隋书 · 魏征 · Chapter 67 of 85

列传·卷三十二

PinyinModern Translation
Size

yú shì jī

这句话大意是:○虞世基。

yú shì jī zì mào shì kuài jī yú yáo rén yě

这句话大意是:虞世基,字茂世,会稽余姚人也。

fù lì chén tài zǐ zhōng shù zǐ

这句话大意是:父荔,陈太子中庶子。

shì jī yòu chén jìng xǐ yùn bù xíng yú sè bó xué yǒu gāo cái jiān shàn cǎo lì

这句话大意是:世基幼沉静,喜愠不 形于色,博学有高才,兼善草隶。

chén zhōng shū lìng kǒng huàn jiàn ér yuē nán jīn zhī guì shǔ zài sī rén

这句话大意是:陈中书令孔奂见而曰:“南金之贵,属在斯人。

shǎo fù xú líng wén qí míng zhào zhī shì jī bù wǎng

这句话大意是:” 少傅徐陵闻其名,召之,世基不往。

hòu yīn gōng huì líng yī jiàn ér qí zhī gù wèi cháo shì yuē dāng jīn pān lù yě

这句话大意是:后因公会,陵一见而奇之,顾谓朝士曰:“当 今潘、陆也。

yīn yǐ dì nǚ qī yān

现代白话:”因以弟女妻呢。

shì chén shì hè jiàn ān wáng fǎ cáo cān jūn shì lì cí bù diàn zhōng èr cáo láng tài zǐ zhōng shè rén

这句话大意是:仕陈,释褐建安王法曹参军事,历祠部殿中二曹郎、 太子中舍人。

qiān zhōng shù zǐ sàn qí cháng shì shàng shū zuǒ chéng

这句话大意是:迁中庶子、散骑常侍、尚书左丞。

chén zhǔ cháng yú mò fǔ shān xiào liè lìng shì jī zuò jiǎng wǔ fù yú zuò zòu zhī yuē

这句话大意是:陈主尝于莫府山校猎,令世基作 《讲武赋》,于坐奏之曰:。

fu wán jū cháng zhě wèi kě lùn kuāng jì zhī gōng

这句话大意是:夫玩居常者,未可论匡济之功;。

yìng biàn tōng zhě rán hòu jiàn dì wáng zhī lüè

这句话大意是:应变通者,然后见帝王之略。

hé zé

这句话大意是:何则?

huà yǒu wén zhì jìn ràng shū fēng shì huò jiāo chún jiě zhāng lèi wu

这句话大意是:化有文质, 进让殊风,世或浇淳,解张累务。

suī fù shùn jì hé fú zhī hòu wàng yún jiù rì zhī jūn qiě xiū zhàn yú bǎn quán yì zhì bīng yú dān pǔ

这句话大意是:虽复顺纪合符之后,望云就日之君,且修战于版 泉,亦治兵于丹浦。

shì zhī wén dé wǔ gōng gài yīn shí ér bìng yòng jīng bāng chuàng zhì gù yǔ sú ér tuī yí

这句话大意是:是知文德武功,盖因时而并用,经邦创制,固与俗而推移。

suǒ yǐ shù hóng míng chuí dà xùn gǒng yī bǎi líng bāo jǔ liù hé qí wéi shèng rén hu

这句话大意是:所 以树鸿名,垂大训,拱揖百灵,包举六合,其唯圣人乎!

chún huǒ zhī suì huáng shàng yù yǔ zhī sì nián yě

这句话大意是:鹑火之岁,皇上御宇之四年也。

wàn wù jiāo tài jiǔ yǒu yì ān sú jī rén shòu mín zī rì yòng

这句话大意是:万物交泰,九有乂安,俗跻仁寿,民资日用。

rán ér zú shí zú bīng yóu zài huái yú lǚ báo

这句话大意是:然而足食足兵,犹载怀于履薄;。

kě jiǔ kě dà shàng lǐn hu yú yù xiǔ

这句话大意是:可久可大,尚懔乎于御朽。

zhì rú kūn wú yuǎn jìn sù shèn qí chēn shǐ bù jué shū fǔ wú xū yuè

现代白话:至如昆我远赆,肃慎奇 𫎩,史不绝书,府无虚月。

bèi zhòu yōng hú zhī yòng xī qú quē gǒng zhī yīn zhù míng jiàn yú shàng fāng jī diāo gē yú wǔ kù

这句话大意是:贝胄雍弧之用,犀渠阙巩之殷,铸名剑于尚方,积雕戈 于武库。

xióng pí bǎi wàn pí bào qiān qún lì jǐn wǔ cái wēi jiā sì hǎi

这句话大意是:熊罴百万,貔豹千群,利尽五材,威加四海。

yuán yú nóng xì yǒu shì chūn sōu shě jué cè dòng guān shǐ chén zhī yǐ lǐ jǔ quàn shǎng fá nǎi shì mín yǐ zhī jìn

这句话大意是:爰于农隙,有事春搜,舍爵 策动,观使臣之以礼,沮劝赏罚,乃示民以知禁。

shèng yǐ zāi xìn bǎi wáng zhī bù yì qiān zǎi zhī yī shí yě

现代白话:盛了啊,信百王之不易,千载之 一时也!

xī shàng lín cóng xìng xiàng rú yú shì sòng dé cháng yáng xiào liè zi yún tuì ér wèi fù

这句话大意是:昔上林从幸,相如于是颂德,长杨校猎,子云退而为赋。

suī zé tǐ wù yuán qíng bù tóng nián ér yǔ yǐ yīng shēng mào shí gài kě de ér yán yān

