元史 · 宋濂 · Chapter 2 of 210

本纪·卷二

PinyinModern Translation
Size

tài zōng

这句话大意是:◎太宗。

tài zōng yīng wén huáng dì huì wō kuò tái tài zǔ dì sān zi

这句话大意是:太宗英文皇帝,讳窝阔台,太祖第三子。

mǔ yuē guāng xiàn huáng hòu hóng jí là shì

这句话大意是:母曰光献皇后,弘吉剌氏。

tài zǔ fá jīn dìng xī yù dì gōng chéng lüè dì zhī gōng jū duō

这句话大意是:太祖伐金、定西域,帝攻城略地之功居多。

tài zǔ bēng zì huò bó zhī de lái huì sàng

这句话大意是:太祖崩,自霍博之地来会丧。

yuán nián jǐ chǒu xià zhì hū lǔ bān xuě bù zhǐ zhī de huáng dì tuō léi lái jiàn

这句话大意是:元年己丑夏,至忽鲁班雪不只之地,皇弟拖雷来见。

qiū bā yuè jǐ wèi zhū wáng bǎi guān dà huì yú qiè lǜ lián hé qū diāo ā lán zhī de yǐ tài zǔ yí zhào jí huáng dì wèi yú kù tiě wū ā là lǐ

这句话大意是:秋八月己未,诸王百官大会于怯绿连河曲雕阿兰之地,以太祖遗诏即皇帝位于库铁乌阿剌里。

shǐ lì cháo yí huáng zú zūn shǔ jiē bài

这句话大意是:始立朝仪,皇族尊属皆拜。

bān dà zhá sā

这句话大意是:颁大札撒。

huá yán dà fǎ lìng yě

这句话大意是:(华言大法令也。

jīn qiǎn ā hǔ dài lái guī tài zǔ zhī fèng dì yuē rǔ zhǔ jiǔ bù jiàng shǐ xiān dì lǎo yú bīng jiān wú qǐ néng wàng yě fèng hé wéi zāi

现代白话:)金遣阿虎带来归太祖之赗,帝曰:“你主久不降,使先帝老于兵间,我岂能忘也,赗何为啊!

què zhī suì yì fá jīn

这句话大意是:”却之,遂议伐金。

chì měng gǔ mín yǒu mǎ bǎi zhě shū pìn mǎ yī niú bǎi zhě shū zì niú yī yáng bǎi zhě shū fén yáng yī wèi yǒng zhì

这句话大意是:敕蒙古民有马百者输牝马一,牛百者输牸牛一,羊百者输羒羊一,为永制。

shǐ zhì cāng lǐn lì yì chuán

这句话大意是:始置仓廪,立驿传。

mìng hé běi hàn mín yǐ hù jì chū fù diào yē lǜ chǔ cái zhǔ zhī

这句话大意是:命河北汉民以户计,出赋调,耶律楚材主之;。

xī yù rén yǐ dīng jì chū fù diào má hé méi de huá là xi mí zhǔ zhī

这句话大意是:西域人以丁计,出赋调,麻合没的滑剌西迷主之。

yìn dù guó zhǔ mù luō yí guó zhǔ lái cháo

这句话大意是:印度国主、木罗夷国主来朝。

xī yù yī sī bā là nà chéng qiú zhǎng lái jiàng

这句话大意是:西域伊思八剌纳城酋长来降。

shì suì jīn fù qiǎn shǐ lái pìn bù shòu

这句话大意是:是岁,金复遣使来聘,不受。

èr nián gēng yín chūn zhèng yuè zhào zì jīn yǐ qián shì wù wèn

这句话大意是:二年庚寅春正月,诏自今以前事勿问。

dìng zhū lù kè shuì jiǔ kè yàn shí xi shí qǔ yī zá shuì sān shí qǔ yī

这句话大意是:定诸路课税,酒课验实息十取一,杂税三十取一。

shì chūn dì yǔ tuō léi liè yú wò r hán hé suì qiǎn bīng wéi jīng zhào

这句话大意是:是春,帝与拖雷猎于斡儿寒河,遂遣兵围京兆。

jīn zhǔ lǜ shī lái yuán bài zhī xún bá qí chéng

这句话大意是:金主率师来援,败之,寻拔其城。

xià bì shǔ yú tǎ mì r hé

这句话大意是:夏,避暑于塔密儿河。

duo hū lǔ jí jīn bīng zhàn bài jì mìng sù bù tái yuán zhī

这句话大意是:朵忽鲁及金兵战,败绩,命速不台援之。

qiū yuè dì zì jiāng nán fá huáng dì tuō léi huáng zhí méng gē lǜ shī cóng bá tiān chéng děng bǎo suì dù hé gōng fèng xiáng

