元史 · 宋濂 · Chapter 138 of 210

列传·卷二十五

PinyinModern Translation
Size

kāng lǐ tuì tuì

这句话大意是:康里脱脱。

kāng lǐ tuì tuì fù yuē yá yá yóu kāng guó wáng fēng yún zhōng wáng ā shā bù huā zhī dì yě

这句话大意是:康里脱脱,父曰牙牙,由康国王封云中王,阿沙不花之弟也。

tuì tuì zī mào kuí wú shǎo shí cóng qí xiōng wò tū mán liè yú yàn nán wò tū mán shǐ guī xiàn suǒ huò

这句话大意是:脱脱姿貌魁梧,少时从其兄斡秃蛮猎于燕南,斡秃蛮使归献所获。

shì zǔ jiàn qí gǔ qì chén xióng bù lǚ zhuāng zhòng tàn yuē hòu rì dà yòng zhī cái yǐ shēng yú jīn

这句话大意是:世祖见其骨气沉雄,步履庄重,叹曰:“后日大用之才,已生于今。

jí mìng rù sù wèi

这句话大意是:”即命入宿卫。

chéng zōng chū chéng xiàng bó yán zài běi bǐ tuì tuì fèng zhào yǐ míng yīng cì bó yán

这句话大意是:成宗初,丞相伯颜在北鄙,脱脱奉诏以名鹰赐伯颜。

bó yán jiàn zhī jīng wèn yuē rǔ wèi hé rén zǐ

现代白话:伯颜见之,惊问曰:“你为何人子?

tuì tuì yǐ shí duì bó yán yǔ zhī yuē wú lǎo yǐ tā rì kě dà yòng zhě wèi jiàn rǔ bǐ

现代白话:”脱脱以实对,伯颜语之曰:“我老了,他日可大用者,未见你比。

dà dé sān nián wǔ zōng yǐ huáng zǐ fǔ jūn běi bǐ tuì tuì cóng xíng

这句话大意是:大德三年,武宗以皇子抚军北鄙,脱脱从行。

wǔ nián pàn wáng hǎi dōu fàn biān tuì tuì cóng wǔ zōng tǎo zhī

这句话大意是:五年,叛王海都犯边,脱脱从武宗讨之。

shī cì kàng hǎi jìn jī hǎi dōu dà pò qí zhòng tuì tuì shǒu zhuó yī shì zhī shǒu lián bèi jiǎ yǐ xiàn wǔ zōng zhuàng zhī

这句话大意是:师次杭海,进击海都,大破其众,脱脱手斮一士之首,连背胛以献,武宗壮之。

bīng zhī shǐ jiāo yě wǔ zōng ruì yù chū zhàn tuì tuì zhí pèi lì jiàn wǔ zōng nù huī biān chì qí shǒu bù tuì nǎi zhǐ

这句话大意是:兵之始交也,武宗锐欲出战,脱脱执辔力谏,武宗怒,挥鞭抶其手,不退,乃止。

yǐ ér wǔ zōng yǔ dà jiàng duǒ er dá hā yǔ jí zhī duǒ er dá hā yuē tài zǐ zài jūn zhōng rú shēn yǒu shǒu rú yī yǒu lǐng tuō yǒu bù yú zhòng ān suǒ fù

这句话大意是:已而武宗与大将朵儿答哈语及之,朵儿答哈曰:“太子在军中,如身有首,如衣有领,脱有不虞,众安所附?

tuì tuì zhī jiàn kě wèi zhōng yǐ

现代白话:脱脱之谏,可谓忠了。

wǔ zōng shēn rán zhī

这句话大意是:”武宗深然之。

chéng zōng dà jiàn chéng xiàng hā là hā sūn dá là hǎn chēng jí wò zhí lú zhōng

这句话大意是:成宗大渐,丞相哈剌哈孙答剌罕称疾卧直庐中。

tuì tuì shì yǐ shǐ shì zhì jīng shī jí bǐ chí gào wǔ zōng yǐ guó xù yǔ zài ā shā bù huā chuán

这句话大意是:脱脱适以使事至京师,即俾驰告武宗以国恤,语在《阿沙不花传》。

shí rén zōng fèng xìng shèng tài hòu zhì zì huái mèng jì dìng nèi nán ér tài hòu yǐ liǎng tài zǐ xīng mìng fù yīn yáng jiā tuī suàn wèn suǒ yí lì zhě yuē chóng guāng dà huāng luò yǒu zāi zhān méng zuò è cháng jiǔ

这句话大意是:时仁宗奉兴圣太后至自怀孟,既定内难,而太后以两太子星命付阴阳家推算,问所宜立者,曰:“重光大荒落有灾,旃蒙作噩长久。

chóng guāng wèi wǔ zōng nián gàn zhān méng wèi rén zōng nián gàn

这句话大意是:”重光为武宗年干,旃蒙为仁宗年干。

yú shì tài hòu pō huò qí yán qiǎn jìn chén duo ěr yù zhǐ wǔ zōng yuē rǔ xiōng dì èr rén jiē wǒ suǒ chū qǐ yǒu qīn shū

现代白话:于是太后颇惑其言,遣近臣朵耳谕旨武宗曰:“你兄弟二人皆我所出,岂有亲疏?

yīn yáng jiā suǒ yán yùn zuò xiū duǎn bù róng bù sī

这句话大意是:阴阳家所言运祚修短,不容不思。

wǔ zōng wén zhī mò rán jìn tuì tuì ér yán yuē wǒ hàn yù biān chuí qín láo shí nián yòu cì xù jū zhǎng shén qì suǒ guī zhuó rán hé yí

这句话大意是:”武宗闻之,默然,进脱脱而言曰:“我捍御边陲,勤劳十年,又次序居长,神器所归,灼然何疑。

jīn tài hòu yǐ xīng mìng xiū jiù wéi yán tiān dào máng mèi shuí néng yù zhī

这句话大意是:今太后以星命休咎为言,天道茫昧,谁能豫知?

shè shǐ wǒ jí wèi zhī hòu suǒ shè shī zhě shàng hé tiān xīn xià fù mín wàng zé suī yī rì zhī duǎn yì zú chuí míng wàn nián hé kě yǐ yīn yáng zhī yán ér guāi zǔ zōng zhī tuō zāi

现代白话:设使我即位之后,所设施者上合天心,下副民望,则虽一日之短,亦足垂名万年,何能够阴阳之言而乖祖宗之托啊!

cǐ gài jìn rì rèn shì zhī chén shàn quán zhuān shā kǒng wǒ tā rì huò zhì qí zuì gù wéi shì jiān móu dòng yáo dà běn ěr

这句话大意是:此盖近日任事之臣,擅权专杀,恐我他日或治其罪,故为是奸谋动摇大本耳。

tuì tuì rǔ wèi wǒ wǎng chá shì jī jí guī bào wǒ

现代白话:脱脱,你为我往察事机,疾归报我。

tuì tuì chéng mìng jí xíng

这句话大意是:”脱脱承命即行。

wǔ zōng qīn lǜ dà jūn yóu xī dào jìn àn huī yóu zhōng dào chuáng wù r yóu dōng dào gè yǐ jìng zú yī wàn cóng

这句话大意是:武宗亲率大军由西道进,按灰由中道,床兀儿由东道,各以劲卒一万从。

tuì tuì chí zhì dà dū rù jiàn tài hòu dào wǔ zōng suǒ shòu zhǐ yǐ wén

这句话大意是:脱脱驰至大都,入见太后,道武宗所授旨以闻。

tài hòu è rán yuē xiū duǎn zhī shuō suī chū shù jiā wèi tài zǐ zhōu sī yuǎn lǜ nǎi chū wǒ shēn ài

这句话大意是:太后愕然曰:“修短之说虽出术家,为太子周思远虑乃出我深爱。

tān duì yǐ chú zōng wáng dà chén yì yǐ dìng tài zǐ bù sù lái hé wéi

这句话大意是:贪憝已除,宗王大臣议已定,太子不速来何为?

shí zhū wáng tū liè děng shì xián yuē chén xià yì dài sì jūn wú èr xīn zhě

这句话大意是:”时诸王秃列等侍,咸曰:“臣下翊戴嗣君,无二心者。

jì ér tài hòu rén zōng píng zuǒ yòu liú tuì tuì yǔ yǔ yuē tài zǐ tiān xìng xiào yǒu zhōng wài zhǔ wàng

这句话大意是:”既而太后、仁宗屏左右,留脱脱与语曰:“太子天性孝友,中外属望。

jīn wén rǔ suǒ zhì yán dài yǒu chán jiān

现代白话:今闻你所致言,殆有谗间。

rǔ guī sù wèi wǒ mí féng quē shī shǐ wǒ gǔ ròu wú jiàn xiāng jiàn yí yú zé rǔ gōng wèi bù xì yǐ

现代白话:你归速为我弥缝阙失,使我骨肉无间,相见怡愉,则你功为不细了。

tuì tuì dùn shǒu xiè yuē tài mǔ tài dì bù fán guò lǜ chén shì fān dǐ lì nián pō jiàn xìn rèn jīn guī dāng jí tuī chéng jié zhōng yǐ kāi shì tài zǐ

这句话大意是:”脱脱顿首谢曰:“太母、太弟不烦过虑,臣侍藩邸历年,颇见信任,今归当即推诚竭忠以开释太子。

hòu rì sān gōng gòng chǔ mǐ yǒu xián xì sī wèi tuì tuì suǒ bào xiào yǐ

现代白话:后日三宫共处,靡有嫌隙,斯为脱脱所报效了。

xiān shì tài hòu yǐ wǔ zōng chí huí bù zhì yǐ qiǎn ā shā bù huā wǎng dào zhū wáng qún chén tuī dài zhī yì

这句话大意是:先是,太后以武宗迟回不至,已遣阿沙不花往道诸王群臣推戴之意。

jí shì tuì tuì jì wǎng xíng zhì wàng gǔ chá wǔ zōng zài mǎ jiào zhōng wàng jiàn qí lái cù shǐ jí chí yǔ zhī gòng zài

这句话大意是:及是脱脱继往,行至旺古察,武宗在马轿中望见其来,趣使疾驰,与之共载。

tuì tuì jù zhì tài hòu rén zōng zhī yǔ wǔ zōng nǎi dà gǎn wù shì rán wú yí

这句话大意是:脱脱具致太后、仁宗之语,武宗乃大感悟,释然无疑。

suì qiǎn ā shā bù huā hái bào

这句话大意是:遂遣阿沙不花还报。

rén zōng jí rì mìng jià fèng yíng yú shàng dōu

这句话大意是:仁宗即日命驾奉迎于上都。

wǔ zōng zhèng wèi chén jí zūn tài hòu wèi huáng tài hòu lì rén zōng wèi huáng tài zǐ sān gōng xié hé tuì tuì xiōng dì zhī lì wèi duō

这句话大意是:武宗正位宸极,尊太后为皇太后,立仁宗为皇太子,三宫协和,脱脱兄弟之力为多。

tuì tuì zhī zhì jīng shī yě wǔ zōng cháng mìng qí tóng zhī shū mì yuàn bǐ hái wèn céng shì shì fǒu tuì tuì duì yuē jīn zhèng diàn wèi yù zōng qīn wèi jiàn wèi hù cóng zhī chén chān qǔ míng wèi chéng kǒng yǒu lèi shèng dé shì yǐ wèi gǎn zhī shì

这句话大意是:脱脱之至京师也,武宗尝命其同知枢密院,比还,问曾视事否,脱脱对曰:“今正殿未御,宗亲未见,为扈从之臣搀取名位,诚恐有累圣德,是以未敢祗事。

wǔ zōng jiā tàn jiǔ zhī

这句话大意是:”武宗嘉叹久之。

zhī shū mì yuàn zhǐ r hā hū zài qián dǐ shí cháng yǒu bù xùn yǔ jiāng zhì yú fǎ tuì tuì jiàn yuē bì xià xīn zhēng wèi dà xìn wèi lì ér zhé xíng zhū lù zhī zhě yǐ wéi bǐ zì yǒu zuì bù zhī zhě yǐ wéi bào chóu kǒng rén rén zì wēi

这句话大意是:知枢密院只儿哈忽在潜邸时尝有不逊语,将置于法,脱脱谏曰:“陛下新正位,大信未立而辄行诛戮,知者以为彼自有罪,不知者以为报仇,恐人人自危。

kuàng zhǐ r hā hū xí yú xiān cháo diǎn gù jīn gù bù kě shǎo yě

这句话大意是:况只儿哈忽习于先朝典故,今固不可少也。

nǎi yòu zhī

这句话大意是:”乃宥之。

jì hǎi dōu ér wáng zhě yuē chá bā r sù fú wǔ zōng wēi míng zhì shì lǜ zhū wáng nèi fù zhào tè shè yàn yú dà tíng

这句话大意是:继海都而王者曰察八儿,素服武宗威名,至是率诸王内附,诏特设宴于大庭。

gù shì fán dà yàn bì mìng jìn chén fū xuān wáng dù yǐ wéi gào jiè

这句话大意是:故事,凡大宴,必命近臣敷宣王度,以为告戒。

tuì tuì jiàn zhǐ r hā hū lìng jù qí yán yǐ jìn guǒ chēng zhǐ

这句话大意是:脱脱荐只儿哈忽,令具其言以进,果称旨。

wǔ zōng tàn yuē bó ěr hū bó ěr shù qián cháo rén jié tuì tuì jīn shì rén jié yě

现代白话:武宗叹曰:“博你忽、博你术前朝人杰,脱脱今世人杰也。

jí yǐ suǒ jìn zhī yán shòu tuì tuì

这句话大意是:”即以所进之言授脱脱。

jí zhū wáng dà chén bèi yàn fú jiù liè tuì tuì jí xí chén xī běi zhū fān shǐ zhōng lí hé zhī yóu qù nì xiào shùn zhī yì cí zhǐ míng chàng tīng zhě qīng fú

这句话大意是:及诸王大臣被宴服就列,脱脱即席陈西北诸藩始终离合之由、去逆效顺之义,辞旨明畅,听者倾服。

zì tóng zhī shū mì yuàn shì jìn zhōng shū píng zhāng zhèng shì bài yù shǐ dài fū

这句话大意是:自同知枢密院事进中书平章政事,拜御史大夫。

qiān jiāng nán xíng tái yù shǐ dài fū

这句话大意是:迁江南行台御史大夫。

xún zhào bài lù jūn guó zhòng shì zhōng shū zuǒ chéng xiàng

这句话大意是:寻召拜录军国重事、中书左丞相。

tuì tuì zhī wú bù yán yán wú bù xíng zhōng wài xī rán chēng wéi xián xiàng

这句话大意是:脱脱知无不言,言无不行,中外翕然称为贤相。

zhì dà sān nián shàng shū shěng lì qiān yòu chéng xiàng

这句话大意是:至大三年,尚书省立,迁右丞相。

sān bǎo nú děng quàn wǔ zōng lì huáng zǐ wèi huáng tài zǐ

这句话大意是:三宝奴等劝武宗立皇子为皇太子。

tuì tuì fāng liè yú liǔ lín qiǎn shǐ jí zhào zhī hái

这句话大意是:脱脱方猎于柳林,遣使亟召之还。

sān bǎo nú yuē jiàn chǔ yì jí gù xiāng zhào ěr

这句话大意是:三宝奴曰:“建储议急,故相召耳。

tuì tuì jīng yuē hé wèi yě

这句话大意是:”脱脱惊曰:“何谓也?

yuē huáng zǐ jìn zhǎng shèng tǐ jìn rì juàn qín chǔ fù suǒ yí zǎo dìng

这句话大意是:”曰:“皇子浸长,圣体近日倦勤,储副所宜早定。

tuì tuì yuē guó jiā dà jì bù kě bù shèn

这句话大意是:”脱脱曰:“国家大计,不可不慎。

nǎng zhě tài dì gōng dìng dà shì gōng zài zōng shè wèi jū dōng gōng yǐ yǒu dìng mìng zì shì xiōng dì shū zhí shì shì xiāng chéng shú gǎn wěn qí xù zhě

这句话大意是:曩者太弟躬定大事,功在宗社,位居东宫,已有定命,自是兄弟叔侄世世相承,孰敢紊其序者!

wǒ bèi chén zǐ yú guó xiàn zhāng zòng bù néng yǒu suǒ kuāng zàn hé kě huī qí chéng

这句话大意是:我辈臣子,于国宪章纵不能有所匡赞,何可隳其成。

sān bǎo nú yuē jīn rì xiōng yǐ shòu dì hòu rì shū dāng shòu zhí néng bǎo zhī hu

这句话大意是:”三宝奴曰:“今日兄已授弟,后日叔当授侄,能保之吗?

tuì tuì yuē zài wǒ bù kě yū bǐ shī qí xìn tiān shí jiàn zhī

这句话大意是:”脱脱曰:“在我不可渝,彼失其信,天实鉴之。

sān bǎo nú suī bù yǐ wéi rán ér mò néng duó qí yì yě

这句话大意是:”三宝奴虽不以为然,而莫能夺其议也。

shì shí shàng shū shěng cì yǔ wú jié qiān xù wú fǎ cái yòng rì hào míng jué rì làn

这句话大意是:是时,尚书省赐予无节,迁叙无法,财用日耗,名爵日滥。

tuì tuì jìn yán yuē jué shǎng zhě dì wáng suǒ yǐ yòng rén yě

这句话大意是:脱脱进言曰:“爵赏者,帝王所以用人也。

jīn jué jí bǐ dé shǎng jí wǎng gōng huǎn jí zhī jì hé suǒ lài hu

这句话大意是:今爵及比德,赏及罔功,缓急之际何所赖乎!

zhōng shū suǒ zhǎng qián liáng gōng yì xuǎn fǎ xíng yù shí yǒu èr shì

这句话大意是:中书所掌,钱粮、工役、选法、刑狱十有二事。

ruò cóng chén yán kè zūn jiù zhì zé chén yuàn yǔ zhū xián mǐn miǎn cóng shì

这句话大意是:若从臣言,恪遵旧制,则臣愿与诸贤黾勉从事。

bù rán yòng chén hé bǔ

这句话大意是:不然,用臣何补!

