jùn zéi jìng pán tuó chái bǎo chāng děng jīng nián bù néng kè

这句话大意是:庚辰,诏民部尚书樊子盖发关中兵,讨绛郡贼敬 盘陀、柴保昌等,经年不能克。

qiáo jùn rén zhū càn yōng zhòng shù shí wàn kòu jīng xiāng jiàn chēng chu dì jiàn yuán chāng dá hàn nán zhū jùn duō wèi suǒ xiàn yān

现代白话:谯郡人朱粲拥众数十万,寇荆襄,僭称楚帝,建元 昌达,汉南诸郡多为所陷呢。

shí èr nián chūn zhēng yuè jiǎ wǔ yàn mén rén dí sōng bǎi qǐ bīng yú líng qiū zhòng zhì shù wàn zhuǎn gōng bàng xiàn

这句话大意是:十二年春正月甲午,雁门人翟松柏起兵于灵丘,众至数万,转攻傍县。

èr yuè jǐ wèi zhēn là guó qiǎn shǐ gòng fāng wù

这句话大意是:二月己 未,真腊国遣使贡方物。

jiǎ zǐ yè yǒu èr dà niǎo shì diāo fēi rù dà yè diàn zhǐ yú yù wò zhì míng ér qù

这句话大意是:甲子夜,有二大鸟似雕,飞入大业殿,止于御幄,至明而 去。

guǐ hài dōng hǎi zéi lú gōng xiān lǜ zhòng wàn yú bǎo yú cāng shān

这句话大意是:癸亥,东海贼卢公暹率众万余,保于苍山。

xià sì yuè dīng sì xiǎn yáng mén zāi

这句话大意是:夏四月丁巳,显阳门灾。

guǐ hài wèi diāo r suǒ bù jiāng zhēn dí r fù hào lì shān fēi zhòng shí wàn zhuǎn kòu tài yuán

这句话大意是:癸亥,魏 刁儿所部将甄翟儿复号历山飞,众十万,转寇太原。

jiāng jūn pān zhǎng wén tǎo zhī fǎn wèi suǒ bài zhǎng wén sǐ zhī

这句话大意是:将军潘长文讨之,反为所败, 长文死之。

wǔ yuè bǐng xū shuò rì yǒu shí zhī jì

这句话大意是:五月丙戌朔,日有蚀之,既。

guǐ sì dà liú xīng yǔn yú wú jùn wèi shí

这句话大意是:癸巳,大流星陨于吴郡,为石。

rén wǔ shàng yú jǐng huá gōng zhēng qiú yíng huǒ de shù hú yè chū yóu shān fàng zhī guāng biàn yán gǔ

这句话大意是:壬午,上 于景华宫征求萤火,得数斛,夜出游山,放之,光遍岩谷。

qiū qī yuè rén xū mín bù shàng shū guāng lù dài fu jì běi gōng fán zi gài zú

这句话大意是:秋七月壬戌,民部尚书、 光禄大夫济北公樊子盖卒。

jiǎ zǐ xìng jiāng dū gōng yǐ yuè wáng tōng guāng lù dài fu duàn dá tài fǔ qīng yuán wén dōu jiǎn jiào mín bù shàng shū wéi jīn yòu wǔ wèi jiāng jūn huáng fǔ wú yì yòu sī láng lú chu děng zǒng liú hòu shì

这句话大意是:甲子,幸江都宫,以越王侗、光禄大夫段达、太府卿元 文都、检校民部尚书韦津、右武卫将军皇甫无逸、右司郎卢楚等总留后事。

fèng xìn láng cuī mín xiàng yǐ dào zéi chōng chì yú jiàn guó mén shàng biǎo jiàn bù yí xún xìng

这句话大意是:奉信郎 崔民象以盗贼充斥,于建国门上表,谏不宜巡幸。

shàng dà nù xiān jiě qí yí nǎi zhǎn zhī

这句话大意是:上大怒,先解其颐,乃斩之。

wù chén féng yì rén sūn huá zì hào zǒng guǎn jǔ bīng wèi dào

这句话大意是:戊 辰,冯翊人孙华自号总管,举兵为盗。

gāo liáng tōng shǒu xǐ bǎo chè jǔ bīng zuò luàn lǐng nán xī dòng duō yìng zhī

这句话大意是:高凉通守洗珤彻举兵作乱,岭南溪洞多应之。

jǐ sì yíng huò shǒu yǔ lín yuè yú nǎi tuì

这句话大意是:己巳,荧惑守羽林,月余乃退。

chē jià cì sì shuǐ fèng xìn láng wáng ài rén yǐ dào zéi rì shèng jiàn shàng qǐng hái xī jīng

