四圣心源 · 黄元御 · Chapter 74 of 107

卷六·杂病解中·泄利根原

PinyinModern Translation
Size

xiè lì zhě gān pí zhī xiàn xià yě

这句话大意是:泄利者,肝脾之陷下也。

gǔ rù yú wèi pí yáng shēng mó jīng huá guī yú wǔ zàng ér huà qì xuè zāo pò chuán yú dà cháng ér wèi dà biàn

这句话大意是:谷入于胃,脾阳升磨,精华归于五藏而化气血,糟粕传于大肠而为大便。

shuǐ rù yú wèi pí yáng xiāo kè huà wèi wù qì shàng guī yú fèi fèi qì jiàng sǎ huà ér wèi shuǐ zhù yú páng guāng ér wèi xiǎo biàn

这句话大意是:水入于胃,脾阳消克,化为雾气,上归于肺,肺气降洒,化而为水,注于膀胱而为小便。

shuǐ rù páng guāng ér bù rù dà cháng ér hòu zāo pò zhī hòu chuán zhě bù zhì yú huá xiè

这句话大意是:水入膀胱而不入大肠,而后糟粕之后传者,不至于滑泄。

shuǐ zhī xiāo huà jiào nán yú gǔ yáng shuāi tǔ shī pí yáng xiàn bài bù néng zhēng shuǐ huà qì zé shuǐ gǔ hùn hé xià qū èr cháng ér wèi xiè lì

这句话大意是:水之消化,较难于谷,阳衰土湿,脾阳陷败,不能蒸水化气,则水谷混合,下趋二肠,而为泄利。

gǔ zhù yú dà cháng shuǐ shèn yú páng guāng ér qí shū xiè zhī quán zé zài yú gān

这句话大意是:谷贮于大肠,水渗于膀胱,而其疏泄之权,则在于肝。

jīn shuǐ rù èr cháng ér bù rù páng guāng zé yǐ mù shū xiè zhī lìng bù xíng yú páng guāng ér xíng yú dà cháng shì yǐ xiè ér bù cáng yě

这句话大意是:今水入二肠而不入膀胱,则乙木疏泄之令,不行于膀胱而行于大肠,是以泄而不藏也。

gài mù shēng yú shuǐ ér cháng yú tǔ shuǐ hán zé shēng qì bù wàng ér shī tǔ yù xiàn yòu fù è qí fā yù zhī jī shēng zhǎng zhī yì bù suí nù ér shēng fēng yù yù shū xiè

这句话大意是:盖木生于水而长于土,水寒则生气不旺,而湿土郁陷,又复遏其发育之机,生长之意不遂,怒而生风,愈欲疏泄。

páng guāng kōng xū jì wú kě xiè zhī wù dà cháng yíng mǎn shuǐ gǔ tíng jī gù yǐ mù hòu xiè ér wéi xià lì

这句话大意是:膀胱空虚,既无可泄之物,大肠盈满,水谷停积,故乙木后泄而为下利。

yuán mù qì yì è yù jí ér fā wèi shī tǔ suǒ xiàn bù néng shàng dá shì bì xià xíng xíng zé shuǐ gǔ cuī zhù ér xià gù yě

这句话大意是:缘木气抑遏,郁极而发,为湿土所限,不能上达,势必下行,行则水谷摧注而下故也。

qí fā zhī guò jī chōng tū zàng fǔ zé shēng téng tòng

这句话大意是:其发之过激,冲突脏腑,则生疼痛。

bēn chōng dǐ chù ér bù dé shàng dá pán yù jié sāi zé shēng zhàng mǎn

这句话大意是:奔冲抵触,而不得上达,盘郁结塞,则生胀满。

qí yī qiè zhū zhèng jiē yuán tǔ bài ér mù zéi yě

这句话大意是:其一切诸证,皆缘土败而木贼也。

líng kòu rén shēn tāng

这句话大意是:苓蔻人参汤。

rén shēn èr qián gān cǎo èr qián bái zhú sān qián gān jiāng sān qián fú líng sān qián ròu kòu yī qián wēi yán guì zhī sān qián

这句话大意是:人参二钱 甘草二钱 白术三钱 干姜三钱 茯苓三钱 肉蔻一钱,煨,研 桂枝三钱。

jiān dà bàn bēi wēn fú

这句话大意是:煎大半杯,温服。

dà biàn hán huá bù shōu xiǎo biàn rè sè bù lì jiā shí zhī yǐ gù dà cháng jīng mǐ yǐ tōng shuǐ dào

这句话大意是:大便寒滑不收,小便热涩不利,加石脂以固大肠,粳米以通水道。

xiè lì yuán cháng wèi hán huá fǎ yǐ zhòng jǐng lǐ zhōng wéi zhǔ ér jiā fú líng zào tǔ ròu kòu liǎn cháng guì zhī shū mù xiè lì zì zhǐ

这句话大意是:泄利缘肠胃寒滑,法以仲景理中为主,而加茯苓燥土,肉蔻敛肠,桂枝疏木,泄利自止。

ruò huá xiè bù jīn zé yòng táo huā tāng gān jiāng wēn qí shī hán shí zhī gù qí huá tuō jīng mǐ yì qí zhōng qì ér tōng shuǐ dào wú yǒu bù yù yě

这句话大意是:若滑泄不禁,则用桃花汤,干姜温其湿寒,石脂固其滑脱,粳米益其中气而通水道,无有不愈也。

xiè lì zhī yuán lǜ yīn pí shèn hán shī fǎ yi wēn zào

这句话大意是:泄利之原,率因脾肾寒湿,法宜温燥。

jiān yǒu mù yù ér shēng fēng rè zhě tóu yǐ wēn zào xiè lì yù jiā

这句话大意是:间有木郁而生风热者,投以温燥,泄利愈加。

rán yǐ mù suī wèi fēng rè ér jǐ tǔ zé shì shī hán yi qīng rùn qí gān ér wēn zào qí pí

