隋书 · 魏征 · Chapter 78 of 85

列传·卷四十三

PinyinModern Translation
Size

yì shù

这句话大意是:○艺术。

fu yīn yáng suǒ yǐ zhèng shí rì shùn qì xù zhě yě

这句话大意是:夫阴阳所以正时日,顺气序者也;。

bǔ shì suǒ yǐ jué xián yí dìng yóu yù zhě yě

这句话大意是:卜筮所以决嫌疑,定犹豫者也;。

yī wū suǒ yǐ yù yāo xié yǎng xìng mìng zhě yě

这句话大意是:医巫所以御 妖邪,养性命者也;。

yīn lǜ suǒ yǐ hé rén shén jié āi lè zhě yě

这句话大意是:音律所以和人神,节哀乐者也;。

xiāng shù suǒ yǐ biàn guì jiàn míng fēn lǐ zhě yě

这句话大意是:相术所以辩贵贱,明分理者也;。

jì qiǎo suǒ yǐ lì qì yòng jì jiān nán zhě yě

这句话大意是:技巧所以利器用,济艰难者也。

cǐ jiē shèng rén wú xīn yīn mín shè jiào jiù xù zāi huàn jìn zhǐ yín xié

这句话大意是:此皆圣人无心,因民设教,救恤灾患,禁止淫邪。

zì sān wǔ zhé wáng qí suǒ yóu lái jiǔ yǐ

现代白话:自三五哲王,其所由来久了。

rán xī zhī yán yīn yáng zhě zé yǒu jī zǐ bì zào zǐ shèn zi wéi

这句话大意是:然昔之言阴阳者,则有箕子、裨灶、梓慎、子韦;。

xiǎo yīn lǜ zhě zé shī kuàng shī zhì bó yá dù kuí

这句话大意是:晓 音律者,则师旷、师挚、伯牙、杜夔;。

xù bǔ shì zé shǐ biǎn shǐ sū yán jūn píng sī mǎ jì zhǔ

这句话大意是:叙卜筮,则史扁、史苏、严君平、司马季主;。

lùn xiāng shù zé nèi shǐ shū fú gū bù zi qīng táng jǔ xǔ fù

这句话大意是:论相术,则内史叔服、姑布子卿、唐举、许负;。

yǔ yī zé wén zhì biǎn què jì xián huà tuó

这句话大意是:语医,则文挚、扁鹊、季咸、华佗;。

qí qiǎo sī zé xī zhòng mò dí zhāng píng zi mǎ dé héng

这句话大意是:其巧思,则奚仲、墨翟、张平子、马德衡。

fán cǐ zhū jūn zhě yǎng guān fǔ chá tàn zé suǒ yǐn xián yì yōu wēi sī móu zào huà tōng líng rù miào shū cái jué jì

这句话大意是:凡此诸君者,仰观俯察,探赜索隐,咸 诣幽微,思侔造化,通灵入妙,殊才绝技。

huò hóng dào yǐ jì shí huò yǐn shēn yǐ lì wù shēn bù kě cè gù wú de ér chēng yān

现代白话:或弘道以济时,或隐身以利物,深不可 测,固无得而称呢。

jìn gǔ shè hu sī shù zhě xiǎn yǒu cún fu zhēn yī duō sì qí yín pì hòu wū tiān dào

这句话大意是:近古涉乎斯术者,鲜有存夫贞一,多肆其淫僻,厚诬天道。

huò biàn luàn yīn yáng qū chéng jūn yù huò jiǎ tuō shén guài yíng huò mín xīn

这句话大意是:或 变乱阴阳,曲成君欲,或假托神怪,荧惑民心。

suì lìng shí sú yāo é bù huò fǎn qí zhēn xìng shēn lí zāi dú mò de shòu zhōng ér sǐ

这句话大意是:遂令时俗妖讹,不获返其真性,身 罹灾毒,莫得寿终而死。

yì chéng ér xià yì zài cí hu

这句话大意是:艺成而下,意在兹吗?

lì guān jīng shǐ bǎi jiā zhī yán wú bù cún fu yì shù huò xù qí xuán miào huò jì qí yū dàn fēi tú yòng guǎng yì wén jiāng yǐ míng hu quàn jiè

这句话大意是:历观经史百家之言,无不存夫艺术, 或叙其玄妙,或记其迂诞,非徒用广异闻,将以明乎劝戒。

shì yǐ hòu lái zuò zhě huò xiāng zǔ shù gù jīn yì cǎi qí yóu zhù zhě liè wéi yì shù piān yún

这句话大意是:是以后来作者,或相祖 述,故今亦采其尤著者,列为《艺术篇》云。

yǔ jì cái zǐ zhì lú tài yì gěng xún

这句话大意是:庾季才子质 卢太翼 耿询。

yǔ jì cái zì shū yì xīn yě rén yě

这句话大意是:庾季才,字叔奕,新野人也。

bā shì zǔ tāo suí jìn yuán dì guò jiāng guān zhì sàn qí cháng shì fēng suì chāng hòu yīn jiā yú nán jùn jiāng líng xiàn

这句话大意是:八世祖滔,随晋元帝过江,官至散骑常侍,封遂 昌侯,因家于南郡江陵县。

zǔ shēn liáng chǔ shì yǔ zōng rén yì qí míng

这句话大意是:祖诜,梁处士,与宗人易齐名。

fù màn qiàn guāng lù qīng

这句话大意是:父曼倩,光禄卿。

jì cái yòu yǐng wù bā suì sòng shàng shū shí èr tōng zhōu yì hǎo zhàn xuán xiàng

这句话大意是:季才 幼颖悟,八岁诵《尚书》,十二通《周易》,好占玄象。

jū sāng yǐ xiào wén

这句话大意是:居丧以孝闻。

liáng lú líng wáng jī pì jīng zhōu zhǔ bù xiāng dōng wáng yì zhòng qí shù yì yǐn shòu wài bīng cān jūn

这句话大意是:梁庐陵王绩 辟荆州主簿,湘东王绎重其术艺,引授外兵参军。

xī tái jiàn lèi qiān zhōng shū láng lǐng tài shǐ fēng yí chāng xiàn bó

这句话大意是:西台建,累迁中书郎,领太史, 封宜昌县伯。

jì cái gù cí tài shǐ yuán dì yuē hàn sī mǎ qiān lì shì shī zhǎng wèi gāo táng lóng yóu lǐng cǐ zhí bù wú qián lì qīng hé dàn yān

现代白话:季才固辞太史,元帝曰:“汉司马迁历世尸掌,魏高堂隆犹领此职, 不无前例,卿何惮呢。

dì yì pō míng xīng lì yīn gòng yǎng guān cóng róng wèi jì cái yuē zhèn yóu lǜ huò qǐ xiāo qiáng hé fāng kě xi

这句话大意是:”帝亦颇明星历,因共仰观,从容谓季才曰:“朕犹虑祸起 萧墙,何方可息?

jì cái yuē qǐng tiān xiàng gào biàn qín jiāng rù yǐng bì xià yi liú zhòng chén zuò zhèn jīng shǎn zhěng pèi hái dōu yǐ bì qí huàn

这句话大意是:”季才曰:“顷天象告变,秦将入郢,陛下宜留重臣,作镇荆陕, 整旆还都,以避其患。

jiǎ lìng jié kòu qīn cù zhǐ shī jīng xiāng zài yú shè jì kě dé wú lǜ

这句话大意是:假令羯寇侵蹙,止失荆湘,在于社稷,可得无虑。

bì jiǔ tíng liú kǒng fēi tiān yì yě

这句话大意是:必久停留, 恐非天意也。

dì chū rán zhī hòu yǔ lì bù shàng shū zōng lǐn děng yì nǎi zhǐ

这句话大意是:”帝初然之,后与吏部尚书宗懔等议,乃止。

é ér jiāng líng xiàn miè jìng rú qí yán

这句话大意是:俄而江陵陷灭,竟如其 言。

zhōu tài zǔ yī jiàn jì cái shēn jiā yōu lǐ lìng cān zhǎng tài shǐ

这句话大意是:周太祖一见季才,深加优礼,令参掌太史。

měi yǒu zhēng tǎo héng yù shì cóng

这句话大意是:每有征讨,恒预侍从。

cì zhái yī qū shuǐ tián shí qǐng bìng nú bì niú yáng shí wù děng wèi jì cái yuē qīng shì nán rén wèi ān běi tǔ gù yǒu cǐ cì zhě yù jué qīng nán wàng zhī xīn

这句话大意是:赐宅一区, 水田十顷,并奴婢牛羊什物等,谓季才曰:“卿是南人,未安北土,故有此赐者, 欲绝卿南望之心。

yi jǐn chéng shì wǒ dāng yǐ fù guì xiāng dá

这句话大意是:宜尽诚事我,当以富贵相答。

chū yǐng dū zhī xiàn yě yì guān shì rén duō méi wèi jiàn

这句话大意是:”初,郢都之陷也,衣冠士人多没 为贱。

jì cái sàn suǒ cì wù gòu qiú qīn gù

这句话大意是:季才散所赐物,购求亲故。

wén dì wèn hé néng ruò cǐ

这句话大意是:文帝问:“何能若此?

jì cái yuē pū wén wèi kè xiāng yáng xiān zhāo yì dù jìn píng jiàn yè xǐ de shì héng

这句话大意是:”季才曰:“仆闻魏克襄 阳,先昭异度,晋平建业,喜得士衡。

fá guó qiú xián gǔ zhī dào yě

这句话大意是:伐国求贤,古之道也。

jīn yǐng dū fù bài jūn xìn yǒu zuì jìn shēn hé jiù jiē wèi jiàn lì

这句话大意是:今郢都覆败,君信有 罪,晋绅何咎,皆为贱隶!

bǐ rén jī lǚ bù gǎn xiàn yán chéng qiē āi zhī gù shú gòu ěr

这句话大意是:鄙人羁旅,不敢献言,诚切哀之,故赎购耳。

tài zǔ nǎi wù yuē wú zhī guò yě

现代白话:”太祖乃 悟曰:“我之过也。

wēi jūn suì shī tiān xià zhī wàng

这句话大意是:微君遂失天下之望!

yīn chū lìng miǎn liáng fú wèi nú bì zhě shù qiān kǒu

这句话大意是:”因出令免梁俘为奴婢者数千口。

wǔ chéng èr nián yǔ wáng bāo yǔ xìn tóng bǔ lín zhǐ xué shì

这句话大意是:武成二年,与王褒、庾信同补麟趾学士。

lèi qiān shāo bó dài fū chē qí dà jiàng jūn yí tóng sān sī

这句话大意是:累迁稍伯大夫、车骑大将军、仪同三 司。

qí hòu dà zhǒng zǎi yǔ wén hù zhí zhèng wèi jì cái yuē bǐ rì tiān dào yǒu hé zhēng xiáng

这句话大意是:其后大冢宰宇文护执政,谓季才曰:“比日天道,有何征祥?

jì cái duì yuē hé ēn shēn hòu ruò bù jìn yán biàn tóng mù shí

这句话大意是:”季才对曰: “荷恩深厚,若不尽言,便同木石。

qǐng shàng tái yǒu biàn bù lì zǎi fǔ gōng yi guī zhèng tiān zǐ qǐng lǎo sī mén

这句话大意是:顷上台有变,不利宰辅,公宜归政天子,请老 私门。

cǐ zé zì xiǎng qī yí ér shòu dàn shì zhī měi zǐ sūn fān píng zhōng bǎo wéi chéng zhī gù

这句话大意是:此则自享期颐,而受旦、奭之美,子孙籓屏,终保维城之固。

bù rán zhě fēi fù suǒ zhī

这句话大意是:不然者,非复 所知。

hù shěn yín jiǔ zhī wèi jì cái yuē wú běn yì rú cǐ dàn cí wèi huò miǎn ěr

现代白话:”护沈吟久之,谓季才曰:“我本意如此,但辞未获免耳。

gōng jì wáng guān kě yī cháo lì wú fán bié cān guǎ rén yě

这句话大意是:公既王官,可依 朝例,无烦别参寡人也。

zì shì jiàn shū bù fù bié jiàn

这句话大意是:”自是渐疏,不复别见。

jí hù miè zhī hòu yuè qí shū jì wǔ dì qīn zì lín jiǎn yǒu jiǎ tuō fú mìng wàng zào yì duān zhě jiē zhì zhū lù

这句话大意是:及护灭之后,阅其书记,武帝亲 自临检,有假托符命,妄造异端者,皆致诛戮。

wéi de jì cái shū liǎng zhǐ shèng yán wěi hòu zāi xiáng yi fǎn zhèng guī quán

这句话大意是:唯得季才书两纸,盛言纬候灾祥, 宜反政归权。

dì wèi shǎo zōng bó hú sī zhēng yuē yǔ jì cái zhì chéng jǐn què shén dé rén chén zhī lǐ

这句话大意是:帝谓少宗伯斛斯征曰:“庾季才至诚谨悫,甚得人臣之礼。

yīn cì sù sān bǎi shí bó èr bǎi duàn

这句话大意是:”因赐粟 三百石,帛二百段。

qiān tài shǐ zhōng dài fū zhào zhuàn líng tái mì yuàn jiā shàng yí tóng fēng lín yǐng bó yì liù bǎi hù

这句话大意是:迁太史中大夫,诏撰《灵台秘苑》,加上仪同,封临颍伯,邑 六百户。

xuān dì sì wèi jiā piào qí dà jiàng jūn kāi fǔ yí tóng sān sī zēng yì sān bǎi hù

这句话大意是:宣帝嗣位,加骠骑大将军、开府仪同三司,增邑三百户。

jí gāo zǔ wèi chéng xiàng cháng yè zhào jì cái ér wèn yuē wú yǐ yōng xū shòu cí gù mìng tiān shí rén shì qīng yǐ wèi hé rú

现代白话:及高祖为丞相,尝夜召季才而问曰:“我以庸虚,受兹顾命,天时人事,卿以 为怎么样?