这句话大意是:车驾次汜水,奉信郎王爱仁以盗贼日盛,谏上请还 西京。

shàng nù zhǎn zhī ér xíng

这句话大意是:上怒,斩之而行。

bā yuè yǐ sì zéi shuài zhào wàn hǎi zhòng shù shí wàn zì héng shān kòu gāo yáng

这句话大意是:八月乙巳,贼帅赵万海众数十万,自恒山寇高阳。

rén zǐ yǒu dà liú xīng rú dòu chū wáng liáng gé dào shēng rú tuí qiáng

这句话大意是:壬子, 有大流星如斗,出王良阁道,声如𬯎墙。

guǐ chǒu dà liú xīng rú chì yù pū chū yǔ lín

这句话大意是:癸丑,大流星如彳育攵,出羽林。

jiǔ yuè dīng yǒu dōng hǎi rén dù yáng zhōu chén mì dí děng zuò luàn zhòng zhì shù wàn

这句话大意是:九月丁 酉,东海人杜扬州、沈觅敌等作乱,众至数万。

yòu yù wèi jiāng jūn chén léng jī pò zhī

这句话大意是:右御卫将军陈棱击破之。

wù wǔ yǒu èr wǎng shǐ chū běi dǒu kuí wěi qū shé xíng zhù yú nán dòu

这句话大意是:戊午,有 二枉矢出北斗魁,委曲蛇形,注于南斗。

rén xū ān dìng rén lì fēi shì xióng shā lín jīng lìng jǔ bīng zuò luàn zì hào jiāng jūn

这句话大意是:壬戌,安定人荔非世雄杀临泾令,举兵作 乱,自号将军。

dōng shí yuè jǐ chǒu kāi fǔ yí tóng sān sī zuǒ yì wèi dà jiàng jūn guāng lù dài fu xǔ gōng yǔ wén shù hōng

这句话大意是:冬十月己丑,开府仪同三司、左翊卫大将军、光禄大夫、许公宇文 述薨。

shí èr yuè guǐ wèi pó yáng zéi cāo tiān chéng jǔ bīng fǎn zì hào yuán xīng wáng jiàn yuán shǐ xīng gōng xiàn yù zhāng jùn

这句话大意是:十二月癸未,鄱阳贼操天成举兵反,自号元兴王,建元始兴,攻陷豫章郡。

yǐ yǒu yǐ yòu yì wèi dà jiàng jūn lái hù r wèi kāi fǔ yí tóng sān sī xíng zuǒ yì wèi dà jiàng jūn

这句话大意是:乙酉,以右翊卫大将军来护儿为开府仪同三司、行左翊卫大将军。

rén chén pó yáng rén lín shì hóng zì chēng huáng dì guó hào chu jiàn yuán tài píng gōng xiàn jiǔ jiāng lú líng jùn

这句话大意是:壬辰,鄱阳人林 士弘自称皇帝,国号楚,建元太平,攻陷九江、庐陵郡。

táng gōng pò zhēn dí r yú xī hé lǔ nán nǚ shù qiān kǒu

这句话大意是:唐公破甄翟儿于西河,掳 男女数千口。

shí sān nián chūn zhēng yuè rén zǐ qí jùn zéi dù fú wēi lǜ zhòng dù huái gōng xiàn lì yáng jùn

这句话大意是:十三年春正月壬子,齐郡贼杜伏威率众渡淮,攻陷历阳郡。

bǐng chén bó hǎi zéi dòu jiàn dé shè tán yú hé jiān zhī lè shòu zì chēng cháng lè wáng jiàn yuán dīng chǒu

