tài zǔ
这句话大意是:◎太祖。
tài zǔ fǎ tiān qǐ yùn shèng wǔ huáng dì huì tiě mù zhēn xìng qí wò wēn shì měng gǔ bù rén
这句话大意是:太祖法天启运圣武皇帝,讳铁木真,姓奇渥温氏,蒙古部人。
tài zǔ qí shí shì zǔ bèi duān yì ér mǔ yuē ā lán guǒ huǒ jià tuō bēn miē li jiān shēng èr zi zhǎng yuē bó hán gé dá hēi cì yuē bó hé dǔ sā lǐ zhí
这句话大意是:太祖其十世祖孛端义儿,母曰阿兰果火,嫁脱奔咩哩犍,生二子,长曰博寒葛答黑,次曰博合睹撒里直。
jì ér fu wáng ā lán guǎ jū yè qǐn zhàng zhōng mèng bái guāng zì tiān chuāng zhōng rù huà wèi jīn sè shén rén lái qū wò tà
这句话大意是:既而夫亡,阿兰寡居,夜寝帐中,梦白光自天窗中入,化为金色神人,来趋卧榻。
ā lán jīng jué suì yǒu shēn chǎn yī zi jí bèi duān yì ér yě
这句话大意是:阿兰惊觉,遂有娠,产一子,即孛端义儿也。
bèi duān yì ér zhuàng mào qí yì chén mò guǎ yán jiā rén wèi zhī chī dú ā lán yǔ rén yuē cǐ r fēi chī hòu shì zǐ sūn bì yǒu dà guì zhě
这句话大意是:孛端义儿状貌奇异,沉默寡言,家人谓之痴,独阿兰语人曰:“此儿非痴,后世子孙必有大贵者。
ā lán méi zhū xiōng fēn jiā zī bù jí zhī
这句话大意是:”阿兰没,诸兄分家赀,不及之。
bèi duān yì ér yuē pín jiàn fù guì mìng yě zī cái hé zú dào
这句话大意是:孛端义儿曰:“贫贱富贵,命也,赀财何足道!
dú chéng qīng bái mǎ zhì bā lǐ zhūn ā lǎn zhī de jū yān
现代白话:”独乘青白马,至八里屯阿懒之地居呢。
shí yǐn wú suǒ de shì yǒu cāng yīng bó yě shòu ér shí bèi duān yì ér yǐ mín shè jī qǔ zhī yīng jí xùn xiá nǎi bì yīng liè tù qín yǐ wéi shàn huò quē jí jì shì yǒu tiān xiàng zhī
这句话大意是:食饮无所得,适有苍鹰搏野兽而食,孛端义儿以缗设机取之,鹰即驯狎,乃臂鹰,猎兔禽以为膳,或阙即继,似有天相之。
jū yuè yǒu mín shù shí jiā zì tǒng jí lǐ hū lǔ zhī yě zhú shuǐ cǎo lái qiān
这句话大意是:居月,有民数十家自统急里忽鲁之野逐水草来迁。
bèi duān yì ér jié máo yǔ zhī jū chū rù xiāng zī zì cǐ shēng lǐ shāo zú
这句话大意是:孛端义儿结茅与之居,出入相资,自此生理稍足。
yī rì zhòng xiōng hū sī zhī yuē bèi duān yì ér dú chū ér wú jī jìn zhě dé wú dòng něi hu
这句话大意是:一日,仲兄忽思之,曰:“孛端义儿独出而无赍,近者得无冻馁吗?
jí zì lái fǎng yāo yǔ jù guī
这句话大意是:”即自来访,邀与俱归。
bèi duān yì ér zhōng lù wèi qí xiōng yuē tǒng jí lǐ hū lǔ zhī mín wú suǒ shǔ fù ruò lín zhī yǐ bīng kě fú yě
这句话大意是:孛端义儿中路谓其兄曰:“统急里忽鲁之民无所属附,若临之以兵,可服也。
xiōng yǐ wéi rán zhì jiā jí xuǎn zhuàng shì lìng bèi duān yì ér shuài zhī qián xíng guǒ jǐn jiàng zhī
这句话大意是:”兄以为然,至家,即选壮士,令孛端义儿帅之前行,果尽降之。
bèi duān yì ér mò zi bā lín xī hēi là tū hé bì chù sì shēng zǐ yuē miē niǎn dǔ dūn
现代白话:孛端义儿殁,子八林昔黑剌秃合必畜嗣,生孔子说咩撚笃敦。
miē niǎn dǔ dūn qī yuē mò ná lún shēng qī zǐ ér guǎ
这句话大意是:咩撚笃敦妻曰莫拿伦,生七子而寡。
mò ná lún xìng gāng jí
这句话大意是:莫拿伦性刚急。
shí yā là yī ér bù yǒu qún xiǎo r jué tián jiān cǎo gēn yǐ wéi shí mò ná lún chéng chē chū shì jiàn zhī nù yuē cǐ tián nǎi wǒ zi chí mǎ zhī suǒ qún ér zhé gǎn huài zhī yá
这句话大意是:时押剌伊而部有群小儿掘田间草根以为食,莫拿伦乘车出,适见之,怒曰:“此田乃我子驰马之所,群儿辄敢坏之邪?
qū chē jìng chū niǎn shāng zhū r yǒu zhì sǐ zhě
这句话大意是:”驱车径出,辗伤诸儿,有至死者。
yā là yī ér fèn yuàn jǐn qū mò ná lún mǎ qún yǐ qù
这句话大意是:押剌伊而忿怨,尽驱莫拿伦马群以去。
mò ná lún zhū zǐ wén zhī bù jí bèi jiǎ wǎng zhuī zhī
这句话大意是:莫拿伦诸子闻之,不及被甲,往追之。
mò ná lún sī yōu yuē wú r bù jiǎ yǐ wǎng kǒng bù néng shèng dí
现代白话:莫拿伦私忧曰:“我儿不甲以往,恐不能胜敌。
lìng zǐ fù zài jiǎ fù zhī yǐ wú jí yǐ
现代白话:”令子妇载甲赴之,已无及了。
jì ér guǒ wèi suǒ bài liù zǐ jiē sǐ
这句话大意是:既而果为所败,六子皆死。
yā là yī ér chéng shèng shā mò ná lún miè qí jiā
这句话大意是:押剌伊而乘胜杀莫拿伦,灭其家。
wéi yī zhǎng sūn hǎi dōu shàng yòu rǔ mǔ nì zhū jī mù zhōng de miǎn
这句话大意是:唯一长孙海都尚幼,乳母匿诸积木中,得免。
xiān shì mò ná lún dì qī zǐ nà zhēn yú bā là hū mín jiā wèi zhuì xù gù bù jí nán
这句话大意是:先是莫拿伦第七子纳真,于八剌忽民家为赘婿,故不及难。
wén qí jiā bèi huò lái shì zhī jiàn bìng yù shí shù yǔ hǎi dōu shàng zài qí jì wú suǒ chū xìng qū mǎ shí xiōng zhī huáng mǎ sān cì chè tào gān yì guī nà zhēn zhì shì de chéng zhī
这句话大意是:闻其家被祸,来视之,见病妪十数与海都尚在,其计无所出,幸驱马时,兄之黄马三次掣套竿逸归,纳真至是得乘之。
nǎi wěi wèi mù mǎ zhě yì yā là yī ér
这句话大意是:乃伪为牧马者,诣押剌伊而。
lù féng fù zǐ èr qí xiān hòu xíng bì yīng ér liè
这句话大意是:路逢父子二骑先后行,臂鹰而猎。
nà zhēn shí qí yīng yuē cǐ wú xiōng suǒ qíng zhě yě
现代白话:纳真识其鹰,曰:“此我兄所擎者也。
qū qián dài qí shǎo zhě yuē yǒu chì mǎ yǐn qún mǎ ér dōng rǔ jiàn zhī hu
现代白话:”趋前绐其少者曰:“有赤马引群马而东,你见之吗?
yuē fǒu
这句话大意是:”曰:“否。
shǎo zhě nǎi wèn yuē ěr suǒ jīng guò yǒu fú yàn hu
现代白话:”少者乃问曰:“你所经过有凫雁吗?
yuē yǒu
这句话大意是:”曰:“有。
yuē rǔ kě wèi wú qián dǎo hu
现代白话:”曰:“你可为我前导吗?
yuē kě
这句话大意是:”曰:“可。
suì tóng háng
这句话大意是:”遂同行。
zhuǎn yī hé wēi dù hòu qí xiāng qù shāo yuǎn cì shā zhī
这句话大意是:转一河隈,度后骑相去稍远,刺杀之。
zhí mǎ yǔ yīng qū yíng hòu qí dài zhī rú chū
这句话大意是:絷马与鹰,趋迎后骑,绐之如初。
hòu qí wèn yuē qián shè fú yàn zhě wú zǐ yě hé wéi jiǔ wò bù qǐ yé
现代白话:后骑问曰:“前射凫雁者,我子也,何为久卧不起耶?
nà zhēn yǐ bí nǜ duì
这句话大意是:”纳真以鼻衄对。
qí zhě fāng nù nà zhēn chéng xì cì shā zhī
这句话大意是:骑者方怒,纳真乘隙刺杀之。
fù qián xíng zhì yī shān xià yǒu mǎ shù bǎi mù zhě wéi tóng zǐ shù rén fāng jī bì shí wèi xì
这句话大意是:复前行,至一山下,有马数百,牧者唯童子数人,方击髀石为戏。
nà zhēn shú shì zhī yì xiōng jiā wù yě
这句话大意是:纳真熟视之,亦兄家物也。
dài wèn tóng zǐ yì rú zhī
这句话大意是:绐问童子,亦如之。
yú shì dēng shān sì gù qiāo wú lái rén jǐn shā tóng zǐ qū mǎ bì yīng ér hái qǔ hǎi dōu bìng bìng yù guī bā là hū zhī de zhǐ yān
现代白话:于是登山四顾,悄无来人,尽杀童子,驱马臂鹰而还,取海都并病妪,归八剌忽之地止呢。
hǎi dōu shāo zhǎng nà zhēn shuài bā là hū qiè gǔ zhū mín gòng lì wèi jūn
这句话大意是:海都稍长,纳真率八剌忽怯谷诸民,共立为君。
hǎi dōu jì lì yǐ bīng gōng yā là yī ér chén shǔ zhī xíng shì jìn dà liè yíng zhàng yú bā là hé hēi hé shàng kuà hé wèi liáng yǐ biàn wǎng lái
这句话大意是:海都既立,以兵攻押剌伊而,臣属之,形势浸大,列营帐于八剌合黑河上,跨河为梁,以便往来。
yóu shì sì bàng bù zú guī zhī zhě jiàn zhòng
这句话大意是:由是四傍部族归之者渐众。
hǎi dōu mò zi bài xìng hū ér sì
这句话大意是:海都殁,子拜姓忽儿嗣。
bài xìng hū ér mò zi dūn bì nǎi sì
这句话大意是:拜姓忽儿殁,子敦必乃嗣。
dūn bì nǎi mò zi gé bù lǜ hán sì
这句话大意是:敦必乃殁,子葛不律寒嗣。
gé bù lǜ hán mò zi bā li dān sì
这句话大意是:葛不律寒殁,子八哩丹嗣。
bā li dān mò zi yě sù gāi sì bìng tūn zhū bù luò shì yù shèng dà
这句话大意是:八哩丹殁,子也速该嗣,并吞诸部落,势愈盛大。
yě sù gāi bēng zhì yuán sān nián shí yuè zhuī shì liè zǔ shén yuán huáng dì
这句话大意是:也速该崩,至元三年十月,追谥烈祖神元皇帝。
chū liè zǔ zhēng tǎ tǎ er bù huò qí bù zhǎng tiě mù zhēn
这句话大意是:初,烈祖征塔塔儿部,获其部长铁木真。
xuān yì tài hòu yuè lún shì shēng dì shǒu wò níng xuè rú chì shí
这句话大意是:宣懿太后月伦适生帝,手握凝血如赤石。
liè zǔ yì zhī yīn yǐ suǒ huò tiě mù zhēn míng zhī zhì wǔ gōng yě
这句话大意是:烈祖异之,因以所获铁木真名之,志武功也。
zú rén tài chì wū bù jiù yǔ liè zǔ xiāng shàn hòu yīn tǎ r bù tái yòng shì suì shēng xián xì jué bù yǔ tōng
这句话大意是:族人泰赤乌部旧与烈祖相善,后因塔儿不台用事,遂生嫌隙,绝不与通。
jí liè zǔ bēng dì fāng yòu chōng bù zhòng duō guī tài chì wū
这句话大意是:及烈祖崩,帝方幼冲,部众多归泰赤乌。
jìn shì yǒu tuō duān huǒ ér zhēn zhě yì jiāng pàn dì zì qì liú zhī
这句话大意是:近侍有脱端火儿真者,亦将叛,帝自泣留之。
tuō duān yuē shēn chí yǐ gàn yǐ jiān shí yǐ suì yǐ liú fù hé wéi
现代白话:脱端曰:“深池已干了,坚石已碎了,留复何为!
