qǐ shàng zhāng dūn zāng zhēng yuè jǐn xuán yì tūn tān shí èr yuè fán sān nián
这句话大意是：起上章敦牂正月，尽玄黓涒滩十二月，凡三年。
huì tú bo tè mù ěr wǔ zōng cì zǐ míng zōng zhī dì yě mǔ yuē wén xiàn zhāo shèng huáng hòu táng gǔ shì
现代白话：讳图卜特穆你，武宗次子，明宗之弟也，母曰文献昭圣皇后唐古氏。
dà dé bā nián chūn zhēng yuè guǐ hài shēng
这句话大意是：大德八年春正月癸亥生。
zhì zhì yuán nián chū jū hǎi nán
这句话大意是：至治元年，出居海南；。
tài dìng yuán nián zhào hái jīng shī fēng huái wáng
这句话大意是：泰定元年，召还京师，封怀王。
zhì shùn yuán nián
这句话大意是：◎至顺元年。
chūn zhēng yuè bǐng chén mìng zhào shì yán zhào shì ān lǐng zuǎn xiū jīng shì dà diǎn shì
这句话大意是：春，正月，丙辰，命赵世延、赵世安领纂修《经世大典》事。
xīn yǒu shí xiǎng tài miào
这句话大意是：辛酉，时享太庙。
jiǎ zǐ yǎ kè tè mù ěr ba yán bìng cí chéng xiàng zhí bù yǔn réng mìng ā róng zhào shì ān wèi yù zhī
现代白话：甲子，雅克特穆你、巴延并辞丞相职，不允，仍命阿荣、赵世安慰谕之。
dīng mǎo yún nán zhū wáng tú qìn jí wàn hù bù hū ā hā děng pàn gōng zhōng qìng lù xiàn zhī shā lián fǎng sī guān zhí zuǒ chéng shí dōu děng pò lìng shǔ zhū wén dú
这句话大意是：丁卯，云南诸王图沁及万户布呼、阿哈等叛，攻中庆路，陷之，杀廉访司官，执左丞实都等，迫令署诸文牍。
xīn wèi zhōng shū shěng yán kē jǔ huì shì rì qī jiù zhì yǐ èr yuè yī rì sān rì wǔ rì jìn suì gǎi wéi shí yī shí sān shí wǔ
这句话大意是：辛未，中书省言：“科举会试日期，旧制以二月一日、三日、五日，近岁改为十一、十三、十五；。
qǐng yī jiù zhì
这句话大意是：请依旧制。
cóng zhī
这句话大意是：”从之。
rén shēn héng yáng yáo wèi kòu jié lüè xiāng xiāng zhōu
这句话大意是：壬申，衡阳猺为寇，劫掠湘乡州。
dīng chǒu zhuī fēng sān bǎo nǔ wèi yǐng chéng wáng shì róng mǐn
这句话大意是：丁丑，追封三宝努为郢城王，谥荣敏。
zhào shì yán qǐng zhì rén bù yǔn
这句话大意是：赵世延请致仁，不允。
gēng chén bì qún yù shǔ wèi qún yù nèi sī réng lì kuí zhāng gé xué shì yuàn yǐ lǐ bù shàng shū kù kù jiān jiān qún yù nèi sī shì
这句话大意是：庚辰，陛群玉署为群玉内司，仍隶奎章阁学士院，以礼部尚书库库兼监群玉内司事。
kù kù cháng yǐ mì shū jiān chéng fèng mìng wǎng hé quán bó jiè shì zhū xī bù shǎo liú mù
这句话大意是：库库尝以秘书监丞奉命往核泉舶，芥视珠犀，不少留目。
guó zhì dà lè zhū fāng xián lì lǐ bù yù gōng yàn zhòng jì bì chén
这句话大意是：国制，大乐诸坊，咸隶礼部，遇公宴，众伎毕陈。
kù kù shì zhī bó rú liáo zuǒ yǐ xià jiē sù rán
这句话大意是：库库视之泊如，僚佐以下皆肃然。
èr yuè rén wǔ shuò yǐ zhào shì ān wèi yù shǐ zhōng chéng shǐ wéi liáng wèi zhōng shū zuǒ chéng
这句话大意是：二月，壬午朔，以赵世安为御史中丞，史惟良为中书左丞。
guǐ wèi jí zhāng guī zi wǔ rén jiā zī
这句话大意是：癸未，籍张珪子五人家赀。
dīng hài mìng jiāng nán shǎn xī hé nán děng wài fù mín shū sù bǔ jiāng nán wàn dàn zhě guān zhèng qī pǐn shǎn xī qiān wǔ bǎi shí hé nán èr qiān bǎi jiāng nán wǔ qiān dàn zhě cóng qī pǐn zì yú pǐn jí yǒu chà
这句话大意是：丁亥，命江南、陕西、河南等外富民输粟，补江南万石者官正七品，陕西千五百石、河南二千百，江南五千石者从七品，自馀品级有差；。
sì chuān fù mín yǒu néng shū sù fù jiāng líng zhě yī hé nán lì
这句话大意是：四川富民有能输粟赴江陵者，依河南例；。
qí bù yuàn shì qǐ fēng fù mǔ zhě tīng
这句话大意是：其不愿仕，乞封父母者听。
sēng dào shū sù zhě jiā yǐ shī hào
这句话大意是：僧、道输粟者，加以师号。
jǐ chǒu tú qìn bù hū děng gōng xiàn rén dé fǔ zhì mǎ lóng zhōu
这句话大意是：己丑，图沁、布呼等攻陷仁德府，至马龙州。
diào bā fān yuán shuài è lēi zhé jiāng bā fān dá lǎ hǎn jūn qiān rén shùn yuán tǔ jūn wǔ bǎi rén yù zhī
这句话大意是：调八番元帅鄂勒哲将八番达喇罕军千人、顺元土军五百人御之。
gēng yín yǐ xiū jīng shì dà diǎn jiǔ wú chéng gōng zhuān mìng kuí zhāng gé xué shì ā lín tè mù ěr hé tǎ lā dōu li mò sè děng yì guó yán suǒ jì diǎn zhāng wèi hàn yǔ zuǎn xiū zé zhào shì yán yú jí děng ér yǎ kè tè mù ěr rú guó shǐ lì jiān xiū
现代白话：庚寅，以修《经世大典》久无成功，专命奎章阁学士阿邻特穆你、和塔拉、都哩默色等译国言所纪典章为汉语，纂修则赵世延、虞集等，而雅克特穆你如国史例监修。
kuí zhāng gé xué shì hé tǎ lā dōu li mò sè sà tí yú jí cí zhí zhào yù zhī yuē xī wǒ zǔ zōng ruì zhī cōng míng qí yú zhì zhì zhī dào zì rán shēng zhī
这句话大意是：奎章阁学士和塔拉、都哩默色、萨题、虞集辞职，诏谕之曰：“昔我祖宗睿知聪明，其于致治之道，自然生知。
zhèn yǐ tǒng xù suǒ chuán shí zài miǎo gōng sù yè yōu jù
这句话大意是：朕以统绪所传，实在眇躬，夙夜忧惧。
zì wéi zǎo suì bá shè jiān zǔ shì wǒ zǔ zōng jì fá shēng zhī zhī míng yú guó jiā zhì tǐ qǐ néng zhōu zhī
这句话大意是：自惟早岁跋涉艰阻，视我祖宗，既乏生知之明，于国家治体，岂能周知！
gù lì kuí zhāng gé zhì xué shì yuán yǐ zǔ zōng míng xùn gǔ xī zhì luàn dé shī chén shuō yú qián shǐ zhèn lè yú tīng wén qīng děng yí tuī suǒ xué yǐ chēng zhèn yì qí wù fù cí
这句话大意是：故立奎章阁，置学士员，以祖宗明训、古昔治乱得失陈说于前，使朕乐于听闻，卿等宜推所学以称朕意，其勿复辞。
jiǎ wǔ tú qìn bù hū děng gōng jìn níng zhōu
这句话大意是：甲午，图沁、布呼等攻晋宁州。
tú qìn zì lì wèi yún nán wáng bù hū wèi chéng xiàng ā hā hū lǎ hū děng wéi píng zhāng děng guān lì chéng shān fén cāng kù yǐ jù mìng
这句话大意是：图沁自立为云南王，布呼为丞相，阿哈、呼喇呼等为平章等官，立城栅，焚仓库以拒命。
yǐ wèi zhōng shū shěng yán jiāng zhè mín jī jīn suì hǎi yùn wèi mǐ èr bǎi wàn shí qí bù zú zhě lái suì bǔ yùn
这句话大意是：乙未，中书省言：“江浙民饥，今岁海运，为米二百万石，其不足者，来岁补运。
cóng zhī
这句话大意是：”从之。
bǐng shēn zhèn cháng dé lǐ zhōu lù jī
这句话大意是：丙申，赈常德、澧州路饥。
jiǎ chén dì jí huáng hòu huáng zǐ lǎ tè nà dá lǎ bìng shòu fó jiè
这句话大意是：甲辰，帝及皇后、皇子喇特纳达喇并受佛戒。
jǐ hài mìng míng zōng huáng zǐ shòu fó jiè
这句话大意是：己亥，命明宗皇子受佛戒。
jiān chá yù shǐ yán zhōng shū píng zhāng duō ěr jì zhí rèn tái héng bù sī bào xiào quán xuǎn zhī jì wěn luàn gāng jì tān wū zhe wén tián bù zhī chǐ yi xíng chù bà
现代白话：监察御史言：“中书平章多你济，职任台衡，不思报效，铨选之际，紊乱纲纪，贪污著闻，恬不知耻，宜行黜罢。
cóng zhī
这句话大意是：”从之。
jiǎ chén liú wàng qìn zhī zǐ yú jí yáng jūn
这句话大意是：甲辰，流旺沁之子于吉阳军。
yǐ sì fēng míng zōng huáng zǐ yī lēi zhì bó wèi fū wáng
这句话大意是：乙巳，封明宗皇子伊勒质伯为鄜王。
zhèn huái ān jī
这句话大意是：赈淮安饥。
bǐng wǔ mìng zhòng shàng qīng sū ěr yuē sū cóng yǐ bīng tǎo yún nán
现代白话：丙午，命中尚卿苏你约苏从以兵讨云南。
yù shǐ tái yán qí chè tái tiān lì chū zài shàng dōu cháng yǔ kù kù chu děng móu zhí dōu ěr sū shì xiè tóng móu zhě jiē sǐ qí chè tái yǐ chū zhēng huò miǎn
现代白话：御史台言：“奇彻台天历初在上都，尝与库库楚等谋执都你苏，事泄，同谋者皆死，奇彻台以出征获免。
qǐng tái chén yí ér hé zhī bù chēng shì qíng yi xuě qí wang
这句话大意是：顷台臣疑而劾之，不称事情，宜雪其枉。
zhì kě
这句话大意是：”制可。
dì niàn yǎ kè tè mù ěr yōng dài zhī láo jì zhuī fēng qí sān shì yòu mìng lǐ bù shàng shū mǎ zǔ cháng zhì wén lì shí yú běi jiāo yǐ zhāo qí gōng
现代白话：帝念雅克特穆你拥戴之劳，既追封其三世，又命礼部尚书马祖常制文立石于北郊以昭其功；。
huò wèi wèi zú yǐ bào mìng dú wèi chéng xiàng yǐ zūn yì zhī
这句话大意是：获谓未足以报，命独为丞相以尊异之。
dīng wèi yǐ bā yán zhī shū mì yuàn shì yī qián tài bǎo lù jūn guó zhòng shì
这句话大意是：丁未，以巴延知枢密院事，依前太保、录军国重事。
zhào zhōng shū yuē xī zài shì zǔ cháng yǐ zǎi xiàng yī rén zǒng lǐng shù wù gù zhì chū yú yī zhèng yǒu suǒ tǒng
这句话大意是：诏中书曰：“昔在世祖，尝以宰相一人总领庶务，故治出于一，政有所统。
yǎ kè tè mù ěr wèi yòu chéng xiàng ba yán jì zhī shū mì yuàn shì zuǒ chéng xiàng qí wù fù zhì
现代白话：雅克特穆你为右丞相，巴延既知枢密院事，左丞相其勿复置。
fán hào lìng xíng míng xuǎn fǎ qián liáng zào zuò yī qiè zhōng shū zhèng wù xī tīng yǎ kè tè mù ěr zǒng cái
现代白话：凡号令、刑名、选法、钱粮、造作，一切中书政务，悉听雅克特穆你总裁。
zhū wáng gōng zhǔ fù mǎ jìn shì rén yuán dà xiǎo zhū sī gǎn yǒu gé yuè wén zòu yǐ wéi zhì lùn
这句话大意是：诸王、公主、附马、近侍人员、大小诸司，敢有隔越闻奏，以违制论。
wù shēn zhōng shū shěng yán jiù zhì zhēng dàn tiān shòu jié nèi wài zhū sī gè yǒu zhì xiàn qīng zhě ba zhī
这句话大意是：戊申，中书省言：“旧制，正旦、天寿节，内外诸司各有贽献，顷者罢之。
jīn jiāng zhè shěng chén yán shèng ēn gōng pǔ fù dào wú jiāng ér chén děng shū wú bǔ bào fán yù qìng lǐ jìn biǎo chēng hè qǐng rú jiù zhì wèi yi
这句话大意是：今江浙省臣言圣恩公溥，覆帱无疆，而臣等殊无补报，凡遇庆礼，进表称贺，请如旧制为宜。
cóng zhī
这句话大意是：”从之。
zhēng zhá shí wèi yìng fèng hàn lín wén zì cì duì kuí zhāng gé
这句话大意是：征札实为应奉翰林文字，赐对奎章阁。
dì wèn yǒu suǒ zhù shù fǒu zhá shí jìn suǒ zhe dì wáng xīn fǎ dì chēng shàn zhào yù xiū jīng shì dà diǎn
这句话大意是：帝问有所著述否，札实进所著《帝王心法》，帝称善，诏预修《经世大典》。
yǐ lùn yì bù hé qiú qù nǎi mìng kuí zhāng gé shì shū xué shì yú jí yù liú zhī zhá shí jiān yǐ mǔ lǎo cí suì cì bì qiǎn zhī
这句话大意是：以论议不合，求去，乃命奎章阁侍书学士虞集谕留之，札实坚以母老辞，遂赐币遣之。
xīn hài mìng shì gù yíng guó gōng zhào tián cì lóng xiáng jí qìng sì yù shǐ tái yán bù bì yǔ qí zhí dì yuē wú jiàn sì wèi zǐ sūn lí mín jì ruò qǔ rén tián ér bù yú zhí fēi zhèn zhì yě
现代白话：辛亥，命市故瀛国公赵田，赐龙翔集庆寺，御史台言不必予其直，帝曰：“我建寺为子孙黎民计，若取人田而不予直，非朕志也。
zhèn chá líng děng zhōu jī
这句话大意是：赈茶陵等州饥。
háng zhōu huǒ xù zhī
这句话大意是：杭州火，恤之。
sān yuè jiǎ yín guāi xi sī xuán mán sān qiān rén rù sōng lí shān shāo yán biān jūn yíng bǎo
