元史 · 宋濂 · Chapter 119 of 210

列传·卷六

PinyinModern Translation
Size

mù huá lí

这句话大意是:木华黎。

mù huá lí zhá là r shì shì jū ā nán shuǐ dōng

这句话大意是:木华黎,札剌儿氏,世居阿难水东。

fù kǒng wēn kū wa yǐ qī lǐ gù zài tài zǔ huī xià cóng píng miè lǐ jí zhēng nǎi mán bù shù lì gōng

这句话大意是:父孔温窟哇,以戚里故,在太祖麾下,从平篾里吉,征乃蛮部,数立功。

hòu nǎi mán yòu pàn tài zǔ yǔ liù qí zǒu zhōng dào fá shí qín shuǐ jì tuó tuó shā zhī fán yǐ dàn tài zǔ

这句话大意是:后乃蛮又叛,太祖与六骑走,中道乏食,擒水际橐驼杀之,燔以啖太祖。

zhuī qí chuí jí ér tài zǔ mǎ bì wǔ qí xiāng gù hài è kǒng wēn kū wa yǐ suǒ chéng mǎ jì tài zǔ shēn dāng zhuī qí sǐ zhī

这句话大意是:追骑垂及,而太祖马毙,五骑相顾骇愕,孔温窟哇以所乘马济太祖,身当追骑,死之。

tài zǔ huò miǎn

这句话大意是:太祖获免。

yǒu zi wǔ rén mù huá lí qí dì sān zi yě

这句话大意是:有子五人,木华黎其第三子也。

shēng shí yǒu bái qì chū zhàng zhōng

这句话大意是:生时有白气出帐中。

shén wū yì zhī yuē cǐ fēi cháng r yě

这句话大意是:神巫异之,曰:“此非常儿也。

jí zhǎng chén yì duō zhì lüè yuán bì shàn shè wǎn gōng èr shí qiáng

这句话大意是:”及长,沉毅多智略,猿臂善射,挽弓二石强。

yǔ bó ěr shù bó ěr hū chì lǎo wēn shì tài zǔ jù yǐ zhōng yǒng chēng hào duó lǐ bān qǔ lǜ yóu huá yán sì jié yě

现代白话:与博你术、博你忽、赤老温事太祖,俱以忠勇称,号掇里班曲律,犹华言四杰也。

tài zǔ jūn cháng shī lì huì dà xuě shī yá zhàng suǒ zài yè wò cǎo zé zhōng

这句话大意是:太祖军尝失利,会大雪,失牙帐所在,夜卧草泽中。

mù huá lí yǔ bó ěr shù zhāng qiú zhān lì xuě zhōng zhàng bì tài zǔ dá dàn jìng bù yí zú

现代白话:木华黎与博你术张裘毡,立雪中,障蔽太祖,达旦竟不移足。

yī rì tài zǔ cóng sān shí yú qí xíng xī gǔ jiān gù wèi yuē cǐ zhōng huò yù kòu dāng nài hé

这句话大意是:一日,太祖从三十余骑行溪谷间,顾谓曰:“此中或遇寇,当奈何?

duì yuē qǐng yǐ shēn dāng zhī

这句话大意是:”对曰:“请以身当之。

jì ér kòu guǒ zì lín jiān tū chū shǐ xià rú yǔ

这句话大意是:”既而,寇果自林间突出,矢下如雨。

mù huá lí yǐn gōng shè zhī sān fā zhōng sān rén

这句话大意是:木华黎引弓射之,三发中三人。

qí qiú hū yuē ěr wèi shuí

现代白话:其酋呼曰:“你为谁?

yuē mù huá lí yě

这句话大意是:”曰:“木华黎也。

xú jiě mǎ ān chí zhī hàn wèi tài zǔ yǐ chū kòu suì yǐn qù

这句话大意是:”徐解马鞍持之,捍卫太祖以出,寇遂引去。

kè liè wáng kè hán yǔ nǎi mán bù chóu zhàn qiú yuán yú tài zǔ

这句话大意是:克烈王可汗与乃蛮部雠战,求援于太祖。

tài zǔ qiǎn mù huá lí jí bó ěr shù děng jiù zhī jǐn shā nǎi mán zhī zhòng yú àn tái zhī xià huò jiǎ zhàng mǎ niú ér hái

现代白话:太祖遣木华黎及博你术等救之,尽杀乃蛮之众于按台之下,获甲仗、马牛而还。

jì ér wáng kè hán móu xí tài zǔ qí xià bá tái zhī zhī mì gào tài zǔ

这句话大意是:既而王可汗谋袭太祖,其下拔台知之,密告太祖。

tài zǔ qiǎn mù huá lí xuǎn jīng qí yè zhuó qí yíng wáng kè hán zǒu sǐ zhū bù dà rén wén fēng kuǎn fù

这句话大意是:太祖遣木华黎选精骑夜斫其营,王可汗走死,诸部大人闻风款附。

suì bǐng yín tài zǔ jí huáng dì wèi shǒu mìng mù huá lí bó ěr shù wèi zuǒ yòu wàn hù

现代白话:岁丙寅,太祖即皇帝位,首命木华黎、博你术为左右万户。

cóng róng wèi yuē guó nèi píng dìng rǔ děng zhī lì jū duō

现代白话:从容谓曰:“国内平定,你等之力居多。

wǒ yǔ rǔ yóu chē zhī yǒu yuán shēn zhī yǒu bì yě

现代白话:我与你犹车之有辕,身之有臂也。

rǔ děng qiè yi tǐ cǐ wù tì chū xīn

现代白话:你等切宜体此,勿替初心。

jīn zhī jiàng zhě jiē yán qí zhǔ jǐng shā lù zōng qīn huāng yín rì zì

这句话大意是:金之降者,皆言其主璟杀戮宗亲,荒淫日恣。

dì yuē zhèn chū shī yǒu míng yǐ

现代白话:帝曰:“朕出师有名了。

xīn wèi cóng fá jīn báo xuān dé suì kè dé xīng

这句话大意是:”辛未,从伐金,薄宣德,遂克德兴。

rén shēn gōng yún zhōng jiǔ yuán zhū jùn bá zhī jìn wéi fǔ zhōu

这句话大意是:壬申,攻云中、九原诸郡,拔之,进围抚州。

jīn bīng hào sì shí wàn zhèn yě hú lǐng běi

这句话大意是:金兵号四十万,阵野狐岭北。

mù huá lí yuē bǐ zhòng wǒ guǎ fú zhì sǐ lì zhàn wèi yì pò yě

这句话大意是:木华黎曰:“彼众我寡,弗致死力战,未易破也。

lǜ gǎn sǐ shì cè mǎ héng gē dà hū xiàn zhèn dì huī zhū jūn bìng jìn dà bài jīn bīng zhuī zhì huì hé jiāng shī bǎi lǐ

这句话大意是:”率敢死士,策马横戈,大呼陷阵,帝麾诸军并进,大败金兵,追至浍河,僵尸百里。

guǐ yǒu gōng jū yōng guān bì jiān bù dé rù qiǎn bié jiāng dū bié tǒng bīng qū zǐ jīng kǒu jīn zuǒ jiān jūn gāo qí yǐn bīng lái jù bù zhàn ér kuì suì bá zhuō zhōu

这句话大意是:癸酉,攻居庸关,壁坚,不得入,遣别将阇别统兵趋紫荆口,金左监军高琪引兵来拒,不战而溃,遂拔涿州。

yīn fēn bīng gōng xià yì dōu bīn dì zhū chéng suì cì bà zhōu shǐ tiān ní xiāo bó dié lǜ zhòng lái jiàng bìng zòu wèi wàn hù

这句话大意是:因分兵攻下益都、滨、棣诸城,遂次霸州,史天倪、萧勃迭率众来降,并奏为万户。

jiǎ xū cóng wéi yàn jīn zhǔ qǐng hé běi hái

这句话大意是:甲戌,从围燕,金主请和,北还。

mìng tǒng zhū jūn zhēng liáo dōng cì gāo zhōu lú cóng jīn pǔ yǐ chéng jiàng

这句话大意是:命统诸军征辽东,次高州,卢琮、金朴以城降。

yǐ hài pí jiàng xiāo yě xiān yǐ jì píng dìng dōng jīng

这句话大意是:乙亥,裨将萧也先以计平定东京。

jìn gōng běi jīng jīn shǒu jiāng yín qīng lǜ zhòng èr shí wàn jù huā dào nì zhàn bài zhī zhǎn shǒu bā wàn yú jí

这句话大意是:进攻北京,金守将银青率众二十万拒花道逆战,败之,斩首八万余级。

chéng zhōng shí jǐn qì dān jūn zhǎn guān lái jiàng jìn jūn bī zhī qí xià shā yín qīng tuī yín dá hǔ wèi shuài suì jǔ chéng jiàng

这句话大意是:城中食尽,契丹军斩关来降,进军逼之,其下杀银青,推寅答虎为帅,遂举城降。

mù huá lí nù qí jiàng huǎn yù kēng zhī xiāo yě xiān yuē běi jīng wèi liáo xī zhòng zhèn jì jiàng ér kēng zhī hòu qǐ yǒu jiàng zhě hu

这句话大意是:木华黎怒其降缓,欲坑之,萧也先曰:“北京为辽西重镇,既降而坑之,后岂有降者吗?

cóng zhī

这句话大意是:”从之。

zòu yín dá hǔ liú shǒu běi jīng yǐ wú yě ér quán bīng mǎ dōu yuán shuài zhèn zhī

现代白话:奏寅答虎留守北京,以我也而权兵马都元帅镇之。

qiǎn gāo dé yù liú pú sù wō r zhāo yù xìng zhōng fǔ tóng zhī wù lǐ bo bù cóng shā pú sù wō r dé yù zǒu miǎn

这句话大意是:遣高德玉、刘蒲速窝儿招谕兴中府,同知兀里卜不从,杀蒲速窝儿,德玉走免。

wèi jǐ lì mín shā wù lǐ bo tuī tǔ háo shí tiān yìng wèi shuài jǔ chéng jiàng zòu wèi xìng zhōng yǐn bīng mǎ dōu tí kòng

这句话大意是:未几,吏民杀兀里卜,推土豪石天应为帅,举城降,奏为兴中尹、兵马都提控。

jǐn zhōu zhāng jīng jù zhòng shí yú wàn shā jié dù shǐ chēng lín hǎi jùn wáng zhì shì lái jiàng

这句话大意是:锦州张鲸聚众十余万,杀节度使,称临海郡王,至是来降。

zhào mù huá lí yǐ jīng zǒng běi jīng shí tí kòng bīng cóng duó hū lán nán zhēng wèi fù zhōu jùn

这句话大意是:诏木华黎以鲸总北京十提控兵,从掇忽阑南征未附州郡。

mù huá lí mì chá jīng yǒu fǎn cè yì qǐng yǐ xiāo yě xiān jiān qí jūn

这句话大意是:木华黎密察鲸有反侧意,请以萧也先监其军。

zhì píng zhōu jīng chēng jí dòu liú fù móu dùn qù jiān jūn xiāo yě xiān zhí sòng xíng zài zhū zhī

这句话大意是:至平州,鲸称疾逗留,复谋遁去,监军萧也先执送行在,诛之。

jīng dì zhì fèn qí xiōng bèi zhū jù jǐn zhōu pàn lüè píng luán ruì lì yì yì guǎng níng děng zhōu

这句话大意是:鲸弟致愤其兄被诛,据锦州叛,略平、滦、瑞、利、义、懿、广宁等州。

mù huá lí lǜ měng gǔ bù huā děng jūn shù wàn tǎo zhī zhōu jùn duō shā zhì suǒ shǔ zhǎng lì jiàng

这句话大意是:木华黎率蒙古不花等军数万讨之,州郡多杀致所署长吏降。

jìn bī hóng luó shān zhǔ jiàng dù xiù jiàng zòu wèi jǐn zhōu jié dù shǐ

这句话大意是:进逼红罗山,主将杜秀降,奏为锦州节度使。

bǐng zǐ zhì xiàn xìng zhōng fǔ

这句话大意是:丙子,致陷兴中府。

qī yuè jìn bīng lín xìng zhōng

这句话大意是:七月,进兵临兴中。

xiān qiǎn wú yě ér děng gōng liū shí shān yù zhī yuē jīn ruò jí gōng zéi bì qiǎn bīng lái yuán wǒ duàn qí guī lù zhì kě qín yě

现代白话:先遣我也而等攻溜石山,谕之曰:“今若急攻,贼必遣兵来援,我断其归路,致可擒也。

yòu qiǎn měng gǔ bù huā zhūn yǒng dé xiàn dōng hou zhī

这句话大意是:”又遣蒙古不花屯永德县东候之。

zhì guǒ qiǎn jīng zi dōng píng jiāng qí bīng bā qiān bù zú sān wàn yuán liū shí

这句话大意是:致果遣鲸子东平将骑兵八千、步卒三万,援溜石。

měng gǔ bù huā yǐn bīng qū zhī chí bào mù huá lí yè bàn yǐn bīng jí chí yù yú shén shuǐ xiàn dōng jiā jī zhī

这句话大意是:蒙古不花引兵趋之,驰报,木华黎夜半引兵疾驰,遇于神水县东,夹击之。

fēn huī xià bīng zhī bàn xià mǎ bù zhàn

这句话大意是:分麾下兵之半,下马步战。

xuǎn shàn shè zhě shù qiān lìng yuē zéi bù bīng wú jiǎ jí shè zhī

这句话大意是:选善射者数千,令曰:“贼步兵无甲,疾射之!

nǎi huī qí bīng qí jìn dà bài zhī zhǎn dōng píng jí shì zú wàn èr qiān bā bǎi yú jí

这句话大意是:”乃麾骑兵齐进,大败之,斩东平及士卒万二千八百余级。

bá kāi yì xiàn jìn wéi jǐn zhōu

这句话大意是:拔开义县,进围锦州。

zhì qiǎn zhāng tài píng gāo yì chū zhàn yòu bài zhī zhǎn shǒu sān qiān yú jí nì sǐ zhě bù kě shèng shǔ

这句话大意是:致遣张太平、高益出战,又败之,斩首三千余级,溺死者不可胜数。

wéi shǒu yuè yú zhì fèn jiàng xiào bù lù lì shā bài jiàng èr shí yú rén

这句话大意是:围守月余,致愤将校不戮力,杀败将二十余人。

gāo yì jù fù zhì chū jiàng fú zhū

这句话大意是:高益惧,缚致出降,伏诛。

guǎng níng liú yǎn yì zhōu tián hé shàng jiàng mù huá lí yuē cǐ pàn kòu cún zhī wú yǐ chéng hòu

这句话大意是:广宁刘琰、懿州田和尚降,木华黎曰:“此叛寇,存之无以惩后。

chú gōng jiàng yōu líng wài xī tú zhī

这句话大意是:”除工匠优伶外,悉屠之。

bá sū fù hǎi sān zhōu zhǎn wán yán zhòng jiā nú

这句话大意是:拔苏、复、海三州,斩完颜众家奴。

xián píng xuān fǔ báo xiān děng lǜ zhòng shí yú wàn dùn rù hǎi dǎo

这句话大意是:咸平宣抚薄鲜等率众十余万,遁入海岛。

dīng chǒu bā yuè zhào fēng tài shī guó wáng dōu xíng shěng chéng zhì xíng shì cì shì quàn huáng jīn yìn yuē zǐ sūn chuán guó shì shì bù jué