jìng shuài zhòng chí qù
这句话大意是:”竟帅众驰去。
xuān yì tài hòu nù qí ruò jǐ yě huī qí jiàng bīng gōng zì zhuī pàn zhě qū qí tài bàn ér hái
这句话大意是:宣懿太后怒其弱己也,麾旗将兵,躬自追叛者,驱其太半而还。
shí dì huī xià shuò zhǐ bié jū sà lǐ hé
这句话大意是:时帝麾下搠只别居萨里河。
zhá mù hé bù rén tū tái chá r jū yù lǜ gē quán shí yù xiāng qīn líng lüè sà lǐ hé mù mǎ yǐ qù
这句话大意是:札木合部人秃台察儿居玉律哥泉,时欲相侵凌,掠萨里河牧马以去。
shuò zhǐ huī zuǒ yòu nì qún mǎ zhōng shè shā zhī
这句话大意是:搠只麾左右匿群马中,射杀之。
zhá mù hé yǐ wéi yuàn suì yǔ tài chì wū zhū bù hé móu yǐ zhòng sān wàn lái zhàn
这句话大意是:札木合以为怨,遂与泰赤乌诸部合谋,以众三万来战。
dì shí zhù jūn dá lán bǎn zhū sī zhī yě wén biàn dà jí zhū bù bīng fēn shí yǒu sān yì yǐ sì
这句话大意是:帝时驻军答兰版朱思之野,闻变,大集诸部兵,分十有三翼以俟。
yǐ ér zhá mù hé zhì dì yǔ dà zhàn pò zǒu zhī
这句话大意是:已而札木合至,帝与大战,破走之。
dàng shì shí zhū bù zhī zhōng wéi tài chì wū de guǎng mín zhòng hào wèi zuì qiáng
这句话大意是:当是时,诸部之中,唯泰赤乌地广民众,号为最强。
qí zú zhào liè bù yǔ dì suǒ jū xiāng jìn
这句话大意是:其族照烈部,与帝所居相近。
dì cháng chū liè ǒu yǔ zhào liè liè qí xiāng zhǔ
这句话大意是:帝常出猎,偶与照烈猎骑相属。
dì wèi zhī yuē jīn xī kě tóng sù hu
这句话大意是:帝谓之曰:“今夕可同宿吗?
zhào liè yuē tóng sù gù suǒ yuàn dàn cóng zhě sì bǎi yīn qiǔ liáng bù jù yǐ qiǎn bàn hái yǐ jīn jiāng nài hé
现代白话:”照烈曰:“同宿固所愿,但从者四百,因糗粮不具,已遣半还了,今将奈何?
dì gù yāo yǔ sù fán qí liú zhě xī yǐn shí zhī
这句话大意是:”帝固邀与宿,凡其留者,悉饮食之。
míng rì zài hé wéi dì shǐ zuǒ yòu qū shòu xiàng zhào liè zhào liè de duō huò yǐ guī
这句话大意是:明日再合围,帝使左右驱兽向照烈,照烈得多获以归。
qí zhòng gǎn zhī sī xiāng yǔ yuē tài chì wū yǔ wǒ suī xiōng dì cháng ràng wǒ chē mǎ duó wǒ yǐn shí wú rén jūn zhī dù
这句话大意是:其众感之,私相语曰:“泰赤乌与我虽兄弟,常攘我车马,夺我饮食,无人君之度。
yǒu rén jūn zhī dù zhě qí wéi tiě mù zhēn tài zǐ hu
这句话大意是:有人君之度者,其惟铁木真太子吗?
zhào liè zhī zhǎng yù lǜ shí wéi tài chì wū suǒ nüè bù néng kān suì yǔ tǎ hǎi dá lǔ lǐng suǒ bù lái guī jiāng shā tài chì wū yǐ zì xiào
这句话大意是:”照烈之长玉律,时为泰赤乌所虐,不能堪,遂与塔海答鲁领所部来归,将杀泰赤乌以自效。
dì yuē wǒ fāng shú mèi xìng rǔ jué wǒ zì jīn chē zhé rén jì zhī tú dāng jǐn duó yǐ yǔ rǔ yǐ
现代白话:帝曰:“我方熟寐,幸你觉我,自今车辙人迹之途,当尽夺以与你了。
yǐ ér èr rén bù néng jiàn qí yán fù pàn qù
这句话大意是:”已而二人不能践其言,复叛去。
tǎ hǎi dá lǔ zhì zhōng lù wèi tài chì wū bù rén suǒ shā zhào liè bù suì wáng
这句话大意是:塔海答鲁至中路,为泰赤乌部人所杀,照烈部遂亡。
shí dì gōng dé rì shèng tài chì wū zhū bù duō kǔ qí zhǔ fēi fǎ jiàn dì kuān rén shí cì rén yǐ qiú mǎ xīn yuè zhī
这句话大意是:时帝功德日盛,泰赤乌诸部多苦其主非法,见帝宽仁,时赐人以裘马,心悦之。
ruò chì lǎo wēn ruò zhé bié ruò shī lì gē yě bù gàn zhū rén ruò duo láng jí ruò zhá là r ruò máng wù zhū bù jiē mù yì lái jiàng
这句话大意是:若赤老温、若哲别、若失力哥也不干诸人,若朵郎吉、若札剌儿、若忙兀诸部,皆慕义来降。
dì huì zhū zú xuē chè dà chǒu děng gè yǐ máo chē zài dòng lào yàn yú wò nán hé shàng
这句话大意是:帝会诸族薛彻、大丑等,各以旄车载湩酪,宴于斡难河上。
dì yǔ zhū zú jí xuē chè bié jí zhī wú hū ér zhēn zhī qián gòng zhì mǎ dòng yī gé náng
这句话大意是:帝与诸族及薛彻别吉之毋忽儿真之前,共置马湩一革囊;。
xuē chè bié jí cì wú yě bié gāi zhī qián dú zhì yī gé náng
这句话大意是:薛彻别吉次毋野别该之前,独置一革囊。
hū ér zhēn nù yuē jīn bù zūn wǒ ér guì yě bié gāi hu
这句话大意是:忽儿真怒曰:“今不尊我,而贵野别该吗?
yí dì zhī zhǔ shàn zhě shī qiū r suǒ wéi suì chī zhī
这句话大意是:”疑帝之主膳者失丘儿所为,遂笞之。
yú shì pō yǒu xì
这句话大意是:于是颇有隙。
shí huáng dì bié lǐ gǔ tái zhǎng dì qǐ liè sī shì qǐ liè sī huá yán jìn wài xì mǎ suǒ yě
这句话大意是:时皇弟别里古台掌帝乞列思事,(乞列思,华言禁外系马所也。
bō lǐ zhǎng xuē chè bié jí qǐ liè sī shì
这句话大意是:)播里掌薛彻别吉乞列思事。
bō lǐ cóng zhě yīn dào qù mǎ yǐn bié lǐ gǔ tái zhí zhī
这句话大意是:播里从者因盗去马靷,别里古台执之。
bō lǐ nù zhuó bié lǐ gǔ tái shāng qí bèi
这句话大意是:播里怒,斫别里古台,伤其背。
zuǒ yòu yù dòu bié lǐ gǔ tái zhǐ zhī yuē rǔ děng yù jí fù chóu hu
现代白话:左右欲斗,别里古台止之,曰:“你等欲即复仇吗?
wǒ shāng xìng wèi shén gū dài zhī
这句话大意是:我伤幸未甚,姑待之。
bù tīng gè chí mǎ rǔ chuáng jí dòu duó hū ér zhēn huǒ lǐ zhēn èr hā dūn yǐ guī
这句话大意是:”不听,各持马乳橦疾斗,夺忽儿真、火里真二哈敦以归。
xuē chè bié jí qiǎn shǐ qǐng hé yīn lìng èr hā dūn hái
这句话大意是:薛彻别吉遣使请和,因令二哈敦还。
huì tǎ tǎ er bù zhǎng miè wù zhēn xiào lǐ tú bèi jīn yuē jīn zhǔ qiǎn chéng xiàng wán yán xiāng shuài bīng zhú zhī běi zǒu
这句话大意是:会塔塔儿部长蔑兀真笑里徒背金约,金主遣丞相完颜襄帅兵逐之北走。
dì wén zhī fā jìn bīng zì wò nán hé yíng jī réng yù xuē chè bié jí shuài bù rén lái zhù
这句话大意是:帝闻之,发近兵自斡难河迎击,仍谕薛彻别吉帅部人来助。
hou liù rì bù zhì dì zì yǔ zhàn shā miè wù zhēn xiào lǐ tú jǐn lǔ qí zī zhòng
这句话大意是:候六日不至,帝自与战,杀蔑兀真笑里徒,尽虏其辎重。
dì zhī huī xià yǒu wéi nǎi mán bù rén suǒ lüè zhě dì yù tǎo zhī fù qiǎn liù shí rén zhēng bīng yú xuē chè bié jí
这句话大意是:帝之麾下有为乃蛮部人所掠者,帝欲讨之,复遣六十人征兵于薛彻别吉。
xuē chè bié jí yǐ jiù yuàn zhī gù shā qí shí rén qù wǔ shí rén yī ér guī zhī
这句话大意是:薛彻别吉以旧怨之故,杀其十人,去五十人衣而归之。
dì nù yuē xuē chè bié jí nǎng chī wǒ shī qiū r zhuó shāng wǒ bié lǐ gǔ tái jīn yòu gǎn chéng dí shì yǐ líng wǒ yé
这句话大意是:帝怒曰:“薛彻别吉曩笞我失丘儿,斫伤我别里古台,今又敢乘敌势以陵我耶?