这句话大意是：三月，甲寅，乖西纟玄蛮三千人入松梸山，烧沿边军营堡。
wù wǔ fēng huáng zǐ lǎ tè nà dá lǎ wèi yàn wáng lì gōng xiāng fǔ zǒng qí fǔ shì yǎ kè tè mù ěr lǐng zhī
现代白话：戊午，封皇子喇特纳达喇为燕王，立宫相府总其府事，雅克特穆你领之。
tíng shì jìn shì cì tè lè tú wáng wén yù děng jiǔ shí qī rén jí dì chū shēn
这句话大意是：廷试进士，赐特勒图、王文煜等九十七人及第、出身。
shí zōng fān kuí gé gōng chén tài chǐ zhèng jiào wèi lì
这句话大意是：时宗籓暌隔，功臣汰侈，政教未立。
dì jiāng cè shì yú jí wèi dú juàn guān nǎi nǐ zhì cè yǐ jìn shǒu yǐ quàn qīn qīn tǐ qún chén tóng yī fēng sú xié hé wàn bāng wèi wèn
这句话大意是：帝将策士，虞集为读卷官，乃拟制策以进，首以劝亲亲、体群臣、同一风俗、协和万邦为问。
dì bù yòng
这句话大意是：帝不用。
mìng zhāng dé lù suì jì yǒu lǐ zhōu wén wáng cí
这句话大意是：命彰德路岁祭羑里周文王祠。
yǐ hé nán xíng shěng píng zhāng qí zhū wèi yún nán xíng shěng píng zhāng bā fān shùn yuán xuān wèi shǐ tè mù ěr bù hā wèi yún nán xíng shěng zuǒ chéng cóng yù wáng yóu bā fān dào tǎo yún nán
现代白话：以河南行省平章奇珠为云南行省平章，八番、顺元宣慰使特穆你布哈为云南行省左丞，从豫王由八番道讨云南。
jǐ sì yì míng zōng shēng fù xù yú yīng zōng zhī shàng shì shùn zōng chéng zōng miào qiān zhī lì
这句话大意是：己巳，议明宗升祔，序于英宗之上，视顺宗、成宗庙迁之例。
xīn wèi zhū wáng yī sū tái bù qī bǎi yú rén rù tiān shān xiàn lüè mín cái chǎn qiǎn shū mì yuàn zōng zhèng fǔ guān wǎng bǔ zhī
这句话大意是：辛未，诸王伊苏台，部七百馀人入天山县，掠民财产，遣枢密院、宗正府官往捕之。
rén shēn fù míng zōng shén zhǔ yú tài miào
这句话大意是：壬申，祔明宗神主于太庙。
xià sì yuè rén wǔ shuò mìng xī sēng zuò fó shì yú rén hé diàn zì shì rì shǐ zhì shí èr yuè zhōng ba
这句话大意是：夏，四月，壬午朔，命西僧作佛事于仁和殿，自是日始，至十二月终罢。
guǐ wèi zhōng shū shěng yán gè guān fēn jí sù wèi shì suì cì qián bó jiù é wàn rén qù suì zēng sì qiān rén ěr zhě zēng shù yì guǎng qǐng yī jiù é wèi yi
这句话大意是：癸未，中书省言：“各官分及宿卫士岁赐钱帛，旧额万人，去岁增四千人，迩者增数益广，请依旧额为宜。
zhào ā bù hā yǎ cái shěng yǐ wén
这句话大意是：”诏阿布哈雅裁省以闻。
rén chén yǐ suǒ jí zhāng guī zhū zǐ tián sì bǎi qǐng cì dà chéng tiān hù shèng sì
这句话大意是：壬辰，以所籍张珪诸子田四百顷赐大承天护圣寺。
xīn chǒu míng zōng huáng hòu bì ba shí bēng huáng hòu hóng jí li shì yǔ huàn zhě bài zhū móu shā zhī yě
这句话大意是：辛丑，明宗皇后必巴实崩，皇后鸿吉哩氏与宦者拜珠谋杀之也。
rén yín kuò yì dōu bān yáng níng hǎi jiān tián shí liù wàn yú qǐng cì dà chéng tiān hù shèng sì
这句话大意是：壬寅，括益都、般阳、宁海间田十六万馀顷，赐大承天护圣寺。
wū méng tǔ guān lù yú shā wū sā xuān wèi sī guān lì jiàng yú bù hū
这句话大意是：乌蒙土官禄余杀乌撒宣慰司官吏，降于布呼。
luō luō zhū mán jù pàn yǔ bù hū xiāng yìng píng zhāng tè mù ěr bù hā wèi qí suǒ hài
现代白话：罗罗诸蛮俱叛，与布呼相应，平章特穆你布哈为其所害。
lù yú yǐ mán suǒ qī bǎi yú rén jù wū sā shùn yuán jiè lì guān gù shǒu
这句话大意是：禄余以蛮所七百馀人拒乌撒、顺元界，立关固守。
chóng qìng wǔ lù wàn hù jūn zhì yún nán jìng zhí luō luō mán wàn yú rén yù hài qiān hù zhù tiān xiáng děng yǐn yú zhòng dùn hái
这句话大意是：重庆五路万户，军至云南境，值罗罗蛮万馀人遇害，千户祝天祥等引馀众遁还。
wù shēn zhào jiāng zhè hé nán jiāng xī sān xǐng diào bīng èr wàn mìng zhū wáng yùn tú sī tè mù ěr jí shū mì pàn guān hóng jiā jiāng zhī yǔ hú guǎng xíng shěng píng zhāng tuō huān huì bīng tǎo yún nán
现代白话：戊申，诏江浙、河南、江西三省调兵二万，命诸王运图斯特穆你及枢密判官洪浃将之，与湖广行省平章托欢会兵讨云南。
wǔ yuè wù wǔ dì yù dà míng diàn yǎ kè tè mù ěr lǜ wén wǔ bǎi guān jí sēng dào qí lǎo fèng yù cè yù bǎo shàng zūn hào yuē qīn tiān tǒng shèng zhì dé chéng gōng dà wén xiào huáng dì
现代白话：五月，戊午，帝御大明殿，雅克特穆你率文武百官及僧道、耆老奉玉册玉宝，上尊号曰：“钦天统圣至德成功大文孝皇帝。
shì rì gǎi yuán zhì shùn
这句话大意是：”是日，改元至顺。
dīng mǎo hàn lín guó shǐ yuàn xiū yīng zōng shí lù chéng
这句话大意是：丁卯，翰林国史院修《英宗实录》成。
wù chén dì rú shàng dōu
这句话大意是：戊辰，帝如上都。
jiāng lì yàn wáng lǎ tè nà dá lǎ wèi huáng tài zǐ
这句话大意是：将立燕王喇特纳达喇为皇太子，。
nǎi yǐ tuō huan tè mù ěr rǔ mǔ fu yán
现代白话：乃以托欢特穆你乳母夫言，。
míng zōng zài rì
这句话大意是：明宗在日，。
sù wèi tài zǐ fēi qí zi
这句话大意是：素谓太子非其子，。
chù zhī jiāng nán
这句话大意是：黜之江南，。
yì zhào hàn lín xué shì ā lín tè mù ěr kuí zhāng gé xué shì wū tú lū dǔ lēi zhé shū qí shì yú tuō bù qí yán
现代白话：驿召翰林学士阿林特穆你、奎章阁学士乌图噜笃勒哲书其事于《托布齐延》，。
zhào yú jí shǐ shū zhào
这句话大意是：召虞集使书诏，。
bō gào zhōng wài
这句话大意是：播告中外。
shì yuè yǐ zhè dōng xuān wèi shǐ chén tiān yòu hú guǎng cān zhī zhèng shì fán jí sǐ yú wáng shì zèng fēng tè jiā yī jí
这句话大意是：是月，以浙东宣慰使陈天祐、湖广参知政事樊楫死于王事，赠封特加一级。
lóng xīng zhāng rén xìng qī zōu shì fèng yuán li yù qī cuī shì yǐ zhì jié biàn liáng yǐn huá yǐ xiào xíng jiē jīng qí mén
这句话大意是：龙兴张仁兴妻邹氏、奉元李郁妻崔氏以志节，汴梁尹华以孝行，皆旌其门。
liù yuè xīn sì shuò yǎ kè tè mù ěr yán xiàng yǒu zhǐ wéi xǔ chén jí ba yán jiān lǐng sān zhí
现代白话：六月，辛巳朔，雅克特穆你言：“向有旨，惟许臣及巴延兼领三职。
jīn zhào shì yán yǐ píng zhāng zhèng shì jiān hàn lín xué shì chéng zhǐ kuí zhāng gé dà xué shì shì yán yǐn jí yǐ cí
这句话大意是：今赵世延以平章政事兼翰林学士承旨、奎章阁大学士，世延引疾以辞。
dì yuē zhèn zhòng lǎo chéng rén qí lìng zhào shì yán réng shì shì zhōng shū guǒ bìng
这句话大意是：”帝曰：“朕重老成人，其令赵世延仍视事中书，果病。
wú yù quán xuǎn kě yě
这句话大意是：无预铨选可也。
bǐng shēn dà míng lù huáng hé yì
这句话大意是：丙申，大名路黄河溢。
gēng zǐ zhī shū mì yuàn shì kù chūn bèi tuō kè tuō mù ěr jí tōng zhèng shǐ qí ěr gé lǎng děng shí rén yǐ yǎ kè tè mù ěr quán shì chóng zhòng móu zhū zhī
现代白话：庚子，知枢密院事库春贝、托克托穆你及通政使齐你噶朗等十人，以雅克特穆你权势崇重，谋诛之。
yè tè mì shí tuō mì yǐ biàn gào yǎ kè tè mù ěr
现代白话：页特密实托密以变告雅克特穆你；。
jí lǜ qí chè jūn yǎn bǔ àn wèn bìng qì shì jí qí jiā
这句话大意是：即率奇彻军掩捕，按问，并弃市，籍其家。
yǐ sì luō luō sī tǔ guān sā jiā bó hé wū méng mán bīng wàn rén gōng jiàn chāng xiàn yún nán xíng shěng yòu chéng yuè lǐ tè mù ěr jù zhī zhǎn shǒu sì bǎi yú jí
现代白话：乙巳，罗罗斯土官撒加伯，合乌蒙蛮兵万人攻建昌县，云南行省右丞跃里特穆你拒之，斩首四百馀级；。
sì chuān jūn yì bài sā jiā bó yú lú gǔ yì
这句话大意是：四川军亦败撒加伯于芦古驿。
qiū qī yuè jǐ wèi tōng wèi shān bēng
这句话大意是：秋，七月，己未，通渭山崩。
xīn yǒu yǐ jiāng xī jiàn chāng wàn hù fǔ jūn shù guǎng hǎi zhě yī suì gèng yì wǎng lái láo kǔ zhào réng zhì yuán jiù zhì èr suì yī gēng
这句话大意是：辛酉，以江西、建昌万户府军戍广海者，一岁更役，往来劳苦，诏仍至元旧制，二岁一更。
yǐ chǒu diào zhū wèi zú zhù kuò zhōu liǔ lín hǎi zǐ dī yàn
这句话大意是：乙丑，调诸卫卒筑漷州、柳林海子堤堰。
gēng wǔ zhōng shū shěng yán jìn suì tǎng lǐn kōng xū qí fèi yǒu wǔ yuē shǎng cì yuē zuò fó shì yuē chuàng zhì yá mén yuē làn mào zhī lǐng yuē xù zēng wèi shì yīng fāng qǐng yǔ shū mì yuàn yù shǐ tái gè jí sài guān tóng jiā tài jiǎn
这句话大意是：庚午，中书省言：“近岁帑廪空虚，其费有五：“曰赏赐，曰作佛事，曰创置衙门，曰滥冒支领，曰续增卫士鹰坊，请与枢密院、御史台各集赛官同加汰减。
cóng zhī
这句话大意是：”从之。
dīng chǒu tè men dé ěr zǐ jiāng zuò shǐ suǒ zhū yǔ qí dì guān yīn nǔ zǐ fū tài yī shǐ yī liè hā yā zuò yuàn wàng zhòu zǔ shì jué zhào zhōng shū jū zhī
现代白话：丁丑，特们德你子将作使索珠与其弟观音努、姊夫太医使伊埒哈雅，坐怨望咒诅，事觉，诏中书鞫之。
shì lián qián xíng bù shàng shū wū nè ěr qián yù shǐ dài fū bó luō shàng dōu liú shǒu wū nè ěr děng jù fú zhū
现代白话：事连前刑部尚书乌讷你、前御史大夫博啰、上都留守乌讷你等，俱伏诛。
yún nán tú qìn bù hū děng shì yù chāng jué wū sā lù yú yì chéng shì lián yuē wū méng dōng chuān máng bù zhū mán yù lìng bù hū dì bài yán shùn děng bīng gōng shùn yuán
这句话大意是：云南图沁、布呼等势愈猖獗，乌撒、禄余亦乘势连约乌蒙、东川、茫部诸蛮，欲令布呼弟拜延顺等兵攻顺元。
zhào jí qiǎn shǐ dū yù wáng lǎ tè nà shí li jí xíng shū mì yuàn sì chuān yún nán xíng shěng jí huì zhū jūn fēn dào jìn tǎo
这句话大意是：诏即遣使督豫王喇特纳实哩及行枢密院、四川、云南行省亟会诸军分道进讨；。
yǐ wū méng wū sā jí luō luō sī dì jiē xī fān yǔ diāo mén ān fǔ sī xiāng wéi chún chǐ mìng xuān zhèng yuàn dū suǒ shǔ jūn mín yán jiā shǒu bèi yòu mìng gǒng chāng dū zǒng shuài fǔ diào bīng qiān rén shù sì chuān
这句话大意是：以乌蒙、乌撒及罗罗斯地接西番，与碉门安抚司相为唇齿，命宣政院督所属军民严加守备，又命巩昌都总帅府调兵千人戍四川。
rùn yuè guǐ wèi jiān chá yù shǐ gé míng chéng yán zhōng shū píng zhāng zhèng shì zhào shì yán nián yú qī shí zhì lǜ hào shuāi gù wèi gǒu róng wú bǔ yú shì qǐng chì guī tián lǐ
这句话大意是：闰月，癸未，监察御史葛明诚言：“中书平章政事赵世延，年逾七十，志虑耗衰，固位苟容，无补于事，请斥归田里。
zhào zhōng shū yì zhī
这句话大意是：”诏中书议之。
yǎ kè tè mù ěr yán shì yán xiàng rì chén zhì shì bù yǔn suǒ qǐng
现代白话：雅克特穆你言：“世延向日陈致仕，不允所请。
yù shǐ zhī yán gài bù zhī yǒu zhǐ
这句话大意是：御史之言，盖不知有旨。
dì yuē rú yù shǐ yán shì yán gù nán rèn zhōng shū yǐ qí réng rèn yǐ hàn lín kuí zhāng zhī zhí
现代白话：”帝曰：“如御史言，世延固难任中书了，其仍任以翰林、奎章之职。