这句话大意是:丁丑八月,诏封太师、国王、都行省承制行事,赐誓券、黄金印曰:“子孙传国,世世不绝。

fēn hóng jí là yì qǐ liè sī wù lǔ wù máng wù děng shí jūn jí wú yě ér qì dān fán hàn děng jūn bìng shǔ huī xià

现代白话:”分弘吉剌、亦乞烈思、兀鲁兀、忙兀等十军,及我也而契丹、蕃、汉等军,并属麾下。

qiě yù yuē tài xíng zhī běi zhèn zì jīng lüè tài xíng yǐ nán qīng qí miǎn zhī

这句话大意是:且谕曰:“太行之北,朕自经略,太行以南,卿其勉之。

cì dà jià suǒ jiàn jiǔ yóu dà qí réng yù zhū jiāng yuē mù huá lí jiàn cǐ qí yǐ chū hào lìng rú zhèn qīn lín yě

这句话大意是:”赐大驾所建九斿大旗,仍谕诸将曰:“木华黎建此旗以出号令,如朕亲临也。

nǎi jiàn háng shěng yú yún yàn yǐ tú zhōng yuán suì zì yàn nán gōng suì chéng jí lǐ zhōu zhū chéng bá zhī

这句话大意是:”乃建行省于云、燕,以图中原,遂自燕南攻遂城及蠡州诸城,拔之。

dōng pò dà míng fǔ suì dōng dìng yì dōu zī dēng lái wéi mì děng zhōu

这句话大意是:冬,破大名府,遂东定益都、淄、登、莱、潍、密等州。

wù yín zì xī jīng yóu tài hé lǐng rù hé dōng gōng tài yuán xīn dài zé lù fén huò děng zhōu xī jiàng zhī

这句话大意是:戊寅,自西京由太和岭入河东,攻太原、忻、代、泽、潞、汾、霍等州,悉降之。

suì xùn píng yáng jīn shǒu chén qì chéng dùn yǐ qián fēng tuò bá àn chá r tǒng měng gǔ jūn zhèn zhī jù jīn bīng yǐ yì zhōu jiān jūn li tíng zhí zhī dì shǒu zhōng quán hé dōng nán lù shuài fǔ shì

这句话大意是:遂徇平阳,金守臣弃城遁,以前锋拓拔按察儿统蒙古军镇之拒金兵,以义州监军李廷植之弟守忠权河东南路帅府事。

jǐ mǎo yǐ xiāo tè mò er děng chū yún shuò gōng jiàng kě lán huǒ shān jūn

这句话大意是:己卯,以萧特末儿等出云、朔,攻降岢岚火山军。

yǐ gǔ lǐ jiā dǎ wèi yuán shuài dá lǔ huā chì gōng bá shí xí zhōu jī jiàng zhōu kè zhī

这句话大意是:以谷里夹打为元帅达鲁花赤,攻拔石、隰州,击绛州,克之。

gēng chén fù yóu yàn xùn zhào zhì mǎn chéng

这句话大意是:庚辰,复由燕徇赵,至满城。

wǔ xian jǔ zhēn dìng lái jiàng

这句话大意是:武仙举真定来降。

quán zhī hé běi xi lù bīng mǎ shì shǐ tiān ní jìn yán yuē jīn zhōng yuán cū dìng ér suǒ guò yóu zòng bīng chāo lüě fēi wáng zhě diào mín zhī yì yě

这句话大意是:权知河北西路兵马事史天倪进言曰:“今中原粗定,而所过犹纵兵抄掠,非王者吊民之意也。

mù huá lí yuē shàn

这句话大意是:”木华黎曰:“善。

xià lìng jìn wú piāo lüè suǒ huò lǎo zhì xī qiǎn hái tián lǐ jūn zhōng sù rán lì mín dà yuè

这句话大意是:”下令禁无剽掠,所获老稚,悉遣还田里,军中肃然,吏民大悦。

bīng zhì fǔ yáng jīn xíng zhōu jié dù shǐ wǔ guì yíng jiàng jìn gōng tiān píng zhài pò zhī

这句话大意是:兵至滏阳,金邢州节度使武贵迎降,进攻天平寨,破之。

qiǎn měng gǔ bù huā fēn bīng lüè dìng hé běi wèi huái mèng zhōu rù jǐ nán

这句话大意是:遣蒙古不花分兵略定河北卫、怀、孟州,入济南。

yán shí jí suǒ lì xiāng wèi cí míng ēn bó huá jùn děng zhōu hù sān shí wàn yì jūn mén jiàng

这句话大意是:严实籍所隶相、魏、磁、名、恩、博、滑、浚等州户三十万,诣军门降。

shí jīn bīng tún huáng líng gāng hào èr shí wàn qiǎn bù bīng èr wàn xí jǐ nán

这句话大意是:时金兵屯黄陵冈,号二十万,遣步兵二万袭济南。

mù huá lí yǐ qīng bīng wǔ bǎi jī zǒu zhī

这句话大意是:木华黎以轻兵五百击走之。

suì huì dà jūn báo huáng líng gāng

这句话大意是:遂会大军,薄黄陵冈。

jīn bīng zhèn hé nán àn shì yǐ sǐ zhàn

这句话大意是:金兵阵河南岸,示以死战。

mù huá lí yuē cǐ bù kě yòng cháng bīng dāng yǐ duǎn bīng qǔ shèng

这句话大意是:木华黎曰:“此不可用长兵,当以短兵取胜。

lìng qí xià mǎ yǐn mǎn qí fā yì xià mǎ dū zhàn guǒ dà bài zhī nì sǐ zhě zhòng

这句话大意是:”令骑下马,引满齐发,亦下马督战,果大败之,溺死者众。

jìn gōng chu qiū

这句话大意是:进攻楚丘。

chu qiū chéng xiǎo ér gù sì miàn jiē shuǐ lìng zhū jūn yǐ cǎo mù tián qiàn zhí dǐ chéng xià

这句话大意是:楚丘城小而固,四面皆水,令诸军以草木填堑,直抵城下。

yán shí lǜ suǒ bù xiān dēng bá zhī

这句话大意是:严实率所部先登,拔之。

gōng xià dān zhōu wéi dōng píng yǐ shí quán shān dōng xi lù xíng shěng jiè zhī yuē dōng píng liáng jǐn bì qì chéng zǒu rǔ cì qí qù jí rù chéng ān jí zhī wù kǔ jùn xiàn yǐ bài shì yě

现代白话:攻下单州,围东平,以实权山东西路行省,戒之曰:“东平粮尽,必弃城走,你伺其去,即入城安辑之,勿苦郡县,以败事也。

liú xùn lǔ hū tū yǐ měng gǔ jūn sān qiān tún shǒu zhī

这句话大意是:”留梭鲁忽秃以蒙古军三千屯守之。

xīn sì sì yuè dōng píng liáng jǐn jīn xíng shěng máng gǔ bēn biàn xùn lǔ hū tū yāo jī zhī zhǎn qī qiān yú jí máng gǔ yǐn shù bǎi qí dùn qù

这句话大意是:辛巳四月,东平粮尽,金行省忙古奔汴,梭鲁忽秃邀击之,斩七千余级,忙古引数百骑遁去。

shí rù chéng jiàn háng shěng fǔ qí mín

这句话大意是:实入城,建行省,抚其民。

xiān shì jùn wáng dài sūn gōng míng bù xià zhì shì qiǎn shí tiān yìng bá zhī

这句话大意是:先是,郡王带孙攻洺不下,至是遣石天应拔之。

wǔ yuè hái jūn yě hú lǐng

这句话大意是:五月,还军野狐岭。

sòng lián shuǐ zhōng yì tǒng xiá shí guī lái jiàng yǐ wéi jì yǎn dān sān zhōu dū zǒng guǎn yǔ xiù yī yù dài láo zhī yuē rǔ bù dàn bá shè shù qiān lǐ mù yì ér lái xún dāng liè zòu cì rǔ gāo jué ěr qí miǎn zhī

现代白话:宋涟水忠义统辖石珪来降,以为济、兖、单三州都总管,予绣衣玉带,劳之曰:“你不惮跋涉数千里,慕义而来,寻当列奏,赐你高爵,你其勉之。

jīng dōng ān fǔ shǐ zhāng lín jiē lái jiàng yǐ lín xíng shān dōng dōng lù yì dōu cāng jǐng bīn dì děng zhōu dū yuán shuài fǔ shì

这句话大意是:”京东安抚使张琳皆来降,以琳行山东东路益都沧景滨棣等州都元帅府事。

zhèng zūn yì yǐ zǎo xiāng diào xiàn jiàng shēng wèi yuán zhōu yǐ zūn wèi jié dù shǐ xíng yuán shuài fǔ shì

这句话大意是:郑遵亦以枣乡、莜县降,升为元州,以遵为节度使,行元帅府事。

qiū bā yuè cóng zhù qīng zhǒng jiān guó gōng zhǔ qiǎn shǐ lái láo dà xiǎng jiàng shì yóu dōng shèng dù hé xī xià guó lǐ wáng qǐng yǐ bīng wǔ wàn shǔ yān

现代白话:秋八月,从驻青冢,监国公主遣使来劳,大飨将士,由东胜渡河,西夏国李王请以兵五万属呢。

dōng shí yuè fù yóu yún zhōng lì tài hé zhài rù jiā zhōu jīn jiāng wáng gōng zuǒ dùn yǐ shí tiān yìng quán xíng tái bīng mǎ dōu yuán shuài

这句话大意是:冬十月,复由云中历太和寨,入葭州,金将王公佐遁,以石天应权行台兵马都元帅。

jìn qǔ suí dé pò mǎ tí zhài jù yán ān sān shí lǐ zhǐ shè

这句话大意是:进取绥德,破马蹄寨,距延安三十里止舍。

jīn xíng shěng wán yán hé dá chū bīng sān wàn zhèn yú chéng dōng měng gǔ bù huā yǐ qí sān qiān chān zhī chí bào yuē bǐ jiàn wú bīng shǎo yǒu qīng dí xīn míng rì hé zhàn dāng yáng bài kě yǐ fú bīng qǔ shèng yě

现代白话:金行省完颜合达出兵三万阵于城东,蒙古不花以骑三千觇之,驰报曰:“彼见我兵少,有轻敌心,明日合战,当佯败,能够伏兵取胜也。

cóng zhī

这句话大意是:”从之。

yè bàn yǐ dà jūn xián méi qí jìn fú yú chéng dōng shí wǔ lǐ liǎng gǔ jiān

这句话大意是:夜半以大军衔枚齐进,伏于城东十五里两谷间。

míng rì měng gǔ bù huā jìn bīng wàng jiàn jīn bīng jí qì gǔ qí zǒu

这句话大意是:明日,蒙古不花进兵,望见金兵,即弃鼓旗走。

jīn bīng guǒ zhuī zhī fú fā gǔ shēng zhèn tiān dì wàn shǐ qí xià jīn bīng dà bài zhǎn qī qiān jí huò mǎ bā bǎi

这句话大意是:金兵果追之,伏发,鼓声震天地,万矢齐下,金兵大败,斩七千级,获马八百。

hé dá zǒu bǎo yán ān wéi zhī xún rì bù xià nǎi nán xùn luò chuān kè fū zhōu

这句话大意是:合达走保延安,围之旬日,不下,乃南徇洛川,克鄜州。

běi jīng quán shuài shí tiān yìng qín sòng jīn xiāo jiàng zhāng tiě qiāng mù huá lí zé qí bù jiàng lì shēng dá yuē wǒ shòu jīn cháo hòu ēn èr shí yú nián jīn shì zhì cǐ yǒu sǐ ér yǐ

这句话大意是:北京权帅石天应擒送金骁将张铁枪,木华黎责其不降,厉声答曰:“我受金朝厚恩二十余年,今事至此,有死而已!

mù huá lí yì zhī yù jiě qí fù zhū jiāng nù qí bù qū jìng shā zhī

这句话大意是:”木华黎义之,欲解其缚,诸将怒其不屈,竟杀之。

suì jiàng fang zhōu dà xiǎng shì zú

这句话大意是:遂降坊州,大飨士卒。

wén jīn fù qǔ xí zhōu yǐ xuān chéng wéi jīng lüè shǐ yú shì fù yóu dān zhōu dù hé wéi xí kè zhī

这句话大意是:闻金复取隰州,以轩成为经略使,于是复由丹州渡河围隰,克之。

liú hé chǒu tǒng měng gǔ jūn zhèn shí xí jiān yǐ tián xióng quán yuán shuài fǔ shì

这句话大意是:留合丑统蒙古军镇石、隰间,以田雄权元帅府事。

rén wǔ qiū qī yuè lìng měng gǔ bù huā yǐn bīng chū qín lǒng yǐ zhāng shēng shì

这句话大意是:壬午秋七月,令蒙古不花引兵出秦陇,以张声势。

shì shān chuān xiǎn yí dà bīng dào yún zhōng gōng xià mèng zhōu sì tí zhài qiān qí mín yú zhōu

这句话大意是:视山川险夷,大兵道云中,攻下孟州四蹄寨,迁其民于州。

bá jìn yáng yì hé zhài jìn kè sān qīng yán rù huò yì shān bǎo qiān qí rén yú zhào chéng xiàn

这句话大意是:拔晋阳义和寨,进克三清岩,入霍邑山堡,迁其人于赵城县。

báo qīng lóng bǎo jīn píng yáng gōng hú tiān zuò jù shǒu pí jiàng báo chá dìng zhù jiān jūn wáng hé kāi bì jiàng qiān tiān zuò yú píng yáng

这句话大意是:薄青龙堡,金平阳公胡天作拒守,裨将薄察定住、监军王和开壁降,迁天作于平阳。

bā yuè yǒu xīng zhòu jiàn yǐn shì qiáo jìng zhēn yuē jīn guān tiān xiàng wèi kě zhēng jìn

这句话大意是:八月,有星昼见,隐士乔静真曰:“今观天象,未可征进。

mù huá lí yuē zhǔ shàng mìng wǒ píng dìng zhōng yuán jīn hé běi suī píng ér hé nán qín gǒng wèi xià ruò yīn tiān xiàng ér bù jìn bīng tiān xià hé shí ér dìng yé

这句话大意是:”木华黎曰:“主上命我平定中原,今河北虽平,而河南、秦、巩未下,若因天象而不进兵,天下何时而定耶?

qiě wéi jūn mìng de wèi zhōng hu

这句话大意是:且违君命,得为忠乎!

dōng shí yuè guò jìn zhì jiàng bá róng zhōu hú píng bǎo suǒ zhì wàng fēng guī fù hé zhōng jiǔ wèi jīn yǒu zhì shì fù lái guī