现代白话:虽则体物缘情, 不同年而语了,英声茂实,盖可得而言呢。

qí cí yuē

这句话大意是:其辞曰:。

wéi zé tiān yǐ jī gǔ tǒng zī shǐ yú qún fēn

这句话大意是:惟则天以稽古,统资始于群分。

yīng lù tú ér chū zhèn shù sī mù yǐ wéi jūn

这句话大意是:膺录图而出震,树司牧以为君。

jì jì kuān ér jì měng yì nǎi wǔ ér nǎi wén

这句话大意是:既济宽而济猛, 亦乃武而乃文。

běi yuàn láo hu yīn lǚ nán fá shèng yú táng xūn

这句话大意是:北怨劳乎殷履,南伐盛于唐勋。

bǐ zhōu gàn yǔ xià qi yuè kě de ér qián wén

这句话大意是:彼周干与夏戚,粤可得而前闻。

wǒ dà chén zhī chuàng yè nǎi bō luàn ér wèi wǔ

这句话大意是:我 大陈之创业,乃拨乱而为武。

kān dìng jiān nán píng yī qū yǔ

这句话大意是:戡定艰难,平壹区宇。

cóng dié dié zhī lè tuī yuán cāng cāng ér zài bǔ

这句话大意是:从喋喋之乐推,爰苍苍而再补。

gù lèi rén yǐ jī dé liàng chóng guī ér xí ju

这句话大意是:故累仁以积德,谅重规而袭矩。

wéi huáng dì zhī xiū liè tǐ xùn qí zhī ruì zhé

这句话大意是:惟皇帝之休烈,体徇齐之睿哲。

fū jiǔ chóu ér xián xù yǎn sì hǎi ér yǒu jié

这句话大意是:敷九畴而咸叙,奄 四海而有截。

jì sōu yáng yú dì nán yòu wén sī zhī ān ān

这句话大意是:既搜扬于帝难,又文思之安安。

yōu míng qǐng lì jùn yì zài guān

这句话大意是:幽明请吏,俊乂在官。

yù xuán jī ér qī zhèng biàn cháo yù bó ér wàn guó huan

这句话大意是:御璇玑而七政 辨,朝玉帛而万国欢。

mèi dàn pī xiǎn wèi míng sī zhì

这句话大意是:昧旦丕显,未明思治。

dào zàng wǎng ér zhī lái gōng cān tiān ér liǎng dì

这句话大意是:道藏往而知来,功参天而两地。

yùn shèng rén zhī shàng dé jǐn shēng mín zhī néng shì

这句话大意是:运圣 人之上德,尽生民之能事。

yú shì lǐ chàng lè hé xíng qīng zhèng sù

这句话大意是:于是礼畅乐和,刑清政肃。

xi jì xī zhī dōng jiān pán mù

这句话大意是:西暨析支,东渐蟠木。

qìng tú dié ér xiào zhǐ lòu chuān quán ér zhī fú

这句话大意是:罄图 谍而效祉,漏川泉而禔福。

zài líng kuàng ér bì zhēn yì hé sī ér bù fú

这句话大意是:在灵贶而必臻,亦何思而不服。

suī zhì zhì zhī lóng píng yóu jiè guó ér qiáng bīng

这句话大意是:虽至治之隆平,犹戒国 而强兵。

xuǎn yǔ lín yú liù jùn zhào juě zhāng yú wǔ yíng

这句话大意是:选羽林于六郡,诏蹶张于五营。

jiān zhé chōng ér yú yǒng xián zhòng yì ér qīng shēng

这句话大意是:兼折冲而余勇,咸重义而轻生。

suì nǎi yīn nóng xì yǐ jiào mín zài chūn sōu ér xí zhàn

这句话大意是:遂乃因农 隙以教民,在春搜而习战。

mìng sī mǎ yǐ shì fǎ shuài zhǎng gù ér qīng diān

这句话大意是:命司马以示法,帅掌固而清甸。

dǎo xún shǐ yǐ qián qū fú gōu chén ér hòu diàn

这句话大意是:导旬始以前驱,伏钩陈 而后殿。

kàng niǎo jīng yú xī yǔ shì yú wén yú bèi liàn

这句话大意是:抗鸟旌于析羽,饰鱼文于被练。

ěr nǎi gé xuān àn pèi yù qiú qí yāng

现代白话:你乃革轩按辔,玉虬齐鞅。

zhūn zuǒ ju yǐ qǐ xíng jī yòu zhōng ér chuán xiǎng

这句话大意是:屯左矩以启行, 击右钟而传响。

jiāo yún hǎn zhī yǎn yìng fēn jiàn qí ér lái wǎng

这句话大意是:交云罕之掩映,纷剑骑而来往。

zhǐ shè tí yú dòu jí dòng chāng hé zhī hóng chǎng

这句话大意是:指摄提于斗极,洞阊阖之弘敞。

kuà xuán wǔ ér dōng lín kuǎn huáng shān ér běi shàng

这句话大意是:跨 玄武而东临,款黄山而北上。

yǐn yuán quē zhī tiáo dì jiè fāng zé zhī kǎi shuǎng

这句话大意是:隐圆阙之迢递,届方泽之垲爽。

yú sī shí yě qīng chūn wǎn hou zhāo yáng míng xiù

这句话大意是:于斯时也,青春晚候, 朝阳明岫。

rì yuè guāng huá yān yún tǔ xiù

这句话大意是:日月光华,烟云吐秀。

chéng bō lán yú jiāng hǎi jìng fēn āi yú yǔ zhòu

这句话大意是:澄波澜于江海,静氛埃于宇宙。

shèng yú nǎi yù tài yī zhī yù táng shòu jūn lìng yú zǐ fáng

这句话大意是:乘舆乃御太一之 玉堂,授军令于紫房。

yùn lóng tāo zhī miào suàn shì wǔ lǚ yú róng chǎng

这句话大意是:蕴龙韬之妙算,誓武旅于戎场。

ruì jīn yán yú yōng shǔ lìn tiě qí yú yú yáng

这句话大意是:锐金颜于庸蜀,躏铁骑于渔 阳。

gòu shén nǔ ér chí mǎn jué tiān hú ér bìng zhāng

这句话大意是:彀神弩而持满,彏天弧而并张。

yè hóng qí zhī zhèng zhèng zhèn kuí gǔ zhī táng táng

这句话大意是:曳虹旗之正正,振夔鼓之镗镗。

bā chén sù ér chéng liè liù jūn yǎn yǐ xiāng wàng

这句话大意是:八陈肃而成列, 六军俨以相望。

jù fēi tī yú yíng dài sǒng lóu chē yú wǔ gāng

这句话大意是:拒飞梯于萦带,耸楼车于武冈。

huò diào yāng ér zhí zhǐ zhà jiāo suí ér fú shāng

这句话大意是:或掉鞅而直指,乍交绥而弗伤。

cái yìng biàn ér shé jī é dǎo lì yǐ yīng yáng

这句话大意是:裁 应变而蛇击,俄蹈厉以鹰扬。

zhōng xiǎo zhī yú jǐ rèn chè dūn zhá yú jiǎ cháng

这句话大意是:中小枝于戟刃,彻蹲札于甲裳。

liáo qī zòng yú mèng huò nǎi liǎng qín yú kǎ zhuāng

这句话大意是:聊七纵于孟获,乃两 擒于卡庄。

shǐ xuān xuān ér hè jǔ suì lí lí yǐ yàn háng

这句话大意是:始轩轩而鹤举,遂离离以雁行。

zhèn chuān gǔ ér héng bā biǎo dàng hǎi yuè ér yào sān guāng

这句话大意是:振川谷而横八表,荡海岳而耀三光。

liàng yǎo míng zhī bù cè qiāng jìn tuì ér nán cháng

这句话大意是:谅 窈冥之不测,羌进退而难常。

yì yǒu tóu shí gāng dǐng chāo chéng jiā zhōu

这句话大意是:亦有投石扛鼎,超乘挟辀。

chōng guān sǒng jiàn tiě shǔn tóng tóu

这句话大意是:冲冠耸剑,铁楯铜头。

xióng qú dài xiōng wǔ yǒng cāo niú

这句话大意是:熊 渠殆凶,武勇操牛。

suī rèn bǐ yǔ bēn yù gù wú de ér wèi chóu

这句话大意是:虽任鄙与贲、育,故无得而为仇。

jiǔ gōng jì jué sān lüè yǐ zhōu

这句话大意是:九攻既决,三略已周。

míng zhuó zhèn xiǎng fēng juǎn diàn shōu

这句话大意是:鸣镯 振响,风卷电收。

yú shì yǒng jué bān jīn zòu shè dēng yuán kǎi ér péi wèi mìng fāng shào ér jiù liè

这句话大意是:于是勇爵班,金奏设,登元、凯而陪位,命方、邵而就列。

sān xiàn shì xù bā yīn wèi què

这句话大意是:三献 式序,八音未阕。

wǔ gàn qi ér yǒu yù tīng gǔ bǐng ér zài yuè

这句话大意是:舞干戚而有豫,听鼓鞞而载悦。

bǐ jiā kuàng yǔ tóu láo xián wàng qū ér xùn jié

这句话大意是:俾挟纩与投醪,咸忘躯而殉节。

fāng xí juǎn ér héng xíng jiàn wáng shī zhī yǒu zhēng

这句话大意是:方席卷而横行,见王师之有征。

dēng yān shān ér lù fēng shǐ lín hàn hǎi ér zhǎn cháng jīng

这句话大意是:登燕山而戮封豕,临瀚海而斩长鲸。

wàng yún tíng ér zài bì lǐ shēng zhōng ér gào chéng

这句话大意是:望云亭而载跸, 礼升中而告成。

shí huáng wáng zhī shén wǔ xìn dàng dàng ér nán míng zhě yě

这句话大意是:实皇王之神武,信荡荡而难名者也。

chén zhǔ jiā zhī cì mǎ yì pǐ

这句话大意是:陈主嘉之,赐马一匹。

jí chén miè guī guó wèi tōng zhí láng zhí nèi shǐ shěng

这句话大意是:及陈灭归国,为通直郎,直内史省。

pín wú chǎn yè měi yōng shū yǎng qīn yàng yàng bù píng

这句话大意是:贫无产业,每佣书 养亲,怏怏不平。

cháng wèi wǔ yán shī yǐ jiàn yì qíng lǐ qī qiè shì yǐ wéi gōng zuò zhě mò bù yín yǒng

这句话大意是:尝为五言诗以见意,情理凄切,世以为工,作者莫不吟咏。

wèi jǐ bài nèi shǐ shè rén

这句话大意是:未几, 拜内史舍人。

yáng dì jí wèi gù yù mí lóng

这句话大意是:炀帝即位,顾遇弥隆。

lǐ shū jiān hé dōng liǔ gù yán bó xué yǒu cái hǎn suǒ tuī xiè zhì shì yǔ shì jī xiāng jiàn tàn yuē hǎi nèi dāng gòng tuī cǐ yī rén fēi wú chái suǒ jí yě

现代白话:礼书监河东柳顾言博学有才,罕所推谢,至是与世基相 见,叹曰:“海内当共推此一人,非我侪所及也。

é qiān nèi shǐ shì láng yǐ mǔ yōu qù zhí āi huǐ gǔ lì

这句话大意是:”俄迁内史侍郎,以母忧去职, 哀毁骨立。

yǒu zhào qǐ lìng shì shì bài jiàn zhī rì dài bù néng qǐ dì lìng zuǒ yòu fú zhī

这句话大意是:有诏起令视事,拜见之日,殆不能起,帝令左右扶之。

āi qí léi jí zhào lìng jìn ròu shì jī shí zhé bēi gěng bù néng xià

这句话大意是:哀其羸瘠,诏令 进肉,世基食辄悲哽,不能下。

dì shǐ wèi zhī yuē fāng xiāng wěi rèn dāng wèi guó xī shēn

这句话大意是:帝使谓之曰:“方相委任,当为国惜身。

qián hòu dūn quàn zhě shù yǐ

现代白话:”前后敦 劝者数了。

dì zhòng qí cái qīn lǐ yú hòu zhuān diǎn jī mì yǔ nà yán sū wēi zuǒ yì wèi dà jiàng jūn yǔ wén shù huáng mén shì láng péi ju yù shǐ dài fū péi yùn děng cān zhǎng cháo zhèng

这句话大意是:帝重其才,亲礼逾厚,专典机密,与纳言苏威、左翊卫大将军宇文述、 黄门侍郎裴矩、御史大夫裴蕴等参掌朝政。

yú shí tiān xià duō shì sì fāng biǎo zòu rì yǒu bǎi shù

这句话大意是:于时天下多事,四方表奏日有百数。

dì fāng níng zhòng shì bù tíng jué rù gē zhī hòu shǐ zhào shì jī kǒu shòu jié dù

这句话大意是:帝 方凝重,事不庭决,入合之后,始召世基口授节度。

shì jī zhì shěng fāng wèi chì shū rì qiě bǎi zhǐ wú suǒ yí miù

这句话大意是:世基至省,方为敕书,日且百 纸,无所遗谬。

qí jīng shěn rú shì

这句话大意是:其精审如是。

liáo dōng zhī yì jìn wèi jīn zǐ guāng lù dài fu

这句话大意是:辽东之役,进位金紫光禄大夫。

hòu cóng xìng yàn mén dì wèi tū jué suǒ wéi zhàn shì duō bài

这句话大意是:后从幸雁门,帝为突 厥所围,战士多败。

shì jī quàn dì zhòng wèi shǎng gé qīn zì fǔ xún yòu xià zhào tíng liáo dōng zhī shì

这句话大意是:世基劝帝重为赏格,亲自抚循,又下诏停辽东之事。

dì cóng zhī shī nǎi fù zhèn

这句话大意是:帝从之, 师乃复振。

jí wéi jiě xūn gé bù xíng yòu xià fá liáo zhī zhào

这句话大意是:及围解,勋格不行,又下伐辽之诏。

yóu shì yán qí zhà zhòng cháo yě lí xīn

这句话大意是:由是言其诈众,朝野离心。

dì xìng jiāng dū cì gǒng xiàn shì jī yǐ dào zéi rì shèng qǐng fā bīng tún luò kǒu cāng yǐ bèi bù yú

这句话大意是:帝幸江都,次巩县,世基以盗贼日盛,请发兵屯洛口仓,以备不虞。

dì bù cóng dàn dá yún qīng shì shū shēng dìng yóu kuāng qiè

这句话大意是:帝不从, 但答云:“卿是书生,定犹恇怯。

yú shí tiān xià dà luàn shì jī zhī dì bù kě jiàn zhǐ yòu yǐ gāo jiǒng zhāng héng děng xiāng jì zhū lù jù huò jí jǐ suī jū jìn shì wéi nuò qǔ róng bù gǎn wǔ yì

