qǐ yān féng dūn zāng zhēng yuè jǐn zhān méng xié qià shí èr yuè fán èr nián
这句话大意是：起阏逢敦牂正月，尽旃蒙协洽十二月，凡二年。
zhì zhèng shí sì nián
这句话大意是：◎至正十四年。
chūn zhēng yuè jiǎ zǐ shuò biàn liáng chéng dōng biàn shuǐ bīng jiē chéng wǔ sè huā cǎo rú huì huà sān rì fāng jiě
这句话大意是：春，正月，甲子朔，汴梁城东汴水冰，皆成五色花草如绘画，三日方解。
dīng chǒu dì wèi tuō kè tuō yuē zhèn cháng zuò duō ěr jì kè lēi hǎo shì yíng bái sǎn gài yóu huáng chéng shí wèi tiān xià shēng líng zhī gù
现代白话：丁丑，帝谓托克托曰：“朕尝作多你济克勒好事，迎白伞盖游皇城，实为天下生灵之故。
jīn mìng lǎ ma xuǎn sēng yī bǎi bā rén réng zuò duō ěr jì kè lēi hǎo shì fán suǒ yòng wù guān zì jǐ zhī wú rǎo yú mín
现代白话：今命喇嘛选僧一百八人，仍作多你济克勒好事，凡所用物，官自给之，毋扰于民。
èr yuè lì zhèn jiāng shuǐ jūn wàn hù fǔ mìng jiāng zhè xíng shěng yòu chéng fú jiā lǜ lǐng zhī
这句话大意是：二月，立镇江水军万户府，命江浙行省右丞佛嘉律领之。
zhào hé nán huái nán liǎng shěng bìng lì yì bīng wàn hù fǔ
这句话大意是：诏河南、淮南两省并立义兵万户府。
qiǎn lì bù shì láng gòng shī tài hé dí yú zhè xi
这句话大意是：遣吏部侍郎贡师泰和籴于浙西。
shí jiāng zhè bīng qǐ jīng shī shí bù zú gù mìng shī tài hé dí de liáng bǎi wàn shí
这句话大意是：时江浙兵起，京师食不足，故命师泰和籴，得粮百万石。
jiàn qīng hé dà shòu yuán zhōng guó sì yǐ jiāng zhè fèi sì tián guī zhī
这句话大意是：建清河大寿元忠国寺，以江浙废寺田归之。
sān yuè guǐ hài shuò rì yǒu shí zhī
这句话大意是：三月，癸亥朔，日有食之。
jǐ sì tíng shì jìn shì liù shí èr rén cì xuē cháo wù niú jì zhì děng jí dì chū shēn
这句话大意是：己巳，廷试进士六十二人，赐薛朝晤、牛继志等及第、出身。
rén shēn yǐ huáng tài zǐ xíng xìng hé mǎi tuó mǎ
这句话大意是：壬申，以皇太子行幸，和买驼马。
bǐng zǐ yǐng zhōu xiàn
这句话大意是：丙子，颍州陷。
shì yuè zhōng shū dìng nǐ yì bīng lì gōng zhě quán rèn jūn zhí shì píng yuán yǐ mín zhí cóng zhī
这句话大意是：是月，中书定拟义兵立功者权任军职，事平援以民职，从之。
zhào hé mǎi mǎ yú běi biān yǐ gōng jūn yòng fán yǒu mǎ zhī jiā shí pǐ nèi hé mǎi èr pǐ měi pǐ gěi chāo yī shí dìng
这句话大意是：诏和买马于北边以供军用，凡有马之家，十匹内和买二匹，每匹给钞一十锭。
shì chūn dà yǔ fán bā shí yú rì qún lóng xué dì ér chū zhě wú shù
这句话大意是：是春，大雨凡八十馀日，群龙穴地而出者无数。
xià sì yuè guǐ sì fén zhōu jiè xiū xiàn dì zhèn quán yǒng
这句话大意是：夏，四月，癸巳，汾州介休县地震，泉涌。
shì yuè dì rú shàng dōu
这句话大意是：是月，帝如上都。
zào guò jiē tǎ yú lú gōu qiáo
这句话大意是：造过街塔于卢沟桥。
wǔ yuè jiǎ zǐ ān fēng zhèng yáng zéi wéi lú zhōu
这句话大意是：五月，甲子，安丰、正阳贼围庐州。
shì yuè zhào xiū qì běi xún suǒ jīng sè zé lǐng hēi shí tóu hé xī yán shān dào lù chuàng jiàn lóng mén děng chǔ shí qiáo
这句话大意是：是月，诏修砌北巡所经色泽岭、黑石头、河西沿山道路，创建龙门等处石桥。
huáng tài zǐ xǐ jū chén dé diàn mìng yǒu sī xiū qì zhī
这句话大意是：皇太子徙居宸德殿，命有司修葺之。
lì nán yáng dèng zhōu děng chù máo hú lú yì bīng wàn hù fǔ mù tǔ rén wèi jūn miǎn qí chāi yì lìng tǎo zéi zì xiào
这句话大意是：立南阳、邓州等处毛葫芦义兵万户府，募土人为军，免其差役，令讨贼自效。
yīn qí xiāng rén zì xiāng tuán jié hào máo hú lú gù yǐ míng zhī
这句话大意是：因其乡人自相团结，号毛葫芦，故以名之。
mù níng xià shàn shè zhě jí gè chù huí huí zhū tú yīn fù zhě fù jīng shī cóng jūn
这句话大意是：募宁夏善射者及各处回回珠图殷富者，赴京师从军。
guō zi xìng yǐ zhèn fǔ zhū yuán zhāng wèi zǒng guǎn lǜ bīng gōng quán jiāo kè zhī
这句话大意是：郭子兴以镇抚朱元璋为总管，率兵功全椒，克之。
liù yuè xīn mǎo shuò zhāng shì chéng kòu yáng zhōu
这句话大意是：六月，辛卯朔，张士诚寇扬州。
bǐng shēn dá shí tè mù ěr yǐ bīng tǎo shì chéng bài jì zhū jūn jiē kuì
现代白话：丙申，达实特穆你以兵讨士诚，败绩，诸军皆溃。
zhào jiāng zhè xíng shěng cān zhèng fú jiā lǜ huì dá shí tè mù ěr fù jìn bīng tǎo zhī
现代白话：诏江浙行省参政佛嘉律会达实特穆你复进兵讨之。
jǐ yǒu péng zǎo zhù zhào jūn yòng xiàn xū yí xiàn
这句话大意是：己酉，彭早住、赵君用陷盱眙县；。
gēng xū xiàn sì zhōu guān jūn jiē kuì
这句话大意是：庚戌，陷泗州，官军皆溃。
mìng xíng bù shàng shū ā lū yú hǎi níng zhōu děng chù mù bīng tǎo sì zhōu
这句话大意是：命刑部尚书阿噜于海宁州等处募兵讨泗州。
qiū qī yuè lù zhōu xiāng yuán xiàn dà fēng bá mù yǎn hé
这句话大意是：秋，七月，潞州襄垣县大风拔木偃禾。
shì yuè fén zhōu xiào yì xiàn dì zhèn
这句话大意是：是月，汾州孝义县地震。
bā yuè jì níng lù yú cì xiàn táo lǐ huá
这句话大意是：八月，冀宁路榆次县桃李华。
dì zhì zì shàng dōu
这句话大意是：帝至自上都。
jiāng xī xíng shěng zuǒ chéng xiàng cè lín qìn ba lēi yǐ jí zú yú guān zhuī fēng qí wáng shì zhōng xiàn
这句话大意是：江西行省左丞相策琳沁巴勒以疾卒于官，追封齐王，谥忠献。
shí zuǒ chéng hé ní qí jí píng zhāng zhèng shì dào tōng yǐ bīng píng fù ruì èr zhōu
这句话大意是：时左丞和尼齐及平章政事道通以兵平富、瑞二州，。
fēn zhèn qí de
这句话大意是：分镇其地，。
shì suì dà hàn
这句话大意是：适岁大旱，。
gōng sī kuì fá
这句话大意是：公私匮乏，。
dào tōng nǎi yí zī jiāng zhè xíng shěng
这句话大意是：道通乃移咨江浙行省，。
jiè mǐ shù shí wàn shí
这句话大意是：借米数十万石，。
yán shù shí wàn yǐn
这句话大意是：盐数十万引，。
fán jūn mín yuē sān rì rén dí guān mǐ yī dòu
这句话大意是：凡军民约三日人籴官米一斗，。
rù mín chāo èr guàn
这句话大意是：入缗钞二贯，。
yòu sān rì
这句话大意是：又三日，。
mǎi guān yán shí jīn
这句话大意是：买官盐十斤，。
rù mín chāo èr guàn
这句话大意是：入缗钞二贯，。
mín jiē biàn zhī
这句话大意是：民皆便之，。
yóu shì ān dǔ rú gù
这句话大意是：由是安堵如故，。
ér zéi yì bù gǎn fàn qí jìng
这句话大意是：而贼亦不敢犯其境。
dào tōng gāo chāng rén yě
这句话大意是：道通，高昌人也。
jiǔ yuè gēng shēn yǐ hú guǎng xíng shěng zuǒ chéng lǚ sī chéng fù wèi zhōng shū zuǒ chéng
这句话大意是：九月，庚申，以湖广行省左丞吕思诚复为中书左丞。
sī chéng chū zuǒ qiān hú guǎng yí shū cān yì gōng bó suì yuē qù nián xǔ kě yòng wèi hé nán zuǒ chéng jīn nián lǚ sī chéng wèi hú guǎng zuǒ chéng shì shì zhì cǐ zú xià dé wú dòng xīn hu
这句话大意是：思诚初左迁湖广，贻书参议龚伯璲曰：“去年许可用为河南左丞，今年吕思诚为湖广左丞，世事至此，足下得无动心吗？
dǐ wǔ chāng chéng xià yǔ zhū jiāng yuē zéi jù chéng yǔ zhū jūn xiāng chí jīng jiǔ bì bù zhī wú wèi cǐ lái chū qí bù yì kě yǐ rù chéng
现代白话：”抵武昌城下，语诸将曰：“贼据城与诸君相持经久，必不知我为此来，出其不意，能够入城。
suì xíng zhū jiāng bù huò yǐ suí qí hòu jìng bù fán zhuǎn dòu ér rù
这句话大意是：”遂行，诸将不获已随其后，竟不烦转斗而入。
sī chéng yú shì shēn hào lìng jiè zhí shì xiū qì xiè qì chéng guō míng bù wǔ xiān móu zì shǒu xú yì chū zhēng
这句话大意是：思诚于是申号令，戒职事，修器械，葺城郭，明部伍，先谋自守，徐议出征。
miáo jūn bào héng qīn rǔ shěng xiàn sī chéng zhèng sè huà zhī yuē ruò děng néng shā lǚ zuǒ chéng hu
这句话大意是：苗军暴横，侵辱省宪，思诚正色叱之曰：“若等能杀吕左丞吗？
zì shì wú gǎn fù zhì
这句话大意是：”自是无敢复至。
é zhào hái zhōng shū qù sān rì chéng fù xiàn
这句话大意是：俄召还中书，去三日，城复陷。
xīn yǒu mìng tài shī yòu chéng xiàng tuō kè tuō zǒng zhì zhū wáng zhū shěng gè yì jūn mǎ tǎo zhāng shì chéng chù zhì yǔ duó yī qiè shù zhèng xī tīng biàn yi xíng shì shěng tái yuàn bù zhū sī tīng xuǎn guān shǔ cóng xíng bǐng shòu jié zhì
这句话大意是：辛酉，命太师、右丞相托克托总制诸王、诸省、各翼军马讨张士诚，黜陟予夺一切庶政，悉听便宜行事，省、台、院部诸司，听选官属从行，禀受节制。
xī yù xī fān jiē fā bīng lái zhù jīng qí xuān qiān lǐ jīn gǔ zhèn yě chū shī zhī shèng wèi yǒu guò zhī zhě
这句话大意是：西域、西蕃皆发兵来助，旌旗亘千里，金鼓震野，出师之盛，未有过之者。
jiǎ zǐ fēng gāo lí guó wáng tuō kè tuō bù hā wèi chén wáng
这句话大意是：甲子，封高丽国王托克托布哈为沈王。
dīng mǎo lì níng zōng yǐng táng
这句话大意是：丁卯，立宁宗影堂。
shì yuè yǐ mù qīng gé chéng cì gōng jiàng pí yī gè yī lǐng
这句话大意是：是月，以穆清阁成，赐工匠皮衣各一领。
gài hǎi qīng yīng fáng gé lián yán shù bǎi jiān qiān mén wàn hù qǔ fù nǚ shí zhī wèi dà xǐ lè gù yě
这句话大意是：盖海青鹰房阁，连延数百间，千门万户，取妇女实之，为大喜乐故也。
háo zhōu bīng xiàn liù hé xiàn
这句话大意是：濠州兵陷六合县。
fāng guó zhēn zhí yuán shuài yè tè mì shí huáng yán zhōu dá lū gá qí sòng ba yán bù hā zhī zhōu zhào yi hào yǐ sì zhào mìng
这句话大意是：方国珍执元帅页特密实、黄岩州达噜噶齐宋巴延布哈、知州赵宜浩，以俟诏命。
yǐ xuān zhèng yuàn shǐ hā mǎ ěr fù wèi zhōng shū píng zhāng zhèng shì
现代白话：以宣政院使哈玛你复为中书平章政事。
dōng shí yuè wù xū zhào dá shí ba dōu lǔ jí tái hā bù hā děng huì jūn tǎo ān fēng
这句话大意是：冬，十月，戊戌，诏达实巴都鲁及台哈布哈等会军讨安丰。
jiǎ chén zhào jiā hào hǎi shén wèi fǔ guó hù shèng bì mín guǎng jì fú huì míng zhe tiān fēi
这句话大意是：甲辰，诏加号海神为“辅国护圣庇民广济福惠明著天妃。