这句话大意是:丙辰,勃海贼窦建 德设坛于河间之乐寿,自称长乐王,建元丁丑。

xīn sì zéi shuài xú yuán lǎng lǜ zhòng shù qiān pò dōng píng jùn

这句话大意是:辛巳,贼帅徐圆朗率众数千,破东 平郡。

hóng huà rén liú qǐ chéng jù zhòng wàn yú rén wèi dào bàng jùn kǔ zhī

这句话大意是:弘化人刘企成聚众万余人为盗,傍郡苦之。

èr yuè rén wǔ shuò fāng rén liáng shī dōu shā jùn chéng táng shì zōng jù jùn fǎn zì chēng dà chéng xiàng

这句话大意是:二月壬午,朔方人梁师都杀郡丞 唐世宗,据郡反,自称大丞相。

qiǎn yín qīng guāng lù dài fu zhāng shì lóng jī zhī fǎn wèi suǒ bài

这句话大意是:遣银青光禄大夫张世隆击之,反为所败。

wù zǐ zéi shuài wáng zǐ yīng pò shàng gǔ jùn

这句话大意是:戊子,贼 帅王子英破上谷郡。

jǐ chǒu mǎ yì xiào wèi liú wǔ zhōu shā tài shǒu wáng rén gōng jǔ bīng zuò luàn běi lián tū jué zì chēng dìng yáng kè hán

这句话大意是:己丑,马邑校尉刘武周杀太守王仁恭,举兵作乱,北连突厥, 自称定杨可汗。

gēng yín zéi shuài li mì dí ràng děng xiàn xìng luò cāng

这句话大意是:庚寅,贼帅李密、翟让等陷兴洛仓。

yuè wáng tōng qiǎn wǔ bēn láng jiàng liú zhǎng gōng guāng lù shǎo qīng fáng zè jī zhī fǎn wèi suǒ bài sǐ zhě shí wǔ liù

这句话大意是:越王侗遣武贲郎将刘长恭、光 禄少卿房崱击之,反为所败,死者十五六。

gēng zǐ li mì zì hào wèi gōng chēng yuán nián kāi cāng yǐ zhèn qún dào zhòng zhì shù shí wàn hé nán zhū jùn xiāng jì jiē xiàn yān

现代白话:庚子,李密自号魏公,称元年,开仓以 振群盗,众至数十万,河南诸郡相继皆陷呢。

rén yín liú wǔ zhōu pò wǔ bēn láng jiàng wáng zhì biàn yú sāng qián zhèn zhì biàn sǐ zhī

这句话大意是:壬寅,刘武周破武贲郎将王智辩于桑 干镇,智辩死之。

sān yuè wù wǔ lú jiāng rén zhāng zǐ lù jǔ bīng fǎn

这句话大意是:三月戊午,庐江人张子路举兵反。

qiǎn yòu yù wèi jiāng jūn chén léng tǎo píng zhī

这句话大意是:遣右御卫将军陈棱讨平之。

dīng chǒu zéi shuài li tōng dé zhòng shí wàn kòu lú jiāng zuǒ tún wèi jiāng jūn zhāng zhèn zhōu jī pò zhī

这句话大意是:丁 丑,贼帅李通德众十万寇庐江,左屯卫将军张镇州击破之。

xià sì yuè guǐ wèi jīn chéng xiào wèi xuē jǔ lǜ zhòng fǎn zì chēng xī qín bà wáng jiàn yuán qín xìng gōng xiàn lǒng yòu zhū jùn

这句话大意是:夏四月癸未,金城校尉 薛举率众反,自称西秦霸王,建元秦兴,攻陷陇右诸郡。

jǐ chǒu zéi shuài mèng ràng yè rù dōng dōu wài guō shāo fēng dū shì ér qù

这句话大意是:己丑,贼帅孟让夜入东都 外郭,烧丰都市而去。

guǐ sì li mì xiàn huí luò dōng cāng

这句话大意是:癸巳,李密陷回洛东仓。

dīng yǒu zéi shuài fáng xiàn bó xiàn rǔ yīn jùn

现代白话:丁酉,贼帅房宪伯陷你阴郡。

shì yuè guāng lù dài fu péi rén jī huái yáng tài shǒu zhào tuó děng bìng yǐ zhòng pàn guī li mì