jì cái yuē tiān dào jīng wēi nán kě yì chá qiè yǐ rén shì bo zhī fú zhào yǐ dìng

这句话大意是:”季才曰:“天道精微,难可意察,切以人事卜之,符兆已定。

jì cái zòng yán bù kě gōng qǐ fù de wèi jī yǐng zhī shì hu

这句话大意是:季才纵言 不可,公岂复得为箕、颍之事吗?

gāo zǔ mò rán jiǔ zhī yīn jǔ shǒu yuē wú jīn pì yóu qí shòu chéng bù dé xià yǐ

现代白话:”高祖默然久之,因举首曰:“我今譬犹骑兽, 诚不得下了。

yīn cì zá cǎi wǔ shí pǐ juàn èr bǎi duàn yuē kuì gōng cǐ yì yi shàn wèi sī zhī

这句话大意是:”因赐杂彩五十匹,绢二百段,曰:“愧公此意,宜善为思之。

dà dìng yuán nián zhēng yuè jì cái yán yuē jīn yuè wù xū píng dàn qīng qì rú lóu quē jiàn yú guó chéng zhī shàng é ér biàn zǐ nì fēng xi xíng

这句话大意是:”大 定元年正月,季才言曰:“今月戊戌平旦,青气如楼阙,见于国城之上,俄而变紫, 逆风西行。

qì jīng yún tiān bù néng wú yún ér yǔ huáng wáng bù néng wú qì ér lì

这句话大意是:《气经》云:‘天不能无云而雨,皇王不能无气而立。

jīn wáng qì yǐ jiàn xū jí yīng zhī

这句话大意是:’今王气已见, 须即应之。

èr yuè rì chū mǎo rù yǒu jū tiān zhī zhèng wèi wèi zhī èr bā zhī mén

这句话大意是:二月日出卯入酉,居天之正位,谓之二八之门。

rì zhě rén jūn zhī xiàng rén jūn zhèng wèi yi yòng èr yuè

这句话大意是:日者,人君之象,人君 正位,宜用二月。

qí yuè shí sān rì jiǎ zǐ jiǎ wèi liù jiǎ zhī shǐ zi wèi shí èr chén zhī chū jiǎ shǔ jiǔ zi shù yòu jiǔ jiǔ wèi tiān shù

这句话大意是:其月十三日甲子,甲为六甲之始,子为十二辰之初,甲数九,子 数又九,九为天数。

qí rì jí shì jīng zhé yáng qì zhuàng fā zhī shí

这句话大意是:其日即是惊蛰,阳气壮发之时。

xī zhōu wǔ wáng yǐ èr yuè jiǎ zǐ dìng tiān xià xiǎng nián bā bǎi hàn gāo dì yǐ èr yuè jiǎ wǔ jí dì wèi xiǎng nián sì bǎi gù zhī jiǎ zǐ jiǎ wǔ wèi dé tiān shù

这句话大意是:昔周武王以二月甲子定天下, 享年八百,汉高帝以二月甲午即帝位,享年四百,故知甲子、甲午为得天数。

jīn èr yuè jiǎ zǐ yi yìng tiān shòu mìng

这句话大意是:今二 月甲子,宜应天受命。

shàng cóng zhī

这句话大意是:”上从之。

kāi huáng yuán nián shòu tōng zhí sàn qí cháng shì

这句话大意是:开皇元年,授通直散骑常侍。

gāo zǔ jiāng qiān dū yè yǔ gāo jiǒng sū wēi èr rén dìng yì jì cái dàn ér zòu yuē chén yǎng guān xuán xiàng fǔ chá tú jì guī zhào yǔn xí bì yǒu qiān dū

这句话大意是:高祖将迁都,夜与高颎、苏威二人定议,季才旦 而奏曰:“臣仰观玄象,俯察图记,龟兆允袭,必有迁都。

qiě yáo dū píng yáng shùn dōu jì tǔ shì zhī dì wáng jū zhǐ shì dài bù tóng

这句话大意是:且尧都平阳,舜都冀土, 是知帝王居止,世代不同。

qiě hàn yíng cǐ chéng jīng jīn jiāng bā bǎi suì shuǐ jiē xián lǔ bù shèn yí rén

这句话大意是:且汉营此城,经今将八百岁,水皆咸卤,不甚宜人。

yuàn bì xià xié tiān rén zhī xīn wèi qiān xǐ zhī jì

这句话大意是:愿 陛下协天人之心,为迁徙之计。

gāo zǔ è rán wèi jiǒng děng yuē shì hé shén yě

这句话大意是:”高祖愕然,谓颎等曰:“是何神也!

suì fā zhào shī xíng gòu juàn sān bǎi duàn mǎ liǎng pǐ jìn jué wèi gōng

这句话大意是:”遂发诏施 行,购绢三百段,马两匹,进爵为公。

wèi jì cái yuē zhèn zì jīn yǐ hòu xìn yǒu tiān dào yǐ

现代白话:谓季才曰:“朕自今已后,信有天道了。

yú shì lìng jì cái yǔ qí zi zhì zhuàn chuí xiàng dì xíng děng zhì

这句话大意是:” 于是令季才与其子质撰《垂象》、《地形》等志。

shàng wèi jì cái yuē tiān dì mì ào tuī cè duō tú zhí jiàn bù tóng huò zhì chà chuǎn

这句话大意是:上谓季才曰:“天地秘奥,推测 多途,执见不同,或致差舛。

zhèn bù yù wài rén gàn yù cǐ shì gù shǐ gōng fù zi gòng wèi zhī yě

这句话大意是:朕不欲外人干预此事,故使公父子共为之也。

jí shū chéng zòu zhī cì mǐ qiān dàn juàn liù bǎi duàn

这句话大意是:”及书 成奏之,赐米千石,绢六百段。

jiǔ nián chū wèi jūn zhōu cì shǐ

这句话大意是:九年,出为均州刺史。

cè shū shǐ jiàng jiāng jiù fān shí yì yǐ jì cái shù yì jīng tōng yǒu zhào hái wěi jiù rèn

这句话大意是:策书始降,将就籓,时议以 季才术艺精通,有诏还委旧任。

jì cái yǐ nián lǎo pín biǎo qù zhí měi jiàng yōu zhǐ bù xǔ

这句话大意是:季才以年老,频表去职,每降优旨不许。

huì zhāng zhòu xuán lì xíng jí yuán chōng yán rì yǐng zhǎng

这句话大意是:会张胄玄 历行,及袁充言日影长。

shàng yǐ wèn jì cái jì cái yīn yán chōng miù

这句话大意是:上以问季才,季才因言充谬。

shàng dà nù yóu shì miǎn zhí gěi bàn lù guī dì

这句话大意是:上大怒,由是免职,给半禄 归第。

suǒ yǒu xiáng yì cháng shǐ rén jiù jiā fǎng yān

现代白话:所有祥异,常使人就家访呢。

rén shòu sān nián zú shí nián bā shí bā

这句话大意是:仁寿三年卒,时年八十八。

jì cái jú liàng kuān hóng shù yè yōu bó dǔ yú xìn yì zhì hǎo bīn yóu

这句话大意是:季才局量宽弘,术业优博,笃于信义,志好宾游。

cháng jí rì liáng chén yǔ láng yá wáng bāo péng chéng liú hé dōng péi zhèng jí zōng rén xìn děng wéi wén jiǔ zhī huì

这句话大意是:常吉日良辰,与琅琊王褒、 彭城刘、河东裴政及宗人信等,为文酒之会。

cì yǒu liú zhēn míng kè ràng liǔ biàn zhī tú suī wèi hòu jìn yì shēn yóu kuǎn

这句话大意是:次有刘臻、明克让、柳抃之徒,虽 为后进,亦申游款。

zhuàn líng tái mì yuàn yī bǎi èr shí juǎn chuí xiàng zhì yī bǎi sì shí èr juǎn de xíng zhì bā shí qī juǎn bìng xíng yú shì

这句话大意是:撰《灵台秘苑》一百二十卷,《垂象志》一百四十二卷,《地 形志》八十七卷,并行于世。

yù zhì zì xíng xiū shǎo ér míng mǐn zǎo yǒu zhì shàng

这句话大意是:瘐质,字行修,少而明敏,早有志尚。

bā suì sòng liáng shì zǔ xuán lǎn yán zhì děng shí fù bài tóng zǐ láng

这句话大意是:八岁诵梁世祖《玄览》、《言志》等十 赋,拜童子郎。

shì zhōu qí yáng wáng jì shì

这句话大意是:仕周齐炀王记室。

kāi huáng yuán nián chú fèng cháo qǐng lì yān líng lìng qiān lǒng zhōu sī mǎ

这句话大意是:开皇元年,除奉朝请,历鄢陵令,迁陇州司马。

dà yè chū shòu tài shǐ lìng

这句话大意是:大业初,授太史令。

cāo lǚ zhēn què lì yán zhōng gěng měi yǒu zāi yì bì zhǐ shì miàn chén

这句话大意是:操履贞悫,立言忠鲠,每有灾异,必指事面陈。

ér yáng dì xìng duō jì kè qí wáng jiǎn yì bèi cāi xián

这句话大意是:而炀帝性多忌 刻,齐王暕亦被猜嫌。

zhì zǐ jiǎn shí wèi qí wáng shǔ dì wèi zhì yuē rǔ bù néng yī xīn shì wǒ nǎi shǐ r shì qí wáng hé xiàng bèi rú cǐ yá

现代白话:质子俭时为齐王属,帝谓质曰:“你不能一心事我,乃使儿 事齐王,何向背如此邪?

zhì yuē chén shì bì xià zi shì qí wáng shí shì yī xīn bù gǎn yǒu èr

这句话大意是:”质曰:“臣事陛下,子事齐王,实是一心,不敢有二。

dì nù bù jiě yóu shì chū wèi hé shuǐ lìng

这句话大意是:” 帝怒不解,由是出为合水令。

bā nián dì qīn fá liáo dōng zhēng yì xíng zài suǒ

这句话大意是:八年,帝亲伐辽东,征诣行在所。

zhì lín yū yè jiàn dì wèi zhì yuē zhèn chéng xiān zhǐ qīn shì gāo lí dù qí tǔ dì rén mín cái dāng wǒ yī jùn qīng yǐ wéi kè bù

这句话大意是:至临渝谒见,帝谓 质曰:“朕承先旨,亲事高丽,度其土地人民,才当我一郡,卿以为克不?

zhì duì yuē yǐ chén guǎn kuī fá zhī kě kè qiè yǒu yú jiàn bù yuàn bì xià qīn xíng

这句话大意是:”质对 曰:“以臣管窥,伐之可克,切有愚见,不愿陛下亲行。

dì zuò sè yuē zhèn jīn zǒng bīng zhì cǐ qǐ kě wèi jiàn zéi ér zì tuì yě

这句话大意是:”帝作色曰:“朕今总兵 至此,岂可未见贼而自退也?

zhì yòu yuē bì xià ruò xíng lǜ sǔn jūn wēi

这句话大意是:”质又曰:“陛下若行,虑损军威。

chén yóu yuàn ān jià zhù cǐ mìng xiāo jiàng yǒng shì zhǐ shòu guī mó bèi dào jiān xíng chū qí bù yì

这句话大意是:臣犹愿安驾住此, 命骁将勇士指授规模,倍道兼行,出其不意。

shì yí zài sù huǎn bì wú gōng

这句话大意是:事宜在速,缓必无功。

dì bú yuè yuē rǔ jì nán xíng kě zhù cǐ yě

现代白话:”帝不悦曰: “你既难行,可住此也。

jí shī hái shòu tài shǐ lìng

这句话大意是:”及师还,授太史令。

jiǔ nián fù zhēng gāo lí yòu wèn zhì yuē jīn duàn fù hé rú

现代白话:九年,复征高丽,又问质曰:“今 段复怎么样?

duì yuē chén shí yú mí yóu zhí qián jiàn

这句话大意是:”对曰:“臣实愚迷,犹执前见。

bì xià ruò qīn dòng wàn shèng mí fèi shí duō

这句话大意是:陛下若亲动万乘,糜费实多。

dì nù yuē wǒ zì xíng shàng bù néng kè zhí qiǎn rén qù qǐ yǒu chéng gōng yě

这句话大意是:”帝怒 曰:“我自行尚不能克,直遣人去,岂有成功也!

dì suì xíng

这句话大意是:”帝遂行。

jì ér lǐ bù shàng shū yáng xuán gǎn jù lí yáng fǎn bīng bù shì láng hú sī zhèng bēn gāo lí dì dà jù jù ér xi hái wèi zhì yuē qīng qián bù xǔ wǒ xíng dāng wèi cǐ ěr

这句话大意是:既而礼部尚书杨玄感 据黎阳反,兵部侍郎斛斯政奔高丽,帝大惧,遽而西还,谓质曰:“卿前不许我行, 当为此耳。

jīn zhě xuán gǎn qí chéng shì hu

这句话大意是:今者玄感其成事吗?

zhì yuē xuán gǎn dì shì suī lóng dé wàng fēi sù yīn bǎi xìng zhī láo kǔ jì jiǎo xìng ér chéng gōng

这句话大意是:”质曰:“玄感地势虽隆,德望非素,因百姓之劳 苦,冀侥幸而成功。

jīn tiān xià yī jiā wèi yì kě dòng

这句话大意是:今天下一家,未易可动。

dì yuē yíng huò rù dòu rú hé

这句话大意是:”帝曰:“荧惑入斗如何?

duì yuē dòu chu zhī fēn xuán gǎn zhī suǒ fēng yě

这句话大意是:”对曰: “斗,楚之分,玄感之所封也。

jīn huǒ sè shuāi xiè zhōng bì wú chéng

这句话大意是:今火色衰谢,终必无成。

shí nián dì zì xī jīng jiāng wǎng dōng dōu zhì jiàn yuē bǐ suì fá liáo mín shí láo bì bì xià yi zhèn fǔ guān nèi shǐ bǎi xìng bì lì guī nóng