这句话大意是:”冬十月,过晋至绛,拔荣州胡瓶堡,所至望风归附,河中久为金有,至是复来归。

mù huá lí zhào shí tiān yìng wèi yuē pú wèi hé dōng yào hài wǒ zé shǒu zhě fēi jūn bù kě

这句话大意是:木华黎召石天应谓曰:“蒲为河东要害,我择守者,非君不可。

nǎi yǐ tiān yìng quán hé dōng nán běi lù shǎn yòu guān xī xíng tái píng yáng li shǒu zhōng tài yuán yōu hā là bá dōu xí zhōu tián xióng bìng shòu jié zhì

这句话大意是:”乃以天应权河东南北路陕右关西行台,平阳李守忠、太原攸哈剌拔都、隰州田雄,并受节制。

mìng tiān yìng zào fú liáng yǐ jì guī shī nǎi dù hé bá tóng zhōu xià pú chéng jìng qū cháng ān

这句话大意是:命天应造浮梁,以济归师,乃渡河拔同州,下蒲城,径趋长安。

jīn jīng zhào xíng shěng wán yán hé dá yōng bīng èr shí wàn gù shǒu bù xià

这句话大意是:金京兆行省完颜合达拥兵二十万固守,不下。

nǎi fēn huī xià wù hú nǎi tài bù huā bīng liù qiān tún shǒu zhī

这句话大意是:乃分麾下兀胡乃、太不花兵六千屯守之。

qiǎn àn chì jiàng bīng sān qiān duàn tóng guān suì xi jī fèng xiáng

这句话大意是:遣按赤将兵三千断潼关,遂西击凤翔。

yuè yú bù xià wèi zhū jiāng yuē wú fèng mìng zhuān zhēng bù shù nián qǔ liáo xī liáo dōng shān dōng hé běi bù láo yú lì

现代白话:月余不下,谓诸将曰:“我奉命专征,不数年取辽西、辽东、山东、河北,不劳余力;。

qián gōng tiān píng yán ān jīn gōng fèng xiáng jiē bù xià qǐ wú mìng jiāng jǐn yé

现代白话:前攻天平、延安,今攻凤翔皆不下,岂我命将尽耶!

nǎi zhù bīng wèi shuǐ nán qiǎn měng gǔ bù huā nán yuè niú lǐng guān xùn sòng fèng zhōu ér hái

这句话大意是:”乃驻兵渭水南,遣蒙古不花南越牛岭关,徇宋凤州而还。

shí zhōng tiáo shān zéi hóu qī děng jù zhòng shí yú wàn cì dà bīng jì xi móu xí hé zhōng

这句话大意是:时中条山贼侯七等聚众十余万,伺大兵既西,谋袭河中。

shí tiān yìng qiǎn bié jiāng wú quán fǔ yǐn bīng wǔ bǎi yè chū dōng mén fú liǎng gǔ jiān jiè zhī yuē hou zéi guò bàn jí jī zhī wǒ chū qí qián ěr gōng qí hòu kě kè yě

现代白话:石天应遣别将吴权府引兵五百夜出东门,伏两谷间,戒之曰:“候贼过半,急击之,我出其前,你攻其后,可克也。

wú quán fǔ zuì jiǔ shī qī tiān yìng zhàn sǐ

这句话大意是:”吴权府醉酒失期,天应战死。

chéng xiàn zéi shāo huǐ lú shè shā lüě rén mín hái zǒu zhōng tiáo

这句话大意是:城陷,贼烧毁庐舍,杀掠人民,还走中条。

xiān fēng yuán shuài àn chá r yāo jī bài zhī zhǎn shù wàn jí hóu qī fù dùn qù

这句话大意是:先锋元帅按察儿邀击,败之,斩数万级,侯七复遁去。

mù huá lí yǐ tiān yìng zi wò kě xí lǐng qí zhòng

这句话大意是:木华黎以天应子斡可袭领其众。

guǐ wèi chūn shī hái fú liáng wèi chéng gù zhū jiāng yuē qiáo wèi bì gōng ān kě zuò dài hu

这句话大意是:癸未春,师还,浮梁未成,顾诸将曰:“桥未毕工,安可坐待乎!

fù gōng xià hé xī pù zhài shí yú

这句话大意是:”复攻下河西堡寨十余。

sān yuè dù hé hái wén xǐ xiàn jí dǔ zhào qí dì dài sūn yuē wǒ wèi guó jiā zhù chéng dà yè huàn jiǎ zhí ruì chuí sì shí nián dōng zhēng xī tǎo wú fù yí hèn dì hèn biàn jīng wèi xià ěr rǔ qí miǎn zhī

现代白话:三月,渡河,还闻喜县,疾笃,召其弟带孙曰:“我为国家助成大业,擐甲执锐垂四十年,东征西讨,无复遗恨,第恨汴京未下耳,你其勉之!

hōng nián wǔ shí sì

这句话大意是:”薨,年五十四。

jué hòu tài zǔ qīn gōng fèng xiáng wèi zhū jiāng yuē shǐ mù huá lí zài zhèn bù qīn zhì cǐ yǐ

现代白话:厥后太祖亲攻凤翔,谓诸将曰:“使木华黎在,朕不亲至此了。

zhì zhì yuán nián zhào fēng kǒng wēn kū wa tuī zhōng xiào jié bǎo dà zuǒ yùn gōng chén tài shī kāi fǔ yí tóng sān sī shàng zhù guó lǔ guó wáng shì zhōng xuān

这句话大意是:”至治元年,诏封孔温窟哇推忠效节保大佐运功臣、太师、开府仪同三司、上柱国、鲁国王,谥忠宣;。

mù huá lí tǐ rén kāi guó fǔ shì zuǒ mìng gōng chén tài shī kāi fǔ yí tóng sān sī shàng zhù guó lǔ guó wáng shì zhōng wǔ

这句话大意是:木华黎体仁开国辅世佐命功臣、太师、开府仪同三司、上柱国、鲁国王,谥忠武。

zi bèi lǔ sì

这句话大意是:子孛鲁嗣。

bèi lǔ shěn yì kuí jié kuān hòu ài rén tōng zhū guó yǔ shàn qí shè nián èr shí qī rù cháo xíng zài suǒ

这句话大意是:孛鲁,沈毅魁杰,宽厚爱人,通诸国语,善骑射,年二十七,入朝行在所。

shí tài zǔ zài xī yù xià guó zhǔ lǐ wáng yīn jié wài yuán xù yì tú mì zhào bèi lǔ tǎo zhī

这句话大意是:时太祖在西域,夏国主李王阴结外援,蓄异图,密诏孛鲁讨之。

jiǎ shēn qiū jiǔ yuè gōng yín zhōu kè zhī zhǎn shǒu shù wàn jí huò shēng kǒu mǎ tuo niú yáng shù shí wàn fú jiān fǔ tǎ hǎi mìng dōu yuán shuài měng gǔ bù huá jiàng bīng shǒu qí yào hài ér hái

这句话大意是:甲申秋九月,攻银州,克之,斩首数万级,获生口马驼牛羊数十万,俘监府塔海,命都元帅蒙古不华将兵守其要害而还。

yǐ yǒu chūn fù cháo xíng zài suǒ

这句话大意是:乙酉春,复朝行在所。

tóng zhī zhēn dìng fǔ shì wǔ xian pàn shā dōu yuán shuài shǐ tiān ní xié jū mín dùn yú shuāng mén zhài

这句话大意是:同知真定府事武仙叛,杀都元帅史天倪,胁居民遁于双门寨。

xian dì zhì yú jūn zhōng qiè jiā táo guī qiǎn sā hán zhuī jí yú zǐ jīng guān zhǎn zhī mìng tiān ní dì tiān zé dài lǐng shuài fǔ shì

这句话大意是:仙弟质于军中,挈家逃归,遣撒寒追及于紫荆关,斩之,命天倪弟天泽代领帅府事。

bǐng xū xià zhào fēng gōng chén hù kǒu wèi shí yì yuē shí tóu xià bèi lǔ jū qí shǒu

这句话大意是:丙戌夏,诏封功臣户口为食邑,曰十投下,孛鲁居其首。

sòng jiāng li quán xiàn yì dōu zhí yuán shuài zhāng lín sòng chǔ zhōu

这句话大意是:宋将李全陷益都,执元帅张琳送楚州。

qiū jiǔ yuè jùn wáng dài sūn lǜ bīng wéi quán yú yì dōu

这句话大意是:秋九月,郡王带孙率兵围全于益都。

dōng shí èr yuè bèi lǔ yǐn bīng rù qí xiān qiǎn li xǐ sūn zhāo yù quán quán yù jiàng bù jiàng tián shì róng děng bù cóng shā xǐ sūn

这句话大意是:冬十二月,孛鲁引兵入齐,先遣李喜孙招谕全,全欲降,部将田世荣等不从,杀喜孙。

dīng hài chūn sān yuè quán tū wéi yù zǒu yāo jī dà bài zhī zhǎn shǒu qī qiān yú jí zì xiāng róu jiàn nì sǐ bù kě shèng jì

这句话大意是:丁亥春三月,全突围欲走,邀击大败之,斩首七千余级,自相蹂践溺死不可胜计。

xià sì yuè chéng zhōng shí jǐn quán jiàng

这句话大意是:夏四月,城中食尽,全降。

zhū jiāng jiē yuē quán shì qióng chū jiàng fēi xīn fú yě jīn ruò bù zhū hòu bì wéi huàn

这句话大意是:诸将皆曰:“全势穷出降,非心服也,今若不诛,后必为患。

bèi lǔ yuē bù rán zhū yī rén yì ěr

这句话大意是:”孛鲁曰:“不然,诛一人易耳。

shān dōng wèi jiàng zhě shàng duō quán sù dé rén xīn shā zhī bù zú yǐ lì wēi tú shī mín wàng

这句话大意是:山东未降者尚多,全素得人心,杀之不足以立威,徒失民望。

biǎo wén zhào bèi lǔ pián yí chù zhī

这句话大意是:”表闻,诏孛鲁便宜处之。

nǎi yǐ quán wéi shān dōng huái nán chǔ zhōu xíng shěng zhèng yǎn dé tián shì róng fù zhī jùn xiàn wén fēng kuǎn fù shān dōng xī píng

这句话大意是:乃以全为山东淮南楚州行省,郑衍德、田世荣副之,郡县闻风款附,山东悉平。

shí téng zhōu shàng wèi jīn shǒu zhū jiāng huò yán yán shǔ wèi kě jìn gōng bèi lǔ yuē zhǔ shàng qīn dū dà jūn píng dìng xī yù shù nián wèi wén dāng shǔ bù zhàn wǒ děng ān gǎn zì yì hu

这句话大意是:时滕州尚为金守,诸将或言炎暑未可进攻,孛鲁曰:“主上亲督大军,平定西域数年,未闻当暑不战,我等安敢自逸乎!

suì cù jìn bīng

这句话大意是:”遂促进兵。

jīn bīng chū zhàn bài zhī zhǎn sān qiān yú jí qí yú lǎo yòu kāi mén chū jiàng yǐ zhōu shǔ shí tiān lù

这句话大意是:金兵出战,败之,斩三千余级,其余老幼开门出降,以州属石天禄。

bǐ xiān fēng yuán shuài xiāo nǎi tái tǒng měng gǔ jūn tún wéi yǎn kè kè bù huā yǐ bīng sān qiān zhūn wéi yí jǔ yǐ bèi sòng

这句话大意是:俾先锋元帅萧乃台统蒙古军屯潍、兖,课课不花以兵三千屯潍、沂、莒,以备宋。

qiān hù àn zhá tǒng dà jūn zhù hé běi bèi jīn

这句话大意是:千户按札统大军驻河北,备金。

jiǔ yuè shī hái zhì yàn liè yú chāng píng mín chí niú jiǔ yǐ xiàn què zhī

这句话大意是:九月,师还,至燕,猎于昌平,民持牛酒以献,却之。

jí hái cì guǎn rén yín shù bǎi liǎng

这句话大意是:及还,赐馆人银数百两。

wén tài zǔ bēng qū fù běi tíng āi huǐ gòu jí

这句话大意是:闻太祖崩,趋赴北庭,哀毁遘疾。

wù zǐ xià wǔ yuè hōng nián sān shí èr

这句话大意是:戊子夏五月薨,年三十二。

zhì zhì yuán nián zhào fēng chún chéng kāi jì bǎo dé fǔ yùn gōng chén tài shī kāi fǔ yí tóng sān sī shàng zhù guó lǔ guó wáng shì zhōng dìng

这句话大意是:至治元年,诏封纯诚开济保德辅运功臣、太师、开府仪同三司、上柱国、鲁国王,谥忠定。

zi qī rén zhǎng tǎ sī cì sù hún chá cì bà dōu lǔ cì bó yì nán cì yě miè gàn cì yě bù gàn cì ā lǐ qǐ shī

这句话大意是:子七人:长塔思,次速浑察,次霸都鲁,次伯亦难,次野蔑干,次野不干,次阿里乞失。

tǎ sī yī míng chá là wēn yòu yǔ cháng r yì yīng cái dà lüè chāo yǒu zǔ fēng

这句话大意是:塔思,一名查剌温,幼与常儿异,英才大略,绰有祖风。

mù huá lí cháng yuē chéng wú zhì bì cǐ r yě

现代白话:木华黎常曰:“成我志必此儿也。

jí zhǎng měi yǔ bì xiān zhōng xiào yuē dà zhàng fū shòu tiān zǐ hòu ēn dāng xiào sǐ háng zhèn jiān yǐ tú bào chēng ān néng wěi mǐ gǒu qiě mù qián yǐ huī xiān shì xūn yè zāi

现代白话:”及长,每语必先忠孝,曰:“大丈夫受天子厚恩,当效死行阵间,以图报称,安能委靡苟且目前,以隳先世勋业啊!

nián shí bā xí jué suì zhì yún zhōng

这句话大意是:”年十八袭爵,遂至云中。

gēng yín qiū jiǔ yuè pàn jiāng wǔ xian wéi lù zhōu tài zōng mìng tǎ sī jiù zhī xian wén zhī tuì jūn shí yú lǐ

这句话大意是:庚寅秋九月,叛将武仙围潞州,太宗命塔思救之,仙闻之,退军十余里。

dà bīng wèi zhì tǎ sī lǜ shí yú qí chān zéi xíng shì xian kǒng yǒu fú bù gǎn fàn

这句话大意是:大兵未至,塔思率十余骑觇贼形势,仙恐有伏,不敢犯。

tǎ sī yuē rì mù yǐ dài míng dàn jī zhī

现代白话:塔思曰:“日暮了,待明旦击之。

shì yè wǔ gǔ jīn jiāng yí là pú wǎ lái xí wǒ shī yǔ zhàn bù lì tuì shǒu qìn nán

这句话大意是:”是夜五鼓,金将移剌蒲瓦来袭,我师与战不利,退守沁南。

zéi hái gōng lù zhōu chéng xiàn zhǔ jiàng rèn cún sǐ zhī

这句话大意是:贼还攻潞州,城陷,主将任存死之。

dōng shí yuè dì qīn zhēng qiǎn wàn hù yīn zhǐ jí tái yǔ tǎ sī fù qǔ lù zhōu xian yè dùn yāo jī zhī zhǎn shǒu qī qiān yú jí yǐ rèn cún zhí dài lǐng qí zhòng