这句话大意是:秋月,帝自将南伐,皇弟拖雷、皇侄蒙哥率师从,拔天成等堡,遂渡河攻凤翔。

dōng shí yī yuè

这句话大意是:冬十一月,。

shǐ zhì shí lù zhēng shōu kè shuì shǐ

这句话大意是:始置十路征收课税使,。

yǐ chén shí kě zhào fǎng shǐ yān jīng

这句话大意是:以陈时可、赵昉使燕京,。

liú zhōng liú huán shǐ xuān dé

这句话大意是:刘中、刘桓使宣德,。

zhōu lì hé wáng zhēn shǐ xī jīng

这句话大意是:周立和、王贞使西京,。

lǚ zhèn liú zi zhèn shǐ tài yuán

这句话大意是:吕振、刘子振使太原,。

yáng jiǎn gāo tíng yīng shǐ píng yáng

这句话大意是:杨简、高廷英使平阳,。

wáng jìn gǔ cóng shǐ zhēn dìng

这句话大意是:王晋、贾从使真定,。

zhāng yú wáng ruì shǐ dōng píng

这句话大意是:张瑜、王锐使东平,。

wáng dé hēng hóu xiǎn shǐ běi jīng

这句话大意是:王德亨、侯显使北京,。

jiā gǔ yǒng chéng tài shǐ píng zhōu

这句话大意是:夹谷永、程泰使平州,。

tián mù xi li tiān yì shǐ jǐ nán

这句话大意是:田木西、李天翼使济南。

shì yuè shī gōng tóng guān lán guān bù kè

这句话大意是:是月,师攻潼关、蓝关,不克。

shí èr yuè bá tiān shèng zhài jí hán chéng pú chéng

这句话大意是:十二月,拔天胜寨及韩城、蒲城。

sān nián xīn mǎo chūn èr yuè kè fèng xiáng gōng luò yáng hé zhōng zhū chéng xià zhī

这句话大意是:三年辛卯春二月,克凤翔,攻洛阳、河中诸城,下之。

xià wǔ yuè bì shǔ yú jiǔ shí jiǔ quán

这句话大意是:夏五月,避暑于九十九泉。

mìng tuō léi chū shī bǎo jī

这句话大意是:命拖雷出师宝鸡。

qiǎn shuò bù hǎn shǐ sòng jiǎ dào sòng shā zhī

这句话大意是:遣搠不罕使宋假道,宋杀之。

fù qiǎn li guó chāng shǐ sòng xū liáng

这句话大意是:复遣李国昌使宋需粮。

qiū bā yuè xìng yún zhōng

这句话大意是:秋八月,幸云中。

shǐ lì zhōng shū shěng gǎi shì cóng guān míng yǐ yē lǜ chǔ cái wèi zhōng shū lìng nián hé chóng shān wèi zuǒ chéng xiàng zhèn hǎi wèi yòu chéng xiàng

这句话大意是:始立中书省,改侍从官名,以耶律楚材为中书令,粘合重山为左丞相,镇海为右丞相。

shì yuè yǐ gāo lí shā shǐ zhě mìng sā lǐ tǎ lǜ shī tǎo zhī qǔ sì shí yú chéng

这句话大意是:是月,以高丽杀使者,命撒礼塔率师讨之,取四十余城。

gāo lí wáng hào qiǎn qí dì huái ān gōng qǐng jiàng sā lǐ tǎ chéng zhì shè guān fēn zhèn qí de nǎi hái

这句话大意是:高丽王皞遣其弟怀安公请降,撒礼塔承制设官分镇其地,乃还。

dōng shí yuè yǐ mǎo dì wéi hé zhōng

这句话大意是:冬十月乙卯,帝围河中。

shí èr yuè jǐ wèi bá zhī

这句话大意是:十二月己未,拔之。

sì nián rén chén chūn zhèng yuè wù zǐ dì yóu bái pō dù hé

这句话大意是:四年壬辰春正月戊子,帝由白坡渡河。

gēng yín tuō léi dù hàn jiāng qiǎn shǐ lái bào jí zhào zhū jūn jìn fā

这句话大意是:庚寅,拖雷渡汉江,遣使来报,即诏诸军进发。

jiǎ wǔ cì zhèng zhōu

这句话大意是:甲午,次郑州。

jīn fáng chéng tí kòng mǎ bó jiān jiàng shòu bó jiān jīn fú shǐ shǒu zhī

这句话大意是:金防城提控马伯坚降,授伯坚金符,使守之。

bǐng shēn dà xuě

这句话大意是:丙申,大雪。

dīng yǒu yòu xuě

这句话大意是:丁酉,又雪。

cì xīn zhèng

这句话大意是:次新郑。

shì rì tuō léi jí jīn shī zhàn yú jūn zhōu zhī sān fēng dà bài zhī huò jīn jiāng pú ā

这句话大意是:是日,拖雷及金师战于钧州之三峰,大败之,获金将蒲阿。

wù xū dì zhì sān fēng

这句话大意是:戊戌,帝至三峰。

rén yín gōng jūn zhōu kè zhī huò jīn jiāng hé dá suì xià shāng guó sōng rǔ shǎn luò xǔ zhèng chén bó yǐng shòu huī yǒng děng zhōu