这句话大意是:”十年,帝自西京将往东 都,质谏曰:“比岁伐辽,民实劳敝,陛下宜镇抚关内,使百姓毕力归农。

sān wǔ nián jiān lìng sì hǎi shǎo de fēng shí rán hòu xún shěng yú shì wéi yi

这句话大意是:三五年 间,令四海少得丰实,然后巡省,于事为宜。

bì xià sī zhī

这句话大意是:陛下思之。

dì bú yuè zhì cí jí bù cóng

这句话大意是:”帝不悦,质辞疾不从。

dì wén zhī nù qiǎn shǐ chí chuán suǒ zhì yì xíng zài suǒ

这句话大意是:帝闻之,怒,遣使驰传,锁质诣行在所。

zhì dōng dōu zhào lìng xià yù jìng sǐ yù zhōng

这句话大意是:至东都,诏令下狱,竟死狱中。

zi jiǎn yì chuán fù yè jiān yǒu xué shí

这句话大意是:子俭,亦传父业,兼有学识。

shì lì xiāng wǔ lìng yuán dé tài zǐ xué shì qí wáng shǔ

这句话大意是:仕历襄武令、元德太子学士、齐王属。

yì níng chū wèi tài shǐ lìng shí yǒu lú tài yì gěng xún bìng yǐ xīng lì zhī míng

这句话大意是:义宁初, 为太史令,时有卢太翼、耿询,并以星历知名。

lú tài yì zì xié zhāo hé jiān rén yě běn xìng zhāng chóu shì

这句话大意是:卢太翼,字协昭,河间人也,本姓章仇氏。

qī suì yì xué rì sòng shù qiān yán zhōu lǐ hào yuē shén tóng

这句话大意是:七岁诣学,日诵数千言,州里号曰 神童。

jí zhǎng xián jū wèi dào bù qiú róng lì

这句话大意是:及长,闲居味道,不求荣利。

bó zōng qún shū yuán jí fú dào jiē de qí jīng wēi

这句话大意是:博综群书,爰及佛道,皆得其精微。

yóu shàn zhàn hòu suàn lì zhī shù

这句话大意是:尤善占候 算历之术。

yǐn yú bái lù shān shù nián xǐ jū lín lǜ shān zhū yú jiàn

这句话大意是:隐于白鹿山,数年徙居林虑山茱萸涧。

qǐng yè zhě zì yuǎn ér zhì chū wú suǒ jù hòu dàn qí fán táo yú wǔ tái shān

这句话大意是:请业者自远而至,初无所拒,后 惮其烦,逃于五台山。

de duō yào wù yǔ dì zǐ shù rén lú yú yán xià xiāo rán jué shì yǐ wéi shén xiān kě zhì

这句话大意是:地多药物,与弟子数人庐于岩下,萧然绝世,以为神仙可致。

huáng tài zǐ yǒng wén ér zhào zhī tài yì zhī tài zǐ bì bù wéi sì wèi suǒ qīn yuē wú jū bī ér lái bù zhī suǒ shuì jià yě

现代白话:皇太子勇闻而召之,太翼知太子必不为嗣,谓所亲曰:“我拘逼而来,不知所税驾 也!

jí tài zǐ fèi zuò fǎ dāng sǐ gāo zǔ xī qí cái ér bù hài pèi wèi guān nú

这句话大意是:”及太子废,坐法当死,高祖惜其才而不害,配为官奴。

jiǔ zhī nǎi shì

这句话大意是:久之,乃释。

qí hòu mù máng yǐ shǒu mō shū ér zhī qí zì

这句话大意是:其后目 盲,以手摸书而知其字。

rén shòu mò gāo zǔ jiāng bì shǔ rén shòu gōng tài yì gù jiàn bù nà zhì yú zài sān

这句话大意是:仁寿末,高祖将避暑仁寿宫,太翼固谏不纳,至于再三。

tài yì yuē chén yú qǐ gǎn shì cí dàn kǒng shì xíng luán yú bù fǎn

这句话大意是:太翼曰:“臣愚岂敢饰词,但恐是行銮舆不反。

gāo zǔ dà nù xì zhī cháng ān yù qī hái ér zhǎn zhī

这句话大意是:”高祖大怒,系之长安狱,期还而 斩之。

gāo zǔ zhì gōng qǐn jí lín bēng wèi huáng tài zǐ yuē zhāng chóu yì fēi cháng rén yě qián hòu yán shì wèi cháng bù zhōng

现代白话:高祖至宫寝疾,临崩,谓皇太孔子说:“章仇翼,非常人也,前后言事,未尝 不中。

wú lái rì dào dāng bù fǎn jīn guǒ zhì cǐ ěr yi shì zhī

现代白话:我来日道当不反,今果至此,你宜释之。

jí yáng dì jí wèi hàn wáng liàng fǎn dì yǐ wèn zhī

这句话大意是:”及炀帝即位,汉王谅反,帝以问 之。

dá yuē shàng jī xuán xiàng xià cān rén shì hé suǒ néng wéi

这句话大意是:答曰:“上稽玄象,下参人事,何所能为?

wèi jǐ liàng guǒ bài

这句话大意是:”未几,谅果败。

dì cháng cóng róng yán jí tiān xià shì zú wèi tài yì yuē qīng xìng zhāng chóu sì yuè zhī zhòu yǔ lú tóng yuán

这句话大意是:帝常从容言及天 下氏族,谓太翼曰:“卿姓章仇,四岳之胄,与卢同源。

yú shì cì xìng wèi lú shì

这句话大意是:”于是赐姓为卢氏。

dà yè jiǔ nián cóng jià zhì liáo dōng tài yì yán yú dì yuē lí yáng yǒu bīng qì

这句话大意是:大业 九年,从驾至辽东,太翼言于帝曰:“黎阳有兵气。

hòu shù rì ér xuán gǎn fǎn shū wén dì shén yì zhī shù jiā shǎng cì

这句话大意是:”后数日而玄感反书闻,帝甚 异之,数加赏赐。

tài yì suǒ yán tiān wén zhī shì bù kě chēng shù guān zhū mì mì shì mò de wén

这句话大意是:太翼所言天文之事,不可称数,关诸秘密,世莫得闻。

hòu shù zài zú yú luò yáng

这句话大意是:后数载, 卒于洛阳。

gěng xún zì dūn xìn dān yáng rén yě

这句话大意是:耿询,字敦信,丹阳人也。

huá jī biàn jǐ jì qiǎo jué rén

这句话大意是:滑稽辩给,伎巧绝人。

chén hòu zhǔ zhī shì yǐ kè cóng dōng héng zhōu cì shǐ wáng yǒng yú lǐng nán

这句话大意是:陈后主之世,以客从东衡州 刺史王勇于岭南。

yǒng zú xún bù guī suì yǔ zhū yuè xiāng jié jiē de qí huān xīn

这句话大意是:勇卒,询不归,遂与诸越相结,皆得其欢心。

huì jùn lǐ fǎn pàn tuī xún wéi zhǔ

这句话大意是:会郡俚反叛,推询 为主。

zhù guó wáng shì jī tǎo qín zhī zuì dāng zhū

这句话大意是:柱国王世积讨擒之,罪当诛。

zì yán yǒu qiǎo sī shì jī shì zhī yǐ wéi jiā nú

这句话大意是:自言有巧思,世积释之,以为家奴。

jiǔ zhī jiàn qí gù rén gāo zhì bǎo yǐ xuán xiàng zhí tài shǐ xún cóng zhī shòu tiān wén suàn shù

这句话大意是:久之,见 其故人高智宝以玄象直太史,询从之受天文算术。

xún chuàng yì zào hún tiān yí bù jiǎ rén lì yǐ shuǐ zhuǎn zhī shī yú àn shì zhōng shǐ zhì bǎo wài hòu tiān shí hé rú fú qì

这句话大意是:询创意造浑天仪,不假人力,以 水转之,施于暗室中,使智宝外候天时,合如符契。

shì jī zhī ér zòu zhī gāo zǔ pèi xún wèi guān nú gěi shǐ tài shǐ jú

这句话大意是:世积知而奏之,高祖配询为官 奴,给使太史局。

hòu cì shǔ wáng xiù cóng wǎng yì zhōu xiù shén xìn zhī

这句话大意是:后赐蜀王秀,从往益州,秀甚信之。

jí xiù fèi fù dāng zhū hé chóu yán yú gāo zǔ yuē gěng xún zhī qiǎo sī ruò yǒu shén chén chéng wèi cháo tíng xī zhī

这句话大意是:及秀废,复当诛,何稠言于 高祖曰:“耿询之巧,思若有神,臣诚为朝廷惜之。

shàng yú shì tè yuán qí zuì

这句话大意是:”上于是特原其罪。

xún zuò mǎ shàng kè lòu shì chēng qí miào

这句话大意是:询作马上 刻漏,世称其妙。

yáng dì jí wèi jìn qī qì dì shàn zhī fàng wèi liáng mín

这句话大意是:炀帝即位,进欹器,帝善之,放为良民。

suì yú shòu yòu shàng fāng shǔ jiān shì

这句话大意是:岁余,授右尚方署监事。

qī nián chē jià dōng zhēng xún shàng shū yuē liáo dōng bù kě tǎo shī bì wú gōng

这句话大意是:七年,车驾东征,询上书曰:“辽东不可讨,师必无功。

dì dà nù mìng zuǒ yòu zhǎn zhī hé chóu kǔ jiàn de miǎn

这句话大意是:”帝大怒,命左右斩之, 何稠苦谏得免。

jí píng rǎng zhī bài dì yǐ xún yán wèi zhōng yǐ xún shǒu tài shǐ chéng

这句话大意是:及平壤之败,帝以询言为中,以询守太史丞。

yǔ wén huà jí shì nì zhī hòu cóng zhì lí yáng wèi qí qī yuē jìn guān rén shì yuǎn chá tiān wén yǔ wén bì bài lǐ shì dāng wáng wú zhī suǒ guī yǐ

现代白话:宇文化及弑逆之后, 从至黎阳,谓其妻曰:“近观人事,远察天文,宇文必败,李氏当王,我知所归了。

xún yù qù zhī wèi huà jí suǒ shā

这句话大意是:” 询欲去之,为化及所杀。

zhe niǎo qíng zhàn yī juàn xíng yú shì

这句话大意是:著《鸟情占》一卷,行于世。

wéi dǐng

这句话大意是:○韦鼎。

wéi dǐng zì chāo shèng jīng zhào dù líng rén yě

这句话大意是:韦鼎,字超盛,京兆杜陵人也。

gāo zǔ xuán yǐn yú shāng shān yīn ér guī sòng

这句话大意是:高祖玄,隐于商山,因而归宋。

zǔ ruì liáng kāi fǔ yí tóng sān sī

这句话大意是:祖睿,梁开府 仪同三司。

fù zhèng huáng mén shì láng

这句话大意是:父正,黄门侍郎。

dǐng shǎo tōng tuō bó shè jīng shǐ míng yīn yáng nì cì yóu shàn xiāng shù

这句话大意是:鼎少通脱,博涉经史,明阴阳逆刺,尤善相术。

shì liáng qǐ jiā xiāng dōng wáng fǎ cáo cān jūn

这句话大意是:仕梁, 起家湘东王法曹参军。

zāo fù yōu shuǐ jiāng bù rù kǒu zhě wǔ rì āi huǐ guò lǐ dài jiāng miè xìng

这句话大意是:遭父忧,水浆不入口者五日,哀毁过礼,殆将灭性。

fú què wèi shào líng wáng zhǔ bù

这句话大意是:服阕, 为邵陵王主簿。

hóu jǐng zhī luàn dǐng xiōng áng zú yú jīng chéng dǐng fù shī chū jì yú zhōng xīng sì

这句话大意是:侯景之乱,鼎兄昂卒于京城,鼎负尸出,寄于中兴寺。

qiú guān wú suǒ de dǐng āi fèn tòng kū hū jiàn jiāng zhōng yǒu wù liú zhì dǐng suǒ dǐng qiè yì zhī

这句话大意是:求棺无所得, 鼎哀愤恸哭,忽见江中有物,流至鼎所,鼎切异之。

wǎng jiàn nǎi xīn guān yě yīn yǐ chōng liàn

这句话大意是:往见,乃新棺也,因以充殓。

yuán dì wén zhī yǐ wéi jīng chéng suǒ gǎn

这句话大意是:元帝闻之,以为精诚所感。

hóu jǐng píng sī tú wáng sēng biàn yǐ wéi hù cáo shǔ lì tài wèi yuàn dà sī mǎ cóng shì zhōng shū shì láng

这句话大意是:侯景平,司徒王僧辩以为户曹属,历太尉掾、大司马从 事、中书侍郎。

chén wǔ dì zài nán xú zhōu dǐng wàng qì zhī qí dāng wáng suì jì nú yān

现代白话:陈武帝在南徐州,鼎望气知其当王,遂寄孥呢。

yīn wèi chén wǔ dì yuē míng nián yǒu dà chén zhū sǐ hòu sì suì liáng qí dài zhōng tiān zhī lì shǔ dāng guī shùn hòu

这句话大意是:因谓陈武帝曰:“明年有大臣 诛死,后四岁,梁其代终,天之历数当归舜后。

xī zhōu miè yīn shì fēng guī mǎn yú wǎn qiū qí yì zǐ sūn yīn wèi chén shì

这句话大意是:昔周灭殷氏,封妫满于宛丘,其裔 子孙因为陈氏。

pū guān míng gōng tiān zòng shén wǔ jì jué tǒng zhě wú nǎi shì hu

这句话大意是:仆观明公天纵神武,继绝统者,无乃是乎!

wǔ dì yīn yǒu tú sēng biàn yì wén qí yán dà xǐ yīn ér dìng cè

这句话大意是:”武帝阴有图僧辩意, 闻其言,大喜,因而定策。

jí shòu shàn bài huáng mén shì láng é qiān sī nóng qīng sī tú yòu zhǎng shǐ zhēn wēi jiāng jūn lǐng ān yòu jìn ān wáng cháng shǐ xíng fǔ guó shì zhuǎn tíng wèi qīng