yīn shuài bīng yú shā qì gōng zhī shā lǔ qí bù zhòng wéi xuē chè dà chǒu jǐn yǐ qī nú miǎn
这句话大意是:”因帅兵逾沙碛攻之,杀虏其部众,唯薛彻、大丑仅以妻孥免。
yuè shù yuè dì fù fá xuē chè dà chǒu zhuī zhì tiè liè tú zhī ài miè zhī
这句话大意是:越数月,帝复伐薛彻、大丑,追至帖烈徒之隘,灭之。
kè liè bù zhá ā gàn bèi lái guī
这句话大意是:克烈部札阿绀孛来归。
zhá ā gàn bèi zhě bù zhǎng wāng hǎn zhī dì yě
这句话大意是:札阿绀孛者,部长汪罕之弟也。
wāng hǎn míng tuō lǐ shòu jīn fēng jué wèi wáng fān yán yīn zhòng gù chēng wáng wèi wāng hǎn
这句话大意是:汪罕名脱里,受金封爵为王,番言音重,故称王为汪罕。
chū wāng hǎn zhī fù hū ér zhá hú sī bēi lù jì zú wāng hǎn sì wèi duō shā lù kūn dì
这句话大意是:初,汪罕之父忽儿札胡思杯禄既卒,汪罕嗣位,多杀戮昆弟。
qí shū fù jú r hǎn shuài bīng yǔ wāng hǎn zhàn bī yú hā là wēn ài bài zhī jǐn yǐ bǎi yú qí tuō zǒu bēn yú liè zǔ
这句话大意是:其叔父菊儿罕帅兵与汪罕战,逼于哈剌温隘,败之,仅以百余骑脱走,奔于烈祖。
liè zǔ qīn jiāng bīng zhú jú r hǎn zǒu xī xià fù duó bù zhòng guī wāng hǎn
这句话大意是:烈祖亲将兵逐菊儿罕走西夏,复夺部众归汪罕。
wāng hǎn dé zhī suì xiāng yǔ méng chēng wéi àn dá
这句话大意是:汪罕德之,遂相与盟,称为按答。
àn dá huá yán jiāo wù zhī you yě
这句话大意是:(按答,华言交物之友也。
liè zǔ bēng wāng hǎn zhī dì yě lì kě hā là yuàn wāng hǎn duō shā zhī gù fù pàn guī nǎi mán bù
这句话大意是:)烈祖崩,汪罕之弟也力可哈剌,怨汪罕多杀之故,复叛归乃蛮部。
nǎi mán bù zhǎng yì nán chì wèi fā bīng fá wāng hǎn jǐn duó qí bù zhòng yǔ zhī
这句话大意是:乃蛮部长亦难赤为发兵伐汪罕,尽夺其部众与之。
wāng hǎn zǒu hé xī huí hú huí huí sān guó bēn qì dān
这句话大意是:汪罕走河西、回鹘、回回三国,奔契丹。
jì ér fù pàn guī zhōng dào liáng jué luō yáng rǔ wèi yǐn cì tuó tuó xuè wèi shí kùn fá zhī shén
这句话大意是:既而复叛归,中道粮绝,捋羊乳为饮,刺橐驼血为食,困乏之甚。
dì yǐ qí yǔ liè zǔ jiāo hǎo qiǎn jìn shì wǎng zhāo zhī
这句话大意是:帝以其与烈祖交好,遣近侍往招之。
dì qīn yíng fǔ láo ān zhì jūn zhōng zhèn gěi zhī suì huì yú tǔ wū là hé shàng zūn wāng hǎn wèi fù
这句话大意是:帝亲迎抚劳,安置军中振给之,遂会于土兀剌河上,尊汪罕为父。
wèi jǐ dì fá miè lǐ qǐ bù yǔ qí bù zhǎng tuì tuì zhàn yú mò nà chá shān suì lüè qí zī cái tián hé yǐ yí wāng hǎn
这句话大意是:未几,帝伐蔑里乞部,与其部长脱脱战于莫那察山,遂掠其资财、田禾,以遗汪罕。
wāng hǎn yīn cǐ bù zhòng shāo jí
这句话大意是:汪罕因此部众稍集。
jū wáng hé wāng hǎn zì yǐ qí shì zú yǐ yǒu wéi bù gào yú dì dú lǜ bīng fù gōng miè lǐ qǐ bù
这句话大意是:居亡何,汪罕自以其势足以有为,不告于帝,独率兵复攻蔑里乞部。
bù rén bài zǒu tuì tuì bēn bā r hū zhēn zhī ài
这句话大意是:部人败走,脱脱奔八儿忽真之隘。
wāng hǎn dà lüè ér hái yú dì yī wú suǒ yí dì bù yǐ xiè yì
这句话大意是:汪罕大掠而还,于帝一无所遗,帝不以屑意。
huì nǎi mán bù zhǎng bù yù lǔ hǎn bù fú dì fù yǔ wāng hǎn zhēng zhī
这句话大意是:会乃蛮部长不欲鲁罕不服,帝复与汪罕征之。
zhì hēi xīn bā dàn zhī yě yù qí qián fēng yě de tuō bèi lǔ zhě lǐng bǎi qí lái zhàn jiàn jūn shì jiàn bī zǒu jù gāo shān qí mǎ ān zhuǎn zhuì qín zhī
这句话大意是:至黑辛八石之野,遇其前锋也的脱孛鲁者,领百骑来战,见军势渐逼,走据高山,其马鞍转坠,擒之。
céng wèi jǐ hé dì fù yǔ nǎi mán xiāo jiàng qū xuē wú sā bā là èr rén yù huì rì mù gè hái yíng lěi yuē míng rì zhàn
现代白话:曾未几何,帝复与乃蛮骁将曲薛我撒八剌二人遇,会日暮,各还营垒,约明日战。
shì yè wāng hǎn duō rán huǒ yíng zhōng shì rén bù yí qián yí bù zhòng yú bié suǒ
这句话大意是:是夜,汪罕多燃火营中,示人不疑,潜移部众于别所。
jí dàn dì shǐ zhī zhī yīn pō yí qí yǒu yì zhì tuì shī sà lǐ hé
这句话大意是:及旦,帝始知之,因颇疑其有异志,退师萨里河。
jì ér wāng hǎn yì hái zhì tǔ wū là hé wāng hǎn zi yì là hé jí zhá ā gàn bèi lái huì
这句话大意是:既而汪罕亦还至土兀剌河,汪罕子亦剌合及札阿绀孛来会。
qū xuē wú děng chá zhī zhī chéng qí bù bèi xí lǔ qí bù zhòng yú dào
现代白话:曲薛我等察知之,乘其不备,袭虏其部众于道。
yì là hé bēn gào wāng hǎn wāng hǎn mìng yì là hé yǔ bo lǔ hū gòng zhuī zhī qiě qiǎn shǐ lái yuē nǎi mán bù dào lüè wǒ rén mín tài zǐ yǒu sì liáng jiàng néng jiǎ wǒ yǐ xuě chǐ hu
这句话大意是:亦剌合奔告汪罕,汪罕命亦剌合与卜鲁忽共追之,且遣使来曰:“乃蛮不道,掠我人民,太子有四良将,能假我以雪耻吗?
dì dùn shì qián hàn suì qiǎn bó ěr shù mù huá lí bó luó hún chì lǎo wēn sì rén shuài shī yǐ wǎng
现代白话:”帝顿释前憾,遂遣博你术、木华黎、博罗浑、赤老温四人,帅师以往。
shī wèi zhì yì là hé yǐ zhuī jí qū xuē wú yǔ zhī zhàn dà bài bo lǔ hū chéng qín liú shǐ zhōng yì hé mǎ kuà jǐ wèi suǒ huò
现代白话:师未至,亦剌合已追及曲薛我,与之战,大败,卜鲁忽成擒,流矢中亦合马胯,几为所获。
xū yú sì jiāng zhì jī nǎi mán zǒu jǐn duó suǒ lüè guī wāng hǎn
这句话大意是:须臾,四将至,击乃蛮走,尽夺所掠归汪罕。
yǐ ér yǔ huáng dì hā sā r zài fá nǎi mán jù dòu yú hū lán zhǎn cè shān dà bài zhī jǐn shā qí zhū jiāng zú zhòng jī shī yǐ wéi jīng guān nǎi mán zhī shì suì ruò
这句话大意是:已而与皇弟哈撒儿再伐乃蛮,拒斗于忽兰盏侧山,大败之,尽杀其诸将族众,积尸以为京观,乃蛮之势遂弱。
shí tài chì wū yóu qiáng dì huì wāng hǎn yú sà lǐ hé yǔ tài chì wū bù zhǎng hàng hū děng dà zhàn wò nán hé shàng bài zǒu zhī zhǎn huò wú suàn
这句话大意是:时泰赤乌犹强,帝会汪罕于萨里河,与泰赤乌部长沆忽等大战斡难河上,败走之,斩获无算。
hā dá jīn bù sàn zhǐ wù bù duo lǔ bān bù tǎ tǎ er bù hóng jí là bù wén nǎi mán tài chì wū bài jiē wèi wēi bù zì ān huì yú ā léi quán zhǎn bái mǎ wèi shì yù xí dì jí wāng hǎn
这句话大意是:哈答斤部、散只兀部、朵鲁班部、塔塔儿部、弘吉剌部闻乃蛮、泰赤乌败,皆畏威不自安,会于阿雷泉,斩白马为誓,欲袭帝及汪罕。
hóng jí là bù zhǎng dié yí kǒng shì bù chéng qián qiǎn rén gào biàn
这句话大意是:弘吉剌部长迭夷恐事不成,潜遣人告变。
dì yǔ wāng hǎn zì hǔ tú zé nì zhàn yú bēi yì liè chuān yòu dà bài zhī
这句话大意是:帝与汪罕自虎图泽逆战于杯亦烈川,又大败之。
wāng hǎn suì fēn bīng zì yóu qiè lǜ lián hé ér xíng
这句话大意是:汪罕遂分兵,自由怯绿怜河而行。
zhá ā gàn bèi móu yú àn dūn ā shù yàn huǒ tuō r děng yuē wǒ xiōng xìng xíng bù cháng jì tú jué wǒ kūn dì wǒ bèi yòu qǐ de dú quán hū
这句话大意是:札阿绀孛谋于按敦阿述、燕火脱儿等曰:“我兄性行不常,既屠绝我昆弟,我辈又岂得独全吗?
àn dūn ā shù xiè qí yán wāng hǎn lìng zhí yàn huǒ tuō r děng zhì zhàng xià jiě qí fù qiě wèi yàn huǒ tuō r yuē wú bèi yóu xī xià ér lái dào lù jī kùn qí xiāng shì zhī yǔ jù wàng zhī hu
现代白话:”按敦阿述泄其言,汪罕令执燕火脱儿等至帐下,解其缚,且谓燕火脱儿曰:“我辈由西夏而来,道路饥困,其相誓之语,遽忘之吗?
yīn tuò qí miàn zuò shàng zhī rén jiē qǐ ér tuò zhī
这句话大意是:”因唾其面,坐上之人皆起而唾之。
wāng hǎn yòu lǚ zé zhá ā gàn bèi zhì yú bù néng kān zhá ā gàn bèi yǔ yàn huǒ tuō r děng jù bēn nǎi mán
这句话大意是:汪罕又屡责札阿绀孛,至于不能堪,札阿绀孛与燕火脱儿等俱奔乃蛮。
dì zhù jūn yú chè chè r shān qǐ bīng fá tǎ tǎ er bù
这句话大意是:帝驻军于彻彻儿山,起兵伐塔塔儿部。
bù zhǎng ā là wù dōu r děng lái nì zhàn dà bài zhī
这句话大意是:部长阿剌兀都儿等来逆战,大败之。
shí hóng jí là bù yù lái fù hā sā r bù zhī qí yì wǎng lüè zhī
这句话大意是:时弘吉剌部欲来附,哈撒儿不知其意,往掠之。
yú shì hóng jí là guī zhá mù hé bù
这句话大意是:于是弘吉剌归札木合部,。
yǔ duo lǔ bān yì qǐ là sī hā dá jīn huǒ lǔ là sī tǎ tǎ er sàn zhǐ wù zhū bù
这句话大意是:与朵鲁班、亦乞剌思、哈答斤、火鲁剌思、塔塔儿、散只兀诸部,。
huì yú jiān hé
这句话大意是:会于犍河,。
gòng lì zhá mù hé wéi jú r hǎn
这句话大意是:共立札木合为局儿罕,。
méng yú tū lǜ bié r hé àn
这句话大意是:盟于秃律别儿河岸,。
wèi shì yuē fán wǒ tóng méng
这句话大意是:为誓曰:“凡我同盟,。
yǒu xiè cǐ móu zhě
这句话大意是:有泄此谋者,。
rú àn zhī cuī
这句话大意是:如岸之摧,。
rú lín zhī fá
这句话大意是:如林之伐。
shì bì gòng jǔ zú tà àn huī dāo zhuó lín qū shì zú lái qīn
这句话大意是:”誓毕,共举足蹋岸,挥刀斫林,驱士卒来侵。
tǎ hǎi hā shí zài zhòng zhōng yǔ dì huī xià chāo wú r lián yīn
现代白话:塔海哈时在众中,与帝麾下抄我儿连姻。
chāo wú r ǒu wǎng shì zhī jù zhī qí móu jí hái zhì dì suǒ xī yǐ qí móu gào zhī
现代白话:抄我儿偶往视之,具知其谋,即还至帝所,悉以其谋告之。
dì jí qǐ bīng nì zhàn yú hǎi là r tiè ní huǒ lǔ hǎn zhī de pò zhī zhá mù hé tuō zǒu hóng jí là bù lái jiàng
这句话大意是:帝即起兵,逆战于海剌儿、帖尼火鲁罕之地,破之,札木合脱走,弘吉剌部来降。
suì rén xū dì fā bīng yú wù lǔ huí shī lián zhēn hé fá àn chì tǎ tǎ er chá hǎn tǎ tǎ er èr bù
这句话大意是:岁壬戌,帝发兵于兀鲁回失连真河,伐按赤塔塔儿、察罕塔塔儿二部。
xiān shì shī yuē gǒu pò dí zhú běi jiàn qì yí wù shèn wú huò sì jūn shì bì sàn zhī
这句话大意是:先誓师曰:“苟破敌逐北,见弃遗物,慎无获,俟军事毕散之。
jì ér guǒ shèng zú rén àn dàn huǒ chá r dá lì tái sān rén bèi yuē dì nù jǐn duó qí suǒ huò fēn zhī jūn zhōng
这句话大意是:”既而果胜,族人按弹、火察儿、答力台三人背约,帝怒,尽夺其所获,分之军中。
chū tuì tuì bài zǒu bā r hū zhēn ài jì ér fù chū wéi huàn dì shuài bīng tǎo zǒu zhī
这句话大意是:初,脱脱败走八儿忽真隘,既而复出为患,帝帅兵讨走之。
zhì shì yòu huì nǎi mán bù bù yù lǔ hǎn yuē duo lǔ bān tǎ tǎ er hā dá jīn sàn zhǐ wù zhū bù lái qīn
这句话大意是:至是又会乃蛮部不欲鲁罕约朵鲁班、塔塔儿、哈答斤、散只兀诸部来侵。
dì qiǎn qí chéng gāo sì wàng zhī nǎi mán bīng jiàn zhì dì yǔ wāng hǎn yí jūn rù sāi
这句话大意是:帝遣骑乘高四望,知乃蛮兵渐至,帝与汪罕移军入塞。
yì là hé zì běi biān lái jù gāo shān jié yíng nǎi mán jūn chōng zhī bù dòng suì hái
这句话大意是:亦剌合自北边来据高山结营,乃蛮军冲之不动,遂还。
yì là hé xún yì rù sāi
这句话大意是:亦剌合寻亦入塞。
jiāng zhàn dì qiān zī zhòng yú tā suǒ yǔ wāng hǎn yǐ ā lán sāi wèi bì dà zhàn yú quē yì tán zhī yě nǎi mán shǐ shén wū jì fēng xuě yù yīn qí shì jìn gōng
这句话大意是:将战,帝迁辎重于他所,与汪罕倚阿兰塞为壁,大战于阙奕坛之野,乃蛮使神巫祭风雪,欲因其势进攻。
jì ér fǎn fēng nì jī qí zhèn nǎi mán jūn bù néng zhàn yù yǐn hái
这句话大意是:既而反风,逆击其阵,乃蛮军不能战,欲引还。
xuě mǎn gōu jiàn dì lè bīng chéng zhī nǎi mán dà bài
这句话大意是:雪满沟涧,帝勒兵乘之,乃蛮大败。
shì shí zhá mù hé bù qǐ bīng yuán nǎi mán jiàn qí bài jí hái dào jīng zhū bù zhī lì jǐ zhě dà zòng lüě ér qù
这句话大意是:是时札木合部起兵援乃蛮,见其败,即还,道经诸部之立己者,大纵掠而去。
dì yù wèi zhǎng zǐ shù chì qiú hūn yú wāng hǎn nǚ chāo r bó jī wāng hǎn zhī sūn tū sā hé yì yù shàng dì nǚ huǒ ā zhēn bó jī jù bù xié zì shì pō yǒu wéi yán
这句话大意是:帝欲为长子术赤求昏于汪罕女抄儿伯姬,汪罕之孙秃撒合亦欲尚帝女火阿真伯姬,俱不谐,自是颇有违言。
chū dì yǔ wāng hǎn hé jūn gōng nǎi mán yuē míng rì zhàn zhá mù hé yán yú wāng hǎn yuē wǒ yú jūn shì bái líng què tā rén shì hóng yàn ěr
这句话大意是:初,帝与汪罕合军攻乃蛮,约明日战,札木合言于汪罕曰:“我于君是白翎雀,他人是鸿雁耳。
bái líng què hán shǔ cháng zài běi fāng hóng yàn yù hán zé nán fēi jiù nuǎn ěr
这句话大意是:白翎雀寒暑常在北方,鸿雁遇寒则南飞就暖耳。
yì wèi dì xīn bù kě bǎo yě
这句话大意是:”意谓帝心不可保也。
wāng hǎn wén zhī yí suì yí bù zhòng yú bié suǒ
这句话大意是:汪罕闻之疑,遂移部众于别所。
jí yì hūn bù chéng zhá mù hé fù chéng xì wèi yì là hé yuē tài zǐ suī yán shì wāng hǎn zhī zǐ cháng tōng xìn yú nǎi mán jiāng bù lì yú jūn fù zi
这句话大意是:及议昏不成,札木合复乘隙谓亦剌合曰:“太子虽言是汪罕之子,尝通信于乃蛮,将不利于君父子。
jūn ruò néng jiā bīng wǒ dāng cóng bàng zhù jūn yě
这句话大意是:君若能加兵,我当从傍助君也。
yì là hé xìn zhī
这句话大意是:”亦剌合信之。
huì dá lì tái huǒ chá r àn dàn děng pàn guī yì là hé yì shuō zhī yuē wǒ děng yuàn zuǒ jūn tǎo xuān yì tài hòu zhū zǐ yě
这句话大意是:会答力台、火察儿、按弹等叛归亦剌合,亦说之曰:“我等愿佐君讨宣懿太后诸子也。
yì là hé dà xǐ qiǎn shǐ yán yú wāng hǎn
这句话大意是:”亦剌合大喜,遣使言于汪罕。
wāng hǎn yuē zhá mù hé qiǎo yán guǎ xìn rén yě bù zú tīng
这句话大意是:汪罕曰:“札木合,巧言寡信人也,不足听。
yì là hé lì yán zhī shǐ zhě wǎng fǎn zhě shù sì
这句话大意是:”亦剌合力言之,使者往返者数四。
wāng hǎn yuē wú shēn zhī cún shí tài zǐ shì lài
现代白话:汪罕曰:“我身之存,实太子是赖。
zī xū yǐ bái yí hái jì de ān qǐn rǔ nǎi dié dié bù yǐ yé
现代白话:髭须已白,遗骸冀得安寝,你乃喋喋不已耶?