现代白话:壬寅,攻钧州,克之,获金将合达,遂下商、虢、嵩、你、陕、洛、许、郑、陈、亳、颍、寿、睢、永等州。

sān yuè mìng sù bù tái děng wéi nán jīng jīn zhǔ qiǎn qí dì cáo wáng é kě rù zhì

这句话大意是:三月,命速不台等围南京,金主遣其弟曹王讹可入质。

dì hái liú sù bù tái shǒu hé nán

这句话大意是:帝还,留速不台守河南。

xià sì yuè chū jū yōng bì shǔ guān shān

这句话大意是:夏四月,出居庸,避暑官山。

gāo lí pàn shā suǒ zhì guān lì xǐ jū jiāng huá dǎo

这句话大意是:高丽叛,杀所置官吏,徙居江华岛。

qiū qī yuè qiǎn táng qìng shǐ jīn yù jiàng jīn shā zhī

这句话大意是:秋七月,遣唐庆使金谕降,金杀之。

bā yuè sā lǐ tǎ fù zhēng gāo lí zhōng shǐ zú

这句话大意是:八月,撒礼塔复征高丽,中矢卒。

jīn cān zhèng wán yán sī liè héng shān gōng wǔ xian jiù nán jīng zhū jūn yǔ zhàn bài zhī

这句话大意是:金参政完颜思烈、恒山公武仙救南京,诸军与战,败之。

jiǔ yuè tuō léi hōng dì hái lóng tíng

这句话大意是:九月,拖雷薨,帝还龙庭。

dōng shí yī yuè liè yú nà lán chì là wēn zhī yě

这句话大意是:冬十一月,猎于纳兰赤剌温之野。

shí èr yuè rú tài zǔ xíng gōng

这句话大意是:十二月,如太祖行宫。

wǔ nián guǐ sì chūn zhèng yuè gēng shēn jīn zhǔ bēn guī dé

这句话大意是:五年癸巳春正月庚申,金主奔归德。

wù chén jīn xī miàn yuán shuài cuī lì shā liú shǒu wán yán nú shēn wán yán xí niē ā bù yǐ nán jīng jiàng

这句话大意是:戊辰,金西面元帅崔立杀留守完颜奴申、完颜习捏阿不,以南京降。

èr yuè xìng tiě liè dōu zhī de

这句话大意是:二月,幸铁列都之地。

zhào zhū wáng yì fá wàn nú suì mìng huáng zǐ guì yóu jí zhū wáng àn chì dài jiāng zuǒ yì jūn tǎo zhī

这句话大意是:诏诸王议伐万奴,遂命皇子贵由及诸王按赤带将左翼军讨之。

xià sì yuè sù bù tái jìn zhì qīng chéng cuī lì yǐ jīn tài hòu wáng shì hòu tú dān shì jí liáng wáng cóng kè jīng wáng shǒu chún děng zhì jūn zhōng sù bù tái qiǎn sòng xíng zài suì rù nán jīng

这句话大意是:夏四月,速不台进至青城,崔立以金太后王氏、后徒单氏及梁王从恪、荆王守纯等至军中,速不台遣送行在,遂入南京。

liù yuè jīn zhǔ bēn cài tǎ chá r lǜ shī wéi zhī

这句话大意是:六月,金主奔蔡,塔察儿率师围之。

zhào yǐ kǒng zǐ wǔ shí yī shì sūn yuán cuò xí fēng yǎn shèng gōng

这句话大意是:诏以孔子五十一世孙元措袭封衍圣公。

qiū bā yuè liè yú wù bì sī de

这句话大意是:秋八月,猎于兀必思地。

yǐ ā tóng gé děng chōng xuān chà kān shì guān kuò zhōng zhōu hù de hù qī shí sān wàn yú

这句话大意是:以阿同葛等充宣差勘事官,括中州户,得户七十三万余。

jiǔ yuè qín wàn nú

这句话大意是:九月,擒万奴。

dōng shí yī yuè sòng qiǎn jīng è dōu tǒng mèng gǒng yǐ bīng liáng lái zhù

这句话大意是:冬十一月,宋遣荆鄂都统孟珙以兵粮来助。

shí èr yuè zhū jūn yǔ sòng bīng hé gōng cài bài wǔ xian yú xi zhōu jīn rén yǐ hǎi yí lái wéi děng zhōu jiàng

这句话大意是:十二月,诸军与宋兵合攻蔡,败武仙于息州,金人以海、沂、莱、潍等州降。

shì dōng dì zhì ā lǔ wù hū kě wú xíng gōng

现代白话:是冬,帝至阿鲁兀忽可我行宫。

dà fēng mái qī zhòu yè

这句话大意是:大风霾七昼夜。

chì xiū kǒng zǐ miào jí hún tiān yí

这句话大意是:敕修孔子庙及浑天仪。

liù nián jiǎ wǔ chūn zhèng yuè jīn zhǔ chuán wèi yú zōng shì zi chéng lín suì zì jīng ér fén