suì yǒu zhào bǐ làn shòu xuān chì zhě fù suǒ shǔ jiǎo nà

这句话大意是:”遂有诏俾滥受宣敕者赴所属缴纳。

jiǎo xìng zhī lù jì sāi bēn jīng zhī fēng dùn shuāi

这句话大意是:侥幸之路既塞,奔兢之风顿衰。

zhōng tái yǒu zāng fá chāo wǔ bǎi wàn mín tuì tuì qǐng chū yǐ zhèn gū guǎ lǎo jí zhū qióng ér wú gào zhě

这句话大意是:中台有赃罚钞五百万缗,脱脱请出以赈孤寡老疾诸穷而无告者。

zōng wáng nán hū lǐ bù rén gào qí zhǔ wèi bù guǐ tuì tuì biàn qí wū dǐ gào zhě zuì

这句话大意是:宗王南忽里部人告其主为不轨,脱脱辩其诬,抵告者罪。

zōng wáng yá hū tū zhēng qí jiù mín yú qí wáng bā bù shā bù zhōng lín jìng zhū wáng yù fèng qí wáng gōng yá hū tū qí wáng jù bēn yá hū tū yǐ bì zhī suì gào qí wáng fǎn

这句话大意是:宗王牙忽秃征其旧民于齐王八不沙部中,邻境诸王欲奉齐王攻牙忽秃,齐王惧,奔牙忽秃以避之,遂告齐王反。

tuì tuì bù wèn de shí nǎi shì qí wáng ér xǐ zhū wáng yú lǐng nán

这句话大意是:脱脱簿问得实,乃释齐王而徙诸王于岭南。

biān jiāng tuō huǒ chì qǐng yǐ xīn jūn wàn rén yì zōng wáng chǒu hàn tíng yì bǐ tuì tuì wǎng gěi qí zī zhuāng

这句话大意是:边将脱火赤请以新军万人益宗王丑汉,廷议俾脱脱往给其资装。

tuì tuì wèi shí fāng níng mì bù yí tiāo biàn shēng shì cí bù xíng

这句话大意是:脱脱谓时方宁谧,不宜挑变生事,辞不行。

suì qiǎn chéng xiàng tū hū lǔ děng èr rén wǎng gěi zhī jǐ yǐ jī biàn

这句话大意是:遂遣丞相秃忽鲁等二人往给之,几以激变。

sì nián zhēng yuè fù wèi zhōng shū zuǒ chéng xiàng

这句话大意是:四年正月,复为中书左丞相。

rén zōng jí wèi juàn dài mí dǔ yù shǐ jūn yì yú wài èr yuè bài jiāng zhè xíng shěng zuǒ chéng xiàng

这句话大意是:仁宗即位,眷待弥笃,欲使均逸于外,二月,拜江浙行省左丞相。

xià chē jìn fù lǎo wèn mín lì bìng xián wèi kàng chéng gù yǒu biàn hé tōng yú jiāng hǔ yīn fèi yǐ jiǔ ruò shū záo yǐ tōng zhōu jí wù jià bì píng

这句话大意是:下车,进父老问民利病,咸谓杭城故有便河通于江浒,堙废已久,若疏凿以通舟楫,物价必平。

liáo zuǒ huò nán zhī tuì tuì yuē wú bì cí zhī rì mì zhǐ xǔ yǐ biàn yi xíng shì

现代白话:僚佐或难之,脱脱曰:“我陛辞之日,密旨许以便宜行事。

mín yǐ wéi biàn xíng zhī kě yě

这句话大意是:民以为便,行之可也。

é yǒu zhǐ jìn wù xìng tǔ gōng tuì tuì yuē jìng tiān mò xiān qín mín mín méng qí lì zé zāi lì zì mǐ tǔ gōng hé yóu

这句话大意是:”俄有旨禁勿兴土功,脱脱曰:“敬天莫先勤民,民蒙其利则灾沴自弭,土功何尤。

bù yī yuè ér chéng

这句话大意是:”不一月而成。

shì shí tiě mù dié r wèi chéng xiàng yù gù wèi qǔ chǒng nǎi yì lì rén zōng zǐ yīng zōng wèi huáng tài zǐ ér míng zōng yǐ wǔ zōng zǐ fēng zhōu wáng chū zhèn yú yún nán

这句话大意是:是时,铁木迭儿为丞相,欲固位取宠,乃议立仁宗子英宗为皇太子,而明宗以武宗子封周王,出镇于云南。

yòu zèn tuì tuì wèi wǔ zōng jiù chén

这句话大意是:又谮脱脱为武宗旧臣。

zhào dǎi zhì jīng shī

这句话大意是:诏逮至京师。

jū shù rì chuáng wù r shī liè mén chuán liǎng gōng zhǐ yù tuì tuì yuē chū yí rǔ qīn yú suǒ shì gù zhào rǔ

现代白话:居数日,床兀儿、失列门传两宫旨谕脱脱曰:“初疑你亲于所事,故召你。

jīn chá rǔ wú tā qí fù huán zhèn

现代白话:今察你无他,其复还镇。

tuì tuì rù xiè tài hòu yuē chén suī bèi xiān dì zhī yù ér shòu tài hòu jí jīn shàng ēn bù wéi bù shēn qǐ gǎn mèi suǒ zì hu

这句话大意是:”脱脱入谢太后曰:“臣虽被先帝知遇,而受太后及今上恩不为不深,岂敢昧所自乎!

hái jiāng zhè

这句话大意是:”还江浙。

wèi jǐ qiān jiāng xī xíng shěng zuǒ chéng xiàng

这句话大意是:未几,迁江西行省左丞相。

yīng zōng sì wèi zhào bài yù shǐ dài fū

这句话大意是:英宗嗣位,召拜御史大夫。

shí tiè chì xiān wèi dài fū yīn jì zhī zòu gǎi jiāng nán xíng tái yù shǐ dài fū

这句话大意是:时帖赤先为大夫,阴忌之,奏改江南行台御史大夫。

fù sǒu yán zhě hé qí shàn lí zhí shǒu jiāng xǐ zhī yún nán huì tiè chì fú zhū nǎi jiě

这句话大意是:复嗾言者劾其擅离职守,将徙之云南,会帖赤伏诛,乃解。

jiā jū bù chū zhě wǔ nián

这句话大意是:家居不出者五年。

tài dìng sì nián hōng nián wǔ shí liù

这句话大意是:泰定四年薨,年五十六。

zhì zhèng chū zèng tuī chéng quán dé shǒu yì zuǒ yùn gōng chén tài shī kāi fǔ yí tóng sān sī shàng zhù guó zhuī fēng hé níng wáng shì zhōng xiàn

这句话大意是:至正初,赠推诚全德守义佐运功臣、太师、开府仪同三司、上柱国,追封和宁王,谥忠献。

tuì tuì cháng jí xuān dé bié shù yán shī yǐ xun zi xiāng rén huà zhī jiē xiàng xué

这句话大意是:脱脱尝即宣德别墅延师以训子,乡人化之,皆向学。

cháo tíng cì qí jīng shè é yuē jǐng xián shū yuàn wèi shè xué guān

这句话大意是:朝廷赐其精舍额曰景贤书院,为设学官。

qí méi yě jí qí zhōng cí yān

现代白话:其没也,即其中祠呢。

zi jiǔ rén qí zuì xiǎn zhě èr rén yuē tiě mù r tǎ shi yuē dá shí tiè mù ěr gè yǒu chuán

这句话大意是:子九人,其最显者二人:曰铁木儿塔识,曰达识帖睦迩,各有传。

yàn tiě mù r

这句话大意是:燕铁木儿。

yàn tiě mù r qīn chá shì chuáng wù r dì sān zi shì xì jiàn tǔ tǔ hā chuán

这句话大意是:燕铁木儿,钦察氏,床兀儿第三子,世系见《土土哈传》。

wǔ zōng zhèn shuò fāng bèi sù wèi shí yú nián tè ài xìng zhī

这句话大意是:武宗镇朔方,备宿卫十余年,特爱幸之。

jí jí wèi bài zhèng fèng dài fū tóng zhī xuān huī yuàn shì

这句话大意是:及即位,拜正奉大夫、同知宣徽院事。

huáng qìng yuán nián xí zuǒ wèi qīn jūn dōu zhǐ huī shǐ

这句话大意是:皇庆元年,袭左卫亲军都指挥使。

tài dìng èr nián jiā tài pú qīng

这句话大意是:泰定二年,加太仆卿。

sān nián qiān tóng qiān shū mì yuàn shì

这句话大意是:三年,迁同佥枢密院事。

zhì hé yuán nián jìn qiān shū shū mì yuàn shì

这句话大意是:致和元年,进佥书枢密院事。

tài dìng dì bēng yú shàng dōu chéng xiàng dào là shā zhuān zhèng zōng shì zhū wáng tuì tuì wáng chán fù zhī lì yú lì yòu

这句话大意是:泰定帝崩于上都,丞相倒剌沙专政,宗室诸王脱脱、王禅附之,利于立幼。

yàn tiě mù ér shí zǒng huán wèi shì liú dà dū zì yǐ shēn shòu wǔ zōng chǒng bá zhī ēn qí zi yi zuǎn dà wèi ér yī jū shuò hàn yī chù nán chuí shí tiān zhī suǒ zhì jiāng yǐ qǐ zhī

这句话大意是:燕铁木儿时总环卫事,留大都,自以身受武宗宠拔之恩,其子宜纂大位,而一居朔汉,一处南陲,实天之所置,将以启之。

yóu shì yǔ gōng zhǔ chá jí r zú dǎng ā là tiē mù ér jí fù xīn zhī shì bèi lún chì là là děng yì

这句话大意是:由是与公主察吉儿、族党阿剌帖木儿及腹心之士孛伦赤、剌剌等议,。

yǐ bā yuè jiǎ wǔ mèi shuǎng

这句话大意是:以八月甲午昧爽,。

lǜ yǒng shì nà zhǐ tū lǔ děng rù xìng shèng gōng

这句话大意是:率勇士纳只秃鲁等入兴圣宫,。

huì jí bǎi guān

这句话大意是:会集百官,。

zhí zhōng shū píng zhāng wū bó dōu là bó yán chá r

这句话大意是:执中书平章乌伯都剌、伯颜察儿,。

bīng jiē lòu rèn

这句话大意是:兵皆露刃,。

shì zhòng yuē zǔ zōng zhèng tǒng shǔ zài wǔ huáng dì zhī zǐ

这句话大意是:誓众曰:“祖宗正统属在武皇帝之子,。

gǎn yǒu bù shùn zhě zhǎn

这句话大意是:敢有不顺者斩。

zhòng jiē kuì sàn

这句话大意是:”众皆溃散。

suì bǔ jiān dǎng xià yù ér yǔ xī ān wáng ā là tè nà shī lǐ rù shǒu nèi tíng fēn chǔ fù xīn yú shū mì zì dōng huá mén jiā dào zhòng liè jūn shì shǐ rén chuán mìng wǎng lái qí zhōng yǐ fáng lòu xiè

这句话大意是:遂捕奸党下狱,而与西安王阿剌忒纳失里入守内庭,分处腹心于枢密,自东华门夹道重列军士,使人传命往来其中,以防漏泄。

jí mìng qián hé nán xíng shěng cān zhī zhèng shì míng lǐ dǒng ā qián xuān zhèng yuàn shǐ dá là má shī lǐ chéng yì yíng wén zōng yú zhōng xīng qiě lìng mì yǐ yì yù hé nán xíng shěng píng zhāng bó yán xuǎn bīng bèi hù cóng

这句话大意是:即命前河南行省参知政事明里董阿、前宣政院使答剌麻失里乘驿迎文宗于中兴,且令密以意喻河南行省平章伯颜选兵备扈从。

yú shì fēng fǔ kù jū bǎi sī yìn qiǎn bīng shǒu zhū yào hài

这句话大意是:于是封府库,拘百司印,遣兵守诸要害。

tuī qián hú guǎng xíng shěng zuǒ chéng xiàng bié bù huā wèi zhōng shū zuǒ chéng xiàng

这句话大意是:推前湖广行省左丞相别不花为中书左丞相,。

zhān shì tǎ shī hǎi yá wèi píng zhāng

这句话大意是:詹事塔失海涯为平章,。

qián hú guǎng xíng shěng yòu chéng sù sù wèi zhōng shū zuǒ chéng

这句话大意是:前湖广行省右丞速速为中书左丞,。

qián shǎn xī xíng shěng cān zhèng wáng bù lián jí tái wèi shū mì fù shǐ

这句话大意是:前陕西行省参政王不怜吉台为枢密副使,。

xiāo máng gǔ réng wèi tōng zhèng yuàn shǐ

这句话大意是:萧忙古仍为通政院使,。

yǔ zhōng shū yòu chéng zhào shì yán shū mì tóng qiān yàn tiě mù r tōng zhèng yuàn shǐ hán shí fēn diǎn shù wù

这句话大意是:与中书右丞赵世延、枢密同佥燕铁木儿、通政院使寒食分典庶务。

dài zài jīng sì guàn chāo mù sǐ shì mǎi zhàn mǎ yùn jīng cāng sù yǐ xiǎng shǒu yù shì zú fù qiǎn shǐ yú gè xíng shěng zhēng fā qián bó bīng qì

这句话大意是:贷在京寺观钞,募死士,买战马,运京仓粟以饷守御士卒,复遣使于各行省征发钱帛兵器。

dāng shí yǒu zhū wèi jūn wú tǒng zhǔ zhě yòu yǒu yè xuǎn jí bà tuì jūn guān jiē gěi zhī fú pái yǐ dài diào qiǎn

这句话大意是:当时有诸卫军无统属者,又有谒选及罢退军官,皆给之符牌,以待调遣。

jì shòu mìng wèi zhī suǒ xiè zhù mù ér lì nǎi zhǐ shǐ nán xiàng bài zhòng jiē è rán shǐ zhī yǒu dìng xiàng yǐ

现代白话:既受命,未知所谢,注目而立,乃指使南向拜,众皆愕然,始知有定向了。

yàn tiě mù r sù wèi jìn zhōng yè zé gèng qiān wú dìng jū zuò yǐ dài dàn zhě jiāng yī yuè

这句话大意是:燕铁木儿宿卫禁中,夜则更迁无定居,坐以待旦者将一月。

dì sā dūn zi táng qí shì shí liú shàng dōu mì qiǎn tǎ shī tiē mù ér zhào zhī jiē qì qí qī zǐ lái guī

这句话大意是:弟撒敦、子唐其势时留上都,密遣塔失帖木儿召之,皆弃其妻子来归。

dīng yǒu zài qiǎn sā lǐ bù huā suǒ nán bān wǎng zhōng xīng qù dà jià zǎo fā lìng tǎ shī tiē mù ér shè wèi nán shǐ yún zhū wáng tiē mù ér bù huā kuān chè pǔ huà hú guǎng hé nán shěng chén jí hé nán dōu wàn hù hé jūn hù jià dàn xī qiě zhì mín wù yí jù

这句话大意是:丁酉,再遣撒里不花、锁南班往中兴趣大驾早发,令塔失帖木儿设为南使云:“诸王帖木儿不花、宽彻普化,湖广、河南省臣及河南都万户合军扈驾,旦夕且至,民勿疑惧。

dīng wèi mìng sā dūn yǐ bīng shǒu jū yōng guān táng qí shì zhūn gǔ běi kǒu

这句话大意是:”丁未,命撒敦以兵守居庸关,唐其势屯古北口。

wù shēn fù lìng nǎi mǎ tái wèi běi shǐ chēng míng zōng cóng zhū wáng bīng zhěng jià nán yuán zhōng wài nǎi ān

这句话大意是:戊申,复令乃马台为北使,称明宗从诸王兵整驾南辕,中外乃安。

xīn hài sā lǐ bù huā zhì zì zhōng xīng yún shèng yú yǐ qǐ tú zhào bài yàn tiě mù r zhī shū mì yuàn shì

这句话大意是:辛亥,撒里不花至自中兴,云乘舆已启途,诏拜燕铁木儿知枢密院事。

bǐng chén lǜ bǎi guān bèi fǎ jià jiāo yíng

这句话大意是:丙辰,率百官备法驾郊迎。

dīng sì wén zōng zhì jīng shī rù jū dà nèi

这句话大意是:丁巳,文宗至京师,入居大内。

jǐ wèi shàng dōu wáng chán jí tài wèi bù huā chéng xiàng tǎ shī tiē mù ér píng zhāng mǎi lǘ yù shǐ dài fū niǔ zé děng jūn cì yú lín

这句话大意是:己未,上都王禅及太尉不花、丞相塔失帖木儿、平章买闾、御史大夫纽泽等军次榆林。

jiǔ yuè gēng shēn zhào yàn tiě mù r shuài shī yù zhī sā dūn xiān qū zhì yú lín xi chéng qí wèi zhèn báo zhī běi jūn dà bài

这句话大意是:九月庚申,诏燕铁木儿帅师御之,撒敦先驱,至榆林西,乘其未阵薄之,北军大败。

jiǎ zǐ zhào hái dōu

这句话大意是:甲子,诏还都。

wù chén liáo dōng píng zhāng tū mǎn dié r yǐ bīng fàn qiān mín zhèn zhǎn guān yǐ rù

这句话大意是:戊辰,辽东平章秃满迭儿以兵犯迁民镇,斩关以入。

qiǎn sā dūn wǎng jù zhì jì zhōu dōng shā liú hé lèi zhàn bài zhī

这句话大意是:遣撒敦往拒,至蓟州东沙流河,累战败之。

yàn tiě mù r yǐ wéi rǎo rǎng zhī jì bù zhèng dà míng bù zú yǐ xì tiān xià zhī zhì yǔ zhū wáng dà chén fú què quàn jìn

这句话大意是:燕铁木儿以为扰攘之际,不正大名,不足以系天下之志,与诸王大臣伏阙劝进。

wén zōng gù cí yuē dà xiōng zài shuò fāng zhèn gǎn wěn tiān xù hu

这句话大意是:文宗固辞曰:“大兄在朔方,朕敢紊天序吗?

yàn tiě mù r yuē rén xīn xiàng bèi zhī jī jiān bù róng fà yī huò shī zhī shì qí wú jí

这句话大意是:”燕铁木儿曰:“人心向背之机,间不容发,一或失之,噬脐无及。

wén zōng wù nǎi yuē bì bù dé yǐ dāng míng zhào tiān xià yǐ zhe yǔ tuì ràng zhī yì ér hòu kě