tuō kè tuō shī cì jǐ níng qiǎn guān zhǐ quē lǐ sì kǒng zi guò zōu xiàn sì mèng zǐ
这句话大意是：托克托师次济宁，遣官指阙里祀孔子，过邹县，祀孟子。
shí yī yuè bǐng yín chì zhōng shū shěng shū mì yuàn yù shǐ tái fán zòu shì xiān qǐ huáng tài zǐ
这句话大意是：十一月，丙寅，敕：“中书省、枢密院、御史台，凡奏事先启皇太子。
dīng mǎo tuō kè tuō lǐng dà bīng zhì gāo yóu
这句话大意是：丁卯，托克托领大兵至高邮；。
xīn wèi yǔ zhāng shì chéng zhàn yú gāo yóu chéng wài dà bài zhī suì qiǎn bīng xī píng liù hé
这句话大意是：辛未，与张士诚战于高邮城外，大败之，遂遣兵西平六合。
shì yì yě yī qiè jūn zī yī jiǎ qì zhàng gǔ sù xīn gǎo zhī shǔ xián qǔ jù yú jiāng zhè píng zhāng zhèng shì qìng tú guī cuò yǒu fāng lù yùn chuān shū qiān lǐ xiāng zhǔ cháo tíng lài zhī
这句话大意是：是役也，一切军资、衣甲、器仗、谷粟、薪藁之属咸取具于江浙，平章政事庆图规措有方，陆运川输，千里相属，朝廷赖之。
liù hé qiǎn shǐ qiú jiù yú chú zhōu guō zi xìng yǔ qí shuài yǒu xì nù bù fā bīng
这句话大意是：六合遣使求救于滁州，郭子兴与其帅有隙，怒不发兵。
zhū yuán zhāng yuē liù hé pò chú bù dú cún chún chǐ yě kě yǐ xiǎo hàn ér qì dà shì hu
现代白话：朱元璋曰：“六合破，滁不独存，唇齿也，能够小憾而弃大事吗？
zi xìng wù wèn zhū jiāng shuí kě wǎng zhě
这句话大意是：”子兴悟，问诸将：“谁可往者？
shí guān jūn hào bǎi wàn zhū jiāng wèi zhī mò gǎn zhù qiě yǐ dǎo shén bù jí wèi cí yuán zhāng yuē shì zhī kě fǒu dāng duàn yú xīn hé dǎo yě
这句话大意是：”时官军号百万，诸将畏之，莫敢住，且以祷神不吉为辞，元璋曰：“事之可否，当断于心，何祷也！
suì shuài shī qū liù hé yǔ gěng zài chéng shǒu wǎ liáng lěi
这句话大意是：”遂帅师趋六合，与耿再成守瓦梁垒。
guān jūn gōng zhī jí měi rì mù lěi chuí xiàn guān jūn qù zhī jí cháo fù wán lěi yǔ zhàn
这句话大意是：官军攻之急，每日暮，垒垂陷，官军去之，诘朝复完垒与战。
xún yǐ jì dài zhī nǎi liǎn bīng rù shè bèi qiǔ liáng qiǎn fù nǚ yǐ mén jǐ shǒu dà mà guān jūn cuò è bù gǎn bī suì liè duì ér chū xú yǐn hái chú zhōu
这句话大意是：寻以计绐之，乃敛兵入舍，备糗粮，遣妇女倚门戟手大骂，官军错愕不敢逼，遂列队而出，徐引还滁州。
jì ér guān jūn fù dà jí yuán zhāng lìng zài chéng yáng zǒu yòu zhī dù jiàn fú fā chéng zhōng gǔ zào ér chū guān jūn bài zǒu
这句话大意是：既而官军复大集，元璋令再成佯走，诱之渡涧，伏发，城中鼓噪而出，官军败走。
yuán zhāng kǒng yì bīng lái gōng móu kuǎn qí shī nǎi jù niú jiǔ liǎn suǒ huò mǎ qiǎn fù lǎo sòng hái gào qí shuài yuē chéng zhǔ lǎo bìng bù néng xíng jǐn qiǎn kào jūn
这句话大意是：元璋恐益兵来攻，谋款其师，乃具牛酒，敛所获马，遣父老送还，告其帅曰：“城主老病，不能行，谨遣犒军。
chéng zhōng jiē liáng mín suǒ yǐ jié jù zhě bèi tā dào ěr
这句话大意是：城中皆良民，所以结聚者，备他盗耳。
jiāng jūn xìng fǔ cún zhī wéi jūn xū shì gōng
这句话大意是：将军幸抚存之，惟军需是供。
jīn gāo yóu jù kòu wèi miè fēi bìng lì bù kě nài hé fēn bīng gōng liáng mín hu
这句话大意是：今高邮巨寇未灭，非并力不可，奈何分兵攻良民吗？
qí shuài xìn zhī wèi qí zhòng yuē fēi liáng mín qǐ kěn hái mǎ
这句话大意是：”其帅信之，谓其众曰：“非良民，岂肯还马！
jí rì jiě qù yóu shì chú chéng de wán
这句话大意是：”即日解去，由是滁城得完。
zi xìng wú yì yuǎn lüè dàn yù jù chú zì wáng
这句话大意是：子兴无意远略，但欲据滁自王。
yuán zhāng yīn shuō yuē chú shān chéng yě zhōu jí bù tōng shāng gǔ bù jí wú xíng shèng kě jù bù kě jū yě
这句话大意是：元璋因说曰：“滁，山城也，舟楫不通，商贾不集，无形胜可据，不可居也。
zi xìng hēi rán yuán zhāng suì bù fù yán
这句话大意是：”子兴嘿然，元璋遂不复言。
shì yuè dá shí bā tú lǔ fù miáo jūn suǒ jù zhèng jūn xǔ sān zhōu
这句话大意是：是月，达实巴图鲁复苗军所据郑、均、许三州。
huáng tài zǐ xiū fó shì shì jīng shī sǐ zuì yǐ xià qiú
这句话大意是：皇太子修佛事，释京师死罪以下囚。
shí èr yuè xīn mǎo jiàng zhōu běi fāng yǒu hóng qì rú huǒ bì tiān
这句话大意是：十二月，辛卯，绛州北方，有红气如火蔽天。
tuō kè tuō zhī chū shī yě yǐ rǔ zhōng bǎi wèi zhì shū shì yù shǐ bǐ fǔ é sēn tè mù ěr
现代白话：托克托之出师也，以你中柏为治书侍御史，俾辅额森特穆你。
zhōng bǎi lèi yán hā mǎ ěr bì dāng bǐng chì bù rán bì wèi hòu huàn
现代白话：中柏累言：“哈玛你必当屏斥，不然必为后患。
é sēn tè mù ěr bù cóng
现代白话：”额森特穆你不从。
hā mǎ ěr zhī zhī shén kǒng
现代白话：哈玛你知之，甚恐。
xiān shì huáng tài zǐ zhī lì hā mǎ ěr yǔ tuō kè tuō yì shòu cè bǎo lǐ tuō kè tuō měi yán zhōng gōng yǒu zi jiāng zhì zhī hé suǒ yǐ gù jiǔ bù xíng
现代白话：先是皇太子之立，哈玛你与托克托议授册宝礼，托克托每言中宫有子，将置之何所，以故久不行。
zhì shì hā mǎ ěr suì su yú huáng hòu yuē huáng tài zǐ jì lì ér cè bǎo jí jiāo miào zhī lǐ bù xíng zhě tuō kè tuō xiōng dì zhī yì yě
现代白话：至是哈玛你遂诉于皇后曰：“皇太子既立，而册宝及郊庙之礼不行者，托克托兄弟之意也。
huáng hòu jì pō xìn zhī
这句话大意是：”皇后既颇信之。
hā mǎ ěr fù yǔ xuān huī shǐ wàng jiā nǔ zhī zǐ sēng gé shí li é sēn tè mù ěr zhī kè míng lǐ míng gǔ zèn zhū tài zǐ
现代白话：哈玛你复与宣徽使旺嘉努之子僧格实哩、额森特穆你之客明里明古谮诸太子。
huì é sēn tè mù ěr yí jí jiā jū yú shì jiān chá yù shǐ yuán sài yīn bù hā děng chéng wàng hā mǎ ěr fēng zhǐ hé zòu tuō kè tuō chū shī sān yuè lüè wú cùn gōng qīng guó jiā zhī cái wèi jǐ yòng bàn cháo tíng zhī guān yǐ zì suí
现代白话：会额森特穆你移疾家居，于是监察御史袁赛音布哈等承望哈玛你风指，劾奏：“托克托出师三月，略无寸功，倾国家之财为己用，半朝廷之官以自随。
qí dì é sēn tè mù ěr yōng cái bǐ qì diàn wū qīng tái gāng jì zhī zhèng bù xiū tān yín zhī xīn yì zhe
现代白话：其弟额森特穆你，庸材鄙器，玷污清台，纲纪之政不修，贪淫之心益著。
zhāng sān shàng shǐ yǔn zhào shōu yù shǐ tái yìn lìng é sēn tè mù ěr chū dōu mén tīng zhǐ ér yǐ wàng jiā nǔ wèi yù shǐ dài fū
现代白话：”章三上，始允，诏收御史台印，令额森特穆你出都门听旨，而以旺嘉努为御史大夫。
dīng yǒu zhào xuē tuō kè tuō guān jué ān zhì huái nán lù é sēn tè mù ěr ān zhì níng xià lù yǐ tái hā bù hā wèi hé nán xíng shěng zuǒ chéng xiàng yī kuò chá ěr jiā tài wèi shū sū zhī shū mì yuàn shì yī tóng zǒng bīng zǒng lǐng zhū chǔ zhēng jìn jūn mǎ
现代白话：丁酉，诏削托克托官爵，安置淮南路，额森特穆你安置宁夏路，以台哈布哈为河南行省左丞相，伊阔察你加太尉，舒苏知枢密院事，一同总兵，总领诸处征进军马。
dàng shì shí chéng xiàng dū jūn jiàng shì jiāo mìng gāo yóu chéng dàn xī qiě pò ér hū wén yǒu zhào jiě jūn jūn zhōng jiē dà kū
这句话大意是：当是时，丞相督军，将士郊命，高邮城旦夕且破，而忽闻有诏解军，军中皆大哭。
xīn hài zhào zhì cān yì gōng bó suì yuē jiāng zài wài jūn mìng yǒu suǒ bù shòu qiě chéng xiàng chū shī shí cháng bèi mì zhǐ jīn fèng cǐ yī yì jìn tǎo kě yě zhào shū qiě wù kāi kāi zé dà shì qù yǐ
现代白话：辛亥，诏至，参议龚伯璲曰：“将在外，君命有所不受，且丞相出师时尝被密旨，今奉此，一意进讨可也，诏书且勿开，开则大事去了。
tuō kè tuō yuē tiān zǐ zhào wǒ ér wǒ bù cóng shì yǔ tiān zi kàng yě jūn chén zhī yì hé zài
这句话大意是：”托克托曰：“天子诏我而我不从，是与天子抗也，君臣之义何在！
jì tīng zhào tuō kè tuō dùn shǒu xiè yuē chén zhì yú hé tiān zǐ chǒng líng wěi yǐ jūn guó zhòng shì zǎo yè zhàn jīng jù fú néng shèng yī dàn shì cǐ zhòng fù shàng ēn suǒ jí zhě shēn yǐ
现代白话：”既听诏，托克托顿首谢曰：“臣至愚，荷天子宠灵，委以军国重事，早夜战兢，惧弗能胜，一旦释此重负，上恩所及者深了。
xiān shì dà chén zǐ dì lǐng jūn cóng xíng zhě hā mǎ ěr lì gào qí jiā yīn qiǎn rén xiān lái jūn zhōng bái qí zhǎng yuē zhào shū qiě zhì bù jí sàn zhě dāng zú zhū
现代白话：先是大臣子弟领军从行者，哈玛你历告其家，阴遣人先来军中白其长曰：“诏书且至，不即散者，当族诛。
yǐ gù xuān zhào bì jí shí jiě sàn qí wú suǒ fù zhě duō cóng hóng jūn rú tiě jiǎ yī jūn rù xiāng yáng hào tiě jiǎ wú zhě shì yě
这句话大意是：”以故宣诏毕，即时解散，其无所附者，多从红军，如铁甲一军入襄阳，号铁甲吴者是也。
shì rì tuō kè tuō chū bīng jiǎ jí míng mǎ sān qiān fēn cì zhū jiāng bǐ gè shuài suǒ bù yǐ tīng yī kuò chá ěr shū sū jié zhì
现代白话：是日，托克托出兵甲及名马三千，分赐诸将，俾各帅所部以听伊阔察你、舒苏节制。
kè shěng fù shǐ hā lǎ tái yuē chéng xiàng cǐ xíng wǒ děng bì sǐ tā rén zhī shǒu jīn rì níng sǐ chéng xiàng qián
这句话大意是：客省副使哈喇台曰：“丞相此行，我等必死他人之手，今日宁死丞相前！
bá jiàn wěn jǐng ér sǐ
这句话大意是：”拔剑刎颈而死。
tuō kè tuō jū huái ān yī yuè fù yǒu zhǐ yí zhì yī jí nà lù jí hàn mín yán sāi yě xī nán jù gān zhōu yī qiān wǔ bǎi lǐ
这句话大意是：托克托居淮安一月，复有旨移置伊集纳路，即汉民延塞也，西南距甘州一千五百里。
yǒu shàng biàn gào gōng bó suì quàn tuō kè tuō lè bīng běi xiàng zhě xià qí shì dǎi wèn cí lián zhòng shū zuǒ chéng wū gǔ sūn liáng zhēn bù duì wú yàn
这句话大意是：有上变告龚伯璲劝托克托勒兵北向者，下其事逮问，词连中书左丞乌古孙良桢，簿对无验。
bó suì fú zhū liáng zhēn réng hái wèi zuǒ chéng
这句话大意是：伯璲伏诛，良桢仍还为左丞。