这句话大意是:六年甲午春正月,金主传位于宗室子承麟,遂自经而焚。

chéng bá huò chéng lín shā zhī

这句话大意是:城拔,获承麟,杀之。

sòng bīng qǔ jīn zhǔ yú gǔ yǐ guī jīn wáng

这句话大意是:宋兵取金主余骨以归,金亡。

shì chūn huì zhū wáng yàn shè yú wò r hán hé

这句话大意是:是春,会诸王,宴射于斡儿寒河。

xià wǔ yuè dì zài dá lán dá pā zhī de dà huì zhū wáng bǎi liáo yù tiáo lìng yuē fán dāng huì bù fù ér sī yàn zhě zhǎn

这句话大意是:夏五月,帝在达兰达葩之地,大会诸王百僚,谕条令曰:“凡当会不赴而私宴者,斩。

zhū chū rù gōng jìn gè yǒu cóng zhě nán nǚ zhǐ yǐ shí rén wéi péng chū rù wú de xiāng zá

这句话大意是:诸出入宫禁,各有从者,男女止以十人为朋,出入毋得相杂。

jūn zhōng fán shí rén zhì jiá cháng tīng qí zhǐ huī zhuān shàn zhě lùn zuì

这句话大意是:军中凡十人置甲长,听其指挥,专擅者论罪。

qí jiá cháng yǐ shì lái gōng zhōng jí zhì quán shè yī rén jiǎ wài yī rén èr rén bù dé shàn zì wǎng lái wéi zhě zuì zhī

这句话大意是:其甲长以事来宫中,即置权摄一人、甲外一人,二人不得擅自往来,违者罪之。

zhū gōng shì fēi dāng yán ér yán zhě quán qí ěr

这句话大意是:诸公事非当言而言者,拳其耳;。

zài fàn chī

这句话大意是:再犯,笞;。

sān fàn zhàng

这句话大意是:三犯,杖;。

sì fàn lùn sǐ

这句话大意是:四犯,论死。

zhū qiān hù yuè wàn hù qián xíng zhě suí yǐ mù zú shè zhī

这句话大意是:诸千户越万户前行者,随以木镞射之。

bǎi hù jiá cháng zhū jūn yǒu fàn qí zuì tóng

这句话大意是:百户、甲长、诸军有犯,其罪同。

bù zūn cǐ fǎ zhě chì bà

这句话大意是:不遵此法者,斥罢。

jīn hòu lái huì zhū jūn jiǎ nèi shù bù zú yú jìn yì chōu bǔ zú zhī

这句话大意是:今后来会诸军,甲内数不足,于近翼抽补足之。

zhū rén huò jū shì huò zài jūn wú gǎn xuān hū

这句话大意是:诸人或居室,或在军,毋敢喧呼。

fán lái huì yòng shàn mǎ wǔ shí pǐ wèi yī jī shǒu zhě wǔ rén sì léi mǎ sān rén shǒu qǐ liè sī sān rén

这句话大意是:凡来会,用善马五十匹为一羁,守者五人,饲羸马三人,守乞烈思三人。

dàn dào mǎ yī èr zhě jí lùn sǐ

这句话大意是:但盗马一二者,即论死。

zhū rén mǎ bù yīng bàn yú qǐ liè sī nèi zhě zhé méi yǔ chù hǔ bào rén

这句话大意是:诸人马不应绊于乞烈思内者,辄没与畜虎豹人。

zhū fù rén zhì zhì sūn yàn fú bù rú fǎ zhě jí dù zhě chéng yǐ chǎn niú xùn bù zhōng lùn zuì jí jù cái wèi gèng qǔ

这句话大意是:诸妇人制质孙燕服不如法者,及妒者,乘以骣牛徇部中,论罪,即聚财为更娶。

qiū qī yuè yǐ hú tǔ hǔ nà yán wèi zhōng zhōu duàn shì guān

这句话大意是:”秋七月,以胡土虎那颜为中州断事官。

qiǎn dá hǎi gàn bǔ zhēng shǔ

这句话大意是:遣达海绀卜征蜀。

shì qiū dì zài bā lǐ lǐ dá lán dá bā sī zhī de yì zì jiāng fá sòng guó wáng chá lǎo wēn qǐng xíng suì qiǎn zhī

这句话大意是:是秋,帝在八里里答阑答八思之地,议自将伐宋,国王查老温请行,遂遣之。

dōng liè yú tuō bo hán dì

这句话大意是:冬,猎于脱卜寒地。

qī nián yǐ wèi chūn chéng hé lín zuò wàn ān gōng

这句话大意是:七年乙未春,城和林,作万安宫。

qiǎn zhū wáng bá dōu jí huáng zǐ guì yóu huáng zhí méng gē zhēng xī yù huáng zǐ kuò duān zhēng qín gǒng huáng zǐ qū chū jí hú tǔ hǔ fá sòng táng gǔ zhēng gāo lí

这句话大意是:遣诸王拔都及皇子贵由、皇侄蒙哥征西域,皇子阔端征秦、巩,皇子曲出及胡土虎伐宋,唐古征高丽。

qiū jiǔ yuè zhū wáng kǒu wēn bù huā huò sòng hé tài wèi

这句话大意是:秋九月,诸王口温不花获宋何太尉。

dōng shí yuè qū chū wéi zǎo yáng bá zhī suì xùn xiāng shān rù yǐng lǔ rén mín niú mǎ shù wàn ér hái