rǔ shàn zì wèi zhī wú yí wú yōu kě yě
现代白话:你善自为之,毋贻我忧可也。
zhá mù hé suì zòng huǒ fén dì mù dì ér qù
这句话大意是:”札木合遂纵火焚帝牧地而去。
suì guǐ hài wāng hǎn fù zi móu yù hài dì nǎi qiǎn shǐ zhě lái yuē xiàng zhě suǒ yì yīn shì jīn dāng xiāng cóng qǐng lái yǐn bù hún chá r
这句话大意是:岁癸亥,汪罕父子谋欲害帝,乃遣使者来曰:“向者所议姻事,今当相从,请来饮布浑察儿。
bù hún chá r huá yán xǔ qīn jiǔ yě
这句话大意是:”(布浑察儿,华言许亲酒也。
dì yǐ wéi rán lǜ shí qí fù zhī zhì zhōng dào xīn yǒu suǒ yí mìng yī qí wǎng xiè dì suì hái
这句话大意是:)帝以为然,率十骑赴之,至中道,心有所疑,命一骑往谢,帝遂还。
wāng hǎn móu jì bù chéng jí yì jǔ bīng lái qīn
这句话大意是:汪罕谋既不成,即议举兵来侵。
yǔ rén qǐ shī lì wén qí shì mì yǔ dì bǎ dài gào dì
这句话大意是:圉人乞失力闻其事,密与弟把带告帝。
dì jí chí jūn ā lán sāi xī yí zī zhòng yú tā suǒ qiǎn zhé lǐ mài wèi qián fēng sì wāng hǎn zhì jí zhěng bīng chū zhàn
这句话大意是:帝即驰军阿兰塞,悉移辎重于他所,遣折里麦为前锋,俟汪罕至,即整兵出战。
xiān yǔ zhū lì jīn bù yù cì yǔ dǒng āi bù yù yòu cì yǔ huǒ lì shī liè mén bù yù jiē bài zhī
这句话大意是:先与朱力斤部遇,次与董哀部遇,又次与火力失烈门部遇,皆败之;。
zuì hòu yǔ wāng hǎn qīn bīng yù yòu bài zhī
这句话大意是:最后与汪罕亲兵遇,又败之。
yì là hé jiàn shì jí tū lái chōng zhèn shè zhī zhōng jiá jí liǎn bīng ér tuì
这句话大意是:亦剌合见势急,突来冲阵,射之中颊,即敛兵而退。
qiè lǐ yì bù rén suì qì wāng hǎn lái jiàng
这句话大意是:怯里亦部人遂弃汪罕来降。
wāng hǎn jì bài ér guī dì yì jiàng bīng hái zhì dǒng gē zé zhù jūn qiǎn ā lǐ hǎi zhì zé yú wāng hǎn yuē jūn wèi shū fù jú r hǎn suǒ zhú kùn pò lái guī wǒ fù jí gōng jú r hǎn bài zhī yú hé xī qí tǔ dì rén mín jǐn shōu yǔ jūn cǐ dà yǒu gōng yú jūn yī yě
这句话大意是:汪罕既败而归,帝亦将兵还,至董哥泽驻军,遣阿里海致责于汪罕曰:“君为叔父菊儿罕所逐,困迫来归,我父即攻菊儿罕,败之于河西,其土地人民尽收与君,此大有功于君一也。
jūn wèi nǎi mán suǒ gōng xi bēn rì méi chù
这句话大意是:君为乃蛮所攻,西奔日没处。
jūn dì zhá ā gàn bèi zài jīn jìng wǒ jí qiǎn rén zhào hái
这句话大意是:君弟札阿绀孛在金境,我亟遣人召还。
bǐ zhì yòu wèi miè lǐ qǐ bù rén suǒ bī wǒ qǐng wǒ xiōng xuē chè bié jí jí wǒ dì dà chǒu wǎng shā zhī cǐ dà yǒu gōng yú jūn èr yě
这句话大意是:比至,又为蔑里乞部人所逼,我请我兄薛彻别及及我弟大丑往杀之,此大有功于君二也。
jūn kùn pò lái guī shí wǒ guò hā dīng lǐ lì lüè zhū bù yáng mǎ zī cái jǐn yǐ fèng jūn bù bàn yuè jiān lìng jūn jī zhě bǎo jí zhě féi cǐ dà yǒu gōng yú jūn sān yě
这句话大意是:君困迫来归时,我过哈丁里,历掠诸部羊、马、资财,尽以奉君,不半月间,令君饥者饱,瘠者肥,此大有功于君三也。
jūn bù gào wǒ wǎng lüè miè lǐ qǐ bù dà huò ér hái wèi cháng yǐ háo fà fēn wǒ wǒ bù yǐ wéi yì
这句话大意是:君不告我,往掠蔑里乞部,大获而还,未尝以毫发分我,我不以为意。
jí jūn wèi nǎi mán suǒ qīng fù wǒ qiǎn sì jiāng duó hái ěr mín rén zhòng lì ěr guó jiā cǐ dà yǒu gōng yú jūn sì yě
现代白话:及君为乃蛮所倾覆,我遣四将夺还你民人,重立你国家,此大有功于君四也。
wǒ zhēng duo lǔ bān tǎ tǎ er hā dá jīn sàn zhǐ wù hóng jí là wǔ bù rú hǎi dōng zhì qín zhī yú é yàn jiàn wú bù huò huò zé bì zhì yú jūn cǐ dà yǒu gōng yú jūn wǔ yě
这句话大意是:我征朵鲁班、塔塔儿、哈答斤、散只兀、弘吉剌五部,如海东鸷禽之于鹅雁,见无不获,获则必致于君,此大有功于君五也。
shì wǔ zhě jiē yǒu míng yàn jūn bù bào wǒ zé yǐ jīn nǎi yì ēn wèi chóu ér jù jiā bīng yú wǒ zāi
现代白话:是五者皆有明验,君不报我则已,今乃易恩为仇,而遽加兵于我啊?
wāng hǎn wén zhī yǔ yì là hé yuē wǒ xiàng zhě zhī yán hé rú
现代白话:”汪罕闻之,语亦剌合曰:“我向者之言怎么样?
wú r yi shi zhī
现代白话:我儿宜识之。
yì là hé yuē shì shì zhì jīn rì bì bù kě yǐ wéi yǒu jié lì zhàn dòu
这句话大意是:”亦剌合曰:“事势至今日,必不可已,唯有竭力战斗。
wǒ shèng zé bìng bǐ bǐ shèng zé bìng wǒ ěr
这句话大意是:我胜则并彼,彼胜则并我耳。
duō yán hé wéi
这句话大意是:多言何为?
shí dì zhū zú àn dàn huǒ chá r jiē zài wāng hǎn zuǒ yòu dì yīn qiǎn ā lǐ hǎi qiào zé wāng hǎn jiù lìng gào zhī yuē xī zhě wú guó wú zhǔ yǐ xuē chè tài chǒu èr rén shí wǒ bó zǔ bā là hā zhī yì yù lì zhī
现代白话:”时帝诸族按弹、火察儿皆在汪罕左右,帝因遣阿里海诮责汪罕,就令告之曰:“昔者我国无主,以薛彻、太丑二人实我伯祖八剌哈之裔,欲立之。
èr rén jì yǐ gù cí nǎi yǐ rǔ huǒ chá r wèi bó fù niè kūn zhī zǐ yòu yù lì zhī rǔ yòu gù cí
现代白话:二人既已固辞,乃以你火察儿为伯父聂坤之子,又欲立之,你又固辞。
rán shì bù kě zhōng chuò fù yǐ rǔ àn dàn wèi wǒ zǔ hū dōu là zhī zǐ yòu yù lì zhī rǔ yòu gù cí
现代白话:然事不可中辍,复以你按弹为我祖忽都剌之子,又欲立之,你又固辞。
yú shì rǔ děng tuī dài wú wèi zhī zhǔ chū qǐ wǒ zhī běn xīn zāi bù zì yì xiāng pò zhì yú rú cǐ yě
现代白话:于是你等推戴我为之主,初岂我之本心啊,不自意相迫至于如此也。
sān hé zǔ zōng zhào jī zhī de wú wèi tā rén suǒ yǒu
这句话大意是:三河,祖宗肇基之地,毋为他人所有。
rǔ shàn shì wāng hǎn wāng hǎn xìng wú cháng yù wǒ shàng rú cǐ kuàng rǔ bèi hu
现代白话:你善事汪罕,汪罕性无常,遇我尚如此,况你辈吗?
wǒ jīn qù yǐ wǒ jīn qù yǐ
现代白话:我今去了,我今去了!