chū wēi shùn wáng kù chūn bù hā yǐ zéi jù hú guǎng duó wáng yìn shì yuè tǎo zéi lèi lì gōng zhào hái qí yìn réng zhèn hú guǎng
这句话大意是：初，威顺王库春布哈，以贼据湖广，夺王印，是月，讨贼累立功，诏还其印，仍镇湖广。
shì yuè shào xīng lù dì zhèn
这句话大意是：是月，绍兴路地震。
dá shí ba dōu lǔ fù hé yīn gǒng xiàn
这句话大意是：达实巴都鲁复河阴、巩县。
yáo zéi zì lěi yáng kòu héng zhōu wàn hù xǔ tuō yīn sǐ zhī
这句话大意是：猺贼自耒阳寇衡州，万户许托因死之。
shì suì zhào yù mín jiān sī zū tài zhòng yǐ shí fēn wèi lǜ jiǎn èr fēn yǒng wèi dìng lì
这句话大意是：是岁，诏谕：“民间私租太重，以十分为率减二分，永为定例。
jīng shī dà jī jiā yǐ yì lì mín yǒu fù zǐ xiāng shí zhě
这句话大意是：京师大饥，加以疫疠，民有父子相食者。
dì yú nèi yuàn zào lóng chuán mìng nèi guān gòng fèng shǎo jiān tǎ sī bù hā dǒng qí shì
这句话大意是：帝于内苑造龙船，命内官供奉少监塔斯布哈董其事。
dì zì zhì chuán yàng shǒu wěi zhǎng yī bǎi èr shí chǐ guǎng èr shí chǐ qián wǎ lián péng chuān láng liǎng nuǎn gé hòu wú diàn lóu zi lóng shēn bìng diàn yǔ yòng wǔ cǎi jīn zhuāng qián yǒu liǎng zhǎo
现代白话：帝自制船样，首尾长一百二十尺，广二十尺，前瓦帘棚、穿廊、两暖阁，后我殿楼子，龙身并殿宇用五彩金妆，前有两爪。
shàng yòng shuǐ shǒu èr shí sì rén zǐ shān jīn lì zhī dài sì dài tóu jīn yú chuán liǎng páng xià gè zhí gāo yī
这句话大意是：上用水手二十四人，紫衫，金荔枝带，四带头巾，于船两旁下各执篙一。
zì hòu gōng zhì qián gōng shān xià hǎi zǐ nèi wǎng lái yóu xì xíng shí qí lóng shǒu yǎn kǒu zhǎo wěi jiē dòng
这句话大意是：自后宫至前宫山下海子内，往来游戏，行时，其龙首眼口爪尾皆动。
yòu zì zhì gōng lòu yuē gāo liù qī chǐ guǎng bàn zhī zào mù wèi guì yīn cáng zhū hú qí zhōng yùn shuǐ shàng xià
这句话大意是：又自制宫漏，约高六七尺，广半之，造木为柜，阴藏诸壶其中，运水上下。
guì shàng shè xī fāng sān shèng diàn guì yāo lì yù nǚ pěng shí kè chóu shí zhì zhé fú shuǐ ér shàng
这句话大意是：柜上设西方三圣殿，柜腰立玉女捧时刻筹，时至，辄浮水而上。
zuǒ yòu lì èr jīn jiǎ shén yī xuán zhōng yī xuán zhēng yè zé shén rén zì néng àn gèng ér jī wú fēn háo chà
这句话大意是：左右立二金甲神，一悬钟，一悬钲，夜则神人自能按更而击，无分毫差。
dāng zhōng zhēng zhī míng shī fèng zài cè zhě jiē xiáng wǔ
这句话大意是：当钟钲之鸣，狮凤在侧者皆翔舞。
guì zhī xī dōng yǒu rì yuè gōng fēi xiān liù rén lì gōng qián yù zǐ wǔ shí fēi xiān zì néng ǒu jìn dù xiān qiáo dá sān shèng diàn yǐ ér fù tuì lì rú qián
这句话大意是：柜之西东有日月宫，飞仙六人立宫前，遇子午时，飞仙自能耦进，度仙桥，达三圣殿，已而复退立如前。
qí jīng qiǎo jué chū rén wèi qián dài suǒ wèi yǒu
这句话大意是：其精巧绝出，人谓前代所未有。
shí dì dài yú zhèng shì
这句话大意是：时帝怠于政事，。
huāng yín yóu yàn
这句话大意是：荒淫游宴，。
yǐ gōng nǚ sān shèng nǔ miào lè nǔ wén shū nǔ děng yī shí liù rén àn wǔ
这句话大意是：以宫女三圣努、妙乐努、文殊努等一十六人按舞，。
míng wéi shí liù tiān mó
这句话大意是：名为十六天魔，。
shǒu chuí fà shù biàn
这句话大意是：首垂发数辫，。
dài xiàng yá fú guān
这句话大意是：戴象牙佛冠，。
shēn bèi yīng luò dà hóng xiāo jīn cháng duǎn qún
这句话大意是：身被缨络大红销金长短裙，。
jīn zá ǎo yún jiān hé xiù tiān yī shòu dài xié wà
这句话大意是：金杂袄、云肩、合袖天衣、绶带、鞋袜，。
gè zhí jiā ba lǎ bān zhī qì
这句话大意是：各执加巴喇般之器，。
nèi yī rén zhí líng chǔ zòu yuè
这句话大意是：内一人执铃杵奏乐。
yòu gōng nǚ yī shí yī rén liàn chuí jì lēi pà cháng fú huò yòng táng mào zhǎi shān
这句话大意是：又宫女一十一人，练椎髻、勒帕、常服，或用唐帽窄衫。
suǒ zòu yuè yòng lóng tóu guǎn xiǎo gǔ zhēng chí pí pá shēng hú qín xiǎng bǎn pāi bǎn
这句话大意是：所奏乐用龙头管、小鼓、筝、篪、琵琶、笙、胡琴、响板、拍板。
yǐ huàn zhě chá hǎn dài bù hā guǎn lǐng yù gōng zhōng yán zàn fó zé àn wǔ zòu yuè
这句话大意是：以宦者察罕岱布哈管领，遇宫中讠赞佛，则按舞奏乐。
gōng guān shòu mì mì jiè zhě de rù yú bù dé yù
这句话大意是：宫官受秘密戒者得入，馀不得预。
wǔ chāng zì shí èr nián wèi miǎn kòu suǒ cán huǐ mín sǐ yú bīng yì zhě shí liù qī ér dà jiāng shàng xià jiē jù dào zǔ jué mǐ zhí xiáng yǒng mín xīn huáng huáng
这句话大意是：武昌自十二年为沔寇所残毁，民死于兵疫者十六七，而大江上下，皆剧盗阻绝，米直翔涌，民心皇皇。
zǒng guǎn chéng zūn yán yú shěng chén jiǎ jūn chǔ chāo wàn dìng mù yǒng gǎn zhī shì jù gē chuán jié bīng jìng qiě zhàn qiě xíng dí sù yú tài píng zhōng xīng mín lài yǐ quán huó zhě zhòng
这句话大意是：总管成遵，言于省臣，假军储钞万锭，募勇敢之士，具戈船，截兵境，且战且行，籴粟于太平、中兴，民赖以全活者众。
huì shěng chén chū shī
这句话大意是：会省臣出师，。
zūn shè shěng shì
这句话大意是：遵摄省事，。
yú shì shěng zhōng fǔ zhōng wéi zūn yī rén
这句话大意是：于是省中、府中惟遵一人，。
nǎi yuǎn chì hou
这句话大意是：乃远斥候，。
sāi chéng mén
这句话大意是：塞城门，。
jí mín wèi bīng
这句话大意是：籍民为兵，。
de wǔ qiān yú rén
这句话大意是：得五千馀人，。
shè wàn fū zhǎng sì
这句话大意是：设万夫长四，。
pèi shǒu sì mén
这句话大意是：配守四门，。
suǒ yǐ wèi fáng yù zhī bèi shèn zhì
这句话大意是：所以为防御之备甚至，。
hào lìng yán sù
这句话大意是：号令严肃，。
shǎng fá míng dāng
这句话大意是：赏罚明当，。
zéi chuán wǎng lái jiāng zhōng
这句话大意是：贼船往来江中，。
zhōng bù gǎn jìn àn
这句话大意是：终不敢近岸，。
chéng lài yǐ ān
这句话大意是：城赖以安。
dà chén yǒu jiàn lǐ bù láng zhōng wú dāng shì jū jiāng xī xí zhī qí mín sú qiě qí cái kě rèn zhèng shì zhě zhào tè shòu jiāng xī lián fǎng shǐ xié jiāng xī xíng shěng cān zhèng hé ní qí bīng bù shàng shū huáng zhāo zhāo bǔ jiāng xī zhū zéi biàn yì xíng shì
这句话大意是：大臣有荐礼部郎中吴当世居江西，习知其民俗，且其才可任政事者，诏特授江西廉访使，偕江西行省参政和尼齐、兵部尚书黄昭招捕江西诸贼，便宜行事。
dāng yǐ cháo tíng bīng lì bù gěi jì shòu mìng zhì jiāng nán jí zhào mù mín bīng yóu zhè rù mǐn zhì jiāng xī jiàn chāng jiè zhāo ān xīn chéng sūn tǎ qín tiǎn li sān
这句话大意是：当以朝廷兵力不给，既受命，至江南，即召募民兵，由浙入闽，至江西建昌界，招安新城孙塔，擒殄李三。
dào lù jì tōng nǎi jìn gōng nán fēng qú xiōng zhèng tiān ruì dùn zhèng yuán zì wěn sǐ
这句话大意是：道路既通，乃进攻南丰，渠凶郑天瑞遁，郑原自刎死。
dāng chéng zhī sūn yě
这句话大意是：当，澄之孙也。
shū mì yuàn pàn guān dǒng tuán xiāo cóng chéng xiàng tuō kè tuō zhēng gāo yóu fēn shù yán chéng xīng huà zéi cháo zài dà zòng dé shèng liǎng hú jiān fán shí yǒu èr xī jiǎo píng zhī
这句话大意是：枢密院判官董抟霄，从丞相托克托征高邮，分戍盐城、兴化，贼巢在大纵、德胜两湖间，凡十有二，悉剿平之；。
jí qí de zhù fú róng zhài zéi rù zhé mí gù dào jǐn shā zhī zì shì bù gǎn fù fàn
这句话大意是：即其地筑芙蓉寨，贼入，辄迷故道，尽杀之，自是不敢复犯。
zéi shì xí shuǐ dù huái běi jù ān dōng zhōu
这句话大意是：贼恃习水，渡淮，北据安东州。
tuán xiāo zhāo shàn shuǐ zhàn zhě wǔ bǎi rén yǔ zéi zhàn ān dōng zhī dà hú dà bài zhī suì fù ān dōng
这句话大意是：抟霄招善水战者五百人，与贼战安东之大湖，大败之，遂复安东。
xiān shì shū mì yuàn dōu shì xú rén shí pǔ yǐ jiàng lüè chēng cóng yuàn guān shǒu huái ān yì chéng xiàng tuō kè tuō miàn chén qǔ gāo yóu zhī cè qiě yuē gāo yóu fù zhòng hú zhī xiǎn de jiē jù rù qí bīng zú mò néng qián
这句话大意是：先是枢密院都事徐人石普，以将略称，从院官守淮安，诣丞相托克托面陈取高邮之策，且曰：“高邮负重湖之险，地皆沮洳，骑兵卒莫能前。
xìng yǔ pǔ bù bīng sān wàn bǎo wèi qǔ zhī
这句话大意是：幸与普步兵三万，保为取之。
tuō kè tuō suì mìng quán shān dōng yì bīng wàn hù fǔ shì zhāo mín yì wàn hù yǐ xíng rǔ zhōng bǎi yīn zǔ zhī jiǎn qí jūn bàn
现代白话：”托克托遂命权山东义兵万户府事，招民义万户以行，你中柏阴阻之，减其军半。
chū mìng pǔ biàn yì xíng shì jí xíng yòu shǐ tīng huái nán xíng shěng jié zhì
这句话大意是：初命普便宜行事，及行，又使听淮南行省节制。
pǔ cì fàn shuǐ zhài yè lòu sān kè xià lìng xián méi qū bǎo yìng qí yíng zhōng gēng gǔ rú píng shí dǐ xiàn jí dēng chéng shù zhì zéi dà jīng kuì yīn fǔ ān qí mín shuǐ lù jìn bīng chéng shèng bá shí yú zhài
这句话大意是：普次范水寨，夜漏三刻，下令衔枚趋宝应，其营中更鼓如平时，抵县，即登城树帜，贼大惊溃，因抚安其民，水陆进兵，乘胜拔十馀寨。
jiāng dǐ gāo yóu chéng fēn bīng sān duì yī qù chéng dōng bèi shuǐ zhàn
这句话大意是：将抵高邮城，分兵三队，一趣城东，备水战；。
yī wèi qí lè yú hòu
这句话大意是：一为奇乐，虞后；。
yī zì jiāng gōng běi mén
这句话大意是：一自将攻北门。
yù zéi yǔ zhàn zéi bù néng zhī dùn rù chéng
这句话大意是：遇贼，与战，贼不能支，遁入城。
pǔ xiān shì zú niè zhī zòng huǒ shāo guān zéi jù móu qì chéng zǒu
这句话大意是：普先士卒蹑之，纵火烧关，贼惧，谋弃城走。
ér yuán jūn wàng zhī àn jiǎ bù jìn qiě jì pǔ chéng gōng
这句话大意是：而援军望之，按甲不进，且忌普成功。
zǒng bīng zhě qiǎn měng gǔ jūn qiān jì tū chū pǔ jūn qián yù shōu xiān rù zhī gōng
这句话大意是：总兵者遣蒙古军千骑突出普军前，欲收先入之功；。