这句话大意是:冬十月,曲出围枣阳,拔之,遂徇襄、邓,入郢,虏人民牛马数万而还。

shí yī yuè kuò duān gōng shí mén jīn pián yí dōu zǒng shuài wāng shì xiǎn jiàng

这句话大意是:十一月,阔端攻石门,金便宜都总帅汪世显降。

zhōng shū shěng chén qǐng qì kān dà míng lì cóng zhī

这句话大意是:中书省臣请契勘《大明历》,从之。

bā nián bǐng shēn chūn zhèng yuè zhū wáng gè zhì jù lái huì yàn

这句话大意是:八年丙申春正月,诸王各治具来会宴。

wàn ān gōng luò chéng

这句话大意是:万安宫落成。

zhào yìn zào jiāo chāo xíng zhī

这句话大意是:诏印造交钞行之。

èr yuè mìng yīng zhōu guō shèng jūn zhōu bèi shù lǔ jiǔ zhù dèng zhōu zhào xiáng cóng qū chū chōng xiān fēng fá sòng

这句话大意是:二月,命应州郭胜、钧州孛术鲁九住、邓州赵祥从曲出充先锋伐宋。

sān yuè fù xiū kǒng zǐ miào jí sī tiān tāi

这句话大意是:三月,复修孔子庙及司天台。

xià liù yuè fù kuò zhōng zhōu hù kǒu de xù hù yī bǎi yī shí yú wàn

这句话大意是:夏六月,复括中州户口,得续户一百一十余万。

yē lǜ chǔ cái qǐng lì biān xiū suǒ yú yān jīng jīng jí suǒ yú píng yáng biān jí jīng shǐ zhào rú shì liáng zhì chōng zhǎng guān yǐ wáng wàn qìng zhào zhe fù zhī

这句话大意是:耶律楚材请立编修所于燕京,经籍所于平阳,编集经史,召儒士梁陟充长官,以王万庆、赵著副之。

qiū yuè mìng chén shí kě yuè xíng míng kē chà kè shuì děng àn fù quē mó zhào

这句话大意是:秋月,命陈时可阅刑名、科差、课税等案,赴阙磨照。

zhào yǐ zhēn dìng mín hù fèng tài hòu tāng mù zhōng yuán zhū zhōu mín hù fēn cì zhū wáng guì qī wò lǔ duǒ bá dōu píng yáng fǔ

这句话大意是:诏以真定民户奉太后汤沐,中原诸州民户分赐诸王、贵戚、斡鲁朵:拔都,平阳府;。

chá hé dài tài yuán fǔ

这句话大意是:茶合带,太原府;。

gǔ yǔ dà míng fǔ

这句话大意是:古与,大名府;。

bèi lǔ dài xíng zhōu

这句话大意是:孛鲁带,邢州;。

guǒ lǔ gàn hé jiān fǔ

这句话大意是:果鲁干,河间府;。

bèi lǔ gǔ dài guǎng níng fǔ

这句话大意是:孛鲁古带,广宁府;。

yě kǔ yì dōu jǐ nán èr fǔ hù nèi bō cì

这句话大意是:野苦,益都、济南二府户内拨赐;。

àn chì dài bīn dì zhōu

这句话大意是:按赤带,滨、棣州;。

wò chén nà yán píng luán zhōu

这句话大意是:斡陈那颜,平、滦州;。

huáng zǐ kuò duān fù mǎ chì kǔ gōng zhǔ ā là hǎi gōng zhǔ guǒ zhēn guó wáng chá là wēn chá hé dài duàn zhēn měng gǔ hán zhá àn chì nà yán yín nà yán huǒ xié shù sī bìng yú dōng píng fǔ hù nèi bō cì yǒu chà

这句话大意是:皇子阔端、驸马赤苦、公主阿剌海、公主果真、国王查剌温、茶合带、锻真、蒙古寒札、按赤那颜、圻那颜、火斜、术思,并于东平府户内拨赐有差。

yē lǜ chǔ cái yán fēi biàn suì mìng gè wèi zhǐ shè dá lǔ huā chì cháo tíng zhì guān lì shōu qí zū bān zhī fēi fèng zhào bù dé zhēng bīng fù

这句话大意是:耶律楚材言非便,遂命各位止设达鲁花赤,朝廷置官吏收其租颁之,非奉诏不得征兵赋。

kuò duān lǜ wāng shì xiǎn děng rù shǔ qǔ sòng guān wài shù zhōu zhǎn shǔ jiāng cáo you wén