这句话大意是:及受禅,拜黄门侍郎,俄迁司农卿、司徒右长史、贞威 将军,领安右晋安王长史、行府国事,转廷尉卿。

tài jiàn zhōng wèi pìn zhōu zhǔ shǐ jiā sàn qí cháng shì

这句话大意是:太建中,为聘周主使,加散骑常 侍。

xún wèi mì shū jiān xuān yuǎn jiāng jūn zhuǎn lín hǎi wáng cháng shǐ xíng wú xīng jùn shì

这句话大意是:寻为秘书监、宣远将军,转临海王长史,行吴兴郡事。

rù wèi tài fǔ qīng

这句话大意是:入为太府卿。

zhì dé chū dǐng jǐn zhì huò tián zhái yù jū sēng sì

这句话大意是:至德初, 鼎尽质货田宅,寓居僧寺。

yǒu rén dà jiàng qīng máo biāo wèn qí gù dá yuē jiāng dōng wáng qì jǐn yú cǐ yǐ

现代白话:友人大匠卿毛彪问其故,答曰:“江东王气尽于此了。

wú yǔ ěr dāng zàng cháng ān

现代白话:我与你当葬长安。

qī yùn jiāng jí gù pò chǎn ěr

这句话大意是:期运将及,故破产耳。

chū dǐng zhī pìn zhōu yě cháng yǔ gāo zǔ xiāng yù dǐng wèi gāo zǔ yuē guān gōng róng mào gù fēi cháng rén ér shén jiān shēn yuǎn yì fēi qún xián suǒ dǎi yě

这句话大意是:初,鼎之聘周也,尝与高祖相遇,鼎谓高祖曰:“观公容貌,故非常人,而神 监深远,亦非群贤所逮也。

bù jiǔ bì dà guì guì zé tiān xià yī jiā suì yī zhōu tiān lǎo fū dāng wěi zhì

这句话大意是:不久必大贵,贵则天下一家,岁一周天,老夫当委质。

gōng xiāng bù kě yán yuàn shēn zì ài

这句话大意是:公相不可言,愿深自爱。

jí chén píng shàng chí zhào zhī shòu shàng yí tóng sān sī dài yù shén hòu

这句话大意是:”及陈平,上驰召之,授上仪同三司,待遇甚厚。

shàng měi yǔ gōng wáng yàn shǎng dǐng héng yù yān

现代白话:上每与 公王宴赏,鼎恒预呢。

gāo zǔ cháng cóng róng wèi zhī yuē wéi shì kāng yǔ gōng xiāng qù yuǎn jìn

这句话大意是:高祖尝从容谓之曰:“韦世康与公相去远近?

dǐng duì yuē chén zōng zú fēn pài nán běi gū jué zì shēng yǐ lái wèi cháng fǎng wèn

这句话大意是:”鼎对曰: “臣宗族分派,南北孤绝,自生以来,未尝访问。

dì yuē gōng bǎi shì qīng zú hé de ěr yě

现代白话:”帝曰:“公百世卿族,何得你 也。

nǎi mìng guān gěi jiǔ yáo qiǎn shì kāng yǔ dǐng hái dù líng lè yǐn shí yú rì

这句话大意是:”乃命官给酒肴,遣世康与鼎还杜陵,乐饮十余日。

dǐng nǎi kǎo xiào zhāo mù zì chu tài fù mèng yǐ xià èr shí yú shì zuò wéi shì pǔ qī juǎn

这句话大意是:鼎乃考校昭穆,自楚太傅 孟以下二十余世,作《韦氏谱》七卷。

shí lán líng gōng zhǔ guǎ shàng wèi zhī qiú fu xuǎn qīn wèi liǔ shù jí xiāo chàng děng yǐ shì yú dǐng

这句话大意是:时兰陵公主寡,上为之求夫,选亲卫柳述及 萧玚等以示于鼎。

dǐng yuē chàng dāng fēng hóu ér wú guì qī zhī xiāng shù yì tōng xiǎn ér shǒu wèi bù zhōng

这句话大意是:鼎曰:“玚当封侯,而无贵妻之相,述亦通显,而守位不终。

shàng yuē wèi yóu wǒ ěr

这句话大意是:” 上曰:“位由我耳。

suì yǐ zhǔ jiàng shù

这句话大意是:”遂以主降述。

shàng yòu wèn dǐng zhū r shuí de sì

这句话大意是:上又问鼎:“诸儿谁得嗣?

dá yuē zhì zūn huáng hòu suǒ zuì ài zhě jí dāng yǔ zhī fēi chén gǎn yù zhī yě

这句话大意是:”答曰:“至尊、 皇后所最爱者,即当与之,非臣敢预知也。

shàng xiào yuē bù kěn xiǎn yán hu

这句话大意是:”上笑曰:“不肯显言吗?

kāi huáng shí èr nián chú guāng zhōu cì shǐ yǐ rén yì jiào dǎo wu hóng qīng jìng

这句话大意是:开皇十二年,除光州刺史,以仁义教导,务弘清静。

zhōu zhōng yǒu tǔ háo wài xiū biān fú ér nèi háng bù guǐ cháng wèi jié dào

这句话大意是:州中有土豪,外修边幅, 而内行不轨,常为劫盗。

dǐng yú dū huì shí wèi zhī yuē qīng shì hǎo rén nà hū zuò zéi

这句话大意是:鼎于都会时谓之曰:“卿是好人,那忽作贼?

yīn tiáo qí tú dǎng móu yì dòu liú qí rén jīng jù jí zì shǒu fú

这句话大意是:”因条其徒 党谋议逗留,其人惊惧,即自首伏。

yòu yǒu rén kè yóu tōng zhǔ jiā zhī qiè jí qí hái qù qiè dào zhēn wù yú yè wáng xún yú cǎo zhōng wéi rén suǒ shā

这句话大意是:又有人客游,通主家之妾,及其还去,妾盗珍 物,于夜亡,寻于草中为人所杀。

zhǔ jiā zhī kè yǔ qiè tōng yīn gào kè shā zhī

这句话大意是:主家知客与妾通,因告客杀之。

xiàn sī jū wèn jù de jiān zhuàng yīn duàn kè sǐ

这句话大意是:县司鞫问,具得 奸状,因断客死。

yù chéng shàng yú dǐng dǐng lǎn zhī yuē cǐ kè shí jiān ér shā fēi yě

这句话大意是:狱成,上于鼎,鼎览之曰:“此客实奸,而杀非也。

nǎi mǒu sì sēng jiǎn qiè dào wù lìng nú shā zhī zāng zài mǒu chù

这句话大意是:乃某寺僧詃 妾盗物,令奴杀之,赃在某处。

jí fàng cǐ kè qiǎn yǎn sēng bìng huò zāng wù

这句话大意是:”即放此客,遣掩僧,并获赃物。

zì shì bù nèi sù rán bù yán xián chēng qí yǒu shén dào wú shí yí

这句话大意是:自是部内肃然不 言,咸称其有神,道无拾遗。

xún zhuī rù jīng yǐ nián lǎo duō bìng lèi jiā yōu cì

这句话大意是:寻追入京,以年老多病,累加优赐。

qǐng zhī zú nián qī shí jiǔ

这句话大意是:顷之,卒,年七 十九。

lái hé

这句话大意是:○来和。

lái hé zì hóng shùn jīng zhào cháng ān rén yě

这句话大意是:来和,字弘顺,京兆长安人也。

shǎo hǎo xiāng shù suǒ yán duō yàn

这句话大意是:少好相术,所言多验。

dà zhǒng zǎi yǔ wén hù yǐn zhī zuǒ yòu yóu shì chū rù gōng qīng zhī mén

这句话大意是:大冢宰宇文护引之左右, 由是出入公卿之门。

chū wèi xià guān fǔ xià shì lèi qiān shǎo bo shàng shì gòu jué ān dìng xiāng nán

这句话大意是:初为夏官府下士,累迁少卜上士,购爵安定乡男。

qiān jī bó xià dà fu jìn fēng huán shuǐ xiàn nán

这句话大意是:迁畿伯下大 夫,进封洹水县男。

gāo zǔ wēi shí lái yì hé xiāng hé dài rén qù wèi gāo zǔ yuē gōng dāng wáng yǒu sì hǎi

这句话大意是:高祖微时,来诣和相,和待人去,谓高祖曰:“公当王有四海。

jí wèi chéng xiàng bài yí tóng jì shòu shàn jìn jué wèi zi

这句话大意是:” 及为丞相,拜仪同,既受禅,进爵为子。

kāi huáng mò hé shàng biǎo zì chén yuē

这句话大意是:开皇末,和上表自陈曰:。

chén zǎo fèng lóng yán zì zhōu dài tiān hé sān nián yǐ lái shù méng bì xià gù wèn dāng shí jù yán zhì zūn yīng tú shòu mìng guāng zhái qū yǔ

这句话大意是:臣早奉龙颜,自周代天和三年已来,数蒙陛下顾问,当时具言至尊膺图受命, 光宅区宇。

cǐ nǎi tiān shòu fēi yóu rén shì suǒ jí

这句话大意是:此乃天授,非由人事所及。

chén wú láo xiào zuò zhì wǔ pǐn èr shí yú nián

这句话大意是:臣无劳效,坐致五品,二十余年。

chén shì hé rén gǎn bù cán jù

这句话大意是:臣是何人, 敢不惭惧!

yú chén bù rèn qū qū zhī zhì jǐn lù bì xià lóng qián zhī shí chén yǒu suǒ yán yī de shū zhī mì fǔ sǐ wú suǒ hèn

这句话大意是:愚臣不任区区之至,谨录陛下龙潜之时,臣有所言一得,书之秘府,死 无所恨。

xī bì xià zài zhōu cháng yǔ yǒng fù gōng dòu róng dìng yǔ chén yuē wǒ wén yǒu xíng shēng jí shi qí rén

这句话大意是:昔陛下在周,尝与永富公窦荣定语臣曰:“我闻有行声,即识其人。

chén dāng shí jí yán gōng yǎn rú shǔ xīng wú suǒ bù zhào dāng wáng yǒu tiān xià yuàn rěn zhū shā

这句话大意是:”臣 当时即言公眼如曙星,无所不照,当王有天下,愿忍诛杀。

jiàn dé sì nián wǔ yuè zhōu wǔ dì zài yún yáng gōng wèi chén yuē zhū gōng jiē rǔ suǒ shí duò gōng xiāng lù hé rú

现代白话:建德四年五月,周武帝 在云阳宫,谓臣曰:“诸公皆你所识,隋公相禄怎么样?

chén bào wǔ dì yuē duò gōng zhǐ shì shǒu jié rén kě zhèn yī fāng

这句话大意是:”臣报武帝曰:“隋公止是 守节人,可镇一方。

ruò wéi jiàng lǐng chén wú bù pò

这句话大意是:若为将领,陈无不破。

chén jí yú gōng dōng nán zòu wén

这句话大意是:”臣即于宫东南奏闻。

bì xià wèi chén cǐ yǔ bù wàng

这句话大意是:陛下谓臣,此语 不忘。

míng nián wū wán guǐ yán yú wǔ dì yuē duò gōng fēi rén chén

这句话大意是:明年,乌丸轨言于武帝曰:“隋公非人臣。

dì xún yǐ wèn chén chén zhī dì yǒu yí chén guǐ bào yuē shì jié chén gèng wú yì xiāng

这句话大意是:”帝寻以问臣,臣知帝有疑,臣 诡报曰:“是节臣,更无异相。

yú shí wáng yì liáng yàn guāng děng zhī chén cǐ yǔ

这句话大意是:”于时王谊、梁彦光等知臣此语。

dà xiàng èr nián wǔ yuè zhì zūn cóng yǒng xiàng dōng mén rù chén zài yǒng xiàng mén dōng běi miàn lì bì xià wèn chén yuē wǒ wú zāi zhàng bù

这句话大意是:大象二年五月, 至尊从永巷东门入,臣在永巷门东,北面立,陛下问臣曰:“我无灾障不?

chén zòu bì xià yuē gōng gǔ fǎ qì sè xiāng yìng tiān mìng yǐ yǒu fù shǔ

这句话大意是:”臣奏 陛下曰:“公骨法气色相应,天命已有付属。

wèi jǐ suì zǒng bǎi kuí

这句话大意是:”未几,遂总百揆。

shàng lǎn zhī dà yuè jìn wèi kāi fǔ gòu wù wǔ bǎi duàn mǐ sān bǎi shí de shí qǐng

这句话大意是:上览之大悦,进位开府,购物五百段,米三百石,地十顷。

hé tóng jùn hán zé cháng yì hé xiāng hé wèi zhī yuē hòu sì wǔ dāng de dà guān

这句话大意是:和同郡韩则,尝诣和相,和谓之曰:“后四五当得大官。

rén chū bù zhī suǒ wèi

这句话大意是:”人初不知所谓。

zé zhì kāi huáng shí wǔ nián wǔ yuè ér zhōng rén wèn qí gù hé yuē shí wǔ nián wèi sān wǔ jiā yǐ wǔ yuè wèi sì wǔ

这句话大意是:则 至开皇十五年五月而终,人问其故,和曰:“十五年为三五,加以五月为四五。

dà guān guǒ yě

这句话大意是:大 官,椁也。

hé yán duō cǐ lèi

这句话大意是:”和言多此类。

zhe xiāng jīng sì shí juǎn

这句话大意是:著《相经》四十卷。

dào shì zhāng bīn jiāo zǐ shùn yàn mén rén dǒng zi huá cǐ sān rén dāng gāo zǔ lóng qián shí bìng sī wèi gāo zǔ yuē gōng dāng wèi tiān zǐ shàn zì ài

这句话大意是:道士张宾、焦子顺、雁门人董子华,此三人,当高祖龙潜时,并私谓高祖曰: “公当为天子,善自爱。

jí jiàn zuò yǐ bīn wèi huá zhōu cì shǐ zi shùn wèi kāi fǔ zi huá wéi shàng yí tóng