ér zéi yǐ sǐ hàn měng gǔ jūn kuāng qiè jí chí huí suì wèi zéi suǒ róu jiàn lǜ zhuì shuǐ zhōng
这句话大意是：而贼以死捍，蒙古军恇怯，即驰回，遂为贼所蹂践，率坠水中。
pǔ lēi yú bīng xuè zhàn liáng jiǔ zhàng jiàn dà hū yuē dà zhàng fū dāng sǐ guó yǒu bù jìn qián zhě zhǎn
这句话大意是：普勒馀兵血战良久，仗剑大呼曰：“大丈夫当死国，有不进前者斩！
fèn jǐ rù zéi zhèn zhōng cóng zhě jǐn sān shí rén
这句话大意是：”奋戟入贼阵中，从者仅三十人。
zhì rì xi yuán jué bèi qiāng zhuì mǎ fù bù zhàn shù hé zéi yì zhì zuǒ xié wèi zéi qiāng suǒ zhōng yóu shǒu wò qí qiāng yǐ zhuó zéi
这句话大意是：至日西，援绝，被枪坠马，复步战数合，贼益至，左胁为贼枪所中，犹手握其枪以斫贼。
zéi zhòng zǎn qiāng cì pǔ pǔ yǔ cóng zhě jiē lì zhàn ér sǐ
这句话大意是：贼众攒枪刺普，普与从者皆力战而死。
zhū wén zhèng yuán zhāng bó xiōng zhī zǐ yě xiān tóng qí mǔ bì luàn yǔ jì fù xiāng fu zhì shì wén zhù bīng chú yáng suì lái guī
这句话大意是：朱文正，元璋伯兄之子也，先同其母避乱，与季父相夫，至是闻驻兵滁阳，遂来归。
zǐ zi li wén zhōng yǐ mǔ zú suí qí fù zǒu luàn jūn zhōng jǐ bù néng cún zhì shì yì lái guī
这句话大意是：姊子李文忠，以母卒随其父走乱军中，几不能存，至是亦来归。
wén zhōng nián shí èr qiān jiù yī ér xì
这句话大意是：文忠年十二，牵舅衣而戏。
yuán zhāng yuē wài shēng jiàn jiù rú jiàn mǔ yě
这句话大意是：元璋曰：“外甥见舅如见母也。
mìng yǔ mù yīng tóng xìng zhū
这句话大意是：”命与沐英同姓朱。
yīng dìng yuǎn rén yě fù mǔ jù wáng yuán zhāng jiàn ér lián zhī shōu yǐ wéi yǎng zǐ
这句话大意是：英，定远人也，父母俱亡，元璋见而怜之，收以为养子。
zhì zhèng shí wǔ nián
这句话大意是：◎至正十五年。
chūn zhēng yuè xīn wèi dà è ěr duō rú xué jiào shòu zhèng xuǎn jiàn yán měng gǔ nǎi guó jiā běn zú yi jiào zhī yǐ lǐ
现代白话：春，正月，辛未，大鄂你多儒学教授郑咺建言：“蒙古乃国家本族，宜教之以礼。
ér yóu xún běn sú bù xíng sān nián zhī sàng yòu shōu jì shù mǔ shū shěn xiōng sǎo kǒng yí xiào hòu shì bì yi gǎi gé shéng yǐ lǐ fǎ
这句话大意是：而犹循本俗，不行三年之丧，又收继庶母、叔婶、兄嫂，恐贻笑后世，必宜改革，绳以礼法。
bù bào
这句话大意是：”不报。
dīng chǒu xú shòu huī jiāng ní wén jùn fù xiàn miǎn yáng
这句话大意是：丁丑，徐寿辉将倪文俊复陷沔阳。
wēi shùn wáng kù chūn bù hā lìng qí zi bào ēn nǔ jiē dài nǔ fú jiā nǔ tóng hú nán yuán shuài hé sī nán yǐ dà chuán sì shí yú shuǐ lù bìng jìn zhì miǎn yáng gōng ní wén jùn qiě zài fēi qiè yǐ xíng
这句话大意是：威顺王库春布哈，令其子报恩努、接待努、佛嘉努同湖南元帅何思南，以大船四十馀，水陆并进，至沔阳，攻倪文俊，且载妃妾以行。
bīng zhì hàn chuān jī míng chà shuǐ qiǎn chuán gé bù néng xíng wén jùn yǐ huǒ fá jǐn shāo qí chuán jiē dài nǔ fú jiā nǔ jiē yù hài bào ēn nǔ zì shā fēi qiè jiē xiàn kù chūn bù hā zǒu shǎn xī
这句话大意是：兵至汉川鸡鸣汊，水浅，船阁不能行，文俊以火筏尽烧其船，接待努、佛嘉努皆遇害，报恩努自杀，妃妾皆陷，库春布哈走陕西。
shí hé nán zéi shù dù hé fén lüě zhōu xiàn zhōng shū cān yì chéng zūn yán yú chéng xiàng yuē jīn tiān xià zhōu xiàn sāng luàn guò bàn ér hé běi shāo ān zhě yǐ tiān qiàn huáng kě wèi zhī zhàng zéi bīng zú bù néng fēi dù
这句话大意是：时河南贼数渡河，焚掠州县，中书参议成遵言于丞相曰：“今天下州县，丧乱过半，而河北稍安者，以天堑黄可为之障，贼兵卒不能飞渡；。
suǒ yǐ bō fū chuí suǐ yǐ gōng jūn chǔ ér mín wú shēn yuàn zhě shì hé nán zhī mín yóu de bǎo qí shì jiā yě
这句话大意是：所以剥肤椎髓以供军储，而民无深怨者，视河南之民犹得保其室家也。
jīn zéi běi dù hé guān jūn bù yù shì dà hé zhī xiǎn yì bù néng shǒu hé běi zhī mín fù hé suǒ shì hu
这句话大意是：今贼北渡河，官军不御，是大河之险亦不能守，河北之民复何所恃吗？
hé běi mín xīn yī yáo guó shì jiāng ruò zhī hé
这句话大意是：河北民心一摇，国势将若之何？
yǔ wèi bì gěng yè bù néng yán zǎi zhí yǐ xià jiē wèi zhī huī tì nǎi rù zòu
这句话大意是：”语未毕，哽咽不能言，宰执以下皆为之挥涕，乃入奏。
dì jí qiǎn shǐ zuì shǒu hé jiàng shuài ér fáng yù shāo yán réng qiǎn bīng fēn shǒu shǎn xī shān dōng zhū lù
这句话大意是：帝即遣使罪守河将帅，而防御稍严，仍遣兵分守陕西、山东诸路。
chú shuài fá liáng zhū jiāng móu suǒ xiàng zhū yuán zhāng yuē kùn shǒu gū chéng chéng fēi jì
这句话大意是：滁帅乏粮，诸将谋所向，朱元章曰：“困守孤城诚非计。
jīn yù móu suǒ xiàng wéi hé yáng kě tú rán qí chéng xiǎo ér jiān kě yǐ jì qǔ nán yǐ lì shèng yě
现代白话：今欲谋所向，惟和阳可图，然其城小而坚，能够计取，难以力胜也。
guō zi xìng yuē rú hé
这句话大意是：”郭子兴曰：“如何？
yuán zhāng yuē xiàng gōng mín zhài shí de mín bīng hào yī èr qí wén yuē lú zhōu lù yì bīng
这句话大意是：”元璋曰：“向攻民寨时，得民兵号衣二，其文曰‘庐州路义兵’。
jīn nǐ zhì sān qiān xuǎn yǒng gǎn shì chuí jì zuǒ yī rèn yī qīng yī yáng wéi běi jūn yǐ sì tuó tuó zài shǎng wù qū ér xíng shēng yán lú zhōu bīng sòng shǐ zhě rù hé yáng shǎng lài jiàng shì hé yáng bì nà zhī
这句话大意是：今拟置三千，选勇敢士，椎髻、左衤任，衣青衣，佯为北军，以四橐驼载赏物驱而行，声言庐州兵送使者入和阳赏赉将士，和阳必纳之。
yīn yǐ jiàng yī bīng wàn rén jì qí hòu yuē xiāng jù shí yú lǐ hou qīng yī bīng báo chéng jǔ huǒ wèi yīng jiàng yī bīng jí gǔ xíng ér qián pò zhī bì yǐ
现代白话：因以绛衣兵万人继其后，约相距十馀里，候青衣兵薄城，举火为应，绛衣兵即鼓行而前，破之必了。
zi xìng cóng qí jì shǐ zhāng tiān yòu jiāng qīng yī bīng zhào jì zǔ wèi shǐ zhě qián xíng gěng zài chéng lǜ jiàng yī bīng jì qí hòu
这句话大意是：”子兴从其计，使张天祐将青衣兵，赵继祖为使者前行，耿再成率绛衣兵继其后。
tiān yòu zhì dǒu yáng guān hé yáng fù lǎo yǐ niú jiǔ chū yíng
这句话大意是：天祐至陡阳关，和阳父老以牛酒出迎。
huì rì wǔ tiān yòu bīng cóng tā dào jiù shí wù yuē zài chéng guò qī bú jiàn jǔ huǒ yì tiān yòu bì yǐ jìn jù lǜ zhòng zhí dǐ chéng xià píng zhāng é sēn tè mù ěr jí bì mén yǐ fēi qiáo zhuì bīng chū zhàn
现代白话：会日午，天祐兵从它道就食误约，再成过期不见举火，意天祐必已进据，率众直抵城下，平章额森特穆你急闭门，以飞桥缒兵出战。
zài chéng bù lì zhōng shǐ zǒu guān jūn zhuī zhì qiān qiū bà
这句话大意是：再成不利，中矢走，官军追至千秋坝。
rì mù shōu bīng hái tiān yòu děng shǐ zhì shì yǔ guān jūn yù jí jī zhī
这句话大意是：日暮，收兵还，天祐等始至，适与官军遇，急击之。
zhuī zhì xiǎo xī mén chéng shàng jí chōu qiáo tāng hé yǐ dāo duàn qí suǒ tiān yòu děng duó qiáo ér dēng jiàng shì cóng zhī suì jù hé yáng é sēn tè mù ěr yè dùn
现代白话：追至小西门，城上急抽桥，汤和以刀断其索，天祐等夺桥而登，将士从之，遂据和阳，额森特穆你夜遁。
zài chéng bài guī wèi tiān yòu xiàn méi é yòu bào guān jūn rù chú qiǎn shǐ lái zhāo xiáng zi xìng yì kǒng zhào yuán zhāng yǔ móu
这句话大意是：再成败归，谓天祐陷没，俄又报官军入滁，遣使来招降，子兴益恐，召元璋与谋。
yuán zhāng nǎi hū shǐ zhě rù chì lìng xī xíng jiàn zi xìng zhòng jiē yù shā zhī yuán zhāng yuē shā zhī shì sù qí lái yě
这句话大意是：元璋乃呼使者入，叱令膝行见子兴，众皆欲杀之，元璋曰：“杀之，是速其来也。
bù rú kǒng yǐ dà yán zòng shǐ qù bǐ bì dàn wǒ bù gǎn jìn
这句话大意是：不如恐以大言，纵使去，彼必惮我，不敢进。
zi xìng cóng zhī jí shǔ yuán zhāng lǜ bīng wǎng réng guī qǔ hé yáng zhì zé tiān yòu yǐ jù chéng yǐ nǎi rù fǔ dìng qí mín
现代白话：”子兴从之，急属元璋率兵往，仍规取和阳，至则天祐已据城了，乃入，抚定其民。
zi xìng yú shì mìng yuán zhāng zǒng hé yáng bīng
这句话大意是：子兴于是命元璋总和阳兵。
shí zhū jiāng duō zǐ xìng bù qǔ wèi kěn qū fú dú tāng hé fèng mìng wéi jǐn li shàn zhǎng wěi qū tiáo hù zhī
这句话大意是：时诸将多子兴部曲，未肯屈服，独汤和奉命唯谨，李善长委曲调护之。
zhū jiāng duō shā lüě chéng zhōng fū fù bù xiāng bǎo yuán zhāng cè rán zhào zhū jiāng wèi yuē zhū jūn zì chú lái duō lüè rén qī nǚ
这句话大意是：诸将多杀掠，城中夫妇不相保，元璋恻然，召诸将谓曰：“诸君自滁来，多掠人妻女。
jūn zhōng wú jì lǜ hé yǐ ān zhòng
现代白话：军中无纪律，凭什么安众！
fán suǒ de fù nǚ xī hái zhī
这句话大意是：凡所得妇女，悉还之！
yú shì gè xiāng xié ér qù mín dà yuè
这句话大意是：”于是各相携而去，民大悦。
rùn yuè rén yín yǐ gè wèi jūn tún tián jīng jī rén gěi chāo wǔ dìng yǐ shì rì rù yì rì zhī chāo èr liǎng wǔ qián réng gěi niú zhǒng nóng qì mìng sī nóng sī lìng běn guǎn wàn hù dū qí qín duò
这句话大意是：闰月，壬寅，以各卫军屯田京畿，人给钞五锭，以是日入役，日支钞二两五钱，仍给牛种、农器，命司农司令本管万户督其勤惰。
èr yuè yǐ wèi liú fú tōng děng zì dàng shān jiā hé yíng hán lín r zhì lì wèi huáng dì yòu hào xiǎo míng wáng jiàn dū bó zhōu guó hào sòng jiàn yuán lóng fèng
这句话大意是：二月，乙未，刘福通等自砀山夹河迎韩林儿至，立为皇帝，又号小明王，建都亳州，国号宋，建元龙凤。
yǐ qí mǔ yáng shì wèi huáng tài hòu dù zūn dào shèng wén yù wèi chéng xiàng luó wén sù liú fú tōng wèi píng zhāng liú liù zhī shū mì yuàn shì
这句话大意是：以其母杨氏为皇太后，杜遵道、盛文郁为丞相，罗文素、刘福通为平章，刘六知枢密院事。
chè lù yì xiàn tài qīng gōng cái jiàn gōng què