这句话大意是:阔端率汪世显等入蜀,取宋关外数州,斩蜀将曹友闻。

dōng shí yuè kuò duān rù chéng dū

这句话大意是:冬十月,阔端入成都。

zhào zhāo yù qín gǒng děng èr shí yú zhōu jiē jiàng

这句话大意是:诏招谕秦、巩等二十余州,皆降。

huáng zǐ qū chū hōng

这句话大意是:皇子曲出薨。

zhāng róu děng gōng yǐng zhōu bá zhī

这句话大意是:张柔等攻郢州,拔之。

xiāng yáng fǔ lái fù yǐ yóu xiǎn lǐng xiāng yáng fán chéng shì

这句话大意是:襄阳府来附,以游显领襄阳、樊城事。

jiǔ nián dīng yǒu chūn liè yú jiē jiē chá hā zhī zé

这句话大意是:九年丁酉春,猎于揭揭察哈之泽。

méng gē zhēng qīn chá bù pò zhī qín qí qiú bā chì mán

这句话大意是:蒙哥征钦察部,破之,擒其酋八赤蛮。

xià sì yuè zhù sǎo lín chéng zuò jiā jiān chá hán diàn

这句话大意是:夏四月,筑扫邻城,作迦坚茶寒殿。

liù yuè zuǒ yì zhū bù é yán kuò mín nǚ dì nù yīn kuò yǐ cì huī xià

这句话大意是:六月,左翼诸部讹言括民女,帝怒,因括以赐麾下。

qiū bā yuè mìng shù hǔ nǎi liú zhōng shì zhū lù rú shì zhòng xuǎn zhě chú běn guàn yì shì guān de sì qiān sān shí rén

这句话大意是:秋八月,命术虎乃、刘中试诸路儒士,中选者除本贯议事官,得四千三十人。

dōng shí yuè liè yú yě mǎ chuān xìng lóng tíng suì zhì xíng gōng

这句话大意是:冬十月,猎于野马川,幸龙庭,遂至行宫。

shì dōng kǒu wēn bù huā děng wéi guāng zhōu mìng zhāng róu gǒng yàn huī shǐ tiān zé gōng xià zhī suì bié gōng qí zhōu jiàng suí zhōu lüè dì zhì huáng zhōu sòng jù qǐng hé nǎi hái

这句话大意是:是冬,口温不花等围光州,命张柔、巩彦晖、史天泽攻下之,遂别攻蕲州,降随州,略地至黄州,宋惧请和,乃还。

shí nián wù xū chūn tǎ sī jūn zhì běi xiá guān sòng jiāng wāng tǒng zhì jiàng

这句话大意是:十年戊戌春,塔思军至北峡关,宋将汪统制降。

xià xiāng yáng bié jiāng liú yì pàn zhí yóu xiǎn děng jiàng sòng

这句话大意是:夏,襄阳别将刘义叛,执游显等降宋。

sòng bīng fù qǔ xiāng fán

这句话大意是:宋兵复取襄、樊。

dì liè yú jiē jiē chá hā zhī zé

这句话大意是:帝猎于揭揭察哈之泽。

zhù tú sū hú chéng zuò yíng jià diàn

这句话大意是:筑图苏湖城,作迎驾殿。

qiū bā yuè chén shí kě gāo qìng mín děng yán zhū lù hàn huáng zhào miǎn jīn nián tián zū réng tíng jiù wèi shū nà zhě sì fēng suì yì zhī

这句话大意是:秋八月,陈时可、高庆民等言诸路旱蝗,诏免今年田租,仍停旧未输纳者,俟丰岁议之。

shí yī nián jǐ hài chūn fù liè yú jiē jiē chá hā zhī zé

这句话大意是:十一年己亥春,复猎于揭揭察哈之泽。

huáng zǐ kuò duān jūn zhì zì xi chuān

这句话大意是:皇子阔端军至自西川。

qiū qī yuè yóu xiǎn zì sòng táo guī

这句话大意是:秋七月,游显自宋逃归。

yǐ shān dōng zhū lù zāi miǎn qí shuì liáng

这句话大意是:以山东诸路灾,免其税粮。

dōng shí yī yuè méng gē lǜ shī wéi ā sù miè qiè sī chéng yuè sān yuè bá zhī

这句话大意是:冬十一月,蒙哥率师围阿速蔑怯思城,阅三月,拔之。

shí èr yuè shāng rén ào dōu là hé mán mǎi pū zhōng yuán yín kè èr wàn èr qiān dìng yǐ sì wàn sì qiān dìng wèi é cóng zhī

这句话大意是:十二月,商人奥都剌合蛮买扑中原银课二万二千锭,以四万四千锭为额,从之。

shí èr nián gēng zi chūn zhèng yuè yǐ ào dōu là hé mán chōng tí lǐng zhū lù kè shuì suǒ guān

这句话大意是:十二年庚子春正月,以奥都剌合蛮充提领诸路课税所官。

huáng zǐ guì yóu kè xī yù wèi xià zhū bù qiǎn shǐ zòu jié

这句话大意是:皇子贵由克西域未下诸部,遣使奏捷。

mìng zhāng róu děng bā wàn hù fá sòng

这句话大意是:命张柔等八万户伐宋。

dōng shí èr yuè zhào guì yóu bān shī

这句话大意是:冬十二月,诏贵由班师。

chì zhōu jùn shī dào bù huò zhě yǐ guān wù cháng zhī

这句话大意是:敕州郡失盗不获者,以官物偿之。

guó chū lìng mín dài cháng mín duō wáng mìng zhì shì ba zhī

这句话大意是:国初,令民代偿,民多亡命,至是罢之。

shì suì yǐ guān mín dài huí hú jīn cháng guān zhě suì jiā bèi míng yáng gāo xī qí hài wéi shèn zhào yǐ guān wù dài hái fán qī wàn liù qiān dìng