这句话大意是:”于时天下大乱,世基知帝不可谏止,又以高颎、 张衡等相继诛戮,惧祸及己,虽居近侍,唯诺取容,不敢忤意。

dào zéi rì shén jùn xiàn duō méi

这句话大意是:盗贼日甚,郡县多 没。

shì jī zhī dì è shù wén zhī hòu yǒu gào bài zhě nǎi yì sǔn biǎo zhuàng bù yǐ shí wén

这句话大意是:世基知帝恶数闻之,后有告败者,乃抑损表状,不以实闻。

shì hòu wài jiān yǒu biàn dì fú zhī zhī yě

这句话大意是:是后外间有变,帝 弗之知也。

cháng qiǎn tài pú yáng yì chén bǔ dào yú hé běi jiàng zéi shù shí wàn liè zhuàng shàng wén

这句话大意是:尝遣太仆杨义臣捕盗于河北,降贼数十万,列状上闻。

dì tàn yuē wǒ chū bù wén zéi dùn rú cǐ yì chén jiàng zéi hé duō yě

这句话大意是:帝叹曰:“我初 不闻贼顿如此,义臣降贼何多也!

shì jī duì yuē shǔ qiè suī duō wèi zú wèi lǜ

这句话大意是:”世基对曰:“鼠窃虽多,未足为虑。

yì chén kè zhī yōng bīng bù shǎo jiǔ zài kǔn wài cǐ zuì fēi yi

这句话大意是:义臣克之, 拥兵不少,久在阃外,此最非宜。

dì yuē qīng yán shì yě

这句话大意是:”帝曰:“卿言是也。

jù zhuī yì chén fàng qí bīng sàn

这句话大意是:”遽追义臣,放其兵散。

yòu yuè wáng tōng qiǎn tài cháng chéng yuán shàn dá jiān xíng zéi zhōng yì jiāng dū zòu shì chēng li mì yǒu zhòng bǎi wàn wéi bī jīng dū zéi jù luò kǒu cāng chéng nèi wú shí ruò bì xià sù hái wū hé bì sàn bù rán zhě dōng dōu jué méi

这句话大意是:又越王侗遣太常丞元善达间行贼中,诣江都奏事,称李密有众百万,围逼京都,贼 据洛口仓,城内无食,若陛下速还,乌合必散,不然者,东都决没。

yīn xū xī wū yè dì wèi zhī gǎi róng

这句话大意是:因歔欷呜咽, 帝为之改容。

shì jī jiàn dì sè yōu jìn yuē yuè wáng nián xiǎo cǐ bèi kuáng zhī

这句话大意是:世基见帝色忧,进曰:“越王年小,此辈诳之。

ruò rú suǒ yán shàn dá hé yuán lái zhì

这句话大意是:若如所言,善达何缘 来至?

dì nǎi bó rán nù yuē shàn dá xiǎo rén gǎn tíng rǔ wǒ

现代白话:”帝乃勃然怒曰:“善达品行较差的人,敢廷辱我!

yīn shǐ jīng zéi zhōng xiàng dōng yáng cuī yùn shàn dá suì wèi qún dào suǒ shā

这句话大意是:”因使经贼中,向东阳催运,善 达遂为群盗所杀。

cǐ hòu wài rén dù kǒu mò gǎn yǐ zéi wén zòu

这句话大意是:此后外人杜口,莫敢以贼闻奏。

shì jī mào chén shěn yán duō hé yì shì yǐ tè jiàn qīn ài cháo chén wú yǔ wéi bǐ

这句话大意是:世基貌沉审,言多合意,是以特见亲爱,朝臣无与为比。

qí jì shì sūn shì xìng jiāo yín shì jī huò zhī zì qí shē mí

这句话大意是:其继室孙氏,性骄淫, 世基惑之,恣其奢靡。

diāo shì qì fú wú fù sù shì zhī fēng

这句话大意是:雕饰器服,无复素士之风。

sūn fù xié qián fū zi xià hóu yǎn rù shì jī shě ér wán bǐ wú lài wèi qí jù liǎn

现代白话:孙复携前孔子夏侯俨入世基舍, 而顽鄙无赖,为其聚敛。

yù guān mài yù huì lù gōng xíng qí mén rú shì jīn bǎo yíng jī

这句话大意是:鬻官卖狱,贿赂公行,其门如市,金宝盈积。

qí dì shì nán sù guó shì ér qīng pín bù lì wèi zēng yǒu suǒ shàn

这句话大意是:其弟世南, 素国士,而清贫不立,未曾有所赡。

yóu shì wèi lùn zhě suǒ jī cháo yě xián gòng jí yuàn

这句话大意是:由是为论者所讥,朝野咸共疾怨。

yǔ wén huà jí shā nì yě shì jī nǎi jiàn hài yān

现代白话:宇文化及杀 逆也,世基乃见害呢。

zhǎng zǐ sù hào xué duō cái yì shí rén chēng yǒu jiā fēng

这句话大意是:长子肃,好学多才艺,时人称有家风。

ruò guàn zǎo méi

这句话大意是:弱冠早没。

sù dì xī dà yè mò wèi fú xǐ láng

这句话大意是:肃弟熙,大业末为符玺郎。

cì zǐ róu huì bìng xuān yì láng

这句话大意是:次子柔、晦,并宣义郎。

huà jí jiāng luàn zhī xī zōng rén yú rén jí zhī ér gào xī yuē shì shì yǐ rán wú jiāng jì qīng nán dù qiě de miǎn huò tóng sǐ hé yì

现代白话:化及将乱之夕,宗人虞亻及知而告熙曰:“事势以然,我 将济卿南渡,且得免祸,同死何益!

xī wèi rén jí yuē qì fù bèi jūn qiú shēng hé de

这句话大意是:”熙谓亻及曰:“弃父背君,求生何地?

gǎn zūn zhī huái zì cǐ jué yǐ

现代白话:感尊 之怀,自此诀了。

jí nán zuò xiōng dì jìng qǐng xiān sǐ xíng xíng rén yú shì xiān shì jī shā zhī

这句话大意是:”及难作,兄弟竞请先死,行刑人于是先世基杀之。

péi yùn

这句话大意是:○裴蕴。

péi yùn hé dōng wén xǐ rén yě

这句话大意是:裴蕴,河东闻喜人也。

zǔ zhī píng liáng wèi jiāng jūn

这句话大意是:祖之平,梁卫将军。

fù jì chén dōu guān shàng shū yǔ wú míng chè tóng méi yú zhōu cì jué jiāng xià jùn gōng zài duò shí yú nián ér zú

这句话大意是:父忌,陈都官尚书,与吴明彻同没 于周,赐爵江夏郡公,在隋十余年而卒。

yùn xìng míng biàn yǒu lì gàn

这句话大意是:蕴性明辩,有吏干。

zài chén shì lì zhí gé jiāng jūn xīng níng lìng

这句话大意是:在陈仕历直阁将军、 兴宁令。

yùn yǐ qí fù zài běi yīn fèng biǎo yú gāo zǔ qǐng wèi nèi yìng

这句话大意是:蕴以其父在北,阴奉表于高祖,请为内应。

jí chén píng shàng xī yuè jiāng nán yì guān zhī shì cì zhì yùn shàng yǐ wéi sù yǒu xiàng huà zhī xīn chāo shòu yí tóng

这句话大意是:及陈平,上悉阅江南衣冠之士, 次至蕴,上以为夙有向化之心,超授仪同。

zuǒ pú yè gāo jiǒng bù wù shàng zhǐ jìn jiàn yuē péi yùn wú gōng yú guó chǒng yú lún bèi chén wèi jiàn qí kě

这句话大意是:左仆射高颎不悟上旨,进谏曰:“裴蕴 无功于国,宠逾伦辈,臣未见其可。

shàng yòu jiā yùn shàng yí tóng jiǒng fù jìn jiàn shàng yuē kě jiā kāi fǔ

这句话大意是:”上又加蕴上仪同,颎复进谏,上曰:“可加 开府。

jiǒng nǎi bù gǎn fù yán jí rì bài kāi fǔ yí tóng sān sī lǐ cì yōu qià

这句话大意是:”颎乃不敢复言,即日拜开府仪同三司,礼赐优洽。

lì yáng zhí lì sān zhōu cì shǐ jù yǒu néng míng

这句话大意是:历洋、直、隶三州刺史, 俱有能名。

dà yè chū kǎo jì lián zuì

这句话大意是:大业初,考绩连最。

yáng dì wén qí shàn zhèng zhēng wèi tài cháng shǎo qīng

这句话大意是:炀帝闻其善政,征为太常少卿。

chū gāo zǔ bù hǎo shēng jì qiǎn niú hóng dìng lè fēi zhèng shēng qīng shāng jí jiǔ bù sì wǔ zhī sè jiē bà qiǎn cóng mín

这句话大意是:初,高祖不好声技, 遣牛弘定乐,非正声清商及九部四儛之色,皆罢遣从民。

zhì shì yùn chuāi zhī dì yì zòu kuò tiān xià zhōu qí liáng chén lè jiā zǐ dì jiē wéi lè hù

这句话大意是:至是,蕴揣知帝意,奏括 天下周、齐、梁、陈乐家子弟,皆为乐户。

qí liù pǐn yǐ xià zhì yú mín shù yǒu shàn yīn yuè jí chàng yōu bǎi xì zhě jiē zhí tài cháng

这句话大意是:其六品已下,至于民庶,有善音乐及倡 优百戏者,皆直太常。

shì hòu yì jì yín shēng xián cuì yuè fǔ jiē zhì bó shì dì zǐ dì xiāng jiào chuán zēng yì lè rén zhì sān wàn yú