这句话大意是:冬十月,帝亲征,遣万户因只吉台与塔思复取潞州,仙夜遁,邀击之,斩首七千余级,以任存侄代领其众。

shí yī yuè dì gōng fèng xiáng mìng tǎ sī shǒu tóng guān yǐ bèi jīn bīng

这句话大意是:十一月,帝攻凤翔,命塔思守潼关以备金兵。

hé zhōng zì shí tiān yìng sǐ fù wèi jīn yǒu

这句话大意是:河中自石天应死,复为金有。

xīn mǎo dì qīn gōng bá zhī jīn yuán shuài wán yán huǒ liǎo dùn tǎ sī zhuī zhǎn zhī

这句话大意是:辛卯,帝亲攻拔之,金元帅完颜火燎遁,塔思追斩之。

rén chén chūn ruì zōng yǔ jīn bīng xiāng jù yú rǔ hàn jiān jīn bù qí èr shí wàn dì mìng tǎ sī yǔ qīn wáng àn chì tái kǒu wēn bù huā hé jūn xiān jìn dù hé yǐ wéi shēng yuán

现代白话:壬辰春,睿宗与金兵相拒于你、汉间,金步骑二十万,帝命塔思与亲王按赤台、口温不花合军先进渡河,以为声援。

zhì sān fēng shān yǔ ruì zōng bīng hé

这句话大意是:至三峰山,与睿宗兵合。

jīn bīng chéng liè jiāng zhàn huì dà xuě fēn bīng sì chū tǎ sī mào shǐ shí xiān cuò qí fēng zhū jūn jì jìn dà bài jīn bīng qín yí là pú wǎ

这句话大意是:金兵成列,将战,会大雪,分兵四出,塔思冒矢石先挫其锋,诸军继进,大败金兵,擒移剌蒲瓦。

wán yán hé dá dān qí zǒu jūn zhōu zhuī zhǎn zhī suì bá jūn zhōu

这句话大意是:完颜合达单骑走钧州,追斩之,遂拔钧州。

sān yuè dì běi hái zhào tǎ sī yǔ hū dōu hǔ tǒng bīng lüè dìng hé nán zhū jùn jiē jiàng wéi biàn jīng guī dé cài zhōu wèi xià

这句话大意是:三月,帝北还,诏塔思与忽都虎统兵,略定河南,诸郡皆降,惟汴京、归德、蔡州未下。

tǎ sī qiǎn shǐ qǐng yuē chén zhī zǔ fù zuǒ xìng dà yè lèi zhe xūn fá

这句话大意是:塔思遣使请曰:“臣之祖父,佐兴大业,累著勋伐。

chén xí shì jué céng wú cùn xiào qù suì fù shī lì shàng dǎng zuì dāng wàn sǐ yuàn fēn gōng biàn chéng yī yú yǐ bào bì xià

这句话大意是:臣袭世爵,曾无寸效,去岁复失利上党,罪当万死,愿分攻汴城一隅,以报陛下。

dì zhuàng qí yán mìng bo zhī bù lì nǎi zhǐ

这句话大意是:”帝壮其言,命卜之,不利,乃止。

guǐ sì qiū jiǔ yuè cóng dìng zōng yú qián dǐ dōng zhēng qín jīn xián píng xuān fǔ yán wàn nú yú liáo dōng

这句话大意是:癸巳秋九月,从定宗于潜邸,东征,擒金咸平宣抚颜万奴于辽东。

wàn nú zì yǐ hài suì lǜ zhòng bǎo dōng hǎi zhì shì píng zhī

这句话大意是:万奴自乙亥岁率众保东海,至是平之。

jiǎ wǔ qiū qī yuè cháo xíng zài suǒ

这句话大意是:甲午秋七月,朝行在所。

shí zhū wáng dà huì dì gù tǎ sī yuē xiān huáng dì zhào kāi dà yè chuí sì shí nián

这句话大意是:时诸王大会,帝顾塔思曰:“先皇帝肇开大业,垂四十年。

jīn zhōng yuán xī xià gāo lí huí hú zhū guó jiē yǐ chén fù wéi dōng nán yī yú shàng zǔ shēng jiào

这句话大意是:今中原、西夏、高丽、回鹘诸国皆已臣附,惟东南一隅,尚阻声教。

zhèn yù gōng xíng tiān tǎo qīng děng yǐ wéi hé rú

现代白话:朕欲躬行天讨,卿等以为怎么样?

qún chén wèi duì tǎ sī duì yuē chén jiā lěi shì shòu ēn tú bào wàn yī zhèng zài jīn rì

这句话大意是:”群臣未对,塔思对曰:“臣家累世受恩,图报万一,正在今日。

chén suī nú dùn yuàn zhàng tiān wēi sǎo qīng huái zhè hé láo dà jià qīn lín bù cè zhī de zāi

现代白话:臣虽驽钝,愿仗天威,扫清淮、浙,何劳大驾亲临不测之地啊!

dì yuè yuē tǎ sī suī nián shào yīng fēng měi jī jiǎn zài zhèn xīn zhōng néng chéng wǒ jiā dà shì yǐ

现代白话:”帝悦曰:“塔思虽年少,英风美绩,简在朕心,终能成我家大事了。

cì huáng jīn jiǎ bō li dài jí liáng gōng èr shí mìng yǔ wáng zǐ qū chū zǒng jūn nán zhēng

这句话大意是:”赐黄金甲、玻璃带及良弓二十,命与王子曲出总军南征。

yǐ wèi dōng bá zǎo yáng

这句话大意是:乙未冬,拔枣阳。

qū chū bié xùn xiāng shān tǎ sī yǐn bīng gōng yǐng

这句话大意是:曲出别徇襄、邓,塔思引兵攻郢。

yǐng bīn hàn jiāng chéng jiān bīng jīng qiě duō zhàn jiàn

这句话大意是:郢濒汉江,城坚兵精,且多战舰。

tǎ sī mìng zào mù fá qiǎn wèn shàng dá lǔ huā chì liú bá dōu r jiāng sǐ shì wǔ bǎi chéng fá jìn jī

这句话大意是:塔思命造木筏,遣汶上达鲁花赤刘拔都儿将死士五百,乘筏进击。

yǐn qí bīng yán àn yíng shè dà pò zhī nì sǐ zhě guò bàn yú jiē zǒu yǐng bì jiān bù néng xià fú shēng kǒu mǎ niú shù wàn ér hái

这句话大意是:引骑兵沿岸迎射,大破之,溺死者过半,余皆走郢,壁坚,不能下,俘生口、马牛数万而还。

bǐng shēn dōng shí yuè fù chū dèng zhōu suì zhì qí huáng

这句话大意是:丙申冬十月,复出邓州,遂至蕲、黄。

qí zhōu qiǎn shǐ xiàn jīn bó niú jiǔ kào shī qǐng yuē sòng xiǎo guó yě jìn gòng dà cháo yǒu nián yǐ

现代白话:蕲州遣使献金帛、牛酒犒师,请曰:“宋小国也,进贡大朝有年了。

wéi wáng yǐ shēng líng wèi niàn

这句话大意是:惟王以生灵为念。

nǎi shě zhī

这句话大意是:”乃舍之。

suì jìn bá fú zhèn lù ān xiàn jiāo jiā zhài

这句话大意是:遂进拔符镇、六安县焦家寨。

dīng yǒu qiū jiǔ yuè yóu bā liǔ dù hé rù biàn jīng

这句话大意是:丁酉秋九月,由八柳渡河,入汴京。

shǒu chén liú fu zhì jiǔ dà qìng diàn

这句话大意是:守臣刘甫置酒大庆殿。

tǎ sī yuē cǐ gù jīn zhǔ suǒ jū wǒ rén chén yě bù kě chù cǐ

这句话大意是:塔思曰:“此故金主所居,我人臣也,不可处此。

suì yàn yú fu jiā

这句话大意是:”遂宴于甫家。

dōng shí yuè fù yǔ kǒu wēn bù huā gōng guāng zhōu zhǔ jiàng huáng shùn qīng jiàng

这句话大意是:冬十月,复与口温不花攻光州,主将黄舜卿降。

kǒu wēn bù huā bié lüè huáng zhōu

这句话大意是:口温不花别略黄州。

tǎ sī gōng dà sū shān zhǎn shǒu shù qiān jí huò shēng kǒu niú mǎ yǐ qiān shù

这句话大意是:塔思攻大苏山,斩首数千级,获生口、牛马以千数。

wù xū chūn zhèng yuè zhì ān qìng fǔ guān mín jiē dùn yú jiāng dōng

这句话大意是:戊戌春正月,至安庆府,官民皆遁于江东。

zhì běi xiá guān sòng wāng tǒng zhì lǜ bīng sān qiān jiàng qiān zhī wèi shì

这句话大意是:至北峡关,宋汪统制率兵三千降,迁之尉氏。

sān yuè cháo xíng zài suǒ

这句话大意是:三月,朝行在所。

qiū jiǔ yuè dì yàn qún chén yú xíng gōng tǎ sī dà zuì

这句话大意是:秋九月,帝宴群臣于行宫,塔思大醉。

dì yǔ shì chén yuē tǎ sī shén yǐ shì yǐ qí néng jiǔ hu

现代白话:帝语侍臣曰:“塔思神已逝了,其能久乎!

dōng shí èr yuè hái yún zhōng

这句话大意是:”冬十二月,还云中。

jǐ hài chūn sān yuè hōng nián èr shí bā

这句话大意是:己亥春三月,薨,年二十八。

zi shuò dǔ r yòu dì sù hún chá xí

这句话大意是:子硕笃儿幼,弟速浑察袭。

shuò dǔ r jì zhǎng zhào bié cì mín sān qiān hù wèi shí yì de jiàn guó wáng qí zhì jiàng wǔ pǐn yìn yī qī pǐn yìn èr fù qí jiā chén zhì guān shǔ rú liè hóu gù shì

这句话大意是:硕笃儿既长,诏别赐民三千户为食邑,得建国王旗帜,降五品印一、七品印二,付其家臣,置官属如列侯故事。

shuò dǔ r hōng zi hū dōu huá xí

这句话大意是:硕笃儿薨,子忽都华袭。

hū dōu huá hōng zi hū dōu tiē mù ér xí

这句话大意是:忽都华薨,子忽都帖木儿袭。

hū dōu tiē mù ér hōng zi bǎo gē xí

这句话大意是:忽都帖木儿薨,子宝哥袭。

bǎo gē hōng zǐ dào tóng xí

这句话大意是:宝哥薨,子道童袭。

sù hún chá xìng yán lì shǎng fá míng xìn rén mò gǎn fàn

这句话大意是:速浑察,性严厉,赏罚明信,人莫敢犯。

yǔ xiōng tǎ sī cóng tài zōng gōng fèng xiáng yǒu gōng

这句话大意是:与兄塔思从太宗攻凤翔有功。

jiàng bīng dǐ tóng guān yǔ jīn rén zhàn lǚ jié

这句话大意是:将兵抵潼关,与金人战屡捷。

jì miè jīn huáng zǐ kuò chū gōng sòng zǎo yáng rù yǐng sù hún chá jiē yǔ yān

现代白话:既灭金,皇子阔出攻宋枣阳,入郢,速浑察皆与呢。

suì jǐ hài tǎ sī hōng sù hún chá xí jué jí shàng jīng zhī xi ā r chá tū zhì yíng zǒng zhōng dōu xíng shěng měng gǔ hàn jūn

这句话大意是:岁己亥,塔思薨,速浑察袭爵,即上京之西阿儿查秃置营,总中都行省蒙古、汉军。

fán tā xíng shěng jiān zhèn shì bì xiān bái zhī dìng qí kě fǒu ér hòu shàng wén

这句话大意是:凡他行省监镇事,必先白之,定其可否,而后上闻。

dì cháng qiǎn shǐ zhì jiàn qí wēi róng lǐn rán tì tǎng yǒu jī qì suǒ bù jūn shì jì gāng zhěng sù hái cháo yǐ gào

这句话大意是:帝尝遣使至,见其威容凛然,倜傥有奇气,所部军士纪纲整肃,还朝以告。

dì yuē zhēn mù huá lí jiā ér yě

这句话大意是:帝曰:“真木华黎家儿也。

tā guó shǐ yǒu zhì zhě měi jiàn jiē cāng huáng shī cì bù néng cuò cí bì wèi fǔ liáng jiǔ shǐ de jǐn qí suǒ yù yán

这句话大意是:”他国使有至者,每见皆仓皇失次,不能措辞,必慰抚良久,始得尽其所欲言。

zuǒ yòu huò jiàn yuē zhū wáng bǎi sī jì mò gǎn yuè ér fù shì zhī yǐ wēi shǐ rén bù wèi hé shǎo jiā kuān shù yǐ dài zhī

这句话大意是:左右或谏曰:“诸王百司既莫敢越,而复示之以威,使人怖畏,盍少加宽恕以待之。

sù hún chá yuē ěr yán chéng shì yě rán shí yǒu bù tóng kuān měng gè yǒu suǒ yi shī

现代白话:”速浑察曰:“你言诚是也,然时有不同,宽猛各有所宜施。

tiān xià chū fù mín xīn wèi ān wàn yī shǒu zhě zì zòng shì biàn hū qǐ huǐ zhī wǎn yǐ

现代白话:天下初附,民心未安,万一守者自纵,事变忽起,悔之晚了。

xún hōng

这句话大意是:”寻薨。

yán yòu sān nián zèng xuān zhōng tóng dé yì yùn gōng chén tài shī kāi fǔ yí tóng sān sī shàng zhù guó zhuī fēng wèi dōng píng jùn wáng shì zhōng xuān

这句话大意是:延祐三年,赠宣忠同德翊运功臣、太师、开府仪同三司、上柱国,追封为东平郡王,谥忠宣。

zi sì rén yuē hū lín chí xí wáng jué

这句话大意是:子四人:曰忽林池,袭王爵;。

yuē nǎi yàn

这句话大意是:曰乃燕;。

yuē xiāng wēi

这句话大意是:曰相威;。

yuē sā mán

这句话大意是:曰撒蛮。

xiāng wēi zì yǒu chuán

这句话大意是:相威自有传。

nǎi yàn xìng qiān hé hào xué yǐ xián néng chēng

这句话大意是:乃燕,性谦和,好学,以贤能称。

sù hún chá jì hōng xiàn zōng zé yú zhū zi mìng nǎi yàn xí jué

这句话大意是:速浑察既薨,宪宗择于诸子,命乃燕袭爵。

nǎi yàn lì cí yuē chén yǒu xiōng hū lín chí dāng xí

这句话大意是:乃燕力辞曰:“臣有兄忽林池当袭。

dì yuē zhèn zhī zhī rán róu ruò bù néng shèng

这句话大意是:”帝曰:“朕知之,然柔弱不能胜。

hū lín chí yì gù ràng nǎi yàn dùn shǒu tì qì lì cí bu de ming jì ér yuē ruò rán zé wáng jué bì bù gǎn shòu yuàn dài chén xiōng xíng jūn guó zhī shì