这句话大意是:是岁,以官民贷回鹘金偿官者岁加倍,名羊羔息,其害为甚,诏以官物代还,凡七万六千锭。

réng mìng fán jiǎ dài suì jiǔ wéi zǐ běn xiāng móu ér zhǐ zhe wèi lìng

这句话大意是:仍命凡假贷岁久,惟子本相侔而止,著为令。

jí zhū wáng dà chén suǒ fú nán nǚ wèi mín

这句话大意是:籍诸王大臣所俘男女为民。

shí sān nián xīn chǒu chūn èr yuè liè yú jiē jiē chá hā zhī zé

这句话大意是:十三年辛丑春二月,猎于揭揭察哈之泽。

dì yǒu jí zhào shè tiān xià qiú tú

这句话大意是:帝有疾,诏赦天下囚徒。

dì chōu

这句话大意是:帝瘳。

qiū gāo lí guó wáng wáng hào yǐ zú zǐ zhǔn rù zhì

这句话大意是:秋,高丽国王王皞以族子𬘯入质。

dōng shí yuè mìng yá lǎo wǎ chì zhǔ guǎn hàn mín gōng shì

这句话大意是:冬十月,命牙老瓦赤主管汉民公事。

shí yī yuè dīng hài dà liè

这句话大意是:十一月丁亥,大猎。

gēng yín hái zhì é tiě jīn gū hú lán shān

这句话大意是:庚寅,还至𨱂铁钅辜胡兰山。

ào dōu là hé mán jìn jiǔ dì huān yǐn jí yè nǎi ba

这句话大意是:奥都剌合蛮进酒,帝欢饮,极夜乃罢。

xīn mǎo chí míng dì bēng yú xíng diàn

这句话大意是:辛卯迟明,帝崩于行殿。

zài wèi shí sān nián shòu wǔ shí yǒu liù

这句话大意是:在位十三年,寿五十有六。

zàng qǐ niǎn gǔ

这句话大意是:葬起辇谷。

zhuī shì yīng wén huáng dì miào hào tài zōng

这句话大意是:追谥英文皇帝,庙号太宗。

dì yǒu kuān hóng zhī liàng zhōng shù zhī xīn liàng shí dù lì jǔ wú guò shì huá xià fù shù yáng mǎ chéng qún lǚ bù jī liáng shí chēng zhì píng

这句话大意是:帝有宽弘之量,忠恕之心,量时度力,举无过事,华夏富庶,羊马成群,旅不赍粮,时称治平。

rén yín nián chūn liù huáng hòu nǎi mǎ zhēn shì shǐ chēng zhì

这句话大意是:壬寅年春,六皇后乃马真氏始称制。

qiū qī yuè zhāng róu zì wǔ hé kǒu dù huái gōng sòng yáng chú hé děng zhōu

这句话大意是:秋七月,张柔自五河口渡淮,攻宋扬、滁、和等州。

guǐ mǎo nián chūn zhēng yuè zhāng róu fēn bīng tún tián yú xiāng chéng

这句话大意是:癸卯年春正月,张柔分兵屯田于襄城。

xià wǔ yuè yíng huò fàn fáng xīng

这句话大意是:夏五月,荧惑犯房星。

qiū hòu mìng zhāng róu zǒng bīng shù qǐ

这句话大意是:秋,后命张柔总兵戍杞。

jiǎ chén nián xià wǔ yuè zhōng shū lìng yē lǜ chǔ cái hōng

这句话大意是:甲辰年夏五月,中书令耶律楚材薨。

yǐ sì nián qiū hòu mìng mǎ bù jūn dōu yuán shuài chá hǎn děng lǜ qí sān wàn yǔ zhāng róu lüè huái xi gōng shòu zhōu bá zhī suì gōng sì zhōu xū yí jí yáng zhōu

这句话大意是:乙巳年秋,后命马步军都元帅察罕等率骑三万与张柔掠淮西,攻寿州,拔之,遂攻泗州、盱眙及扬州。

sòng zhì zhì zhào cài qǐng hé nǎi hái

这句话大意是:宋制置赵蔡请和,乃还。

dìng zōng

这句话大意是:◎定宗。

dìng zōng jiǎn píng huáng dì huì guì yóu tài zōng zhǎng zǐ yě

这句话大意是:定宗简平皇帝,讳贵由,太宗长子也。

mǔ yuē liù huáng hòu nǎi mǎ zhēn shì yǐ bǐng yín nián shēng dì

这句话大意是:母曰六皇后,乃马真氏,以丙寅年生帝。

tài zōng cháng mìng zhū wáng àn zhǐ dài fá jīn dì yǐ huáng zǐ cóng lǔ qí qīn wáng ér guī