这句话大意是:是后异技淫声咸萃乐府,皆置博士弟子,递相教传,增益乐 人至三万余。

dì dà yuè qiān mín bù shì láng

这句话大意是:帝大悦,迁民部侍郎。

yú shí yóu chéng gāo zǔ hé píng zhī hòu jìn wǎng shū kuò hù kǒu duō lòu

这句话大意是:于时犹承高祖和平之后,禁网疏阔,户口多漏。

huò nián jí chéng dīng yóu zhà wèi xiǎo wèi zhì yú lǎo yǐ miǎn zū fù

这句话大意是:或年及成丁,犹诈为小,未至 于老,已免租赋。

yùn lì wèi cì shǐ sù zhī qí qíng yīn shì tiáo zòu jiē lìng mào yuè

这句话大意是:蕴历为刺史,素知其情,因是条奏,皆令貌阅。

ruò yī rén bù shí zé guān sī jiě zhí xiāng zhèng lǐ cháng jiē yuǎn liú pèi

这句话大意是:若一人不实,则 官司解职,乡正里长皆远流配。

yòu xǔ mín xiāng gào ruò jiū dé yī dīng zhě lìng bèi jiū zhī jiā dài shū fù yì

这句话大意是:又许民相告,若纠得一丁者,令被纠之家代输赋役。

shì suì dà yè wǔ nián yě zhū jùn jì zhàng jìn dīng èr shí sì wàn sān qiān xīn fù kǒu liù shí sì wàn yī qiān wǔ bǎi

这句话大意是:是岁大业五年也,诸郡计帐,进丁二十四万三千,新附口六十四万一千五百。

dì lín cháo lǎn zhuàng wèi bǎi guān yuē qián dài wú hǎo rén zhì cǐ wǎng mào

这句话大意是:帝临 朝览状,谓百官曰:“前代无好人,致此罔冒。

jīn jìn mín hù kǒu jiē cóng shí zhě quán yóu péi yùn yī rén yòng xīn

这句话大意是:今进民户口皆从实者,全由裴蕴一 人用心。

gǔ yǔ yún de xián ér zhì yàn zhī xìn yǐ

现代白话:古语云,得贤而治,验之信了。

yóu shì jiàn jiàn qīn wěi bài jīng zhào zàn zhì fā tī xiān háo lì mín shè dàn

这句话大意是:”由是渐见亲委,拜京兆赞治,发擿纤毫, 吏民慑惮。

wèi jǐ zhuó shòu yù shǐ dài fū yǔ péi ju yú shì jī cān zhǎng jī mì

这句话大意是:未几,擢授御史大夫,与裴矩、虞世基参掌机密。

yùn shàn hòu sì rén zhǔ wēi yì ruò yù zuì zhě zé qǔ fǎ shùn qíng duàn chéng qí zuì

这句话大意是:蕴善候伺人主微意,若欲罪 者,则曲法顺情,锻成其罪。

suǒ yù yòu zhě zé fù cóng qīng diǎn yīn ér shì zhī

这句话大意是:所欲宥者,则附从轻典,因而释之。

shì hòu dà xiǎo zhī yù jiē yǐ fù yùn xiàn bù dà lǐ mò gǎn yǔ duó bì bǐng chéng jìn zhǐ rán hòu jué duàn

这句话大意是:是后大小之狱皆 以付蕴,宪部大理莫敢与夺,必禀承进止,然后决断。

yùn yì jī biàn suǒ lùn fǎ lǐ yán ruò xuán hé huò zhòng huò qīng jiē yóu qí kǒu pōu xī míng mǐn shí rén bù néng zhì jié

这句话大意是:蕴亦机辩,所论法理,言若 悬河,或重或轻,皆由其口,剖析明敏,时人不能致诘。

yáng xuán gǎn zhī fǎn yě dì qiǎn yùn tuī qí dǎng yǔ wèi yùn yuē xuán gǎn yī hū ér cóng zhě shí wàn yì zhī tiān xià rén bù yù duō duō jí xiāng jù wèi dào ěr

这句话大意是:杨玄感之反也,帝遣蕴推 其党与,谓蕴曰:“玄感一呼而从者十万,益知天下人不欲多,多即相聚为盗耳。

bù jìn jiā zhū zé hòu wú yǐ quàn

这句话大意是:不尽加诛,则后无以劝。

yùn yóu shì nǎi jùn fǎ zhì zhī suǒ lù zhě shù wàn rén jiē jí mò qí jiā

这句话大意是:”蕴由是乃峻法治之,所戮者数万人,皆籍没其家。

dì dà chēng shàn cì nú bì shí wǔ kǒu

这句话大意是:帝大 称善,赐奴婢十五口。

sī lì dài fū xuē dào héng yǐ wǔ yì huò qiǎn yùn zhī dì è zhī nǎi zòu yuē dào héng fù cái shì jiù yǒu wú jūn zhī xīn

这句话大意是:司隶大夫薛道衡以忤意获谴,蕴知帝恶之,乃奏曰:“道衡 负才恃旧,有无君之心。

jiàn zhào shū měi xià biàn fù fēi sī yì tuī è yú guó wàng zào huò duān

这句话大意是:见诏书每下,便腹非私议,推恶于国,妄造祸端。

lùn qí zuì míng sì rú yǐn mèi yuán qí qíng yì shēn wéi bèi nì

这句话大意是:论其罪 名,似如隐昧,源其情意,深为悖逆。

dì yuē rán

这句话大意是:”帝曰:“然。

wǒ shǎo shí yǔ cǐ rén xiāng suí xíng yì qīng wǒ tóng zhì gòng gāo jiǒng hè ruò bì děng wài shàn wēi quán zì zhī zuì dāng wū zǒng

这句话大意是:我少时与此人相随行役,轻 我童稚,共高颎、贺若弼等外擅威权,自知罪当诬惣。

jí wǒ jí wèi huái bù zì ān lài tiān xià wú shì wèi de fǎn ěr

这句话大意是:及我即位,怀不自安,赖天 下无事,未得反耳。

gōng lùn qí nì miào tǐ běn xīn

这句话大意是:公论其逆,妙体本心。

yú shì zhū dào héng

这句话大意是:”于是诛道衡。

yòu dì wèn sū wēi yǐ tǎo liáo zhī cè wēi bù yuàn dì fù xíng qiě yù lìng dì zhī tiān xià duō zéi nǎi guǐ dá yuē jīn zhě zhī yì bù yuàn fā bīng dàn zhào shè qún dào zì kě de shù shí wàn

这句话大意是:又帝问苏威以讨辽之策, 威不愿帝复行,且欲令帝知天下多贼,乃诡答曰:“今者之役,不愿发兵,但诏赦 群盗,自可得数十万。

qiǎn guān nèi nú zéi jí shān dōng lì shān fēi zhāng jīn chēng děng tóu bié wèi yī jūn chū liáo xī dào zhū hé nán zéi wáng báo mèng ràng děng shí yú tóu bìng gěi zhōu jí fú cāng hǎi dào bì xǐ yú miǎn zuì jìng wu lì gōng yī suì zhī jiān kě miè gāo lí yǐ

现代白话:遣关内奴贼及山东历山飞、张金称等头别为一军,出辽西道, 诸河南贼王薄、孟让等十余头并给舟楫,浮沧海道,必喜于免罪,竞务立功,一岁 之间,可灭高丽了。

dì bù yì yuē wǒ qù shàng yóu wèi kè shǔ qiè ān néng jì hu

这句话大意是:”帝不怿曰:“我去尚犹未克,鼠窃安能济吗?

wēi chū hòu yùn zòu yuē cǐ dà bù xùn tiān xià hé chǔ yǒu xǔ duō zéi

这句话大意是:”威出后,蕴 奏曰:“此大不逊,天下何处有许多贼!

dì wù yuē lǎo gé duō jiān jiāng zéi xié wǒ

这句话大意是:”帝悟曰:“老革多奸,将贼胁我。

yù dā qí kǒu dàn yǐn rěn zhī chéng jí nán nài

这句话大意是:欲搭 其口,但隐忍之,诚极难耐。

yùn zhī shàng yì qiǎn zhāng xíng běn zòu wēi zuì è dì fù yùn tuī jū zhī nǎi chù qí sǐ

这句话大意是:”蕴知上意,遣张行本奏威罪恶,帝付蕴推鞫之,乃 处其死。

dì yuē wèi rěn biàn shā

这句话大意是:帝曰:“未忍便杀。

suì fù zǐ jí sūn sān shì bìng chú míng

这句话大意是:”遂父子及孙三世并除名。

yùn yòu yù zhòng jǐ quán shì lìng yú shì jī zòu ba sī lì cì shǐ yǐ xià guān shǔ zēng zhì yù shǐ bǎi yú rén

这句话大意是:蕴又欲重己权势,令虞世 基奏罢司隶刺史以下官属,增置御史百余人。

yú shì yǐn zhì jiān xiá gòng wèi péng dǎng jùn xiàn yǒu bù fù zhě yīn zhōng zhī

这句话大意是:于是引致奸黠,共为朋党,郡县有不 附者,阴中之。

yú shí jūn guó duō wù fán shì xīng shī dòng zhòng jīng dū liú shǒu jí yǔ zhū fān hù shì jiē lìng yù shǐ jiān zhī

这句话大意是:于时军国多务,凡是兴师动众,京都留守,及与诸蕃互市,皆令御 史监之。

bīn kè fù lì biàn yú jùn guó qīn rǎo bǎi xìng dì fú zhī zhī yě

这句话大意是:宾客附隶,遍于郡国,侵扰百姓,帝弗之知也。

yǐ dù liáo zhī yì jìn wèi yín qīng guāng lù dài fū

这句话大意是:以渡辽之役,进位银青光 禄大夫。

jí sī mǎ dé kān jiāng wéi luàn jiāng yáng zhǎng zhāng huì shào yè chí gào zhī

这句话大意是:及司马德戡将为乱,江阳长张惠绍夜驰告之。

yùn gòng huì shào móu yù jiǎo zhào fā guō xià bīng mín jǐn qǔ róng gōng lái hù r jié dù shōu zài wài nì dǎng yǔ wén huà jí děng réng fā yǔ lín diàn jiǎo qiǎn fàn fù lóu děng rù zì xī yuàn qǔ liáng gōng xiāo jù jí yàn wáng chǔ fèn kòu mén yuán dì