这句话大意是:”文宗悟,乃曰:“必不得已,当明诏天下,以著予退让之意而后可。

rén shēn wén zōng jí wèi gǎi yuán tiān lì shè tiān xià

这句话大意是:”壬申,文宗即位,改元天历,赦天下。

guǐ yǒu fēng yàn tiě mù r wèi tài píng wáng yǐ tài píng lù wèi qí shí yì

这句话大意是:癸酉,封燕铁木儿为太平王,以太平路为其食邑。

jiǎ xū jiā kāi fǔ yí tóng sān sī shàng zhù guó lù jūn guó zhòng shì zhōng shū yòu chéng xiàng jiān xiū guó shǐ zhī shū mì yuàn shì

这句话大意是:甲戌,加开府仪同三司、上柱国、录军国重事、中书右丞相、监修国史、知枢密院事;。

cì huáng jīn wǔ bǎi liǎng bái jīn èr qiān wǔ bǎi liǎng chāo yī wàn dìng jīn sù zhī duàn sè zēng èr qiān pǐ hǎi dōng bái gǔ yī qīng hú èr bào yī píng jiāng guān dì wǔ bǎi qǐng

这句话大意是:赐黄金五百两、白金二千五百两、钞一万锭、金素织段色缯二千匹、海东白鹘一、青鹘二、豹一、平江官地五百顷。

jí rì zhào jiàng bīng chū jì zhōu jù tū mǎn dié r

这句话大意是:即日诏将兵出蓟州拒秃满迭儿。

yǐ hài cì sān hé ér wáng chán děng jūn yǐ pò jū yōng guān suì jìn zhūn sān zhǒng

这句话大意是:乙亥,次三河,而王禅等军已破居庸关,遂进屯三冢。

bǐng zǐ yàn tiě mù r rù shí bèi dào ér hái

这句话大意是:丙子,燕铁木儿蓐食倍道而还。

dīng chǒu dǐ yú hé wén dì chū dū chéng jiāng qīn dū zhàn yàn tiě mù r dān qí qǐng jiàn yuē bì xià chū mín xīn bì jīng fán jiǎn kòu shì yī yǐ zé chén yuàn bì xià jí hái gōng yǐ ān lí shù

这句话大意是:丁丑,抵榆河,闻帝出都城,将亲督战,燕铁木儿单骑请见,曰:“陛下出,民心必惊,凡剪寇事一以责臣,愿陛下亟还宫以安黎庶。

wén zōng nǎi hái

这句话大意是:”文宗乃还。

míng rì dīng chǒu ā sù wèi zhǐ huī shǐ hū dōu bù huā tǎ hǎi tiē mù ér tóng zhī tài bù huā gòu biàn shì jué xiè sòng jīng shī zhǎn yǐ xùn

这句话大意是:明日丁丑,阿速卫指挥使忽都不花、塔海帖木儿、同知太不花构变,事觉,械送京师,斩以徇。

jǐ mǎo yǔ wáng chán qián jūn yù yú yú hé běi wǒ shī fèn jī bài zhī zhuī zhì hóng qiáo běi

这句话大意是:己卯,与王禅前军遇于榆河北,我师奋击,败之,追至红桥北。

wáng chán jiāng shū mì fù shǐ ā là tiē mù ér zhǐ huī hū dōu tiē mù ér yǐn bīng huì zhàn

这句话大意是:王禅将枢密副使阿剌帖木儿、指挥忽都帖木儿引兵会战。

ā là tiē mù ér zhí gē rù cì yàn tiě mù r cè shēn yǐ dāo gé qí gē jiù zhuó zhī zhōng zuǒ bì

这句话大意是:阿剌帖木儿执戈入刺,燕铁木儿侧身以刀格其戈,就斫之,中左臂。

bù jiàng hé shàng chí jī hū dōu tiē mù ér yì zhōng zuǒ bì

这句话大意是:部将和尚驰击忽都帖木儿,亦中左臂。

èr rén xiāo jiàng yě dí wèi duó qì suì què

这句话大意是:二人骁将也,敌为夺气,遂却。

yīn jù hóng qiáo

这句话大意是:因据红桥。

liǎng jūn zǔ shuǐ ér zhèn mìng shàn shè zhě shè zhī suì tuì shī yú bái fú nán

这句话大意是:两军阻水而阵,命善射者射之,遂退,师于白浮南。

mìng zhī yuàn yě sù dá r bā dōu ér yì nè sī děng fēn wèi sān duì zhāng liǎng yì yǐ jiǎo zhī dí jūn bài zǒu

这句话大意是:命知院也速答儿,八都儿、亦讷思等分为三队,张两翼以角之,敌军败走。

xīn sì dí jūn fù hé áo zhàn yú bái fú zhī yě zhōu xuán chí tū gē jǐ jiá mó

这句话大意是:辛巳,敌军复合,鏖战于白浮之野,周旋驰突,戈戟戛摩。

yàn tiě mù r shǒu bì qī rén

这句话大意是:燕铁木儿手毙七人。

huì rì bū duì lěi ér sù

这句话大意是:会日晡,对垒而宿。

yè èr gǔ qiǎn ā là tiē mù ér bèi lún chì yuè lái jí jiāng jīng ruì bǎi qí gǔ zào shè qí yíng dí zhòng jīng rǎo hù zì xiāng jī zhì dàn shǐ wù rén mǎ sǐ shāng wú shù

这句话大意是:夜二鼓,遣阿剌帖木儿、孛伦赤、岳来吉将精锐百骑鼓噪射其营,敌众惊扰,互自相击,至旦始悟,人马死伤无数。

míng rì tiān dà wù huò dí zú èr rén yún wáng chán děng tuō shēn cuàn shān gǔ yǐ

现代白话:明日,天大雾,获敌卒二人,云王禅等脱身窜山谷了。

guǐ wèi tiān qīng míng wáng chán jí sàn zú chéng liè chū shān wǒ shī zhù bái fú xi jiān bì bù dòng

这句话大意是:癸未,天清明,王禅集散卒成列出山,我师驻白浮西,坚壁不动。

shì yè yòu mìng sā dūn qián jūn rào qí hòu bù qǔ bā dōu ér yā qí qián jiā yíng chuī tóng jiǎo yǐ zhèn dàng zhī dí bù wù ér luàn zì xiāng wō jī sān gǔ hòu nǎi xi dùn

这句话大意是:是夜,又命撒敦潜军绕其后,部曲八都儿压其前,夹营吹铜角以震荡之,敌不悟而乱,自相挝击,三鼓后乃西遁。

chí míng zhuī jí chāng píng běi zhǎn shǒu shù qiān jí jiàng zhě wàn yú rén

这句话大意是:迟明,追及昌平北,斩首数千级,降者万余人。

dì qiǎn cì shàng zūn yù zhǐ yuē chéng xiàng měi zhàn qīn mào shǐ shí tuō yǒu bù yú qí ruò zōng shè hé

这句话大意是:帝遣赐上尊,谕旨曰:“丞相每战亲冒矢石,脱有不虞,其若宗社何!

zì jīn hòu dàn píng gāo dū zhàn chá jiàng shì zhī yòng mìng bù yòng mìng zhě yǐ shǎng fá zhī kě yě

这句话大意是:自今后但凭高督战,察将士之用命不用命者以赏罚之可也。

duì yuē chén yǐ shēn xiān zhī wèi zhū jiāng fǎ

这句话大意是:”对曰:“臣以身先之,为诸将法。

gǎn hòu zhě jūn fǎ cóng shì

这句话大意是:敢后者军法从事。

tuō zhī zhū jiāng wàn yī shī lì huǐ jiāng hé jí

这句话大意是:托之诸将,万一失利,悔将何及!

shì rì dí jūn zài zhàn zài běi wáng chán dān qí wáng mìng

这句话大意是:”是日,敌军再战再北,王禅单骑亡命。

yě sù dá r yě bù lún sā dūn zhuī zhī jiù mìng yě sù dá r jí qiān yuàn chè lǐ tiē mù ér tǒng zú sān wàn shǒu jū yōng guān hái zhì chāng píng nán

这句话大意是:也速答儿、也不伦、撒敦追之,就命也速答儿及佥院彻里帖木儿统卒三万守居庸关,还至昌平南。

é bào gǔ běi kǒu bù shǒu shàng dōu jūn lüè shí cáo

这句话大意是:俄报古北口不守,上都军掠石槽。

bǐng xū qiǎn sā dūn wèi xiān qū yàn tiě mù r yǐ dà jūn jì qí hòu zhì shí cáo

这句话大意是:丙戌,遣撒敦为先驱,燕铁木儿以大军继其后,至石槽。

dí jūn fāng chuī yǎn qí bù bèi zhí rǒu zhī dà jūn bìng jìn zhuī jī sì shí lǐ zhì niú tóu shān qín fù mǎ bó luó tiē mù ér píng zhāng měng gǔ dá shī yá shī tiē mù ér yuàn shǐ sā r tǎo wēn děng xiàn fú què xià lù zhī

这句话大意是:敌军方炊,掩其不备,直蹂之,大军并进,追击四十里,至牛头山,擒驸马孛罗帖木儿,平章蒙古答失、牙失帖木儿,院使撒儿讨温等,献俘阙下,戮之。

gè wèi jiàng shì jiàng zhě bù kě shèng jì yú bīng bēn cuàn

这句话大意是:各卫将士降者不可胜纪,余兵奔窜。

yè qiǎn sā dūn xí zhī zhú chū gǔ běi kǒu

这句话大意是:夜遣撒敦袭之,逐出古北口。

dīng hài tū mǎn dié r jí zhū wáng yě xiān tiē mù ér jūn xiàn tōng zhōu jiāng xí jīng shī yàn tiě mù r jí yǐn jūn hái

这句话大意是:丁亥,秃满迭儿及诸王也先帖木儿军陷通州,将袭京师,燕铁木儿急引军还。

shí yuè jǐ chǒu shuò rì jiāng hūn zhì tōng zhōu chéng qí chū zhì jī zhī dí jūn láng bèi zǒu dù lù hé

这句话大意是:十月己丑朔,日将昏,至通州,乘其初至击之,敌军狼狈走渡潞河。

gēng yín jiā hé ér jūn

这句话大意是:庚寅,夹河而军。

dí liè zhí shǔ jiē yī yǐ zhān yī rán huǒ wèi yí bīng yè dùn

这句话大意是:敌列植黍秸,衣以毡衣,然火为疑兵,夜遁。

xīn mǎo lǜ shī dù hé zhuī zhī

这句话大意是:辛卯,率师渡河追之。

guǐ sì zhù tán zi shān zhī zǎo lín yě xiān tiē mù ér tū mǎn dié r hé yáng dí wáng tài píng guó wáng duǒ luó tái píng zhāng tǎ hǎi jūn lái dòu shì jiē shū sǐ zhàn

这句话大意是:癸巳,驻檀子山之枣林,也先帖木儿、秃满迭儿合阳翟王太平、国王朵罗台、平章塔海军来斗,士皆殊死战。

zhì wǎn táng qí shì xiàn zhèn shā tài píng sǐ zhě bì yě yú bīng xiāo kuì

这句话大意是:至晚,唐其势陷阵,杀太平,死者蔽野,余兵宵溃。

yǐ ér sā dūn jiāng qīng bīng yào zhī fú jí ér hái

这句话大意是:已而撒敦将轻兵要之,弗及而还。

yǐ wèi shàng dōu zhū wáng hū là tái zhǐ huī ā là tiě mù r ān tóng rù zǐ jīng guān fàn liáng xiāng yóu qí bī nán chéng

这句话大意是:乙未,上都诸王忽剌台,指挥阿剌铁木儿、安童入紫荆关,犯良乡,游骑逼南城。

yàn tiě mù r jí lǜ zhū jiàng bīng xún běi shān ér xi lìng tuō xián xì náng shèng cuò dòu yǐ sì mǎ shì xíng qiě shí chén yè jiān chéng zhì yú lú gōu hé

这句话大意是:燕铁木儿即率诸将兵循北山而西,令脱衔系囊,盛莝豆以饲马,士行且食,晨夜兼程,至于卢沟河。

hū là tái wén zhī wàng fēng xi zǒu

这句话大意是:忽剌台闻之,望风西走。

shì rì kǎi xuán rù zì sù qīng mén dōu rén luó bài mǎ shǒu yǐ xiè gēng shēng zhī huì

这句话大意是:是日凯旋,入自肃清门,都人罗拜马首,以谢更生之惠。

yàn tiě mù r yuē cǐ jiē tiān zǐ wēi líng wú hé lì yān

现代白话:燕铁木儿曰:“此皆天子威灵,我何力呢。

rù jiàn dì dà yuè cì yàn xìng shèng diàn jìn huān ér ba

这句话大意是:”入见,帝大悦,赐燕兴圣殿,尽欢而罢。

cì tài píng wáng huáng jīn yìn bìng jiàng zhì shū jí cì yù pán lóng yī zhū yī bǎo zhū jīn yāo dài děng wù

这句话大意是:赐太平王黄金印,并降制书及赐玉盘、龙衣、珠衣、宝珠、金腰带等物。

shì rì sā dūn qiǎn bào tū mǎn dié r jūn fù rù gǔ běi kǒu yàn tiě mù r suì yǐ shī fù zhī zhàn yú tán zhōu nán yě bài zhī

这句话大意是:是日,撒敦遣报秃满迭儿军复入古北口,燕铁木儿遂以师赴之,战于檀州南野,败之。

dōng lù měng gǔ wàn hù hā là nà huái lǜ huī xià wàn rén jiàng yú bīng dōng kuì tū mǎn dié r zǒu hái liáo dōng

这句话大意是:东路蒙古万户哈剌那怀率麾下万人降,余兵东溃,秃满迭儿走还辽东。

huò hū là tái ā là tiē mù ér ān tóng duǒ luó tái tǎ hǎi děng lù zhī

这句话大意是:获忽剌台、阿剌帖木儿、安童、朵罗台、塔海等戮之。

xiān shì qí wáng yuè lǔ tiē mù ér dōng lù měng gǔ yuán shuài bù huā tiē mù ér wén wén zōng jí wèi nǎi qǐ bīng qū shàng dōu wéi zhī

这句话大意是:先是,齐王月鲁帖木儿、东路蒙古元帅不花帖木儿闻文宗即位,乃起兵趋上都围之。

shí shàng dōu lǚ bài shì cù

这句话大意是:时上都屡败势蹙。

rén yín dào là shā ròu tǎn fèng huáng dì bǎo chū qǐng sǐ

这句话大意是:壬寅,倒剌沙肉袒奉皇帝宝出请死。

qí wáng diào bīng hù sòng zhì jīng shī

这句话大意是:齐王调兵护送至京师。

gēng xū wén zōng yù xìng shèng diàn shòu huáng dì bǎo xià dào là shā yú yù

这句话大意是:庚戌,文宗御兴圣殿,受皇帝宝,下倒剌沙于狱。

liǎng dū píng

这句话大意是:两都平。

dīng sì jiā yàn tiě mù r yǐ dá là hǎn zhī hào shǐ qí shì shì zǐ sūn xí zhī

这句话大意是:丁巳,加燕铁木儿以答剌罕之号,使其世世子孙袭之。

réng cì zhū yī èr qī bǎo shù dài yī bái jīn wèng yī huáng jīn píng èr hǎi dōng bái gǔ yī qīng hú sān bái yīng yī bào èr shí

这句话大意是:仍赐珠衣二、七宝束带一、白金瓮一、黄金瓶二、海东白鹘一、青鹘三、白鹰一、豹二十。

shí èr yuè zhì lóng yì wèi mìng lǐng qí shì

这句话大意是:十二月,置龙翊卫,命领其事。

xiān shì zhì zhì èr nián yǐ qīn chá wèi shì duō wèi qiān hù suǒ zhě fán sān shí wǔ gù fēn zhì zuǒ yòu èr wèi zhì shì yòu xī wèi lóng yì wèi

这句话大意是:先是,至治二年,以钦察卫士多,为千户所者凡三十五,故分置左右二卫,至是又析为龙翊卫。

èr nián lì dū du fǔ yǐ tǒng zuǒ yòu qīn chá lóng yì sān wèi hā là lǔ dōng lù měng gǔ èr wàn hù fǔ dōng lù měng gǔ yuán shuài fǔ ér yǐ yàn tiě mù r jiān tǒng zhī xún shēng wèi dà dū dū fǔ

这句话大意是:二年,立都督府,以统左、右钦察、龙翊三卫,哈剌鲁东路蒙古二万户府,东路蒙古元帅府,而以燕铁木儿兼统之,寻升为大都督府。

yàn tiě mù r qǐ jiě xiāng yìn hái sù wèi dì miǎn zhī yuē qīng yǐ wèi shěng yuàn wéi wèi rù tái qí tīng hòu mìng

这句话大意是:燕铁木儿乞解相印还宿卫,帝勉之曰:“卿已为省院,惟未入台,其听后命。

èr yuè qiān yù shǐ dài fū yī qián kāi fǔ yí tóng sān sī shàng zhù guó lù jūn guó zhòng shì tài píng wáng

这句话大意是:”二月,迁御史大夫,依前开府仪同三司、上柱国、录军国重事、太平王。

wèi jǐ fù bài zhōng shū yòu chéng xiàng jiān xiū guó shǐ zhī shū mì yuàn shì lǐng dū du fǔ lóng yì shì wèi qīn jūn dōu zhǐ huī shǐ sī shì jiù pèi yuán jiàng hǔ fú yī qián kāi fǔ yí tóng sān sī shàng zhù guó lù jūn guó zhòng shì dá là hǎn tài píng wáng

这句话大意是:未几,复拜中书右丞相、监修国史、知枢密院事、领都督府龙翊侍卫亲军都指挥使司事,就佩元降虎符,依前开府仪同三司、上柱国、录军国重事、答剌罕、太平王。

xiān shì wén zōng yǐ tiān xià jì dìng kě xíng chū zhì qiǎn zhì shū shì yù shǐ sā dí yíng dà xiōng míng zōng yú mò běi

这句话大意是:先是,文宗以天下既定,可行初志,遣治书侍御史撒迪迎大兄明宗于漠北。

sān yuè xīn yǒu nǎi zhào yàn tiě mù r hù xǐ bǎo běi shàng

这句话大意是:三月辛酉,乃诏燕铁木儿护玺宝北上。

míng zōng jiā qí gōng

这句话大意是:明宗嘉其功。

wǔ yuè tè bài kāi fǔ yí tóng sān sī shàng zhù guó lù jūn guó zhòng shì zhōng shū yòu chéng xiàng jiān xiū guó shǐ dà dū dū lǐng lóng yì qīn jūn dōu zhǐ huī shǐ shì dá là hǎn tài píng wáng