yún nán máng bù lù jiǔ cūn yí rén ā wò ā lǐ yì sì chuān xíng shěng zì chén běn lù jiù lì sì chuān jīn tǔ guān sā jiā bó yǔ yún nán lián pàn yuàn bèi liáng sì bǎi shí mín dīng qiān rén zhù dà jūn jìn zhēng
这句话大意是：云南茫部路九村夷人阿斡阿里，诣四川行省自陈：“本路旧隶四川，今土官撒加伯与云南连叛，愿备粮四百石，民丁千人，助大军进征。
shì wén zhào jiā qí qù nì xiào shùn hòu wèi yù zhī
这句话大意是：”事闻，诏嘉其去逆效顺，厚慰谕之。
guǐ sì xíng shū mì yuàn yán zhēng shù yún nán jūn shì èr rén táo guī bǔ huò fǎ dāng sǐ
这句话大意是：癸巳，行枢密院言：“征戍云南军士二人逃归，捕获，法当死。
zhào yuē rú lín zhàn zhèn ér táo sǐ yi yě
这句话大意是：”诏曰：“如临战阵而逃，死宜也。
fēi jiē zhàn ér táo zhé dāng yǐ sǐ hé shì rén mìng zhī yì yé
这句话大意是：非接战而逃，辄当以死，何视人命之易耶！
qí zhàng ér liú zhī
这句话大意是：其杖而流之。
ān nán guó wáng chén yì jì yǐ tiān lì èr nián zú yú hàn yáng fǔ
这句话大意是：安南国王陈益稷，以天历二年卒于汉阳府。
dīng yǒu zhì zèng kāi fǔ yí tóng sān sī hú guǎng xíng shěng píng zhāng zhèng shì wáng jué rú gù shì zhōng yì
这句话大意是：丁酉，制赠开府仪同三司、湖广行省平章政事，王爵如故，谥忠懿。
wù shēn jiā fēng kǒng zǐ fù qí guó gōng wèi qǐ shèng wáng mǔ lǔ guó tài fū rén yán shì wèi qǐ shèng wáng fū rén
这句话大意是：戊申，加封孔子父齐国公为启圣王，母鲁国太夫人颜氏为启圣王夫人。
xuán fēng kǒng zǐ qī bìng guān shì wèi dà chéng zhì shèng wén xuān wáng fū rén cóng yǎn shèng gōng kǒng sī huì zhī qǐng yě
这句话大意是：旋封孔子妻并官氏为大成至圣文宣王夫人，从衍圣公孔思晦之请也。
yòu jiā fēng yán zǐ yǎn guó fù shèng gōng zēng zǐ chéng guó zōng shèng gōng zi sī yí guó shù shèng gōng mèng zǐ zōu guó yà shèng gōng hé nán bó chéng hào yù guó gōng yī yáng bó chéng yí luò guó gōng
这句话大意是：又加封颜子兖国复圣公，曾子郕国宗圣公，子思沂国述圣公，孟子邹国亚圣公，河南伯程颢豫国公，伊阳伯程颐洛国公。
luō luō sī tǔ guān sā jiā bó jí ā lòu tǔ guān ā là lǐ zhōu tǔ guān ā dá yǐ bīng bā qiān chè huǐ zhàn dào qiǎn bǎ shì cáo tōng qián jié xī fān yù jù dà dù hé jìn kòu jiàn chāng
这句话大意是：罗罗斯土官撒加伯及阿陋土官阿剌、里州土官阿答，以兵八千撤毁栈道，遣把事曹通潜结西番，欲据大渡河进寇建昌。
sì chuān xíng shěng diào bīng yī qiān qī bǎi rén lìng wǔ hù zhōu kān tǒng zhī zhí dǐ luō luō sī jiè yǐ kòng è xī fān jí zhū mán bù
这句话大意是：四川行省调兵一千七百人，令五户周勘统之，直抵罗罗斯界，以控扼西番及诸蛮部。
guǎng xī yáo yú guó ān kòu xiū rén lì pǔ děng xiàn guǎng xī yuán shuài fǔ fā bīng bǔ zhī zéi zhòng kuì zǒu shēng qín guó ān
这句话大意是：广西猺于国安寇修仁、荔浦等县，广西元帅府发兵捕之，贼众溃走，生擒国安。
shì yuè jiāng nán dà shuǐ jiāng zhè hú guǎng yóu shén
这句话大意是：是月，江南大水，江浙、湖广尤甚。
bā yuè xīn hài yún nán yuè lǐ tè mù ěr yǐ bīng tún jiàn chāng zhí luō luō sī bǎ shì cáo tōng zhǎn zhī
现代白话：八月，辛亥，云南跃里特穆你以兵屯建昌，执罗罗斯把事曹通，斩之。
yǎ kè tè mù ěr chū xī dào tián liè wèi zhì dīng sì zhào yǐ jī wù zhì zhòng qiǎn shǐ qù zhào zhī
现代白话：雅克特穆你出西道田猎，未至，丁巳，诏以机务至重，遣使趣召之。
jǐ wèi dì zhì zì shàng dōu
这句话大意是：己未，帝至自上都。
yǒu shàng yán wèi zhōu guǎng líng xiàn dì chǎn yín zhě zhào zhōng shū tài xǐ yuàn qiǎn rén lì qí shì suì suǒ de yín guī dà chéng tiān hù shèng sì
这句话大意是：有上言蔚州广灵县地产银者，诏中书、太禧院遣人莅其事，岁所得银，归大承天护圣寺。
xīn yǒu yù shǐ tái chén qǐng lì yàn wáng wèi huáng tài zǐ
这句话大意是：辛酉，御史台臣请立燕王为皇太子。
dì yuē lián zi shàng yòu fēi yù zōng wèi yàn wáng shí bǐ sì yǎ kè tè mù ěr zhì gòng yì zhī
现代白话：帝曰：“联子尚幼，非裕宗为燕王时比，俟雅克特穆你至，共议之。
rén shēn zhào xīng jǔ měng gǔ zì xué
这句话大意是：壬申，诏兴举蒙古字学。
zhōng shū shěng shū mì yuàn yù shǐ tái yán bǐ fèng zhǐ cái shěng wèi shì jīn dìng dà nèi sì sù wèi zhī shì měi sù wèi bù guò sì bǎi rén
这句话大意是：中书省、枢密院、御史台言：“比奉旨裁省卫士，今定大内四宿卫之士，每宿卫不过四百人；。
lèi cháo sù wèi zhī shì gè bù guò èr bǎi rén
这句话大意是：累朝宿卫之士，各不过二百人。
yīng fāng wàn sì qiān èr shí sì rén dāng jiǎn zhě sì qiān rén
这句话大意是：鹰坊万四千二十四人，当减者四千人；。
nèi yōng jiǔ bǎi jiǔ shí rén sì jí sài dāng liú zhě gè bǎi rén
这句话大意是：内饔九百九十人，四集赛当留者各百人；。
lèi cháo jiù dǐ gōng fēn yōng rén sān qiān èr bǎi èr shí sì rén dāng liú zhě qiān yī bǎi èr shí rén
这句话大意是：累朝旧邸宫分饔人三千二百二十四人，当留者千一百二十人；。
yìng chén qiè lián kǒu gòng wàn rén dāng liú zhě liù qiān rén
这句话大意是：媵臣、怯怜口共万人，当留者六千人。
qí tài qù zhě chì guī běn bù zhe jí yìng yì
这句话大意是：其汰去者，斥归本部著籍应役。
zì cái shěng zhī hòu gè sù wèi fù yǒu róng nì hàn nán gāo lí rén jí nú lì làn chōng zhě jí sài guān yǔ qí zhǎng zhàng wǔ shí qī fàn zhě yǔ diǎn gěi sàn zhě jiē zhàng qī shí qī méi jiā zī zhī bàn yǐ jí rù zhī bàn wèi gào zhě shǎng
这句话大意是：自裁省之后，各宿卫复有容匿汉、南、高丽人及奴隶滥充者，集赛官与其长杖五十七，犯者与典给散者皆杖七十七，没家赀之半，以籍入之半为告者赏。
réng lìng jiān chá yù shǐ chá zhī
这句话大意是：仍令监察御史察之。
zhì kě
这句话大意是：”制可。
jiǔ yuè gēng chén ba rù sù bǔ guān lì
这句话大意是：九月，庚辰，罢入粟补官例。
dà níng lù dì zhèn
这句话大意是：大宁路地震。
jiǎ shēn mìng yì wén jiān yǐ yǎ kè tè mù ěr shì jiā kè bǎn xíng zhī
现代白话：甲申，命艺文监以《雅克特穆你世家》刻板行之。
jiān chá yù shǐ gé míng chéng hé zòu liáo yáng xíng shěng píng zhāng hā lǎ tè mù ěr cháng zuò zāng bèi zhàng zuì jīn fù rèn yǐ zǎi zhí kòng zhì dōng fān yì zú jiàn guó jiā míng jué zhī làn qǐng xíng chù bà
现代白话：监察御史葛明诚劾奏：“辽阳行省平章哈喇特穆你，尝坐赃被杖罪，今复任以宰执，控制东籓，亦足见国家名爵之滥，请行黜罢。
cóng zhī
这句话大意是：”从之。
xīn mǎo jiān chá yù shǐ duō luō tái wáng wén ruò yán lǐng běi xíng shěng nǎi tài zǔ zhào jī zhī de wǔ zōng shí tài shī yī qí chè ěr wèi yòu chéng xiàng tài fù dá ěr hǎn wèi zuǒ chéng xiàng bǎo ān biān jìng cháo tíng wú běi gù zhī yōu
现代白话：辛卯，监察御史哆啰台、王文若言：“岭北行省，乃太祖肇基之地，武宗时，太师伊齐彻你为右丞相，太傅达你罕为左丞相，保安边境，朝廷无北顾之忧。
jīn nǎi mìng hā mǎ ěr tú wèi píng zhāng zhèng shì qí rén suǒ suǒ wú zhèng dà zhī chēng qián gǔ jiá bīng zhī shì měng wú suǒ zhī qǐ néng zhāo xuān huáng yóu zàn xiāng guó zhèng
现代白话：今乃命哈玛你图为平章政事，其人琐琐无正大之称，钱谷甲兵之事，懵无所知，岂能昭宣皇猷，赞襄国政！
qiě yǐ yī qí chè ěr bèi jū yú qián ér yǐ sī rén jì qí hòu xián bù xiào gù bù dài biàn ér míng lǐ yi chù bà
现代白话：且以伊齐彻你辈居于前而以斯人继其后，贤不肖固不待辨而明，理宜黜罢。
zhì kě zhī
这句话大意是：”制可之。
zhì lù chuān lù jūn mín zǒng guǎn fǔ
这句话大意是：置麓川路军民总管府。
fù lì zǒng guǎn fǔ yú hā lǎ huǒ zhōu
这句话大意是：复立总管府于哈喇火州。
yǐ wèi yù shǐ tái chén hé zòu qián zhōng shū píng zhāng sū sū tāo jū tái dǐng zhuān sì tān yín liǎng jīng zhàng duàn fāng yì liú cuàn
这句话大意是：乙未，御史台臣劾奏：“前中书平章苏苏，叨居台鼎，专肆贪淫，两经杖断，方议流窜。
xìng méng ēn yòu liàng xǐ hú guǎng bù fù wèi fǎ zì shǒu ér nǎi xié qī qǔ qiè làn wū bǎi duān
这句话大意是：幸蒙恩宥，量徙湖广，不复畏法自守，而乃携妻取妾，滥污百端。
kuàng hú guǎng nǎi tún bīng zhòng zhèn qǐ yí jū cǐ
这句话大意是：况湖广乃屯兵重镇，岂宜居此！
qǐng píng zhī yuǎn yì yǐ shì zhì gōng
这句话大意是：请屏之远裔，以示至公。
zhào yǒng cuàn léi zhōu hú guǎng xíng shěng qiǎn rén xiè sòng
这句话大意是：”诏永窜雷州，湖广行省遣人械送。
jǐ hài chì zhū sè rén fēi qí běn sú gǎn yǒu dì shōu qí sǎo zi shōu shù mǔ zhě zuò zuì
这句话大意是：己亥，敕：“诸色人非其本俗，敢有弟收其嫂，子收庶母者，坐罪。
dīng wèi chì yǒu sī shàn zhì nán jiāo zhāi gōng
这句话大意是：丁未，敕有司缮治南郊斋宫。
chén zhōu wàn hù tú kè lǐ bù hā mǔ shū mù lū shì yǐ zhì jié zhāng zhōu lóng xī xiàn chén bì dá yǐ xiào xíng bìng jīng qí mén
这句话大意是：辰州万户图克里布哈母舒穆噜氏以志节，漳州龙溪县陈必达以孝行，并旌其门。
dōng shí yuè xīn yǒu dì shǐ fú dà qiú gǔn miǎn qīn sì hào tiān shàng dì yú nán jiāo yǐ tài zǔ pèi
这句话大意是：冬，十月，辛酉，帝始服大裘、衮冕，亲祀昊天上帝于南郊，以太祖配。
gài zì shì zǔ zhì shì fán qī shì ér nán jiāo qīn sì zhī lǐ shǐ kè jǔ yān
现代白话：盖自世祖至是凡七世，而南郊亲祀之礼始克举呢。
yǐ chǒu guǎng xī yáo kòu héng zhōu jí yǒng chún xiàn chì guǎng xī yuán shuài fǔ lǜ bīng bǔ zhī
这句话大意是：乙丑，广西猺寇横州及永淳县，敕广西元帅府率兵捕之。
rén shēn yù shǐ tái yán nèi wài guān lì lìng jiā rén shòu cái yǐ qí gàn míng fàn yì zuì zhǐ zhàng chì
这句话大意是：壬申，御史台言：“内外官吏令家人受财，以其干名犯义，罪止杖斥。
jīn tān wū zhě yuán cǐ fàn fǎ yù duō qǐng yī shí èr zhāng jì zāng duō guǎ lùn zuì
这句话大意是：今贪污者缘此犯法愈多，请依十二章，计赃多寡论罪。
cóng zhī
这句话大意是：”从之。
yǐ hài cì bó yí shū qí miào é yuē shèng qīng suì chūn qiū sì yǐ shào láo
这句话大意是：乙亥，赐伯夷、叔齐庙额曰圣清，岁春秋祀以少牢。
qiǎn shǐ qù sì chuān yún nán xíng shěng bīng jìn tǎo
这句话大意是：遣使趣四川、云南行省兵进讨。
yú shì sì chuān xíng shěng píng zhāng dá chūn yǐn bīng yóu yǒng níng zuǒ chéng bó luō yǐn bīng yóu qīng shān máng bù bìng jìn chén bīng zhōu ní yì jí lù yú děng zhàn shā mán bīng sān bǎi yú rén
这句话大意是：于是四川行省平章达春引兵由永宁、左丞博啰引兵由青山茫部并进，陈兵周泥驿，及禄余等战，杀蛮兵三百馀人。
lù yú zhòng kuì jí duó qí guān ài yǐ dǎo shùn yuán zhū jūn