这句话大意是:蕴共惠绍谋,欲矫诏发郭下 兵民,尽取荣公来护儿节度,收在外逆党宇文化及等,仍发羽林殿脚,遣范富娄等 入自西苑,取梁公萧钜及燕王处分,扣门援帝。

móu yì yǐ dìng qiǎn bào yú shì jī

这句话大意是:谋议已定,遣报虞世基。

shì jī yí fǎn zhě bù shí yì qí jì

这句话大意是:世基疑反 者不实,抑其计。

xū yú nán zuò yùn tàn yuē móu jí bō láng jìng wù rén shì

这句话大意是:须臾,难作,蕴叹曰:“谋及播郎,竟误人事。

suì jiàn hài

这句话大意是:”遂见害。

zi yīn wèi shàng niǎn zhí zhǎng yì tóng rì sǐ

这句话大意是:子愔 为尚辇直长,亦同日死。

péi ju

这句话大意是:○裴矩。

péi ju zì hóng dà hé dōng wén xǐ rén yě

这句话大意是:裴矩,字弘大,河东闻喜人也。

zǔ tā wèi dū guān shàng shū

这句话大意是:祖他,魏都官尚书。

fù nè zhī qí tài zǐ shè rén

这句话大意是:父讷之,齐太子舍人。

ju qiǎng bǎo ér gū jí zhǎng hào xué pō ài wén zǎo yǒu zhì shù

这句话大意是:矩 襁褓而孤,及长好学,颇爱文藻,有智数。

shì fù ràng zhī wèi ju yuē guān rǔ shén shí zú chéng cái shì yù qiú huàn dá dāng zī gàn shì zhī wu

现代白话:世父让之谓矩曰:“观你神识,足成才 士,欲求宦达,当资干世之务。

ju shǐ liú qíng shì shì

这句话大意是:”矩始留情世事。

qí běi píng wáng zhēn wèi sī zhōu mù pì wèi bīng cáo cóng shì zhuǎn gāo píng wáng wén xué

这句话大意是:齐北平王贞为司州牧,辟为兵曹 从事,转高平王文学。

jí qí wáng bù dé diào

这句话大意是:及齐亡,不得调。

gāo zǔ wèi dìng zhōu zǒng guǎn zhào bǔ jì shì shén qīn jìng zhī

这句话大意是:高祖为定州总管,召补记室,甚亲敬之。

yǐ mǔ yōu qù zhí

这句话大意是:以母忧去职。

gāo zǔ zuò xiāng qiǎn shǐ zhě chí zhào zhī cān xiāng fǔ jì shì shì

这句话大意是:高祖作相,遣使者驰召之,参相府记室事。

jí shòu shàn qiān jǐ shì láng zòu shě rén shì

这句话大意是:及受禅,迁给事郎,奏舍 人事。

fá chén zhī yì lǐng yuán shuài jì shì

这句话大意是:伐陈之役,领元帅记室。

jì pò dān yáng jìn wáng guǎng lìng ju yǔ gāo jiǒng shōu chén tú jí

这句话大意是:既破丹阳,晋王广令矩与高颎收陈图籍。

míng nián zòu zhào xún fǔ lǐng nán wèi xíng ér gāo zhì huì wāng wén jìn děng xiāng jù zuò luàn wú yuè dào bì shàng nán qiǎn ju xíng

这句话大意是:明年,奏 诏巡抚岭南,未行而高智慧、汪文进等相聚作乱,吴、越道闭,上难遣矩行。

ju qǐng sù jìn shàng xǔ zhī

这句话大意是:矩请 速进,上许之。

xíng zhì nán kāng de bīng shù qiān rén

这句话大意是:行至南康,得兵数千人。

shí lǐ shuài wáng zhòng xuān bī guǎng zhōu qiǎn qí suǒ bù jiàng zhōu shī jǔ wéi dōng héng zhōu

这句话大意是:时俚帅王仲宣逼广州,遣其所部将周师举 围东衡州。

ju yǔ dà jiàng jūn lù yuàn fù zhī zéi lì jiǔ zhà zhūn dà yǔ lǐng gòng wèi shēng yuán

这句话大意是:矩与大将军鹿愿赴之,贼立九栅,屯大庾岭,共为声援。

ju jìn jī pò zhī zéi jù shì dōng héng zhōu jù yuán cháng lǐng

这句话大意是:矩进击破之, 贼惧,释东衡州,据原长岭。

yòu jī pò zhī suì zhǎn shī jǔ jìn jūn zì nán hǎi yuán guǎng zhōu

这句话大意是:又击破之,遂斩师举,进军自南海援广州。

zhòng xuān jù ér kuì sàn

这句话大意是:仲宣惧而 溃散。

ju suǒ suí jí zhě èr shí yú zhōu yòu chéng zhì shǔ qí qú shuài wèi cì shǐ xiàn lìng

这句话大意是:矩所绥集者二十余州,又承制署其渠帅为刺史、县令。

jí hái bào shàng dà yuè mìng shēng diàn láo kǔ zhī gù wèi gāo jiǒng yáng sù yuē wéi guāng jiāng èr wàn bīng bù néng zǎo dù lǐng zhèn měi huàn qí bīng shǎo

这句话大意是:及还报,上大悦,命 升殿劳苦之,顾谓高颎,杨素曰:“韦洸将二万兵,不能早度岭,朕每患其兵少。

péi ju yǐ sān qiān bì zú jìng zhì nán kāng

这句话大意是:裴矩以三千敝卒,径至南康。

yǒu chén ruò cǐ zhèn yì hé yōu

这句话大意是:有臣若此,朕亦何忧!

yǐ gōng bài kāi fǔ cì jué wén xǐ xiàn gōng lài wù èr qiān duàn

这句话大意是:”以功拜开府,赐爵闻喜县公, 赉物二千段。

chú mín bù shì láng xún qiān nèi shǐ shì láng

这句话大意是:除民部侍郎,寻迁内史侍郎。

shí tū jué qiáng shèng dōu lán kè hán qī dà yì gōng zhǔ jí yǔ wén shì zhī nǚ yě yóu shì shù wèi biān huàn

这句话大意是:时突厥强盛,都蓝可汗妻大义公主,即宇文氏之女也,由是数为边患。

hòu yīn gōng zhǔ yǔ cóng hú sī tōng zhǎng sūn shèng xiān fā qí shì ju qǐng chū shǐ shuō dōu lán xiǎn lù yǔ wén shì

这句话大意是:后因公 主与从胡私通,长孙晟先发其事,矩请出使说都蓝,显戮宇文氏。

shàng cóng zhī

这句话大意是:上从之。

jìng rú qí yán gōng zhǔ jiàn shā

这句话大意是:竟如其 言,公主见杀。

hòu dōu lán yǔ tū lì kè hán gòu nán lǚ fàn tíng zhāng zhào tài píng gōng shǐ wàn suì wéi xíng jūn zǒng guǎn chū dìng xiāng dào yǐ ju wéi xíng jūn zhǎng shǐ pò dá tóu kè hán yú sài wài

这句话大意是:后都蓝与突利可汗构难,屡犯亭鄣,诏太平公史万岁为行军总管, 出定襄道,以矩为行军长史,破达头可汗于塞外。

wàn suì bèi zhū gōng jìng bù lù

这句话大意是:万岁被诛,功竟不录。

shàng yǐ qǐ mín kè hán chū fù lìng ju fǔ wèi zhī hái wèi shàng shū zuǒ chéng

这句话大意是:上以启民 可汗初附,令矩抚慰之,还为尚书左丞。

qí nián wén xiàn huáng hòu bēng tài cháng jiù wú yí zhù ju yǔ niú hóng jù qí lǐ cān dìng zhī

这句话大意是:其年,文献皇后崩,太常旧无仪注,矩与 牛弘据齐礼参定之。

zhuǎn lì bù shì láng míng wéi chèn zhí

这句话大意是:转吏部侍郎,名为称职。

yáng dì jí wèi yíng jiàn dōng dōu ju zhí xiū fǔ shěng jiǔ xún ér jiù

这句话大意是:炀帝即位,营建东都,矩职修府省, 九旬而就。

shí xī yù zhū fān duō zhì zhāng yè yǔ zhōng guó jiāo shì

这句话大意是:时西域诸蕃,多至张掖,与中国交市。

dì lìng ju zhǎng qí shì

这句话大意是:帝令矩掌其事。

ju zhī dì fāng qín yuǎn lüè zhū shāng hú zhì zhě ju yòu lìng yán qí guó sú shān chuān xiǎn yì zhuàn xī yù tú jì sān juǎn rù cháo zòu zhī

这句话大意是:矩知帝方勤远略, 诸商胡至者,矩诱令言其国俗山川险易,撰《西域图记》三卷,入朝奏之。

qí xù yuē

这句话大意是:其序曰:。

chén wén yǔ dìng jiǔ zhōu dǎo hé bù yú jī shí

这句话大意是:臣闻禹定九州,导河不逾积石;。

qín jiān liù guó shè fáng zhǐ jí lín táo

这句话大意是:秦兼六国,设防止及临洮。

gù zhī xī hú zá zhǒng pì jū xiá yì lǐ jiào zhī suǒ bù jí shū diǎn zhī suǒ hǎn chuán

这句话大意是:故知西胡杂种,僻 居遐裔,礼教之所不及,书典之所罕传。

zì hàn shì xìng jī kāi tuò hé yòu shǐ chēng míng hào zhě yǒu sān shí liù guó qí hòu fēn lì nǎi wǔ shí wǔ wáng