àn dàn děng wú yī yán
这句话大意是:”按弹等无一言。
dì jì qiǎn shǐ yú wāng hǎn suì jìn bīng lǔ hóng jí là bié bù ruò r jīn yǐ xíng
这句话大意是:帝既遣使于汪罕,遂进兵虏弘吉剌别部溺儿斤以行。
zhì bān zhū ní hé hé shuǐ fāng hún dì yǐn zhī yǐ shì zhòng
这句话大意是:至班朱尼河,河水方浑,帝饮之以誓众。
yǒu yì qǐ liè bù rén bèi tú zhě wèi huǒ lǔ là bù suǒ bài yīn yù dì yǔ zhī tóng méng
这句话大意是:有亦乞烈部人孛徒者,为火鲁剌部所败,因遇帝,与之同盟。
hā sā r bié jū hā là hún shān qī zǐ wèi wāng hǎn suǒ lǔ xié yòu zǐ tuō hǔ zǒu liáng jué tàn niǎo luǎn wèi shí lái huì yú hé shàng
这句话大意是:哈撒儿别居哈剌浑山,妻子为汪罕所虏,挟幼子脱虎走,粮绝,探鸟卵为食,来会于河上。
shí wāng hǎn xíng shì shèng qiáng dì wēi ruò shèng bài wèi kě zhī zhòng pō wēi jù
这句话大意是:时汪罕形势盛强,帝微弱,胜败未可知,众颇危惧。
fán yǔ yǐn hé shuǐ zhě wèi zhī yǐn hún shuǐ yán qí céng tóng jiān nán yě
这句话大意是:凡与饮河水者,谓之饮浑水,言其曾同艰难也。
wāng hǎn bīng zhì dì yǔ zhàn yú hā lán zhēn shā tuó zhī de wāng hǎn dà bài qí chén àn dàn huǒ chá r zhá mù hé děng móu shì wāng hǎn fú kè wǎng bēn nǎi mán
这句话大意是:汪罕兵至,帝与战于哈阑真沙陀之地,汪罕大败,其臣按弹、火察儿、札木合等谋弑汪罕,弗克,往奔乃蛮。
dá lì tái bǎ lián děng bù qǐ sǎng lái jiàng
这句话大意是:答力台、把怜等部稽颡来降。
dì yí jūn wò nán hé yuán móu gōng wāng hǎn fù qiǎn èr shǐ wǎng wāng hǎn wěi wèi hā sā r zhī yán yuē wǒ xiōng tài zǐ jīn jì bù zhī suǒ zài wǒ zhī qī nú yòu zài wáng suǒ zòng wǒ yù wǎng jiāng ān suǒ zhī yé
这句话大意是:帝移军斡难河源,谋攻汪罕,复遣二使往汪罕,伪为哈撒儿之言曰:“我兄太子今既不知所在,我之妻孥又在王所,纵我欲往,将安所之耶?
wáng tǎng qì wǒ qián qiān niàn wǒ jiù hǎo jí shù shǒu lái guī yǐ
现代白话:王傥弃我前愆,念我旧好,即束手来归了。
wāng hǎn xìn zhī yīn qiǎn rén suí èr shǐ lái yǐ pí náng shèng xuè yǔ zhī méng
这句话大意是:”汪罕信之,因遣人随二使来,以皮囊盛血与之盟。
jí zhì jí yǐ èr shǐ wèi xiàng dǎo lìng jūn shì xián méi yè qū shé shé yùn dōu shān chū qí bù yì xí wāng hǎn bài zhī jǐn jiàng kè liè bù zhòng wāng hǎn yǔ yì là hé tǐng shēn dùn qù
这句话大意是:及至,即以二使为向导,令军士衔枚夜趋折折运都山,出其不意,袭汪罕,败之,尽降克烈部众,汪罕与亦剌合挺身遁去。
wāng hǎn tàn yuē wǒ wèi wú r suǒ wù jīn rì zhī huò huǐ jiāng hé jí
现代白话:汪罕叹曰:“我为我儿所误,今日之祸,悔将何及!
wāng hǎn chū zǒu lù féng nǎi mán bù jiàng suì wèi qí suǒ shā
这句话大意是:”汪罕出走,路逢乃蛮部将,遂为其所杀。
yì là hā zǒu xī xià rì piāo lüè yǐ zì zī
这句话大意是:亦剌哈走西夏,日剽掠以自资。
jì ér yì wèi xī xià suǒ gōng zǒu zhì qiū cí guó qiū cí guó zhǔ yǐ bīng tǎo shā zhī
这句话大意是:既而亦为西夏所攻走,至龟兹国,龟兹国主以兵讨杀之。
dì jì miè wāng hǎn dà liè yú tiè mài gāi chuān xuān bù hào lìng zhèn kǎi ér guī
这句话大意是:帝既灭汪罕,大猎于帖麦该川,宣布号令,振凯而归。
shí nǎi mán bù zhǎng tài yáng hǎn xīn jì dì néng qiǎn shǐ móu yú bái dá dá bù zhǔ ā là hū sī yuē wú wén dōng fāng yǒu chēng dì zhě tiān wú èr rì mín qǐ yǒu èr wáng yé
现代白话:时乃蛮部长太阳罕心忌帝能,遣使谋于白达达部主阿剌忽思曰:“我闻东方有称帝者,天无二日,民岂有二王耶?
jūn néng yì wú yòu yì wú jiāng duó qí hú shǐ yě
现代白话:君能益我右翼,我将夺其弧矢也。
ā là hū sī jí yǐ shì móu bào dì jū wú hé jǔ bù lái guī
这句话大意是:”阿剌忽思即以是谋报帝,居无何,举部来归。
suì jiǎ zǐ dì dà huì yú tiè mài gāi chuān yì fá nǎi mán
这句话大意是:岁甲子,帝大会于帖麦该川,议伐乃蛮。
qún chén yǐ fāng chūn mǎ shòu yi sì qiū gāo wéi yán
这句话大意是:群臣以方春马瘦,宜俟秋高为言。
huáng dì wò chì jīn yuē shì suǒ dāng wèi duàn zhī zài zǎo hé kě yǐ mǎ shòu wèi cí
现代白话:皇弟斡赤斤曰:“事所当为,断之在早,何能够马瘦为辞?
bié lǐ gǔ tái yì yuē nǎi mán yù duó wǒ hú shǐ shì xiǎo wǒ yě wǒ bèi yì dāng tóng sǐ
这句话大意是:”别里古台亦曰:“乃蛮欲夺我弧矢,是小我也,我辈义当同死。
bǐ shì qí guó dà ér yán kuā gǒu chéng qí bù bèi ér gōng zhī gōng dāng kě chéng yě
这句话大意是:彼恃其国大而言夸,苟乘其不备而攻之,功当可成也。
dì yuè yuē yǐ cǐ zhòng zhàn hé yōu bù shèng
这句话大意是:”帝悦,曰:“以此众战,何忧不胜。
suì jìn bīng fá nǎi mán zhù bīng yú jiàn tè gāi shān xiān qiǎn hǔ bì lái zhé bié èr rén wéi qián fēng
这句话大意是:”遂进兵伐乃蛮,驻兵于建忒该山,先遣虎必来、哲别二人为前锋。
tài yáng hǎn zhì zì àn tái yíng yú hàng hǎi shān yǔ miè lǐ qǐ bù zhǎng tuì tuì kè liè bù zhǎng ā lián tài shí wěi là bù zhǎng hū dōu huā bié jí jì tū lǔ bān tǎ tǎ er hā dá jīn sàn zhǐ wù zhū bù hé bīng shì pō shèng
这句话大意是:太阳罕至自按台,营于沆海山,与蔑里乞部长脱脱、克烈部长阿怜太石、猥剌部长忽都花别吉,暨秃鲁班、塔塔儿、哈答斤、散只兀诸部合,兵势颇盛。
shí wǒ duì zhōng léi mǎ yǒu jīng rù nǎi mán yíng zhōng zhě tài yáng hǎn jiàn zhī yǔ zhòng móu yuē měng gǔ zhī mǎ shòu ruò rú cǐ jīn dāng yòu qí shēn rù rán hòu zhàn ér qín zhī
这句话大意是:时我队中羸马有惊入乃蛮营中者,太阳罕见之,与众谋曰:“蒙古之马瘦弱如此,今当诱其深入,然后战而擒之。
qí jiāng huǒ lì sù bā chì duì yuē xiān wáng zhàn fá yǒng jìn bù huí mǎ yǐ rén bèi bù shǐ dí rén jiàn zhī
这句话大意是:”其将火力速八赤对曰:“先王战伐,勇进不回,马尾人背不使敌人见之。
jīn wèi cǐ qiān yán zhī jì de fēi xīn zhōng yǒu suǒ jù hu
这句话大意是:今为此迁延之计,得非心中有所惧吗?
gǒu jù zhī hé bù lìng hòu fēi lái tǒng jūn yě
这句话大意是:苟惧之,何不令后妃来统军也。
tài yáng hǎn nù jí yuè mǎ suǒ zhàn
这句话大意是:”太阳罕怒,即跃马索战。
dì yǐ hā sā r zhǔ zhōng jūn
这句话大意是:帝以哈撒儿主中军。
shí zhá mù hé zòng tài yáng hǎn lái jiàn dì jūn róng zhěng sù wèi zuǒ yòu yuē nǎi mán chū jǔ bīng shì měng gǔ jūn ruò yǎn xǔ gāo ér yì wèi tí pí yì bù liú
这句话大意是:时札木合从太阳罕来,见帝军容整肃,谓左右曰:“乃蛮初举兵,视蒙古军若甗珝羔儿,意谓蹄皮亦不留。
jīn wú guān qí qì shì dài fēi wǎng shí yǐ
现代白话:今我观其气势,殆非往时了。
suì yǐn suǒ bù bīng dùn qù
这句话大意是:”遂引所部兵遁去。
shì rì dì yǔ nǎi mán jūn dà zhàn zhì bū qín shā tài yáng hǎn
这句话大意是:是日,帝与乃蛮军大战至晡,禽杀太阳罕。
zhū bù jūn yī shí jiē kuì yè zǒu jué xiǎn zhuì yá sǐ zhě bù kě shèng jì
这句话大意是:诸部军一时皆溃,夜走绝险,坠崖死者不可胜计。
míng rì yú zhòng xī jiàng
这句话大意是:明日,余众悉降。
yú shì duo lǔ bān tǎ tǎ er hā dá jīn sàn zhǐ wù sì bù yì lái jiàng
这句话大意是:于是朵鲁班、塔塔儿、哈答斤、散只兀四部亦来降。
yǐ ér fù zhēng miè lǐ qǐ bù qí zhǎng tuì tuì bēn tài yáng hǎn zhī xiōng bo yù lǔ hǎn qí shǔ dài er wù sūn xiàn nǚ yíng jiàng é fù pàn qù
这句话大意是:已而复征蔑里乞部,其长脱脱奔太阳罕之兄卜欲鲁罕,其属带儿兀孙献女迎降,俄复叛去。
dì zhì tài hán zhài qiǎn bó luó huan chén bái èr rén lǐng yòu jūn wǎng píng zhī
这句话大意是:帝至泰寒寨,遣孛罗欢、沈白二人领右军往平之。
suì yǐ chǒu dì zhēng xī xià bá lì jí lǐ zhài jīng luò sī chéng dà lüè rén mín jí qí tuó tuó ér hái
这句话大意是:岁乙丑,帝征西夏,拔力吉里寨,经落思城,大掠人民及其橐驼而还。
yuán nián bǐng yín dì dà huì zhū wáng qún chén jiàn jiǔ yóu bái qí jí huáng dì wèi yú wò nán hé zhī yuán zhū wáng qún chén gòng shàng zūn hào yuē chéng jí sī huáng dì
这句话大意是:元年丙寅,帝大会诸王群臣,建九斿白旗,即皇帝位于斡难河之源,诸王群臣共上尊号曰成吉思皇帝。
shì suì shí jīn tài hé zhī liù nián yě
这句话大意是:是岁实金泰和之六年也。
dì jì jí wèi suì fā bīng fù zhēng nǎi mán
这句话大意是:帝既即位,遂发兵复征乃蛮。
shí bo yù lǔ hǎn liè yú wù lǔ tǎ shān qín zhī yǐ guī
这句话大意是:时卜欲鲁罕猎于兀鲁塔山,擒之以归。
tài yáng hǎn zi qū chū lǜ hǎn yǔ tuì tuì bēn yě ér de shí hé shàng
这句话大意是:太阳罕子屈出律罕与脱脱奔也儿的石河上。
dì shǐ yì fá jīn
这句话大意是:帝始议伐金。
chū jīn shā dì zōng qīn xián bǔ hǎi hǎn dì yù fù chóu
这句话大意是:初,金杀帝宗亲咸补海罕,帝欲复仇。
huì jīn jiàng fú děng jù yán jīn zhǔ jǐng sì xíng bào nüè dì nǎi dìng yì zhì tǎo rán wèi gǎn qīng dòng yě
这句话大意是:会金降俘等具言金主璟肆行暴虐,帝乃定议致讨,然未敢轻动也。
èr nián dīng mǎo qiū zài zhēng xī xià kè wò luō hái chéng
这句话大意是:二年丁卯秋,再征西夏,克斡罗孩城。
shì suì qiǎn àn dàn bù wū là èr rén shǐ qǐ lì jí sī
这句话大意是:是岁,遣按弹、不兀剌二人使乞力吉思。
jì ér yě dié yì nà lǐ bù ā lǐ tì yě ér bù jiē tōng shǐ lái xiàn míng yīng
这句话大意是:既而野牒亦纳里部、阿里替也儿部,皆通使来献名鹰。
sān nián wù chén chūn dì zhì zì xī xià
这句话大意是:三年戊辰春,帝至自西夏。
xià bì shǔ lóng tíng
这句话大意是:夏,避暑龙庭。
dōng zài zhēng tuì tuì jí qū chū lǜ hǎn
这句话大意是:冬,再征脱脱及屈出律罕。
shí wò yì là bù děng yù wǒ qián fēng bú zhàn ér xiáng yīn yòng wèi xiàng dǎo
这句话大意是:时斡亦剌部等遇我前锋,不战而降,因用为向导。
zhì yě ér de shí hé tǎo miè lǐ qǐ bù miè zhī tuì tuì zhōng liú shǐ sǐ qū chū lǜ bēn qì dān
这句话大意是:至也儿的石河,讨蔑里乞部,灭之,脱脱中流矢死,屈出律奔契丹。
sì nián jǐ sì chūn wèi wú r guó lái guī
现代白话:四年己巳春,畏我儿国来归。
dì rù hé xī xià zhǔ lǐ ān quán qiǎn qí shì zǐ lǜ shī lái zhàn bài zhī huò qí fù yuán shuài gāo lìng gōng
这句话大意是:帝入河西,夏主李安全遣其世子率师来战,败之,获其副元帅高令公。
kè wū là hǎi chéng fú qí tài fù xi bì shì
这句话大意是:克兀剌海城,俘其太傅西壁氏。
jìn zhì kè yí mén fù bài xià shī huò qí jiāng wéi míng lìng gōng
这句话大意是:进至克夷门,复败夏师,获其将嵬名令公。
báo zhōng xīng fǔ yǐn hé shuǐ guàn zhī dī jué shuǐ wài kuì suì chè wéi hái
这句话大意是:薄中兴府,引河水灌之,堤决,水外溃,遂撤围还。
qiǎn tài fù é dá rù zhōng xìng zhāo yù xià zhǔ xià zhǔ nà nǚ qǐng hé
这句话大意是:遣太傅讹答入中兴,招谕夏主,夏主纳女请和。
wǔ nián gēng wǔ chūn jīn móu lái fá zhù wū shā bǎo
这句话大意是:五年庚午春,金谋来伐,筑乌沙堡。
dì mìng zhē bié xí shā qí zhòng suì lüè dì ér dōng
这句话大意是:帝命遮别袭杀其众,遂略地而东。
chū dì gòng suì bì yú jīn jīn zhǔ shǐ wèi wáng yǔn jì shòu gòng yú jìng zhōu
这句话大意是:初,帝贡岁币于金,金主使卫王允济受贡于净州。
dì jiàn yǔn jì bù wéi lǐ
这句话大意是:帝见允济不为礼。
yǔn jì guī yù qǐng bīng gōng zhī
这句话大意是:允济归,欲请兵攻之。
huì jīn zhǔ jǐng cú yǔn jì sì wèi yǒu zhào zhì guó chuán yán dāng bài shòu
这句话大意是:会金主璟殂,允济嗣位,有诏至国,传言当拜受。
dì wèn jīn shǐ yuē xīn jūn wèi shuí
这句话大意是:帝问金使曰:“新君为谁?