这句话大意是:”及践阼,以宾为华州刺史,子顺为开府,子华为上仪同。

xiāo jí yáng bó chǒu lín xiào gōng liú yòu

这句话大意是:萧吉杨伯丑 临孝恭 刘祐。

xiāo jí zì wén xiū liáng wǔ dì xiōng zhǎng shā xuān wǔ wáng yì zhī sūn yě

这句话大意是:萧吉,字文休,梁武帝兄长沙宣武王懿之孙也。

bó xué duō tōng yóu jīng yīn yáng suàn shù

这句话大意是:博学多通,尤精阴阳算术。

jiāng líng xiàn suì guī yú zhōu wèi yí tóng

这句话大意是:江 陵陷,遂归于周,为仪同。

xuān dì shí jí yǐ cháo zhèng rì luàn shàng shū qiē jiàn

这句话大意是:宣帝时,吉以朝政日乱,上书切谏。

dì bù nà

这句话大意是:帝不纳。

jí duò shòu shàn jìn shàng yí tóng yǐ běn guān tài cháng kǎo dìng gǔ jīn yīn yáng shū

这句话大意是:及隋受禅, 进上仪同,以本官太常考定古今阴阳书。

jí xìng gū qiào bù yǔ gōng qīng xiāng chén fú yòu yǔ yáng sù bù xié yóu shì bìn luò yú shì yù yù bù dé zhì

这句话大意是:吉性孤峭,不与公卿相沉浮,又与杨素不 协,由是摈落于世,郁郁不得志。

jiàn shàng hǎo zhēng xiáng zhī shuō yù gān mò zì jìn suì jiáo qí jī wèi yuè mèi yān

现代白话:见上好征祥之说,欲干没自进,遂矫其迹为悦媚 呢。

kāi huáng shí sì nián shàng shū yuē jīn nián suì zài jiǎ yín shí yī yuè shuò dàn yǐ xīn yǒu wèi dōng zhì

这句话大意是:开皇十四年上书曰:“今年岁在甲寅,十一月朔旦,以辛酉为冬至。

lái nián yǐ mǎo zhēng yuè shuò dàn yǐ gēng shēn wèi yuán rì dōng zhì zhī rì jí zài shuò dàn

这句话大意是:来年乙卯, 正月朔旦,以庚申为元日,冬至之日,即在朔旦。

lè zhī tú zhēng yún tiān yuán shí yī yuè shuò dàn dōng zhì shèng wáng shòu xiǎng zuò

这句话大意是:《乐汁图征》云:‘天元十一月 朔旦冬至,圣王受享祚。

jīn shèng zhǔ zài wèi jū tiān yuán zhī shǒu ér shuò dàn dōng zhì cǐ qìng yī yě

这句话大意是:’今圣主在位,居天元之首,而朔旦冬至,此庆一也。

xīn yǒu zhī rì jí shì zhì zūn běn mìng xīn dé zài bǐng cǐ shí yī yuè jiàn bǐng zǐ

这句话大意是:辛 酉之日,即是至尊本命,辛德在丙,此十一月建丙子。

yǒu dé zài yín zhēng yuè jiàn yín wèi běn mìng yǔ yuè dé hé ér jū yuán shuò zhī shǒu cǐ qìng èr yě

这句话大意是:酉德在寅,正月建寅为本命, 与月德合,而居元朔之首,此庆二也。

gēng shēn zhī rì jí shì xíng nián yǐ dé zài gēng mǎo dé zài shēn lái nián yǐ mǎo shì xíng nián yǔ suì hé dé ér zài yuán dàn zhī cháo cǐ qìng sān yě

这句话大意是:庚申之日,即是行年,乙德在庚,卯德在申, 来年乙卯,是行年与岁合德,而在元旦之朝,此庆三也。

yīn yáng shū yún nián mìng yǔ suì yuè hé dé zhě bì yǒu fú qìng

这句话大意是:《阴阳书》云:‘年命与 岁月合德者,必有福庆。

hóng fàn chuán yún suì zhī cháo yuè zhī cháo rì zhī cháo zhǔ wáng zhě

这句话大意是:’《洪范传》云:‘岁之朝,月之朝,日之朝,主王者。

jīng shū bìng wèi sān cháng yīng zhī zhě yán nián fú jí

这句话大意是:’ 经书并谓三长应之者,延年福吉。

kuàng nǎi jiǎ yín bù shǒu shí yī yuè yáng zhī shǐ shuò dàn dōng zhì shì shèng wáng shàng yuán

这句话大意是:况乃甲寅部首,十一月阳之始,朔旦冬至,是圣 王上元。

zhēng yuè shì zhèng yáng zhī yuè suì zhī shǒu yuè zhī xiān

这句话大意是:正月是正阳之月,岁之首,月之先。

shuò dàn shì suì zhī yuán yuè zhī cháo rì zhī xiān jiā chén zhī huì

这句话大意是:朔旦是岁之元,月之朝,日之先,嘉 辰之会。

ér běn mìng wèi jiǔ yuán zhī xiān xíng nián wèi sān cháng zhī shǒu bìng yǔ suì yuè hé dé

这句话大意是:而本命为九元之先,行年为三长之首,并与岁月合德。

suǒ yǐ líng bǎo jīng yún jiǎo yīn lóng jīng qí zuò rì qiáng

这句话大意是:所以《灵宝经》云: ‘角音龙精,其祚日强。

lái suì nián mìng nà yīn jù jiǎo lì zhī yǔ jīng rú hé fú qì

这句话大意是:’来岁年命纳音俱角,历之与经,如合符契。

yòu jiǎ yín yǐ mǎo tiān dì hé yě jiǎ yín zhī nián yǐ xīn yǒu dōng zhì lái nián yǐ mǎo yǐ jiǎ zǐ xià zhì

这句话大意是:又甲寅、乙 卯,天地合也,甲寅之年,以辛酉冬至,来年乙卯,以甲子夏至。

dōng zhì yáng shǐ jiāo tiān zhī rì jí shì zhì zūn běn mìng cǐ qìng sì yě

这句话大意是:冬至阳始,郊天 之日,即是至尊本命,此庆四也。

xià zhì yīn shǐ sì de zhī chén jí shì huáng hòu běn mìng cǐ qìng wǔ yě

这句话大意是:夏至阴始,祀地之辰,即是皇后本命,此庆五也。

zhì zūn dé bìng qián zhī fù yù huáng hòu rén tóng dì zhī zài yǎng suǒ yǐ èr yí yuán qì bìng huì běn chén

这句话大意是:至尊德并干之复育,皇后仁同地之载养,所以二仪元气,并会本辰。

shàng lǎn zhī dà yuè cì wù wǔ bǎi duàn

这句话大意是:”上览之大悦, 赐物五百段。

fáng líng wáng shí wèi tài zǐ yán dōng gōng duō guǐ chán shǔ yāo shù jiàn

这句话大意是:房陵王时为太子,言东宫多鬼巉,鼠妖数见。

shàng lìng jí yì dōng gōng ráng xié qì

这句话大意是:上令吉诣东宫,禳邪气。

yú xuān cí diàn shè shén zuò yǒu huí fēng cóng gèn de guǐ mén lái sǎo tài zǐ zuò

这句话大意是:于宣慈 殿设神坐,有回风从艮地鬼门来,扫太子坐。

jí yǐ táo tāng wěi huǒ qū zhú zhī fēng chū gōng mén ér zhǐ

这句话大意是:吉以桃汤苇火驱逐之,风出宫门而止。

yòu xiè tǔ yú wèi de shè tán wèi sì mén zhì wǔ dì zuò

这句话大意是:又谢土,于未地设坛,为四门,置五帝坐。

yú shí zhì hán yǒu huī ma cóng xī nán lái rù rén mén shēng chì dì zuò hái cóng rén mén ér chū

这句话大意是:于时至寒,有楎蟆从西南来,入人门, 升赤帝坐,还从人门而出。

xíng shù bù hū rán bú jiàn

这句话大意是:行数步,忽然不见。

shàng dà yì zhī shǎng cì yōu qià

这句话大意是:上大异之,赏赐优洽。

yòu shàng yán tài zǐ dāng bù ān wèi shí shàng yīn yù fèi lì de qí yán shì zhī

这句话大意是:又上言太子 当不安位,时上阴欲废立,得其言是之。

yóu cǐ měi bèi gù wèn

这句话大意是:由此每被顾问。

jí xiàn huáng hòu bēng shàng lìng jí bǔ zé zàng suǒ jí lì shì shān yuán zhì yī chù yún bǔ nián èr qiān bǔ shì èr bǎi jù tú ér zòu zhī

这句话大意是:及献皇后崩,上令吉卜择葬所,吉历筮山原,至一处,云“卜年二千,卜世二 百”,具图而奏之。

shàng yuē jí xiōng yóu rén bù zài yú de

这句话大意是:上曰:“吉凶由人,不在于地。

gāo wěi fù zàng qǐ bù bo hu

这句话大意是:高纬父葬,岂不卜吗?

guó xún miè wáng

这句话大意是:国寻灭 亡。

zhèng rú wǒ jiā mù tián ruò yún bù jí zhèn bù dàng wèi tiān zǐ

这句话大意是:正如我家墓田,若云不吉,朕不当为天子;。

ruò yún bù xiōng wǒ dì bù dàng zhàn méi

这句话大意是:若云不凶,我弟不当战没。

rán jìng cóng jí yán

这句话大意是:”然竟 从吉言。

jí biǎo yuē qù yuè shí liù rì huáng hòu shān líng xī běi jī wèi míng qián yǒu hēi yún fāng yuán wǔ liù bǎi bù cóng de shǔ tiān

这句话大意是:吉表曰:“去月十六日,皇后山陵西北,鸡未鸣前,有黑云方圆五六百步, 从地属天。

dōng nán yòu yǒu jīng qí chē mǎ zhàng mù bù mǎn qī bā lǐ bìng yǒu rén wǎng lái jiǎn jiào bù wǔ shén zhěng rì chū nǎi miè tóng jiàn zhě shí yú rén

这句话大意是:东南又有旌旗车马帐幕,布满七八里,并有人往来检校,部伍甚整,日 出乃灭,同见者十余人。

jǐn àn zàng shū yún qì wáng yǔ xìng xiāng shēng dà jí

这句话大意是:谨案《葬书》云:‘气王与姓相生,大吉。

jīn hēi qì dāng dōng wáng yǔ xìng xiāng shēng shì dà jí lì zǐ sūn wú jiāng zhī hou yě

这句话大意是:’今黑气当冬 王,与姓相生,是大吉利,子孙无疆之候也。

shàng dà yuè

这句话大意是:”上大悦。

qí hòu shàng jiàng qīn lín fā bìn jí fù zòu shàng yuē zhì zūn běn mìng xīn yǒu jīn suì dòu kuí jí tiān gāng lín mǎo yǒu jǐn àn yīn yáng shū bù dé lín sàng

这句话大意是:其后上将亲临发殡,吉复 奏上曰:“至尊本命辛酉,今岁斗魁及天冈,临卯酉,谨按《阴阳书》,不得临丧。

shàng bù nà

这句话大意是:” 上不纳。

tuì ér gào zú rén xiāo píng zhòng yuē huáng tài zǐ qiǎn yǔ wén zuǒ lǜ shēn xiè yú yún gōng qián chēng wǒ dāng wèi tài zi jìng yǒu qí yàn zhōng bù wàng yě

这句话大意是:退而告族人萧平仲曰:“皇太子遣宇文左率深谢余云:‘公前称我当为太 子,竟有其验,终不忘也。

jīn bo shān líng wu lìng wǒ zǎo lì

这句话大意是:今卜山陵,务令我早立。

wǒ lì zhī hòu dāng yǐ fù guì xiāng bào

这句话大意是:我立之后,当以富贵相报。

wú jì zhī yuē hòu sì zài tài zǐ yù tiān xià

现代白话:’ 我记之曰:‘后四载,太子御天下。

jīn shān líng qì yìng shàng yòu lín sàng zhào yì jiàn yǐ

现代白话:’今山陵气应,上又临丧,兆益见了。

qiě tài zǐ de zhèng duò qí wáng hu

这句话大意是:且太子 得政,隋其亡乎!

dāng yǒu zhēn rén chū zhì zhī yǐ

现代白话:当有真人出治之了。

wú qián dài yún bǔ nián èr qiān zhě shì sān shí zì yě

现代白话:我前绐云卜年二千者,是三十字也;。

bǔ shì èr bǎi zhě qǔ sān shí èr yùn yě

这句话大意是:卜世二 百者,取三十二运也。

wú yán xìn yǐ rǔ qí zhì zhī

现代白话:我言信了,你其志之。

jí yáng dì sì wèi bài tài fǔ shǎo qīng jiā wèi kāi fǔ

这句话大意是:及炀帝嗣位,拜太府少卿,加位开府。

cháng xíng jīng huá yīn jiàn yáng sù zhǒng shàng yǒu bái qì shǔ tiān mì yán yú dì

这句话大意是:尝行经华阴,见杨素冢上有白气属天, 密言于帝。

dì wèn qí gù jí yuē qí hou sù jiā dàng yǒu bīng huò miè mén zhī xiàng

这句话大意是:帝问其故,吉曰:“其候素家当有兵祸,灭门之象。

gǎi zàng zhě zhù kě miǎn hu

这句话大意是:改葬者,庶可免乎!

dì hòu cóng róng wèi yáng xuán gǎn yuē gōng jiā yi zǎo gǎi zàng

这句话大意是:’ 帝后从容谓杨玄感曰:“公家宜早改葬。

xuán gǎn yì wēi zhī qí gù yǐ wéi jí xiáng tuō yǐ liáo dōng wèi miè bù huáng sī mén zhī shì