这句话大意是：撤鹿邑县太清宫材建宫阙。
zūn dào děng gè qiǎn zi rù shì
这句话大意是：遵道等各遣子入侍。
zūn dào běn guó zi shēng cháng shàng shū yú zhī shū mì yuàn shì mǎn jì lēi gé tái qǐng kāi wǔ jǔ yǐ shōu tiān xià zhì móu yǒng lì zhī shì mǎn jì lēi gé tái yǐ zūn dào bǔ běn yuàn yuàn shǐ
这句话大意是：遵道本国子生，尝上书于知枢密院事满济勒噶台，请开武举以收天下智谋勇力之士，满济勒噶台以遵道补本院掾史。
zūn dào zhī bù néng xíng qí cè nǎi qì qù shì yǐng zhōu wèi hóng jūn jǔ shǒu zhì shì suì xiāng xiǎo míng wáng
这句话大意是：遵道知不能行其策，乃弃去，适颍州，为红军举首，至是遂相小明王。
wù chén mìng tài fù yù shǐ dài fū wàng jiā nǔ wèi zhōng shū yòu chéng xiàng zhōng shū píng zhāng zhèng shì dìng zhū wèi zuǒ chéng xiàng
这句话大意是：戊辰，命太傅、御史大夫旺嘉努为中书右丞相，中书平章政事定珠为左丞相。
rén shēn lì huái dōng děng chù xuān wèi shǐ dōu yuán shuài fǔ yú tiān cháng xiàn tǒng háo sì yì bīng wàn hù fǔ bìng hóng zé děng chù yì bīng tīng fù mín yuàn chū dīng zhuàng yì bīng wǔ qiān rén zhě wèi wàn hù wǔ bǎi míng zhě qiān hù yī bǎi míng zhě bǎi hù réng jiàng xuān chì pái miàn
这句话大意是：壬申，立淮东等处宣慰使都元帅府于天长县，统濠、泗义兵万户府并洪泽等处义兵，听富民愿出丁壮义兵五千人者为万户，五百名者千户，一百名者百户，仍降宣敕牌面。
shì yuè mìng xíng bù shàng shū dǒng quán děng yǔ jiāng xī xíng shěng píng zhāng zhèng shì hé ní qí zhuān rèn zhēng tǎo zhī wu biàn yí cóng shì
这句话大意是：是月，命刑部尚书董铨等与江西行省平章政事和尼齐专任征讨之务，便宜从事；。
qiǎn shǐ xiān jiàng qǔ shè yù yǐ huò fú rú néng chū jiàng shì qí běn zuì zhí mí bù quān kè rì jìn tǎo
这句话大意是：遣使先降曲赦，谕以祸福，如能出降，释其本罪，执迷不悛，克日进讨。
sān yuè guǐ sì xú shòu huī bīng pò xiāng yáng
这句话大意是：三月，癸巳，徐寿辉兵破襄阳。
jiǎ wǔ mìng wàng jiā nǔ shè tài wèi chí jié shòu huáng tài zǐ yù cè xī yǐ miǎn fú jiǔ liú zhī yè tài miào
这句话大意是：甲午，命旺嘉努摄太尉，持节授皇太子玉册，锡以冕服九旒，祗谒太庙。
tuō kè tuō jì mìng yí yī jí nà lù tái chén yóu yǐ zhé qīng shū liè qí xiōng dì zhī zuì
这句话大意是：托克托既命移伊集纳路，台臣犹以谪轻，疏列其兄弟之罪；。
xīn chǒu zhào liú tuō kè tuō yú yún nán dà lǐ xuān wèi sī zhèn xi lù liú é sēn tè mù ěr yú sì chuān diāo mén tuō kè tuō zhǎng zǐ hā lǎ zhāng sù zhōu ān zhì cì zǐ sān bǎo nǔ lán zhōu ān zhì jiā chǎn bù lù rù guān
现代白话：辛丑，诏流托克托于云南大理宣慰司镇西路，流额森特穆你于四川碉门，托克托长子哈喇章肃州安置，次子三宝努兰州安置，家产簿录入官。
shì chūn sū zhōu yǔ xuè
这句话大意是：是春，苏州雨血。
guān jūn shí wàn gōng hé zhōu zhū yuán zhāng yǐ wàn rén jù shǒu jiān chū qí bīng jī zhī guān jūn shù bài duō sǐ zhě nǎi jiě qù chéng zhōng fù fá liáng
这句话大意是：官军十万攻和州，朱元璋以万人距守，间出奇兵击之，官军数败，多死者，乃解去，城中复乏粮。
shí tài zǐ tú qìn jí shū mì fù shǐ biàn zhū mǎ mín bīng yuán shuài chén yě xiān gè qiǎn bīng fēn tún xīn táng gāo wàng qīng shān jī lóng shān dào gěng bù tōng yuán zhāng lǜ bīng jī zǒu zhī
这句话大意是：时太子图沁及枢密副使弁珠玛、民兵元帅陈埜先，各遣兵分屯新塘、高望、青山、鸡笼山，道梗不通，元璋率兵击走之。
háo zhōu jiù shuài sūn dé yá yì fá liáng lǜ suǒ bù jiù shí hé zhōu
这句话大意是：濠州旧帅孙德崖亦乏粮，率所部就食和州。
guō zi xìng gù yǔ dé yá yǒu xì wén zhī nù zì chú zhōu lái hé
这句话大意是：郭子兴故与德崖有隙，闻之怒，自滁州来和。
dé yá wén zi xìng zhì jí yù tā wǎng qí jūn xiān fā dé yá hòu
这句话大意是：德崖闻子兴至，即欲他往，其军先发，德崖后。
yuán zhāng sòng qí jūn chū chéng xíng èr shí lǐ hū chéng zhōng zǒu bào chú jūn yǔ dé yá dòu dé yá wèi zi xìng suǒ zhí
这句话大意是：元璋送其军出城，行二十里，忽城中走报，滁军与德崖斗，德崖为子兴所执。
yuán zhāng dà jīng jí hū gěng bǐng wén wú zhēn cè qí yù hái
这句话大意是：元璋大惊，亟呼耿炳文、吴桢，策骑欲还。
dé yá jūn xiān fā zài dào zhě fèn hèn yōng yuán zhāng xíng shù lǐ yù dé yá dì yù jiā hài yǒu zhāng mǒu zhě lì zhǐ zhī
这句话大意是：德崖军先发在道者忿恨，拥元璋行数里，遇德崖弟，欲加害，有张某者力止之。
zi xìng wén yuán zhāng bèi zhí rú shī zuǒ yòu shǒu jí qiǎn xú dá wǎng dài zhāng fù yù qí zhòng guī yuán zhāng
这句话大意是：子兴闻元璋被执，如失左右手，亟遣徐达往代，张复谕其众归元璋。
yú shì zi xìng yì shì dé yá qù jí ér dá yì tuō guī
这句话大意是：于是子兴亦释德崖去，即而达亦脱归。
zi xìng yǒng hàn shàn zhàn ér xìng xìng zhí bù néng róng wù yǐ dé yá gù yǐn hèn ér zhōng
这句话大意是：子兴勇悍善战，而性悻直，不能容物，以德崖故，饮恨而终。
zi xìng jì zú zhòng tuī qí zhǎng zǐ tiān xù wèi yuán shuài ér dé yá yǐ sù jiàng yù dài tǒng qí jūn tiān xù kǒng bù néng zhì nǎi yǐ shū yāo zhū yuán zhāng wèi jǐ zhù
这句话大意是：子兴既卒，众推其长子天叙为元帅，而德崖以宿将欲代统其军，天叙恐不能制，乃以书邀朱元璋为己助。
xià
这句话大意是：夏，。
sì yuè
这句话大意是：四月，。
rén xū
这句话大意是：壬戌，。
zhōng shū shěng chén yán jiāng nán yīn dào zéi zǔ gé
这句话大意是：中书省臣言：“江南因盗贼阻隔，。
suǒ zài quē guān
这句话大意是：所在阙官，。
yi qiǎn rén yǔ gè shěng jí xíng tái guān yǐ guǎng dōng guǎng xī hǎi běi hǎi nán sān pǐn yǐ xià tōng xíng qiān diào
这句话大意是：宜遣人与各省及行台官以广东、广西、海北、海南三品以下通行迁调，。
wǔ pǐn yǐ xià xiān xíng zhào huì zhī rèn
这句话大意是：五品以下先行照会之任，。
jiāng zhè xíng shěng sān nián yī cì qiān diào
这句话大意是：江浙行省三年一次迁调，。
fú jiàn děng chù quē guān yì yī qián lì
这句话大意是：福建等处阙官亦依前例。
cóng zhī
这句话大意是：”从之。
guǐ yǒu yǐ zhōng shū zuǒ chéng xiàng dìng zhū wèi yòu chéng xiàng píng zhāng zhèng shì hā mǎ ěr wèi zuǒ chéng xiàng tài zǐ zhān shì sēng gé shí li wèi píng zhāng zhèng shì shū sū wèi yù shǐ dài fū
现代白话：癸酉，以中书左丞相定珠为右丞相，平章政事哈玛你为左丞相，太子詹事僧格实哩为平章政事，舒苏为御史大夫。
yú shì guó jiā dà bǐng jǐn guī yú hā mǎ ěr xiōng dì yǐ
现代白话：于是国家大柄，尽归于哈玛你兄弟了。
huái yuǎn rén cháng yù chūn gāng yì duō zhì yǒng lǚ lì jué rén nián èr shí sān wèi qún dào liú jù suǒ de yù chūn chá qí duō chāo lüě wú yuǎn tú wén hé zhōu ēn wēi rì zhe bīng xíng yǒu lǜ dú lǜ shí yú rén guī fù qǐng wèi xiān fēng
这句话大意是：怀远人常遇春，刚毅多智勇，膂力绝人，年二十三，为群盗刘聚所得，遇春察其多抄掠，无远图，闻和州恩威日著，兵行有律，独率十馀人归附，请为先锋。
yuán zhāng yuē ěr jī gù lái guī ěr
现代白话：元璋曰：“你饥，故来归耳。
qiě yǒu gù zhǔ zài wú ān dé duó zhī
现代白话：且有故主在，我安得夺之！
yù chūn dùn shǒu qì yuē liú jù dào ěr wú néng wéi yě
这句话大意是：”遇春顿首泣曰：“刘聚盗耳，无能为也。
tǎng de xiào lì xián zhě suī sǐ yóu shēng
这句话大意是：倘得效力贤者，虽死犹生。
yuán zhāng yuē néng xiāng cóng dù jiāng hu
这句话大意是：”元璋曰：“能相从渡江吗？
qǔ tài píng hòu shǔ wǒ wèi wǎn yě
这句话大意是：取太平后属我，未晚也。
shì yuè dì rú shàng dōu
这句话大意是：是月，帝如上都。
zhào hàn lín dài zhì wū nè ěr jí xián dài zhì sūn zǒng zhāo ān gāo yóu zhāng shì chéng réng jī xuān mìng yìn xìn pái miàn yǔ zhèn nán wáng bó luō bù hā jí huái nán xíng shěng lián fǎng sī děng guān shāng yì gěi fù zhī
现代白话：诏翰林待制乌讷你、集贤待制孙捴招安高邮张士诚，仍赍宣命、印信、牌面，与镇南王博啰布哈及淮南行省廉访司等官商议给付之。
yù shǐ tái hé zòu zhōng shū zuǒ chéng lǚ sī chéng ba zhī
这句话大意是：御史台劾奏中书左丞吕思诚，罢之。
níng guó jìng tíng má gū huá yáng zhū shān bēng
这句话大意是：宁国敬亭、麻姑、华阳诸山崩。
wǔ yuè rén chén fù xiāng yáng lù
这句话大意是：五月，壬辰，复襄阳路。
zhào xuē tái hā bù hā guān jué
这句话大意是：诏削台哈布哈官爵。
tái hā bù hā yǐ jūn fá liáng zhī gù suì jiāo jiǎn bù zūn cháo tíng mìng lìng jūn shì wǎng wǎng piāo lüè wèi mín huàn
这句话大意是：台哈布哈以军乏粮之故，遂骄蹇不遵朝廷命令，军士往往剽掠为民患。
jiān chá yù shǐ é tè hū tú děng hé qí màn gōng nüè mín nǎi xuē qí guān jué réng bǐ shuài lǐng hé shuò gǔn cóng zhēng mìng sì chuān xíng shěng píng zhāng dá shí ba tú ěr zǒng lǐng qí jūn
现代白话：监察御史额特呼图等劾其慢功虐民，乃削其官爵，仍俾率领和硕衮从征，命四川行省平章达实巴图你总领其军。
gēng xū ní wén jùn zì miǎn yáng fù pò zhōng xīng lù yuán shuài duō ěr jì ba lēi sǐ zhī
现代白话：庚戌，倪文俊自沔阳复破中兴路，元帅多你济巴勒死之。
bó zhōu qiǎn rén zhāo hé yáng zhū jiāng zhū jiāng wéi zhāng tiān yòu wǎng xún zì bó guī jī dù zūn dào xí shòu guō tiān xù wèi dōu yuán shuài zhāng tiān yòu yòu fù yuán shuài zhū yuán zhāng zuǒ fù yuán shuài
这句话大意是：亳州遣人招和阳诸将，诸将惟张天祐往，寻自亳归，赍杜遵道檄，授郭天叙为都元帅，张天祐右副元帅，朱元璋左副元帅。
yuán zhāng chū yù bù shòu yuē dà zhàng fū níng néng shòu zhì yù rén yá
这句话大意是：元璋初欲不受，曰：“大丈夫宁能受制于人邪！
yǐ ér zhū jiāng yì jiè wèi shēng yuán suì cóng zhī jì nián chēng lóng fèng rán shì jiē bù bǐng qí jié zhì
