司马法 · 姜子牙 · Chapter 2 of 5

天子之义

PinyinModern Translation
Size

tiān zǐ zhī yì bì chún qǔ fǎ tiān dì ér guān yú xiān shèng

这句话大意是:天子之义必纯取法天地而观于先圣。

shì shù zhī yì bì fèng yú fù mǔ ér zhèng yú jūn zhǎng

这句话大意是:士庶之义,必奉于父母而正于君长。

gù suī yǒu míng jūn shì bù xiān jiào bù kě yòng yě

这句话大意是:故虽有明君,士不先教,不可用也。

gǔ zhī jiào mín bì lì guì jiàn zhī lún jīng shǐ bù xiāng líng

这句话大意是:古之教民,必立贵贱之伦经,使不相陵。

dé yì bù xiāng yú cái jì bù xiāng yǎn yǒng lì bù xiāng fàn gù lì tóng ér yì hé yě

这句话大意是:德义不相逾,材技不相掩,勇力不相犯,故力同而意和也。

gǔ zhě guó róng bù rù jūn jūn róng bù rù guó gù dé yì bù xiāng yú

这句话大意是:古者,国容不入军,军容不入国,故德义不相逾。

shàng guì bù fá zhī shì bù fá zhī shì shàng zhī qì yě gǒu bù fá zé wú qiú wú qiú zé bù zhēng

这句话大意是:上贵不伐之士,不伐之士,上之器也,苟不伐则无求,无求则不争。

guó zhōng zhī tīng bì děi qí qíng jūn lǚ zhī tīng bì děi qí yi gù cái jì bù xiāng yǎn

这句话大意是:国中之听,必得其情,军旅之听,必得其宜,故材技不相掩。

cóng mìng wèi shì shàng shǎng fàn mìng wèi shì shàng lù gù yǒng lì bù xiāng fàn

这句话大意是:从命为士上赏,犯命为士上戮,故勇力不相犯。

jì zhì jiào qí mín rán hòu jǐn xuǎn ér shǐ zhī

这句话大意是:既致教其民,然后谨选而使之。

shì jí xiū zé bǎi guān gěi yǐ jiào jí shěng zé mín xìng liáng yǐ xí guàn chéng zé mín tǐ sú yǐ jiào huà zhī zhì yě

现代白话:事极修,则百官给了,教极省,则民兴良了,习惯成,则民体俗了,教化之至也。

gǔ zhě zhú bēn bù yuǎn zòng suí bù jí bù yuǎn zé nán yòu bù jí zé nán xiàn

这句话大意是:古者,逐奔不远,纵绥不及,不远则难诱,不及则难,陷。

yǐ lǐ wèi gù yǐ rén wèi shèng jì shèng zhī hòu qí jiào kě fù shì yǐ jūn zǐ guì zhī yě

现代白话:以礼为固,以仁为胜,既胜之后,其教可复,是以有德行的人贵之也。

yǒu yú shì jiè yú guó zhōng yù mín tǐ qí mìng yě

这句话大意是:有虞氏戒于国中,欲民体其命也。

xià hòu shì shì yú jūn zhōng yù mín xiān chéng qí lǜ yě

这句话大意是:夏后氏誓于军中,欲民先成其虑也。

yīn shì yú jūn mén zhī wài yù mín xiān yì yǐ xíng shì yě

这句话大意是:殷誓于军门之外,欲民先意以行事也。

zhōu jiāng jiāo rèn ér shì zhī yǐ zhì mín zhì yě

这句话大意是:周将交刃而誓之,以致民志也。

xià hòu shì zhèng qí dé yě wèi yòng bīng zhī rèn gù qí bīng bù zá

这句话大意是:夏后氏正其德也,未用兵之刃,故其兵不杂。

yīn yì yě shǐ yòng bīng zhī rèn yǐ

现代白话:殷义也,始用兵之刃了。

zhōu lì yě jǐn yòng bīng zhī rèn yǐ

现代白话:周力也,尽用兵之刃了。

xià shǎng yú cháo guì shàn yě

这句话大意是:夏赏于朝,贵善也。

yīn lù yú shì wēi bù shàn yě

这句话大意是:殷戮于市,威不善也。

zhōu shǎng yú cháo lù yú shì quàn jūn zǐ jù xiǎo rén yě

现代白话:周赏于朝,戮于市,劝有德行的人惧品行较差的人也。

sān wáng zhāng qí dé yī yě

这句话大意是:三王彰其德一也。

bīng bù zá zé bù lì

这句话大意是:兵不杂则不利。

cháng bīng yǐ wèi duǎn bīng yǐ shǒu tài zhǎng zé nán fàn tài duǎn zé bù jí

这句话大意是:长兵以卫,短兵以守,太长则难犯太短则不及。

tài qīng zé ruì ruì zé yì luàn

这句话大意是:太轻则锐,锐则易乱。

tài zhòng zé dùn dùn zé bù jì

这句话大意是:太重则钝,钝则不济。

róng chē xià hòu shì yuē gōu chē xiān zhèng yě

这句话大意是:戎车:夏后氏曰钩车,先正也;。

yīn yuē yín chē xiān jí yě

这句话大意是:殷曰寅车,先疾也;。

zhōu rì yuán róng xiān liáng yě

这句话大意是:周日元戎,先良也。

qí xià hòu shì xuán shǒu rén zhī shú yě yīn bái tiān zhī yì yě

这句话大意是:旗:夏后氏玄,首人之孰也,殷白,天之义也;。

zhōu huáng de zhī dào yě

这句话大意是:周黄,地之道也。

zhāng xià hòu shì yǐ rì yuè shàng míng yě

这句话大意是:章:夏后氏以日月,尚明也;。

yīn yǐ hǔ shàng wēi yě

这句话大意是:殷以虎,尚威也;。

zhōu yǐ lóng shàng wén yě

这句话大意是:周以龙,尚文也。

shī duō wù wēi zé mín qū shǎo wēi zé mín bù shèng

这句话大意是:师多务威则民诎,少威则民不胜。

shàng shǐ mín bù dé qí yì bǎi xìng bù dé qí xù jì yòng bù dé qí lì niú mǎ bù dé qí rèn yǒu sī líng zhī cǐ wèi duō wēi