这句话大意是:五月,特拜开府仪同三司、上柱国、录军国重事、中书右丞相、监修国史、大都督、领龙翊亲军都指挥使事、答剌罕、太平王。

liù yuè jiā bài tài shī yú rú gù

这句话大意是:六月,加拜太师,余如故。

cóng míng zōng nán hái

这句话大意是:从明宗南还。

bā yuè shuò míng zōng cì wáng hū chá dōu zhī de wén zōng yǐ huáng tài zǐ jiàn

这句话大意是:八月朔,明宗次王忽察都之地,文宗以皇太子见。

gēng yín míng zōng bào bēng

这句话大意是:庚寅,明宗暴崩。

yàn tiě mù r yǐ huáng hòu mìng fèng huáng dì xǐ bǎo shòu wén zōng jí qū ér hái zhòu zé lǜ sù wèi shì yǐ hù cóng yè zé gōng huàn jiǎ zhòu rào wò diàn xún hù

这句话大意是:燕铁木儿以皇后命奉皇帝玺宝授文宗,疾驱而还,昼则率宿卫士以扈从,夜则躬擐甲胄绕幄殿巡护。

guǐ sì dá shàng dōu

这句话大意是:癸巳,达上都。

suì yǔ zhū wáng dà chén chén quàn fù zhèng dà wèi

这句话大意是:遂与诸王大臣陈劝复正大位。

jǐ hài wén zōng fù jí wèi yú shàng dōu

这句话大意是:己亥,文宗复即位于上都。

shí èr yuè dīng hài

这句话大意是:十二月丁亥,。

wén zōng yǐ yàn tiě mù r yǒu dà xūn láo yú wáng shì

这句话大意是:文宗以燕铁木儿有大勋劳于王室,。

fēng qí zēng zǔ fù bān dōu chá lì yáng wáng

这句话大意是:封其曾祖父班都察溧阳王,。

zēng zǔ bǐ yù lóng chè lì yáng wáng fū rén

这句话大意是:曾祖妣玉龙彻溧阳王夫人,。

zǔ fù tǔ tǔ hā shēng wáng

这句话大意是:祖父土土哈升王,。

zǔ bǐ tài tǎ nǐ shēng wáng fū rén

这句话大意是:祖妣太塔你升王夫人,。

fù chuáng wù r yáng wáng

这句话大意是:父床兀儿扬王,。

mǔ yě xiān tiè nǐ gōng zhǔ chá jí r bìng wèi yáng wáng fū rén

这句话大意是:母也先帖你、公主察吉儿并为扬王夫人。

sān nián èr yuè wén zōng yù zhāo qí xūn zhào mìng lǐ bù shàng shū mǎ zǔ cháng zhì wén lì shí yú běi jiāo

这句话大意是:三年二月,文宗欲昭其勋,诏命礼部尚书马祖常制文立石于北郊。

zhì shùn yuán nián wǔ yuè yǐ chǒu dì yòu yǐ lǚ bān chǒng shù wèi zú yǐ bào dà xūn xià zhào mìng dú wèi chéng xiàng yǐ zūn yì zhī

这句话大意是:至顺元年五月乙丑,帝又以屡颁宠数未足以报大勋,下诏命独为丞相以尊异之。

lüè yuē yàn tiě mù r xūn láo wéi jiù zhōng yǒng duō móu fèn dà yì yǐ chéng gōng zhì zhì píng yú jī yuè yi zhuān dú yùn yǐ zhòng bǐng jūn

这句话大意是:略曰:“燕铁木儿勋劳惟旧,忠勇多谋,奋大义以成功,致治平于期月,宜专独运,以重秉钧。

shòu yǐ kāi fǔ yí tóng sān sī shàng zhù guó tài shī tài píng wáng dá là hǎn zhōng shū yòu chéng xiàng lù jūn guó zhòng shì jiān xiū guó shǐ tí diào yàn wáng gōng xiāng fǔ shì dà dū dū lǐng lóng yì qīn jūn dōu zhǐ huī shǐ sī shì

这句话大意是:授以开府仪同三司、上柱国、太师、太平王、答剌罕、中书右丞相、录军国重事、监修国史、提调燕王宫相府事、大都督、领龙翊亲军都指挥使司事。

fán hào lìng xíng míng xuǎn fǎ qián liáng zào zuò yī qiè zhōng shū zhèng wù xī tīng zǒng cái

这句话大意是:凡号令、刑名、选法、钱粮、造作,一切中书政务,悉听总裁。

zhū wáng gōng zhǔ fù mǎ jìn shì rén yuán dà xiǎo zhū yá mén guān yuán rén děng gǎn yǒu gé yuè wén zòu yǐ wéi zhì lùn

这句话大意是:诸王、公主、驸马、近侍人员,大小诸衙门官员人等,敢有隔越闻奏,以违制论。

liù yuè zhī shū mì yuàn shì kuò chè bó tuì tuì mù r děng shí rén è qí quán shì zhī zhòng yù móu hài zhī

这句话大意是:六月,知枢密院事阔彻伯、脱脱木儿等十人恶其权势之重,欲谋害之。

yě de mí shī tuō mí yǐ qí móu gào yàn tiě mù r jí lǜ qīn chá jūn yǎn bǔ àn wèn jiē zhū zhī

这句话大意是:也的迷失、脱迷以其谋告燕铁木儿,即率钦察军掩捕按问,皆诛之。

èr nián èr yuè wèi jiàn dì yú xìng shèng gōng zhī xī nán

这句话大意是:二年二月,为建第于兴圣宫之西南。

sān yuè cì yīng fāng bǎi rén

这句话大意是:三月,赐鹰坊百人。

shí yī yuè guǐ wèi zhào yǎng qí zi tǎ là hǎi wèi zi

这句话大意是:十一月癸未,诏养其子塔剌海为子。

xīn yǒu yǐ yàn tiě mù r jiān kuí zhāng gé dà xué shì lǐng kuí zhāng gé xué shì yuàn shì

这句话大意是:辛酉,以燕铁木儿兼奎章阁大学士,领奎章阁学士院事。

cì lóng qìng zhōu zhī liú bēi yuán chí shuǐ wèi tǔ tián

这句话大意是:赐龙庆州之流杯圆池水硙土田。

yòu cì píng jiāng sōng jiāng jiāng yīn lú chǎng dàng shān shā tú shā tián děng dì

这句话大意是:又赐平江、松江、江阴芦场、簜山、沙涂、沙田等地。

yīn yán píng jiāng sōng jiāng wéi tián wǔ bǎi qǐng yǒu jī liáng qī qiān qī bǎi shí yuàn zēng wèi wàn dàn rù guān yǐ suǒ de yú mǐ shàn dì sā dūn zhào cóng zhī

这句话大意是:因言平江、松江圩田五百顷有奇,粮七千七百石,愿增为万石入官,以所得余米赡弟撒敦,诏从之。

sì nián wén zōng dà jiàn yí zhào lì xiōng míng zōng zhī zǐ

这句话大意是:四年,文宗大渐,遗诏立兄明宗之子。

yǐ ér wén zōng bēng míng zōng cì zǐ yì lín zhì bān jí wèi sì shí sān rì ér bēng

这句话大意是:已而文宗崩,明宗次子懿璘质班即位,四十三日而崩。

wén zōng hòu lín cháo

这句话大意是:文宗后临朝。

yàn tiě mù r yǔ qún chén yì lì wén zōng zi yàn tiè gǔ sī

这句话大意是:燕铁木儿与群臣议立文宗子燕帖古思。

wén zōng hòu yuē tiān wèi zhì zhòng wú r nián fāng yòu chōng qǐ néng rèn yé

现代白话:文宗后曰:“天位至重,我儿年方幼冲,岂能任耶!

míng zōng yǒu zi tuǒ huan tiè mù ěr chū jū guǎng xī jīn nián shí sān yǐ kě sì dà tǒng

现代白话:明宗有子妥欢帖睦你,出居广西,今年十三了,可嗣大统。

yú shì fèng tài hòu mìng zhào hái jīng shī zhì liáng xiāng jù lǔ bù yíng zhī

这句话大意是:”于是奉太后命,召还京师,至良乡,具卤簿迎之。

yàn tiě mù r yǔ zhī bìng mǎ ér xíng yú mǎ shàng jǔ biān zhǐ huà gào yǐ guó jiā duō nàn qiǎn shǐ fèng yíng zhī gù

这句话大意是:燕铁木儿与之并马而行,于马上举鞭指画,告以国家多难遣使奉迎之故。

ér tuǒ huan tiè mù ěr zú wú yī yǔ chou zhī

现代白话:而妥欢帖睦你卒无一语酬之。

yàn tiě mù r yí qí yì bù kě cè qiě míng zōng zhī bēng shí yǔ nì móu kǒng qí jí wèi zhī hòu zhuī jǔ qián shì gù sù liú shù yuè ér xīn zhì rì yǐ mào luàn

这句话大意是:燕铁木儿疑其意不可测,且明宗之崩,实与逆谋,恐其即位之后追举前事,故宿留数月,而心志日以瞀乱。

xiān shì yàn tiě mù r zì bǐng dà quán yǐ lái xié zhèn zhǔ zhī wēi sì yì wú jì

这句话大意是:先是,燕铁木儿自秉大权以来,挟震主之威,肆意无忌。

yī yàn huò zǎi shí sān mǎ qǔ tài dìng dì hòu wèi fū rén qián hòu shàng zōng shì zhī nǚ sì shí rén huò yǒu jiāo lǐ sān rì jù qiǎn guī zhě ér hòu fáng chōng chì bù néng jǐn shi

这句话大意是:一宴或宰十三马,取泰定帝后为夫人,前后尚宗室之女四十人,或有交礼三日遽遣归者,而后房充斥不能尽识。

yī rì yàn zhào shì yán jiā nán nǚ liè zuò míng yuān yāng huì

这句话大意是:一日宴赵世延家,男女列坐,名鸳鸯会。

jiàn zuò yú yī fù sè shén lì wèn yuē cǐ wèi shuí

这句话大意是:见座隅一妇色甚丽,问曰:“此为谁?

yì yù yǔ jù guī

这句话大意是:”意欲与俱归。

zuǒ yòu yuē cǐ tài shī jiā rén yě

这句话大意是:左右曰:“此太师家人也。

zhì shì huāng yín rì shén tǐ léi ruò xuè ér hōng

这句话大意是:”至是荒淫日甚,体羸溺血而薨。

yàn tiě mù r jì sǐ tuǒ huan tiè mù ěr shǐ jí wèi shì wèi shùn dì

现代白话:燕铁木儿既死,妥欢帖睦你始即位,是为顺帝。

nǎi yǐ sā dūn wèi zuǒ chéng xiàng táng qí shì wèi yù shǐ dài fū

这句话大意是:乃以撒敦为左丞相,唐其势为御史大夫。

yuán tǒng èr nián sì yuè mìng táng qí shì zǒng guǎn gāo lí nǚ zhí hàn jūn wàn hù fǔ dá lǔ huā chì

这句话大意是:元统二年四月,命唐其势总管高丽女直汉军万户府达鲁花赤。

shòu sā dūn kāi fǔ yí tóng sān sī shàng zhù guó lù jūn guó zhòng shì dá là hǎn róng wáng tài fù zhōng shū zuǒ chéng xiàng cì lú zhōu lù wèi shí yì yòu shì shì zǐ sūn jiǔ sǐ

这句话大意是:授撒敦开府仪同三司、上柱国、录军国重事、答剌罕、荣王、太傅、中书左丞相,赐庐州路为食邑,宥世世子孙九死。

zèng yàn tiě mù r tài shī gōng zhōng kāi jì hóng mó tóng dé xié yùn zuǒ mìng gōng chén kāi fǔ yí tóng sān sī tài shī zhōng shū yòu chéng xiàng shàng zhù guó zhuī fēng dé wáng shì zhōng wǔ

这句话大意是:赠燕铁木儿太师、公忠开济弘谟同德协运佐命功臣、开府仪同三司、太师、中书右丞相、上柱国,追封德王,谥忠武。

zhì yuán yuán nián sān yuè lì yàn tiě mù ér nǚ bó yá wú shì wèi huáng hòu

现代白话:至元元年三月,立燕铁木儿女伯牙我氏为皇后。

shì shí sā dūn yǐ sǐ táng qí shì wèi zhōng shū zuǒ chéng xiàng bó yán dú yòng shì

这句话大意是:是时,撒敦已死,唐其势为中书左丞相,伯颜独用事。

táng qí shì fèn yuē tiān xià běn wǒ jiā tiān xià yě bó yán hé rén ér wèi jū wú shàng

现代白话:唐其势忿曰:“天下本我家天下也,伯颜何人,而位居我上!

suì yǔ sā dūn dì dá lǐ qián xù yì xīn jiāo tōng suǒ qīn zhū wáng huang huǒ tiē mù ér móu yuán lì yǐ wēi shè jì

这句话大意是:”遂与撒敦弟答里潜蓄异心,交通所亲诸王晃火帖木儿,谋援立以危社稷。

dì shù zhào dá lǐ bù zhì

这句话大意是:帝数召答里不至。

tán wáng chè chè tū suì fā qí móu

这句话大意是:郯王彻彻秃遂发其谋。

liù yuè sān shí rì táng qí shì fú bīng dōng jiāo shēn lǜ yǒng shì tū rù gōng què

这句话大意是:六月三十日,唐其势伏兵东郊,身率勇士突入宫阙。

bó yán jí wán zhě tiē mù ér dìng zhù kuò lǐ jí sī děng yǎn bǔ huò zhī

这句话大意是:伯颜及完者帖木儿、定住、阔里吉思等掩捕获之。

táng qí shì jí qí dì tǎ là hǎi jiē fú zhū

这句话大意是:唐其势及其弟塔剌海皆伏诛。

ér qí dǎng běi bēn dá lǐ suǒ dá lǐ jí yīng yǐ bīng shā shǐ zhě hā r hā lún ā lǔ huī yòng yǐ mà qí

这句话大意是:而其党北奔答里所,答里即应以兵,杀使者哈儿哈伦、阿鲁灰用以祃旗。

dì qiǎn ā bì yù zhī yòu shā ā bì ér lǜ qí dǎng hé shàng là là děng nì zhàn wèi shuò sī jiān huǒ ér huī hā là nà hǎi děng suǒ bài suì bēn huang huǒ tiē mù ér

这句话大意是:帝遣阿弼谕之,又杀阿弼,而率其党和尚、剌剌等逆战,为搠思监、火儿灰、哈剌那海等所败,遂奔晃火帖木儿。

mìng bó luó huang huǒ ér bù huā zhuī xí zhī lì qióng shì cù ā lǔ hún chá zhí dá lǐ děng sòng shàng dōu lù zhī

这句话大意是:命孛罗、晃火儿不花追袭之,力穷势促,阿鲁浑察执答里等送上都戮之。

huang huǒ tiē mù ér zì shā

这句话大意是:晃火帖木儿自杀。

qiè xuē guān ā chá chì yì yù táng qí shì zhī móu yù shā bó yán hòu qín fù yǒu sī jù fú qí gū fú zhū

这句话大意是:怯薛官阿察赤亦预唐其势之谋,欲杀伯颜,后擒付有司,具伏其辜,伏诛。

chū táng qí shì shì bài bèi qín pān zhé diàn kǎn bù kěn chū

这句话大意是:初,唐其势事败被擒,攀折殿槛不肯出。

tǎ là hǎi zǒu nì huáng hòu zuò xia hòu bì zhī yǐ yī zuǒ yòu yè chū zhǎn zhī xuè jiàn hòu yī

这句话大意是:塔剌海走匿皇后坐下,后蔽之以衣,左右曳出斩之,血溅后衣。

bó yán zòu yuē qǐ yǒu xiōng dì wèi nì ér huáng hòu dǎng zhī zhě

这句话大意是:伯颜奏曰:“岂有兄弟为逆而皇后党之者!

bìng zhí hòu

这句话大意是:”并执后。

hòu hū dì yuē bì xià jiù wǒ

这句话大意是:后呼帝曰:“陛下救我!

dì yuē rǔ xiōng dì wèi nì qǐ néng xiāng jiù yá

现代白话:”帝曰:“你兄弟为逆,岂能相救邪!

nǎi qiān huáng hòu chū gōng xún zhèn zhī yú kāi píng mín shè suì bù lù táng qí shì jiā

这句话大意是:”乃迁皇后出宫,寻鸩之于开平民舍,遂簿录唐其势家。

bó yán

这句话大意是:伯颜。

bó yán miè r jí shì

这句话大意是:伯颜,蔑儿吉氏。

zēng dà fù tàn mǎ hā r jǐ shì sù wèi

这句话大意是:曾大父探马哈儿,给事宿卫。

dà fù chēng hǎi cóng xiàn zōng fá sòng mò yú wáng shì

这句话大意是:大父称海,从宪宗伐宋,殁于王事。

fù jǐn zhǐ r zǒng sù wèi lóng fú tài hòu gōng

这句话大意是:父谨只儿,总宿卫隆福太后宫。

bó yán hóng yì shēn chén míng dá guǒ duàn

这句话大意是:伯颜弘毅深沉,明达果断。

nián shí wǔ fèng chéng zōng mìng shì wǔ zōng yú fān dǐ

这句话大意是:年十五,奉成宗命侍武宗于藩邸。

dà dé sān nián cóng běi zhēng hǎi dōu

这句话大意是:大德三年,从北征海都。

wǔ nián cóng zhì dié qiè lǐ gǔ zhī de lì zhàn yòu zhì hā là tǎ zhī de lèi jié gōng wèi zhū jiāng xiān

这句话大意是:五年,从至迭怯里古之地,力战,又至哈剌塔之地,累捷,功为诸将先。

shí nián wò luō sī shī bān děng táo bèn chá bā r zhī de wǔ zōng mìng bó yán zhuī jiàng zhī

这句话大意是:十年,斡罗思、失班等逃奔察八儿之地,武宗命伯颜追降之。

shí yī nián wǔ zōng dà huì zhū wáng fù mǎ yú hé lín xī hào yuē bó yán bá dōu r

这句话大意是:十一年,武宗大会诸王驸马于和林,锡号曰伯颜拔都儿。

wǔ zōng jí wèi bài lì bù shàng shū é gǎi shàng fú yuàn shǐ yòu bài yù shǐ zhōng chéng