这句话大意是：禄余众溃，即夺其关隘，以导顺元诸军。
shí yún nán xíng shěng píng zhāng qí zhū děng jù shī qī bù zhì
这句话大意是：时云南行省平章奇珠等俱失期不至。
shí yī yuè xīn sì yù shǐ tái chén yán shǎn xī xíng shěng zuǒ chéng qí lǎ zuò shòu rén tóng nú yī rén jí yīng wǔ qǐng lùn rú lǜ
这句话大意是：十一月，辛巳，御史台臣言：“陕西行省左丞齐喇，坐受人僮奴一人及鹦鹉，请论如律。
zhào yuē wèi zhì zǎi fǔ shí guó hòu lù yóu shòu rén shēng kǒu lǐ yi zuì zhī
这句话大意是：”诏曰：“位至宰辅，食国厚禄，犹受人生口，理宜罪之。
dàn yīng wǔ wēi wù yǐ shì lùn zāng shī yú tài kē qí cóng zhòng zhě yì zuì
这句话大意是：但鹦鹉微物，以是论赃，失于太苛，其从重者议罪。
jīn hòu fán kuì qín niǎo zhě wù yǐ zāng lùn zhe wèi lìng
这句话大意是：今后凡馈禽鸟者，勿以赃论，著为令。
bǐng xū luō luō sī sā jiā bó wū sā ā dá děng hé zhū bù wàn wǔ qiān rén gōng jiàn chāng yuè lǐ tè mù ěr děng yǐn bīng zhuī zhàn yú mù tuō shān xià bài zhī zhǎn shǒu wǔ bǎi yú jí
现代白话：丙戌，罗罗斯撒加伯、乌撒阿答等合诸部万五千人攻建昌，跃里特穆你等引兵追战于木托山下，败之，斩首五百馀级。
guǎng xī lián fǎng sī yán jīn tǎo pàn yáo gè xíng shěng guān jiàng bīng èr wàn rén jiē tún zhù jìng jiāng qiān yán bù jìn kuàng rì chí jiǔ kǒng shī shì jī
这句话大意是：广西廉访司言：“今讨叛猺，各行省官将兵二万人，皆屯住静江，迁延不进，旷日持久，恐失事机。
zhào qiǎn shǐ qù zhī
这句话大意是：”诏遣使趣之。
zhī shū mì yuàn shì yǎ kè bù lián qǐng yī jiù zhì quán gěi yīng fāng chú sù shǐ wú pín fá dì yuē guó yòng jiē bǎi xìng suǒ gōng dāng liàng rù wèi chū zhèn qǐ yǐ yīng fāng shī qí lì zhòng kùn wú mín zāi
现代白话：知枢密院事雅克布连，请依旧制全给鹰坊刍粟，使无贫乏，帝曰：“国用皆百姓所供，当量入为出，朕岂以鹰坊失其利，重困我民啊！
bù cóng
这句话大意是：”不从。
xīn chǒu chì hé nán xíng shěng mín jiān zì shí tián tǔ liáng shuì bù tōng zhōu jí zhī chù dé yǐ chāo dài shū
这句话大意是：辛丑，敕河南行省：“民间自实田土粮税，不通舟楫之处，得以钞代输。
shí èr yuè jǐ yǒu yǐ dǒng zhòng shū cóng sì kǒng zǐ miào wèi liè qī shí zǐ zhī xià
这句话大意是：十二月，己酉，以董仲舒从祀孔子庙，位列七十子之下。
guó zǐ shēng jī fēn jí děng zhě shěng tái jí xián yuàn kuí zhāng gé guān tóng kǎo shì zhōng shì zhě yǐ děng dì shì guān bù zhōng zhě fù rù xué yì yè
这句话大意是：国子生积分及等者，省、台、集贤院、奎章阁官同考试，中式者以等第试官，不中者复入学肄业。
xīn hài lì yàn wáng lǎ tè nà dá lǎ wèi huáng tài zǐ zhào tiān xià
这句话大意是：辛亥，立燕王喇特纳达喇为皇太子，诏天下。
wù wǔ yǐ jiāo sì lǐ chéng yù dà míng diàn shòu wén wǔ bǎi guān cháo hè dà shè tiān xià
这句话大意是：戊午，以郊祀礼成，御大明殿受文武百官朝贺，大赦天下。
guǐ yǒu zhào xuān zhōng hù wèi qīn jūn dōu wàn hù fǔ fán lì yíng sī jìng nèi suǒ shǔ shān lín chuān zé qí qín shòu yú biē xī gōng nèi shàn zhū liè bǔ zhě zuò zuì
这句话大意是：癸酉，诏宣忠扈卫亲军都万户府：“凡立营司境内所属山林川泽，其禽兽鱼鳖悉供内膳，诸猎捕者坐罪。
jiān chá yù shǐ qín qǐ zōng hé zhōng chéng hé shàng shòu rén fù nǚ jiàn mǎi xiàn guān wū bù bào
这句话大意是：监察御史秦起宗，劾中丞和尚受人妇女，贱买县官屋，不报。
qǐ zōng rù jiàn guì biàn jiǔ zhī chì lìng qǐ qǐ zōng bù qǐ huì rì mù chū
这句话大意是：起宗入见，跪辨久之，敕令起，起宗不起，会日暮，出。
míng rì lì tài zǐ yǒu shè qǐ zōng yòu zòu bù zuì hé shàng wú yǐ zhèng guó fǎ
这句话大意是：明日，立太子，有赦，起宗又奏：“不罪和尚，无以正国法。
hé shàng nǎi fú gū
这句话大意是：”和尚乃伏辜。
dì yuē wèi yù shǐ dāng rú shì yǐ
现代白话：帝曰：“为御史当如是了。
yuán huì cì jì xùn fú lìng de yǔ dà yàn
这句话大意是：”元会，赐济逊服，令得与大宴。
jiǎ xū chì gè xíng shěng fán yù biān fáng yǒu jǐng xǔ lìng pián yí fā bīng shì huǎn zé yì wén
这句话大意是：甲戌，敕各行省：“凡遇边防有警，许令便宜发兵，事缓则驿闻。
qīng jiāng fàn pēng yǐ cháo chén jiàn wèi hàn lín yuàn biān xiū guān zhì mǎn zhuó hǎi nán hǎi běi dào lián fǎng sī zhào mó xún lì xiá pì bù dàn fēng bō zhàng lì suǒ zhì xīng xué jiào mín xuě lǐ yuān zhì shén zhòng
这句话大意是：清江范梈，以朝臣荐为翰林院编修官，秩满，擢海南、海北道廉访司照磨，巡历遐僻，不惮风波瘴疠，所至兴学教民，雪理冤滞甚众。
qiān fú jiàn mǐn hǎi dào zhī shì mǐn sú sù wū wén xiù jú qǔ liáng jiā zǐ wèi xiù gōng wú bié yóu shén
这句话大意是：迁福建闽海道知事，闽俗素污，文绣局取良家子为绣工，无别尤甚。
pēng zuò gē shī yī piān shù qí bì lián fǎng shǐ qǔ yǐ shàng wén jiē bà qiǎn zhī qí bì suì gé
这句话大意是：梈作歌诗一篇述其弊，廉访使取以上闻，皆罢遣之，其弊遂革。
wèi jǐ yí jí guī shì suì zú
这句话大意是：未几，移疾归，是岁卒。
kuí zhāng gé chū kāi shǒu zhuó hàn lín yìng fèng jiē xī sī wèi shòu jīng láng yǐ jiào xūn qī dà chén zǐ sūn
这句话大意是：奎章阁初开，首擢翰林应奉揭傒斯为授经郎，以教勋戚大臣子孙。
dì shí xìng gé zhōng yǒu suǒ zī fǎng zòu duì chēng zhǐ héng yǐ zì hū zhī ér bù míng
这句话大意是：帝时幸阁中，有所咨访，奏对称旨，恒以字呼之而不名。
měi zhōng shū zòu yòng rú chén bì wèn yuē qí cái hé rú jiē màn shuò
现代白话：每中书奏用儒臣，必问曰：“其才怎么样揭曼硕？
jiān chū suǒ shàng tài píng zhèng yào sì shí jiǔ zhāng yǐ shì tái chén yuē cǐ zhèn shòu jīng láng jiē màn shuò suǒ jìn yě
这句话大意是：”间出所上《太平政要》四十九章以示台臣曰：“此朕授经郎揭曼硕所进也。
qí jiàn qīn zhòng rú cǐ
这句话大意是：”其见亲重如此。
xī sī fù zhōu rén
这句话大意是：傒斯，富州人。
de bù chǎn jīn guān mín huò yú jiān mín zhī yán mù táo jīn hù sān bǎi hù ér yǐ qí rén zǒng zhī sàn wǎng tā jùn cǎi jīn yǐ xiàn suì kè zì sì liǎng lèi zēng zhì sì shí jiǔ liǎng
这句话大意是：地不产金，官民惑于奸民之言，募淘金户三百户而以其人总之，散往它郡采金以献，岁课自四两，累增至四十九两。
qí rén jì sǐ ér sān bǎi hù suǒ cún wú shí yī yòu pín bù liáo shēng
这句话大意是：其人既死，而三百户所存无什一，又贫不聊生；。
yǒu sī nǎi zé mín zhī shòu yì yú guān zhě dài shū mín duō yǐ shì pò chǎn
这句话大意是：有司乃责民之受役于官者代输，民多以是破产。
zhōng shū yīn xī sī yán suì juān qí zhēng mín lài yǐ sū
这句话大意是：中书因傒斯言，遂蠲其征，民赖以苏。
zhì shùn èr nián
这句话大意是：◎至顺二年。
chūn zhēng yuè jǐ mǎo yù zhì kuí zhāng gé jì qīn shū kè yú shí
这句话大意是：春，正月，己卯，御制《奎章阁记》，亲书，刻于石。
xíng shū mì yuàn shǐ chè ěr tè mù ěr děng yán shí yī yuè rén dé fǔ quán dá lū gé qí qǔ shù jiū jí bīng zhòng yǐ tǎo yún nán shǒu bài bù hū zéi bīng yú mǎ lóng zhōu yǐ shì yuè shí yī rì shā bù hū dì bài yán xiàn guó yú yù wáng
现代白话：行枢密院使彻你特穆你等言：“十一月，仁德府权达噜噶齐曲术，纠集兵众以讨云南，首败布呼贼兵于马龙州，以是月十一日杀布呼弟拜延，献馘于豫王。
shí sān rì zhàn yú mǎ jīn shān huò bù hū jí qí dì ba yán chè ěr qí dǎng bài bù hā děng shí yú rén zhū zhī yú jiē jiē kuì dú lù yú jù jīn shā jiāng
现代白话：十三日，战于马金山，获布呼及其弟巴延彻你、其党拜布哈等十馀人，诛之，馀皆皆溃，独禄，余据金沙江。
zhào qù jìn bīng tǎo zhī
这句话大意是：”诏趣进兵讨之。
dīng hài yǐ shòu ān shān yīng zōng suǒ jiàn sì wèi chéng zhào zhōng shū shěng gěi chāo shí wàn dìng gōng qí fèi réng mìng yǎ kè tè mù ěr sà tí děng zǒng dū qí gōng yì
现代白话：丁亥，以寿安山英宗所建寺未成，诏中书省给钞十万锭供其费，仍命雅克特穆你、萨题等总督其工役。
wù zǐ zào suì é chāo běn zhì yuán chāo bā shí jiǔ wàn wǔ qiān dìng zhōng tǒng chāo wǔ qiān dìng
这句话大意是：戊子，造岁额钞本，至元钞八十九万五千锭，中统钞五千锭。
mìng xīng hé lù jiàn yǎ kè tè mù ěr yīng péng
现代白话：命兴和路建雅克特穆你鹰棚。
xīn mǎo huáng tài zǐ lǎ tè nà dá lǎ hōng
这句话大意是：辛卯，皇太子喇特纳达喇薨。
rén chén mìng gōng xiāng fǎ li děng hù líng niǎn běi fù zàng yú shān líng réng mìng fǎ li děng shǒu zhī
这句话大意是：壬辰，命宫相法哩等护灵辇北祔葬于山陵，仍命法哩等守之。
yù shǐ tái chén hé zòu fú jiàn xuān wèi fù shǐ hā jì qián wèi guǎng dōng lián fǎng fù shǐ tān wū láng jí yi bà chù cóng zhī
这句话大意是：御史台臣劾奏福建宣慰副使哈济，前为广东廉访副使，贪污狼籍，宜罢黜，从之。
jiǎ chén jiàn kǒng zǐ miào yú hòu wèi
这句话大意是：甲辰，建孔子庙于后卫。
yǐ sì zhèn xi wǔ jìng wáng chāo sī bān yù wáng lǎ tè nà shí li jí xíng shěng xíng yuàn guān tóng tǎo yún nán bīng shí yú wàn yǐ qù nián shí yī yuè shí yī rì chāo sī bān shī cì luō luō sī qī yuè lǐ tè mù ěr huì yú qǔ jìng mǎ lóng děng zhōu
现代白话：乙巳，镇西武靖王绰斯班、豫王喇特纳实哩及行省、行院官同讨云南，兵十馀万，以去年十一月十一日，绰斯班师次罗罗斯，期跃里特穆你会于曲靖、马龙等州；。
yuè lǐ tè mù ěr bèi dào jiān jìn duó jīn shā jiāng
现代白话：跃里特穆你倍道兼进，夺金沙江。
shí èr yuè shí qī rì dà jūn jī bài ā hā bīng ā hā wěi jiàng míng rì lǜ bīng lái xí wǒ yíng chāo sī bān děng yòu jī bài zhī ā hā cuàn zǒu
这句话大意是：十二月十七日，大军击败阿哈兵，阿哈伪降，明日，率兵来袭我营，绰斯班等又击败之，阿哈窜走；。
dà jūn zhí qū zhōng qìng yù zéi yú ān níng zhōu zài zhàn dà bài zhī
这句话大意是：大军直趋中庆，遇贼于安宁州，再战，大败之。
èr shí bā rì ā hā lái nì zhàn suì jiù qín zhǎn yú jūn qián
这句话大意是：二十八日，阿哈来逆战，遂就擒，斩于军前。
sān shí rì jiāng dǐ zhōng qìng zéi bīng qī qiān yóu jù zhàn yú qié qiáo gǔ bì kǒu yuè lǐ tè mù ěr zuǒ jiá zhōng liú shǐ dòng ěr hòu bá shǐ fù zhàn dà jié suì fù xíng shěng zhì zhū jūn jiē huì zhù yú chéng zhōng fēn bīng zhuī bǔ cán zéi yú sōng míng zhōu
现代白话：三十日，将抵中庆，贼兵七千犹拒战于伽桥、古壁口，跃里特穆你左颊中流矢，洞耳后，拔矢复战，大捷，遂复行省治，诸军皆会，驻于城中，分兵追捕残贼于嵩明州。
jié wén zhào zǒng bīng guān liáng dù huǎn jí cóng yí qū wài
这句话大意是：捷闻，诏总兵官量度缓急，从宜区外。
xíng shū mì yuàn shǐ chè ěr tè mù ěr zhì jūn yǒu jì lǜ suǒ guò qiū háo wú fàn