这句话大意是:上使民不得其义,百姓不得其叙,技用不得其利,牛马不得其任,有司陵之,此谓多威。

duō wēi zé mín qū

这句话大意是:多威则民诎。

shàng bù zūn dé ér rèn zhà nì bù zūn dào ér rèn yǒng lì bù guì yòng mìng ér guì fàn mìng bù guì shàn xíng ér guì bào xíng líng zhī yǒu sī cǐ wèi shǎo wēi shǎo wēi zé mín bù shèng

这句话大意是:上不尊德而任诈匿,不尊道而任勇力,不贵用命而贵犯命,不贵善行而贵暴行,陵之有司,此谓少威,少威则民不胜。

jūn lǚ yǐ shū wéi zhǔ shū zé mín lì zú

这句话大意是:军旅以舒为主,舒则民力足。

suī jiāo bīng zhì rèn tú bù qū chē bù chí zhú bēn bù yú liè shì yǐ bù luàn

这句话大意是:虽交兵致刃,徒不趋,车不驰,逐奔不逾列,是以不乱。

jūn lǚ zhī gù bù shī háng liè zhī zhèng bù jué rén mǎ zhī lì chí sù bù guò jiè mìng

这句话大意是:军旅之固,不失行列之政,不绝人马之力,迟速不过诫命。

gǔ zhě guó róng bù rù jūn jūn róng bù rù guó

这句话大意是:古者,国容不入军,军容不入国。

jūn róng rù guó zé mín dé fèi

这句话大意是:军容入国,则民德废;。

guó róng rù jūn zé mín dé ruò

这句话大意是:国容入军,则民德弱。

gù zài guó yán wén ér yǔ wēn zài cháo gōng yǐ xùn xiū jǐ yǐ dài rén bù zhào bù zhì bù wèn bù yán nan jin yi tui zài jūn kàng ér lì zài háng suì ér guǒ jiè zhě bù bài bīng chē bù shì chéng bù shàng qū wēi shì bù chǐ

这句话大意是:故在国言文而语温,在朝恭以逊,修己以待人,不召不至,不问不言,难进易退,在军抗而立,在行遂而果,介者不拜,兵车不式,城不上趋,危事不齿。

gù lǐ yǔ fǎ biǎo lǐ yě wén yǔ wǔ zuǒ yòu yě

这句话大意是:故礼与法表里也,文与武左右也。

gǔ zhě xián wáng míng mín zhī dé jǐn mín zhī shàn gù wú fèi dé wú jiǎn mín shǎng wú suǒ shēng fá wú suǒ shì

这句话大意是:古者贤王,明民之德,尽民之善,故无废德,无简民,赏无所生,罚无所试。

yǒu yú shì bù shǎng bù fá ér mín kě yòng zhì dé yě

这句话大意是:有虞氏不赏不罚,而民可用,至德也。

xià shǎng ér bù fá zhì jiào yě

这句话大意是:夏赏而不罚,至教也。

yīn fá ér bù shǎng zhì wēi yě

这句话大意是:殷罚而不赏,至威也。

zhōu yǐ shǎng fá dé shuāi yě

这句话大意是:周以赏罚,德衰也。

shǎng bù yú shí yù mín sù de wéi shàn zhī lì yě

这句话大意是:赏不逾时,欲民速得为善之利也。

fá bù qiān liè yù mín sù guī wéi bù shàn zhī hài yě

这句话大意是:罚不迁列,欲民速规为不善之害也。

dà jié bù shǎng shàng xià jiē bù fá shàn

这句话大意是:大捷不赏,上下皆不伐善。

shàng gǒu bù fá shàn zé bù jiāo yǐ xià gǒu bù fá shàn bì wáng děng yǐ

现代白话:上苟不伐善,则不骄了,下苟不伐善,必亡等了。

shàng xià bù fá shàn ruò cǐ ràng zhī zhì yě

这句话大意是:上下不伐善若此,让之至也。

dà bài bù zhū shàng xià jiē yǐ bù shàn zài jǐ shàng gǒu yǐ bù shàn zài jǐ bì huǐ qí guò xià gǒu yǐ bù shàn zài jǐ bì yuǎn qí zuì

这句话大意是:大败不诛,上下皆以不善在己,上苟以不善在己,必悔其过,下苟以不善在己,必远其罪。

shàng xià fēn è ruò cǐ ràng zhī zhì yě

这句话大意是:上下分恶若此,让之至也。

gǔ zhě xū jūn sān nián bù xīng dǔ mín zhī láo yě

这句话大意是:古者戌军,三年不兴,覩民之劳也;。

shàng xià xiāng bào ruò cǐ hé zhī zhì yě

这句话大意是:上下相报若此,和之至也。

dé yì zé kǎi gē shì xǐ yě

这句话大意是:得意则恺歌,示喜也。

yǎn bó líng tái dá mín zhī láo shì xiū yě

这句话大意是:偃伯灵台,答民之劳,示休也。

✦ You read 天子之义

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.