这句话大意是:是月, 光禄大夫裴仁基、淮阳太守赵佗等并以众叛归李密。

wǔ yuè xīn yǒu yè yǒu liú xīng rú chì yù pū zhuì yú jiāng dū

这句话大意是:五月辛酉,夜有流星如彳育攵 坠于江都。

jiǎ zǐ táng gōng qǐ yì shī yú tài yuán

这句话大意是:甲子,唐公起义师于太原。

bǐng yín tū jué shù qiān kòu tài yuán táng gōng jī pò zhī

这句话大意是:丙寅,突厥数千寇太原,唐公击破之。

qiū qī yuè rén zǐ yíng huò shǒu jī shī

这句话大意是:秋七 月壬子,荧惑守积尸。

bǐng chén wǔ wēi rén li guǐ jǔ bīng fǎn gōng xiàn hé xī zhū jùn zì chēng liáng wáng jiàn yuán ān lè

这句话大意是:丙辰,武威人李轨举兵反,攻陷河西诸郡,自称凉王,建元 安乐。

bā yuè xīn sì táng gōng pò wǔ yá láng jiāng sòng lǎo shēng yú huò yì zhǎn zhī

这句话大意是:八月辛巳,唐公破武牙郎将宋老生于霍邑,斩之。

jiǔ yuè jǐ chǒu dì kuò jiāng dū rén nǚ guǎ fù yǐ pèi cóng bīng

这句话大意是:九月己丑,帝括江都人女 寡妇以配从兵。

shì yuè wǔ yáng jùn chéng yuán bǎo cáng yǐ jùn pàn guī li mì yǔ zéi shuài li wén xiāng gōng xiàn lí yáng cāng

这句话大意是:是月,武阳郡丞元宝藏以郡叛归李密,与贼帅李文相攻陷黎阳仓。

huì xīng jiàn yú yíng shì

这句话大意是:彗星见于营室。

dōng shí yuè dīng hài tài yuán yáng shì luò jù zhòng wàn yú rén kòu lüě chéng yì

这句话大意是:冬十月丁亥,太原杨世洛聚众万余人,寇掠城邑。

bǐng shēn luō lìng xiāo xǐ yǐ xiàn fǎn pó yáng rén dǒng jǐng zhēn yǐ fǎn yíng xǐ yú luō xiàn hào wèi liáng wáng gōng xiàn bàng jùn