这句话大意是：”已而诸将议藉为声援，遂从之，纪年称龙凤，然事皆不禀其节制。
shí hé zhōu xī nán mín zhài cì dì chǎn píng ér chéng zhōng fá liáng yuán zhāng yǔ zhū jiāng móu dù jiāng wú zhōu jí
这句话大意是：时和州西南民寨，次第铲平，而城中乏粮，元璋与诸将谋渡江，无舟楫。
yǒu zhào pǔ shèng shù tōng hǎi zhě yōng zhòng wàn yú chuán wàn sōu jù cháo hú jié shuǐ zhài yǔ lú zhōu zuǒ jūn bì yǒu xì jù wèi suǒ xí shì yuè qiǎn shù tōng hǎi jiàn dào lái fù qǐ fā bīng wèi dǎo
这句话大意是：有赵普胜、俞通海者，拥众万馀，船万艘，据巢湖，结水寨，与庐州左君弼有隙，惧为所袭，是月，遣俞通海间道来附，乞发兵为导。
yuán zhāng wèi xú dá děng yuē fāng móu dù jiāng ér cháo hú shuǐ jūn lái fù wú shì jì yǐ
现代白话：元璋谓徐达等曰：“方谋渡江，而巢湖水军来附，我事济了！
suì qīn wǎng yǔ pǔ shèng děng huì jiù guān shuǐ dào yǐ zhōu chū hé yáng
这句话大意是：”遂亲往，与普胜等会，就观水道，以舟出和阳。
ér tóng chéng zhá mǎ cháng hé děng ài kǒu jiē wèi zhōng chéng màn jì hā yā shuǐ zhài suǒ è wéi yī xiǎo gǎng kě dá rán qiǎn hé bù kě tōng dà jiàn
这句话大意是：而桐城闸、马肠河等隘口，皆为中丞曼济哈雅水寨所扼，惟一小港可达，然浅涸不可通大舰。
yǐ ér dà yǔ jiān xún chuān gǔ liú yì sù fēi xíng zhōu chù jiē shuǐ shēn zhàng yú yuán zhāng xǐ yuē tiān zhù wǒ yě
这句话大意是：已而大雨兼旬，川谷流溢，素非行舟处，皆水深丈馀，元璋喜曰：“天助我也！
suì chéng zhǎng fā cháo hú zhōu yú guàn ér jìn zhì huáng dūn zhào pǔ shèng yǐ suǒ bù pàn qù yú zhōu xī zhì hé yáng nǎi jiàng
这句话大意是：”遂乘涨发巢湖，舟鱼贯而进，至黄墩，赵普胜以所部叛去，馀舟悉至和阳，乃降。
zhōu zhī wèi zhì qiǎn rén yòu màn jì hā yā jūn lái hù shì suì zhí zhī de shí jiǔ rén jiē shàn cāo zhōu zhě lìng qí jiào zhū jūn xí shuǐ zhàn mìng liáo yǒng ān zhāng dé shèng shù tōng hǎi děng jiāng zhī gōng màn jì hā yā yù xī kǒu
这句话大意是：舟之未至，遣人诱曼济哈雅军来互市，遂执之，得十九人，皆善操舟者，令其教诸军习水战，命廖永安、张得胜、俞通海等将之，攻曼济哈雅峪溪口。
dí zhōu gāo dà bù lì jìn tuì yǒng ān děng cāo zhōu rú fēi zuǒ yòu fèn jī dà bài qí zhòng
这句话大意是：敌舟高大，不利进退，永安等操舟如飞，左右奋击，大败其众。
suì yǔ zhū jiāng dìng dù jiāng zhī jì zhū jiāng xián yù zhí qū jīn líng yuán zhāng yuē qǔ jīn líng bì zì cǎi shí shǐ
这句话大意是：遂与诸将定渡江之计，诸将咸欲直趋金陵，元璋曰：“取金陵必自采石始。
cǎi shí nán běi hóu jīn dé cǎi shí rán hòu jīn líng kě tú yě
这句话大意是：采石南北喉襟，得采石，然后金陵可图也。
liù yuè dīng mǎo jiān chá yù shǐ hā lín tú hé zòu tuō kè tuō zhī shī jí xián dà xué shì wú zhí fāng jí qí cān jūn hè hàn zhǎng shǐ hé lēi qí děng bìng yi zhuī duó cóng zhī
这句话大意是：六月，丁卯，监察御史哈琳图劾奏托克托之师、集贤大学士吴直方及其参军赫汉、长史和勒齐等，并宜追夺，从之。
jiān chá yù shǐ huái gé děng biàn míng zhōng shū zuǒ chéng lǚ sī chéng gěi hái yuán zhuī suǒ shòu xuān mìng yù dài
这句话大意是：监察御史怀格等辨明中书左丞吕思诚，给还元追所授宣命玉带。
dīng chǒu bǎo dé zhōu dì zhèn
这句话大意是：丁丑，保德州地震。
gēng chén zhēng huī zhōu chǔ shì zhèng yù wèi hàn lín dài zhì cì yǐ yù jiǔ míng bì
这句话大意是：庚辰，征徽州处士郑玉为翰林待制，赐以御酒、名币。
yù cí jí bù qǐ ér wèi biǎo yǐ jìn yuē míng jué zhě zǔ zōng zhī suǒ yǐ yí bì xià shǐ yǔ tiān xià xián zhě gòng zhī bì xià bù dé sī yú rén
这句话大意是：玉辞疾不起，而为表以进曰：“名爵者，祖宗之所以遗陛下，使与天下贤者共之，陛下不得私与人。
dài zhì zhī zhí chén fēi qí cái bù gǎn shòu
这句话大意是：待制之职，臣非其才，不敢受；。
jiǔ yǔ bì tiān xià suǒ yǐ fèng bì xià bì xià dé yǐ sī yú rén chén bù gǎn cí yě
这句话大意是：酒与币天下所以奉陛下，陛下得以私与人，臣不敢辞也。
shì yuè zhū yuán zhāng shuài zhū jiāng dù jiāng yǔ liáo yǒng ān jǔ fān qián xíng
这句话大意是：是月，朱元璋帅诸将渡江，与廖永安举帆前行。
yǒng ān qǐng suǒ xiàng yuán zhāng yuē cǎi shí dà zhèn qí bèi bì gù niú zhǔ jī qián lín dà jiāng bǐ nán wéi bèi yù jīn wǎng gōng zhī qí shì bì kè
这句话大意是：永安请所向，元璋曰：“采石大镇，其备必固，牛渚矶前临大江，彼难为备御，今往攻之，其势必克。
nǎi yǐn fān xiàng niú zhǔ fēng lì shāo jìn qǐng kè jí àn
这句话大意是：”乃引帆向牛渚，风力稍劲，顷刻及岸。
shǒu zhě chén yú jī shàng zhōu jù àn sān zhàng xǔ wèi néng cù dēng
这句话大意是：守者陈于矶上，舟距岸三丈许，未能猝登。
cháng yù chūn fēi gě zhì yuán zhāng huī zhī yīng shēng tǐng gē yuè ér shàng shǒu zhě pī mǐ zhū jūn cóng zhī suì bá cǎi shí yán jiāng zhū lěi wàng fēng yíng fù
这句话大意是：常遇春飞舸至，元璋麾之，应声挺戈跃而上，守者披靡，诸军从之，遂拔采石，沿江诸垒，望风迎附。
zhū jiāng yǐ hé yáng kuì fá gè yù qǔ zī ér guī yuán zhāng wèi xú dá yuē rú cǐ zé zài jǔ bì nán jiāng dōng fēi wǒ yǒu dà shì qù yǐ
现代白话：诸将以和阳匮乏，各欲取资而归，元璋谓徐达曰：“如此，则再举必难，江东非我有，大事去了。
yīn lìng xī zhǎn lǎn tuī zhì jí liú zhōng zhōu jiē shùn liú dōng xià
这句话大意是：”因令悉斩缆，推置急流中，舟皆顺流东下。
zhū jiāng dà jīng wèn gù yuán zhāng yuē chéng dà shì bù guī xiǎo lì cǐ qù tài píng shén jìn shě cǐ bù qǔ jiāng xī wèi
这句话大意是：诸将大惊问故，元璋曰：“成大事不规小利，此去太平甚近，舍此不取，将奚为！
zhū jiāng nǎi tīng mìng zì guān dù xiàng tài píng zhí qū chéng xià zòng bīng jí gōng suì bá zhī píng zhāng è lēi zhé bù hā yǔ qiān shì zhāng xù děng qì chéng zǒu zhí qí wàn hù nà kè chu
这句话大意是：”诸将乃听命，自官渡向太平，直趋城下，纵兵急攻，遂拔之，平章鄂勒哲布哈与佥事张旭等弃城走，执其万户纳克楚。
tài píng lù zǒng guǎn jìn yì chū dōng mén fù shuǐ sǐ yuán zhāng yuē yì shì yě
这句话大意是：太平路总管靳义，出东门赴水死，元璋曰：“义士也！
jù guān zàng zhī
这句话大意是：”具棺葬之。
qí rú li xí táo ān děng lǜ fù lǎo chū chéng yíng yè ān jiàn yuán zhāng zhuàng mào wèi xí děng yuē lóng zī fèng zhì fēi cháng rén yě wǒ bèi jīn yǒu zhǔ yǐ
现代白话：耆儒李习、陶安等，率父老出城迎谒，安见元璋状貌，谓习等曰：“龙姿凤质，非常人也，我辈今有主了！
shī zhī fā cǎi shí yě xiān lìng li shàn zhǎng wèi jiè jí jūn shì bǎng bǐ rù chéng jí zhāng zhī
这句话大意是：”师之发采石也，先令李善长为《戒戢军士榜》，比入城，即张之。
shì zú yù piāo lüè zhě jiàn bǎng è rán bù gǎn dòng yǒu yī zú wéi lìng jí zhǎn yǐ xùn chéng zhōng sù rán
这句话大意是：士卒欲剽掠者，见榜愕然不敢动，有一卒违令，即斩以徇，城中肃然。
fù mín chén dí xiàn jīn bó jí yǐ fēn gěi zhū jiàng shì
这句话大意是：富民陈迪献金帛，即以分给诸将士。
zhào ān xí yǔ yǔ shí shì ān yīn xiàn yán yuē sì hǎi dǐng fèi háo jié bìng zhēng gōng chéng tú yì hù xiāng xióng zhǎng rán qí zhì zài zǐ nǚ yù bó fēi yǒu bō luàn jiù mín ān tiān xià zhī xīn
这句话大意是：召安、习，与语时事，安因献言曰：“四海鼎沸，豪杰并争，攻城屠邑，互相雄长，然其志在子女玉帛，非有拨乱、救民、安天下之心。
míng gōng lǜ zhòng dù jiāng shén wǔ bù shā yǐ cǐ shùn tiān yìng rén ér xíng dāi fá tiān xià bù zú dìng yě
这句话大意是：明公率众渡江，神武不杀，以此顺天应人而行呆伐，天下不足定也。
yuán zhāng yuē wú yù qǔ jīn líng rú hé
现代白话：”元璋曰：“我欲取金陵，如何？
ān yuē jīn líng dì wáng zhī dōu lóng pán hǔ jù xiàn yǐ cháng jiāng zhī xiǎn ruò jù qí xíng shì chū bīng yǐ lín sì fāng zé hé xiàng bù kè cǐ tiān suǒ yǐ zī míng gōng yě
这句话大意是：”安曰：“金陵，帝王之都，龙蟠虎踞，限以长江之险，若据其形势，出兵以临四方，则何向不克，此天所以资明公也。
yuán zhāng dà yuè lǐ ān shén hòu yóu shì yī qiè jī mì zhé yǔ yì yān
现代白话：”元璋大悦，礼安甚厚，由是一切机密，辄与议呢。
gǎi tài píng lù wèi tài píng fǔ yǐ li xí zhī fǔ shì li shàn zhǎng wèi shuài fǔ dōu shì wāng guǎng yáng wèi shuài fǔ lìng shǐ
这句话大意是：改太平路为太平府，以李习知府事，李善长为帅府都事，汪广洋为帅府令史。
shí sān shuài suī gòng fǔ shǔ shì ér yùn chóu jué cè jiē chū zì yuán zhāng jiàng shì lè zhàn jūn mín qīng xiàng quán guī yú yī yǐ
现代白话：时三帅虽共府署事，而运筹决策，皆出自元璋，将士乐战，军民倾向，权归于一了。
shí zhōng chéng màn jì hā yā děng yǐ jù zhōu jié cǎi shí jiāng bì gū shú kǒu jué hé zhōu jūn guī lù
这句话大意是：时中丞曼济哈雅等以巨舟截采石江，闭姑孰口，绝和州军归路。
fāng shān zhài mín bīng yuán shuài chén yě xiān yǐ zhòng shù wàn gōng tài píng zhèn shén ruì zhū yuán zhāng mìng xú dá shān yù tāng hé yǐn bīng chū gū shú lái yíng zhàn ér shè fú xiāng chéng qiáo yǐ dài zhī yě xiān bài zǒu yù fú fù bèi shòu dí suì qín yě xiān
这句话大意是：方山寨民兵元帅陈埜先，以众数万攻太平镇，甚锐，朱元璋命徐达、邓愈、汤和引兵出姑孰来迎战，而设伏襄城桥以待之，埜先败走，遇伏，腹背受敌，遂擒埜先。
shì xià dà yǔ jiāng zhǎng ān qìng tún tián hé bàn méi chéng xià shuǐ yǒng yǒu wù hǒu shēng rú léi
这句话大意是：是夏，大雨，江涨，安庆屯田禾半没，城下水涌，有物吼声如雷。
qiān huái xī dōu yuán yóu fǔ yú quē sì yǐ shào láo shuǐ zhé suō qiū jià dēng de liáng sān wàn hú