现代白话：行枢密院使彻你特穆你，治军有纪律，所过秋毫无犯；。
zéi píng shǎng lài shén hòu xī fēn cì jiàng shì náng zhuāng wéi jīn zhì ér yǐ
这句话大意是：贼平，赏赉甚厚，悉分赐将士，囊装惟巾栉而已。
èr yuè wù shēn lì guǎng jiào zǒng guǎn fǔ yǐ zhǎng sēng ní zhī zhèng fán shí liù suǒ zhì zhèng sān pǐn
这句话大意是：二月，戊申，立广教总管府，以掌僧尼之政，凡十六所，秩正三品。
fǔ shè dá lū gá qí zǒng guǎn mín zhī fǔ shì pàn guān gè yī yuán xuān zhèng yuàn xuǎn liú nèi guān nǐ zhù yǐ wén zǒng guǎn zé sēng wèi zhī
这句话大意是：府设达噜噶齐、总管、民知府事、判官各一员，宣政院选流内官拟注以闻，总管则僧为之。
sì chuān xíng shěng zhāo yù huái dé fǔ lǘ gǔ shén yòng děng sì dòng jí shēng mán shí èr dòng jiē nèi fù zhào shēng huái dé fǔ wèi xuān fǔ sī yǐ zhèn zhī
这句话大意是：四川行省招谕怀德府驴谷、什用等四洞及生蛮十二洞皆内附，诏升怀德府为宣抚司以镇之。
zhū dòng gè shè zhǎng guān sī jí xún jiǎn sī qiě mìng gè hái suǒ lüè shēng kǒu
这句话大意是：诸洞各设长官司及巡检司，且命各还所掠生口。
hú guǎng cān zhèng chè ěr tè mù ěr yǔ sū sū bān tǎn jù zuò chū yuàn yán xíng bù jū shí dìng zuì huì shè bìng liú huāng pì zhōu jùn réng jí qí jiā
现代白话：湖广参政彻你特穆你与苏苏、班坦俱坐出怨言，刑部鞫实定罪，会赦，并流荒僻州郡，仍籍其家；。
sū sū jìn gù zhōng shēn
这句话大意是：苏苏禁锢终身。
jǐ yǒu shū mì yuàn yán chè ěr tè mù ěr bó luō yǐ zhēng yuè wù yín bài wū sā mán bīng shè zhòng lù yú jiàng qí mín wū méng dōng chuān yì liáng zhōu mán bīng yí liáo děng jù kuǎn fù
现代白话：己酉，枢密院言：“彻你特穆你、博啰以正月戊寅败乌撒蛮兵，射中禄余，降其民，乌蒙、东川、易良州蛮兵、夷獠等俱款附。
chāo sī bān děng zhù zhōng qìng fù xíng shěng shì
这句话大意是：绰斯班等驻中庆，复行省事。
yòu yán chéng jiāng lù mán guān jùn róng bào zéi gǔ lǎ hū jí tú qìn zhī dì bài lǎ tú mì shí děng wěi jiàng yú yù wáng ér fǎn wéi zhī zhì yì lóng yì gǔ lǎ hū děng yǎn xí guān jūn
这句话大意是：”又言：“澄江路蛮官郡容报贼古喇呼，及图沁之弟拜喇图密实等，伪降于豫王而反围之，至易龙驿，古喇呼等掩袭官军。
sì chuān píng zhāng dá chūn dùn bīng bù jìn píng zhāng qí zhū qī zǐ zī chù wèi zéi suǒ lüè
这句话大意是：四川平章达春顿兵不进，平章奇珠妻子孳畜为贼所掠。
dié zhī tú qìn fāng xiū chéng bǎo bù bīng jù shǒu wú chū jiàng yì zhào sù jìn bīng tǎo zhī
这句话大意是：谍知图沁方修城堡，布兵拒守，无出降意”诏速进兵讨之。
xīn hài jiàn yǎ kè tè mù ěr jū dì yú xìng shèng gōng zhī xī nán zhào sà tí jí liú shǒu sī dǒng qí yì
现代白话：辛亥，建雅克特穆你居第于兴圣宫之西南，诏萨题及留守司董其役。
yǐ mǎo yún nán tǒng bīng guān bào zhū mán xī jiàng wéi lù yú zhuī bǔ wèi huò
这句话大意是：乙卯，云南统兵官报诸蛮悉降，惟禄余追捕未获。
zhū wáng qí qí kè tú xī gé zuò wàng yán bù dào zhào ān zhì qí qí kè tú guǎng zhōu xī gé léi zhōu
这句话大意是：诸王齐齐克图、锡格，坐妄言不道，诏安置齐齐克图广州，锡格雷州。
sān yuè xīn sì yù shǐ tái chén hé zòu yàn nán lián fǎng shǐ bù zán ěr qián wèi mǐn hǎi lián fǎng shǐ shòu zāng lèi wàn suī yù shè yuán yi zhuī duó zhì mìng jí mò liú cuàn
现代白话：三月，辛巳，御史台臣劾奏：“燕南廉访使布咱你，前为闽海廉访使，受赃累万，虽遇赦原，宜追夺制命，籍没流窜。
zhào rú suǒ yán réng bào qí zuì
这句话大意是：”诏如所言，仍暴其罪。
jiǎ shēn huì huáng tài zǐ zhēn róng fèng ān qìng shòu sì zhī dōng lù dǐng diàn sì rú lèi cháo shén yù diàn yí
这句话大意是：甲申，绘皇太子真容，奉安庆寿寺之东鹿顶殿，祀如累朝神御殿仪。
yǐ huàn zhě bài zhū shì huáng tài zǐ jí bù jǐn zhàng chì zhī
这句话大意是：以宦者拜珠侍皇太子疾不谨，杖斥之。
guān zhōu yǒu chóng shí sāng sì shí yú wàn zhū
这句话大意是：冠州有虫食桑四十馀万株。
bǐng xū yǔ tǔ mái
这句话大意是：丙戌，雨土霾。
sī tú xī shā yán táo hóng jǐng hú jiā qū yǒu fù yǐ fēi tiān lì zhōng shì jiǎ chén jūn zhī yǔ jīn bì xià shēng nián jì hào shì yǔ zhī hé cǐ shí shòu mìng zhī fú qǐng lù fù shǐ guǎn bān gào zhōng wài
这句话大意是：司徒锡沙言：“陶弘景《胡笳曲》有‘负扆飞天历，终是甲辰君’之语，今陛下生年、纪号适与之合，此实受命之符，请录付史馆，颁告中外。
zhào hàn lín jí xián kuí zhāng lǐ bù zá yì zhī
这句话大意是：”诏翰林、集贤、奎章、礼部杂议之。
hàn lín zhū chén yì yǐ wéi táng kāi yuán jiān tài zǐ bīn kè xuē ràng jìn wǔ hòu dǐng míng yún shàng yuán jiàng jiān fāng jiàn lóng jī
这句话大意是：翰林诸臣议以为：“唐开元间，太子宾客薛让进武后《鼎铭》云：‘上元降监，方建隆基。
wèi xuán zōng shòu mìng zhī fú
这句话大意是：’为玄宗受命之符。
yáo chóng biǎo hè qǐng xuān shì shǐ guān bān gào zhōng wài
这句话大意是：姚崇表贺，请宣示史官，颁告中外。
ér sòng rú sī mǎ guāng chì qí cǎi ǒu hé zhī wén yǐ wéi fú ruì nǎi xiǎo chén zhī chǎn ér zǎi xiàng shí zhī shì wǔ qí jūn yě
这句话大意是：而宋儒司马光斥其采偶合之文以为符瑞，乃小臣之谄，而宰相实之，是侮其君也。
jīn hóng jǐng zhī qū suī yú shēng nián jì hào ruò ǒu hé zhě rán bì xià yìng tiān shùn rén shào lóng zhèng tǒng yú jīn sì nián bó hǎi nèi wài wǎng bù guī xīn gù wú dài yú páng yǐn qū shuō yǐ wéi fú mìng
这句话大意是：今弘景之曲，虽于生年、纪号若偶合者，然陛下应天顺人，绍隆正统，于今四年，薄海内外，罔不归心，固无待于旁引曲说以为符命。
cóng qí suǒ yán kǒng qǐ chèn wěi zhī duān fēi suǒ yǐ dìng mín zhì
这句话大意是：从其所言，恐启谶纬之端，非所以定民志。
shì suì qǐn
这句话大意是：”事遂寝。
wù wǔ yǐ lóng qìng zhōu zhī liú bēi yuán chí shuǐ wèi shàng tián cì yǎ kè tè mù ěr
现代白话：戊午，以龙庆州之流杯园池、水硙上田赐雅克特穆你。
guǐ sì xiū pǔ tiān dà jiào
这句话大意是：癸巳，修普天大醮。
yù wáng lǎ tè nà shí li zhèn xi wǔ jìng wáng chāo sī bān děng qín yún nán zhū zéi jí qí jiàng xiào zhé yǐ xùn
这句话大意是：豫王喇特纳实哩、镇西武靖王绰斯班等擒云南诸贼及其将校，磔以徇。
guǐ mǎo zhōng shū shěng yán jiā xīng píng jiāng sōng jiāng jiāng yīn lú chǎng dàng shān shā tú shā tián zhī jí yú guān zhě cháng cì tā rén jīn qǐng gǎi cì yǎ kè tè mù ěr
现代白话：癸卯，中书省言：“嘉兴、平江、松江、江阴芦场、荡山、沙涂、沙田之籍于官者，尝赐他人，今请改赐雅克特穆你。
lìng yǒu sī rú shù gěi fù
这句话大意是：”令有司如数给付。
xià sì yuè bǐng wǔ shuò quán níng mín wáng tuō huan xiàn yín kuàng
这句话大意是：夏，四月，丙午朔，全宁民王托欢献银矿。
zhào shè yín chǎng tí jǔ sī lì zhōng zhèng yuàn
这句话大意是：诏设银场提举司，隶中政院。
mìng xī sēng yú wǔ tái jí wù líng shān zuò fó shì gè yī yuè wèi huáng zǐ gǔ lū dá lǎ qí fú
这句话大意是：命西僧于五台及雾灵山作佛事各一月，为皇子古噜达喇祈福。
wù shēn huáng gū lǔ guó dà zhǎng gōng zhǔ hōng
这句话大意是：戊申，皇姑鲁国大长公主薨。
yǐ gōng zhōng gāo lí nǚ zǐ cì yǎ kè tè mù ěr gāo lí guó wáng qǐng gē guó zhōng tián wèi zī sòng zhào qiǎn shǐ wǎng shòu zhī
现代白话：以宫中高丽女子赐雅克特穆你，高丽国王请割国中田为资送，诏遣使往受之。
fā wèi zú sān qiān zhù dà chéng tiān hù shèng sì gōng yì
这句话大意是：发卫卒三千助大承天护圣寺工役。
gēng xū zhào jiàn yǎ kè tè mù ěr shēng cí yú hóng qiáo nán shù bēi yǐ jì qí xūn
现代白话：庚戌，诏建雅克特穆你生祠于红桥南，树碑以纪其勋。
zhēn dìng wǔ zhì xiàn dì zhèn yú yuè bù zhǐ
这句话大意是：真定武陟县地震，逾月不止。
wù wǔ mìng xīng hé jiàn wū jū hǎi qīng shàng dōu jiàn wū jū yīng hú
这句话大意是：戊午，命兴和建屋居海青，上都建屋居鹰鹘。
gēng shēn níng guó lù jīng xiàn mín zhāng dào shā rén wèi dào dào dì jí cóng ér bù jiā gōng jū qiú qī nián bù jué
这句话大意是：庚申，宁国路泾县民张道，杀人为盗，道弟吉从而不加功，拘囚七年不决。
jí mǔ lǎo wú tā zǐ sūn zhōng shū shěng chén yǐ wén chì miǎn sǐ zhàng ér shì zhī bǐ yǎng qí mǔ
这句话大意是：吉母老，无他子孙，中书省臣以闻，敕免死，杖而释之，俾养其母。
rén xū
这句话大意是：壬戌，。
shū mì yuàn yán yún nán yǐ píng
这句话大意是：枢密院言：“云南已平，。
zhèn xi wǔ jìng wáng chāo sī bān zòu yán zhǒng rén pàn zhě suī yǐ lüè dìng
这句话大意是：镇西武靖王绰斯班奏言：‘种人叛者虽已略定，。
qí yú dǎng táo cuàn shān gǔ
这句话大意是：其馀党逃窜山谷，。
bù néng bì qí wú fǎn cè
这句话大意是：不能必其无反侧，。
qǐng liú jīng wáng é sū é bù hǎn jí zhū wáng suǒ nuò mù děng gè lǐng suǒ bù tún zhù yī èr suì
这句话大意是：请留荆王额苏额布罕及诸王索诺木等各领所部屯驻一二岁，。
yǐ shì wēi zhòng
这句话大意是：以示威重。
cóng zhī
这句话大意是：’”从之。
réng mìng yù wáng fēn bīng gòng shǒu yī suì yǐ zhèn jí zhī yú jūn jiē qiǎn hái suǒ bù tǒng bīng guān zhào fù quē
这句话大意是：仍命豫王分兵共守一岁以镇辑之，馀军皆遣还所部，统兵官召赴阙。
jiǎ zǐ zhào gù shàng shū shěng chéng xiàng tuō kè tuō kě shì sān bǎo nǔ lì yǐ suǒ jí jiā zī hái qí jiā
这句话大意是：甲子，诏：“故尚书省丞相托克托，可视三宝努例，以所籍家资还其家。
yù shǐ tái yán tóng qiān zhōng zhèng yuàn shì yīn zhòng róng jiān tān xié nìng mào āi jū guān zhào chù zhī
这句话大意是：御史台言同佥中政院事殷仲容，奸贪邪佞，冒哀居官，诏黜之。
wù chén kuí zhāng gé yǐ zuǎn xiū jīng shì dà diǎn qǐng cóng hàn lín guó shǐ yuàn qǔ tuō bù qí yán yī shū yǐ jì tài zǔ yǐ lái shì jì zhào yǐ mìng hàn lín xué shì chéng zhǐ yā bù hā tǎ sī hā yā
这句话大意是：戊辰，奎章阁以纂修《经世大典》，请从翰林、国史院取《托布齐延》一书以纪太祖已来事迹，诏以命翰林学士承旨押布哈、塔斯哈雅。
yā bù hā yán tuō bù qí yán shì guān mì jìn fēi kě lìng wài rén chuán xiě chén děng bù gǎn fèng zhào
这句话大意是：押布哈言：“《托布齐延》事关秘禁，非可令外人传写，臣等不敢奉诏。
cóng zhī
这句话大意是：”从之。
héng zhōu lù bǐ suì hàn huáng réng dà shuǐ mín shí cǎo mù dài jìn yòu yì lì zhě shí jiǔ
这句话大意是：衡州路比岁旱蝗，仍大水，民食草木殆尽，又疫疠者十九。
rén shēn hú nán dào xuān wèi sī qǐng zhèn liáng mǐ wàn dàn cóng zhī
这句话大意是：壬申，湖南道宣慰司请赈粮米万石，从之。