这句话大意是:武宗即位,拜吏部尚书,俄改尚服院使,又拜御史中丞。

zhì dà èr nián shí yī yuè bài shàng shū píng zhāng zhèng shì tè cì jiāo lóng hǔ fú lǐng yòu wèi ā sù qīn jūn dōu zhǐ huī shǐ sī dá lǔ huā chì

这句话大意是:至大二年十一月,拜尚书平章政事,特赐蛟龙虎符,领右卫阿速亲军都指挥使司达鲁花赤。

sān nián jiā tè jìn

这句话大意是:三年,加特进。

yán yòu sān nián rén zōng mìng wèi zhōu wáng cháng shì fǔ cháng shì

这句话大意是:延祐三年,仁宗命为周王常侍府常侍。

sì nián bài jiāng nán xíng tái yù shǐ zhōng chéng

这句话大意是:四年,拜江南行台御史中丞。

wǔ nián jiù shēng yù shǐ dài fū

这句话大意是:五年,就升御史大夫。

liù nián bài jiāng zhè xíng shěng píng zhāng zhèng shì

这句话大意是:六年,拜江浙行省平章政事。

qī nián bài shǎn xī xíng tái yù shǐ dài fū

这句话大意是:七年,拜陕西行台御史大夫。

zhì zhì èr nián fù qiān nán tái yù shǐ dài fū

这句话大意是:至治二年,复迁南台御史大夫。

tài dìng èr nián qiān jiāng xī xíng shěng píng zhāng zhèng shì

这句话大意是:泰定二年,迁江西行省平章政事。

sān nián qiān hé nán xíng shěng píng zhāng zhèng shì

这句话大意是:三年,迁河南行省平章政事。

jiù suǒ cì hé nán tián wǔ qiān qǐng yǐ èr qiān qǐng fèng dì shī zhù lí bā bǎi qǐng zhù gěi sù wèi zì qǔ bù jí qí bàn

这句话大意是:旧所赐河南田五千顷,以二千顷奉帝师祝厘,八百顷助给宿卫,自取不及其半。

sù jiān wán háo cháng dú mín zhě bì shēn zhì zhī

这句话大意是:宿奸顽豪尝毒民者,必深治之。

zhì hé yuán nián qī yuè tài dìng dì bēng

这句话大意是:致和元年七月,泰定帝崩。

bā yuè chéng xiàng yàn tiě mù r qiǎn míng lǐ dǒng ā yíng lì wǔ zōng zǐ huái wáng yú jiāng líng dào guò hé nán shǐ yǐ móu mì gào bó yán

这句话大意是:八月,丞相燕铁木儿遣明里董阿迎立武宗子怀王于江陵,道过河南,使以谋密告伯颜。

bó yán tàn yuē cǐ wú jūn zhī zǐ yě

现代白话:伯颜叹曰:“此我君之子也。

wú sù hé wǔ huáng hòu ēn wěi yǐ xīn lǚ jīn jué wèi zhì cǐ fēi jì wàn yī wèi jǐ fù guì jì dà yì suǒ lín hé gǎn gù wàng

现代白话:我夙荷武皇厚恩,委以心膂,今爵位至此,非觊万一为己富贵计,大义所临,曷敢顾望。

jí jí liáo shǔ míng gào yǐ gù

这句话大意是:”即集僚属明告以故。

yú shì kuài jì cāng lǐn fǔ kù gǔ sù jīn bó zhī shù shèng yú gòng yù láo xì shàn xiū tú lǚ wěi jī shì mǎ chú bèi gòng yì zhī xū yǐ jí shǎng lài kào láo zhī yòng mǐ bù bèi zhì

这句话大意是:于是会计仓廪、府库、谷粟、金帛之数,乘舆供御、牢饩膳羞、徒旅委积、士马刍糒供亿之须,以及赏赉犒劳之用,靡不备至。

bù zú zé xí zhōu xiàn mù mín zhé shū míng nián tián zū jí dài shāng rén huò zī yuē bèi xī yǐ cháng

这句话大意是:不足,则檄州县募民折输明年田租,及贷商人货赀,约倍息以偿。

yòu bù zú zé yāo dōng nán cháng fù zhī jīng hé nán zhě zhé zhǐ zhī yǐ gěi qí fèi

这句话大意是:又不足,则邀东南常赋之经河南者,辄止之以给其费。

zhēng fā mín dīng zēng zhì yì mǎ bǔ chéng lǔ jùn háo chí xiū zhàn shǒu zhī jù yán jiào luó chì hòu rì bèi jiān zhí ruì yǔ liáo zuǒ cáo yuàn chóu qí pián yí

这句话大意是:征发民丁,增置驿马,补城橹,浚濠池,修战守之具,严徼逻斥堠,日被坚执锐,与僚佐曹掾筹其便宜。

jí qiǎn méng gē bù huā yǐ qí shì chí gào huái wáng

这句话大意是:即遣蒙哥不花以其事驰告怀王。

yòu shǐ luō lǐ bào yàn tiě mù r yuē gōng jìn lì jīng shī hé nán shì wǒ dāng zì xiào

这句话大意是:又使罗里报燕铁木儿曰:“公尽力京师,河南事我当自效。

bó yán bié mù yǒng shì wǔ qiān rén yǐ yíng dì yú nán ér gōng lè bīng yǐ sì

这句话大意是:”伯颜别募勇士五千人以迎帝于南,而躬勒兵以俟。

cān zhèng tuō bié tái yuē jīn měng gǔ jūn mǎ yǔ sù wèi zhī shì jiē zài shàng dōu ér lìng tàn mǎ chì jūn shǒu zhū ài wú kǒng cǐ shì zhī bù kě chéng yě

现代白话:参政脱别台曰:“今蒙古军马与宿卫之士皆在上都,而令探马赤军守诸隘,我恐此事之不可成也。

wǒ děng tú bǎo xìng mìng tā hé jì zāi

现代白话:我等图保性命,他何计啊?

bó yán bù cóng qí yán

这句话大意是:”伯颜不从其言。

qí yè tuō bié tái shǒu rèn yù shā bó yán wèi biàn bó yán jué suì bá jiàn shā zhī duó qí suǒ bù jūn qì shōu mǎ qiān èr bǎi qí

这句话大意是:其夜,脱别台手刃欲杀伯颜为变,伯颜觉,遂拔剑杀之,夺其所部军器,收马千二百骑。

huái wáng mìng sā lǐ bù huā bài bó yán hé nán xíng shěng zuǒ chéng xiàng

这句话大意是:怀王命撒里不花拜伯颜河南行省左丞相。

huái wáng zhì hé nán bó yán shǔ gāo jiān huàn jiǎ zhòu yǔ bǎi guān fù lǎo dǎo rù xián fǔ fú chēng wàn suì jí shàng qián kòu tóu quàn jìn

这句话大意是:怀王至河南,伯颜属櫜鞬,擐甲胄,与百官父老导入,咸俯伏称万岁,即上前叩头劝进。

huái wáng jiě jīn kǎi yù fú bǎo dāo jí hǎi dōng bái gǔ wén bào cì bó yán

这句话大意是:怀王解金铠、御服、宝刀及海东白鹘、文豹赐伯颜。

míng rì hù cóng běi xíng

这句话大意是:明日扈从北行。

jiǔ yuè huái wáng jí huáng dì wèi shì wéi wén zōng tè jiā bó yán yín qīng róng lù dà fū réng lǐng sù wèi

这句话大意是:九月,怀王即皇帝位,是为文宗,特加伯颜银青荣禄大夫,仍领宿卫。

xún jiā tài wèi cì huáng jīn èr bǎi wǔ shí liǎng bái jīn yī qiān liǎng chǔ bì èr shí wǔ wàn mín jìn kāi fǔ yí tóng sān sī lù jūn guó zhòng shì yù shǐ dài fū zhōng zhèng yuàn shǐ

这句话大意是:寻加太尉,赐黄金二百五十两、白金一千两、楮币二十五万缗,进开府仪同三司、录军国重事、御史大夫、中政院使。

tiān lì èr nián zhēng yuè bài tài bǎo

这句话大意是:天历二年正月,拜太保。

èr yuè jiā shòu chǔ qìng shǐ jiā cì hǔ fú tè shòu zhōng yì shì wèi qīn jūn dōu zhǐ huī shǐ

这句话大意是:二月,加授储庆使,加赐虎符,特授忠翊侍卫亲军都指挥使。

wèi jǐ míng zōng jí wèi wén zōng jū dōng gōng bài tài zǐ zhān shì tài bǎo kāi fǔ rú gù

这句话大意是:未几,明宗即位,文宗居东宫,拜太子詹事、太保,开府如故。

bā yuè bài zhōng shū zuǒ chéng xiàng

这句话大意是:八月,拜中书左丞相。

míng zōng bēng wén zōng sì wèi jiā chǔ zhèng yuàn shǐ

这句话大意是:明宗崩,文宗嗣位,加储政院使。

sān nián zhēng yuè bài zhī shū mì yuàn shì

这句话大意是:三年正月,拜知枢密院事。

zhì shùn yuán nián wén zōng yǐ bó yán gōng dà bù yǒu yì shù bù zú yǐ bào chēng tè mìng shàng shì zǔ kuò kuò chū tài zǐ nǚ sūn yuē bo yán de jīn fēn cì hǔ shì sān bǎi qiè xuē dān bǎi mò ér jí jūn bǎi ā sù jūn bǎi lì zuǒ yòu sù wèi

这句话大意是:至顺元年,文宗以伯颜功大,不有异数不足以报称,特命尚世祖阔阔出太子女孙曰卜颜的斤,分赐虎士三百:怯薛丹百、默而吉军百、阿速军百,隶左右宿卫。

yòu cì huáng jīn shuāng lóng fú juān wén yuē guǎng zhōng xuān yì zhèng jié zhèn wǔ zuǒ yùn gōng chén zǔ yǐ bǎo dài shì wèi míng quàn

这句话大意是:又赐黄金双龙符,镌文曰“广忠宣义正节振武佐运功臣”,组以宝带,世为明券。

yòu mìng fán yàn yǐn shì zhū zōng wáng lǐ

这句话大意是:又命凡宴饮视诸宗王礼。

èr nián bā yuè jìn fēng jùn níng wáng tè jiā shòu shì zhèng fǔ shì zhèng zhuī fēng qí xiān sān shì wèi wáng

这句话大意是:二年八月,进封浚宁王,特加授侍正府侍正,追封其先三世为王。

yòu jiā bó yán zhāo gōng xuān yì wàn hù zhōng yì shì wèi dōu zhǐ huī shǐ

这句话大意是:又加伯颜昭功宣毅万户、忠翊侍卫都指挥使。

sān nián bài tài fù jiā huī zhèng shǐ

这句话大意是:三年,拜太傅,加徽政使。

bā yuè wén zōng bēng

这句话大意是:八月,文宗崩。

shí yuè bó yán fèng tài huáng tài hòu mìng lì míng zōng zhī zǐ yì lín zhì bān shì wèi níng zōng

这句话大意是:十月,伯颜奉太皇太后命,立明宗之子懿璘质班,是为宁宗。

shí yī yuè níng zōng bēng

这句话大意是:十一月,宁宗崩。

sì nián liù yuè shùn dì zhì zì nán fú rù jiàn dà wèi jiā bó yán yì dài zhī gōng bài zhōng shū yòu chéng xiàng shàng zhù guó jiān xiū guó shǐ

这句话大意是:四年六月,顺帝至自南服,入践大位,嘉伯颜翊戴之功,拜中书右丞相、上柱国、监修国史。

yuán tǒng èr nián jìn tài shī kuí zhāng gé dà xué shì lǐng tài shǐ yuàn jiān lǐng sī tiān jiàn wēi wǔ ā sù zhū wèi

这句话大意是:元统二年,进太师、奎章阁大学士,领太史院,兼领司天监、威武、阿速诸卫。

zòu fù jīng yán jiā zhī jīng yán shì

这句话大意是:奏复经筵,加知经筵事。

shí yī yuè jìn fēng qín wáng

这句话大意是:十一月,进封秦王。

jì lǐng tài xǐ zōng yīn yuàn zhōng zhèng yuàn xuān zhèng yuàn lóng xiáng shǐ sī gōng xiāng zhū nèi fǔ zǒng lǐng měng gǔ qīn chá wò luō sī zhū wèi qīn jūn dōu zhǐ huī shǐ

这句话大意是:继领太禧宗禋院、中政院、宣政院、隆祥使司、宫相诸内府,总领蒙古、钦察、斡罗思诸卫亲军都指挥使。

sān nián liù yuè táng qí shì jí qí dì tǎ là hǎi sī xù yì zhì móu wēi shè jì bó yán fèng zhào zhū zhī

这句话大意是:三年六月,唐其势及其弟塔剌海私蓄异志,谋危社稷,伯颜奉诏诛之。

yú dǎng chēng bīng yòu qīn lǜ shī wǎng shàng dōu jī pò qí zhòng

这句话大意是:余党称兵,又亲率师往上都,击破其众。

qī yuè bó yán zhèn shā huáng hòu bó yá wú shì wèi nì táng qí shì tǎ là hǎi yú hòu gōng

现代白话:七月,伯颜鸩杀皇后伯牙我氏,为匿唐其势、塔剌海于后宫。

bó yán nù yuē qǐ yǒu xiōng dì móu bù guǐ ér zǐ mèi dǎng zhī zhě hu

这句话大意是:伯颜怒曰:“岂有兄弟谋不轨而姊妹党之者乎!

suì zhèn zhī

这句话大意是:”遂鸩之。

zhào yù tiān xià yòng guó chū gù shì cì bó yán yǐ dá là hǎn zhī hào bǐ shì xí zhī

这句话大意是:诏谕天下,用国初故事,赐伯颜以答剌罕之号,俾世袭之。

zhì yuán yuán nián

这句话大意是:至元元年,。

bó yán zàn dì lǜ zūn jiù zhāng

这句话大意是:伯颜赞帝率遵旧章,。

zòu qǐn fáng nóng zhī wu

这句话大意是:奏寝妨农之务,。

tíng hǎi nèi tǔ mù yíng zào sì nián

这句话大意是:停海内土木营造四年,。

xi zhāng dé lái wú yě tiě yī nián

这句话大意是:息彰德、莱芜冶铁一年,。

juān jīng qí cáo hù zá yáo

这句话大意是:蠲京圻漕户杂徭,。

jiǎn hé jiān liǎng huái fú jiàn yán é suì shí bā wàn wǔ qiān yǒu qí

这句话大意是:减河间、两淮、福建盐额岁十八万五千有奇,。

zhèn shā mò pín hù jí nán běi jī mín zhì qiān wàn jì

这句话大意是:赈沙漠贫户及南北饥民至千万计,。

dì yǔn ér xíng zhī

这句话大意是:帝允而行之。

qí zhī jīng yán rì dāng jìn jiǎng bì yǔ jiǎng guān fū chén gé yán yǐ jǐn qǐ wò zhī dào

这句话大意是:其知经筵日,当进讲,必与讲官敷陈格言,以尽启沃之道。

tài huáng tài hòu cì dì shí yōng fang yǒu zhǐ xióng lì shì zhū wáng dǐ bó yán lì cí zhì dù wu cóng sǔn yuē

这句话大意是:太皇太后赐第时雍坊,有旨雄丽视诸王邸,伯颜力辞,制度务从损约。

sì nián qiú jiě zhèng bǐng sān gōng jiāo miǎn liú

这句话大意是:四年,求解政柄,三宫交勉留。

wǔ nián shí yuè zhào wèi dà chéng xiàng jiā hào yuán dé shàng fǔ cì qī bǎo yù shū lóng hǔ jīn fú juān kè rú qián

这句话大意是:五年十月,诏为大丞相,加号元德上辅,赐七宝玉书龙虎金符,镌刻如前。

xiān shù rì bó yán miàn zòu qǐng yǐ cì tián suì rù suǒ jī chāo yī wàn dìng zhèn tiè liè jiān mò lín nà lín sān dào yì zhì jí guān běi shí sān yì zhī kùn fá zhě

这句话大意是:先数日,伯颜面奏请以赐田岁入所积钞一万锭,赈帖列坚、末邻、纳邻三道驿置,及关北十三驿之困乏者。

rán bó yán zì zhū táng qí shì zhī hòu dú bǐng guó jūn zhuān quán zì zì biàn luàn zǔ zōng chéng xiàn nüè hài tiān xià jiàn yǒu jiān móu

这句话大意是:然伯颜自诛唐其势之后,独秉国钧,专权自恣,变乱祖宗成宪,虐害天下,渐有奸谋。

dì huàn zhī

这句话大意是:帝患之。

chū bó yán yù yǐ qí zhí tuì tuì sù wèi cì dì qǐ jū jù shè wù yì nǎi yǐ shū mì zhī yuàn wāng jiā nú hàn lín chéng zhǐ shā là bān tóng shì jìn jìn shí shǔ yì tuì tuì

这句话大意是:初,伯颜欲以其侄脱脱宿卫,伺帝起居,惧涉物议,乃以枢密知院汪家奴、翰林承旨沙剌班同侍禁近,实属意脱脱。

gù tuì tuì zhèng lìng rì xiū ér wèi shì gǒng tīng yuē shù

这句话大意是:故脱脱政令日修而卫士拱听约束。

bó yán zì lǐng zhū wèi jīng bīng yǐ yàn zhě bù huā wèi píng bì dǎo cóng zhī shèng tián yì jiē qú

这句话大意是:伯颜自领诸卫精兵,以燕者不花为屏蔽,导从之盛,填溢街衢。

ér dì cè yí wèi fǎn luò luò rú chén xīng

这句话大意是:而帝侧仪卫反落落如晨星。

shì yàn xūn zhuó tiān xià zhī rén wéi zhī yǒu bó yán ér yǐ

这句话大意是:势焰薰灼,天下之人惟知有伯颜而已。

tuì tuì shēn yōu zhī chéng jiàn zì chén wàng jiā xùn guó zhī yì dì yóu wèi zhī xìn

这句话大意是:脱脱深忧之,乘间自陈忘家徇国之意,帝犹未之信。

qiǎn ā lǔ shì jié bān rì yǐ zhōng yì yǔ zhī wǎng fù lùn nàn yì zhī qí xīn wú tā suì wén yú dì dì shǐ wú yí