jīn shǐ yuē wèi wáng yě
这句话大意是:”金使曰:“卫王也。
dì jù nán miàn tuò yuē wǒ wèi zhōng yuán huáng dì shì tiān shàng rén zuò cǐ děng yōng nuò yì wèi zhī yé
这句话大意是:”帝遽南面唾曰:“我谓中原皇帝是天上人做,此等庸懦亦为之耶?
hé yǐ bài wèi
现代白话:凭什么拜为!
jí chéng mǎ běi qù
这句话大意是:”即乘马北去。
jīn shǐ hái yán yǔn jì yì nù yù sì dì zài rù gòng jiù jìn chǎng hài zhī
这句话大意是:金使还言,允济益怒,欲俟帝再入贡,就进场害之。
dì zhī zhī suì yǔ jīn jué yì yán bīng wèi bèi
这句话大意是:帝知之,遂与金绝,益严兵为备。
liù nián xīn wèi chūn dì jū qiè lǜ lián hé
这句话大意是:六年辛未春,帝居怯绿连河。
xī yù hā là lǔ bù zhǔ ā xī lán hǎn lái jiàng wèi wú r guó zhǔ yì dū hù lái jìn
现代白话:西域哈剌鲁部主阿昔兰罕来降,畏我儿国主亦都护来觐。
èr yuè dì zì jiāng nán fá bài jīn jiāng dìng xuē yú yě hú lǐng qǔ dà shuǐ luò fēng lì děng xiàn
这句话大意是:二月,帝自将南伐,败金将定薛于野狐岭,取大水泺、丰利等县。
jīn fù zhù wū shā bǎo
这句话大意是:金复筑乌沙堡。
qiū qī yuè mìng zhē bié gōng wū shā bǎo jí wū yuè yíng bá zhī
这句话大意是:秋七月,命遮别攻乌沙堡及乌月营,拔之。
bā yuè dì jí jīn shī zhàn yú xuān píng zhī huì hé chuān bài zhī
这句话大意是:八月,帝及金师战于宣平之会河川,败之。
jiǔ yuè bá dé xīng fǔ jū yōng guān shǒu jiāng dùn qù
这句话大意是:九月,拔德兴府,居庸关守将遁去。
zhē bié suì rù guān dǐ zhōng dōu
这句话大意是:遮别遂入关,抵中都。
dōng yuè xí jīn qún mù jiān qū qí mǎ ér hái
这句话大意是:冬月,袭金群牧监,驱其马而还。
yē lǜ ā hǎi jiàng rù jiàn dì yú xíng zài suǒ
这句话大意是:耶律阿海降,入见帝于行在所。
huáng zǐ shù chì chá gě tái wō kuò tái fēn xùn yún nèi dōng shèng wǔ shuò děng zhōu xià zhī
这句话大意是:皇子术赤、察合台、窝阔台分徇云内、东胜、武、朔等州,下之。
shì dōng zhu bi jīn zhī běi jìng
这句话大意是:是冬,驻跸金之北境。
liú bó lín jiā gǔ zhǎng gē děng lái jiàng
这句话大意是:刘伯林、夹谷长哥等来降。
qī nián rén shēn chūn zhèng yuè yē lǜ liú gē jù zhòng yú lóng ān zì wèi dōu yuán shuài qiǎn shǐ lái fù
这句话大意是:七年壬申春正月,耶律留哥聚众于隆安,自为都元帅,遣使来附。
dì pò chāng huán fǔ děng zhōu
这句话大意是:帝破昌、桓、抚等州。
jīn jiāng hé shí liè jiǔ jīn děng lǜ bīng sān shí wàn lái yuán dì yǔ zhàn yú huān ér zī dà bài zhī
这句话大意是:金将纥石烈九斤等率兵三十万来援,帝与战于獾儿觜,大败之。
qiū wéi xī jīng
这句话大意是:秋,围西京。
jīn yuán shuài zuǒ dōu jiān ào tún xiāng lǜ shī lái yuán dì qiǎn bīng yòu zhì mì gǔ kǒu nì jī zhī jǐn yì
这句话大意是:金元帅左都监奥屯襄率师来援,帝遣兵诱至密谷口,逆击之,尽殪。
fù gōng xī jīng dì zhōng liú shǐ suì chè wéi
这句话大意是:复攻西京,帝中流矢,遂撤围。
jiǔ yuè chá hǎn kè fèng shèng zhōu
这句话大意是:九月,察罕克奉圣州。
dōng shí èr yuè jiǎ shēn zhē bié gōng dōng jīng bù bá jí yǐn qù yè chí hái xí kè zhī
这句话大意是:冬十二月甲申,遮别攻东京不拔,即引去,夜驰还,袭克之。
bā nián guǐ yǒu chūn yē lǜ liú gē zì lì wèi liáo wáng gǎi yuán yuán tǒng
这句话大意是:八年癸酉春,耶律留哥自立为辽王,改元元统。
qiū qī yuè kè xuān dé fǔ suì gōng dé xīng fǔ
这句话大意是:秋七月,克宣德府,遂攻德兴府。
huáng zǐ tuō léi fù mǎ chì jū xiān dēng bá zhī
这句话大意是:皇子拖雷、驸马赤驹先登,拔之。
dì jìn zhì huái lái jí jīn xíng shěng wán yán gāng yuán shuài gāo qí zhàn bài zhī zhuī zhì běi kǒu
这句话大意是:帝进至怀来,及金行省完颜纲、元帅高琪战,败之,追至北口。
jīn bīng bǎo jū yōng
这句话大意是:金兵保居庸。
zhào kě tè báo shā shǒu zhī suì qū zhuō lù
这句话大意是:诏可忒、薄刹守之,遂趋涿鹿。
jīn xī jīng liú shǒu hū shā hǔ dùn qù
这句话大意是:金西京留守忽沙虎遁去。
dì chū zǐ jīng guān bài jīn shī yú wǔ huí lǐng bá zhuō yì èr zhōu
这句话大意是:帝出紫荆关,败金师于五回岭,拔涿、易二州。
qì dān é lǔ bú er děng xiàn běi kǒu zhē bié suì qǔ jū yōng yǔ kě tè báo shā huì
这句话大意是:契丹讹鲁不儿等献北口,遮别遂取居庸,与可忒、薄刹会。
bā yuè jīn hū shā hǔ shì qí zhǔ yǔn jì yíng fēng wáng xún lì zhī
这句话大意是:八月,金忽沙虎弑其主允济,迎丰王珣立之。
shì qiū
这句话大意是:是秋,。
fēn bīng sān dào mìng huáng zǐ shù chì chá gě tái wō kuò tái wèi yòu jūn
这句话大意是:分兵三道:命皇子术赤、察合台、窝阔台为右军,。
xún tài xíng ér nán
这句话大意是:循太行而南,。
qǔ bǎo suì ān sù ān dìng xíng míng cí xiāng wèi huī huái mèng
这句话大意是:取保、遂、安肃、安、定、邢、洺、磁、相、卫、辉、怀、孟,。
lüè zé lù liáo qìn píng yáng tài yuán jí xí
这句话大意是:掠泽、潞、辽、沁、平阳、太原、吉、隰,。
bá fén shí lán xīn dài wǔ děng zhōu ér hái
这句话大意是:拔汾、石、岚、忻、代、武等州而还;。
huáng dì hā sā r jí wò chén nà yán zhuō chì báo shā wèi zuǒ jūn zūn hǎi ér dōng qǔ jì zhōu píng luán liáo xī zhū jùn ér hái
这句话大意是:皇弟哈撒儿及斡陈那颜、拙赤、薄刹为左军,遵海而东,取蓟州、平、滦、辽西诸郡而还;。
dì yǔ huáng zǐ tuō léi wèi zhōng jūn qǔ xióng bà mò ān hé jiān cāng jǐng xiàn shēn qí lǐ jì ēn pú kāi huá bó jì tài ān jǐ nán bīn dì yì dōu zī wéi dēng lái yí děng jùn
这句话大意是:帝与皇子拖雷为中军,取雄、霸、莫、安、河间、沧、景、献、深、祁、蠡、冀、恩、濮、开、滑、博、济、泰安、济南、滨、棣、益都、淄、潍、登、莱、沂等郡。
fù mìng mù huá lí gōng mì zhōu tú zhī
这句话大意是:复命木华黎攻密州,屠之。
shǐ tiān ní xiāo bó dié lǜ zhòng lái jiàng mù huá lí chéng zhì bìng yǐ wéi wàn hù
这句话大意是:史天倪、萧勃迭率众来降,木华黎承制并以为万户。
dì zhì zhōng dōu sān dào bīng hái hé zhūn dà kǒu
这句话大意是:帝至中都,三道兵还,合屯大口。
shì suì hé běi jùn xiàn jǐn bá wéi zhōng dōu tōng shùn zhēn dìng qīng wò dà míng dōng píng dé pī hǎi zhōu shí yī chéng bù xià
这句话大意是:是岁,河北郡县尽拔,唯中都、通、顺、真定、清、沃、大名、东平、德、邳、海州十一城不下。
jiǔ nián jiǎ xū chūn sān yuè zhu bi zhōng dōu běi jiāo
这句话大意是:九年甲戌春三月,驻跸中都北郊。
zhū jiāng qǐng chéng shèng pò yàn dì bù cóng nǎi qiǎn shǐ yù jīn zhǔ yuē rǔ shān dōng hé běi jùn xiàn xī wèi wǒ yǒu rǔ suǒ shǒu wéi yān jīng ěr
现代白话:诸将请乘胜破燕,帝不从,乃遣使谕金主曰:“你山东、河北郡县悉为我有,你所守惟燕京耳。
tiān jì ruò rǔ wǒ fù pò rǔ yú xiǎn tiān qí wèi wǒ hé
现代白话:天既弱你,我复迫你于险,天其谓我何?
wǒ jīn hái jūn rǔ bù néng kào shī yǐ mǐ wǒ zhū jiāng zhī nù yé
现代白话:我今还军,你不能犒师以弭我诸将之怒耶?