这句话大意是:”玄感亦微知其故,以为吉祥,托以辽东 未灭,不遑私门之事。

wèi jǐ ér xuán gǎn yǐ fǎn zú miè dì mí xìn zhī

这句话大意是:未几而玄感以反族灭,帝弥信之。

hòu suì yú zú guān

这句话大意是:后岁余,卒官。

zhe jīn hǎi sān shí juǎn xiāng jīng yào lù yī juàn zhái jīng bā juǎn zàng jīng liù juǎn yuè pǔ èr shí juǎn jí dì wáng yǎng shēng fāng èr juǎn xiāng shǒu bǎn yào jué yī juàn tài yī lì chéng yī juàn bìng xíng yú shì

这句话大意是:著《金海》 三十卷,《相经要录》一卷,《宅经》八卷,《葬经》六卷,《乐谱》二十卷及 《帝王养生方》二卷,《相手版要决》一卷,《太一立成》一卷,并行于世。

shí yǒu yáng bó chǒu lín xiào gōng liú yòu jù yǐ yīn yáng shù shù zhī míng

这句话大意是:时有杨伯丑,临孝恭、刘祐,俱以阴阳术数知名。

yáng bó chǒu féng yì wǔ xiāng rén yě

这句话大意是:杨伯丑,冯翊武乡人也。

hǎo dú yì yǐn yú huà shān

这句话大意是:好读《易》,隐于华山。

kāi huáng chū bèi zhēng rù cháo jiàn gōng qīng bù wéi lǐ wú guì jiàn jiē rǔ zhī

现代白话:开皇初,被征入朝,见公卿 不为礼,无贵贱皆你之。

rén bù néng cè yě

这句话大意是:人不能测也。

gāo zǔ zhào yǔ yǔ jìng wú suǒ dá

这句话大意是:高祖召与语,竟无所答。

shàng cì zhī yī fú zhì cháo táng shě zhī ér qù

这句话大意是:上赐之衣服,至朝 堂,舍之而去。

yú shì bèi fā yáng kuáng yóu xíng shì lǐ xíng tǐ gòu huì wèi cháng zhì mù

这句话大意是:于是被发阳狂,游行市里,形体垢秽,未尝栉沐。

cháng yǒu zhāng yǒng lè zhě mài bǔ jīng shī bó chǒu měi cóng zhī yóu

这句话大意是:尝有张永乐者, 卖卜京师,伯丑每从之游。

yǒng lè wèi guà yǒu bù néng jué zhě bó chǒu zhé wèi fēn xī yáo xiàng xún yōu rù wēi

这句话大意是:永乐为卦有不能决者,伯丑辄为分析爻象,寻幽入微。

yǒng lè jiē fú zì yǐ wéi fēi suǒ jí yě

这句话大意是:永乐嗟服,自以为非所及也。

bó chǒu yì kāi sì mài bǔ

这句话大意是:伯丑亦开肆卖卜。

yǒu rén cháng shī zi jiù bó chǒu shì zhě

这句话大意是:有人尝失子,就伯丑筮者。

guà chéng bó chǒu yuē rǔ zi zài huái yuǎn fang nán mén dào dōng běi bì shàng yǒu qīng qún nǚ zǐ bào zhī kě wǎng qǔ yě

现代白话:卦成, 伯丑曰:“你子在怀远坊南门道东北壁上,有青裙女子抱之,可往取也。

rú yán guǒ de

这句话大意是:”如言果 得。

huò zhě yǒu jīn shù liǎng fū qī gòng cáng zhī yú hòu shī jīn qí fu yì qī yǒu yì zhì jiāng zhú zhī

这句话大意是:或者有金数两,夫妻共藏之,于后失金,其夫意妻有异志,将逐之。

qí qī chēng yuān yǐ yì bó chǒu wèi shì zhī yuē jīn zài yǐ

现代白话:其妻称冤, 以诣伯丑,为筮之曰:“金在了。

xī hū qí jiā rén zhǐ yī rén yuē kě qǔ jīn lái

这句话大意是:”悉呼其家人,指一人曰:“可取金来!

qí rén nǎn rán yīng shēng ér qǔ zhī

这句话大意是:”其人 赧然,应声而取之。

dào shì wéi zhī cháng yì bó chǒu wèn jí xiōng bó chǒu yuē rǔ wù dōng běi xíng bì bù dé yǐ dāng zǎo hái

现代白话:道士韦知常诣伯丑问吉凶,伯丑曰:“你勿东北行,必不得已, 当早还。

bù rán zhě yáng sù zhǎn rǔ tóu

现代白话:不然者,杨素斩你头。

wèi jǐ shàng lìng zhī cháng shì hàn wáng liàng

这句话大意是:”未几,上令知常事汉王谅。

é ér shàng bēng liàng jǔ bīng fǎn zhī cháng táo guī jīng shī

这句话大意是:俄而上崩,谅举兵反, 知常逃归京师。

zhī cháng xiān yǔ yáng sù yǒu xì jí sù píng bīng zhōu xiān fǎng zhī cháng jiāng zhǎn zhī lài cǐ huò miǎn

这句话大意是:知常先与杨素有隙,及素平并州,先访知常,将斩之,赖此获免。

yòu rén yǒu shī mǎ lái yì bó chǒu bǔ zhě

这句话大意是:又人有失马,来诣伯丑卜者。

shí bó chǒu wèi huáng tài zǐ suǒ zhào zài tú yù zhī lì wéi zuò guà guà chéng yuē wǒ bù huáng wèi qīng zhàn zhī qīng qiě xiàng xī shì dōng bì mén nán dì sān diàn wèi wǒ mǎi yú zuò kuài dāng de mǎ yǐ

现代白话:时伯丑为皇太子所召,在途遇之,立为作卦,卦成, 曰:“我不遑为卿占之,卿且向西市东壁门南第三店,为我买鱼作脍,当得马了。

qí rén rú cǐ yán xū yú yǒu yī rén qiān suǒ shī mǎ ér zhì suì qín zhī

这句话大意是:” 其人如此言,须臾,有一人牵所失马而至,遂擒之。

yá zhōu cháng xiàn jìng cùn zhū qí shǐ zhě yīn yì zhī shàng xīn yí yān zhào bó chǒu lìng shì

现代白话:崖州尝献径寸珠,其使者阴易 之,上心疑呢,召伯丑令筮。

bó chǒu yuē yǒu wù chū zì shuǐ zhōng zhì yuán ér sè guāng shì dà zhū yě

这句话大意是:伯丑曰:“有物出自水中,质圆而色光,是大珠也。

jīn wéi rén suǒ yǐn

这句话大意是:今为人所隐。

jù yán yǐn zhě xìng míng róng zhuàng

这句话大意是:”具言隐者姓名容状。

shàng rú yán bù zé zhī guǒ de běn zhū

这句话大意是:上如言簿责之,果得本珠。

shàng qí zhī cì bó èr shí pǐ

这句话大意是:上奇之,赐帛二十 匹。

guó zǐ jì jiǔ hé tuǒ cháng yì zhī lùn yì wén tuǒ zhī yán shū rán ér xiào yuē hé yòng zhèng xuán wáng bì zhī yán hu

这句话大意是:国子祭酒何妥尝诣之论《易》,闻妥之言,倏然而笑曰:“何用郑玄、王弼之 言乎!

jiǔ zhī wēi yǒu biàn dá suǒ shuō cí yì jiē yì xiān rú zhī zhǐ ér sī lǐ xuán miào gù lùn zhě yǐ wéi tiān rán dú de fēi cháng rén suǒ jí yě

这句话大意是:”久之,微有辨答,所说辞义,皆异先儒之旨,而思理玄妙,故论者以为天 然独得,非常人所及也。

jìng yǐ shòu zhōng

这句话大意是:竟以寿终。

lín xiào gōng jīng zhào rén yě

这句话大意是:临孝恭,京兆人也。

míng tiān wén suàn shù gāo zǔ shén qīn yù zhī

这句话大意是:明天文算术,高祖甚亲遇之。

měi yán zāi xiáng zhī shì wèi cháng bù zhōng shàng yīn lìng kǎo dìng yīn yáng

这句话大意是:每言灾祥之事,未尝不中, 上因令考定阴阳。

guān zhì shàng yí tóng

这句话大意是:官至上仪同。

zhe qī qì tú sān juǎn

这句话大意是:著《欹器图》三卷,。

dì dòng tóng yí jīng yī juàn

这句话大意是:《地动铜仪经》一卷,。

jiǔ gōng wǔ mù yī juàn

这句话大意是:《九宫 五墓》一卷,。

dùn jiǎ yuè lìng shí juǎn

这句话大意是:《遁甲月令》十卷,。

yuán chén jīng shí juǎn

这句话大意是:《元辰经》十卷,。

yuán chén ě yī bǎi jiǔ juǎn

这句话大意是:《元辰厄》一百九卷,。

bǎi guài shū shí bā juǎn

这句话大意是:《百怪 书》十八卷,。

lù mìng shū èr shí juǎn

这句话大意是:《禄命书》二十卷,。

jiǔ gōng guī jīng yī bǎi yī shí juǎn

这句话大意是:《九宫龟经》一百一十卷,。

tài yī shì jīng sān shí juǎn

这句话大意是:《太一式经》三十卷,。

kǒng zǐ mǎ tóu yì bǔ shū yī juàn

这句话大意是:《孔子马头易卜书》一卷,。

bìng xíng yú shì

这句话大意是:并行于世。

liú yòu xíng yáng rén yě

这句话大意是:刘祐,荥阳人也。

kāi huáng chū wèi dà dū dū fēng suǒ lú xiàn gōng

这句话大意是:开皇初,为大都督,封索卢县公。

qí suǒ zhàn hòu hé rú fú qì gāo zǔ shén qīn zhī

这句话大意是:其所占候,合如符契,高 祖甚亲之。

chū yǔ zhāng bīn liú huī mǎ xiǎn dìng lì

这句话大意是:初与张宾、刘晖、马显定历。

hòu fèng zhào zhuàn bīng shū shí juǎn míng yuē jīn tāo shàng shàn zhī

这句话大意是:后奉诏撰兵书十卷,名曰《金韬》,上善 之。

fù zhe yīn cè èr shí juǎn

这句话大意是:复著《阴策》二十卷,。

guān tái fēi hou liù juǎn

这句话大意是:《观台飞候》六卷,。

xuán xiàng yào jì wǔ juǎn

这句话大意是:《玄象要记》五卷,。

lǜ lì shù wén yī juàn

这句话大意是:《律历术文》 一卷,。

hūn yīn zhì sān juǎn

这句话大意是:《婚姻志》三卷,。

chǎn rǔ zhì èr juǎn

这句话大意是:《产乳志》二卷,。

shì jīng sì juǎn

这句话大意是:《式经》四卷,。

sì shí lì chéng fǎ yī juàn

这句话大意是:《四时立成法》一卷,。

ān lì zhì shí èr juǎn

这句话大意是:《安历志》十二卷,。

guī zhèng yì shí juǎn

这句话大意是:《归正易》十卷,。

bìng xíng yú shì

这句话大意是:并行于世。

zhāng zhòu xuán

这句话大意是:○张胄玄。

zhāng zhòu xuán bó hǎi tiáo rén yě

这句话大意是:张胄玄,渤海蓚人也。

bó xué duō tōng yóu jīng shù shù

这句话大意是:博学多通,尤精术数。

jì zhōu cì shǐ zhào jiǒng jiàn zhī gāo zǔ zhēng shòu yún qí wèi zhí tài shǐ cān yì lǜ lì shì

这句话大意是:冀州刺史赵煚荐之,高祖征授云 骑尉,直太史,参议律历事。

shí bèi duō chū qí xià yóu shì tài shǐ lìng liú huī děng shén jì zhī

这句话大意是:时辈多出其下,由是太史令刘晖等甚忌之。

rán huī yán duō bù zhōng zhòu xuán suǒ tuī bù shén jīng mì shàng yì zhī

这句话大意是:然晖言多 不中,胄玄所推步甚精密,上异之。

lìng yáng sù yǔ shù shù rén lì yì liù shí yī shì jiē jiù fǎ jiǔ nán tōng zhě lìng huī yǔ zhòu xuán děng biàn xī zhī

这句话大意是:令杨素与术数人立议六十一事,皆旧法久难通 者,令晖与胄玄等辩析之。

huī dù kǒu yī wú suǒ dá zhòu xuán tōng zhě wǔ shí sì yān

现代白话:晖杜口一无所答,胄玄通者五十四呢。

yóu shì zhuó bài yuán wài sàn qí shì láng jiān tài shǐ lìng cì wù qiān duàn huī jí dǎng yǔ bā rén jiē chì zhú zhī

这句话大意是:由是擢拜员外散 骑侍郎,兼太史令,赐物千段,晖及党与八人皆斥逐之。

gǎi dìng xīn lì yán qián lì chà yī rì nèi shǐ tōng shì yán mǐn chu shàng yán yuē hàn shí là xià hóng gǎi zhuān xū lì zuò tài chū lì yún hòu dāng chāi yī rì

这句话大意是:改定新历,言前历差一日, 内史通事颜敏楚上言曰:“汉时落下闳改《颛顼历》作《太初历》,云后当差一日。

bā bǎi nián dāng yǒu shèng zhě dìng zhī

这句话大意是:八百年当有圣者定之。

jì jīn xiāng qù qī bǎi yī shí nián shù zhě jǔ qí chéng shù shèng zhě zhī wèi qí zài jīn hu

这句话大意是:计今相去七百一十年,术者举其成数,圣者之谓,其在今乎!

shàng dà yuè jiàn jiàn qīn yòng

这句话大意是:” 上大悦,渐见亲用。

zhòu xuán suǒ wéi lì fǎ yǔ gǔ bù tóng zhě yǒu sān shì

这句话大意是:胄玄所为历法,与古不同者有三事:。

qí yī sòng zǔ chōng zhī yú suì zhōu zhī mò chuàng shè chà fēn dōng zhì jiàn yí bù xún jiù guǐ

这句话大意是:其一,宋祖冲之于岁周之末,创设差分,冬至渐移,不循旧轨。

měi sì shí liù nián què chà yí dù

这句话大意是:每四十六年, 却差一度。

zhì liáng yú guǎng dāo lì fǎ xián chōng zhī suǒ chà tài duō yīn yǐ yī bǎi bā shí liù nián dōng zhì yí yí dù