这句话大意是:丙申,罗令萧铣 以县反,鄱阳人董景珍以反,迎铣于罗县,号为梁王,攻陷傍郡。

wù xū wǔ bēn láng jiàng gāo pí bài jì běi jùn zéi zhēn bǎo chē yú jiān shān

这句话大意是:戊戌,武贲郎将 高毗败济北郡贼甄宝车于监山。

shí yī yuè bǐng chén táng gōng rù jīng shī

这句话大意是:十一月丙辰,唐公入京师。

xīn yǒu yáo zūn dì wèi tài shàng huáng lì dài wáng yòu wèi dì gǎi yuán yì níng

这句话大意是:辛酉,遥尊帝为太上 皇,立代王侑为帝,改元义宁。

shàng qǐ gōng dān yáng jiāng xùn yú jiāng zuǒ

这句话大意是:上起宫丹阳,将逊于江左。

yǒu wū què lái cháo wò zhàng qū bù néng zhǐ

这句话大意是:有乌鹊来巢幄帐,驱不 能止。

yíng huò fàn tài wēi

这句话大意是:荧惑犯太微。

yǒu shí zì jiāng fú rù yú yáng zi

这句话大意是:有石自江浮入于扬子。

rì guāng sì sàn rú liú xiě

这句话大意是:日光四散如流血。

shàng shén è zhī

这句话大意是:上甚恶之。

èr nián sān yuè

这句话大意是:二年三月,。

yòu tún wèi jiāng jūn yǔ wén huà jí

这句话大意是:右屯卫将军宇文化及,。

wǔ bēn láng jiàng sī mǎ dé kān yuán lǐ

这句话大意是:武贲郎将司马德戡、元礼,。

jiān mén zhí gé péi qián tōng

这句话大意是:监门直阁裴虔通,。

jiāng zuò shǎo jiān yǔ wén zhì jí

这句话大意是:将作少监宇文智及,。

wǔ yǒng láng jiàng zhào xíng shū

这句话大意是:武勇郎将赵行枢,。

yīng yáng láng jiàng mèng jǐng

这句话大意是:鹰扬郎将孟景,。

nèi shǐ shè rén yuán mǐn

这句话大意是:内史舍人元敏,。

fú xǐ láng li fù niú fāng yù

这句话大意是:符玺郎李覆、 牛方裕,。

qiān niú zuǒ yòu li xiào běn dì xiào zhì

这句话大意是:千牛左右李孝本、弟孝质,。

zhí zhǎng xǔ hóng rén xuē shì liáng

这句话大意是:直长许弘仁、薛世良,。

chéng mén láng táng fèng yì

这句话大意是:城门郎唐奉义,。

yī zhèng zhāng kǎi děng

这句话大意是:医正张 恺等,。

yǐ xiāo guǒ zuò luàn

这句话大意是:以骁果作乱,。

rù fàn gōng wéi

这句话大意是:入犯宫闱。

shàng bēng yú wēn shì shí nián wǔ shí

这句话大意是:上崩于温室,时年五十。

xiāo hòu lìng gōng rén chè chuáng zé wèi guān yǐ mái zhī

这句话大意是:萧后令宫人撤床箦为棺以 埋之。

huà jí fā hòu yòu yù wèi jiāng jūn chén léng fèng zǐ gōng yú chéng xiàng diàn zàng wú gōng tái xià

这句话大意是:化及发后,右御卫将军陈棱奉梓宫于成象殿,葬吴公台下。

fā liǎn zhī shǐ róng mào ruò shēng zhòng xián yì zhī

这句话大意是:发敛之始,容貌 若生,众咸异之。

dà táng píng jiāng nán zhī hòu gǎi zàng léi táng

这句话大意是:大唐平江南之后,改葬雷塘。

chū shàng zì yǐ fān wáng cì bù dàng lì měi jiǎo qíng shì xíng yǐ diào xū míng yīn yǒu duó zōng zhī jì

这句话大意是:初,上自以籓王,次不当立,每矫情饰行,以钓虚名,阴有夺宗之计。

shí gāo zǔ yǎ xìn wén xiàn huáng hòu ér xìng jì qiè yìng

这句话大意是:时高祖 雅信文献皇后,而性忌妾媵。

huáng tài zǐ yǒng nèi duō bì xìng yǐ cǐ shī ài

这句话大意是:皇太子勇内多嬖幸,以此失爱。

dì hòu tíng yǒu zi jiē bù yù zhī shì wú sī chǒng qǔ mèi yú hòu

这句话大意是:帝后庭有子,皆不育 之,示无私宠,取媚于后。

dà chén yòng shì zhě qīng xīn yǔ jiāo

这句话大意是:大臣用事者,倾心与交。

zhōng shǐ zhì dì wú guì jiàn jiē qǔ chéng yán sè shēn yǐ hòu lǐ

这句话大意是:中使至第,无贵贱,皆曲承颜 色,申以厚礼。

bì pú wǎng lái zhě wú bù chēng qí rén xiào

这句话大意是:婢仆往来者,无不称其仁孝。

yòu cháng sī rù gōng yè mì móu yú xiàn hòu yáng sù děng yīn jī gòu shàn suì chéng fèi lì

这句话大意是:又常私入宫掖,密谋于献后,杨素等 因机构扇,遂成废立。

zì gāo zǔ dà jiàn jì liàng ān zhī zhōng zhēng yín wú dù shān líng shǐ jiù jí shì xún yóu

这句话大意是:自高祖大渐,暨谅暗之中,烝淫无度,山陵始就,即事巡游。

yǐ tiān xià chéng píng rì jiǔ shì mǎ quán shèng kǎi rán mù qín huáng hàn wǔ zhī shì nǎi shèng zhì gōng shì qióng jí chǐ mí zhào mù xíng rén fēn shǐ jué yù