这句话大意是:遣阿鲁、世杰班日以忠义与之往复论难,益知其心无他,遂闻于帝,帝始无疑。

shì nián chē jià zì shàng dōu hái jīng bó yán shù yǐ bīng xún xíng hóng chéng zhū chǔ guī zhé zài hòu

这句话大意是:是年,车驾自上都还京,伯颜数以兵巡行红城诸处,归辄在后。

sān rén móu yì jiān bó yán bù zhī yì chěng xiōng nüè gòu xiàn tán wáng chè chè dǔ zòu cì sǐ dì wèi yǔn zhé chuán zhǐ xíng xíng

这句话大意是:三人谋益坚,伯颜不知,益逞凶虐,构陷郯王彻彻笃,奏赐死,帝未允,辄传旨行刑。

fù zòu biǎn xuān ràng wáng tiē mù ér bù huā wēi shùn wáng kuān chè pǔ huà cí sè fèn lì bù dài zhǐ ér xíng

这句话大意是:复奏贬宣让王帖木儿不花、威顺王宽彻普化,辞色愤厉,不待旨而行。

dì yì fèn zhī

这句话大意是:帝益忿之。

bó yán qiě rì yì lì wēi duàn liàn zhū yù yán jí wú gū

这句话大意是:伯颜且日益立威,锻炼诸狱,延及无辜。

liù nián èr yuè bó yán zì lǐng bīng wèi qǐng dì chū tián

这句话大意是:六年二月,伯颜自领兵卫,请帝出田。

tuì tuì gào dì tuō jí bù wǎng

这句话大意是:脱脱告帝托疾不往。

bó yán gù qǐng tài zǐ yàn tiè gǔ sī chū cì liǔ lín

这句话大意是:伯颜固请太子燕帖古思出次柳林。

tuì tuì yù yǒu suǒ wèi suì yǔ shì jié bān ā lǔ hé yì bái yú dì

这句话大意是:脱脱欲有所为,遂与世杰班、阿鲁合议,白于帝。

wù xū tuì tuì xī jū mén yuè shòu mì zhǐ lǐng jūn ā lǔ shì jié bān shì dì cè chuán mìng

这句话大意是:戊戌,脱脱悉拘门钥,受密旨领军,阿鲁、世杰班侍帝侧传命。

shì yè dì yù yù dé diàn zhǔ fú xí fā hào lìng xiáng jiàn tuì tuì chuán

这句话大意是:是夜,帝御玉德殿,主符檄,发号令,详见《脱脱传》。

zhōng yè èr gǔ qiǎn tài zǐ qiè xuē yuè kě chá r lǜ sān shí qí dǐ tài zǐ yíng qǔ zhī rù chéng yè bàn jiàn dì

这句话大意是:中夜二鼓,遣太子怯薛月可察儿率三十骑抵太子营,取之入城,夜半见帝。

sì gǔ mìng zhǐ r wǎ è fèng zhào wǎng liǔ lín chū bó yán wèi hé nán xíng shěng zuǒ chéng xiàng

这句话大意是:四鼓,命只儿瓦歹奉诏往柳林,出伯颜为河南行省左丞相。

jǐ hài bó yán qiǎn rén lái chéng xià wèn gù

这句话大意是:己亥,伯颜遣人来城下问故。

tuì tuì jù chéng mén shàng xuān yán yǒu zhǐ chù chéng xiàng yī rén zhū cóng guān wú zuì kě gè huán běn wèi

这句话大意是:脱脱倨城门上宣言,有旨黜丞相一人,诸从官无罪,可各还本卫。

bó yán zòu qǐ bì cí bù xǔ suì xíng

这句话大意是:伯颜奏乞陛辞,不许,遂行。

dào chū zhēn dìng fù lǎo fèng shāng jiǔ yǐ jìn

这句话大意是:道出真定,父老奉觞酒以进。

bó yán wèn yuē ěr céng jiàn zi shā fù shì yé

现代白话:伯颜问曰:“你曾见子杀父事耶?

fù lǎo yuē bù céng jiàn zi shā fù wéi jiàn chén shā jūn

这句话大意是:”父老曰:“不曾见子杀父,惟见臣杀君。

bó yán fǔ shǒu yǒu cán sè

这句话大意是:”伯颜俯首有惭色。

sān yuè xīn wèi zhào xǐ nán ēn zhōu yáng chūn xiàn ān zhì bìng sǐ yú lóng xīng lù yì shè

这句话大意是:三月辛未,诏徙南恩州阳春县安置,病死于龙兴路驿舍。

mǎ zhá r tái

这句话大意是:马札儿台。

mǎ zhá r tái shì xì jiàn xiōng bó yán chuán

这句话大意是:马札儿台,世系见兄伯颜传。

mǎ zhá r tái zǎo hù cóng wǔ zōng hòu shì rén zōng yú qián dǐ chū rù gōng jǐn lì shì mǐn dá rén zōng shuō zhī

这句话大意是:马札儿台蚤扈从武宗,后侍仁宗于潜邸,出入恭谨,莅事敏达,仁宗说之。

jí lì wèi huáng tài zǐ yǐ wéi zhōng shùn dài fū diǎn yòng tài jiàn

这句话大意是:及立为皇太子,以为中顺大夫、典用太监。

xún qiān lì bù láng zhōng shēng shì láng jìn bīng bù shàng shū qiān lì yòng qīng jìn dù zhī qīng zhuǎn tóng zhī diǎn ruì yuàn shì shēng yuàn shǐ lì dà dū lù dá lǔ huā chì pèi hǔ fú lǐng hǔ bēn qīn jūn dōu zhǐ huī shǐ

这句话大意是:寻迁吏部郎中,升侍郎,进兵部尚书,迁利用卿,进度支卿,转同知典瑞院事,升院使,历大都路达鲁花赤,佩虎符,领虎贲亲军都指挥使。

tài dìng sì nián bài shǎn xī xíng tái zhì shū shì yù shǐ

这句话大意是:泰定四年,拜陕西行台治书侍御史。

guān shǎn dà jī zhèn dài yǒu bù jí zhě jǐn chū sī cái yǐ zhōu pín mín suǒ huó shén zhòng

这句话大意是:关陕大饥,赈贷有不及者,尽出私财以周贫民,所活甚众。

zhuǎn tài fǔ qīng yòu zhuǎn dōu gōng dé shǐ gǎi xuān zhèng shǐ

这句话大意是:转太府卿,又转都功德使,改宣政使。

sān qiān jiē réng tài fǔ qīng pèi yuán jiàng hǔ fú lǐng gāo lí nǚ zhí hàn jūn wàn hù fǔ dá lǔ huā chì

这句话大意是:三迁皆仍太府卿,佩元降虎符,领高丽女直汉军万户府达鲁花赤。

bài yù shǐ dài fū réng lǐng gāo lí nǚ zhí hàn jūn jiān yòu wèi ā sù qīn jūn dōu zhǐ huī shǐ sī dá lǔ huā chì tí diào chéng huī sì

这句话大意是:拜御史大夫,仍领高丽女直汉军,兼右卫阿速亲军都指挥使司达鲁花赤,提调承徽寺。

xún qiān zhī shū mì yuàn shì jiān qián zhí jiā tí diào wǔ bèi sì shì jiā jīn pái lǐng qīn chá chuǎng chuǎng tiē mù ér qiān hù suǒ

这句话大意是:寻迁知枢密院事,兼前职,加提调武备寺事,加金牌,领钦察闯闯帖木儿千户所;。

yòu réng yǐ zhī shū mì yuàn shì jiā zhèn shǒu hǎi kǒu shì wèi qīn jūn zhūn chǔ dōu zhǐ huī shǐ sī dá lǔ huā chì yú rú gù

这句话大意是:又仍以知枢密院事,加镇守海口侍卫亲军屯储都指挥使司达鲁花赤,余如故。

zhì yuán sān nián yì jìn jué fēng wáng cí yǐ xiōng bó yán jì fēng qín wáng xiōng dì bù yí bìng wáng nǎi bài tài bǎo fēn shū mì yuàn wǎng zhèn běi biān

这句话大意是:至元三年,议进爵封王,辞以兄伯颜既封秦王,兄弟不宜并王,乃拜太保,分枢密院,往镇北边。

zhì zhèn biān mín suì yǒu yáo yì xī juān chú zhī hòu wèi dìng lì

这句话大意是:至镇,边民岁有徭役,悉蠲除之,后为定例。

liù nián bó yán jì bà chù zhào bài tài shī zhōng shū yòu chéng xiàng

这句话大意是:六年,伯颜既罢黜,召拜太师、中书右丞相。

zòu ba gè chù chuán hù tí jǔ guǎng dōng cǎi zhū tí jǔ èr sī

这句话大意是:奏罢各处船户提举、广东采珠提举二司。

jiān lǐng yòu wèi ā sù jūn yòu jiān lǐng qún mù jiān

这句话大意是:兼领右卫阿速军,又兼领群牧监。

wèi jǐ yǐ jí cí dì yōu zhào qǐ zhī

这句话大意是:未几,以疾辞,帝优诏起之。

qí qǐng yì jiān suì yǐ tài shī jiù dì

这句话大意是:其请益坚,遂以太师就第。

míng nián yǐ qí zi tuì tuì wèi yòu chéng xiàng ér fēng mǎ zā r tái wèi zhōng wáng

这句话大意是:明年,以其子脱脱为右丞相,而封马紥儿台为忠王。

zhì zhèng qī nián bié r qiè bù huā chán yú dì zhào ān zhì gān sù yǐ jí hōng nián liù shí sān

这句话大意是:至正七年,别儿怯不花谗于帝,诏安置甘肃,以疾薨,年六十三。

mǎ zā r tái suǒ zhì bù yǐ chá chá wéi míng hè hè wèi wēi liáo shǔ gè xiào qí qín zhì yú shì gōng jì chéng wèi cháng yǐ wéi jǐ chū yě

这句话大意是:马紥儿台所至不以察察为明,赫赫为威,僚属各效其勤,至于事功既成,未尝以为己出也。

yǐ rén zōng chǒng yù zhī shēn jì rì bì xiān bǎi guān yì yuán miào zhì jìng huò yī shí yī guǒ zhī měi bì chí xiàn miào zhōng

这句话大意是:以仁宗宠遇之深,忌日必先百官诣原庙致敬,或一食一果之美,必持献庙中。

rén zōng cháng jiàn sì yún zhōu jiǔ fēng shān wèi chéng ér bēng mǎ zā r tái yǐ sī cái chéng zhī yuē shì suī wèi zú yǐ bào xiān dì zhī ēn ér xiān dì cháng zhu bi yú zī chéng bù rěn guò qí suǒ ér zuò shì wú fèi yě

这句话大意是:仁宗尝建寺云州九峰山,未成而崩,马紥儿台以私财成之,曰:“是虽未足以报先帝之恩,而先帝尝驻跸于兹,诚不忍过其所而坐视芜废也。

yòu jiàn sì dū chéng jiàn dé mén dōng

这句话大意是:”又建寺都城健德门东。

shí èr nián tè mìng gǎi fēng dé wáng lìng hàn lín rú chén zhì cí lì bēi réng cì jīng zhōng zhāo dé zhī é

这句话大意是:十二年,特命改封德王,令翰林儒臣制词立碑,仍赐旌忠昭德之额。

zhǎng zǐ tuì tuì cì zǐ yě xiān tiē mù ér

这句话大意是:长子脱脱,次子也先帖木儿。

tuì tuì

这句话大意是:脱脱。

tuì tuì zì dà yòng shēng ér qí nì yì yú cháng r

这句话大意是:脱脱,字大用,生而岐嶷,异于常儿。

jí jiù xué qǐng yú qí shī pǔ jiāng wú zhí fāng yuē shǐ tuì tuì zhōng rì wēi zuò dú shū bù ruò rì jì gǔ rén jiā yán shàn xíng fú zhī zhōng shēn ěr

这句话大意是:及就学,请于其师浦江吴直方曰:“使脱脱终日危坐读书,不若日记古人嘉言善行服之终身耳。

shāo zhǎng lǚ lì guò rén néng wǎn gōng yī shí

这句话大意是:”稍长,膂力过人,能挽弓一石。

nián shí wǔ wèi huáng tài zǐ qiè lián kǒu qiè xuē guān

这句话大意是:年十五,为皇太子怯怜口怯薛官。

tiān lì yuán nián xí shòu chéng zhì tí jǔ sī dá lǔ huā chì

这句话大意是:天历元年,袭授成制提举司达鲁花赤。

èr nián rù jìn wén zōng jiàn zhī yuè yuē cǐ zi hòu bì kě dà yòng

这句话大意是:二年,入觐,文宗见之悦,曰:“此子后必可大用。

qiān nèi zǎi sī chéng jiān qián zhí

这句话大意是:”迁内宰司丞,兼前职。

wǔ yuè mìng wèi fǔ zhèng sī chéng

这句话大意是:五月,命为府正司丞。

zhì shùn èr nián shòu hǔ fú zhōng yì shì wèi qīn jūn dōu zhǐ huī shǐ

这句话大意是:至顺二年,授虎符、忠翊侍卫亲军都指挥使。

yuán tǒng èr nián tóng zhī xuān zhèng yuàn shì jiān qián zhí

这句话大意是:元统二年,同知宣政院事,兼前职。

wǔ yuè qiān zhōng zhèng shǐ

这句话大意是:五月,迁中政使。

liù yuè qiān tóng zhī shū mì yuàn shì

这句话大意是:六月,迁同知枢密院事。

zhì yuán yuán nián táng qí shì yīn móu bù guǐ shì jué fú zhū qí dǎng dá lǐ jí là là děng chēng bīng wài yìng

这句话大意是:至元元年,唐其势阴谋不轨,事觉伏诛,其党答里及剌剌等称兵外应。

tuì tuì xuǎn jīng ruì yǔ zhī zhàn jǐn qín yǐ xiàn

这句话大意是:脱脱选精锐与之战,尽禽以献。

lì tài xǐ zōng yīn yuàn shǐ bài yù shǐ zhōng chéng hǔ fú qīn jūn dōu zhǐ huī shǐ tí diào zuǒ ā sù wèi

这句话大意是:历太禧宗禋院使,拜御史中丞、虎符亲军都指挥使,提调左阿速卫。

sì nián jìn yù shǐ dài fū réng tí diào qián zhí dà zhèn gāng jì zhōng wài sù rán

这句话大意是:四年,进御史大夫,仍提调前职,大振纲纪,中外肃然。

hù cóng shàng dōu hái zhì jī míng shān zhī hún hé dì jiāng tián yú bǎo ān zhōu mǎ jué

这句话大意是:扈从上都还,至鸡鸣山之浑河,帝将畋于保安州,马蹶。

tuì tuì jiàn yuē gǔ zhě dì wáng duān jū jiǔ zhòng zhī shàng rì yǔ dà chén sù rú jiǎng qiú zhì dào zhì yú fēi yīng zǒu gǒu fēi qí shì yě

这句话大意是:脱脱谏曰:“古者帝王端居九重之上,日与大臣宿儒讲求治道,至于飞鹰走狗,非其事也。

dì nà qí yán shòu jīn zǐ guāng lù dài fu jiān shào xī xuān fǔ shǐ

这句话大意是:”帝纳其言,授金紫光禄大夫,兼绍熙宣抚使。

shì shí qí bó fù bó yán wèi zhōng shū yòu chéng xiàng jì zhū táng qí shì yì wú suǒ jì shàn jué rén shè sǐ zuì rèn xié nìng shā wú gū zhū wèi jīng bīng shōu wèi jǐ yòng fǔ kù qián bó tīng qí chū nà

这句话大意是:是时,其伯父伯颜为中书右丞相,既诛唐其势,益无所忌,擅爵人,赦死罪,任邪佞,杀无辜,诸卫精兵收为己用,府库钱帛听其出纳。

dì jī bù néng píng

这句话大意是:帝积不能平。

tuì tuì suī yòu yǎng yú bó yán cháng yōu qí bài sī qǐng yú qí fù yuē bó fù jiāo zòng yǐ shèn wàn yī tiān zǐ zhèn nù zé wú zú chì yǐ

现代白话:脱脱虽幼养于伯颜,常忧其败,私请于其父曰:“伯父骄纵已甚,万一天子震怒,则我族赤了。

hé ruò yú wèi bài tú zhī

这句话大意是:曷若于未败图之。

qí fù yǐ wéi rán fù huái yí jiǔ wèi jué

这句话大意是:”其父以为然,复怀疑久未决。

zhì zhī zhí fāng zhí fāng yuē chuán yǒu zhī dà yì miè qīn

这句话大意是:质之直方,直方曰:“《传》有之,‘大义灭亲’。

dài fū dàn zhī zhōng yú guó jiā ěr yú fù hé gù yān

现代白话:大夫但知忠于国家耳,余复何顾呢。

dàng shì shí dì zhī zuǒ yòu qián hòu jiē bó yán suǒ shù qīn dǎng dú shì jié bān ā lǔ wèi dì fù xīn rì yǔ zhī chù

这句话大意是:”当是时,帝之左右前后皆伯颜所树亲党,独世杰班、阿鲁为帝腹心,日与之处。

tuì tuì suì yǔ èr rén shēn xiāng jié nà

这句话大意是:脱脱遂与二人深相结纳。

ér qián táng yáng yǔ cháng shì dì qián dǐ wèi kuí zhāng gé guǎng chéng jú fù shǐ dé chū rù jìn zhōng dì zhī qí kě yòng měi sān rén lùn shì shǐ yǔ cān yān

现代白话:而钱唐杨瑀尝事帝潜邸,为奎章阁广成局副使,得出入禁中,帝知其可用,每三人论事,使瑀参呢。

wǔ nián qiū chē jià liú shàng dōu bó yán shí chū fù yīng chāng

这句话大意是:五年秋,车驾留上都,伯颜时出赴应昌。

tuì tuì yǔ shì jié bān ā lǔ móu yù yù zhī dōng mén wài jù fú shèng ér zhǐ

这句话大意是:脱脱与世杰班、阿鲁谋欲御之东门外,惧弗胜而止。

huì hé nán fàn mèng jiǎo shā shěng chén shì lián lián fǎng shǐ duàn fǔ bó yán fēng tái chén yán hàn rén bù kě wèi lián fǎng shǐ

这句话大意是:会河南范孟矫杀省臣,事连廉访使段辅,伯颜风台臣言汉人不可为廉访使。

shí bié r qiè bù huā yì wèi yù shǐ dài fū wèi rén zhī yì jǐ cí jí bù chū gù qí zhāng wèi shàng