这句话大意是:”忽林池亦固让,乃燕顿首涕泣力辞,不得命,既而曰:“若然,则王爵必不敢受,愿代臣兄行军国之事。

yú shì hū lín chí xí wèi guó wáng shì wú jù xì bì yǔ nǎi yàn móu yì pōu jué jīng dàng wú suǒ yōng zhì

这句话大意是:”于是忽林池袭为国王,事无巨细,必与乃燕谋议,剖决精当,无所拥滞。

shì zǔ zài qián fān cháng yǔ lùn shì

这句话大意是:世祖在潜藩,常与论事。

nǎi yàn fū chén dà yì yòu míng xí diǎn gù

这句话大意是:乃燕敷陈大义,又明习典故。

shì zǔ wèi zuǒ yòu yuē nǎi yàn hòu bì kě dà yòng

这句话大意是:世祖谓左右曰:“乃燕后必可大用。

yīn hào zhī yuē xuē chán yóu huá yán dà xián yě

这句话大意是:”因号之曰薛禅,犹华言大贤也。

nǎi yàn suī jū xiǎn yào ér xiǎo xīn jǐn wèi měi huì qún cóng zǐ dì yuē xiān shì cóng tài zǔ huáng dì chū rù shǐ shí jiān bèi jiān zhí ruì zhǎn jiàng qiān qí qín láo sì shí yú nián suì chéng gōng míng

这句话大意是:乃燕虽居显要,而小心谨畏,每诲群从子弟曰:“先世从太祖皇帝出入矢石间,被坚执锐,斩将搴旗,勤劳四十余年,遂成功名。

yǐ gù yī jiā méng ēn shēn hòu kě wèi jí yǐ

现代白话:以故一家蒙恩深厚,可谓极了。

shèn wù jiāo duò yǐ duò xiān wáng zhī míng ěr cáo jiè zhī

现代白话:慎勿骄惰,以堕先王之名,你曹戒之。

bìng zú

这句话大意是:”病卒。

shì zǔ wén zhī wèi zhī bēi dào

这句话大意是:世祖闻之,为之悲悼。

zhì zhèng bā nián zèng zhōng fèng dài fū liáo yáng děng chù xíng zhōng shū shěng cān zhī zhèng shì hù jūn zhuī fēng lǔ jùn gōng

这句话大意是:至正八年,赠中奉大夫、辽阳等处行中书省参知政事、护军,追封鲁郡公。

zi èr rén yuē shuò dé yuē bó yán chá r

这句话大意是:子二人:曰硕德,曰伯颜察儿。

shuò dé tōng mǐn yǒu gàn cái

这句话大意是:硕德,通敏有干才。

shì zǔ jí wèi rù sù wèi diǎn cháo yí hòu tóng zhī tōng zhèng yuàn shì

这句话大意是:世祖即位,入宿卫,典朝仪,后同知通政院事。

cháng yán liáo dōng wò zhuō jí liè miè èr zhòng mín shù wèi kòu yi qiǎn jìn chén yù zhī

这句话大意是:尝言辽东斡拙、吉烈灭二种民数为寇,宜遣近臣谕之。

dì fāng nán qí rén qiān yuē wéi shuò dé yuán xūn shì zhòu kě shǐ

这句话大意是:帝方难其人,佥曰:“惟硕德元勋世胄,可使。

dì shēn rán zhī yǐ wèn shuò dé duì yuē xiān chén cóng tài zǔ huáng dì dìng tiān xià bù cí xiǎn jiān yǐ lì xūn yè

这句话大意是:”帝深然之,以问硕德,对曰:“先臣从太祖皇帝定天下,不辞险艰,以立勋业。

bì xià bù yǐ chén nián shào yú zhuàng yuàn qǐng xíng

这句话大意是:陛下不以臣年少愚戆,愿请行。

dì dà xǐ cì yù yī xī yàn yǐ xíng

这句话大意是:”帝大喜,赐御衣,锡燕以行。

shuò dé zhì jí zhū wàn hù chén bīng chōng yào jí qí qú kuí zhū zhī

这句话大意是:硕德至,集诸万户陈兵冲要,诘其渠魁诛之。

xié cóng zhě jiē jiàng

这句话大意是:胁从者皆降。

dì dà yuè shǎng lài yǒu chà

这句话大意是:帝大悦,赏赉有差。

hòu cóng zhēng nǎi yán jí shǐ xī yù lǚ jiàn shū xūn

这句话大意是:后从征乃颜及使西域,屡建殊勋。

zú zèng tuī zhōng xuān huì níng yuǎn gōng chén shì zhōng mǐn jiā zèng zī shàn dài fū lǐng běi děng chù xíng zhōng shū shěng yòu chéng shàng hù jūn zhuī fēng lǔ jùn gōng

这句话大意是:卒,赠推忠宣惠宁远功臣,谥忠敏,加赠资善大夫、岭北等处行中书省右丞、上护军,追封鲁郡公。

bà tū lǔ cóng shì zǔ zhēng fá wèi xiān fēng yuán shuài lèi lì zhàn gōng

这句话大意是:霸突鲁,从世祖征伐,为先锋元帅,累立战功。

shì zǔ zài qián dǐ cóng róng yǔ bà tū lǔ yuē jīn tiān xià shāo dìng wǒ yù quàn zhǔ shàng zhù yì huí hú yǐ xiū bīng xī mín hé rú

现代白话:世祖在潜邸,从容语霸突鲁曰:“今天下稍定,我欲劝主上驻驿回鹘,以休兵息民,怎么样?

duì yuē yōu yàn zhī de lóng pán hǔ jù xíng shì xióng wěi nán kòng jiāng huái běi lián shuò mò

这句话大意是:”对曰:“幽燕之地,龙蟠虎踞,形势雄伟,南控江淮,北连朔漠。

qiě tiān zǐ bì jū zhōng yǐ shòu sì fāng cháo jìn

这句话大意是:且天子必居中以受四方朝觐。

dài wáng guǒ yù jīng yíng tiān xià zhù yì zhī suǒ fēi yàn bù kě

这句话大意是:大王果欲经营天下,驻驿之所,非燕不可。

shì zǔ wǔ rán yuē fēi qīng yán wǒ jǐ shī zhī

这句话大意是:”世祖怃然曰:“非卿言,我几失之。

jǐ wèi qiū mìng bà tū lǔ lǜ zhū jūn yóu cài fá sòng qiě yí xí yù sòng yán biān zhū jiāng suì yǔ shì zǔ bīng hé ér nán wǔ zhàn jiē jié suì dù dà jiāng fu yú è

这句话大意是:”己未秋,命霸突鲁率诸军由蔡伐宋,且移檄谕宋沿边诸将,遂与世祖兵合而南,五战皆捷,遂渡大江,傅于鄂。

huì xiàn zōng bēng yú shǔ ā lǐ bù gē gòu luàn hé lín shì zǔ běi hái liú bà tū lǔ zǒng jūn wù yǐ dài mìng

这句话大意是:会宪宗崩于蜀,阿里不哥构乱和林,世祖北还,留霸突鲁总军务,以待命。

shì zǔ zhì kāi píng jí wèi hái dìng dū yú yàn

这句话大意是:世祖至开平,即位,还定都于燕。

cháng yuē zhèn jū cǐ yǐ lín tiān xià bà tū lǔ zhī lì yě

这句话大意是:尝曰:“朕居此以临天下,霸突鲁之力也。

shī hái zhōng tǒng èr nián zú yú jūn

这句话大意是:”师还,中统二年卒于军。

dà dé bā nián zhuī zèng tuī chéng xuān lì yì wèi gōng chén tài shī kāi fǔ yí tóng sān sī shàng zhù guó dōng píng wáng shì wǔ jìng

这句话大意是:大德八年,追赠推诚宣力翊卫功臣、太师、开府仪同三司、上柱国、东平王,谥武靖。

fū rén tiè mù lún zhāo ruì shùn shèng huáng hòu tóng mǔ xiōng yě

这句话大意是:夫人帖木伦,昭睿顺圣皇后同母兄也。

zi sì rén cháng ān tóng cì dìng tóng cì bà dōu hǔ tái

这句话大意是:子四人:长安童,次定童,次霸都虎台;。

tā jī zǐ yuē hé tóng xí guó wáng

现代白话:他姬孔子说和童,袭国王。

ān tóng bié yǒu chuán

这句话大意是:安童别有传。

tǎ tǎ er tái kǒng wēn kū wa dì sān zi dài sūn jùn wáng zhī hòu

这句话大意是:塔塔儿台,孔温窟哇第三子带孙郡王之后。

fù yuē máng gē cóng xiàn zōng zhēng fá lèi lì zhàn gōng

这句话大意是:父曰忙哥,从宪宗征伐,累立战功。

suì jǐ wèi gōng hé zhōu huì xiàn zōng bēng mìng tǎ tǎ er tái hù líng jià fù běi

这句话大意是:岁己未,攻合州,会宪宗崩,命塔塔儿台护灵驾赴北。

huì ā lǐ bù gē pàn jū liú shù rì táo guī zhuī qí zhí yǐ běi hái jiāng shā zhī qīn wáng ā sù tái yù lóng tǎ sī yuē tǎ tǎ er tái nǎi tài shī guó wáng zhī yì bù kě shā yě

这句话大意是:会阿里不哥叛,拘留数日,逃归,追骑执以北还,将杀之,亲王阿速台、玉龙塔思曰:“塔塔儿台乃太师国王之裔,不可杀也。

suì huò miǎn

这句话大意是:”遂获免。

zhì yuán yuán nián cóng ā sù tái lái guī shì zǔ jiā zhī shòu huái yuǎn dà jiàng jūn pèi jīn hǔ fú shì xí dōng píng dá lǔ huā chì

这句话大意是:至元元年,从阿速台来归,世祖嘉之,授怀远大将军,佩金虎符,世袭东平达鲁花赤。

mìng sù wèi shì sì shí rén gěi yì sòng zhī guān suǒ

这句话大意是:命宿卫士四十人,给驿送之官所。

lì guān yī jì zhèn jìng bù rǎo yùn rén lài zhī yǐ ān

这句话大意是:莅官一纪,镇静不扰,郓人赖之以安。

zú nián sì shí èr zi sì rén

这句话大意是:卒年四十二,子四人。

zhǐ bì yòu shì dú shū xí hàn mò

这句话大意是:只必,幼嗜读书,习翰墨。

zhì yuán shí sì nián jiān dōng píng guān shǎo zhōng dài fū duō shàn zhèng yǐ qīng bái chēng

这句话大意是:至元十四年监东平,官少中大夫,多善政,以清白称。

cháng chū jiā cáng shū èr qiān yú juǎn zhì dōng píng miào xué shǐ xué tú jiǎng yì zhī

这句话大意是:尝出家藏书二千余卷,置东平庙学,使学徒讲肄之。

xún shòu jiā yì dài fū jiāng nán hú běi dào tí xíng àn chá shǐ gǎi zhè xi

这句话大意是:寻授嘉议大夫、江南湖北道提刑按察使,改浙西。

dà dé sì nián rù jìn cì jīn duàn shí pǐ

这句话大意是:大德四年入觐,赐金段十匹。

míng nián chūn zú nián wǔ shí yī

这句话大意是:明年春卒,年五十一。

zi sān rén jiē zǎo sàng

这句话大意是:子三人,皆早丧。

zì zhǐ bì chú àn chá shǐ dì tū bù shēn sì qí zhí

这句话大意是:自只必除按察使,弟秃不申嗣其职。

tū bù shēn xìng chún jìng xǐ nù bù xíng zhī mín jí kǔ ér néng yǐ shàn dào zhī

这句话大意是:秃不申,性淳靖,喜怒不形,知民疾苦,而能以善道之。

hàn cháng zhì dǎo jí yǔ

这句话大意是:旱尝致祷,即雨。

suì jī qǐng yú cháo fā lǐn yǐ zhèn zhī

这句话大意是:岁饥,请于朝,发廪以赈之。

mù tóng liáo xīng xué xiào

这句话大意是:睦同僚,兴学校。

jiā tài zhōng dài fū

这句话大意是:加太中大夫。

shì mín kè shí jì qí zhèng jì yún

这句话大意是:士民刻石,纪其政绩云。

zú nián wǔ shí yī

这句话大意是:卒年五十一。

zi wǔ rén zhǎng bù lǎo chì cì tǎ shí tuō yīn cì ā lǔ huī cì wán zhě bù huā cì liú zhù mǎ

这句话大意是:子五人:长不老赤,次塔实脱因,次阿鲁灰,次完者不花,次留住马。

jiē yǐ cì sì wèi dōng píng dá lǔ huā chì

这句话大意是:皆以次嗣为东平达鲁花赤。

tuì tuì zǔ sì guó wáng sù hún chá shěn shēn yǒu zhì lüè

这句话大意是:脱脱,祖嗣国王速浑察,沈深有智略。

cháng fèng mìng zhēng tǎo suǒ xiàng kè jié

这句话大意是:尝奉命征讨,所向克捷。

fù sā mán yòu yǐng yì zì qiǎng bǎo shí shì zǔ fǔ yù zhī ruò zi

这句话大意是:父撒蛮,幼颖异,自襁褓时,世祖抚育之若子。

cháng xié zhī nán zhēng tóng zhōu jì dà jiāng lǜ qí yǒu shī xì zhī yù tà

这句话大意是:尝挟之南征,同舟济大江,虑其有失,系之御榻。

jí zhǎng cháng shì zuǒ yòu

这句话大意是:及长,常侍左右。

dì cháng zhào zhī yuē nán nǚ yì lù gǔ zhì yě kuàng yè tíng hu

这句话大意是:帝尝诏之曰:“男女异路,古制也,况掖庭吗。

lǐ bù kě bù sù rǔ qí sī zhī

现代白话:礼不可不肃,你其司之。

jì ér jìn chén bó luó xián mìng jù chū xíng shī qí cì

这句话大意是:”既而近臣孛罗衔命遽出,行失其次。

sā mán nù qí wéi lǐ zhí ér qiú zhī bié shì

这句话大意是:撒蛮怒其违礼,执而囚之别室。

dì guài qí jiǔ bù zhì xún zhī qí gù mìng shì qí zuì

这句话大意是:帝怪其久不至,询知其故,命释其罪。

sā mán yīn jìn yuē lìng zì bì xià chū bì xià nǎi zì wéi zhī hé yǐ zé chén xià hu

现代白话:撒蛮因进曰:“令自陛下出,陛下乃自违之,凭什么责臣下吗?