wǔ yuè jiǎ wǔ yǐ píng jiāng guān tián wǔ bǎi qǐng lì dào tián tí jǔ sī lì gōng xiāng dōu zǒng guǎn fǔ
这句话大意是：五月，甲午，以平江官田五百顷立稻田提举司，隶宫相都总管府。
yǐ wèi zuǎn xiū huáng cháo jīng shì dà diǎn chéng
这句话大意是：乙未，纂修《皇朝经世大典》成。
bǐng shēn dì rú shàng dōu chì zài jīng bǎi sī rì jí gōng shǔ zì chén zhì mù wù fèi shì
这句话大意是：丙申，帝如上都，敕在京百司日集公署，自辰至暮勿废事。
wù xū cì hóng qiáo lín shì yǎ kè tè mù ěr shēng cí
现代白话：戊戌，次红桥，临视雅克特穆你生词。
liù yuè yǐ sì shuò jiān chá yù shǐ hán yuán shàn yán lì dài guó xué jiē shèng dú běn cháo guó xué shēng jǐn sì bǎi yuán yòu fù fēn biàn měng gǔ sè mù hàn rén zhī é
这句话大意是：六月，乙巳朔，监察御史韩元善言：“历代国学皆盛，独本朝国学生仅四百员，又复分辨蒙古、色目、汉人之额。
qǐng fán měng gǔ sè mù hàn rén bù xiàn yuán é jiē de rù xué
这句话大意是：请凡蒙古、色目、汉人，不限员额皆得入学。
yòu jiān chá yù shǐ chén shǒu zhōng yán fán shì zhě qīn lǎo bié wú tā dīng shì yǎng qǐng bù xiàn dì fāng míng cì cóng yōu fù jìn qiān diào zhù guǎng zhōng xiào zhī dào
这句话大意是：”又，监察御史陈守中言：“凡仕者亲老，别无他丁侍养，请不限地方名次，从优附近迁调，庶广忠孝之道。
jiē bù bào
这句话大意是：”皆不报。
yǐ mǎo jiān chá yù shǐ chén liáng hé zhè dōng lián fǎng shǐ tuō kè tuō liú yán ē fù quán jiān dōu ěr sū yòu qí shēng mǔ hé shì běn fù zhī qiè ér xiōng qī zhī nǎi mào qǐng fēng zèng qǐng chù bà xiàn zhí zhuī huán zèng ēn
现代白话：乙卯，监察御史陈良，劾浙东廉访使托克托刘延：“阿附权奸都你苏，又，其生母何氏，本父之妾而兄妻之，乃冒请封赠，请黜罢宪职，追还赠恩。
cóng zhī
这句话大意是：”从之。
guǐ hài zhào zhū guān lì zài zhí yì huò shǒu dài wèi rèn wéi rén xíng qiú guān shuō qí yǒu suǒ qǔ zhě guān rú shí èr zhāng lùn zāng lì ba bù xù zhōng qí shēn
这句话大意是：癸亥，诏：“诸官吏在职役或守代未任，为人行赇关说，其有所取者，官如十二章论赃，吏罢不叙终其身；。
suī wú suǒ qǔ ér sòng qǐ miè yóu jǐ zhě zuì jiā cháng rén yī děng
这句话大意是：虽无所取而讼起灭由己者，罪加常人一等。
yún nán chū zhēng jūn xī hái wū sā luō luō mán fù shā shù jūn huáng hǎi cháo děng sā jiā bó yòu shā lüě liáng mín wéi luàn
这句话大意是：云南出征军悉还，乌撒、罗罗蛮复杀戍军黄海潮等，撒加伯又杀掠良民为乱。
bǐng yín mìng yún nán xíng shěng yuàn fán jìng shàng zhū guān shù bīng wèi kě qīng chè yi sì huǎn jí yǐ zhì qí biàn
这句话大意是：丙寅，命云南行省、院：“凡境上诸关戍兵，未可轻撤，宜俟缓急以制其变。
qiū qī yuè xīn sì jì ěr hǎ dá ěr zuò zuì dāng liú yuǎn yǐ téng jí sī jiù shì gù shì zhī
现代白话：秋，七月，辛巳，济你哈达你坐罪当流远，以腾吉斯舅氏故释之。
rén wǔ jiān chá yù shǐ zhāng yì děng yán sì chuān xíng shěng píng zhāng qí chè tái wéi rén fǎn fù bù kě xìn rèn jīn yún nán wèi píng yǔ shǔ jiē jìng yi xuē guān yuǎn cuàn
这句话大意是：壬午，监察御史张益等言：“四川行省平章奇彻台为人反复，不可信任，今云南未平，与蜀接境，宜削官远窜。
zhào duó qí zhì mìng jīn fú tóng qī nú jìn gù yú guǎng dōng
这句话大意是：”诏夺其制命、金符，同妻孥禁锢于广东。
dīng hài hǎi nán lí zéi zuò luàn zhào jiāng xī hú guǎng liǎng shěng hé bīng bǔ zhī
这句话大意是：丁亥，海南黎贼作乱，诏江西、湖广两省合兵捕之。
yǐ wèi lì mǐn zǐ shū yuàn yú jì nán
这句话大意是：乙未，立闵子书院于济南。
gēng zǐ guǎng xī yáo zéi píng
这句话大意是：庚子，广西猺贼平。
guǐ mǎo zhī xíng shū mì yuàn shì chè ěr tè mù ěr yǐ bīng tǎo pàn mán lù qí dǎng qī bǎi yú rén
现代白话：癸卯，知行枢密院事彻你特穆你以兵讨叛蛮，戮其党七百馀人。
dà níng hé zhòng xiàn hé qiān qī xùn fu jīng qí mén
这句话大意是：大宁和众县何千妻殉夫，旌其门。
bā yuè jiǎ chén shuò rì yǒu shí zhī
这句话大意是：八月，甲辰朔，日有食之。
xīn hài dì zhì zì shàng dōu
这句话大意是：辛亥，帝至自上都。
jiǎ yín mìng xuān kè tí jǔ sī wú shōu yǎ kè tè mù ěr dǐ shè shāng dài shuì
现代白话：甲寅，命宣课提举司毋收雅克特穆你邸舍商贷税。
jiāng zhè shuǐ huài tián sì shí bā wàn bā qiān yú qǐng
这句话大意是：江浙水，坏田四十八万八千馀顷。
zhào huáng zǐ gǔ lū dá lǎ chū jū yǎ kè tè mù ěr jiā
现代白话：诏皇子古噜达喇出居雅克特穆你家；。
jiǔ yuè guǐ yǒu shuò shì è ěr gēn sà li zhái mìng yǎ kè tè mù ěr fèng huáng zǐ gǔ lū dá lǎ jū zhī
现代白话：九月，癸酉朔，市鄂你根萨哩宅，命雅克特穆你奉皇子古噜达喇居之。
yǐ hài mìng liú shǒu sī fā jūn shì zhù zhu bi tái yú dà chéng tiān hù shèng sì dōng
这句话大意是：乙亥，命留守司发军士，筑驻跸台于大承天护圣寺东。
yù shǐ tái chén hé zòu sì chuān xíng shěng cān zhèng mǎ róng fā liáng liù qiān dàn xiǎng yún nán jūn zhōng dào zhé hái yù jiè fèng chāo yī shí jiǔ dìng yǐ qǔ qiè yòu gòu mà píng zhāng wāng tāo chāng zuì suī méng yòu nán rèn zǎi fǔ
这句话大意是：御史台臣劾奏：“四川行省参政马镕，发粮六千石饷云南军，中道辄还，预借俸钞一十九锭以娶妾，又诟骂平章汪涛昌，罪虽蒙宥，难任宰辅。
dì yuē gāng cháng zhī lǐ zūn bēi zhī fēn měng wú suǒ zhī qí hé yǐ jū shàng ér lín xià
现代白话：”帝曰：“纲常之理，尊卑之分，懵无所知，其凭什么居上而临下！
jí ba zhī
这句话大意是：亟罢之！
bǐng zǐ hǎi nán zéi wáng zhōu jiū lǜ shí jiǔ dòng mán èr wàn yú rén zuò luàn
这句话大意是：丙子，海南贼王周，纠率十九洞蛮二万馀人作乱。
mìng diào guǎng dōng fú jiàn bīng lì hú guǎng zuǒ chéng yī lǎ sì nǔ tǒng lǐng tǎo bǔ
这句话大意是：命调广东、福建兵隶湖广左丞伊喇四努统领讨捕。
hú zhōu ān jí xiàn jiǔ yǔ tài hú yì piào méi jū mín zhèn zhī
这句话大意是：湖州安吉县久雨，太湖溢，漂没居民，赈之。
dīng hài yù shǐ tái yán jiāng xī xíng shěng cān zhèng li yǔn zhōng nǎi gù nèi shì li bāng níng yǎng zǐ qì zhì yōng xià wù tāo zhòng xuǎn yi chù bà
这句话大意是：丁亥，御史台言：“江西行省参政李允中，乃故内侍李邦宁养子，器质庸下，误叨重选，宜黜罢。
cóng zhī
这句话大意是：”从之。
yún nán lù yú fù pàn shā wū sā xuān wèi shǐ yī lū dōng chuān lù zǒng guǎn fǔ pàn guān jiā huī dí děng èr shí yú rén lǜ bīng jī luō luō sī kòu shùn yuán lù
这句话大意是：云南禄余复叛，杀乌撒宣慰使伊噜、东川路总管府判官嘉珲迪等二十馀人，率兵击罗罗斯，寇顺元路。
dīng yǒu yún nán xíng shěng qiǎn dōu shì nuò hǎi zhèn fǔ luán zhì děng fèng zhào wǎng yù lù yú jí shòu yǐ cān zhèng zhì mìng zhì sā jiā guān lù yú jù bù shòu
这句话大意是：丁酉，云南行省遣都事诺海、镇抚栾智等奉诏往谕禄余及授以参政制命，至撒家关，禄余拒不受。
é ér zéi dà zhì nuò hǎi yīn yǔ lì zhàn zéi nǎi tuì
这句话大意是：俄而贼大至，诺海因与力战，贼乃退。
jí wǎn wū sā bīng rù shùn yuán jìng zuǒ chéng tè mù ěr bù hā yù zéi nuò hǎi fù jiù zhèn xuān zhào zhāo zhī suì yù hài tè mù ěr bù hā děng liǎn bīng hái
现代白话：及晚，乌撒兵入顺元境，左丞特穆你布哈御贼，诺海复就阵宣诏招之，遂遇害，特穆你布哈等敛兵还。
dōng shí yuè jǐ yǒu wèi huáng zǐ gǔ lū dá lǎ zuò fó shì shì zài jīng qiú sǐ zuì zhě èr rén zhàng zuì zhě sì shí qī rén
这句话大意是：冬，十月，己酉，为皇子古噜达喇作佛事，释在京囚死罪者二人，杖罪者四十七人。
guǐ chǒu měng gǔ dōu yuán shuài qí lǎ yǐn bīng jī ā hā zéi dǎng yú jìng jiāng lù hǎi zhōng shān wèi yún tī dēng shān pò qí zhà shā zéi wǔ bǎi yú rén
这句话大意是：癸丑，蒙古都元帅齐喇引兵击阿哈贼党于靖江路海中山，为云梯登山，破其栅，杀贼五百馀人；。
tú qìn zhī dì bì lǐ kè tú kù tú qí jǔ jiā fù hǎi sǐ
这句话大意是：图沁之弟必里克图库图齐，举家赴海死。
wù wǔ wú jiāng zhōu dà fēng yǔ tài hú yì piào méi lú shè
这句话大意是：戊午，吴江州大风雨，太湖溢，漂没庐舍。
xīn yǒu mìng jiāng zhè xíng shěng zhèn zhī
这句话大意是：辛酉，命江浙行省赈之。
bǐng yín yǎ kè tè mù ěr qǔ máo niú wǔ shí yú xī yù lái xiàn
现代白话：丙寅，雅克特穆你取牦牛五十于西域来献。
shí yī yuè rén shēn shuò rì yǒu shí zhī
这句话大意是：十一月，壬申朔，日有食之。
yún nán xíng shěng yán yī qí bù xī zhī de suǒ mù guó mǎ suì gěi yán yǐ měi yuè shàng yín rì dàn zhī zé mǎ jiàn wú bìng
这句话大意是：云南行省言：“伊奇布锡之地所牧国马，岁给盐，以每月上寅日啖之，则马健无病。
bǐ yīn bù hū pàn luàn yún nán yán bù kě dào mǎ duō bìng sǐ
这句话大意是：比因布呼叛乱，云南盐不可到，马多病死。
zhào sì chuān xíng shěng yǐ yán gěi zhī
这句话大意是：”诏四川行省以盐给之。
yǐ hài li yàn tōng xiāo bù lán xī děng móu fǎn fú zhū
这句话大意是：乙亥，李彦通、萧布兰奚等谋反，伏诛。
guǐ wèi zhào yǎng yǎ kè tè mù ěr zhī zǐ tǎ lǎ hā wèi zi cì jū dì
现代白话：癸未，诏养雅克特穆你之子塔喇哈为子，赐居弟。
lóng xiáng sī shǐ huang hū ěr bù hā yán hǎi nán suǒ jiàn dà xīng lóng pǔ shí sì gōng fèi hào ráng lí rén bù shèng qí rǎo yǐ gù wéi luàn
现代白话：隆祥司使晃忽你布哈言：“海南所建大兴龙普时寺，工费浩穰，黎人不胜其扰，以故为乱。
zhào hú guǎng xíng shěng chén bù hā jí xuān wèi xuān fǔ èr sī lǐng qí yì réng mìng lián fǎng sī lì zhī
这句话大意是：”诏湖广行省臣布哈及宣慰、宣抚二司领其役，仍命廉访司莅之。
shí èr yuè wù shēn shǎn xī xíng tái yù shǐ ní gǔ bā gāo tǎn děng hé zòu běn tái jiān chá yù shǐ chén liáng shì shì sì dú xùn sī pò fǎ qǐng bà zhí jí zāng hái guī tián lǐ
这句话大意是：十二月，戊申，陕西行台御史尼古巴、高坦等劾奏：“本台监察御史陈良，恃势肆毒，徇私破法，请罢职籍赃，还归田里。
zhào suī huì shè qí zhǔn fēng xiàn lì zhuī duó chì mìng yú rú suǒ zòu
这句话大意是：”诏：“虽会赦，其准风宪例，追夺敕命，馀如所奏。
yǐ huáng jīn fú juān wén yuē yì zhōng xùn yì dí jié tóng xūn cì xī yù qīn jūn fù dōu zhǐ huī shǐ qí chè yǐ jīng qí tiān lì chū hóng qiáo zhàn gōng
这句话大意是：以黄金符镌文曰：“翊忠徇义、迪节同勋”，赐西域亲军副都指挥使奇彻，以旌其天历初红桥战功。
rén zǐ fù mìng zhū wáng hū lǎ chūn hái zhèn yún nán
这句话大意是：壬子，复命诸王呼喇春还镇云南。
guǐ chǒu hé nán hé běi dào lián fǎng fù shǐ sēng jiā nǔ yán zì gǔ qiú zhōng chén bì yú xiào zǐ zhī mén
这句话大意是：癸丑，河南、河北道廉访副使僧嘉努言：“自古求忠臣必于孝子之门。