这句话大意是:时别儿怯不花亦为御史大夫,畏人之议己,辞疾不出,故其章未上。

bó yán cù zhī jí jiān chá yù shǐ yǐ gào tuō tuō

这句话大意是:伯颜促之急,监察御史以告脱脱。

tuì tuì yuē bié r qiè bù huā wèi wú shàng qiě zhǎng yìn wǒ ān gǎn zhuān yá

现代白话:脱脱曰:“别儿怯不花位我上,且掌印,我安敢专邪?

bié r qiè bù huā wén zhī jù qiě jiāng chū

这句话大意是:”别儿怯不花闻之惧,且将出。

tuì tuì dù bù néng è móu yú zhí fāng

这句话大意是:脱脱度不能遏,谋于直方。

zhí fāng yuē cǐ zǔ zōng fǎ dù jué bù kě fèi hé xiān wéi shàng yán zhī

这句话大意是:直方曰:“此祖宗法度,决不可废,盍先为上言之?

tuì tuì rù gào yú dì jí zhāng shàng dì rú tuì tuì yán

这句话大意是:”脱脱入告于帝,及章上,帝如脱脱言。

bó yán zhī chū yú tuì tuì dà nù yán yú dì yuē tuì tuì suī chén zhī zǐ qí xīn zhuān yòu hàn rén bì dāng zhì zhī

这句话大意是:伯颜知出于脱脱,大怒,言于帝曰:“脱脱虽臣之子,其心专佑汉人,必当治之。

dì yuē cǐ jiē zhèn yì fēi tuì tuì zuì yě

这句话大意是:”帝曰:“此皆朕意,非脱脱罪也。

jí bó yán shàn biǎn xuān ràng wēi shùn èr wáng dì bù shèng qí fèn jué yì zhú zhī

这句话大意是:”及伯颜擅贬宣让、威顺二王,帝不胜其忿,决意逐之。

yī rì qì yǔ tuì tuì tuì tuì yì qì xià guī yǔ zhí fāng móu

这句话大意是:一日,泣语脱脱,脱脱亦泣下,归与直方谋。

zhí fāng yuē cǐ zōng shè ān wēi suǒ xì bù kě bù mì

这句话大意是:直方曰:“此宗社安危所系,不可不密。

yì lùn zhī jì zuǒ yòu wèi shuí

这句话大意是:议论之际,左右为谁?

yuē ā lǔ jí tuì tuì mù r

这句话大意是:”曰:“阿鲁及脱脱木儿。

zhí fāng yuē zi zhī bó fù xié zhèn zhǔ zhī wēi cǐ bèi gǒu lì fù guì qí yǔ yī xiè zé zhǔ wēi shēn lù yǐ

现代白话:”直方曰:“子之伯父,挟震主之威,此辈苟利富贵,其语一泄,则主危身戮了。

tuì tuì nǎi yán èr rén yú jiā zhì jiǔ zhāng lè zhòu yè bù lìng chū

这句话大意是:”脱脱乃延二人于家,置酒张乐,昼夜不令出。

suì yǔ shì jié bān ā lǔ yì hou bó yán rù cháo qín zhī

这句话大意是:遂与世杰班、阿鲁议,候伯颜入朝禽之。

jiè wèi shì yán gōng mén chū rù chī ào xī wèi zhì bīng

这句话大意是:戒卫士严宫门出入,螭坳悉为置兵。

bó yán jiàn zhī dà jīng zhào tuì tuì zé zhī

这句话大意是:伯颜见之大惊,召脱脱责之。

duì yuē tiān zǐ suǒ jū fáng yù bù dé bù ěr

现代白话:对曰:“天子所居,防御不得不你。

bó yán suì yí tuì tuì yì zēng bīng zì wèi

这句话大意是:”伯颜遂疑脱脱,益增兵自卫。

liù nián èr yuè bó yán qǐng tài zǐ yàn tiè gǔ sī liè yú liǔ lín

这句话大意是:六年二月,伯颜请太子燕帖古思猎于柳林。

tuì tuì yǔ shì jié bān ā lǔ hé móu yǐ suǒ zhǎng bīng jí sù wèi shì jù bó yán

这句话大意是:脱脱与世杰班、阿鲁合谋以所掌兵及宿卫士拒伯颜。

wù xū suì jū jīng chéng mén yuè mìng suǒ qīn xìn liè bù chéng mén xià

这句话大意是:戊戌,遂拘京城门钥,命所亲信列布城门下。

shì yè fèng dì yù yù dé diàn zhào jìn chén wāng jiā nú shā là bān jí shěng yuàn dà chén xiān hòu rù jiàn chū wǔ mén tīng mìng

这句话大意是:是夜,奉帝御玉德殿,召近臣汪家奴、沙剌班及省院大臣先后入见,出五门听命。

yòu zhào yǔ jí jiāng xī fàn huì rù cǎo zhào shù bó yán zuì zhuàng

这句话大意是:又召瑀及江西范汇入草诏,数伯颜罪状。

zhào chéng yè yǐ sì gǔ mìng zhòng shū píng zhāng zhèng shì zhǐ r wǎ è jī fù liǔ lín

这句话大意是:诏成,夜已四鼓,命中书平章政事只儿瓦歹赍赴柳林。

jǐ hài tuì tuì zuò chéng mén shàng ér bó yán yì qiǎn qí shì zhì chéng xià wèn gù

这句话大意是:己亥,脱脱坐城门上,而伯颜亦遣骑士至城下问故。

tuì tuì yuē yǒu zhǐ zhú chéng xiàng

这句话大意是:脱脱曰:“有旨逐丞相。

bó yán suǒ lǐng zhū wèi bīng jiē sàn ér bó yán suì nán xíng

这句话大意是:”伯颜所领诸卫兵皆散,而伯颜遂南行。

xiáng jiàn bó yán chuán zhōng

这句话大意是:详见《伯颜传》中。

shì dìng zhào yǐ mǎ zā r tái wèi zhōng shū yòu chéng xiàng

这句话大意是:事定,诏以马紥儿台为中书右丞相;。

tuì tuì zhī shū mì yuàn shì hǔ fú zhōng yì wèi qīn jūn dōu zhǐ huī shǐ tí diào wǔ bèi sì ā sù wèi qiān hù suǒ jiān shào xī děng chù jūn mín xuān fǔ dōu zǒng shǐ xuān zhōng wù luō sī hù wèi qīn jūn dōu zhǐ huī shǐ sī dá lǔ huā chì zhāo gōng wàn hù fǔ dōu zǒng shǐ

这句话大意是:脱脱知枢密院事,虎符,忠翊卫亲军都指挥使,提调武备寺、阿速卫千户所,兼绍熙等处军民宣抚都总使、宣忠兀罗思护卫亲军都指挥使司达鲁花赤、昭功万户府都总使。

shí yuè mǎ zā r tái yí jí cí xiàng wèi zhào yǐ tài shī jiù dì

这句话大意是:十月,马紥儿台移疾辞相位,诏以太师就第。

zhì zhèng yuán nián suì mìng tuì tuì wèi zhōng shū yòu chéng xiàng lù jūn guó zhòng shì zhào tiān xià

这句话大意是:至正元年,遂命脱脱为中书右丞相、录军国重事,诏天下。

tuì tuì nǎi xī gèng bó yán jiù zhèng

这句话大意是:脱脱乃悉更伯颜旧政,。

fù kē jǔ qǔ shì fǎ

这句话大意是:复科举取士法,。

fù xíng tài miào sì shí jì

这句话大意是:复行太庙四时祭,。

xuě tán wáng chè chè tū zhī yuān

这句话大意是:雪郯王彻彻秃之冤,。

zhào hái xuān ràng wēi shùn èr wáng

这句话大意是:召还宣让、威顺二王,。

shǐ jū jiù fān

这句话大意是:使居旧藩,。

yǐ ā lǔ tú zhèng qīn wáng zhī wèi

这句话大意是:以阿鲁图正亲王之位,。

kāi mǎ jìn

这句话大意是:开马禁,。

jiǎn yán é

这句话大意是:减盐额,。

juān fù bū

这句话大意是:蠲负逋,。

yòu kāi jīng yán

这句话大意是:又开经筵,。

lín xuǎn rú chén yǐ quàn jiǎng

这句话大意是:遴选儒臣以劝讲,。

ér tuì tuì shí lǐng jīng yán shì

这句话大意是:而脱脱实领经筵事。

zhōng wài xī rán chēng wéi xián xiàng

这句话大意是:中外翕然称为贤相。

èr nián wǔ yuè yòng cān yì bó luó tiē mù ér děng yán yú dū chéng wài kāi hé zhì zhá fàng jīn kǒu shuǐ yù yǐn tōng zhōu chuán zhì lì zhèng mén yì dīng fu shù wàn qì wú chéng gōng

这句话大意是:二年五月,用参议孛罗帖木儿等言,于都城外开河置闸,放金口水,欲引通州船至丽正门,役丁夫数万,讫无成功。

shì jiàn hé qú zhì

这句话大意是:事见《河渠志》。

sān nián zhào xiū liáo jīn sòng sān shǐ mìng tuì tuì wèi dōu zǒng cái guān

这句话大意是:三年,诏修辽、金、宋三史,命脱脱为都总裁官。

yòu qǐng xiū zhì zhèng tiáo gé bān tiān xià

这句话大意是:又请修《至正条格》颁天下。

dì cháng yù xuān wén gé tuì tuì qián zòu yuē bì xià lín yù yǐ lái tiān xià wú shì yi liú xīn shèng xué

这句话大意是:帝尝御宣文阁,脱脱前奏曰:“陛下临御以来,天下无事,宜留心圣学。

pō wén zuǒ yòu duō jǔ náo zhě shè shǐ jīng shǐ bù zú guān shì zǔ qǐ yǐ shì jiào yù huáng zāi

现代白话:颇闻左右多沮挠者,设使经史不足观,世祖岂以是教裕皇啊?

jí mì shū jiān qǔ yù zōng suǒ shòu shū yǐ jìn dì dà yuè

这句话大意是:”即秘书监取裕宗所授书以进,帝大悦。

huáng tài zǐ ài yóu shí lǐ dá xī cháng bǎo yù yú tuì tuì jiā měi yǒu jí yǐn yào bì cháng zhī ér jìn

这句话大意是:皇太子爱猷识理达腊尝保育于脱脱家,每有疾饮药,必尝之而进。

dì cháng zhu bi yún zhōu yù liè fēng bào yǔ shān shuǐ dà zhì chē mǎ rén chù jiē piào ruò tuì tuì bào huáng tài zǐ dān qí dēng shān nǎi miǎn

这句话大意是:帝尝驻跸云州,遇烈风暴雨,山水大至,车马人畜皆漂溺,脱脱抱皇太子单骑登山,乃免。

zhì liù suì hái dì wèi fǔ zhī yuē rǔ zhī qín láo zhèn bù wàng yě

现代白话:至六岁还,帝慰抚之曰:“你之勤劳,朕不忘也。

tuì tuì nǎi yǐ sī cái zào dà shòu yuán zhōng guó sì yú jiàn dé mén wài wèi huáng tài zǐ zhù lí qí fèi wèi chāo shí èr wàn èr qiān dìng

这句话大意是:”脱脱乃以私财造大寿元忠国寺于健德门外,为皇太子祝厘,其费为钞十二万二千锭。

sì nián rùn yuè lǐng xuān zhèng yuàn shì

这句话大意是:四年闰月,领宣政院事。

zhū shān zhǔ sēng qǐng fù sēng sī qiě yuē jùn xiàn suǒ kǔ rú zuò dì yù

这句话大意是:诸山主僧请复僧司,且曰:“郡县所苦,如坐地狱。

tuì tuì yuē ruò fù sēng sī hé yì dì yù zhōng fù zhì dì yù yá

这句话大意是:”脱脱曰:“若复僧司,何异地狱中复置地狱邪?

shí yǒu jí jiàn léi qiě shù zhě yì yán nián yuè bù lì nǎi shàng biǎo cí wèi

这句话大意是:”时有疾渐羸,且术者亦言年月不利,乃上表辞位。

dì bù yǔn biǎo fán shí qī shàng shǐ cóng zhī

这句话大意是:帝不允,表凡十七上,始从之。

yǒu zhǐ fēng zhèng wáng shí yì ān fēng shǎng lài jù wàn jù cí bù shòu

这句话大意是:有旨封郑王,食邑安丰,赏赉巨万,俱辞不受。

nǎi cì sōng jiāng tián wèi lì dào tián tí lǐng suǒ yǐ lǐng zhī

这句话大意是:乃赐松江田,为立稻田提领所以领之。

qī nián bié r qiè bù huā wèi yòu chéng xiàng yǐ sù hàn zèn qí fù mǎ zā r tái

这句话大意是:七年,别儿怯不花为右丞相,以宿憾谮其父马紥儿台。

zhào xǐ gān sù

这句话大意是:诏徙甘肃。

tuì tuì lì qǐng jù xíng zài dào zé yuè qí chéng lú zhàng shí zé shì qí pǐn zhī jīng cū

这句话大意是:脱脱力请俱行,在道则阅骑乘庐帐,食则视其品之精粗。

jí zhì qí de mǎ zā r tái ān zhī

这句话大意是:及至其地,马紥儿台安之。

fù yí xī yù sā sī zhī de zhì hé zhào hái gān zhōu jiù yǎng

这句话大意是:复移西域撒思之地,至河,召还甘州就养。

shí yī yuè mǎ zā r tái hōng

这句话大意是:十一月,马紥儿台薨。

dì niàn tuì tuì xūn láo zhào hái jīng shī

这句话大意是:帝念脱脱勋劳,召还京师。

bā nián mìng tuì tuì wèi tài fù tí diào gōng fù zōng lǐ dōng gōng zhī shì

这句话大意是:八年,命脱脱为太傅,提调宫傅,综理东宫之事。

jiǔ nián duǒ er zhǐ tài píng jiē bà xiāng suì zhào tuì tuì fù wèi zhōng shū yòu chéng xiàng cì shàng zūn míng mǎ xí yī yù dài

这句话大意是:九年,朵儿只、太平皆罢相,遂诏脱脱复为中书右丞相,赐上尊、名马、袭衣、玉带。

tuì tuì jì fù rù zhōng shū ēn yuàn wú bù bào

这句话大意是:脱脱既复入中书,恩怨无不报。

shí kāi duān běn táng huáng tài zǐ xué yú qí zhōng mìng tuì tuì lǐng duān běn táng shì

这句话大意是:时开端本堂,皇太子学于其中,命脱脱领端本堂事。

yòu tí diào ā sù qīn chá èr wèi nèi shǐ fǔ xuān zhèng yuàn tài yī yuàn shì

这句话大意是:又提调阿速、钦察二卫、内史府、宣政院、太医院事。

shí nián wǔ yuè jū mǔ jì guó fū rén yōu

这句话大意是:十年五月,居母蓟国夫人忧。

dì qiǎn jìn chén yù zhī bǐ chū lǐ shù wu

这句话大意是:帝遣近臣喻之,俾出理庶务。

yú shì tuì tuì yòng wū gǔ sūn liáng zhēn gōng bó suì rǔ zhōng bǎi bó tiē mù ér děng wéi liáo shǔ jiē wěi yǐ fù xīn zhī jì xiǎo dà zhī shì xī yǔ zhī móu shì xíng ér qún chén bù zhī yě

现代白话:于是脱脱用乌古孙良桢、龚伯遂、你中柏、伯帖木儿等为僚属,皆委以腹心之寄,小大之事悉与之谋,事行而群臣不知也。

lì bù shàng shū xiè zhé dǔ jiàn yán gēng zào zhì zhèng jiāo chāo tuì tuì xìn zhī zhào jí shū mì yuàn yù shǐ tái hàn lín jí xián yuàn zhū chén yì zhī jiē wěi wěi ér yǐ dú jì jiǔ lǚ sī chéng yán qí bù kě tuì tuì bú yuè

这句话大意是:吏部尚书偰哲笃建言更造至正交钞,脱脱信之,诏集枢密院、御史台、翰林、集贤院诸臣议之,皆唯唯而已,独祭酒吕思诚言其不可,脱脱不悦。

jì ér zhōng biàn chāo fǎ ér chāo jìng bù xíng

这句话大意是:既而终变钞法,而钞竟不行。

shì jiàn sī chéng chuán

这句话大意是:事见思诚传。

hé jué bái máo dī yòu jué jīn dī fāng shù qiān lǐ mín bèi qí huàn wǔ nián bù néng sāi

这句话大意是:河决白茅堤,又决金堤,方数千里,民被其患,五年不能塞。

tuì tuì yòng gǔ lǔ jì qǐng sāi zhī yǐ shēn rèn qí shì

这句话大意是:脱脱用贾鲁计,请塞之,以身任其事。

chū gào qún chén yuē huáng dì fāng yōu xià mín wèi dà chén zhě zhí dāng fēn yōu

这句话大意是:出告群臣曰:“皇帝方忧下民,为大臣者职当分忧。

rán shì yǒu nán wéi yóu jí yǒu nán zhì zì gǔ hé huàn jí nán zhì zhī jí yě jīn wǒ bì yù qù qí jí

这句话大意是:然事有难为,犹疾有难治,自古河患即难治之疾也,今我必欲去其疾。

ér rén rén yì lùn jiē bù tīng

这句话大意是:”而人人异论,皆不听。

nǎi zòu yǐ gǔ lǔ wèi gōng bù shàng shū zǒng zhì hé fáng shǐ fā hé nán běi bīng mín shí qī wàn yì zhī zhù jué dī chéng shǐ fù gù dào

这句话大意是:乃奏以贾鲁为工部尚书,总治河防,使发河南北兵民十七万役之,筑决堤成,使复故道。

fán bā yuè gōng chéng

这句话大意是:凡八月,功成。

shì jiàn hé qú zhì

这句话大意是:事见《河渠志》。

yú shì tiān zǐ jiā qí gōng cì shì xí dá là hǎn zhī hào

这句话大意是:于是天子嘉其功,赐世袭答剌罕之号。

yòu chì rú chén ōu yáng xuán zhì hé píng bēi yǐ zài qí gōng

这句话大意是:又敕儒臣欧阳玄制《河平碑》以载其功。

réng cì huái ān lù wèi qí shí yì jùn yì zhǎng lì tīng qí zì yòng

这句话大意是:仍赐淮安路为其食邑,郡邑长吏听其自用。

yǐ ér rǔ yǐng zhī jiān yāo kòu jù zhòng fǎn yǐ hóng jīn wèi hào xiāng fán táng shān jiē qǐ ér yīng zhī