这句话大意是:至梁虞广刂历法,嫌冲之所差太多,因以一百八十六年冬至移一度。

zhòu xuán yǐ cǐ èr shù nián xiàn xuán gé zhuī jiǎn gǔ zhù suǒ shī jí duō suì zhé zhōng liǎng jiā yǐ wéi dù fǎ

这句话大意是:胄 玄以此二术,年限悬隔,追检古注,所失极多,遂折中两家,以为度法。

dōng zhì suǒ sù suì bié jiàn yí bā shí sān nián què xíng yí dù zé shàng hé yáo shí rì yǒng xīng huǒ cì fú hàn lì sù qǐ niú chū

这句话大意是:冬至所宿, 岁别渐移,八十三年却行一度,则上合尧时日永星火,次符汉历宿起牛初。

míng qí qián hòu bìng jiē mì dāng

这句话大意是:明其前 后,并皆密当。

qí èr zhōu mǎ xiǎn zào bǐng yín yuán lì yǒu yīn yáng zhuǎn fǎ jiā jiǎn zhāng fēn jìn tuì shí yú nǎi tuī dìng rì chuàng kāi cǐ shù

这句话大意是:其二,周马显造《丙寅元历》,有阴阳转法,加减章分,进退蚀余,乃推定日, 创开此数。

dāng shí shù zhě duō bù néng xiǎo

这句话大意是:当时术者,多不能晓。

zhāng bīn yīn ér yòng zhī mò néng kǎo zhèng

这句话大意是:张宾因而用之,莫能考正。

zhòu xuán yǐ wéi jiā shí xiān hòu zhú qì cēn cī jiù yuè wèi duàn yú lǐ wèi kě

这句话大意是:胄玄以为加时先后, 逐气参差,就月为断,于理未可。

nǎi yīn èr shí sì qì liè qí yíng suō suǒ chū shí yóu rì xíng chí zé yuè zhú rì yì jí lìng hé shuò jiā shí zǎo rì xíng sù zé yuè zhú rì shǎo chí lìng hé shuò jiā shí wǎn

这句话大意是:乃因二十四气列其盈缩所出,实由日行迟则月逐 日易及,令合朔加时早,日行速则月逐日少迟,令合朔加时晚。

jiǎn qián dài jiā shí zǎo wǎn yǐ wéi sǔn yì zhī lǜ

这句话大意是:检前代加时早晚, 以为损益之率。

rì xíng zì qiū fēn yǐ hòu zhì chūn fēn qí shì sù jì yī bǎi bā shí èr rì ér xíng yī bǎi bā shí dù

这句话大意是:日行自秋分已后至春分,其势速,计一百八十二日而行一百八十度。

zì chūn fēn yǐ hòu zhì qiū fēn rì xíng chí jì yī bǎi bā shí èr rì ér xíng yī bǎi qī shí liù dù

这句话大意是:自春分已后至秋分,日行迟,计一百八十二日而行一百七十六度。

měi qì zhī xià jí qí lǜ yě

这句话大意是:每气之下,即其 率也。

qí sān zì gǔ zhū lì shuò wàng zhí jiāo bù wèn nèi wài rù xiàn biàn shí

这句话大意是:其三,自古诸历,朔望值交,不问内外,入限便食。

zhāng bīn lì fǎ chuàng yǒu wài xiàn yīng shí bù shí yóu wèi néng míng

这句话大意是:张宾立法,创有外限,应 食不食,犹未能明。

zhòu xuán yǐ rì xíng huáng dào suì yī zhōu tiān yuè xíng yuè dào èr shí qī rì yǒu yú yī zhōu tiān

这句话大意是:胄玄以日行黄道,岁一周天,月行月道,二十七日有余一周天。

yuè dào jiāo luò huáng dào měi xíng huáng dào nèi shí sān rì yǒu jī ér chū yòu xíng huáng dào wài shí sān rì yǒu jī ér rù zhōng ér fù shǐ yuè jīng huáng dào wèi zhī jiāo shuò wàng qù jiāo qián hòu gè shí wǔ dù yǐ xià jí wéi dāng shí

这句话大意是:月道交络黄道,每行黄道内十三日有奇而出,又行黄道外十三日有奇而入,终而复 始,月经黄道,谓之交,朔望去交前后各十五度已下,即为当食。

ruò yuè xíng nèi dào zé zài huáng dào zhī běi shí duō yǒu yàn

这句话大意是:若月行内道,则 在黄道之北,食多有验。

yuè xíng wài dào zài huáng dào zhī nán yě suī yù zhèng jiāo wú yóu yǎn yìng shí duō bù yàn

这句话大意是:月行外道,在黄道之南也,虽遇正交,无由掩映,食多不 验。

suì yīn qián fǎ bié lì dìng xiàn suí jiāo yuǎn jìn zhú qì qiú chà sǔn yì shí fēn shì jiē míng zhe

这句话大意是:遂因前法,别立定限,随交远近,逐气求差,损益食分,事皆明著。

qí chāo gǔ dú yì zhě yǒu qī shì

这句话大意是:其超古独异者有七事:。

qí yī gǔ lì wǔ xīng xíng dù jiē shǒu héng lǜ jiàn fú yíng suō xī wú gé zhǔn

这句话大意是:其一,古历五星行度皆守恒率,见伏盈缩,悉无格准。

zhòu xuán tuī zhī gè de qí zhēn shuài hé jiàn zhī shù yǔ gǔ bù tóng

这句话大意是:胄玄推之,各得其真率, 合见之数,与古不同。

qí chà duō zhě zhì jiā jiǎn sān shí xǔ rì

这句话大意是:其差多者,至加减三十许日。

jí rú yíng huò píng jiàn zài yǔ shuǐ qì jí jūn jiā èr shí jiǔ rì jiàn zài xiǎo xuě qì zé jūn jiǎn èr shí wǔ rì

这句话大意是:即如荧惑平见在雨水气,即均 加二十九日,见在小雪气,则均减二十五日。

suī jiǎn píng jiàn yǐ wéi dìng jiàn

这句话大意是:虽减平见,以为定见。

zhū xīng gè yǒu yíng suō zhī shù jiē rú cǐ lì dàn chā shù bù tóng

这句话大意是:诸星各有盈缩 之数,皆如此例,但差数不同。

tè qí jī hòu suǒ zhī shí rén bù néng yuán qí yì zhǐ

这句话大意是:特其积候所知,时人不能原其意旨。

qí èr chén xīng jiù lǜ yī zhōng zài jiàn fán zhū gǔ lì jiē yǐ wéi rán yīng jiàn bú jiàn rén wèi néng cè

这句话大意是:其二,辰星旧率,一终再见,凡诸古历,皆以为然,应见不见,人未能测。

zhòu xuán jī hòu zhī chén xīng yī zhōng zhī zhōng yǒu shí yī jiàn jí tóng lèi gǎn zhào xiāng suí ér chū

这句话大意是:胄 玄积候,知辰星一终之中,有时一见,及同类感召,相随而出。

jí rú chén xīng píng chen jiàn zài yǔ shuǐ qì zhě yīng jiàn jí bú jiàn ruò píng chen jiàn zài qǐ zhé qì zhě qù rì shí bā dù wài sān shí liù dù nèi chen yǒu mù huǒ tǔ jīn yī xīng zhě yì xiāng suí jiàn

这句话大意是:即如辰星平晨见在 雨水气者,应见即不见,若平晨见在启蛰气者,去日十八度外,三十六度内,晨有 木火土金一星者,亦相随见。

qí sān gǔ lì bù shù xíng yǒu dìng xiàn zì xiàn yǐ hòu yī lǜ ér tuī

这句话大意是:其三,古历步术,行有定限,自见已后,依率而推。

jìn tuì zhī qī mò zhī duō shǎo

这句话大意是:进退之期,莫知多少。

zhòu xuán jī hòu zhī wǔ xīng chí sù liú tuì zhēn shù jiē yǔ gǔ fǎ bù tóng duō zhě zhì chà bā shí yú rì liú huí suǒ zài yì chà bā shí yú dù

这句话大意是:胄 玄积候,知五星迟速留退真数皆与古法不同,多者至差八十余日,留回所在亦差八 十余度。

jí rú yíng huò qián jí chū jiàn zài lì dōng chū zé èr bǎi wǔ shí rì xíng yī bǎi qī shí qī dù dìng jiàn zài xià zhì chū zé yī bǎi qī shí rì xíng jiǔ shí èr dù

这句话大意是:即如荧惑前疾初见在立冬初,则二百五十日行一百七十七度,定见在夏至 初,则一百七十日行九十二度。

zhuī bù tiān yàn jīn gǔ jiē mì

这句话大意是:追步天验,今古皆密。

qí sì gǔ lì shí fēn yī píng jí yòng tuī yàn duō shǎo shí shù hǎn fú

这句话大意是:其四,古历食分,依平即用,推验多少,实数罕符。

zhòu xuán jī hòu zhī yuè cóng mù huǒ tǔ jīn sì xīng xíng yǒu xiàng bèi

这句话大意是:胄玄积候,知月从木、火、 土、金四星行有向背。

yuè xiàng sì xīng jí sù bèi zhī zé chí jiē shí wǔ dù wài nǎi xún běn lǜ

这句话大意是:月向四星即速,背之则迟,皆十五度外,乃循本率。

suì yú jiāo fēn xiàn qí duō shǎo

这句话大意是:遂于交 分,限其多少。

qí wǔ gǔ lì jiā shí shuò wàng tóng shù

这句话大意是:其五,古历加时,朔望同术。

zhòu xuán jī hòu zhī rì shí suǒ zài suí fāng gǎi biàn bàng zhèng gāo xià měi chù bù tóng

这句话大意是:胄玄积候,知日食所在,随方改变,傍正高下, 每处不同。

jiāo yǒu qiǎn shēn chí sù yì yì yuē shí lì chà jiē huì tiān xiàng

这句话大意是:交有浅深,迟速亦异,约时立差,皆会天象。

qí liù gǔ lì jiāo fēn jí wéi shí shù qù jiāo shí sì dù zhě shí yī fēn qù jiāo shí sān dù shí èr fēn qù jiāo shí dù shí sān fēn

这句话大意是:其六,古历交分即为食数,去交十四度者食一分,去交十三度食二分,去交十 度食三分。

měi jìn yí dù shí yì yī fēn dāng jiāo jí shí jì

这句话大意是:每近一度,食益一分,当交即食既。

qí yīng shǎo fǎn duō yīng duō fǎn shǎo zì gǔ zhū lì wèi xī qí yuán

这句话大意是:其应少反多,应多反少,自古诸历, 未悉其原。

zhòu xuán jī hòu zhī dāng jiāo zhī zhōng yuè yǎn rì bù néng bì jǐn qí shí fǎn shǎo qù jiāo wǔ liù shí yuè zài rì nèi yǎn rì biàn jǐn gù shí nǎi jì

这句话大意是:胄玄积候,知当交之中,月掩日不能毕尽,其食反少,去交五六时,月 在日内,掩日便尽,故食乃既。

zì cǐ yǐ hòu gèng yuǎn zhě qí shí yòu shǎo

这句话大意是:自此已后,更远者其食又少。

jiāo zhī qián hòu zài dōng zhì jiē ěr

现代白话:交之前后在冬至皆你。

ruò jìn xià zhì qí lǜ yòu chà

这句话大意是:若近夏至,其率又差。

suǒ lì shí fēn zuì wéi xiáng mì

这句话大意是:所立食分,最为详密。

qí qī gǔ lì èr fēn zhòu yè jiē děng

这句话大意是:其七,古历二分,昼夜皆等。

zhòu xuán jī hòu zhī qí yǒu chà chūn qiū èr fēn zhòu duō yè lòu bàn kè jiē yóu rì xíng chí jí yíng suō shǐ qí rán yě

这句话大意是:胄玄积候,知其有差,春秋二分,昼多夜漏半刻, 皆由日行迟疾盈缩使其然也。

fán cǐ zhòu xuán dú de yú xīn lùn zhě fú qí jīng mì

这句话大意是:凡此胄玄独得于心,论者服其精密。

dà yè zhōng zú guān

这句话大意是:大业中卒官。

xǔ zhì cáng

这句话大意是:○许智藏。

xǔ zhì cáng gāo yáng rén yě

这句话大意是:许智藏,高阳人也。

zǔ dào yòu cháng yǐ mǔ jí suì lǎn yī fāng yīn ér jiū jí shì hào míng yī

这句话大意是:祖道幼,尝以母疾,遂览医方,因而究极,世号名医。

jiè qí zhū zǐ yuē wéi rén zi zhě cháng shàn shì yào bù zhī fāng shù qǐ wèi xiào hu

现代白话:诫 其诸孔子说:“为人子者,尝膳视药,不知方术,岂谓孝吗?

yóu shì shì xiàng chuán shòu

这句话大意是:”由是世相传授。

shì liáng guān zhì yuán wài sàn qí shì láng

这句话大意是:仕梁, 官至员外散骑侍郎。

fù jǐng wǔ líng wáng zī yì cān jūn

这句话大意是:父景,武陵王谘议参军。

zhì cáng shǎo yǐ yī shù zì dá shì chén wèi sàn qí shì láng

这句话大意是:智藏少以医术自达,仕陈为散骑侍郎。

jí chén miè gāo zǔ yǐ wéi yuán wài sàn qí shì láng shǐ yì yáng zhōu

这句话大意是:及陈灭,高祖以为员外散骑侍郎,使诣扬州。

huì qín xiào wáng jùn yǒu jí shàng chí zhào zhī

这句话大意是:会秦孝王俊有疾,上驰召之。

jùn yè zhōng mèng qí wáng fēi cuī shì qì yuē běn lái xiāng yíng bǐ wén xǔ zhì cáng jiāng zhì qí rén ruò dào dāng bì xiāng kǔ wèi zhī nài hé

这句话大意是:俊夜中 梦其亡妃崔氏泣曰:“本来相迎,比闻许智藏将至,其人若到,当必相苦,为之奈 何?