jīn guān yú cháo shí nián bù xǐng jìn zhě yǒu zhī fēi wú sī qīn zhī xīn shí yóu cháo tíng wú gěi jiǎ xǐng qīn zhī zhì ér yǒu shàn lí guān cì zhī jìn
这句话大意是：今官于朝十年不省觐者有之，非无思亲之心，实由朝廷无给假省亲之制，而有擅离官次之禁。
gǔ lǜ zhū zhí guān fù mǔ zài sān bǎi lǐ yú sān nián tīng yī gěi dìng shěng jiǎ èr shí rì
这句话大意是：古律，诸职官父母在三百里，于三年听一给定省假二十日；。
wú fù mǔ zhě wǔ nián tīng yī gěi bài mù jiǎ shí rì
这句话大意是：无父母者，五年听一给拜墓假十日。
yǐ cǐ tuī zhī fù mǔ zài sān bǎi lǐ yǐ zhì wàn lǐ yi jì dào lǐ yuǎn jìn dìng lì jià qī
这句话大意是：以此推之，父母在三百里以至万里，宜计道里远近，定立假期。
qí yīng xǐng jìn ér bù xǐng jìn zhě zuò yǐ zuì
这句话大意是：其应省觐而不省觐者坐以罪；。
ruò zhà mào jià qī guī bì yǐ yǎn qí zuì yǔ zhà bēn sāng zhě tóng kē
这句话大意是：若诈冒假期，规避以掩其罪，与诈奔丧者同科。
mìng zhòng shū shěng lǐ bù xíng bù jí hàn lín jí xián kuí zhāng gé yì zhī
这句话大意是：”命中书省、礼部、刑部及翰林、集贤、奎章阁议之。
guǐ hài yǔ mù bīng
这句话大意是：癸亥，雨木冰。
shì suì yǐ jí xián dà xué shì yuè zhù wèi jiāng xī xíng shěng píng zhāng zhèng shì
这句话大意是：是岁，以集贤大学士岳柱为江西行省平章政事。
shí yǒu wū gào fù mín fù yǒng níng wáng guān tǎng yín bā bǎi yú dìng zhě zhōng shū qiǎn shǐ zhū lù zhēng zhī
这句话大意是：时有诬告富民负永宁王官帑银八百馀锭者，中书遣使诸路征之。
shǐ zhì jiāng xī yuè zhù yuē shì shè wū wǎng bù kě fèng mìng
这句话大意是：使至江西，岳柱曰：“事涉诬罔，不可奉命。
liáo zuǒ zhòng wéi zǎi chén yì yuè zhù yuē mín wèi bāng běn shāng běn yǐ liǎn yuàn yì fēi zǎi xiàng fú yě
这句话大意是：”僚佐重违宰臣意，岳柱曰：“民为邦本，伤本以敛怨，亦非宰相福也。
lìng shǐ zhě yǐ cǐ yì fù mìng
这句话大意是：”令使者以此意复命。
yǎ kè tè mù ěr wén qí yán gǎn wù mìng xíng bù jié zhì de wū wǎng zhuàng zuò gào zhě zuì yǐ qí shì wén dì jiā zhī tè cì bì bó jí shàng zūn jiǔ
现代白话：雅克特穆你闻其言感悟，命刑部诘治，得诬罔状，坐告者罪，以其事闻，帝嘉之，特赐币帛及上尊酒。
guì yáng zhōu mín zhāng sī jìn děng xiào jù èr qiān yú zhòng zhōu xiàn bù néng zhì guǎng dōng xuān wèi sī qǐng fā bīng bǔ zhī yuè zhù yuē yǒu sī bù néng fǔ suí biān mín nǎi yù jiǎo xìng xīng bīng yǐ wéi mín hài yá
这句话大意是：桂阳州民张思进等，啸聚二千馀众，州县不能治，广东宣慰司请发兵捕之，岳柱曰：“有司不能抚绥边民，乃欲侥幸兴兵以为民害邪！
qiǎn qiān hù wáng yīng wǎng wèn zhuàng
这句话大意是：遣千户王英往问状。
yīng zhí dǐ zéi cháo yù yǐ huò fú zéi yuē zhì wǒ wèi fēi zhě liǎng xún jiǎn sī ěr wǒ děng hé gǎn yǒu yì xīn zāi
现代白话：英直抵贼巢，谕以祸福，贼曰：“致我为非者，两巡检司耳，我等何敢有异心啊！
yù qí zhòng shǐ fù yè yī fāng yǐ níng
这句话大意是：”谕其众使复业，一方以宁。
yuè zhù è ěr gēn sà lǐ zhī zǐ yě
现代白话：岳柱，鄂你根萨理之子也。
jiān chá yù shǐ chén sī qiān yán quán héng zhī bì yǒu sì rù shì zhī mén tài duō chù zhì zhī fǎ tài jiǎn zhōu jùn zhī rèn tài yān cháo shěng zhī chú tài sù
这句话大意是：监察御史陈思谦言：“铨衡之弊有四：入仕之门太多，黜陟之法太简，州郡之任太淹，朝省之除太速。
qǐng shè sān cè yǐ jiù sì bì yī yuē zhì yuán sān shí nián yǐ hòu zēng shè yá mén rǒng làn bù jí zhě cóng shí jiǎn bìng
这句话大意是：请设三策以救四弊：一曰至元三十年以后增设衙门，冗滥不急者，从实减并；。
qí wài yǒu xuǎn fǎ zhě bìng rù zhōng shū
这句话大意是：其外有选法者，并入中书。
èr yuē yi cān zhuó gǔ zhì shè bì jǔ zhī kē lìng sān pǐn yǐ xià gè jǔ suǒ zhī de cái zé shòu shǎng shī shí zé shòu fá
这句话大意是：二曰宜参酌古制，设辟举之科，令三品以下各举所知，得才则受赏，失实则受罚。
sān yuē gǔ zhě là shǐ rù wèi sān gōng láng guān chū zǎi bǎi lǐ gài shǐ wài zhí shi cháo tíng zhì tǐ nèi guān zhī mín jiān lì bìng
这句话大意是：三曰古者剌史入为三公，郎官出宰百里，盖使外职识朝廷治体，内官知民间利病。
jīn hòu lì xiàn yǐn yǒu néng shēng shàn zhèng zhě shòu láng guān yù shǐ lì jùn shǒu yǒu jī cái yì jī zhě rèn xiàn shǐ shū shàng qí yú gè yàn zī pǐn tōng qiān
这句话大意是：今后历县尹有能声善政者，授郎官、御史，历郡守有奇才异绩者，任宪使、书尚，其馀各验资品通迁。
zài nèi zhě bù dé sān kǎo lián rèn jīng guān zài wài zhě xū lì liǎng rèn nǎi qiān nèi zhí
这句话大意是：在内者不得三考连任京官，在外者须历两任乃迁内职；。
jī fēi chū lèi shǒu bù bài guān zhě zé xún yǐ nián láo chǔ yǐ cháng diào
这句话大意是：绩非出类，守不败官者，则循以年劳，处以常调。
fán cháo quē guān yuán xū èr shí yuè zhī shàng fāng xǔ qiān chú
这句话大意是：凡朝缺官员，须二十月之上，方许迁除。
dì mìng zhōng shū yì xíng zhī
这句话大意是：”帝命中书议行之。
shí yǒu guān jū sàng zhě wǎng wǎng duó qíng qǐ fù sī qiān yán sān nián zhī sàng wèi zhī dá lǐ zì fēi jīn gé bù kě cóng quán
这句话大意是：时有官居丧者，往往夺情起复，思谦言：“三年之丧，谓之达礼，自非金革，不可从权。
suì zhe yú lìng
这句话大意是：”遂著于令。
yǒu zhào qǐ bào yán sì sī lián yuē bīng huāng zhī yú dāng ba tǔ mù yǐ shū mín lì
这句话大意是：有诏起报严寺，思廉曰：“兵荒之馀，当罢土木以舒民力。
dì jiā zhī yuē cǐ zhèng de zǔ zōng lì tái xiàn zhī yì jì cǐ shì yǒu dāng yán zhě wú yǐn
这句话大意是：”帝嘉之曰：“此正得祖宗立台宪之意，继此事有当言者无隐。
cì jiān qǐ jīng zhī
这句话大意是：”赐缣绮旌之。
sī qiān yòu zhī sūn yě
这句话大意是：思谦，祐之孙也。
dì xìng kuí zhāng gé mìng qǔ guó shǐ yuè zhī zuǒ yòu yú kuì yǐ wǎng guó shǐ yuàn cháng èr wú gǎn yán
这句话大意是：帝幸奎章阁，命取国史阅之，左右舁匮以往，国史院长贰无敢言。
biān xiū lǚ sī chéng zhēng yuē guó shǐ jì dāng dài rén jūn shàn è zì gǔ tiān zǐ wú guān yuè zhī zhě
这句话大意是：编修吕思诚争曰：“国史纪当代人君善恶，自古天子无观阅之者。
nǎi zhǐ
这句话大意是：”乃止。
zhì shùn sān nián
这句话大意是：◎至顺三年。
chūn zhēng yuè guǐ yǒu mìng qián gāo lí guó wáng wáng dào réng wèi gāo lí guó wáng cì jīn yìn
这句话大意是：春，正月，癸酉，命前高丽国王王焘仍为高丽国王，赐金印。
chū dào yǒu jí mìng qí zi zhēn xí wáng jué
这句话大意是：初，焘有疾，命其子桢袭王爵。
zhì shì dào jí yù gù fù wèi
这句话大意是：至是焘疾愈，故复位。
jǐ mǎo ba zhū jiàn zào gōng yì wéi chéng guō hé qú qiáo dào cāng kù wù jìn
这句话大意是：己卯，罢诸建造工役，惟城郭、河渠、桥道、仓库勿禁。
guǎng xī luō wéi lǐ pàn kòu mǎ wǔ chōng děng gōng xiàn nà mǎ wéi děng zhài mìng guǎng xī xuān wèi sī yán jūn yù zhī
这句话大意是：广西罗韦里叛寇马武冲等攻陷那马违等寨，命广西宣慰司严军御之。
yī quē chè ěr mào qǐng wèi shì chú sù dāng zuò zuì yǎ kè tè mù ěr qǐng shì zhī
现代白话：伊阙彻你冒请卫士刍粟，当坐罪，雅克特穆你请释之。
wù zǐ wàn ān jūn lí zéi wáng nú luō děng kòu lín shuǐ xiàn
这句话大意是：戊子，万安军黎贼王奴罗等寇临水县。
jǐ chǒu sì chuān xíng shěng yán qù nián jiǔ yuè zuǒ chéng tè mù ěr bù hā yǔ lù yú zéi bīng zhàn bèi chuàng zéi suì qīn jìng qǐng diào chóng qìng xù zhōu bīng èr qiān wǔ bǎi rén wǎng jiù zhī
现代白话：己丑，四川行省言：“去年九月，左丞特穆你布哈与禄余贼兵战被创，贼遂侵境，请调重庆、叙州兵二千五百人往救之。
shùn yuán xuān fǔ sī yì yán zéi liè xíng yíng wèi shí liù suǒ qǐng diào bīng fēn dào bèi yù
这句话大意是：”顺元宣抚司亦言：“贼列行营为十六所，请调兵分道备御。
zhào shàng dōu liú shǒu sī wèi yǎ kè tè mù ěr jiàn jū dì
现代白话：诏上都留守司为雅克特穆你建居第。
yù shǐ tái yán xuǎn chú yún nán lián fǎng sī guān duō tuō gù bù xíng jīn yǒu rú shì zhě fēng xiàn wù fù yòng
这句话大意是：御史台言：“选除云南廉访司官，多托故不行，今有如是者，风宪勿复用。
zhì kě
这句话大意是：”制可。
gēng zǐ kuí lù zhōng xìn zhài dòng zhǔ ā jù shén yòng hé dòng mán bā bǎi yú rén kòu shī zhōu
这句话大意是：庚子，夔路忠信寨洞主阿具什用合洞蛮八百馀人寇施州。
èr yuè wù shēn yún nán xíng shěng yán huì tōng zhōu tǔ guān ā sài jí hé xī ā lēi děng yǔ luō luō zéi děng qiān wǔ bǎi rén kòu huì chuān lù zhī bo lóng cūn
这句话大意是：二月，戊申，云南行省言：“会通州土官阿赛及河西阿勒等，与罗罗贼等千五百人，寇会川路之卜龙村；。
yòu lù yú jiāng yǐn bīng yǔ máng bù hé kòu luō luō sī jié dà dù hé jīn shā jiāng yǐ gōng dōng chuān huì tōng děng zhōu qǐng fèng xiān suǒ jiàng zhào shū zhāo yù zhī bù fèng mìng zé zhòng yí jìn jūn
这句话大意是：又，禄馀将引兵与茫部合寇罗罗斯，截大渡河、金沙江以攻东川、会通等州，请奉先所降诏书招谕之，不奉命则众宜进军。
zhì kě
这句话大意是：”制可。
jǐ yǒu lù yú yán yú sì chuān xíng shěng yuē zì fù zǔ shì wèi wū sā tǔ guān xuān wèi shǐ pèi hǔ fú sù wú yì xīn
这句话大意是：己酉，禄余言于四川行省曰：“自父祖世为乌撒土官宣慰使，佩虎符，素无异心。
nǎng wèi bù hū yòu xié
这句话大意是：曩为布呼诱胁。
bǐ wén cháo tíng zhāo yù ér jīn xiàn qī yǐ guò qǐ zài jiàng zhào shè jí lǜ sì lù tǔ guān chū jiàng
这句话大意是：比闻朝廷招谕，而今限期已过，乞再降诏赦，即率四路土官出降。
réng qǐ gǎi shǔ sì chuān shěng lì yǒng níng lù jì de xiū xī
这句话大意是：仍乞改属四川省，隶永宁路，冀得休息。
xíng shěng yǐ wén
这句话大意是：”行省以闻。
zhào zhōng shū shū mì yù shǐ zhū dà chén zá yì zhī
这句话大意是：诏中书、枢密、御史诸大臣杂议之。
jí xián dà xué shì zhì shì wáng yuē zú
这句话大意是：集贤大学士致仕王约卒。
xīn yǒu yǎ kè tè mù ěr jiān kuí zhāng gé dà xué shì lǐng kuí zhāng gé xué shì yuàn shì
现代白话：辛酉，雅克特穆你兼奎章阁大学士、领奎章阁学士院事。
jǐ sì zhào xiū qū fù xiān shèng miào
这句话大意是：己巳，诏修曲阜先圣庙。
qióng zhōu yǒu èr jǐng jiù míng jīn fèng máo de
这句话大意是：邛州有二井，旧名金凤、茅地。
tiān lì chū dì zhèn yán shuǐ yǒng yì zhōu mín hóu kūn yuàn zuò shí qì zhǔ yán ér shū kè yú guān zhào sì chuān zhuǎn yùn yán sī zhǔ zhī
这句话大意是：天历初地震，盐水涌溢，州民侯坤愿作什器煮盐而输课于官，诏四川转运盐司主之。