这句话大意是:太宗尝命诸王按只带伐金,帝以皇子从,虏其亲王而归。

yòu cóng zhū wáng bá dōu xī zhēng cì ā sù jìng gōng wéi mù shān shān zhài yǐ sān shí yú rén yǔ zhàn dì jí xiàn zōng yǔ yān

现代白话:又从诸王拔都西征,次阿速境,攻围木栅山寨,以三十余人与战,帝及宪宗与呢。

tài zōng cháng yǒu zhǐ yǐ huáng sūn shī liè mén wèi sì

这句话大意是:太宗尝有旨以皇孙失烈门为嗣。

tài zōng bēng huáng hòu lín cháo huì zhū wáng bǎi guān yú dá lán dá bā sī zhī de suì yì lì dì

这句话大意是:太宗崩,皇后临朝,会诸王百官于答兰答八思之地,遂议立帝。

yuán nián bǐng wǔ chūn zhèng yuè zhāng róu rù jìn yú hé lín

这句话大意是:元年丙午春正月,张柔入觐于和林。

qiū qī yuè jí huáng dì wèi yú wāng jí sù miè tū lǐ zhī de

这句话大意是:秋七月,即皇帝位于汪吉宿灭秃里之地。

dì suī yù jí ér cháo zhèng yóu chū yú liù huáng hòu yún

这句话大意是:帝虽御极,而朝政犹出于六皇后云。

dōng liè huáng yáng yú yě mǎ chuān

这句话大意是:冬,猎黄羊于野马川。

quán wàn hù shǐ quán děng yào bīng huái nán gōng hǔ tóu guān zhài bá zhī jìn wéi huáng zhōu

这句话大意是:权万户史权等耀兵淮南,攻虎头关寨,拔之,进围黄州。

èr nián dīng wèi chūn zhāng róu gōng sì zhōu

这句话大意是:二年丁未春,张柔攻泗州。

xià bì shǔ yú qǔ lǜ huái hēi hā sù zhī de

这句话大意是:夏,避暑于曲律淮黑哈速之地。

qiū xi xún

这句话大意是:秋,西巡。

bā yuè mìng yě lǐ zhī jí dài lǜ shuò sī mán bù bīng zhēng xi

这句话大意是:八月,命野里知吉带率搠思蛮部兵征西。

shì yuè zhào měng gǔ rén hù měi bǎi yǐ yī míng chōng bá dōu lǔ

这句话大意是:是月,诏蒙古人户每百以一名充拔都鲁。

jiǔ yuè qǔ tài zōng sù wèi zhī bàn yǐ yě qū mén dá r lǐng zhī

这句话大意是:九月,取太宗宿卫之半,以也曲门答儿领之。

dōng shí yuè kuò rén hù

这句话大意是:冬十月,括人户。

sān nián wù shēn chūn sān yuè dì bēng yú héng xiāng yǐ r zhī de

这句话大意是:三年戊申春三月,帝崩于横相乙儿之地。

zài wèi sān nián shòu sì shí yǒu sān

这句话大意是:在位三年,寿四十有三。

zàng qǐ niǎn gǔ

这句话大意是:葬起辇谷。

zhuī shì jiǎn píng huáng dì miào hào dìng zōng

这句话大意是:追谥简平皇帝,庙号定宗。

shì suì dà hàn hé shuǐ jǐn hé yě cǎo zì fén niú mǎ shí sǐ bā jiǔ rén bù liáo shēng

这句话大意是:是岁大旱,河水尽涸,野草自焚,牛马十死八九,人不聊生。

zhū wáng jí gè bù yòu qiǎn shǐ yú yān jīng yǐ nán zhū jùn zhēng qiú huò cái gōng shǐ ān pèi zhī wù huò yú xī yù huí hú suǒ qǔ zhū jī huò yú hǎi dōng lóu qǔ yīng hú rì qí luò yì zhòu yè bù jué mín lì yì kùn

这句话大意是:诸王及各部又遣使于燕京迤南诸郡,征求货财、弓矢、鞍辔之物,或于西域回鹘索取珠玑,或于海东楼取鹰鹘,驲骑络绎,昼夜不绝,民力益困。

rán zì rén yín yǐ lái fǎ dù bù yī nèi wài lí xīn ér tài zōng zhī zhèng shuāi yǐ

现代白话:然自壬寅以来,法度不一,内外离心,而太宗之政衰了。

jǐ yǒu nián

这句话大意是:己酉年。

gēng xū nián

这句话大意是:庚戌年。

dìng zōng bēng hòu yì suǒ lì wèi jué

这句话大意是:定宗崩后,议所立未决。

dàng shì shí yǐ sān suì wú jūn qí xíng shì zhī xiáng jiǎn cè shī shū wú cóng kǎo yě

这句话大意是:当是时,已三岁无君,其行事之详,简策失书,无从考也。

✦ You read 本纪·卷二

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.