míng yè jùn yòu mèng cuī shì yuē qiè dé jì yǐ dāng rù líng fǔ zhōng yǐ bì zhī

现代白话:”明夜,俊又梦崔氏曰:“妾得计了,当入灵府中以避之。

jí zhì cáng zhì wèi jùn zhěn mài yuē jí yǐ rù xīn láng dāng fā yǎn bù kě jiù yě

这句话大意是:”及智藏至,为俊 诊脉,曰:“疾已入心,郎当发𪩘,不可救也。

guǒ rú yán jùn shù rì ér hōng

这句话大意是:”果如言,俊数日而薨。

shàng qí qí miào lài wù bǎi duàn

这句话大意是:上奇其妙, 赉物百段。

yáng dì jí wèi zhì cáng shí zhì shì yú jiā dì měi yǒu suǒ kǔ zhé lìng zhōng shǐ jiù xún fǎng huò yǐ sōu yíng rù diàn fú dēng yù chuáng

这句话大意是:炀帝即位,智藏时致仕于家,帝每有所苦,辄令中使就询访,或以搜迎 入殿,扶登御床。

zhì cáng wèi fāng zòu zhī yòng wú bù xiào

这句话大意是:智藏为方奏之,用无不效。

nián bā shí zú yú jiā

这句话大意是:年八十,卒于家。

zōng rén xǔ chéng yì yǐ yī shù xiǎn

这句话大意是:宗人许澄,亦以医术显。

fù shì shì liáng tài cháng chéng zhōng jūn zhǎng shǐ

这句话大意是:父奭,仕梁太常丞、中军长史。

suí liǔ zhòng lǐ rù cháng ān yǔ yáo sēng yuán qí míng bài shàng yí tóng sān sī

这句话大意是:随柳仲礼入长安,与 姚僧垣齐名,拜上仪同三司。

chéng yǒu xué shí chuán fù yè yóu jǐn qí miào

这句话大意是:澄有学识,传父业,尤尽其妙。

lì shàng yào diǎn yù jiàn yì dà fu fēng hè chuān xiàn bó

这句话大意是:历尚药典御、谏议大 夫,封贺川县伯。

fù zǐ jù yǐ yì shù míng zhòng yú zhōu duò èr dài

这句话大意是:父子俱以艺术名重于周、隋二代。

shǐ shī shì gù fù jiàn yún

这句话大意是:史失事,故附见云。

wàn bǎo cháng wáng lìng yán

这句话大意是:万宝常王令言。

wàn bǎo cháng bù zhī hé xǔ rén yě

这句话大意是:万宝常,不知何许人也。

fù dà tōng cóng liáng jiāng wáng lín guī yú qí

这句话大意是:父大通,从梁将王琳归于齐。

hòu fù móu hái jiāng nán shì xiè fú zhū

这句话大意是:后复谋还江南,事泄, 伏诛。

yóu shì bǎo cháng bèi pèi wéi lè hù yīn ér miào dá zhōng lǜ biàn gōng bā yīn

这句话大意是:由是宝常被配为乐户,因而妙达钟律,遍工八音。

zào yù qìng yǐ xiàn yú qí

这句话大意是:造玉磬以献于齐。

yòu cháng yǔ rén fāng shí lùn jí shēng diào

这句话大意是:又尝与 人方食,论及声调。

shí wú lè qì bǎo cháng yīn qǔ qián shí qì jí zá wù yǐ zhù kòu zhī pǐn qí gāo xià gōng shāng bì bèi xié yú sī zhú dà wéi shí rén suǒ shǎng

这句话大意是:时无乐器,宝常因取前食器及杂物,以箸扣之,品其高下,宫 商毕备,谐于丝竹,大为时人所赏。

rán lì zhōu jì duò jù bù dé diào

这句话大意是:然历周洎隋,俱不得调。

kāi huáng chū pèi guó gōng zhèng yì děng dìng lè chū wèi huáng zhōng diào

这句话大意是:开皇初,沛国公郑译 等定乐,初为黄钟调。

bǎo cháng suī wèi líng rén yì děng měi zhào yǔ yì rán yán duō bù yòng

这句话大意是:宝常虽为伶人,译等每召与议,然言多不用。

hòu yì lè chéng zòu zhī shàng zhào bǎo cháng wèn qí kě bù bǎo cháng yuē cǐ wáng guó zhī yīn qǐ bì xià zhī suǒ yí wén

这句话大意是:后译乐成奏之, 上召宝常,问其可不,宝常曰:“此亡国之音,岂陛下之所宜闻!

shàng bú yuè

这句话大意是:”上不悦。

bǎo cháng yīn jí yán lè shēng āi yuàn yín fàng fēi yǎ zhèng zhī yīn qǐng yǐ shuǐ chǐ wèi lǜ yǐ diào yuè qì

这句话大意是:宝常 因极言乐声哀怨淫放,非雅正之音,请以水尺为律,以调乐器。

shàng cóng zhī

这句话大意是:上从之。

bǎo cháng fèng zhào suì zào zhū yuè qì qí shēng lǜ xià zhèng yì diào èr lǜ

这句话大意是:宝常奉诏, 遂造诸乐器,其声率下郑译调二律。

bìng zhuàn yuè pǔ liù shí sì juǎn jù lùn bā yīn xuán xiāng wéi gōng zhī fǎ gǎi xián yí zhù zhī biàn

这句话大意是:并撰《乐谱》六十四卷,具论八音旋相为宫之 法,改弦移柱之变。

wèi bā shí sì diào yī bǎi sì shí sì lǜ biàn huà zhōng yú yī qiān bā bǎi shēng

这句话大意是:为八十四调,一百四十四律,变化终于一千八百声。

shí rén yǐ zhōu lǐ yǒu xuán gōng zhī yì zì hàn wèi yǐ lái zhī yīn zhě jiē bù néng tōng jiàn bǎo cháng tè chuàng qí shì jiē shěn zhī

这句话大意是:时人以 《周礼》有旋宫之义,自汉、魏已来,知音者皆不能通,见宝常特创其事,皆哂之。

zhì shì shì lìng wèi zhī yìng shǒu chéng qū wú suǒ níng zhì jiàn zhě mò bù jiē yì

这句话大意是:至是,试令为之,应手成曲,无所凝滞,见者莫不嗟异。

yú shì sǔn yì yuè qì bù kě shèng jì qí shēng yǎ dàn bù wéi shí rén suǒ hǎo tài cháng shàn shēng zhě duō pái huǐ zhī

这句话大意是:于是损益乐器,不可胜纪, 其声雅淡,不为时人所好,太常善声者多排毁之。

yòu tài zǐ xǐ mǎ sū kuí yǐ zhōng lǜ zì mìng yóu jì bǎo cháng

这句话大意是:又太子洗马苏夔以钟律自命,尤 忌宝常。

kuí fù wēi fāng yòng shì fán yán lè zhě jiē fù zhī ér duǎn bǎo cháng

这句话大意是:夔父威,方用事,凡言乐者,皆附之而短宝常。

shù yì gōng qīng yuàn wàng sū wēi yīn jí bǎo cháng suǒ wéi hé suǒ chuán shòu

这句话大意是:数诣公卿怨望,苏威因诘 宝常,所为何所传受。

yǒu yī shā mén wèi bǎo cháng yuē shàng yǎ hǎo fú ruì yǒu yán zhēng xiáng zhě shàng jiē yuè zhī

这句话大意是:有一沙门谓宝常曰:“上雅好符瑞,有言征祥者,上皆悦之。

xiān shēng dāng yán jiù hú sēng shòu xué yún shì fó jiā pú sà suǒ chuán yīn lǜ zé shàng bì yuè

这句话大意是:先生当言就胡僧受学,云是佛家菩萨所传音律,则上必悦。

xiān shēng suǒ wéi kě yǐ xíng yǐ

现代白话:先生所为,能够行了。

bǎo cháng rán zhī suì rú qí yán yǐ dá wēi

这句话大意是:” 宝常然之,遂如其言以答威。

wēi nù yuē hú sēng suǒ chuán nǎi shì sì yí zhī lè fēi zhōng guó suǒ yí xíng yě

这句话大意是:威怒曰:“胡僧所传,乃是四夷之乐,非中国所宜行 也。

qí shì jìng qǐn

这句话大意是:”其事竟寝。

bǎo cháng cháng tīng tài cháng suǒ zòu yuè xuàn rán ér qì

这句话大意是:宝常尝听太常所奏乐,泫然而泣。

rén wèn qí gù bǎo cháng yuē lè shēng yín lì ér āi tiān xià bù jiǔ xiāng shā jiāng jǐn

这句话大意是:人问其故,宝常曰:“乐声淫 厉而哀,天下不久相杀将尽。

shí sì hǎi quán shèng wén qí yán zhě jiē wèi wéi bù rán

这句话大意是:”时四海全盛,闻其言者皆谓为不然。

dà yè zhī mò qí yán zú yàn

这句话大意是:大业之末,其 言卒验。

bǎo cháng pín wú zi qí qī yīn qí wò jí suì qiè qí zī wù ér táo

这句话大意是:宝常贫无子,其妻因其卧疾,遂窃其资物而逃。

bǎo cháng jī něi wú rén shàn yí jìng è ér sǐ

这句话大意是:宝常饥馁,无人赡遗,竟饿而 死。

jiāng sǐ yě qǔ qí suǒ zhù shū ér fén zhī yuē hé yòng cǐ wèi

这句话大意是:将死也,取其所著书而焚之,曰:“何用此为?

jiàn zhě yú huǒ zhōng tàn de shù juǎn jiàn xíng yú shì shí lùn āi zhī

这句话大意是:”见者于火中探得数卷,见行 于世,时论哀之。

kāi huáng zhī shì yǒu zhèng yì hé tuǒ lú bēn sū kuí xiāo jí bìng tǎo lùn fén jí zhuàn zhe lè shū jiē wèi dāng shì suǒ yòng

这句话大意是:开皇之世,有郑译、何妥、卢贲、苏夔、萧吉,并讨论坟籍,撰著乐书,皆为 当世所用。

zhì yú tiān rán shi lè bù jí bǎo cháng yuǎn yǐ

现代白话:至于天然识乐,不及宝常远了。

ān mǎ jū cáo miào dá wáng cháng tōng guō lìng lè děng néng zào qū wèi yī shí zhī miào yòu xí zhèng shēng ér bǎo cháng suǒ wèi jiē guī yú yā

这句话大意是:安马驹、曹妙达、王长通、郭令乐等, 能造曲,为一时之妙,又习郑声,而宝常所为,皆归于雅。

cǐ bèi suī gōng yì bù fù bǎo cháng rán jiē xīn fú wèi yǐ wéi shén

这句话大意是:此辈虽公议不附宝常, 然皆心服,谓以为神。

shí yǒu lè rén wáng lìng yán yì miào dá yīn lǜ

这句话大意是:时有乐人王令言,亦妙达音律。

dà yè mò yáng dì jiāng xìng jiāng dū lìng yán zhī zǐ cháng cóng yú hù wài dàn hú pí pá zuò fān diào ān gōng zǐ qū

这句话大意是:大业末,炀帝将幸江都,令言之子尝从,于户 外弹胡琵琶,作翻调《安公子曲》。

lìng yán shí wò shì zhōng wén zhī dà jīng juě rán ér qǐ yuē biàn biàn

这句话大意是:令言时卧室中,闻之大惊,蹶然而起曰:“变, 变!

jí hū qí zǐ yuē cǐ qū xìng zì zǎo wǎn

现代白话:”急呼其孔子说:“此曲兴自早晚?

qí zi duì yuē qǐng lái yǒu zhī

这句话大意是:”其子对曰:“顷来有之。

lìng yán suì xū xī liú tì wèi qí zǐ yuē rǔ shèn wú cóng xíng dì bì bù fǎn

现代白话:”令言遂歔欷流 涕,谓其孔子说:“你慎无从行,帝必不返。

zi wèn qí gù lìng yán yuē cǐ qū gōng shēng wǎng ér bù fǎn gōng zhě jūn yě wú suǒ yǐ zhī zhī

现代白话:”子问其故,令言曰:“此曲宫声往而 不反,宫者君也,我所以知之。

dì jìng bèi shā yú jiāng dū

这句话大意是:”帝竟被杀于江都。

shǐ chén yuē yīn yáng bǔ zhù zhī shì shèng rén zhī jiào zài yān suī bù kě yǐ zhuān xíng yì bù kě de ér fèi yě

现代白话:史臣曰:阴阳卜祝之事,圣人之教在呢,虽不能够专行,亦不可得而废也。

rén néng hóng dào zé bó lì shí sú xíng fēi qí yì zé jiù huǐ jí shēn gù xī zhī jūn zǐ suǒ yǐ jiè hu wàng zuò

现代白话:人 能弘道,则博利时俗,行非其义,则咎悔及身,故昔之有德行的人所以戒乎妄作。

jīn wéi lái zhī gǔ fǎ qì sè yǔ zhāng zhī tuī bù yíng xū suī là xià gāo táng xǔ fù zhū jiàn bù néng shàng yě

这句话大意是:今韦、 来之骨法气色,庾、张之推步盈虚,虽落下、高堂、许负、朱建,不能尚也。

bó chǒu guī cè jìn zhī guǐ shén zhī qíng gěng xún hún yí bù chà chén xiàng zhī dù bǎo cháng shēng lǜ dòng yīng gōng shāng zhī hé suī bù zú yuǎn nǐ gǔ rén jiē yī shí zhī miào yě

这句话大意是:伯丑 龟策,近知鬼神之情,耿询浑仪,不差辰象之度,宝常声律,动应宫商之和,虽不 足远拟古人,皆一时之妙也。

xǔ shì zhī yùn zhēn shí shì zǎi kě chēng xiāo jí zhī yán yīn yáng jìn yú wū dàn yǐ

现代白话:许氏之运针石,世载可称,萧吉之言阴阳,近于诬诞 了。

✦ You read 列传·卷四十三

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.