dì yuē qīng yán chéng shì yě

这句话大意是:”帝曰:“卿言诚是也。

yóu shì yǒu yì dà rèn zhī

这句话大意是:”由是有意大任之。

huì yǐ jí zú bù guǒ nián jǐn yī shí yǒu qī

这句话大意是:会以疾卒,不果,年仅一十有七。

tuì tuì yòu jì shī hù qí mǔ bó luó hǎi dǔ yì jiào zhī zī zī ruò kǒng bù jí

这句话大意是:脱脱幼既失怙,其母孛罗海笃意教之,孜孜若恐不及。

shāo zhǎng zhí sù wèi shì zǔ fù qīn huì dǎo yóu yǐ shì jiǔ wèi jiè

这句话大意是:稍长,直宿卫,世祖复亲诲导,尤以嗜酒为戒。

jì guān yí guān shén wěi

这句话大意是:既冠,仪观甚伟。

xǐ yǔ rú shì yǔ měi wén yī shàn yán shàn xíng ruò huò gǒng bì zhōng shēn shi zhī bù wàng

这句话大意是:喜与儒士语,每闻一善言善行,若获拱璧,终身识之不忘。

zhì yuán èr shí sì nián cóng zhēng nǎi yán

这句话大意是:至元二十四年,从征乃颜。

dì zhù yì yú shān diān jīng qí bì yě

这句话大意是:帝驻驿于山巅,旌旗蔽野。

gǔ wèi zuò hòu zhě bào yǒu xì kě chèng tuì tuì jí huàn jiǎ lǜ jiā nú shù shí rén jí chí jī zhī

这句话大意是:鼓未作,候者报有隙可乘,脱脱即擐甲率家奴数十人疾驰击之。

zhòng jiē pī mǐ bù gǎn qián

这句话大意是:众皆披靡不敢前。

dì wàng jiàn zhī dà jiā jiē shǎng qiǎn shǐ zhě láo zhī qiě zhào hái yuē qīng wù qīng jìn cǐ kòu yì qín yě

这句话大意是:帝望见之,大加嗟赏,遣使者劳之,且召还曰:“卿勿轻进,此寇易擒也。

shì qí dāo yǐ zhé mǎ yǐ zhōng jiàn yǐ

现代白话:”视其刀已折,马已中箭了。

dì gù wèi jìn chén yuē sā mán bù xìng zǎo sǐ tuì tuì yòu zhèn fǔ ér jiào zhī cháng kǒng qí bù lì jīn néng rú cǐ sā mán kě wèi yǒu zi yǐ

现代白话:帝顾谓近臣曰:“撒蛮不幸早死,脱脱幼,朕抚而教之,常恐其不立,今能如此,撒蛮可谓有子了。

suì qīn jiě pèi dāo jí suǒ chéng mǎ cì zhī

这句话大意是:”遂亲解佩刀及所乘马赐之。

yóu shì shēn jiā qì zhòng de yù wén jī mì zhī shì

这句话大意是:由是深加器重,得预闻机密之事。

qí hòu hā dān fù wéi luàn chéng zōng shí zài qián dǐ dū shī wǎng zhēng zhī

这句话大意是:其后哈丹复为乱,成宗时在潜邸,督师往征之。

tuì tuì yǐn zhòng shuài xiān yuè mǎ cù zhī qí zhòng dà kuì

这句话大意是:脱脱引众率先跃马蹙之,其众大溃。

tuì tuì mǎ xiàn yú nào ní zhōng hā dān bīng fù jìn tiǎo zhàn tuì tuì dì ā lǎo wǎ dīng fèn gē chōng jī suì dà bài zhī

这句话大意是:脱脱马陷于淖泥中,哈丹兵复进挑战,脱脱弟阿老瓦丁奋戈冲击,遂大败之。

chéng zōng jí wèi qí chǒng gù wèi yóu dǔ cháng shì jìn tà chū rù wéi jǐn tuì yǔ jiā rén yuē wǒ xī qīn chéng xiān dì xun chì lìng wú shì yǐn jīn wèi néng jué yě

这句话大意是:成宗即位,其宠顾为尤笃,常侍禁闼,出入惟谨,退语家人曰:“我昔亲承先帝训,饬令毋嗜饮,今未能绝也。

qǐ yǒu wéi rén zhī guò ér bù néng gǎi zhě hu

这句话大意是:岂有为人知过而不能改者乎!

zì jīn yǐ wǎng jiā rén yǒu yǐ jiǔ zhì wú qián zhě jí tòng chéng zhī

现代白话:自今以往,家人有以酒至我前者,即痛惩之。

dì wén zhī xǐ yuē zā là r tái rú tuì tuì zhě wú jǐ jīn néng gāng zhì yú jiǔ zhēn kě dà yòng yǐ

现代白话:”帝闻之,喜曰:“紥剌儿台如脱脱者无几,今能刚制于酒,真可大用了。

jí bài zī dé dài fū shàng dōu liú shǒu tōng zhèng yuàn shǐ hǔ bēn wèi qīn jūn dōu zhǐ huī shǐ zhèng lìng yán sù kè xiū qí zhí

这句话大意是:”即拜资德大夫、上都留守、通政院使、虎贲卫亲军都指挥使,政令严肃,克修其职。

sān nián cháo yì yǐ jiāng zhè xíng shěng de dà rén zhòng fēi shì chén yǒu zhòng wàng zhě bù zú yǐ zhèn zhī

这句话大意是:三年,朝议以江浙行省地大人众,非世臣有重望者,不足以镇之。

jìn bài róng lù dà fū jiāng zhè děng chù xíng zhōng shū shěng píng zhāng zhèng shì yǒu zhǐ mìng zhòng shū zǔ dào dōu mén wài yǐ jiàn zhī

这句话大意是:进拜荣禄大夫、江浙等处行中书省平章政事,有旨,命中书祖道都门外以饯之。

shǐ zhì yán chì zuǒ yòu wú yù gōng jiā shì qiě jiè qí yuàn shǔ yuē pú cóng yǒu sī zhǔ zhě shèn wù tīng

这句话大意是:始至,严饬左右,毋预公家事,且戒其掾属曰:“仆从有私嘱者,慎勿听。

ruò jūn mín zhū shì yǒu guān yú lì hài zhě zé yán zhī

这句话大意是:若军民诸事,有关于利害者,则言之。

dāng yán ér bù yán ěr zhī zé yě

现代白话:当言而不言,你之责也;。

yán ér bù tīng wǒ zhī jiù yě

这句话大意是:言而不听,我之咎也。

wén zhě wèi zhī sǒng lì

这句话大意是:”闻者为之悚栗。

shí zhū qīng zhāng xuān yǐ hǎi yùn zhī gù zhì wèi cān zhī zhèng shì shì qí shì wèi duō xíng bù fǎ kǒng shì jué yǐ huáng jīn wǔ shí liǎng zhū sān náng lù tuì tuì qiú bì qí zuì

这句话大意是:时朱清、张瑄以海运之故,致位参知政事,恃其势位,多行不法,恐事觉,以黄金五十两、珠三囊赂脱脱,求蔽其罪。

tuì tuì dà nù xì zhī yǒu sī qiǎn shǐ zhě yǐ wén

这句话大意是:脱脱大怒,系之有司,遣使者以闻。

dì xǐ yuē tuì tuì wǒ jiā lǎo chén zhī zǐ sūn qí zhì gù yi yǔ zhòng rén shū

这句话大意是:帝喜曰:“脱脱我家老臣之子孙,其志固宜与众人殊。

cì nèi fǔ huáng jīn wǔ shí liǎng mìng huí shǐ chǒng lài zhī

这句话大意是:”赐内府黄金五十两,命回使宠赉之。

yǒu háo mín bái zhòu shā rén zhě tuì tuì lì mìng yǒu sī àn fǎ zhū zhī zì shì háo huá bǐng xī mín lài yǐ ān

这句话大意是:有豪民白昼杀人者,脱脱立命有司按法诛之,自是豪猾屏息,民赖以安。

dì yǐ zhè mín xiāng ān zhī jiǔ wèi jí zhào hái dà dé shí yī nián zú yú wèi nián sì shí sì

这句话大意是:帝以浙民相安之久,未及召还,大德十一年,卒于位,年四十四。

zi duǒ er zhǐ bié yǒu chuán

这句话大意是:子朵儿只,别有传。

bó ěr shù

现代白话:博你术。

bó ěr shù ā r là shì

现代白话:博你术,阿儿剌氏。

shǐ zǔ bèi duān chá r yǐ cái wǔ xióng shuò fāng

这句话大意是:始祖孛端察儿,以才武雄朔方。

fù nà hū ā r lán yǔ liè zǔ shén yuán huáng dì jiē jìng dūn mù lín hǎo

这句话大意是:父纳忽阿儿阑,与烈祖神元皇帝接境,敦睦邻好。

bó ěr shù zhì yì chén xióng shàn zhàn zhī bīng shì tài zǔ yú qián dǐ gòng lǚ jiān wēi yì jūn tóng qì zhēng fá sì chū wú wǎng bù cóng

现代白话:博你术志意沉雄,善战知兵,事太祖于潜邸,共履艰危,义均同气,征伐四出,无往不从。

shí zhū bù wèi níng bó ěr shù měi jǐng yè dì qǐn bì ān zhěn

现代白话:时诸部未宁,博你术每警夜,帝寝必安枕。

yù zhí yú nèi yǔ jí zhèng yào huò zhì dá dàn

这句话大意是:寓直于内,语及政要,或至达旦。

jūn chén zhī qì yóu yú shuǐ yě

这句话大意是:君臣之契,犹鱼水也。

chū yào r jīn bù zú dào mù mǎ bó ěr shù yǔ wǎng zhuī zhī shí nián shí sān zhī zhòng guǎ bù dí nǎi chū qí cóng páng jiā jī zhī dào shě suǒ lüè qù

现代白话:初,要儿斤部卒盗牧马,博你术与往追之,时年十三,知众寡不敌,乃出奇从旁夹击之,盗舍所掠去。

jí zhàn yú dà chì wù lǐ liǎng jūn xiāng jiē xià lìng shū sǐ zhàn kuǐ bù wù tuì

这句话大意是:即战于大赤兀里,两军相接,下令殊死战,跬步勿退。

bó ěr shù xì mǎ yú yāo jì ér yǐn mǎn fēn cùn bù lí gù chǔ tài zǔ jiā qí yǒng dǎn

现代白话:博你术系马于腰,跽而引满,分寸不离故处,太祖嘉其勇胆。

yòu cháng kuì wéi yú qiè liè tài zǔ shī mǎ bó ěr shù yōng dì lèi qí ěr chí dùn zhǐ zhōng yě

现代白话:又尝溃围于怯列,太祖失马,博你术拥帝累骑饵驰,顿止中野。

huì tiān yù xuě shī yá zhàng suǒ zài wò cǎo zé zhōng yǔ mù huá lí zhāng zhān qiú yǐ bì dì tóng xī zhí lì zú jì bù yí jí dàn xuě shēn shù chǐ suì miǎn yú nán

这句话大意是:会天雨雪,失牙帐所在,卧草泽中,与木华黎张毡裘以蔽帝,同夕植立,足迹不移,及旦,雪深数尺,遂免于难。

miè lǐ qī zhī zhàn yì yǐ fēng xuě mí zhèn zài rù dí zhōng qiú tài zǔ bú jiàn jí qū zī zhòng zé dì yǐ hái wò qì chē zhōng wén bó ěr shù zhì yuē cōng tiān zàn wǒ yě

现代白话:篾里期之战,亦以风雪迷阵,再入敌中,求太祖不见,急趋辎重,则帝已还卧憩车中,闻博你术至,曰:“聪天赞我也。

bǐng yín suì tài zǔ jí huáng dì wèi jūn chén zhī fēn yì mì cháng cóng róng wèi bó ěr shù jí mù huá lí yuē jīn guó nèi píng dìng duō rǔ děng zhī lì wǒ zhī yǔ rǔ yóu chē zhī yǒu yuán shēn zhī yǒu bì rǔ děng yí tǐ cǐ wù tì

现代白话:”丙寅岁,太祖即皇帝位,君臣之分益密,尝从容谓博你术及木华黎曰:“今国内平定,多你等之力,我之与你,犹车之有辕,身之有臂,你等宜体此勿替。

suì yǐ bó ěr shù jí mù huá lí wèi zuǒ yòu wàn hù gè yǐ qí shǔ yì wèi wèi zài zhū jiāng shàng

现代白话:”遂以博你术及木华黎为左右万户,各以其属翊卫,位在诸将上。

huáng zōng chá hā è chū zhèn xī yù yǒu zhǐ cóng bó ěr shù shòu jiào bó ěr shù jiào yǐ rén shēng jīng shè xiǎn zǔ bì huò shàn dì tā guò wú qīng shè zhǐ

现代白话:皇鬃察哈歹出镇西域,有旨从博你术受教,博你术教以人生经涉险阻,必获善地,她过无轻舍止。

tài zǔ wèi huáng zǐ yuē zhèn zhī jiào rǔ yì bù yú shì

现代白话:太祖谓皇孔子说:“朕之教你,亦不逾是。

wèi jǐ cì guǎng píng lù hù yī wáng qī qiān sān bǎi yǒu jī wèi fēn dì

这句话大意是:”未几,赐广平路户一亡七千三百有奇为分地。

yǐ lǎo bìng hōng tài zǔ tòng dào zhī

这句话大意是:以老病薨,太祖痛悼之。

dà dé wǔ nián zèng tuī zhōng xié móu zuǒ yùn gōng chén tài shī kāi fǔ yí tóng sān sī zhuī fēng guǎng píng wáng shì wǔ zhōng

这句话大意是:大德五年,赠推忠协谋佐运功臣、太师、开府仪同三司,追封广平王,谥武忠。

zi bèi luán tái xí jué wàn hù zèng tuī chéng xuān lì bǎo shùn gōng chén tài shī kāi fǔ yí tóng sān sī zhuī fēng guī píng wáng shì zhōng dìng

这句话大意是:子孛栾台,袭爵万户,赠推诚宣力保顺功臣、太师、开府仪同三司,追封圭平王,谥忠定。

sūn yù xī tiē mù ér

这句话大意是:孙玉昔帖木儿。

yù xī tiē mù ér shì zǔ shí cháng chǒng yǐ bù míng cì hào yuè lǚ lǔ nà yǎn yóu huá yán néng guān yě

这句话大意是:玉昔帖木儿,世祖时尝宠以不名,赐号月吕鲁那演,犹华言能官也。

ruò guàn xí jué tǒng àn tái bù zhòng qì liàng hóng dá mò cè qí jì

这句话大意是:弱冠袭爵,统按台部众,器量宏达,莫测其际。

shì zǔ wén qí xián yì zhào fù quē jiàn qí fēng gǔ páng hu jiě yù fú yín diāo cì zhī

这句话大意是:世祖闻其贤,驿召赴阙,见其风骨庞乎,解御服银貂赐之。

shí zhòng tài guān nèi shàn zhī xuǎn tè mìng lǐng qí shì

这句话大意是:时重太官内膳之选,特命领其事。

shì yàn nèi diàn yù xī tiē mù ér qǐ xìng jiǔ zhào zhū wáng fēi jiē wèi dá lǐ

这句话大意是:侍宴内殿,玉昔帖木儿起性酒,诏诸王妃皆为答礼。

zhì yuán shí èr nián bài yù shǐ dài fū

这句话大意是:至元十二年,拜御史大夫。

shí jiāng nán jì dìng yì fēng gōng chén hòu suì cì quán zhōu qīng xiāng xiàn hù wèi fēn dì