这句话大意是：签淮西都元由府余阙，祀以少牢，水辄缩，秋稼登，得粮三万斛。
quē dù jūn yǒu yú lì nǎi jùn huáng zēng pí wài huán yǐ dà fáng shēn qiàn sān chóng nán yǐn jiāng shuǐ zhù zhī huán zhí mù wèi zhà chéng shàng sì miàn qǐ fēi lóu biǎo lǐ wán gù
这句话大意是：阙度军有馀力，乃浚隍增埤，外环以大防，深堑三重，南引江水注之，环植木为栅，城上四面起飞楼，表里完固。
qiū qī yuè rén chén yòu fù yuán shuài zhāng tiān yòu lǜ zhū jūn jí chén yě xiān bù qǔ gōng jí qìng lù fú kè ér hái
这句话大意是：秋，七月，壬辰，右副元帅张天祐，率诸军及陈埜先部曲攻集庆路，弗克而还。
rén yín ní wén jùn fù xiàn wǔ chāng hàn yáng
这句话大意是：壬寅，倪文俊复陷武昌、汉阳。
qiǎn qīn wáng shí lēi men sì chuān zuǒ chéng shí lēi bù děng gè lǜ bīng shǒu yù shān dōng hú guǎng sì chuān zhū lù jí zhāo yù háo sì zhū qǐ bīng zhě
这句话大意是：遣亲王实勒们、四川左丞实勒布等各率兵守御山东、湖广、四川诸路，及招谕濠、泗诸起兵者。
zhōng shū yòu chéng xǔ yǒu rén yán cháo tíng wu xíng gū xī zhī zhèng shǎng zhòng fá qīng gù jiāng shì tān lüě zǐ nǚ yù bó ér wú dòu zhì suì chàng wèi zhāo yù zhī cè ěr
这句话大意是：中书右丞许有壬言：“朝廷务行姑息之政，赏重罚轻，故将士贪掠子女玉帛而无斗志，遂倡为招谕之策耳。
bù tīng
这句话大意是：”不听。
chén yě xiān zhī bèi qín yě zhū yuán zhāng shì bù shā
这句话大意是：陈埜先之被擒也，朱元璋释不杀。
yě xiān wèn shēng wǒ hé wéi
这句话大意是：埜先问：“生我何为？
yuán zhāng yuē tiān xià dà luàn háo jié bìng qǐ shèng zé rén fù bài zé fù rén
这句话大意是：”元璋曰：“天下大乱，豪杰并起，胜则人附，败则附人。
ěr jì yǐ háo jié zì fù qǐ bù zhī shēng ěr zhī gù
现代白话：你既以豪杰自负，岂不知生你之故？
yě xiān yuē rán zé yù wǒ jūn jiàng hu
这句话大意是：”埜先曰：“然则欲我军降吗？
cǐ yì ěr
现代白话：此易你！
nǎi wéi shū zhāo qí jūn míng rì jiē jiàng
这句话大意是：”乃为书招其军，明日皆降。
màn jì hā yā lēi hū mù děng jiàn yě xiān bài bù gǎn fù jìn gōng lǜ qí zhòng hái zhūn yù xī kǒu
这句话大意是：曼济哈雅、勒呼木等见埜先败，不敢复进攻，率其众还屯峪溪口。
bā yuè gēng shēn mìng nán yáng děng chù yì bīng wàn hù fǔ zhào mù máo hú lú yì bīng wàn rén jìn gōng nán yáng
这句话大意是：八月，庚申，命南阳等处义兵万户府召募毛葫芦义兵万人，进攻南阳。
wù chén yǐ zhōng shū píng zhāng zhèng shì dá shí tè mù ěr wèi jiāng zhè xíng shěng zuǒ chéng xiàng
现代白话：戊辰，以中书平章政事达实特穆你为江浙行省左丞相。
shí jiāng huái yì sāo nán běi zǔ gé zhào xǔ dá shí tè mù ěr biàn yì xíng shì
现代白话：时江、淮驿骚，南北阻隔，诏许达实特穆你便宜行事。
dá shí tè mù ěr rèn yòng fēi rén sì tōng huì lù mài guān yù jué wéi shì huò zhī qīng zhòng wèi gāo xià yóu shì bàng yì fēn rán
现代白话：达实特穆你任用非人，肆通贿赂，卖官鬻爵，惟视货之轻重为高下，由是谤议纷然；。
ér suǒ bù jùn yì wǎng wǎng lún xiàn yì tián bù wéi yì
这句话大意是：而所部郡邑往往沦陷，亦恬不为意。
yún nán sǐ kě fá děng jiàng lìng qí zi mǎng sān yǐ fāng wù lái gòng nǎi lì píng miǎn xuān fǔ sī
这句话大意是：云南死可伐等降，令其子莽三以方物来贡，乃立平缅宣抚司。
sì chuān xiàng sī shèng jiàng yǐ ān dìng zhōu gǎi lì ān dìng jūn mín ān fǔ sī
这句话大意是：四川向思胜降，以安定州改立安定军民安抚司。
shì yuè dì zhì zì shàng dōu
这句话大意是：是月，帝至自上都。
zhào huái nán xíng shěng zuǒ chéng xiàng tài fèi yīn tǒng huái nán zhū jūn tǎo suǒ xiàn jùn yì réng mìng hú guǎng píng zhāng lēi hū mù yǐ suǒ bù miáo jūn tīng qí jié zhì
这句话大意是：诏淮南行省左丞相泰费音统淮南诸军讨所陷郡邑，仍命湖广平章勒呼穆以所部苗军听其节制。
tài fèi yīn zhù jǐ níng yǐ jiǔ liáng xiǎng kǔ bù gěi nǎi mìng yǒu sī gěi zhū jūn niú jù yǐ zhǒng mài zì jì níng dá yú hǎi zhōu mín bù rǎo ér bīng lài yǐ jì
这句话大意是：泰费音驻济宁已久，粮饷苦不给，乃命有司给诸军牛具以种麦，自济宁达于海州，民不扰而兵赖以济。
yòu yì lì tǔ bīng yuán shuài fǔ lún fān gēng zhàn
这句话大意是：又议立土兵元帅府，轮番耕战。
hé zhōu zhèn fǔ xú dá jūn zì tài píng jìn kè lì shuǐ jiāng gōng jí qìng lù
这句话大意是：和州镇抚徐达军自太平进克溧水，将攻集庆路。
chū chén yě xiān zhī wéi shū yě yáng wèi zhāo cí yì shí jī zhī bù yì qí zhòng suì jiàng zì huǐ shī jì
这句话大意是：初，陈埜先之为书也，阳为招辞，意实激之，不意其众遂降，自悔失计。
jí wén yù gōng jí qìng sī wèi bù qǔ yuē rǔ děng gōng jí qìng wú lì zhàn sì wǒ de tuō hái dāng yǔ guān jūn hé
现代白话：及闻欲攻集庆，私谓部曲曰：“你等攻集庆，毋力战，俟我得脱还，当与官军合。
zhū yuán zhāng wén qí móu zhào yǔ zhī yuē rén gè yǒu xīn cóng yuán cóng wǒ bù xiāng qiáng yě
这句话大意是：”朱元璋闻其谋，召语之曰：“人各有心，从元从我，不相强也。
zòng zhī hái
这句话大意是：”纵之还。
zhū jūn kè lì yáng yě xiān nǎi shōu yú zhòng zhūn yú bǎn qiáo yīn yǔ xíng tái yù shǐ dài fū fú shòu hé wéi shū yǐ bào tài píng yán jí qìng chéng sān miàn zǔ shuǐ bù lì bù zhàn jìn wáng hún wáng jùn duò hè ruò bì hán qín hǔ yáng sù jiē yǐ zhàn jiàn qǔ shèng
这句话大意是：诸军克溧阳，埜先乃收馀众屯于板桥，阴与行台御史大夫福寿合，为书以报太平，言：“集庆城三面阻水，不利步战，晋王浑、王浚、隋贺若弼、韩擒虎、杨素，皆以战舰取胜。
jīn huán chéng sān miàn yuán shuài yǔ miáo jūn jiàn zhài qí zhōng lián luò sān shí yú lǐ lù gōng zé lǜ qí duàn hòu
这句话大意是：今环城三面，元帅与苗军建寨其中，连络三十馀里，陆攻则虑其断后。
mò ruò nán jù lì yáng dōng dǎo zhèn jiāng è xiǎn zǔ jué liáng dào shì yǐ chí jiǔ kě bù gōng ér xià yě
这句话大意是：莫若南据溧阳，东捣镇江，扼险阻，绝粮道，示以持久，可不攻而下也。
yuán zhāng zhī qí jì yǐ shū fù zhī yuē lì dài zhī kè jiāng nán zhě jiē yǐ cháng jiāng tiān qiàn xiàn gé nán běi gù xū huì jí zhōu shī fāng kè chéng gōng
这句话大意是：”元璋知其计，以书复之曰：“历代之克江南者，皆以长江天堑，限隔南北，故须会集舟师，方克成功。
jīn wú dù qí shàng yóu bǐ zhī yān hóu wǒ yǐ è zhī shě zhōu ér jìn zú yǐ kè jié zì yǔ jìn duò xíng tóng shì yì
现代白话：今我渡其上游，彼之咽喉，我已扼之，舍舟而进，足以克捷，自与晋、隋形同势异。
zú xià nài hé shě quán shèng zhī cè ér wèi cǐ yū huí zhī jì yé
这句话大意是：足下奈何舍全胜之策而为此迂回之计耶？
nǎi qiǎn pí jiàng xí bó róng gōng wú hú xiàn kè zhī zhì yǒng chāng yì yǐ bó róng wèi wàn hù
这句话大意是：”乃遣裨将习伯容攻芜湖县，克之，置永昌翼，以伯容为万户。
tuō kè tuō xíng zhì dà lǐ téng chōng zhī fǔ gāo huì jiàn tuō kè tuō yù yǐ qí nǚ shì zhī xǔ zhù shì yī chéng wài yǐ jū suī yǒu jiā hài zhě kě yǐ wú yú
现代白话：托克托行至大理，腾冲知府高惠见托克托，欲以其女事之，许筑室一程外以居，虽有加害者，能够无虞。
tuō kè tuō yuē wú zuì rén yě ān gǎn niàn jí cǐ
现代白话：托克托曰：“我，罪人也，安敢念及此！
xùn cí yǐ jué zhī
这句话大意是：”巽辞以绝之。
shì yuè cháo tíng qiǎn guān yí zhì ā qīng qǐ zhī de
这句话大意是：是月，朝廷遣官移置阿轻乞之地。
gāo huì yǐ tuō kè tuō qián bù shòu qí nǚ shǒu fā tiě jiǎ jūn wéi zhī
这句话大意是：高惠以托克托前不受其女，首发铁甲军围之。
jiǔ yuè guō tiān xù zhāng tiān yòu dū bīng zì guān táng jīng tóng shān jìn gōng jí qìng zhī dōng mén chén yě xiān zì bǎn qiáo zhí dǐ jí qìng gōng nán mén zì yín zhì wǔ chéng zhōng jiān shǒu
这句话大意是：九月，郭天叙、张天祐督兵自官塘经同山，进攻集庆之东门，陈埜先自板桥直抵集庆，攻南门，自寅至午，城中坚守。
yě xiān yāo guō tiān xù yǐn shā zhī qín zhāng tiān yòu xiàn yú fú shòu yì shā zhī
这句话大意是：埜先邀郭天叙饮，杀之，擒张天祐，献于福寿，亦杀之。
èr shuài jù méi zhū jiāng suì fèng zhū yuán zhāng wèi dōu yuán shuài
这句话大意是：二帅俱没，诸将遂奉朱元璋为都元帅。
chén yě xiān zhuī xí zhì gé xiān xiāng xiāng mín bīng bǎi hù lú dé mào móu shā zhī qiǎn zhuàng shì wǔ shí yī qīng yī chū yíng
这句话大意是：陈埜先追袭至葛仙乡，乡民兵百户卢德茂谋杀之，遣壮士五十衣青衣出迎。
yě xiān bù yú qí tú jǐ yǔ shí yú qí xiān xíng qīng yī bīng zì hòu zǎn shuò cì shā zhī
这句话大意是：埜先不虞其图己，与十馀骑先行，青衣兵自后攒槊刺杀之。
yě xiān jí sǐ qí zi zhào zǒu fù jí bīng tún fāng shān màn jì hā yā yōng zhōu shī jié zhài cǎi shí wèi jǐ jiǎo guī fù tài píng
这句话大意是：埜先即死，其子兆走，复集兵屯方山，曼济哈雅拥舟师结寨采石为掎角，规复太平。
xiān shì hé nán xíng shěng píng zhāng dá shí ba tú ěr yǐ bīng jìn cì cháng gě yǔ liú fú tōng yě zhàn wèi qí suǒ bài jiàng shì bēn guì
现代白话：先是河南行省平章达实巴图你以兵进次长葛，与刘福通野战，为其所败，将士奔贵。
shì yuè zhì zhōng mù shōu sàn zú tuán jié tún zhǒng zéi fù lái jié yíng lüè qí zī zhòng suì yǔ bó luō tè mù ěr xiāng shī
现代白话：是月，至中牟，收散卒，团结屯种，贼复来劫营，掠其辎重，遂与博罗特穆你相失。
huì liú hā lǎ bù hā lái yuán dà pò zéi bīng huò bó luō tè mù ěr guī zhī fù zhù biàn liáng dōng nán qīng gāng
现代白话：会刘哈喇布哈来援，大破贼兵，获博啰特穆你，归之，复驻汴梁东南青堽。
dōng shí yuè dīng sì lì huái nán jiāng běi děng chù xíng shū mì yuàn yú yáng zhōu
这句话大意是：冬，十月，丁巳，立淮南江北等处行枢密院于扬州。