这句话大意是:然乙木虽为风热,而己土则是湿寒,宜清润其肝而温燥其脾。

zhòng jǐng wū méi wán fāng lián bǎi yǔ jiāo jiāng guì fù bìng yòng zhì huí jué ér jiān jiǔ lì zuì shàn zhī fāng yě

这句话大意是:仲景乌梅丸方,连、柏与椒、姜、桂、附并用,治蛔厥而兼久利,最善之方也。

shāng hán tài yáng yǔ shǎo yáng hé bìng zì xià lì zhě yǔ huáng qín tāng

这句话大意是:《伤寒》:太阳与少阳合病,自下利者,与黄芩汤。

ruò ǒu zhě yǔ huáng qín bàn xià shēng jiāng tāng

这句话大意是:若呕者,与黄芩半夏生姜汤。

yǐ shǎo yáng jiǎ mù cóng xiāng huǒ huà qì qí jīng běn suí yáng míng xià jiàng jiǎ mù bù jiàng shàng nì ér kè wù tǔ wù tǔ yōng è shuǐ gǔ chéng mǎn mò róng yú shì tǔ lì jiē zuò

这句话大意是:以少阳甲木从相火化气,其经本随阳明下降,甲木不降,上逆而克戊土,戊土壅遏,水谷盛满莫容,于是吐利皆作。

dǎn wèi yù pò xiāng huǒ shēng yán ér shēng zào rè

这句话大意是:胆胃郁迫,相火升炎而生燥热。

cǐ huáng qín tāng zhèng yě

这句话大意是:此黄芩汤证也。

shāng hán jué yīn zhī wèi bìng xiāo kě qì shàng chōng xīn xīn zhōng téng rè jī ér bù yù shí shí zé tǔ huí xià zhī lì bù zhǐ

这句话大意是:《伤寒》:厥阴之为病,消渴,气上冲心,心中疼热,饥而不欲食,食则吐蛔,下之利不止。

yuán jué yīn zhī jīng mù yù fēng dòng jīn yè hào sǔn gù jiàn xiāo kě

这句话大意是:缘厥阴之经,木郁风动,津液耗损,故见消渴。

fēng mù yù chōng gù xīn zhōng téng rè

这句话大意是:风木郁冲,故心中疼热。

xià xiè pí yáng yǐ mù yù yù jǐ tǔ bèi zéi gù xià lì bù zhǐ

这句话大意是:下泄脾阳,乙木愈郁,己土被贼,故下利不止。

cǐ wū méi wán zhèng yě

这句话大意是:此乌梅丸证也。

shǎo yáng zhī lì dàn yǒu shàng rè gù dì yòng qín sháo yǐ qīng dǎn huǒ

这句话大意是:少阳之利,但有上热,故第用芩、芍以清胆火;。

jué yīn zhī lì jiān yǒu xià hán gù yǐ lián bǎi qīng shàng ér bìng yǐ jiāng fù wēn xià

这句话大意是:厥阴之利,兼有下寒,故以连、柏清上,而并以姜、附温下。

cǐ suī shāng hán zhī bìng ér yì zá zhèng suǒ shí yǒu fán xiè lì zhī bù shòu wēn zào zhě jiē cǐ zhèng yě

这句话大意是:此虽伤寒之病,而亦杂证所时有,凡泄利之不受温燥者,皆此证也。

zá zhèng shī hán zhě duō zào rè zhě shǎo qiān bǎi zhī zhōng ǒu ěr jiàn zhī bù dé yǔ shāng hán shǎo yáng zhī lì tóng fǎ zhì yě

现代白话:杂证湿寒者多,燥热者少,千百之中,偶你见之,不得与伤寒少阳之利同法治也。

xiè lì zhī jiā gān pí xià xiàn zé fèi wèi bì shàng nì

这句话大意是:泄利之家,肝脾下陷,则肺胃必上逆。

wèi nì bù néng jiàng shè jiǎ mù fèi nì bù néng shōu liǎn xiāng huǒ xiāng huǒ shàng yán duō shēng shàng rè

这句话大意是:胃逆不能降摄甲木,肺逆不能收敛相火,相火上炎,多生上热。

jiǔ xiè bù yǐ xiāng huǒ yù shēng wǎng wǎng hóu shé shēng chuāng

这句话大意是:久泄不已,相火郁升,往往喉舌生疮。

chuāng yù zé lì zuò lì zhǐ zé chuāng fā

这句话大意是:疮愈则利作,利止则疮发。

kǒu chuāng zhě dǎn wèi zhī nì shén xià lì zhě gān pí zhī xiàn jù yě dié wèi shèng shuāi lěi nián bù yù

这句话大意是:口疮者,胆胃之逆甚,下利者,肝脾之陷剧也,迭为盛衰,累年不愈。

shì yi wēn zào shuǐ tǔ qū qí shī hán xià lì jì chōu kǒu chuāng yì píng

这句话大意是:是宜温燥水土,驱其湿寒,下利既瘳,口疮亦平。

yōng gōng jiàn qí kǒu chuāng ér qīng shàng rè zé pí yáng yì xiè lì yù jiā ér chuāng yù zēng yǐ

现代白话:庸工见其口疮而清上热,则脾阳益泄,利愈加而疮愈增了。

✦ You read 卷六·杂病解中·泄利根原

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.