这句话大意是:以天下承平日久,士马全盛,慨然慕秦皇、汉武之事,乃盛治宫室,穷极侈靡,召 募行人,分使绝域。

zhū fān zhì zhě hòu jiā lǐ cì yǒu bù gōng mìng yǐ bīng jī zhī

这句话大意是:诸蕃至者,厚加礼赐,有不恭命,以兵击之。

shèng xìng tún tián yú yù mén liǔ chéng zhī wài

这句话大意是:盛兴屯田于玉门、 柳城之外。

kè tiān xià fù shì yì shì wǔ mǎ pǐ zhí shí yú wàn fù qiáng zuò shì dòng něi zhě shí jiā ér jiǔ

这句话大意是:课天下富室,益市武马,匹直十余万,富强坐是冻馁者十家而九。

dì xìng duō guǐ jué suǒ xìng zhī chù bù yù rén zhī

这句话大意是:帝性 多诡谲,所幸之处,不欲人知。

měi zhī yī suǒ zhé shǔ dào zhì dùn sì hǎi zhēn xiū shū wèi shuǐ lù bì bèi yān qiú shì zhě wú yuǎn bù zhì

现代白话:每之一所,辄数道置顿,四海珍羞殊味,水陆必备 呢,求市者无远不至。

jùn xiàn guān rén jìng wèi xiàn shí fēng hòu zhě jìn zhuó shū jiǎn zhě huò zuì

这句话大意是:郡县官人,竞为献食,丰厚者进擢,疏俭者获罪。

jiān lì qīn yú nèi wài xū jié tóu kuài jī liǎn rén bù liáo shēng

这句话大意是:奸吏侵渔, 内外虚竭,头会箕敛,人不聊生。

yú shí jūn guó duō wù rì bù xiá jǐ dì fāng jiāo dài è wén zhèng shì yuān qū bù zhì zòu qǐng hǎn jué

这句话大意是:于时军国多务,日不暇给,帝方骄怠,恶闻政事, 冤屈不治,奏请罕决。

yòu cāi jì chén xià wú suǒ zhuān rèn cháo chén yǒu bù hé yì zhě bì gòu qí zuì ér zú miè zhī

这句话大意是:又猜忌臣下,无所专任,朝臣有不合意者,必构其罪而族灭 之。

gù gāo jiǒng hè ruò bì xiān huáng xīn lǚ cān móu wéi wò zhāng héng li jīn cái fān dǐ wéi jiù jī zhe jīng lún huò è qí zhí dào huò fèn qí zhèng yì qiú qí wú xíng zhī zuì jiā yǐ wěn jǐng zhī zhū

这句话大意是:故高颎、贺若弼先皇心膂,参谋帷幄,张衡、李金才籓邸惟旧,绩著经纶,或 恶其直道,或忿其正议,求其无形之罪,加以刎颈之诛。

qí yú shì jūn jìn lǐ jiǎn jiǎn fěi gōng wú gū wú zuì héng shòu yí lù zhě bù kě shèng jì

这句话大意是:其余事君尽礼,謇謇匪躬, 无辜无罪,横受夷戮者,不可胜纪。

zhèng xíng chí wěn huì huò gōng xíng mò gǎn zhèng yán

这句话大意是:政刑弛紊,贿货公行,莫敢正言。

dào lù yǐ mù

这句话大意是:道路以目。

liù jūn bù xī bǎi yì fán xīng xíng zhě bù guī jū zhě shī yè

这句话大意是:六军不息,百役繁兴,行者不归,居者失业。

rén jī xiāng shí yì luò wèi xū shàng bù zhī xù yě

这句话大意是:人饥相食,邑落为墟,上不之恤也。

dōng xī yóu xìng mǐ yǒu dìng jū měi yǐ gōng fèi bù gěi nì shōu shù nián zhī fù

这句话大意是:东西游幸,靡有定居,每以供费不给,逆收数年之赋。

suǒ zhì wéi yǔ hòu gōng liú lián dān miǎn wéi rì bù zú zhāo yíng mǔ ǎo zhāo xī gòng sì chǒu yán yòu yǐn shào nián lìng yǔ gōng rén huì luàn bù guǐ bù xùn yǐ wéi yú lè