这句话大意是:时江南既定,益封功臣后,遂赐全州清湘县户为分地。

qí zài zhōng tái wu zhèn hóng gāng fú qīn xì gù

这句话大意是:其在中台,务振宏纲,弗亲细故。

xìng lì zhī chén yù yuán jīn jiù zhì bìng xiàn sī rù cáo fǔ

这句话大意是:兴利之臣欲援金就制,并宪司入漕府;。

dāng zhèng zhě yòu qǐng yǐ jùn fǔ zhī lì hù zhào xiàn sī jiǎn dǐ

这句话大意是:当政者又请以郡府之吏,互照宪司检底。

yù xī tiē mù ér yuē fēng xiàn suǒ yǐ jí jiān ruò shì yǒu shāng jiān lín zhī tǐ

这句话大意是:玉昔帖木儿曰:“风宪所以戢奸,若是,有伤监临之体。

qí yì nǎi jū

这句话大意是:”其议乃沮。

yù shì tíng biàn tǔ cí gěng zhí shì zǔ měi wèi zhī jì wēi

这句话大意是:遇事廷辩,吐辞鲠直,誓祖每为之霁威。

zhì yuán èr shí sì nián zōng wáng nǎi yán pàn dōng bǐ shì zǔ gōng xíng tiān tǎo mìng zǒng róng zhě xiān zhī

这句话大意是:至元二十四年,宗王乃颜叛东鄙,世祖躬行天讨,命总戎者先之。

shì zǔ zhì bāng dào yù xī tiē mù ér yǐ tuì dí jiāng shī fù yě shù xún zhī jiān sān zhàn sān jié huò nǎi yán yǐ xiàn

这句话大意是:世祖至帮道,玉昔帖木儿已退敌,僵尸覆野,数旬之间,三战三捷,获乃颜以献。

zhào xuǎn chéng yú tuó tuó bǎi tí láo zhī

这句话大意是:诏选诚舆橐驼百蹄劳之。

xiè yuē tiān wēi suǒ lín yóu fēng yǎn cǎo chén hé lì zhī yǒu

这句话大意是:谢曰:“天威所临,犹风偃草,臣何力之有。

shì zǔ hái liú yù xī tiē mù ér jiǎo qí yú dǎng nǎi zhí qí qiú jīn jiā nú yǐ xiàn lù qí tóng wù shù rén yú jūn qián

这句话大意是:”世祖还,留吁昔帖木儿剿其余党,乃执其酋金家奴以献,戮其同恶数人于军前。

míng nián nǎi yán zhī yí niè hā dān tū lǔ gàn fù pàn zài mìng chū shī liǎng yǔ zhī yù jiē bài zhī zhuī jí liǎng hé qí zhòng dà nǜ suì dùn

这句话大意是:明年,乃颜之遗孽哈丹秃鲁干复叛,再命出师,两与之遇,皆败之,追及两河,其众大衄,遂遁。

shí yǐ shèng dōng shēng yán sì chūn fāng jìn nǎi bèi dào jiān xíng guò hēi lóng jiāng dǎo qí cháo xué shā lù dài jìn

这句话大意是:时已盛冬,声言俟春方进,乃倍道兼行过黑龙江,捣其巢穴,杀戮殆尽。

hā dān tū lǔ gàn mò zhī suǒ zhōng yí qí chéng fǔ qí mín ér hái

这句话大意是:哈丹秃鲁干莫知所终,夷其城,抚其民而还。

zhào cì nèi fǔ qī bǎo guàn dài yǐ jīng zhī jiā tài fù kāi fǔ yí tóng sān sī

这句话大意是:诏赐内府七宝冠带以旌之,加太傅、开府仪同三司。

shēn mìng yù biān kàng hǎi

这句话大意是:申命御边杭海。

èr shí jiǔ nián jiā lù jūn guó zhòng shì zhī shū mì yuàn shì

这句话大意是:二十九年,加录军国重事、知枢密院事。

zōng wáng shuài chén xián bǐng mìng yān

现代白话:宗王帅臣咸禀命呢。

tè cì bù niǎn rù nèi

这句话大意是:特赐步辇入内。

wèi wàng zhī chóng tíng chén wú chū qí yòu

这句话大意是:位望之崇,廷臣无出其右。

sān shí nián chéng zōng yǐ huáng sūn fǔ jūn běi biān yù xī tiē mù ér fǔ xíng qǐng shòu huáng sūn yǐ chǔ wéi jiù xǐ zhào cóng zhī

这句话大意是:三十年,成宗以皇孙抚军北边,玉昔帖木儿辅行,请授皇孙以储闱旧玺,诏从之。

sān shí yī nián shì zǔ bēng huáng sūn nán hái

这句话大意是:三十一年,世祖崩,皇孙南还。

zōng shì zhū wáng huì yú shàng dōu

这句话大意是:宗室诸王会于上都。

dìng cè zhī jì yù xī tiē mù ér qǐ wèi jìn wáng gān má là yuē gōng chē yàn jià yǐ yú sān yuè shén qì bù kě jiǔ xū zōng tiāo bù kě fá zhǔ

这句话大意是:定策之际,玉昔帖木儿起谓晋王甘麻剌曰:“宫车晏驾,已逾三月,神器不可久虚,宗祧不可乏主。

chóu xī chǔ wéi fú xǐ jì yǒu suǒ guī wáng wèi zōng méng zhī zhǎng xī sì ér bù yán

这句话大意是:畴昔储闱符玺既有所归,王为宗盟之长,奚俟而不言。

gān má là jù yuē huáng dì jiàn zuò yuàn běi miàn shì zhī

这句话大意是:”甘麻剌遽曰:“皇帝践祚,愿北面事之。

yú shì zōng qīn dà chén hé cí quàn jìn yù xī tiē mù ér fù zuò yuē dà shì yǐ dìng wú sǐ qiě wú hàn

现代白话:”于是宗亲大臣合辞劝进,玉昔帖木儿复坐,曰:“大事已定,我死且无憾。

huáng sūn suì jí wèi

这句话大意是:”皇孙遂即位。

jìn zhì tài shī cì yǐ shàng fāng yù dài bǎo fú hái zhèn běi biān

这句话大意是:进秩太师,赐以尚方玉带宝服,还镇北边。

yuán zhēn yuán nián dōng yì biān shì rù cháo liǎng gōng xī yàn rú jiā rén lǐ

这句话大意是:元贞元年冬,议边事入朝,两宫锡宴,如家人礼。

cì qí qī tū hū lǔ yàn fú jí tā zhēn bǎo

这句话大意是:赐其妻秃忽鲁宴服,及他珍宝。

shí yī yuè yǐ jí hōng

这句话大意是:十一月,以疾薨。

dà dé wǔ nián zhào zèng xuān zhōng tóng dé bì liàng gōng chén yī qián tài shī kāi fǔ yí tóng sān sī lù jūn guó zhòng shì yù shǐ dài fū zhuī fēng guǎng píng wáng shì yuē zhēn xiàn

这句话大意是:大德五年,诏赠宣忠同德弼亮功臣,依前太师、开府仪同三司、录军国重事、御史大夫,追封广平王,谥曰贞宪。

zi sān rén mù là hū réng xí jué wèi wàn hù

这句话大意是:子三人:木剌忽,仍袭爵为万户;。

cì tuō lián

这句话大意是:次脱怜;。

cì tuì tuì hā wèi yù shǐ dài fū

这句话大意是:次脱脱哈,为御史大夫。

bó ěr hū

现代白话:博你忽。

bó ěr hū xǔ wù shèn shì shì tài zǔ wèi dì yī qiān hù mò yú dí

现代白话:博你忽,许兀慎氏,事太祖为第一千户,殁于敌。

zi tuō huan xí zhí cóng xiàn zōng sì zhēng bù tíng yǒu tuò dì gōng

这句话大意是:子脱欢袭职,从宪宗四征不庭,有拓地功。

zi shī lǐ mén zhèn jiǎo wài cóng zhēng liù zhào děng chéng yì mò yú bīng

这句话大意是:子失里门,镇徼外,从征六诏等城,亦殁于兵。

zǐ yuè chì chá r xìng rén hòu qín jiǎn shì mǔ yǐ xiào wén

这句话大意是:子月赤察儿,性仁厚勤俭,事母以孝闻。

zī mào yīng wěi wàng zhī rú shén

这句话大意是:资貌英伟,望之如神。

shì zǔ yā wén qí xián qiě mǐn qí fù zhī sǐ nián shí liù zhào jiàn

这句话大意是:世祖雅闻其贤,且闵其父之死,年十六,召见。

dì jiàn qí róng zhǐ duān zhòng zòu duì xiáng míng xǐ ér wèi yuē shī liè mén yǒu zi yǐ

现代白话:帝见其容止端重,奏对详明,喜而谓曰:“失烈门有子了。

jí mìng lǐng sì qiè xuē tài guān

这句话大意是:”即命领四怯薛太官。

zhì yuán shí qī nián zhǎng yī qiè xuē

这句话大意是:至元十七年,长一怯薛。

míng nián zhào yuē yuè chì chá r bǐng xīn zhōng shí zhí shì jìng shèn zhī wú bù yán yán wú bù jìn xiǎo chàng cháo zhāng yán zhé chēng zhǐ bù kě yǐ qí nián shào ér fú shēng qí guān

现代白话:明年诏曰:“月赤察儿秉心忠实,执事敬慎,知无不言,言无不尽,晓畅朝章,言辄称旨,不能够其年少而弗升其官。

kě dài xiàn zhēn wèi xuān huī shǐ

这句话大意是:可代线真为宣徽使。

èr shí liù nián dì tǎo pàn zhě yú kàng hǎi zhòng jiē zhèn yuè chì chá r zòu yuē chéng xiàng ān tóng bó yán yù shǐ dài fū yuè lǚ lù jiē yǐ shòu mìng zhēng zhàn sān rén zhě chén bù kě yǐ hòu zhī

现代白话:二十六年,帝讨叛者于杭海,众皆阵,月赤察儿奏曰:“丞相安童、伯颜,御史大夫月吕禄,皆已受命征战,三人者臣不能够后之。

jīn qíng zéi nì mìng gǎn yù tiān gē wéi bì xià lián chén shǐ chén yī zhàn

这句话大意是:今勍贼逆命,敢御天戈,惟陛下怜臣,使臣一战。

dì yuē nǎi zǔ bó ěr hū zuǒ wǒ tài zǔ wú zhēng bù zài wú zhàn bù kè qí gōng dà yǐ

现代白话:”帝曰:“乃祖博你忽,佐我太祖,无征不在,无战不克,其功大了。

qīng yǐ wéi ān tóng bèi yǔ ěr jiā tóng gōng yī tǐ gè lì zhàn gōng zì chǐ bù dǎi

现代白话:卿以为安童辈与你家同功一体,各立战功,自耻不逮。

rán qīn shǔ tuó jiān gōng wèi zhāo xī ěr gōng fēi xiǎo hé bì shēn jiàn xíng wu shǒu shì zhǎn guó nǎi kuài ěr xīn yé

现代白话:然亲属橐鞬,恭卫朝夕,你功非小,何必身践行伍,手事斩馘,乃快你心耶!

èr shí qī nián sāng gē jì lì shàng shū shěng shā yì jǐ zhě qián tiān xià kǒu yǐ xíng jué wèi huò jì ér jì gāng dà wěn

这句话大意是:二十七年,桑哥既立尚书省,杀异己者,箝天下口,以刑爵为货,既而纪纲大紊。

shàng shū píng zhāng zhèng shì yě sù dá r tài guān shǔ yě qián yǐ qí shì bái yuè chì chá r qǐng zòu hé zhī

这句话大意是:尚书平章政事也速答儿,太官属也,潜以其事白月赤察儿,请奏劾之。

sāng gē fú zhū dì yuē yuè chì chá r kǒu fá dà jiān fā qí méng bì

这句话大意是:桑哥伏诛,帝曰:“月赤察儿口伐大奸,发其蒙蔽。

nǎi yǐ mò rù sāng gē huáng jīn sì bǎi liǎng bái jīn sān qiān wǔ bǎi liǎng jí shuǐ tián shuǐ wèi bié shù shǎng qí qīng qiáng

这句话大意是:”乃以没入桑哥黄金四百两、白金三千五百两,及水田、水硙、别墅赏其清强。

sāng gē jì bài dì yǐ hú guǎng xíng shěng xi lián fān dòng zhū mán nán jiē jiāo zhǐ dǎo yí yán mào shù qiān lǐ qí jiān tǔ wò rén chóu shē dīng xī zi shàn jīng hào dòu sī de xián fāng bó wǎng fǔ ān zhī

这句话大意是:桑哥既败,帝以湖广行省西连番洞诸蛮,南接交趾岛夷,延袤数千里,其间土沃人稠,畲丁、溪子善惊好斗,思得贤方伯往抚安之。

yuè chì chá r jǔ hā là hā sūn dá là hǎn yǐ wéi xíng shěng píng zhāng zhèng shì fán bā nián wēi dé jiāo fú qià yú hǎi wài

这句话大意是:月赤察儿举哈剌哈孙答剌罕以为行省平章政事,凡八年,威德交孚,洽于海外;。

rù wèi chéng xiàng tiān xià chēng xián

这句话大意是:入为丞相,天下称贤。

shì yǐ yuè chì chá r wèi zhī rén

这句话大意是:世以月赤察儿为知人。

èr shí bā nián dōu shuǐ shǐ zhě qǐng záo qú xi dǎo bái fú zhū shuǐ jīng dū chéng zhōng dōng rù lù hé zé jiāng huái zhī zhōu jì dá guǎng jì qú kě zhí pō yú dū chéng zhī huì

这句话大意是:二十八年,都水使者请凿渠西导白浮诸水,经都城中,东入潞河,则江淮之舟既达广济渠,可直泊于都城之汇。

dì jí yù qí chéng yòu bù yù yì qí xì mín chì sì qiè xuē rén jí zhū fǔ rén zhuān qí yì dù qí gāo shēn huà dì fēn fù zhī kè rì shǐ bì gōng

这句话大意是:帝亟欲其成,又不欲役其细民,敕四怯薛人及诸府人专其役,度其高深,画地分赋之,刻日使毕工。

yuè chì chá r lǜ qí shǔ zhe yì zhě fú cāo běn chā jí suǒ fù yǐ chàng

这句话大意是:月赤察儿率其属,著役者服,操畚锸,即所赋以倡。

qū zhě yún jí yī kè ér qú chéng cì míng yuē tōng huì hé gōng sī biàn zhī

这句话大意是:趋者云集,依刻而渠成,赐名曰通惠河,公私便之。

dì yǔ jìn chén yuē shì qú fēi yuè chì chá r shēn lǜ zhòng shǒu chéng bù sù yě

这句话大意是:帝语近臣曰:“是渠非月赤察儿身率众手,成不速也。

chéng zōng jí wèi zhì yuē yuè chì chá r jǐn qí chéng lì shēn qí móu yì shū zhōng yú guó liú huì yú rén kě jiā kāi fǔ yí tóng sān sī tài bǎo lù jūn guó zhòng shì shū mì xuān huī shǐ