jiǎ zǐ dì wèi yòu chéng xiàng dìng zhū děng yuē jìng tiān dì zūn zǔ zōng zhòng shì yě jìn nián yǐ lái quē yú jǔ xíng
这句话大意是：甲子，帝谓右丞相定珠等曰：“敬天地，尊祖宗，重事也，近年以来，阙于举行。
zhèn jiāng qīn sì jiāo miào wu jǐn chéng jìng bù bì fán wén qīng děng qí yì diǎn lǐ cóng qí jiǎn zhě xíng zhī
这句话大意是：朕将亲祀郊庙，务尽诚敬，不必繁文，卿等其议典礼，从其简者行之。
gēng wǔ yǐ yǎn shèng gōng kǒng kè jiān tóng zhī tài cháng lǐ yí yuàn shì yǐ qí zi xī xué xí fēng yǎn shèng gōng
这句话大意是：庚午，以衍圣公孔克坚同知太常礼仪院事，以其子希学袭封衍圣公。
guǐ yǒu hā mǎ ěr zòu yán jiāo sì zhī lǐ yǐ tài zǔ pèi
现代白话：癸酉，哈玛你奏言：“郊祀之礼，以太祖配。
huáng dì chū gōng zhì jiāo sì suǒ biàn fú chéng mǎ bù shè nèi wài yí zhàng jiào fāng duì zǐ zhāi jiè qī rì nèi sàn zhāi sì rì yú bié diàn zhì zhāi sān rì èr rì yú dà míng diàn xi wò diàn yī rì zài nán jiāo sì suǒ
这句话大意是：皇帝出宫，至郊祀所，便服乘马，不设内外仪仗，教坊队子，斋戒七日，内散斋四日于别殿，致斋三日，二日于大明殿西幄殿，一日在南郊祀所。
bǐng zǐ yǐ jiāo sì mìng huáng tài zǐ jì gào tài miào
这句话大意是：丙子，以郊祀，命皇太子祭告太庙。
jǐ mǎo lì huáng hé shuǐ jūn wàn hù fǔ yú xiǎo qīng kǒu
这句话大意是：己卯，立黄河水军万户府于小清口。
shí yī yuè rén chén qīn sì shàng dì yú nán jiāo yǐ huáng tài zǐ wèi yà xiàn shè dà wèi yòu chéng xiàng dìng zhū wèi zhōng xiàn
这句话大意是：十一月，壬辰，亲祀上帝于南郊，以皇太子为亚献，摄大尉、右丞相定珠为终献。
jiǎ wǔ tái hā bù hā wèi hú guǎng xíng shěng zuǒ chéng xiàng zǒng bīng zhāo bǔ miǎn yáng děng chù jīng xiāng zhū jūn xī tīng jié zhì réng gěi yǐ gōng shǎng xuān chì jīn yín pái miàn
这句话大意是：甲午，台哈布哈为湖广行省左丞相，总兵招捕沔阳等处，荆襄诸军悉听节制，仍给以功赏宣敕、金银牌面。
wù xū jiè xiū xiàn táo xìng huā
这句话大意是：戊戌，介休县桃、杏花。
wù shēn zhōng shū yòu chéng xiàng dìng zhū yǐ bìng cí zhí mìng yǐ tài bǎo jiù dì zhì bìng
这句话大意是：戊申，中书右丞相定珠，以病辞职，命以太保就第治病。
gēng xū zéi xiàn ráo zhōu lù
这句话大意是：庚戌，贼陷饶州路。
shì yuè dá shí ba tú ěr gōng jiā hé zéi dà pò zhī
现代白话：是月，达实巴图你攻夹河贼，大破之。
zéi xiàn huái qìng huì yòu chéng bù hā tǎo zhī
这句话大意是：贼陷怀庆，会右丞布哈讨之。
shí èr yuè rén zǐ shuò zhū yuán zhāng shì wàn hù nà kè chu běi guī
这句话大意是：十二月，壬子朔，朱元璋释万户纳克楚北归。
nà kè chu zhě mù hū li yì sūn yě chū huò shí dài zhī shén hòu ér nà kè chu jū cháng yù yù bù lè
这句话大意是：纳克楚者，穆呼哩裔孙也，初获时，待之甚厚，而纳克楚居常郁郁不乐。
zhì shì yuán zhāng zhào yǔ zhī yuē wéi rén chén zhě gè wèi qí zhǔ kuàng ěr yǒu fù mǔ qī zǐ hu
现代白话：至是元璋召语之曰：“为人臣者，各为其主，况你有父母妻子乎！
suì zòng zhī guī
这句话大意是：”遂纵之归。
jǐ sì yǐ zhū jūn gòng xiǎng hào fán mìng hù bù yìn zào míng nián chāo běn liù bǎi wàn dìng gěi zhī
这句话大意是：己巳，以诸军供饷浩繁，命户部印造明年钞本六百万锭给之。
yǐ hài yǐ tiān xià bīng qǐ xià zhào zuì jǐ dà shè tiān xià
这句话大意是：乙亥，以天下兵起，下诏罪己，大赦天下。
shì yuè dá shí ba tú ěr diào bīng jìn tǎo dà bài liú fú tōng děng yú tài kāng suì wéi bó zhōu
现代白话：是月，达实巴图你调兵进讨，大败刘福通等于太康，遂围亳州。
xiǎo míng wáng chū jū ān fēng
这句话大意是：小明王出居安丰。
lì xìng yuán děng chù xuān wèi shǐ sī dōu yuán shuài fǔ yú xìng yuán lù
这句话大意是：立兴元等处宣慰使司都元帅府于兴元路。
jǐ wèi hā mǎ ěr jiǎo zhào qiǎn shǐ cì tuō kè tuō zhèn suì zú
现代白话：己未，哈玛你矫诏遣使赐托克托鸩，遂卒。
nián sì shí èr
这句话大意是：年四十二。
fù wén zhōng shū qiǎn shàng shě qīng qī shí liù zhì ā qīng qǐ zhī de yì guān yī yǐ liǎn
这句话大意是：讣闻，中书遣尚舍卿七十六至阿轻乞之地，易棺衣以敛。
tuō kè tuō yí zhuàng xióng wěi qí rán chū yú qiān bǎi rén zhōng ér qì hóng shí yuǎn qīng huò cái yuǎn shēng sè hǎo xián lǐ shì jiē chū yú tiān xìng
这句话大意是：托克托仪状雄伟，颀然出于千百人中，而器弘识远，轻货财，远声色，好贤礼士，皆出于天性。
zhì yú shì jūn zhī jì shǐ zhōng bù shī chén jié
这句话大意是：至于事君之际，始终不失臣节。
wéi yǐ huò qún xiǎo jí fù sī chóu jūn zǐ bìng yān
现代白话：惟以惑群小，急复私仇，有德行的人病呢。
shì suì jīng zhōu dà shuǐ
这句话大意是：是岁，荆州大水。
jì zhōu yǔ xuè
这句话大意是：蓟州雨血。
hú guǎng yǔ hēi xuě
这句话大意是：湖广雨黑雪。
shǎn xī yǒu yī shān xi fēi shí wǔ lǐ shān zhī jiù jī jī wèi shēn tán
这句话大意是：陕西有一山，西飞十五里，山之旧基，积为深潭。
hóng jīn zéi shì zī màn yóu biàn yǐ nán xiàn shān xǔ hāo luò
这句话大意是：红巾贼势滋蔓，由汴以南陷邓、许、蒿、洛。
rǔ níng fǔ dá lū gá qí chá hǎn tè mù ěr bīng rì yì shèng zhuǎn zhàn ér běi suì shù hǔ láo yǐ è zéi fēng
现代白话：你宁府达噜噶齐察罕特穆你兵日益盛，转战而北，遂戍虎牢以遏贼锋。
zéi nǎi běi dù méng jīn fén lüě zhì huái zhōu hé běi zhèn dòng
这句话大意是：贼乃北渡盟津，焚掠至怀州，河北震动。
chá hǎn tè mù ěr jìn zhàn dà bài zhī yú dǎng zhà hé zhōu jiān zhī wú yí lèi hé běi suì dìng
现代白话：察罕特穆你进战，大败之，馀党栅河州，歼之无遗类，河北遂定。
cháo tíng qí qí gōng chú zhōng shū xíng bù shì láng
这句话大意是：朝廷奇其功，除中书刑部侍郎。
miáo jūn yǐ xíng yáng pàn chá hǎn tè mù ěr yè xí zhī lǔ qí zhòng jǐ jǐn nǎi jié yíng tún zhōng mù
现代白话：苗军以荥阳叛，察罕特穆你夜袭之，虏其众几尽，乃结营屯中牟。
yǐ ér huái yòu zéi zhòng sān shí wàn lüè biàn yǐ xī lái dǎo zhōng mù yíng chá hǎn tè mù ěr jié zhèn dài zhī yǐ sǐ shēng lì hài yù shì zú
现代白话：已而淮右贼众三十万，掠汴以西，来捣中牟营，察罕特穆你结阵待之，以死生利害谕士卒。
shì zú jiǎ yǒng jué sǐ zhàn wú bù yī dāng bǎi
这句话大意是：士卒贾勇决死战，无不一当百。
huì dà fēng yáng shā zì lǜ měng shì gǔ zào cóng zhōng qǐ fèn jī zéi zhōng jiān zéi suì pī mǐ bù néng zhī qì qí gǔ dùn zǒu zhuī shā shí yú lǐ zhǎn shǒu wú suàn jūn shēng yì dà zhèn
这句话大意是：会大风扬沙，自率猛士鼓噪从中起，奋击贼中坚，贼遂披靡不能支，弃旗鼓遁走，追杀十馀里，斩首无算，军声益大振。
dào qǐ cháng zhī wú xī jiāng zhè xíng shěng yì yǐ zhòng bīng jiān zhī píng zhāng zhèng shì qìng tú yuē chì zǐ wú zhī pò yú yǒu sī gù nòng bīng ěr
这句话大意是：盗起常之无锡，江浙行省议以重兵歼之，平章政事庆图曰：“赤子无知，迫于有司，故弄兵耳。
gǒu yù yǐ huò fú bǐ wú bù jiàng zhī lǐ
这句话大意是：苟谕以祸福，彼无不降之理。
dào wén zhī guǒ tóu gē jiě jiǎ qǐng wèi liáng mín
这句话大意是：”盗闻之，果投戈解甲，请为良民。
xiān shì ní wén jùn zhì wēi shùn wáng zhī zǐ ér qiǎn rén qǐng xiáng qiú wèi hú guǎng píng zhāng cháo chén yù xǔ zhě bàn
这句话大意是：先是倪文俊质威顺王之子而遣人请降，求为湖广平章，朝臣欲许者半。
cān yì zhōng shū shěng shì chéng zūn yuē píng zhāng zhī zhí yà zǎi xiàng yě
这句话大意是：参议中书省事成遵曰：“平章之职，亚宰相也。
chéng píng zhī shí suī dé wàng hàn rén yì ér bù yǔ jīn pàn nì zhī zéi xié shì yāo qiú qīng yǐ yǔ zhī rú gāng jì hé
这句话大意是：承平之时，虽德望汉人，抑而不与，今叛逆之贼，挟势要求，轻以与之，如纲纪何？
huò yuē wáng zǐ shì huáng dí sūn yě bù xǔ shì qì zhī yǔ zéi fēi qīn qīn zhī dào yě
这句话大意是：”或曰：“王子，世皇嫡孙也，不许，是弃之与贼，非亲亲之道也。
zūn yuē xiàng yǔ zhí tài gōng yù pēng zhī yǐ xié gāo zǔ gāo zǔ nǎi yǐ fēn gēng dá zhī
这句话大意是：”遵曰：“项羽执太公，欲烹之以挟高祖，高祖乃以分羹答之。
nài hé jīn yǐ wáng zǐ zhī gù fèi tiān xià dà jì hu
这句话大意是：奈何今以王子之故废天下大计吗？
zhòng jiē wěi qí lùn
这句话大意是：”众皆韪其论。
chú zhì shū shì yù shǐ é fù rù zhōng shū wèi cān zhèng lí shěng jǐn liù rì
这句话大意是：除治书侍御史，俄复入中书为参政，离省仅六日。
chéng xiàng měi jué dà yì zé yuē gū shǎo huǎn zhī
这句话大意是：丞相每决大议，则曰：“姑少缓之。
zhòng mò xiǎo qí yì jí zūn fù rù xǐ yuē dà zhèng shì jīn kě jué yǐ
现代白话：”众莫晓其意，及遵复入，喜曰：“大政事今可决了！
zhào shǎn xī xíng shěng píng zhāng chāo sī jiǎn zhī shū mì yuàn shì é fù bài zhōng shū píng zhāng zhèng shì
这句话大意是：召陕西行省平章绰斯戬知枢密院事，俄复拜中书平章政事。
chū chāo sī jiǎn fèng mìng tǎo zéi huái nán shēn xiān shì zú ér zhōng liú shǐ bù wéi dòng jí shì fù wèi zhí zhèng
这句话大意是：初，绰斯戬奉命讨贼淮南，身先士卒，而中流矢不为动，及是复为执政。
yī rì rù shì dì jiàn qí miàn yǒu jiàn bān shēn tàn mǐn zhī suì yǒu shì mìng
这句话大意是：一日入侍，帝见其面有箭瘢，深叹闵之，遂有是命。
dù zūn dào xiāng xiǎo míng wáng dé chǒng zhuān quán liú fú tōng jí zhī lìng jiǎ shì wō shā zūn dào
这句话大意是：杜遵道相小明王，得宠专权，刘福通疾之，令甲士挝杀遵道。
fú tōng suì wèi chéng xiàng hòu chēng tài bǎo
这句话大意是：福通遂为丞相，后称太保。
xiǎo míng wáng tú yōng xū míng shì jiē jué yú fú tōng
这句话大意是：小明王徒拥虚名，事皆决于福通。
fú tōng měi xiàn yī chéng yǐ rén wéi liáng shí jì jǐn fù xiàn yī chù gù qí suǒ guò chì dì qiān lǐ
这句话大意是：福通每陷一城，以人为粮食，既尽，复陷一处，故其所过，赤地千里。