这句话大意是:所至唯与后宫流连耽湎,惟 日不足,招迎姥媪,朝夕共肆丑言,又引少年,令与宫人秽乱,不轨不逊,以为娱 乐。

qū yǔ zhī nèi dào zéi fēng qǐ jié lüè cóng guān tú xiàn chéng yì jìn chén hù xiāng yǎn bì yǐn zéi shù bù yǐ shí duì

这句话大意是:区宇之内,盗贼蜂起,劫掠从官,屠陷城邑,近臣互相掩蔽,隐贼数不以实对。

huò yǒu yán zéi duō zhě zhé dà bèi jié zé

这句话大意是:或有言贼多者,辄大被诘责。

gè qiú gǒu miǎn shàng xià xiāng méng měi chū shī tú bài wáng xiāng jì

这句话大意是:各求苟免,上下相蒙,每出师徒,败亡相继。

zhàn shì jǐn lì bì bù jiā shǎng bǎi xìng wú gū xián shòu tú lù

这句话大意是:战士尽 力,必不加赏,百姓无辜,咸受屠戮。

lí shù fèn yuàn tiān xià tǔ bēng zhì yú jiù qín ér yóu wèi zhī wù yě

这句话大意是:黎庶愤怨,天下土崩,至于就擒,而犹未之 寤也。

shǐ chén yuē yáng dì yuán zài ruò líng zǎo yǒu lìng wén nán píng wú huì běi què xiōng nú kūn dì zhī zhōng dú zhe shēng jī

这句话大意是:史臣曰:炀帝爰在弱龄,早有令闻,南平吴会,北却匈奴,昆弟之中,独著声 绩。

yú shì jiǎo qíng shì mào sì jué jiān huí gù de xiàn hòu zhōng xīn wén huáng gé lǜ tiān fāng zhào luàn suì dēng chǔ liǎng jiàn jùn jí zhī chóng jī chéng pī xiǎn zhī xiū mìng

这句话大意是:于是矫情饰貌,肆厥奸回,故得献后钟心,文皇革虑,天方肇乱,遂登储两, 践峻极之崇基,承丕显之休命。

de guǎng sān dài wēi zhèn bā hóng chán yú dùn sǎng yuè cháng chóng yì

这句话大意是:地广三代,威振八纮,单于顿颡,越裳重译。

chì zè zhī quán liú yì yú dū nèi hóng fǔ zhī sù wěi jī yú sāi xià

这句话大意是:赤仄 之泉,流溢于都内,红腐之粟,委积于塞下。

fù qí fù qiáng zhī zī sī chěng wú yàn zhī yù xiá yīn zhōu zhī zhì dù shàng qín hàn zhī guī mó

这句话大意是:负其富强之资,思逞无厌之欲,狭殷 周之制度,尚秦汉之规摹。

shì cái jīn jǐ ào hěn míng dé nèi huái xiǎn zào wài shì níng jiǎn shèng guān fú yǐ shì qí jiān chú jiàn guān yǐ yǎn qí guò

这句话大意是:恃才矜己,傲狠明德,内怀险躁,外示凝简,盛冠服以 饰其奸,除谏官以掩其过。

yín huāng wú dù fǎ lìng zī zhāng jiào jué sì wéi xíng cān wǔ nüè chú zhū gǔ ròu tú jiǎo zhōng liáng shòu shǎng zhě mò jiàn qí gōng wèi lù zhě bù zhī qí zuì

这句话大意是:淫荒无度,法令滋章,教绝四维,刑参五虐,锄诛骨肉, 屠剿忠良,受赏者莫见其功,为戮者不知其罪。

jiāo nù zhī bīng lǚ dòng tǔ mù zhī gōng bù xī

这句话大意是:骄怒之兵屡动,土木之功不息。

pín chū shuò fāng sān jià liáo zuǒ jīng qí wàn lǐ zhēng shuì bǎi duān huá lì qīn yú rén bù kān mìng

这句话大意是:频 出朔方,三驾辽左,旌旗万里,征税百端,猾吏侵渔,人不堪命。

nǎi jí lìng bào tiáo yǐ rǎo zhī yán xíng jùn fǎ yǐ lín zhī jiá bīng wēi wǔ yǐ dǒng zhī zì shì hǎi nèi sāo rán wú liáo shēng yǐ