这句话大意是:自汉氏兴基,开拓河右,始称名号者,有 三十六国,其后分立,乃五十五王。

réng zhì xiào wèi dū hù yǐ cún zhāo fǔ

这句话大意是:仍置校尉、都护,以存招抚。

rán pàn fú bù héng lǚ jīng zhēng zhàn hòu hàn zhī shì pín fèi cǐ guān

这句话大意是:然叛服不恒,屡 经征战,后汉之世,频废此官。

suī dà yuān yǐ lái lüè zhī hù shù ér zhū guó shān chuān wèi yǒu míng mù

这句话大意是:虽大宛以来,略知户数,而诸国山川,未有名目。

zhì rú xìng shì fēng tǔ fú zhāng wù chǎn quán wú zuǎn lù shì suǒ fú wén

这句话大意是:至如姓氏风土,服章物产,全无纂录,世所弗闻。

fù yǐ chūn qiū dì xiè nián dài jiǔ yuǎn jiān bìng zhū tǎo hù yǒu xīng wáng

这句话大意是:复以春秋递谢,年代久远,兼并 诛讨,互有兴亡。

huò de shì gù bāng gǎi cóng jīn hào huò rén fēi jiù lèi yīn xí xī míng

这句话大意是:或地是故邦,改从今号,或人非旧类,因袭昔名。

jiān fù bù mín jiāo cuò fēng jiāng yí gǎi róng dí yīn shū shì nán qióng yàn

这句话大意是:兼复部民交错, 封疆移改,戎狄音殊,事难穷验。

yú tián zhī běi cōng lǐng yǐ dōng kǎo yú qián shǐ sān shí yú guó

这句话大意是:于阗之北,葱岭以东,考于前史,三十余国。

qí hòu gēng xiāng tú miè jǐn yǒu shí cún

这句话大意是:其 后更相屠灭,仅有十存。

zì yú lún mò sǎo dì jù jìn kōng yǒu qiū xū bù kě jì shí

这句话大意是:自余沦没,扫地俱尽,空有丘墟,不可记识。

huáng shàng yīng tiān yù wù wú gé huá yí shuài tǔ qián lí mò bù mù huà

这句话大意是:皇上膺天育 物,无隔华夷,率土黔黎,莫不慕化。

fēng xíng suǒ jí rì rù yǐ lái zhí gòng jiē tōng wú yuǎn bù zhì

这句话大意是:风行所及,日入以来,职贡皆通,无远不至。

chén jì yīn fǔ nà jiān zhī guān shì xún tǎo shū chuán fǎng cǎi hú rén huò yǒu suǒ yí jí xiáng zhòng kǒu

这句话大意是:臣既因抚纳,监知关市,寻讨书传,访采胡人,或有所疑,即详众口。

yī qí běn guó fú shì yí xíng wáng jí shù rén gè xiǎn róng zhǐ jí dān qīng mó xiě wèi xī yù tú jì gòng chéng sān juǎn hé sì shí sì guó

这句话大意是:依其本国服 饰仪形,王及庶人,各显容止,即丹青模写,为《西域图记》,共成三卷,合四十 四国。

réng bié zào dì tú qióng qí yào hài

这句话大意是:仍别造地图,穷其要害。

cóng xi qǐng yǐ qù běi hǎi zhī nán zòng héng suǒ xuān jiāng èr wàn lǐ

这句话大意是:从西顷以去,北海之南,纵横所亘,将二万里。

liàng yóu fù shāng dà jiǎ zhōu yóu jīng shè gù zhū guó zhī shì wǎng bù biàn zhī

这句话大意是:谅 由富商大贾,周游经涉,故诸国之事,罔不遍知。

fù yǒu yōu huāng yuǎn dì zú fǎng nán xiǎo bù kě píng xū shì yǐ zhì quē

这句话大意是:复有幽荒远地,卒访难晓,不可 凭虚,是以致阙。

ér èr hàn xiāng zhǒng xī yù wèi chuán hù mín shù shí jí chēng guó wáng tú yǒu míng hào nǎi guāi qí shí

这句话大意是:而二汉相踵,西域为传,户民数十,即称国王,徒有名号,乃乖 其实。

jīn zhě suǒ biān jiē yú qiān hù lì jǐn xī hǎi duō chǎn zhēn yì

这句话大意是:今者所编,皆余千户,利尽西海,多产珍异。

qí shān jū zhī shǔ fēi yǒu guó míng jí bù luò xiǎo zhě duō yì bù zài

这句话大意是:其山居之属,非有国名,及部 落小者,多亦不载。

fā zì dūn huáng zhì yú xī hǎi fán wèi sān dào gè yǒu jīn dài

这句话大意是:发自敦煌,至于西海,凡为三道,各有襟带。

běi dào cóng yī wú jīng pú lèi hǎi tiě lè bù tū jué kè hán tíng dù běi liú hé shuǐ zhì fú lǐn guó dá yú xī hǎi

现代白话:北道从伊我,经 蒲类海铁勒部突厥可汗庭,度北流河水,至拂菻国,达于西海。

qí zhōng dào cóng gāo chāng yān qí qiū cí shū lè dù cōng lǐng yòu jīng bó hàn sū duì shā nà guó kāng guó cáo guó hé guó dà xiǎo ān guó mù guó zhì bō sī dá yú xī hǎi

现代白话:其中道从高昌、呢 耆、龟兹、疏勒、度葱岭,又经钹汗、苏对沙那国、康国、曹国、何国、大小安国、 穆国,至波斯,达于西海。

qí nán dào cóng shàn shàn yú tián zhū jù bō hē pán tuó dù cōng lǐng yòu jīng hù mì tǔ huǒ luó yì dá fān yán cáo guó zhì běi pó luó mén dá yú xī hǎi

这句话大意是:其南道从鄯善,于阗,朱俱波、喝槃陀,度葱岭,又经 护密、吐火罗、挹怛、忛延,漕国,至北婆罗门,达于西海。

qí sān dào zhū guó yì gè zì yǒu lù nán běi jiāo tōng

这句话大意是:其三道诸国,亦各自 有路,南北交通。

qí dōng nǚ guó nán pó luó mén guó děng bìng suí qí suǒ wǎng zhū chǔ de dá

这句话大意是:其东女国、南婆罗门国等,并随其所往,诸处得达。

gù zhī yī wú gāo chāng shàn shàn bìng xī yù zhī mén hù yě

现代白话:故知伊我、 高昌、鄯善,并西域之门户也。

zǒng còu dūn huáng shì qí yān hóu zhī de

这句话大意是:总凑敦煌,是其咽喉之地。

yǐ guó jiā wēi dé jiàng shì xiāo xióng fàn méng sì ér yáng jīng yuè kūn lún ér yuè mǎ yì rú fǎn zhǎng hé wǎng bù zhì

这句话大意是:以国家威德,将士骁雄, 泛蒙汜而扬旌,越昆仑而跃马,易如反掌,何往不至!

dàn tū jué tǔ hún fēn lǐng qiāng hú zhī guó wèi qí yōng è gù cháo gòng bù tōng

这句话大意是:但突厥、吐浑分领羌胡之国, 为其拥遏,故朝贡不通。

jīn bìng yīn shāng rén mì sòng chéng kuǎn yǐn lǐng qiáo shǒu yuàn wéi chén qiè

这句话大意是:今并因商人密送诚款,引领翘首,愿为臣妾。

shèng qíng hán yǎng zé jí pǔ tiān fú ér fǔ zhī wu cún ān ji

这句话大意是:圣情含养, 泽及普天,服而抚之,务存安辑。

gù huáng huá qiǎn shǐ fú dòng bīng chē zhū fān jí cóng hún jué kě miè

这句话大意是:故皇华遣使,弗动兵车,诸蕃即从,浑、厥可灭。

hùn yī róng xià qí zài cí hu

这句话大意是:混一戎夏,其在兹乎!

bù yǒu suǒ jì wú yǐ biǎo wēi huà zhī yuǎn yě

这句话大意是:不有所记,无以表威化之远也。

dì dà yuè cì wù wǔ bǎi duàn měi rì yǐn ju zhì yù zuò qīn wèn xī fāng zhī shì

这句话大意是:帝大悦,赐物五百段,每日引矩至御坐,亲问西方之事。

ju shèng yán hú zhōng duō zhū bǎo wù tǔ yù hún yì kě bìng tūn

这句话大意是:矩盛言胡中多诸宝物, 吐谷浑易可并吞。

dì yóu shì gān xīn jiāng tōng xī yù sì yí jīng lüè xián yǐ wěi zhī

这句话大意是:帝由是甘心,将通西域,四夷经略,咸以委之。

zhuǎn mín bù shì láng wèi shì shì qiān huáng mén shì láng

这句话大意是:转民部侍郎,未 视事,迁黄门侍郎。

dì fù lìng ju wǎng zhāng yè yǐn zhì xī fān zhì zhě shí yú guó

这句话大意是:帝复令矩往张掖,引致西蕃,至者十余国。

dà yè sān nián dì yǒu shì yú héng yuè xián lái zhù jì

这句话大意是:大业三年,帝有事 于恒岳,咸来助祭。

dì jiāng xún hé yòu fù lìng ju wǎng dūn huáng

这句话大意是:帝将巡河右,复令矩往敦煌。

ju qiǎn shǐ shuō gāo chāng wáng qū bó yǎ jí yī wú tǔ zhūn shè děng dàn yǐ hòu lì dǎo shǐ rù cháo

现代白话:矩遣使说高昌王麹伯雅及伊我吐 屯设等,啖以厚利,导使入朝。

jí dì xi xún cì yàn zhī shān gāo chāng wáng yī wú shè děng jí xī fān hú èr shí qī guó yè yú dào zuǒ

现代白话:及帝西巡,次燕支山,高昌王、伊我设等及西蕃胡 二十七国,谒于道左。

jiē lìng pèi jīn yù bèi jǐn jì fén xiāng zòu yuè gē wǔ xuān zào

这句话大意是:皆令佩金玉,被锦罽,焚香奏乐,歌儛喧噪。

fù lìng wǔ wēi zhāng yè shì nǚ shèng shì zòng guān qí chéng tián yān zhōu gèn shù shí lǐ yǐ shì zhōng guó zhī shèng