jīn zhǔ suì qiǎn shǐ qiú hé fèng wèi shào wáng nǚ qí guó gōng zhǔ jí jīn bó tóng nán nǚ wǔ bǎi mǎ sān qiān yǐ xiàn réng qiǎn qí chéng xiàng wán yán fú xīng sòng dì chū jū yōng
这句话大意是:”金主遂遣使求和,奉卫绍王女岐国公主及金帛、童男女五百、马三千以献,仍遣其丞相完颜福兴送帝出居庸。
xià wǔ yuè jīn zhǔ qiān biàn yǐ wán yán fú xīng jí cān zhèng mǒ niǎn jìn zhōng fǔ qí tài zǐ shǒu zhōng liú shǒu zhōng dōu
这句话大意是:夏五月,金主迁汴,以完颜福兴及参政抹撚尽忠辅其太子守忠,留守中都。
liù yuè jīn jiū jūn zhuó dá děng shā qí zhǔ shuài lǜ zhòng lái jiàng
这句话大意是:六月,金𫄙军斫答等杀其主帅,率众来降。
zhào sān mō hé shí mǒ míng ān yǔ zhuó dá děng wéi zhōng dōu
这句话大意是:诏三摸合、石抹明安与斫答等围中都。
dì bì shǔ yú r luò
这句话大意是:帝避暑鱼儿泺。
qiū qī yuè jīn tài zǐ shǒu zhōng zǒu biàn
这句话大意是:秋七月,金太子守忠走汴。
dōng shí yuè mù huá lí zhēng liáo dōng gāo zhōu lú cóng jīn pǔ děng jiàng
这句话大意是:冬十月,木华黎征辽东,高州卢琮、金朴等降。
jǐn zhōu zhāng jīng shā qí jié dù shǐ zì lì wèi lín hǎi wáng qiǎn shǐ lái jiàng
这句话大意是:锦州张鲸杀其节度使,自立为临海王,遣使来降。
shí nián yǐ hài chūn zhèng yuè jīn yòu fù yuán shuài pú chá qī jīn yǐ tōng zhōu jiàng yǐ qī jīn wèi yuán shuài
这句话大意是:十年乙亥春正月,金右副元帅蒲察七斤以通州降,以七斤为元帅。
èr yuè mù huá lí gōng běi jīng jīn yuán shuài yín dá hǔ wū gǔ lún yǐ chéng jiàng yǐ yín dá hǔ wèi liú shǒu wú yě ér quán bīng mǎ dōu yuán shuài zhèn zhī
现代白话:二月,木华黎攻北京,金元帅寅答虎、乌古伦以城降,以寅答虎为留守,我也而权兵马都元帅镇之。
xìng zhōng fǔ yuán shuài shí tiān yìng lái jiàng yǐ tiān yìng wèi xìng zhōng fǔ yǐn
这句话大意是:兴中府元帅石天应来降,以天应为兴中府尹。
sān yuè jīn yù shǐ zhōng chéng li yīng děng lǜ shī yuán zhōng dōu zhàn yú bà zhōu bài zhī
这句话大意是:三月,金御史中丞李英等率师援中都,战于霸州,败之。
xià sì yuè kè qīng shùn èr zhōu
这句话大意是:夏四月,克清、顺二州。
zhào zhāng jīng zǒng běi jīng shí tí kòng bīng cóng nán zhēng jīng móu pàn fú zhū
这句话大意是:诏张鲸总北京十提控兵从南征,鲸谋叛,伏诛。
jīng dì zhì suì jù jǐn zhōu tiě hào hàn xìng huáng dì gǎi yuán xìng lóng
这句话大意是:鲸弟致遂据锦州,僣号汉兴皇帝,改元兴龙。
wǔ yuè gēng shēn jīn zhōng dōu liú shǒu wán yán fú xīng yǎng yào sǐ mǒ niǎn jìn zhōng qì chéng zǒu míng ān rù shǒu zhī
这句话大意是:五月庚申,金中都留守完颜福兴仰药死,抹撚尽忠弃城走,明安入守之。
shì yuè bì shǔ huán zhōu liáng jīng qiǎn hū dōu hū děng jí zhōng dōu tǎng cáng
这句话大意是:是月,避暑桓州凉泾,遣忽都忽等籍中都帑藏。
qiū qī yuè hóng luó shān zhài zhǔ dù xiù jiàng yǐ xiù wèi jǐn zhōu jié dù shǐ
这句话大意是:秋七月,红罗山寨主杜秀降,以秀为锦州节度使。
qiǎn yǐ zhí lǐ wǎng yù jīn zhǔ yǐ hé běi shān dōng wèi xià zhū chéng lái xiàn jí qù dì hào wèi hé nán wáng dāng wèi bà bīng bù cóng
这句话大意是:遣乙职里往谕金主以河北、山东未下诸城来献,及去帝号为河南王,当为罢兵,不从。
zhào shǐ tiān ní nán zhēng shòu yòu fù dōu yuán shuài cì jīn hǔ fú
这句话大意是:诏史天倪南征,授右副都元帅,赐金虎符。
bā yuè tiān ní qǔ píng zhōu jīn jīng lüè shǐ qǐ zhù jiàng
这句话大意是:八月,天倪取平州,金经略使乞住降。
mù huá lí qiǎn shǐ jìn dào děng gōng guǎng níng fǔ jiàng zhī
这句话大意是:木华黎遣史进道等攻广宁府,降之。
shì qiū qǔ chéng yì fán bā bǎi liù shí yǒu èr
这句话大意是:是秋,取城邑凡八百六十有二。
dōng yuè jīn xuān fǔ pú xiān wàn nú jù liáo dōng tiě chēng tiān wáng guó hào dà zhēn gǎi yuán tiān tài
这句话大意是:冬月,金宣抚蒲鲜万奴据辽东,僣称天王,国号大真,改元天泰。
shí yī yuè yē lǜ liú gē lái cháo yǐ qí zi xié dū rù shì
这句话大意是:十一月,耶律留哥来朝,以其子斜阇入侍。
shǐ tiān xiáng tǎo xìng zhōu qín qí jié dù shǐ zhào shǒu yù
这句话大意是:史天祥讨兴州,擒其节度使赵守玉。
shí yī nián bǐng zǐ chūn hái lú qú hé xíng gōng
这句话大意是:十一年丙子春,还庐朐河行宫。
zhāng zhì xiàn xìng zhōng fǔ mù huá lí tǎo píng zhī
这句话大意是:张致陷兴中府,木华黎讨平之。
qiū sā lǐ zhī wù sān mō hé bá dōu lǔ lǜ shī yóu xī xià qū guān zhōng suì yuè tóng guān huò jīn xī ān jūn jié dù shǐ ní páng gǔ báo lǔ hǔ bá rǔ zhōu děng jùn dǐ biàn jīng ér hái
现代白话:秋,撒里知兀三摸合拔都鲁率师由西夏趋关中,遂越潼关,获金西安军节度使尼庞古薄鲁虎,拔你州等郡,抵汴京而还。
dōng shí yuè báo xiān wàn nú jiàng yǐ qí zi tiè gē rù shì
这句话大意是:冬十月,薄鲜万奴降,以其子帖哥入侍。
jì ér fù pàn tiě chēng dōng xià
这句话大意是:既而复叛,僣称东夏。
shí èr nián dīng chǒu xià dào qí hé shàng jù wǔ píng shǐ tiān xiáng tǎo píng zhī suì qín jīn jiāng cháo yuán shuài yǐ xiàn
这句话大意是:十二年丁丑夏,盗祁和尚据武平,史天祥讨平之,遂擒金将巢元帅以献。
chá hǎn pò jīn jiān jūn jiā gǔ yú bà zhōu jīn qiú hé chá hǎn nǎi hái
这句话大意是:察罕破金监军夹谷于霸州,金求和,察罕乃还。
qiū bā yuè yǐ mù huá lí wèi tài shī fēng guó wáng jiāng měng gǔ jiū hàn zhū jūn nán zhēng bá suì chéng lǐ zhōu
这句话大意是:秋八月,以木华黎为太师,封国王,将蒙古、𫄙、汉诸军南征,拔遂城、蠡州。
dōng kè dà míng fǔ suì dōng dìng yì dōu zī dēng lái wéi mì děng zhōu
这句话大意是:冬,克大名府,遂东定益都、淄、登、莱、潍、密等州。
shì suì tū mǎn bù mín pàn mìng bō lǔ wán duo lǔ bó tǎo píng zhī
这句话大意是:是岁,秃满部民叛,命钵鲁完、朵鲁伯讨平之。
shí sān nián wù yín qiū bā yuè bīng chū zǐ jīng kǒu huò jīn xíng yuán shuài shì zhāng róu mìng hái qí jiù zhí
这句话大意是:十三年戊寅秋八月,兵出紫荆口,获金行元帅事张柔,命还其旧职。
mù huá lí zì xī jīng rù hé dōng kè tài yuán píng yáng jí xīn dài zé lù fén huò děng zhōu
这句话大意是:木华黎自西京入河东,克太原、平阳及忻、代、泽、潞、汾、霍等州。
jīn jiāng wǔ xian gōng mǎn chéng zhāng róu jī bài zhī
这句话大意是:金将武仙攻满城,张柔击败之。
shì nián fá xī xià wéi qí wáng chéng xià zhǔ li zūn xū chū zǒu xī liáng
这句话大意是:是年,伐西夏,围其王城,夏主李遵顼出走西凉。
qì dān liù gē jù gāo lí jiāng dōng chéng mìng hā zhēn zhá là lǜ shī píng zhī
这句话大意是:契丹六哥据高丽江东城,命哈真、札剌率师平之;。
gāo lí wáng hào suì jiàng qǐng suì gòng fāng wù
这句话大意是:高丽王皞遂降,请岁贡方物。
shí sì nián jǐ mǎo chūn zhāng róu bài wǔ xian jiàng qí yáng qǔ yáng zhōng shān děng chéng
这句话大意是:十四年己卯春,张柔败武仙,降祁阳、曲阳、中山等城。
xià liù yuè xī yù shā shǐ zhě dì lǜ shī qīn zhēng qǔ é dá là chéng qín qí qiú hā zhǐ r zhǐ lán tū
这句话大意是:夏六月,西域杀使者,帝率师亲征,取讹答剌城,擒其酋哈只儿只兰秃。
qiū mù huá lí kè kě lán jí xí děng zhōu jìn gōng jiàng zhōu bá qí chéng tú zhī
这句话大意是:秋,木华黎克岢岚、吉、隰等州,进攻绛州,拔其城,屠之。
shí wǔ nián gēng chén chūn sān yuè dì kè pú huá chéng
这句话大意是:十五年庚辰春三月,帝克蒲华城。
xià wǔ yuè kè xún sī gān chéng zhu bi yě ér de shí hé
这句话大意是:夏五月,克寻思干城,驻跸也儿的石河。
qiū gōng wò tuō luō r chéng kè zhī
这句话大意是:秋,攻斡脱罗儿城,克之。
mù huá lí xùn dì zhì zhēn dìng wǔ xian chū jiàng
这句话大意是:木华黎徇地至真定,武仙出降。
yǐ shǐ tiān ní wèi hé běi xi lù bīng mǎ dōu yuán shuài xíng fǔ shì xian fù zhī
这句话大意是:以史天倪为河北西路兵马都元帅、行府事,仙副之。
dōng píng yán shí jí zhāng dé dà míng cí míng ēn bó huá jùn děng zhōu hù sān shí wàn lái guī mù huá lí chéng zhì shòu shí jīn zǐ guāng lù dài fu xíng shàng shū shěng shì
这句话大意是:东平严实籍彰德、大名、磁、洺、恩、博、滑、浚等州户三十万来归,木华黎承制授实金紫光禄大夫、行尚书省事。
dōng jīn xíng zhōu jié dù shǐ wǔ guì jiàng
这句话大意是:冬,金邢州节度使武贵降。
mù huá lí gōng dōng píng bù kè liú yán shí shǒu zhī chè wéi qū míng zhōu fēn bīng xùn hé běi zhū jùn
这句话大意是:木华黎攻东平,不克,留严实守之,撤围趋洺州,分兵徇河北诸郡。
shì suì shòu dǒng jùn lóng hǔ wèi shàng jiàng jūn yòu fù dōu yuán shuài
这句话大意是:是岁,授董俊龙虎卫上将军、右副都元帅。
shí liù nián xīn sì chūn dì gōng bo hā r xuē mí sī gān děng chéng huáng zǐ shù chì gōng yǎng jí gàn bā r zhēn děng chéng bìng xià zhī
这句话大意是:十六年辛巳春,帝攻卜哈儿、薛迷思干等城,皇子术赤攻养吉干、八儿真等城,并下之。
xià sì yuè zhu bi tiě mén guān jīn zhǔ qiǎn wū gǔ sūn zhòng duān fèng guó shū qǐng hé chēng dì wèi xiōng bù yǔn
这句话大意是:夏四月,驻跸铁门关,金主遣乌古孙仲端奉国书请和,称帝为兄,不允。
jīn dōng píng xíng shěng shì máng gǔ qì chéng dùn yán shí rù shǒu zhī
这句话大意是:金东平行省事忙古弃城遁,严实入守之。
sòng qiǎn gǒu mèng yù lái qǐng hé
这句话大意是:宋遣苟梦玉来请和。
xià liù yuè sòng lián shuǐ zhōng yì tǒng xiá shí guī lǜ zhòng lái jiàng yǐ guī wèi jì yǎn dān sān zhōu zǒng guǎn
这句话大意是:夏六月,宋涟水忠义统辖石珪率众来降,以珪为济、兖、单三州总管。
qiū dì gōng bān lēi gē děng chéng huáng zǐ shù chì chá gě tái wō kuò tái fēn gōng yù lóng jié chì děng chéng xià zhī
这句话大意是:秋,帝攻班勒纥等城,皇子术赤、察合台、窝阔台分攻玉龙杰赤等城,下之。
dōng shí yuè huáng zǐ tuō léi kè mǎ lǔ chá yè kě mǎ lǔ xī là sī děng chéng
这句话大意是:冬十月,皇子拖雷克马鲁察叶可、马鲁、昔剌思等城。
mù huá lí chū hé xī kè jiā suí dé bǎo ān fū fang dān děng zhōu jìn gōng yán ān bù xià
这句话大意是:木华黎出河西,克葭、绥德、保安、鄜、坊、丹等州,进攻延安,不下。
shí yī yuè sòng jīng dōng ān fǔ shǐ zhāng lín yǐ jīng dōng zhū jùn lái jiàng yǐ lín wèi cāng jǐng bīn dì děng zhōu xíng dū yuán shuài
这句话大意是:十一月,宋京东安抚使张琳以京东诸郡来降,以琳为沧、景、滨、棣等州行都元帅。
shì suì zhào yù dé shùn zhōu
这句话大意是:是岁诏谕德顺州。
shí qī nián rén wǔ chūn huáng zǐ tuō léi kè tú sī nì chá wù r děng chéng hái jīng mù là yí guó dà lüè zhī dù shuò shuò lán hé kè yě lǐ děng chéng
这句话大意是:十七年壬午春,皇子拖雷克徒思、匿察兀儿等城,还经木剌夷国,大掠之,渡搠搠阑河,克也里等城。
suì yǔ dì huì hé bīng gōng tǎ lǐ hán zhài bá zhī
这句话大意是:遂与帝会,合兵攻塔里寒寨,拔之。
mù huá lí jūn kè qián jīng bīn yuán děng zhōu gōng fèng xiáng bù xià
这句话大意是:木华黎军克干、泾、邠、原等州,攻凤翔,不下。
xià bì shǔ tǎ lǐ hán zhài
这句话大意是:夏,避暑塔里寒寨。
xī yù zhǔ zhá lán dīng chū bēn yǔ miè lǐ kè hán hé hū dōu hū yǔ zhàn bù lì
这句话大意是:西域主札阑丁出奔,与灭里可汗合,忽都忽与战不利。
dì zì jiāng jī zhī qín miè lǐ kè hán
这句话大意是:帝自将击之,擒灭里可汗。
zhá lán dīng dùn qù qiǎn bā là zhuī zhī bù huò
这句话大意是:札阑丁遁去,遣八剌追之,不获。
qiū jīn fù qiǎn wū gǔ sūn zhòng duān lái qǐng hé jiàn dì yú huí hú guó
这句话大意是:秋,金复遣乌古孙仲端来请和,见帝于回鹘国。
dì wèi yuē wǒ xiàng yù rǔ zhǔ shòu wǒ hé shuò de lìng rǔ zhǔ wèi hé nán wáng bǐ cǐ bà bīng rǔ zhǔ bù cóng
现代白话:帝谓曰:“我向欲你主授我河朔地,令你主为河南王,彼此罢兵,你主不从。
jīn mù huá lí yǐ jǐn qǔ zhī nǎi shǐ lái qǐng yé
这句话大意是:今木华黎已尽取之,乃始来请耶?