现代白话:乃急令暴条以扰 之,严刑峻法以临之,甲兵威武以董之,自是海内骚然,无聊生了。

é ér xuán gǎn zhào lí yáng zhī luàn xiōng nú yǒu yàn mén zhī wéi tiān zǐ fāng qì zhōng tǔ yuǎn zhī yáng yuè

这句话大意是:俄而玄感肇黎 阳之乱,匈奴有雁门之围,天子方弃中土,远之扬越。

jiān guǐ chéng xìn qiáng ruò xiāng líng guān liáng bì ér bù tōng huáng yú wǎng ér bù fǎn

这句话大意是:奸宄乘衅,强弱相陵,关梁 闭而不通,皇舆往而不反。

jiā zhī yǐ shī lǚ yīn zhī yǐ jī jǐn liú lí dào lù zhuǎn sǐ gōu hè shí bā jiǔ yān

现代白话:加之以师旅,因之以饥馑,流离道路,转死沟壑,十八 九呢。

yú shì xiāng jù huán pú wèi máo ér qǐ dà zé kuà zhōu lián jùn chēng dì chēng wáng xiǎo zé qiān bǎi wèi qún gōng chéng piào yì liú xiě chéng chuān zé sǐ rén rú luàn má chuī zhě bù jí xī hái shí zhě bù huáng yì zi

这句话大意是:于是相聚萑蒲,胃毛而起,大则跨州连郡,称帝称王,小则千百为群,攻 城剽邑,流血成川泽,死人如乱麻,炊者不及析骸,食者不遑易子。

máng máng jiǔ tǔ bìng wèi mí lù zhī chǎng xin qì xin qì qián lí jù chōng shé shǐ zhī ěr

这句话大意是:茫茫九土,并 为麋鹿之场,忄弃忄弃黔黎,俱充蛇豕之饵。

sì fāng wàn lǐ jiǎn shū xiāng xù yóu wèi shǔ qiè gǒu dào bù zú wèi yú shàng xià xiāng méng mò kěn niàn luàn zhèn fú yóu zhī yǔ qióng cháng yè zhī lè

这句话大意是:四方万里,简书相续,犹谓鼠窃狗盗, 不足为虞,上下相蒙,莫肯念乱,振蜉蝣之羽,穷长夜之乐。

tǔ bēng yú làn guàn yíng è rěn pǔ tiān zhī xià mò fěi chóu chóu zuǒ yòu zhī rén jiē wèi dí guó

这句话大意是:土崩鱼烂,贯盈恶稔, 普天之下,莫匪仇雠,左右之人,皆为敌国。

zhōng rán bù wù tóng bǐ wàng yí suì yǐ wàn shèng zhī zūn sǐ yú yī fū zhī shǒu

这句话大意是:终然不悟,同彼望夷,遂以万乘之尊, 死于一夫之手。

yì zhào mǐ gǎn ēn zhī shì jiǔ mù wú qín wáng zhī shī

这句话大意是:亿兆靡感恩之士,九牧无勤王之师。

zǐ dì tóng jiù zhū yí hái gǔ qì ér mò yǎn shè jì diān yǔn běn zhī tiǎn jué zì zhào yǒu shū qì yǐ qì yú zī yǔ zhòu bēng lí shēng líng tú tàn sàng shēn miè guó wèi yǒu ruò sī zhī shén yě

这句话大意是:子弟同就诛夷,骸骨弃而莫掩, 社稷颠陨,本枝殄绝,自肇有书契以迄于兹,宇宙崩离,生灵涂炭,丧身灭国,未 有若斯之甚也。

shū yuē tiān zuò niè yóu kě wéi zì zuò niè bù kě huàn

这句话大意是:《书》曰:“天作孽,犹可违,自作孽,不可逭。

chuán yuē jí xiōng yóu rén xiān bù wàng zuò

这句话大意是:”《传》曰: “吉凶由人,祆不妄作。

yòu yuē bīng yóu huǒ yě bù jí jiāng zì fén

这句话大意是:”又曰:“兵犹火也,不戢将自焚。

guān duò shì zhī cún wáng sī yán xìn ér yǒu zhēng yǐ

现代白话:”观隋室之存亡,斯 言信而有征了!

✦ You read 帝纪·卷四

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.