这句话大意是:复令武威、张 掖士女盛饰纵观,骑乘填咽,周亘数十里,以示中国之盛。

dì jiàn ér dà yuè

这句话大意是:帝见而大悦。

jìng pò tǔ gǔ hún tuò dì shù qiān lǐ bìng qiǎn bīng shù zhī

这句话大意是:竟破吐谷 浑,拓地数千里,并遣兵戍之。

měi suì wěi shū jù yì wàn jì zhū fān shè jù cháo gòng xiāng xù

这句话大意是:每岁委输巨亿万计,诸蕃慑惧,朝贡相续。

dì wèi ju yǒu suí huái zhī lüè jìn wèi yín qīng guāng lù dài fu

这句话大意是:帝谓矩 有绥怀之略,进位银青光禄大夫。

qí dōng dì zhì dōng dōu ju yǐ mán yí cháo gòng zhě duō fěng dì lìng dōu xià dà xì

这句话大意是:其冬,帝至东都,矩以蛮夷朝贡者多,讽帝令都 下大戏。

zhēng sì fāng qí jì yì yì chén yú duān mén jiē yì jǐn qǐ ěr jīn cuì zhě yǐ shí shù wàn

这句话大意是:征四方奇技异艺,陈于端门街,衣锦绮、珥金翠者以十数万。

yòu lēi bǎi guān jí mín shì nǚ liè zuò péng gé ér zòng guān yān

现代白话:又勒百官及 民士女列坐棚阁而纵观呢。

jiē bèi fú xiān lì zhōng yuè nǎi ba

这句话大意是:皆被服鲜丽,终月乃罢。

yòu lìng sān shì diàn sì jiē shè wéi zhàng shèng liè jiǔ shí qiǎn zhǎng fán lǜ mán yí yǔ mín mào yì suǒ zhì zhī chù xī lìng yāo yán jiù zuò zuì bǎo ér sàn

这句话大意是:又令三市店肆皆设帷帐,盛列 酒食,遣掌蕃率蛮夷与民贸易,所至之处,悉令邀延就坐,醉饱而散。

mán yí jiē tàn wèi zhōng guó wèi shén xiān

这句话大意是:蛮夷嗟叹, 谓中国为神仙。

dì chēng qí zhì chéng gù wèi yǔ wén shù niú hóng yuē péi ju dà shi zhèn yì fán suǒ chén zòu jiē zhèn zhī chéng suàn

这句话大意是:帝称其至诚,顾谓宇文述、牛弘曰:“裴矩大识朕意,凡所陈奏, 皆朕之成算。

wèi fā zhī qǐng ju zhé yǐ wén

这句话大意是:未发之顷,矩辄以闻。

zì fēi fèng guó yòng xīn shú néng ruò shì

这句话大意是:自非奉国用心,孰能若是!

dì qiǎn jiàng jūn xuē shì xióng chéng yī wú lìng ju gòng wǎng jīng lüè

现代白话:”帝遣将军薛世雄 城伊我,令矩共往经略。

ju fěng yù xī yù zhū guó yuē tiān zǐ wèi fán rén jiāo yì xuán yuǎn suǒ yǐ chéng yī wú ěr

现代白话:矩讽谕西域诸国曰:“天子为蕃人交易悬远,所以城伊我 耳。

xián yǐ wéi rán bù fù lái jìng

这句话大意是:”咸以为然,不复来竞。

jí hái cì qián sì shí wàn

这句话大意是:及还,赐钱四十万。

ju yòu bái zhuàng lìng fǎn jiàn shè kuì qián gōng chù luō yǔ zài tū jué chuán

这句话大意是:矩又白状,令反间射匮,潜攻处 罗,语在《突厥传》。

hòu chù luō wèi shè kuì suǒ pò jìng suí shǐ zhě rù cháo

这句话大意是:后处罗为射匮所迫,竟随使者入朝。

dì dà yuè cì ju yǐ diāo qiú jí xī yù zhēn qì

这句话大意是:帝大悦,赐矩以貂裘及 西域珍器。

cóng dì xún yú sài běi xìng qǐ mín zhàng

这句话大意是:从帝巡于塞北,幸启民帐。

shí gāo lí qiǎn shǐ xiān tōng yú tū jué qǐ mín bù gǎn yǐn yǐn zhī jiàn dì

这句话大意是:时高丽遣使先通于突厥,启民不敢隐,引之见帝。

ju yīn zòu zhuàng yuē gāo lí zhī de běn gū zhú guó yě

这句话大意是:矩因奏状曰:“高丽之地,本孤竹国也。

zhōu dài yǐ zhī fēng yú jī zǐ hàn shì fēn wéi sān jùn jìn shì yì tǒng liáo dōng

这句话大意是:周代以之封于箕子,汉世分为三郡,晋氏 亦统辽东。

jīn nǎi bù chén bié wèi wài yù gù xiān dì jí yān yù zhēng zhī jiǔ yǐ

现代白话:今乃不臣,别为外域,故先帝疾呢,欲征之久了。

dàn yǐ yáng liàng bù xiào shī chū wú gōng

这句话大意是:但以杨谅不肖,师出 无功。

dāng bì xià zhī shí ān dé bù shì shǐ cǐ guàn dài zhī jìng réng wèi mán mò zhī xiāng hu

这句话大意是:当陛下之时,安得不事,使此冠带之境,仍为蛮貊之乡吗?

jīn qí shǐ zhě cháo yú tū jué qīn jiàn qǐ mín hé guó cóng huà bì jù huáng líng zhī yuǎn chàng lǜ hòu fú zhī xiān wáng

这句话大意是:今其使者朝于突 厥,亲见启民,合国从化,必惧皇灵之远畅,虑后伏之先亡。

xié lìng rù cháo dāng kě zhì yě

这句话大意是:胁令入朝,当可致也。

dì yuē rú hé

这句话大意是:” 帝曰:“如何?

ju yuē qǐng miàn zhào qí shǐ fàng hái běn guó qiǎn yǔ qí wáng lìng sù cháo guān

这句话大意是:”矩曰:“请面诏其使,放还本国,遣语其王,令速朝观。

bù rán zhě dāng lǜ tū jué jí rì zhū zhī

这句话大意是:不然者, 当率突厥,即日诛之。

dì nà yān

现代白话:”帝纳呢。

gāo yuán bù yòng mìng shǐ jiàn zhēng liáo zhī cè

这句话大意是:高元不用命,始建征辽之策。

wáng shī lín liáo yǐ běn guān lǐng wǔ bēn láng jiàng

这句话大意是:王师临辽,以本官 领武贲郎将。

míng nián fù cóng zhì liáo dōng

这句话大意是:明年,复从至辽东。

bīng bù shì láng hú sī zhèng wáng rù gāo lí dì lìng ju jiān zhǎng bīng shì

这句话大意是:兵部侍郎斛斯政亡入高丽,帝令矩兼掌兵事。

yǐ qián hòu dù liáo zhī yì jìn wèi yòu guāng lù dài fu

这句话大意是:以 前后渡辽之役,进位右光禄大夫。

yú shí huáng gāng bù zhèn rén jiē biàn jié zuǒ yì wèi dà jiàng jūn yǔ wén shù nèi shǐ shì láng yú shì jī děng yòng shì wén wǔ duō yǐ huì wén

这句话大意是:于时皇纲不振,人皆变节,左翊卫大将军宇文述、 内史侍郎虞世基等用事,文武多以贿闻。

wéi ju shǒu cháng wú zāng huì zhī xiǎng yǐ shì wèi shì suǒ chēng

这句话大意是:唯矩守常,无赃秽之响,以是为世所称。

hái zhì zhuō jùn dì yǐ yáng xuán gǎn chū píng lìng ju ān jí lǒng yòu

这句话大意是:还至涿郡,帝以杨玄感初平,令矩安集陇右。

yīn zhī huì níng cún wèn hé sà nà bù luò qiǎn quē dá dù shè kòu tǔ yù hún pín yǒu lǔ huò bù luò zhì fù

这句话大意是:因之会宁,存问曷萨那部落,遣 阙达度设寇吐谷浑,频有虏获,部落致富。

hái ér zòu zhuàng dì dà shǎng zhī

这句话大意是:还而奏状,帝大赏之。

hòu cóng shī zhì huái yuǎn zhèn zhào hù běi fān jūn shì

这句话大意是:后从师至怀远镇, 诏护北蕃军事。

ju yǐ shǐ bì kè hán bù zhòng jiàn shèng xiàn cè fēn qí shì jiāng yǐ zōng nǚ jià qí dì huà jí shè bài wèi nán miàn kè hán

这句话大意是:矩以始毕可汗部众渐盛,献策分其势,将以宗女嫁其弟叱吉设,拜 为南面可汗。

huà jí bù gǎn shòu shǐ bì wén ér jiàn yuàn

这句话大意是:叱吉不敢受,始毕闻而渐怨。

ju yòu yán yú dì yuē tū jué běn chún yì kě lí jiàn dàn yóu qí nèi duō yǒu qún hú jìn jiē jié xiá jiào dǎo zhī ěr

这句话大意是:矩又言于帝曰:“突厥本淳,易可离间, 但由其内多有群胡,尽皆桀黠,教导之耳。

chén wén shǐ shǔ hú xī yóu duō jiān jì xìng yú shǐ bì qǐng yòu shā zhī

这句话大意是:臣闻史蜀胡悉尤多奸计,幸于始毕,请 诱杀之。

dì yuē shàn

这句话大意是:”帝曰:“善。

ju yīn qiǎn rén gào hú xī yuē tiān zǐ dà chū zhēn wù jīn zài mǎ yì yù gòng fán nèi duō zuò jiāo guān

这句话大意是:”矩因遣人告胡悉曰:“天子大出珍物,今在马邑,欲共 蕃内多作交关。

ruò qián lái zhě jí de hǎo wù

这句话大意是:若前来者,即得好物。

hú xī tān ér xìn zhī bù gào shǐ bì lǜ qí bù luò jǐn qū liù chù xīng chí zhēng jìn jì xiān hù shì

这句话大意是:”胡悉贪而信之,不告始毕,率其部落,尽 驱六畜,星驰争进,冀先互市。

ju fú bīng mǎ yì xià yòu ér zhǎn zhī

这句话大意是:矩伏兵马邑下,诱而斩之。

zhào bào shǐ bì yuē shǐ shǔ hú xī hū lǐng bù luò zǒu lái zhì cǐ yún bèi kè hán qǐng wǒ róng nà