sān yuè gēng wǔ shuò zhōng shū shěng yán fán yuǎn shù jūn guān sǐ ér guī zàng zhě yi shì mín guān lì gěi dào lǐ zhī fèi
这句话大意是：三月，庚午朔，中书省言：“凡远戍军官死而归葬者，宜视民官例，给道里之费。
yòu sì chuān yì hù bǐ yǐ jūn xìng xiāo fá yi qiǎn guān tóng háng shěng liàng jì zhī
这句话大意是：又，四川驿户，比以军兴消乏，宜遣官同行省量济之。
zhì kě
这句话大意是：”制可。
yǎ kè tè mù ěr yán píng jiāng sōng jiāng diàn shān hú wéi tián fāng wǔ bǎi qǐng yǒu jī dāng rù guān liáng qī qiān qī bǎi shí
现代白话：雅克特穆你言：“平江、松江淀山湖圩田方五百顷有奇，当入官粮七千七百石。
qí zǒng tián zhě sǐ pō wéi rén zhàn gēng
这句话大意是：其总田者死，颇为人占耕。
jīn chén yuàn zēng liáng wèi wàn dàn rù guān lìng rén diàn zhǒng yǐ suǒ de yú mǐ shàn chén dì sà dūn
这句话大意是：今臣愿增粮为万石入官，令人佃种，以所得馀米赡臣弟萨敦。
cóng zhī
这句话大意是：”从之。
luò shuǐ yì
这句话大意是：洛水溢。
jǐ chǒu fù lì gōng dé shǐ sī
这句话大意是：己丑，复立功德使司。
guǐ sì huáng zǐ gǔ lū dá lǎ gēng míng yǎ kè tè gǔ sī
这句话大意是：癸巳，皇子古噜达喇更名雅克特古斯。
xià sì yuè wù shēn dà níng lù dì zhèn
这句话大意是：夏，四月，戊申，大宁路地震。
wù wǔ guó shī bì lán nà shi lǐ yǔ gù ān xī wáng zǐ yī lū tè mù ěr děng móu wéi bù guǐ fú zhū
现代白话：戊午，国师必兰纳识里与故安西王子伊噜特穆你等谋为不轨，伏诛。
yǒu sī jí zhī de qí rén chù tǔ tián jīn yín dài bèi qián bì dǐ shè shū huà qì wán yǐ jí fù rén qī bǎo zhuāng jù jià zhí jù wàn wàn
这句话大意是：有司籍之，得其人畜、土田、金银、贷贝、钱币、邸舍、书画、器玩以及妇人七宝装具，价值巨万万。
mìng yǒu sī wèi ba yán jiàn shēng cí lì jì gōng bēi yú zhuō zhōu
这句话大意是：命有司为巴延建生祠，立纪功碑于涿州；。
réng bié jiàn cí lì bēi yú biàn liáng
这句话大意是：仍别建祠，立碑于汴梁。
wù chén miǎn yún nán xíng shěng tián zū sān nián
这句话大意是：戊辰，免云南行省田租三年。
qián zhōng shū yòu chéng xiàng tài fù ba dá xī zú
这句话大意是：前中书右丞相太傅巴达锡卒。
ba dá xī qīng shèn kuān hòu hào chēng zhǎng zhě qí mò yě pín wú yǐ wéi liǎn
这句话大意是：巴达锡清慎宽厚，号称长者，其殁也，贫无以为敛。
zèng tài shī zhuī fēng wēi píng wáng
这句话大意是：赠太师，追封威平王。
wǔ yuè jiǎ xū sà tí qǐng bèi lù dēng jí yǐ lái gù ràng míng zōng wǎng fù zòu yán qí yú xùn chì cí mìng jí yǎ kè tè mù ěr děng xuān lì xiào zhōng zhī jī mìng duō lái xù wèi měng gǔ tuō bù qí yán yī shū zhì zhī kuí zhāng gé cóng zhī
现代白话：五月，甲戌，萨题请备录登极以来固让明宗往复奏言，其馀训敕、辞命及雅克特穆你等宣力效忠之迹，命多来续为《蒙古托布齐延》一书，置之奎章阁，从之。
wù yín jīng shī dì zhèn yǒu shēng
这句话大意是：戊寅，京师地震有声。
gēng yín dì rú shàng dōu
这句话大意是：庚寅，帝如上都。
rén chén tài cháng bó shì wáng zàn yán gè chù qǐng jiā fēng shén miào làn jí yín cí
这句话大意是：壬辰，太常博士王瓒言：“各处请加封神庙，滥及淫祠。
àn lǐ jīng yǐ láo dìng guó yǐ sǐ qín shì néng yù dà zāi néng hàn dà huàn zé sì zhī
这句话大意是：按《礼经》，以劳定国，以死勤事，能御大灾，能捍大患，则祀之。
qí fēi sì diǎn zhī shén jīn hòu bù xǔ jiā fēng
这句话大意是：其非祀典之神，今后不许加封。
zhì kě
这句话大意是：”制可。
zhuī fēng yán zǐ fù yán wú yáo wèi yǐ guó gōng shì wén yù mǔ qí jiāng shì yǐ guó fū rén shì duān xiàn
这句话大意是：追封颜子父颜无繇为已国公，谥文裕，母齐姜氏已国夫人，谥端献；。
qī sòng dài shì yǎn guó fū rén shì zhēn sù
这句话大意是：妻宋戴氏兖国夫人，谥贞素。
biàn liáng zhī qiáo zhōu chén zhōu kāi fēng zhī lán yáng fēng qiū zhū xiàn hé shuǐ yì
这句话大意是：汴梁之瞧州、陈州、开封之兰阳、封丘诸县河水溢。
hū tuó hé jué
这句话大意是：滹沱河决。
liù yuè jǐ yǒu yǐ yù shǐ zhōng chéng zhào shì ān wèi zhōng shū zuǒ chéng
这句话大意是：六月，己酉，以御史中丞赵世安为中书左丞。
yǐ chǒu jìn zhū bǔ shì yīn yáng rén wú chū rù zhū wáng gōng dà chén jiā
这句话大意是：乙丑，禁诸卜筮、阴阳人毋出入诸王公大臣家。
jiāng nán xíng tái jiān chá yù shǐ sū tiān jué lǜ qiú yú hú běi
这句话大意是：江南行台监察御史苏天爵虑囚于湖北。
hú běi de pì yuǎn mín liáo suǒ zá jū tiān jué mào zhàng dú biàn lì qí de
这句话大意是：湖北地僻远，民獠所杂居，天爵冒瘴毒，遍历其地。
qiú yǒu yán yuān zhuàng zhě tiān jué yuē xiàn sī suì liǎng zhì bù yán hé yě
这句话大意是：囚有言冤状者，天爵曰：“宪司岁两至不言，何也？
jiē yuē qián cǐ lǜ qiú zhě yīng gù shì ěr
这句话大意是：”皆曰：“前此虑囚者，应故事耳。
jīn wén yù shǐ zhì dāng shòu xíng gù bù dé bù yán
这句话大意是：今闻御史至，当受刑，故不得不言。
tiān jué wèi zhī tài xī měi shì bì jiū xīn suī shèng shǔ yóu yè gōu dēng zhì wén shū wú juàn
这句话大意是：”天爵为之太息，每事必究心，虽盛暑，犹夜篝灯治文书无倦。
tiān jué zhēn dìng rén yě
这句话大意是：天爵，真定人也。
qiū qī yuè xīn wèi shuò diào jūn shì xiū liǔ lín hǎi zǐ qiáo dào
这句话大意是：秋，七月，辛未朔，调军士修柳林海子桥道。
dīng chǒu hú guǎng xíng shěng yán lí zéi shì chāng jué qǐng yì bīng sān qiān yǐ bèi diào yòng
这句话大意是：丁丑，湖广行省言：“黎贼势猖獗，请益兵三千以备调用。
mìng yī qián zhào cù yī lǎ shì nǔ kè rì jìn bīng
这句话大意是：”命依前诏，促伊喇世努克日进兵。
bā yuè jǐ yǒu dì bēng yú shàng dōu
这句话大意是：八月，己酉，帝崩于上都。
shì rì lǒng xī dì zhèn
这句话大意是：是日，陇西地震。
guǐ chǒu zàng qǐ niǎn gǔ
这句话大意是：癸丑，葬起辇谷。
chū dì dà jiàn zhào huáng hòu jí huáng zǐ yǎ kè tè gǔ sī chéng xiàng yǎ kè tè mù ěr wèi yuē xī rì hóng hū ní zhī shì wèi zhèn píng shēng dà cuò huǐ zhī wú jí
现代白话：初，帝大渐，召皇后及皇子雅克特古斯、丞相雅克特穆你谓曰：“昔日鸿呼尼之事，为朕平生大错，悔之无及。
yǎ kè tè gǔ sī suī wèi zhèn zi rán jīn rì dà wèi nǎi míng zōng zhī dà wèi yě
这句话大意是：雅克特古斯虽为朕子，然今日大位，乃明宗之大位也。
rǔ bèi rú ài zhèn lì míng zōng zhī zǐ shǐ shào cí dà wèi zé zhèn jiàn míng zōng yú dì xià yì kě yǒu cí yǐ duì
现代白话：你辈如爱朕，立明宗之子，使绍兹大位，则朕见明宗于地下，亦可有辞以对。
hóng hū ní míng zōng zì běi lái yǐn dú ér bēng zhī de yě
这句话大意是：”鸿呼尼，明宗自北来饮毒而崩之地也。
yǎ kè tè mù ěr nèi jù chóu chú zhě lěi rì niàn hóng hū ní zhī shì jǐ shí zào móu kǒng míng zōng zhī zǐ lì ér zhì qí zuì mì qiǎn zhào bù fā yīn wèi huáng hòu yuē ā pó qiě quán shǒu shàng wèi yù bǎo wǒ yǔ zōng qī zhū wáng xú yì zhī kě yě
现代白话：雅克特穆你内惧，踌蹰者累日，念鸿呼尼之事，己实造谋，恐明宗之子立而治其罪，秘遣诏不发，因谓皇后曰：“阿婆且权守上位玉宝，我与宗戚诸王徐议之可也。
yú shì qiǎn shǐ zhēng zhū wáng huì jīng shī
这句话大意是：”于是遣使征诸王会京师。
zhōng shū bǎi sī zhèng shì xián qǐ zhōng gōng qǔ jìn zhǐ
这句话大意是：中书百司政事，咸启中宫取进止。
yǐ mǎo yǎ kè tè mù ěr yǐ zhōng gōng zhǐ cì fù mǎ zhū wáng dà chén jīn yín bì bó yǒu chà
现代白话：乙卯，雅克特穆你以中宫旨，赐驸马诸王大臣金银、币帛有差。
jiǔ yuè xīn sì xiū huáng tài hòu yí zhàng
这句话大意是：九月，辛巳，修皇太后仪仗。
shì yè dì zhèn yǒu shēng lái zì běi
这句话大意是：是夜，地震有声来自北。
shí dà wèi yóu xū ér yǎ kè tè mù ěr lǐ jué bǎi liáo wēi yàn xūn yuē zōng qī zhū wáng wú gǎn yán zhě
现代白话：时大位犹虚，而雅克特穆你礼绝百僚，威焰熏约，宗戚诸王无敢言者。
yòu jiǔ zhī shàng bù lì jūn zhōng wài pō yǐ wéi yán yǎ kè tè mù ěr nǎi qǐng lì huáng zǐ yǎ kè tè gǔ sī huáng hòu mìng lì míng zōng dì èr zi fū wáng yī lēi zhé bó yǎ kè tè mù ěr bù dé yǐ nǎi fèng mìng
现代白话：又久之，尚不立君，中外颇以为言，雅克特穆你乃请立皇子雅克特古斯，皇后命立明宗第二子鄜王伊勒哲伯，雅克特穆你不得已乃奉命。
shí yuè gēng zǐ fū wáng jí huáng dì wèi yú dà míng diàn
这句话大意是：十月，庚子，鄜王即皇帝位于大明殿。
xīn chǒu yǐ zhī shū mì yuàn shì sà dūn wèi yù shǐ dài fū zhōng shū yòu chéng sà tí wèi zhōng shū píng zhāng zhèng shì xuān zhèng shǐ qí ěr jì sū wèi zhōng shū zuǒ chéng zhōng shū píng zhāng zhèng shì tú ěr hā tè mù ěr zhī shū mì yuàn shì
现代白话：辛丑，以知枢密院事萨敦为御史大夫，中书右丞萨题为中书平章政事，宣政使奇你济苏为中书左丞，中书平章政事图你哈特穆你知枢密院事。
bǐng yín chu qiū xiàn hé dī huài fā mín dīng xiū zhī
这句话大意是：丙寅，楚丘县河堤坏，发民丁修之。
shí yī yuè wù yín zūn huáng hòu yuē huáng tài hòu
这句话大意是：十一月，戊寅，尊皇后曰皇太后。
rén chén dì bēng nián qī suì zài wèi sì shí sān rì
这句话大意是：壬辰，帝崩，年七岁，在位四十三日。
jiǎ wǔ zàng qǐ niǎn gǔ shì níng zōng
这句话大意是：甲午，葬起辇谷，谥宁宗。
shí yàn yǒu wàng nán zǐ shàng biàn yán bù shǐ zhě móu wéi bù guǐ àn wèn jiē xū
这句话大意是：时燕有妄男子上变，言部使者谋为不轨，按问皆虚。
fǎ sī wèi táng lǜ gào pàn zhě bù fǎn zuò cān yì zhōng shū shěng shì zhāng qǐ yán fèn wèi tóng liè yuē fāng jīn sì jūn wèi lì rén qíng wēi yí bù jí zhū cǐ rén yǐ dù jiān móu lǜ fáng dà jì
这句话大意是：法司谓《唐律》告叛者不反坐，参议中书省事张起岩奋谓同列曰：“方今嗣君未立，人情危疑，不急诛此人以杜奸谋，虑妨大计。
qù yǒu sī jù yù dōu rén sù rán
这句话大意是：”趣有司具狱，都人肃然。
huáng tài hòu lín cháo yǎ kè tè mù ěr fù yǔ qún chén yì lì yǎ kè tè gǔ sī
现代白话：皇太后临朝，雅克特穆你复与群臣议立雅克特古斯。
tài hòu yuē tiān wèi zhì zhòng wú r fāng yòu qǐ néng rèn yé
现代白话：太后曰：“天位至重，我儿方幼，岂能任耶！
tuō huan tè mù ěr zài guǎng xī jīn nián shí sān yǐ qiě míng zōng zhī zhǎng zǐ lǐ dāng lì zhī
现代白话：托欢特穆你在广西，今年十三了，且明宗之长子，礼当立之。
nǎi mìng zhòng shū zuǒ chéng qí ěr jì sū yíng tuō huan tè mù ěr yú jìng jiāng
现代白话：”乃命中书左丞奇你济苏迎托欢特穆你于静江。
huáng tài hòu zài xìng shèng gōng zhēng dàn yì xún gù shì xíng cháo hè lǐ lǐ bù shàng shū sòng běn yán yi shàng biǎo xìng shèng gōng fèi dà míng diàn cháo hè zhòng shì ér cóng zhī
这句话大意是：皇太后在兴圣宫，正旦，议循故事行朝贺礼，礼部尚书宋本，言宜上表兴圣宫，废大明殿朝贺，众是而从之。