zhòng duān qǐ āi dì yuē niàn rǔ yuǎn lái hé shuò jì wèi wǒ yǒu guān xī shù chéng wèi xià zhě qí gē fù wǒ lìng rǔ zhǔ wèi hé nán wáng wù fù wéi yě
现代白话:”仲端乞哀,帝曰:“念你远来,河朔既为我有,关西数城未下者,其割付我,令你主为河南王,勿复违也。
zhòng duān nǎi guī
这句话大意是:”仲端乃归。
jīn píng yáng gōng hú tiān zuò yǐ qīng lóng bǎo jiàng
这句话大意是:金平阳公胡天祚以青龙堡降。
dōng shí yuè jīn hé zhōng fǔ lái fù yǐ shí tiān yìng wèi bīng mǎ dōu yuán shuài shǒu zhī
这句话大意是:冬十月,金河中府来附,以石天应为兵马都元帅守之。
shí bā nián guǐ wèi chūn sān yuè tài shī guó wáng mù huá lí hōng
这句话大意是:十八年癸未春三月,太师国王木华黎薨。
xià bì shǔ bā lǔ wān chuān
这句话大意是:夏,避暑八鲁弯川。
huáng zǐ shù chì chá gě tái wō kuò tái jí bā là zhī bīng lái huì suì dìng xī yù zhū chéng zhì dá lǔ huā chì jiān zhì zhī
这句话大意是:皇子术赤、察合台、窝阔台及八剌之兵来会,遂定西域诸城,置达鲁花赤监治之。
dōng shí yuè jīn zhǔ xún cú zi shǒu xù lì
这句话大意是:冬十月,金主珣殂,子守绪立。
shì suì sòng fù qiǎn gǒu mèng yù lái
这句话大意是:是岁,宋复遣苟梦玉来。
shí jiǔ nián jiǎ shēn xià sòng dà míng zǒng guǎn péng yì bīn qīn hé běi shǐ tiān ní yǔ zhàn yú ēn zhōu bài zhī
这句话大意是:十九年甲申夏,宋大名总管彭义斌侵河北,史天倪与战于恩州,败之。
shì suì dì zhì dōng yìn dù guó jiǎo duān jiàn bān shī
这句话大意是:是岁,帝至东印度国,角端见,班师。
èr shí nián yǐ yǒu chūn zhèng yuè hái xíng gōng
这句话大意是:二十年乙酉春正月,还行宫。
èr yuè wǔ xian yǐ zhēn dìng pàn shā shǐ tiān ní
这句话大意是:二月,武仙以真定叛,杀史天倪。
dǒng jùn pàn guān li quán yì yǐ zhōng shān pàn
这句话大意是:董俊判官李全亦以中山叛。
sān yuè shǐ tiān zé jī xian zǒu zhī fù zhēn dìng
这句话大意是:三月,史天泽击仙走之,复真定。
xià liù yuè péng yì bīn yǐ bīng yīng xian tiān zé yù yú zàn huáng qín zhǎn zhī
这句话大意是:夏六月,彭义斌以兵应仙,天泽御于赞皇,擒斩之。
èr shí yī nián bǐng xū chūn zhèng yuè dì yǐ xī xià nà chóu rén shí lēi gé kè sǎn kūn jí bù qiǎn zhì zǐ zì jiāng fá zhī
这句话大意是:二十一年丙戌春正月,帝以西夏纳仇人实勒噶克繖昆及不遣质子,自将伐之。
èr yuè qǔ hēi shuǐ děng chéng
这句话大意是:二月,取黑水等城。
xià bì shǔ yú hún chuí shān
这句话大意是:夏,避暑于浑垂山。
qǔ gān sù děng zhōu
这句话大意是:取甘、肃等州。
qiū qǔ xī liáng fǔ shuò luō hé luō děng xiàn suì yú shā tuó zhì huáng hé jiǔ dù qǔ yìng lǐ děng xiàn
这句话大意是:秋,取西凉府搠罗、河罗等县,遂逾沙陀,至黄河九渡,取应里等县。
jiǔ yuè li quán zhí zhāng lín jùn wáng dài sūn jìn bīng wéi quán yú yì dōu
这句话大意是:九月,李全执张琳,郡王带孙进兵围全于益都。
dōng shí yī yuè gēng shēn dì gōng líng zhōu xià qiǎn wéi míng lìng gōng lái yuán
这句话大意是:冬十一月庚申,帝攻灵州,夏遣嵬名令公来援。
bǐng yín dì dù hé jī xià shī bài zhī
这句话大意是:丙寅,帝渡河击夏师,败之。
dīng chǒu wǔ xīng jù jiàn yú xī nán
这句话大意是:丁丑,五星聚见于西南。
zhu bi yán zhōu chuān
这句话大意是:驻跸盐州川。
shí èr yuè li quán jiàng
这句话大意是:十二月,李全降。
shòu zhāng róu xíng jūn qiān hù bǎo zhōu děng chù dōu yuán shuài
这句话大意是:授张柔行军千户、保州等处都元帅。
shì suì huáng zǐ wō kuò tái jí chá hǎn zhī shī wéi jīn nán jīng qiǎn táng qìng zé suì bì yú jīn
这句话大意是:是岁,皇子窝阔台及察罕之师围金南京,遣唐庆责岁币于金。
èr shí èr nián dīng hài chūn dì liú bīng gōng xià wáng chéng zì lǜ shī dù hé gōng jī shí zhōu
这句话大意是:二十二年丁亥春,帝留兵攻夏王城,自率师渡河攻积石州。
èr yuè pò lín táo fǔ
这句话大意是:二月,破临洮府。
sān yuè pò táo hé xī níng èr zhōu
这句话大意是:三月,破洮、河、西宁二州。
qiǎn wò chén nà yán gōng xìn dōu fǔ bá zhī
这句话大意是:遣斡陈那颜攻信都府,拔之。
xià sì yuè dì cì lóng dé bá dé shùn děng zhōu dé shùn jié dù shǐ ài shēn jìn shì mǎ jiān lóng sǐ yān
现代白话:夏四月,帝次龙德,拔德顺等州,德顺节度使爱申、进士马肩龙死呢。
wǔ yuè qiǎn táng qìng děng shǐ jīn
这句话大意是:五月,遣唐庆等使金。
rùn yuè bì shǔ liù pán shān
这句话大意是:闰月,避暑六盘山。
liù yuè jīn qiǎn wán yán hé zhōu ào tún ā hǔ lái qǐng hé
这句话大意是:六月,金遣完颜合周、奥屯阿虎来请和。
dì wèi qún chén yuē zhèn zì qù dōng wǔ xīng jù shí yǐ cháng xǔ bù shā lüè jù wàng xià zhào yé
这句话大意是:帝谓群臣曰:“朕自去冬五星聚时,已尝许不杀掠,遽忘下诏耶。
jīn kě bù gào zhōng wài lìng bǐ xíng rén yì zhī zhèn yì
这句话大意是:今可布告中外,令彼行人亦知朕意。
shì yuè xià zhǔ li xiàn jiàng
这句话大意是:”是月,夏主李𬀪降。
dì cì qīng shuǐ xiàn xī jiāng
这句话大意是:帝次清水县西江。
qiū qī yuè rén wǔ bù yù
这句话大意是:秋七月壬午,不豫。
jǐ chǒu bēng yú sà lǐ chuān hā lǎo tú zhī xíng gōng
这句话大意是:己丑,崩于萨里川哈老徒之行宫。
lín bēng wèi zuǒ yòu yuē jīn jīng bīng zài tóng guān nán jù lián shān běi xiàn dà hé nán yǐ jù pò
这句话大意是:临崩谓左右曰:“金精兵在潼关,南据连山,北限大河,难以遽破。
ruò jiǎ dào yú sòng sòng jīn shì chóu bì néng xǔ wǒ zé xià bīng táng shān zhí dǎo dà liáng
这句话大意是:若假道于宋,宋、金世仇,必能许我,则下兵唐、邓,直捣大梁。
jīn jí bì zhēng bīng tóng guān
这句话大意是:金急,必征兵潼关。
rán yǐ shù wàn zhī zhòng qiān lǐ fù yuán rén mǎ pí bì suī zhì fú néng zhàn pò zhī bì yǐ
现代白话:然以数万之众,千里赴援,人马疲弊,虽至弗能战,破之必了。
yán qì ér bēng shòu liù shí liù zàng qǐ niǎn gǔ
这句话大意是:”言讫而崩,寿六十六,葬起辇谷。
zhì yuán sān nián dōng shí yuè zhuī shì shèng wǔ huáng dì
这句话大意是:至元三年冬十月,追谥圣武皇帝。
zhì dà èr nián dōng shí yī yuè gēng chén jiā shì fǎ tiān qǐ yùn shèng wǔ huáng dì miào hào tài zǔ
这句话大意是:至大二年冬十一月庚辰,加谥法天启运圣武皇帝,庙号太祖。
zài wèi èr shí èr nián
这句话大意是:在位二十二年。
dì shēn chén yǒu dà lüè yòng bīng rú shén gù néng miè guó sì shí suì píng xī xià
这句话大意是:帝深沉有大略,用兵如神,故能灭国四十,遂平西夏。
qí qí xūn wěi jì shén zhòng xī hu dāng shí shǐ guān bù bèi huò duō shī yú jì zǎi yún
这句话大意是:其奇勋伟迹甚众,惜乎当时史官不备,或多失于纪载云。
wù zǐ nián
这句话大意是:戊子年。
shì suì huáng zǐ tuō léi jiān guó
这句话大意是:是岁,皇子拖雷监国。