这句话大意是:诏报始毕曰:“史蜀胡 悉忽领部落走来至此,云背可汗,请我容纳。

tū jué jì shì wǒ chén bǐ yǒu bèi pàn wǒ dāng gòng shā

这句话大意是:突厥既是我臣,彼有背叛,我当共杀。

jīn yǐ zhǎn zhī gù lìng wǎng bào

这句话大意是:今已斩之,故令往报。

shǐ bì yì zhī qí zhuàng yóu shì bù cháo

这句话大意是:”始毕亦知其状,由是不朝。

shí yī nián dì běi xún shòu shǐ bì lǜ qí shù shí wàn wéi dì yú yàn mén

这句话大意是:十一年,帝北巡狩,始毕率骑 数十万,围帝于雁门。

zhào lìng ju yǔ yú shì jī měi sù cháo táng yǐ dài gù wèn

这句话大意是:诏令矩与虞世基每宿朝堂,以待顾问。

jí wéi jiě cóng zhì dōng dōu

这句话大意是:及围解,从至东都。

shǔ shè kuì kè hán qiǎn qí yóu zǐ lǜ xī fān zhū hú cháo gòng zhào ju yàn jiē zhī

这句话大意是:属射匮可汗遣其犹子,率西蕃诸胡朝贡,诏矩宴接之。

xún cóng xìng jiāng dū gōng

这句话大意是:寻从幸江都宫。

shí sì fāng dào zéi fēng qǐ jùn xiàn shàng zòu zhě bù kě shèng jì

这句话大意是:时四方盗贼蜂起,郡县上奏者不可胜计。

ju yán zhī dì nù qiǎn ju yì jīng shī jiē hou fán kè yǐ jí bù xíng

这句话大意是:矩言之,帝怒,遣矩 诣京师接候蕃客,以疾不行。

jí yì bīng rù guān dì lìng yú shì jī jiù zhái wèn jǔ fāng lüè

这句话大意是:及义兵入关,帝令虞世基就宅问矩方略。

ju yuē tài yuán yǒu biàn jīng jī bù jìng yáo wèi chǔ fèn kǒng shī shì jī

这句话大意是:矩曰:“太 原有变,京畿不静,遥为处分,恐失事机。

wéi yuàn luán yú zǎo hái fāng kě píng dìng

这句话大意是:唯愿銮舆早还,方可平定。

ju fù qǐ shì shì

这句话大意是:”矩复起视 事。

é ér xiāo wèi dà jiàng jūn qū tū tōng bài wèn zhì ju yǐ wén dì shī sè

这句话大意是:俄而骁卫大将军屈突通败问至,矩以闻,帝失色。

ju sù qín jǐn wèi cháng wǔ wù yòu jiàn tiān xià fāng luàn kǒng wéi shēn huò qí dài yù rén duō guò qí suǒ wàng gù suī zhì sī yì jiē de qí huān xīn

这句话大意是:矩素勤谨,未尝忤物,又见 天下方乱,恐为身祸,其待遇人,多过其所望,故虽至厮役,皆得其欢心。

shí cóng jià xiāo guǒ shù yǒu táo sàn dì yōu zhī yǐ wèn ju

这句话大意是:时从驾 骁果数有逃散,帝忧之,以问矩。

ju dá yuē fāng jīn chē jià liú cǐ yǐ jīng èr nián

这句话大意是:矩答曰:“方今车驾留此,已经二年。

xiāo guǒ zhī tú jǐn wú jiā kǒu rén wú pǐ hé zé bù néng jiǔ ān

这句话大意是:骁果之徒, 尽无家口,人无匹合,则不能久安。

chén qǐng tīng bīng shì yú cǐ nà shì

这句话大意是:臣请听兵士于此纳室。

dì dà xǐ yuē gōng dìng duō zhì cǐ qí jì yě

这句话大意是:”帝大喜曰:“公定多 智,此奇计也。

yīn lìng ju jiǎn jiào wèi jiàng shì děng qǔ qī

这句话大意是:”因令矩检校,为将士等娶妻。

ju zhào jiāng dū jìng nèi guǎ fù jí wèi jià nǚ jiē jí gōng jiān yòu zhào jiàng shuài jí bīng děng zì qí suǒ qǔ

这句话大意是:矩召江都境内寡妇及未嫁女,皆集 宫监,又召将帅及兵等恣其所取。

yīn tīng zì shǒu xiān yǒu jiān tōng fù nǚ jí ní nǚ guān děng bìng jí pèi zhī

这句话大意是:因听自首,先有奸通妇女及尼、女冠等,并即配 之。

yóu shì xiāo guǒ děng yuè xián xiāng wèi yuē péi gōng zhī huì yě

这句话大意是:由是骁果等悦,咸相谓曰:“裴公之惠也。

yǔ wén huà jí zhī luàn ju chen qǐ jiāng cháo zhì fāng mén yù nì dǎng shù rén kòng ju mǎ yì mèng jǐng suǒ

这句话大意是:宇文化及之乱,矩晨起将朝,至坊门,遇逆党数人,控矩马诣孟景所。

zéi jiē yuē bù guān péi huáng mén

这句话大意是:贼皆曰: “不关裴黄门。

jì ér huà jí cóng bǎi yú qí zhì ju yíng bài huà jí wèi yù zhī

这句话大意是:”既而化及从百余骑至,矩迎拜,化及慰谕之。

lìng ju cān dìng yí zhù tuī qín wáng zǐ hào wèi dì yǐ ju wèi shì nèi suí huà jí zhì hé běi

这句话大意是:令矩参定仪注,推 秦王子浩为帝,以矩为侍内,随化及至河北。

jí jiàn dì wèi yǐ ju wèi shàng shū yòu pú yè jiā guāng lù dài fū fēng cài guó gōng wèi hé běi dào ān fǔ dà shǐ

这句话大意是:及僭帝位,以矩为尚书右仆射,加光 禄大夫,封蔡国公,为河北道安抚大使。

jí yǔ wén shì bài wèi dòu jiàn dé suǒ huò yǐ ju suí dài jiù chén yù zhī shén hòu

这句话大意是:及宇文氏败,为窦建德所获,以矩隋代旧 臣,遇之甚厚。

fù yǐ wéi lì bù shàng shū xún zhuǎn shàng shū yòu pú yè zhuān zhǎng xuǎn shì

这句话大意是:复以为吏部尚书,寻转尚书右仆射,专掌选事。

jiàn dé qǐ zì qún dào wèi yǒu jié wén ju wèi zhì dìng cháo yí

这句话大意是:建德起自群盗,未 有节文,矩为制定朝仪。

xún yuè zhī jiān xiàn zhāng pō bèi nǐ yú wáng zhě

这句话大意是:旬月之间,宪章颇备,拟于王者。

jiàn dé dà yuè měi zī fǎng yān

现代白话:建德大悦,每谘访呢。

jí jiàn dé dù hé tǎo mèng hǎi gōng ju yǔ cáo dàn děng yú míng zhōu liú shǒu

这句话大意是:及建德渡河讨孟海公,矩与曹旦等于洺州留守。

jiàn dé bài yú wǔ láo

这句话大意是:建德败于武牢。

qún shuài wèi zhī suǒ shǔ cáo dàn zhǎng shǐ li gōng yān dà táng shǐ rén wèi zhēng děng shuō dàn jí qí shàn xíng lìng guī shùn

这句话大意是:群帅未知所属,曹 旦长史李公淹、大唐使人魏征等说旦及齐善行令归顺。

dàn děng cóng zhī nǎi lìng ju yǔ zhēng gōng yān lǐng dàn jí bā xǐ jǔ shān dōng zhī de guī yú dà táng

这句话大意是:旦等从之,乃令矩与征、公 淹领旦及八玺,举山东之地归于大唐。

shòu zuǒ shù zǐ zhuǎn zhān shì mín bù shàng shū

这句话大意是:授左庶子,转詹事、民部尚书。

shǐ chén yuē shì jī chū yǐ yǎ dàn zhù míng jiān yǐ wén huá jiàn zhòng wáng guó jī lǚ tè méng rèn yù

这句话大意是:史臣曰:世基初以雅淡著名,兼以文华见重,亡国羁旅,特蒙任遇。

cān jī héng zhī zhí yù wéi wò zhī móu guó wēi wèi cháng sī ān jūn hūn bù néng nà jiàn

这句话大意是:参机衡之 职,预帷幄之谋,国危未尝思安,君昏不能纳谏。

fāng gèng yù guān mài yù dú huò wú yàn diān yǔn jué shēn yì qí suǒ yě

这句话大意是:方更鬻官卖狱,黩货无厌,颠陨 厥身,亦其所也。

péi yùn sù huái jiān xiǎn qiǎo yú fù huì zuò wēi zuò fú wéi lì shì shì miè wáng zhī huò qí kě miǎn hu

这句话大意是:裴蕴素怀奸险,巧于附会,作威作福,唯利是视,灭亡之祸,其 可免吗?

péi ju xué shè jīng shǐ pō yǒu gàn jú zhì yú kè qín fěi xiè sù yè zài gōng qiú zhū gǔ rén dài wèi zhī yǒu

这句话大意是:裴矩学涉经史,颇有干局,至于恪勤匪懈,夙夜在公,求诸古人,殆未之 有。

yù wén zhèng shì duō lì suì nián suī chù wēi luàn zhī zhōng wèi kuī lián jǐn zhī jié měi yǐ

现代白话:与闻政事,多历岁年,虽处危乱之中,未亏廉谨之节,美了。

rán chéng wàng fēng zhǐ yǔ shí xiāo xī shǐ gāo chāng rù cháo yī wú xiàn de jù liáng qiě mò shī chū yù mén guān yòu sāo rán pō yì ju zhī yóu yě

现代白话:然承望风旨,与 时消息,使高昌入朝,伊我献地,聚粮且末,师出玉门,关右骚然,颇亦矩之由也。

✦ You read 列传·卷三十二

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.