这句话大意是:”成宗即位,制曰:“月赤察儿尽其诚力,深其谋议,抒忠于国,流惠于人,可加开府仪同三司、太保、录军国重事、枢密、宣徽使。

dà dé sì nián bài tài shī

这句话大意是:”大德四年,拜太师。

chū jīn shān nán běi pàn wáng hǎi dōu dǔ wá jù zhī bù fèng zhēng shuò chuí wǔ shí nián shí rù wèi kòu

这句话大意是:初,金山南北,叛王海都、笃娃据之,不奉正朔垂五十年,时入为寇。

cháng mìng qīn wáng tǒng zuǒ yòu bù zōng wáng zhū shuài tún liè dà jūn bèi qí chōng tū

这句话大意是:尝命亲王统左右部宗王诸帅,屯列大军,备其冲突。

wǔ nián cháo yì běi shī shǎo dài jì lǜ bù yán mìng yuè chì chá r fù jìn wáng yǐ dū zhī

这句话大意是:五年,朝议北师少怠,纪律不严,命月赤察儿副晋王以督之。

shì nián hǎi dōu dǔ wá rù kòu

这句话大意是:是年,海都、笃娃入寇。

dà jūn fēn wéi wǔ duì yuè chì chá r jiāng qí yī

这句话大意是:大军分为五队,月赤察儿将其一。

fēng jì jiāo pō bù lì

这句话大意是:锋既交,颇不利。

yuè chì chá r nù bèi jiǎ chí máo shēn xiān xiàn zhèn yī jūn suí zhī chū dí zhī bèi wǔ jūn hé jī dà bài zhī

这句话大意是:月赤察儿怒,被甲持矛,身先陷阵,一军随之,出敌之背,五军合击,大败之。

hǎi dōu dǔ wá dùn qù yuè chì chá r yì bà bīng guī zhèn

这句话大意是:海都、笃娃遁去,月赤察儿亦罢兵归镇。

jué hòu dǔ wá lái qǐng chén fù

这句话大意是:厥后笃娃来请臣附。

shí wǔ zōng yì zài jūn yuè chì chá r qiǎn shǐ yì wǔ zōng jí zhū wáng jiàng shuài yì yuē dǔ wá qǐng xiáng wèi wǒ dà lì gù dāng dài mìng yú shàng

这句话大意是:时武宗亦在军,月赤察儿遣使诣武宗及诸王将帅议曰:“笃娃请降,为我大利,固当待命于上。

rán wǎng fǎn zài yuè yuè bì shī shì jī

这句话大意是:然往返再阅月,必失事机。

shì jī yī shī wèi guó dà huàn rén mín kùn yú zhuǎn shū jiàng shì pí yú tǎo fá wú yǒu yǐ shí yǐ

现代白话:事机一失,为国大患,人民困于转输,将士疲于讨伐,无有已时了。

dǔ wá zhī qī wǒ dì mǎ wū hé là zhī mèi yě yi qiǎn shǐ bào zhī xǔ qí chén fù

这句话大意是:笃娃之妻,我弟马兀合剌之妹也,宜遣使报之,许其臣附。

zhòng yì jiē yǐ wéi yǔn

这句话大意是:”众议皆以为允。

jì qiǎn shǐ yǐ shì wén dì yuē yuè chì chá r shēn shí jī yí

这句话大意是:既遣,始以事闻,帝曰:“月赤察儿深识机宜。

jì ér mǎ wū hé là fù mìng yóu shì pàn rén shāo shāo lái guī

这句话大意是:”既而马兀合剌复命,由是叛人稍稍来归。

shí nián dōng pàn wáng miè lǐ tiě mù r děng zhūn yú jīn shān wǔ zōng shuài shī chū qí bù yì xiān yú jīn shān yuè chì chá r yǐ zhū jūn jì wǎng yā zhī yǐ wēi dàn zhī yǐ lì miè lǐ tiě mù r nǎi jiàng

这句话大意是:十年冬,叛王灭里铁木儿等屯于金山,武宗帅师出其不意,先逾金山,月赤察儿以诸军继往,压之以威,啖之以利,灭里铁木儿乃降。

qí bù rén jīng kuì yuè chì chá r qiǎn tū mǎn tiě mù r chá hū jiāng wàn rén shēn rù qí bù rén yì jiàng

这句话大意是:其部人惊溃,月赤察儿遣秃满铁木儿、察忽将万人深入,其部人亦降。

chá bā r zhě hǎi dōu cháng zi yě hǎi dōu sǐ sì lǐng qí zhòng zhì shì yǎn qǔ qí bù rén fán liǎng bù shí yú wàn kǒu

这句话大意是:察八儿者,海都长子也,海都死,嗣领其众,至是掩取其部人,凡两部十余万口。

zhì dà yuán nián yuè chì chá r qiǎn shǐ zòu yuē zhū wáng tū kǔ miè běn huái xié èr ér chá bā r yóu bīng jìn jìng pàn dǎng sù wú quān xīn tǎng hé móu zhì sǐ zé chuí chéng zhī gōng gù wèi guó huàn

这句话大意是:至大元年,月赤察儿遣使奏曰:“诸王秃苦灭本怀携贰,而察八儿游兵近境,叛党素无悛心,倘合谋致死,则垂成之功顾为国患。

chén yǐ wéi xī zhě dǔ wá xiān zhòng qǐng hé suī sǐ yi qiǎn shǐ ān fǔ qí zi kuǎn chè shǐ bù wǒ yì

这句话大意是:臣以为昔者笃娃先众请和,虽死,宜遣使安抚其子款彻,使不我异。

yòu zhū bù jì yǐ guī míng wǒ zhī mù dì bù zú yi chù zhū xiáng rén yú jīn shān zhī yáng wú jūn tún tián jīn shān zhī běi jūn shí jì ráo yòu chéng zhòng shù jiù bǐ yǒu móu wú yǐ dǎo qí fù xīn yǐ

现代白话:又诸部既已归明,我之牧地不足,宜处诸降人于金山之阳,我军屯田金山之北,军食既饶,又成重戍,就彼有谋,我已捣其腹心了。

zòu rù dì yuē shì móu shén shàn qīng yi yí jūn ā dá hǎn sān sā hǎi dì

这句话大意是:”奏入,帝曰:“是谋甚善,卿宜移军阿答罕三撒海地。

yuè chì chá r jì yí jūn chá bā r tū kǔ miè guǒ yù bēn kuǎn chè bú jiàn nà qù liú wú suǒ suì xiāng shuài lái jiàng yú shì běi biān shǐ níng

这句话大意是:”月赤察儿既移军,察八儿、秃苦灭果欲奔款彻,不见纳,去留无所,遂相率来降,于是北边始宁。

dì zhào yuè chì chá r yuē qīng zhī xiān shì zuǒ wǒ zǔ zōng cháng wèi dà jiàng gōng chéng zhàn yě gōng liè shén zhe

这句话大意是:帝诏月赤察儿曰:“卿之先世,佐我祖宗,常为大将,攻城战野,功烈甚著。

qīng nǎi guó zhī yuán lǎo xuān zhōng dǐ jì jìng mì zhōng wài

这句话大意是:卿乃国之元老,宣忠底绩,靖谧中外。

zhèn rù jì dà tǒng qīng zhī móu yóu jū duō

这句话大意是:朕入继大统,卿之谋猷居多。

jīn lì hé lín děng chù xíng zhōng shū shěng yǐ qīng wèi yòu chéng xiàng yī qián tài shī lù jūn guó zhòng shì tè fēng qí yáng wáng pèi huáng jīn yìn

这句话大意是:今立和林等处行中书省,以卿为右丞相,依前太师、录军国重事,特封淇阳王,佩黄金印。

zōng fān jiàng lǐng shí zhān qīng huī jìn tuì

这句话大意是:宗藩将领,实瞻卿麾进退。

qí yì mào nǎi dé xī nǎi xīn lì wú tì suǒ fú

这句话大意是:其益懋乃德,悉乃心力,毋替所服。

sì nián yuè chì chá r rù cháo dì yàn yú dà míng diàn juàn lǐ yōu wò

这句话大意是:”四年,月赤察儿入朝,帝宴于大明殿,眷礼优渥。

xún yǐ jí hōng yú dì

这句话大意是:寻以疾薨于第。

zhào zèng xuān zhōng ān yuǎn zuǒ yùn bì liàng gōng chén shì zhōng wǔ

这句话大意是:诏赠宣忠安远佐运弼亮功臣,谥忠武。

tǎ chá r yī míng bēn zhǎn jū guān shān

这句话大意是:塔察儿,一名奔盏,居官山。

bó zǔ fù bó ěr hū cóng tài zǔ qǐ shuò fāng zhí sù wèi wèi huǒ ér chì

现代白话:伯祖父博你忽,从太祖起朔方,直宿卫为火儿赤。

huǒ ér chì zhě pèi tuó jiān shì zuǒ yòu zhě yě

这句话大意是:火儿赤者,佩橐鞬侍左右者也。

yóu shì zǐ sūn shì qí zhí

这句话大意是:由是子孙世其职。

bó ěr hū cóng tài zǔ píng zhū guó xuān lì wèi duō dāng shí yǔ mù huá lí děng jù yǐ gōng hào sì jié

现代白话:博你忽从太祖平诸国,宣力为多,当时与木华黎等俱以功号四杰。

tǎ chá r qí cóng sūn yě xiāo yǒng shàn zhàn yòu zhí sù wèi

这句话大意是:塔察儿,其从孙也,骁勇善战,幼直宿卫。

tài zǔ píng yàn ruì zōng jiān guó wén yān jīng dào zéi zì yì cán shā zhí zhǐ fù shù zhī jiā zài yùn qí wù yǒu sī bù néng jìn

这句话大意是:太祖平燕,睿宗监国,闻燕京盗贼恣意残杀,直指富庶之家,载运其物,有司不能禁。

nǎi qiǎn tǎ chá r yē lǜ chǔ cái qióng zhì qí dǎng zhū shǒu è shí yǒu liù rén yóu shì jù dào píng jì

这句话大意是:乃遣塔察儿、耶律楚材穷治其党,诛首恶十有六人,由是巨盗屏迹。

tài zōng fá jīn tǎ chá r cóng shī shòu xíng shěng bīng mǎ dōu yuán shuài fēn sù wèi yǔ zhū wáng jūn shì bǐ tǒng zhī xià hé dōng zhū zhōu jùn jì hé pò tóng guān qǔ shǎn luò

这句话大意是:太宗伐金,塔察儿从师,授行省兵马都元帅,分宿卫与诸王军士俾统之,下河东诸州郡,济河,破潼关,取陕洛。

xīn mǎo cóng wéi hé zhōng fǔ bá zhī

这句话大意是:辛卯,从围河中府,拔之。

rén chén cóng dù bái pō

这句话大意是:壬辰,从渡白坡。

shí ruì zōng yǐ zì xī hé zhōu rù xìng yuán yóu wǔ guān chū táng shān tài zōng yǐ ruì zōng yǔ jīn bīng xiāng chí jiǔ nǎi qiǎn shǐ yuē qī huì bīng hé jìn

这句话大意是:时睿宗已自西和州入兴元,由武关出唐、邓,太宗以睿宗与金兵相持久,乃遣使约期,会兵合进。

jí zhào fā zhū jūn zhì jūn zhōu lián rì dà xuě ruì zōng yǔ jīn rén zhàn yú sān fēng shān dà pò zhī

这句话大意是:即诏发诸军至钧州,连日大雪,睿宗与金人战于三峰山,大破之。

zhào tǎ chá r děng jìn wéi biàn chéng

这句话大意是:诏塔察儿等进围汴城。

jīn zhǔ jí yǐ xiōng zi cáo wáng é kě wèi zhì tài zōng yǔ ruì zōng hái hé běi

这句话大意是:金主即以兄子曹王讹可为质,太宗与睿宗还河北。

tǎ chá r fù yǔ jīn bīng zhàn yú nán xūn mén

这句话大意是:塔察儿复与金兵战于南薰门。

guǐ sì jīn zhǔ qiān cài zhōu tǎ chá r fù shuài shī wéi cài

这句话大意是:癸巳,金主迁蔡州,塔察儿复帅师围蔡。

jiǎ wǔ miè jīn suì liú zhèn fǔ zhōng yuán fēn bīng zhūn dà hé zhī shàng yǐ è sòng bīng

这句话大意是:甲午,灭金,遂留镇抚中原,分兵屯大河之上,以遏宋兵。

bǐng shēn pò sòng guāng xi zhū zhōu shì wén yú cháo yǐ xi zhōu jūn mín sān qiān hù cì zhī

这句话大意是:丙申,破宋光、息诸州,事闻于朝,以息州军民三千户赐之。

wù xū zú

这句话大意是:戊戌卒。

zi bié lǐ hǔ sì wèi huǒ ér chì

这句话大意是:子别里虎,嗣为火儿赤。

xiàn zōng jí wèi suì rén zǐ xí fù zhí zǒng guǎn sì wàn hù měng gǔ hàn jūn gōng sòng liǎng huái xī dìng biān de

这句话大意是:宪宗即位,岁壬子,袭父职,总管四万户蒙古、汉军,攻宋两淮,悉定边地。

wù wǔ huì shī wéi sòng xiāng yáng bī fán chéng lì zhàn sǐ zhī

这句话大意是:戊午,会师围宋襄阳,逼樊城,力战死之。

cì yuē sòng dōu zhì yuán qī nián cì jīn hǔ fú xí měng gǔ jūn wàn hù

这句话大意是:次曰宋都,至元七年,赐金虎符,袭蒙古军万户。

bā nián xī bīng zài gōng xiāng yáng wéi fán chéng jìn zhàn è yuè hàn yáng jiāng líng guī xiá zhū zhōu jiē yǒu gōng

这句话大意是:八年,悉兵再攻襄阳,围樊城,进战鄂、岳、汉阳、江陵、归、峡诸州,皆有功。

shí èr nián jiā zhāo yì dà jiàng jūn shòu zhào wèi lóng xīng chū zhēng dōu yuán shuài yǔ lǐ héng děng cháng qū ér sòng rén mò dāng qí fēng zhàn shèng gōng qǔ wàng fēng yíng jiàng jǐn píng jiāng xi shí yī chéng yòu xùn lǐng nán guǎng dōng

这句话大意是:十二年,加昭毅大将军,受诏为隆兴出征都元帅,与李恒等长驱,而宋人莫当其锋,战胜攻取,望风迎降,尽平江西十一城,又徇岭南、广东。

sòng wáng hái shī wèi jí lùn gōng zú

这句话大意是:宋亡,还师,未及论功卒。

Want to learn Chinese with visual scenes and structured paths?

Start Learning Chinese →