现代白话:已而你、颍之间妖寇聚众反,以红巾为号,襄、樊、唐、邓皆起而应之。

shí yī nián tuì tuì nǎi zòu yǐ dì yù shǐ dài fū yě xiān tiē mù ér wèi zhī shū mì yuàn shì jiāng zhū wèi bīng shí yú wàn tǎo zhī

这句话大意是:十一年,脱脱乃奏以弟御史大夫也先帖木儿为知枢密院事,将诸卫兵十余万讨之。

kè shàng cài

这句话大意是:克上蔡。

jì ér zhù bīng shā hé jūn zhōng yè jīng

这句话大意是:既而驻兵沙河,军中夜惊。

yě xiān tiē mù ér jǐn qì jūn zī qì xiè běi bēn biàn liáng shōu sàn zú zhūn zhū xiān zhèn

这句话大意是:也先帖木儿尽弃军资器械,北奔汴梁,收散卒,屯朱仙镇。

cháo tíng yǐ yě xiān tiē mù ér bù xí bīng zhào bié jiāng dài zhī

这句话大意是:朝廷以也先帖木儿不习兵,诏别将代之。

yě xiān tiē mù ér jìng guī hūn yè rù chéng réng wèi yù shǐ dài fū

这句话大意是:也先帖木儿径归,昏夜入城,仍为御史大夫。

shǎn xī xíng tái jiān chá yù shǐ shí èr rén hé qí sàng shī rǔ guó zhī zuì tuì tuì nù nǎi qiān xī xíng tái yù shǐ dài fū duǒ er zhí bān wèi hú guǎng xíng shěng píng zhāng zhèng shì ér yù shǐ jiē chú gè fǔ tiān shè pàn guān yóu shì rén jiē mò gǎn yán shì

这句话大意是:陕西行台监察御史十二人劾其丧师辱国之罪,脱脱怒,乃迁西行台御史大夫朵儿直班为湖广行省平章政事,而御史皆除各府添设判官,由是人皆莫敢言事。

shí èr nián hóng jīn yǒu hào zhī má li zhě jù xú zhōu

这句话大意是:十二年,红巾有号芝麻李者,据徐州。

tuì tuì qǐng zì xíng tǎo zhī yǐ lù lǔ céng wèi huái nán xuān wèi shǐ mù yán dīng jí chéng yì qiáo jié tōng èr wàn rén yǔ suǒ tǒng bīng jù fā

这句话大意是:脱脱请自行讨之,以逯鲁曾为淮南宣慰使,募盐丁及城邑趫捷,通二万人,与所统兵俱发。

jiǔ yuè shī cì xú zhōu gōng qí xī mén

这句话大意是:九月,师次徐州,攻其西门。

zéi chū zhàn yǐ tiě líng jiàn shè mǎ shǒu tuì tuì bù wéi dòng huī jūn fèn jī zhī dà pò qí zhòng rù qí wài fú

这句话大意是:贼出战,以铁翎箭射马首,脱脱不为动,麾军奋击之,大破其众,入其外郛。

míng rì dà bīng sì jí jí gōng zhī zéi bù néng zhī chéng pò zhī má li dùn qù

这句话大意是:明日,大兵四集,亟攻之,贼不能支,城破,芝麻李遁去。

huò qí huáng sǎn qí gǔ shāo qí jī jù zhuī qín qí wěi qiān hù shù shí rén suì tú qí chéng

这句话大意是:获其黄伞旗鼓,烧其积聚,追擒其伪千户数十人,遂屠其城。

dì qiǎn zhōng shū píng zhāng zhèng shì pǔ huà děng jí jūn zhōng mìng tuì tuì wèi tài shī yī qián yòu chéng xiàng qù hái cháo ér yǐ shū mì yuàn tóng zhī tū chì děng jìn shī píng yǐng bó

这句话大意是:帝遣中书平章政事普化等即军中命脱脱为太师,依前右丞相,趣还朝,而以枢密院同知秃赤等进师平颍、亳。

shī hái cì shàng zūn zhū yī bái jīn bǎo ān

这句话大意是:师还,赐上尊、珠衣、白金、宝鞍。

huáng tài zǐ xī yàn yú sī dì

这句话大意是:皇太子锡燕于私第。

zhào gǎi xú zhōu wèi wǔ ān zhōu ér lì bēi yǐ zhe qí jī

这句话大意是:诏改徐州为武安州,而立碑以著其绩。

shí sān nián sān yuè tuì tuì yòng zuǒ chéng wū gǔ sūn liáng zhēn yòu chéng wù liáng hā tái yì tún tián jīng jī yǐ èr rén jiān dà sī nóng qīng ér tuì tuì lǐng dà sī nóng shì

这句话大意是:十三年三月,脱脱用左丞乌古孙良桢、右丞悟良哈台议,屯田京畿,以二人兼大司农卿,而脱脱领大司农事。

xi zhì xī shān dōng zhì qiān mín zhèn nán zhì bǎo dìng hé jiān běi zhì tán shùn zhōu jiē yǐn shuǐ lì lì fǎ diàn zhǒng suì nǎi dà rěn

这句话大意是:西至西山,东至迁民镇,南至保定、河间,北至檀、顺州,皆引水利,立法佃种,岁乃大稔。

shí sì nián zhāng shì chéng jù gāo yóu lǚ zhāo yù zhī bù jiàng

这句话大意是:十四年,张士诚据高邮,屡招谕之不降。

zhào tuì tuì zǒng zhì zhū wáng zhū shěng jūn tǎo zhī

这句话大意是:诏脱脱总制诸王诸省军讨之。

chù zhì yǔ duó yī qiè shù zhèng xī tīng biàn yi xíng shì

这句话大意是:黜陟予夺一切庶政,悉听便宜行事;。

shěng tái yuàn bù zhū sī tīng xuǎn guān shǔ cóng xíng bǐng shòu jié zhì

这句话大意是:省台院部诸司,听选官属从行,禀受节制。

xī yù xī fān jiē fā bīng lái zhù

这句话大意是:西域、西番皆发兵来助。

jīng qí lèi qiān lǐ jīn gǔ zhèn yě chū shī zhī shèng wèi yǒu guò zhī zhě

这句话大意是:旌旗累千里,金鼓震野,出师之盛,未有过之者。

shī cì jǐ níng qiǎn guān yì què lǐ sì kǒng zi guò zōu xiàn sì mèng zǐ

这句话大意是:师次济宁,遣官诣阙里祀孔子,过邹县祀孟子。

shí yī yuè zhì gāo yóu

这句话大意是:十一月,至高邮。

xīn wèi zhì yǐ yǒu lián zhàn jiē jié

这句话大意是:辛未至乙酉,连战皆捷。

fēn qiǎn bīng píng liù hé zéi shì dà cù

这句话大意是:分遣兵平六合,贼势大蹙。

é yǒu zhào zuì qí lǎo shī fèi cái yǐ hé nán xíng shěng zuǒ chéng xiàng tài bù huā zhōng shū píng zhāng zhèng shì yuè kuò chá r zhī shū mì yuàn shì xuě xuě dài jiāng qí bīng xuē qí guān jué ān zhì huái ān

这句话大意是:俄有诏罪其老师费财,以河南行省左丞相太不花、中书平章政事月阔察儿、知枢密院事雪雪代将其兵,削其官爵,安置淮安。

xiān shì tuì tuì zhī xi xíng yě bié r qiè bù huā yù xiàn zhī sǐ

这句话大意是:先是,脱脱之西行也,别儿怯不花欲陷之死。

hā má lǚ yán yú dì zhào hái jìn dì tuì tuì shēn dé zhī zhì shì yǐn wèi zhōng shū yòu chéng

这句话大意是:哈麻屡言于帝,召还近地,脱脱深德之,至是引为中书右丞。

ér shì shí tuì tuì xìn yòng rǔ zhōng bǎi yóu zuǒ sī láng zhōng cān yì zhōng shū shěng shì píng zhāng yǐ xià jiàn qí yì shì mò gǎn yì tóng wéi hā má bù wéi zhī xià

现代白话:而是时脱脱信用你中柏,由左司郎中参议中书省事,平章以下见其议事莫敢异同,惟哈麻不为之下。

rǔ zhōng bǎi yīn zèn zhī tuì tuì gǎi wéi xuān zhèng yuàn shǐ wèi jū dì sān yú shì hā má shēn xián zhī

现代白话:你中柏因谮之脱脱,改为宣政院使,位居第三,于是哈麻深衔之。

hā má cháng yǔ tuì tuì yì shòu huáng tài zǐ cè bǎo lǐ tuì tuì měi yán zhōng gōng yǒu zi jiāng zhì zhī hé suǒ

这句话大意是:哈麻尝与脱脱议授皇太子册宝礼,脱脱每言:“中宫有子,将置之何所?

yǐ gù jiǔ bù xíng

这句话大意是:”以故久不行。

tuì tuì jiāng chū shī yě yǐ rǔ zhōng bǎi wèi zhì shū shì yù shǐ shǐ fǔ yě xiān tiē mù ér jū zhōng

现代白话:脱脱将出师也,以你中柏为治书侍御史,使辅也先帖木儿居中。

rǔ zhōng bǎi kǒng hā má bì wèi hòu huàn yù qù zhī

现代白话:你中柏恐哈麻必为后患,欲去之。

tuì tuì yóu yù wèi jué lìng yǔ yě xiān tiē mù ér móu

这句话大意是:脱脱犹豫未决,令与也先帖木儿谋。

yě xiān tiē mù ér yǐ qí yǒu gōng yú jǐ bù cóng

这句话大意是:也先帖木儿以其有功于己,不从。

hā má zhī zhī suì zèn tuì tuì yú huáng tài zǐ jí huáng hòu qí shì

这句话大意是:哈麻知之,遂谮脱脱于皇太子及皇后奇氏。

huì yě xiān tiē mù ér fāng yí jí jiā jū jiān chá yù shǐ yuán sài yīn bù huā děng chéng hā má fēng zhǐ shàng zhāng hé zhī sān zòu nǎi yǔn

这句话大意是:会也先帖木儿方移疾家居,监察御史袁赛因不花等承哈麻风旨,上章劾之,三奏乃允;。

duó yù shǐ tái yìn chū dōu mén wài tīng zhǐ yǐ wāng jiā nú wèi yù shǐ dài fū

这句话大意是:夺御史台印,出都门外听旨,以汪家奴为御史大夫;。

ér tuì tuì yì yǒu huái ān zhī mìng

这句话大意是:而脱脱亦有淮安之命。

shí èr yuè xīn hài zhào zhì jūn zhōng cān yì gōng bó suì yuē jiāng zài jūn jūn mìng yǒu suǒ bù shòu

这句话大意是:十二月辛亥,诏至军中,参议龚伯遂曰:“将在军,君命有所不受。

qiě chéng xiàng chū shī shí cháng bèi mì zhǐ jīn fèng mì zhǐ yī yì jìn tǎo kě yě

这句话大意是:且丞相出师时,尝被密旨,今奉密旨一意进讨可也。

zhào shū qiě wù kāi kāi zé dà shì qù yǐ

现代白话:诏书且勿开,开则大事去了。

tuì tuì yuē tiān zǐ zhào wǒ ér wǒ bù cóng shì yǔ tiān zi kàng yě jūn chén zhī yì hé zài

这句话大意是:”脱脱曰:“天子诏我而我不从,是与天子抗也,君臣之义何在?

fú cóng

这句话大意是:”弗从。

jì tīng zhào tuì tuì dùn shǒu xiè yuē chén zhì yú hé tiān zǐ chǒng líng wěi yǐ jūn guó zhòng shì zǎo yè zhàn jīng jù fú néng shèng

这句话大意是:既听诏,脱脱顿首谢曰:“臣至愚,荷天子宠灵,委以军国重事,蚤夜战兢,惧弗能胜。

yī dàn shì cǐ zhòng fù shàng ēn suǒ jí zhě shēn yǐ

现代白话:一旦释此重负,上恩所及者深了。

jí chū bīng jiǎ jí míng mǎ sān qiān fēn cì zhū jiāng bǐ gè shuài suǒ bù yǐ tīng yuè kuò chá r xuě xuě jié zhì

这句话大意是:”即出兵甲及名马三千,分赐诸将,俾各帅所部以听月阔察儿、雪雪节制。

kè shěng fù shǐ hā là dá yuē chéng xiàng cǐ xíng wǒ bèi bì sǐ tā rén zhī shǒu jīn rì níng sǐ chéng xiàng qián

这句话大意是:客省副使哈剌答曰:“丞相此行,我辈必死他人之手,今日宁死丞相前。

bá dāo wěn jǐng ér sǐ

这句话大意是:”拔刀刎颈而死。

chū mìng tuì tuì ān zhì huái ān é yǒu zhǐ yí zhì yì jí nǎi lù

这句话大意是:初命脱脱安置淮安,俄有旨移置亦集乃路。

shí wǔ nián sān yuè tái chén yóu yǐ zhé qīng liè shū qí xiōng dì zhī zuì yú shì zhào liú tuì tuì yú yún nán dà lǐ xuān wèi sī zhèn xi lù liú yě xiān tiē mù ér yú sì chuān diāo mén

这句话大意是:十五年三月,台臣犹以谪轻,列疏其兄弟之罪,于是诏流脱脱于云南大理宣慰司镇西路,流也先帖木儿于四川碉门。

tuì tuì zhǎng zǐ hā là zhāng sù zhōu ān zhì

这句话大意是:脱脱长子哈剌章,肃州安置;。

cì zǐ sān bǎo nú lán zhōu ān zhì

这句话大意是:次子三宝奴,兰州安置。

jiā chǎn bù lù rù guān

这句话大意是:家产簿录入官。

tuì tuì xíng zhì dà lǐ téng chōng zhī fǔ gāo huì jiàn tuì tuì yù yǐ nǚ shì zhī xǔ zhù shì yī chéng wài yǐ jū suī yǒu jiā hài zhě kě yǐ wú yú

现代白话:脱脱行至大理腾冲,知府高惠见脱脱,欲以女事之,许筑室一程外以居,虽有加害者能够无虞。

tuì tuì yuē wú zuì rén yě ān gǎn niàn jí cǐ

现代白话:脱脱曰:“我罪人也,安敢念及此!

xùn cí yǐ jué zhī

这句话大意是:”巽辞以绝之。

jiǔ yuè qiǎn guān yí zhì ā qīng qǐ zhī de gāo huì yǐ tuì tuì qián bù shòu qí nǚ gù shǒu fā tiě jiǎ jūn wéi zhī

这句话大意是:九月,遣官移置阿轻乞之地,高惠以脱脱前不受其女,故首发铁甲军围之。

shí èr yuè jǐ wèi hā má jiǎo zhào qiǎn shǐ zhèn zhī sǐ nián sì shí èr

这句话大意是:十二月己未,哈麻矫诏遣使鸩之,死,年四十二。

fù wén zhōng shū qiǎn shàng shě qīng qī shí liù zhì qí de yì guān yī yǐ liàn

这句话大意是:讣闻,中书遣尚舍卿七十六至其地,易棺衣以殓。

tuì tuì yí zhuàng xióng wěi qí rán chū yú qiān bǎi rén zhōng ér qì hóng shí yuǎn mò cè qí yùn

这句话大意是:脱脱仪状雄伟,颀然出于千百人中,而器宏识远,莫测其蕴。

gōng shī shè jì ér bù fá wèi jí rén chén ér bù jiāo qīng huò cái yuǎn shēng sè hǎo xián lǐ shì jiē chū yú tiān xìng

这句话大意是:功施社稷而不伐,位极人臣而不骄,轻货财,远声色,好贤礼士,皆出于天性。

zhì yú shì jūn zhī jì shǐ zhōng bù shī chén jié suī gǔ zhī yǒu dào dà chén hé yǐ guò zhī

现代白话:至于事君之际,始终不失臣节,虽古之有道大臣,凭什么过之。

wéi qí huò yú qún xiǎo jí fù sī chóu jūn zǐ jī yān

现代白话:惟其惑于群小,急复私仇,有德行的人讥呢。

èr shí èr nián jiān chá yù shǐ zhāng chōng děng shàng zhāng xuě qí yuān yú shì zhào fù tuì tuì guān jué bìng gěi fù qí jiā chǎn

这句话大意是:二十二年,监察御史张冲等上章雪其冤,于是诏复脱脱官爵,并给复其家产。

zhào hā là zhāng sān bǎo nú hái cháo

这句话大意是:召哈剌章、三宝奴还朝。

ér yě xiān tiē mù ér xiān shì yì yǐ sǐ nǎi shòu hā là zhāng zhōng shū píng zhāng zhèng shì fēng shēn guó gōng fēn shěng dà tóng

这句话大意是:而也先帖木儿先是亦已死,乃授哈剌章中书平章政事,封申国公,分省大同;。

sān bǎo nú zhī shū mì yuàn shì

这句话大意是:三宝奴知枢密院事。

èr shí liù nián jiān chá yù shǐ shèng nú yě xiān sā dōu shī lǐ děng fù yán jiān xié gòu hài dà chén yǐ zhì lín dí yì jiàng wǒ guó jiā bīng jī bù zhèn cóng cǐ shǐ qián liáng zhī hào cóng cǐ shǐ dào zéi zòng héng cóng cǐ shǐ shēng mín zhī tú tàn cóng cǐ shǐ

这句话大意是:二十六年,监察御史圣奴、也先、撒都失里等复言:“奸邪构害大臣,以致临敌易将,我国家兵机不振从此始,钱粮之耗从此始,盗贼纵横从此始,生民之涂炭从此始。

shè shǐ tuì tuì bù sǐ ān dé tiān xià yǒu jīn rì zhī luàn zāi

现代白话:设使脱脱不死,安得天下有今日之乱啊!

qǐ fēng yī zì wáng jué dìng shì jí jiā gōng chén zhī hào

这句话大意是:乞封一字王爵,定谥及加功臣之号。

cháo tíng jiē shì qí yán

这句话大意是:”朝廷皆是其言。

rán yǐ guó jiā duō gù wèi jí bào ér guó wáng

这句话大意是:然以国家多故,未及报而国亡。

Want to learn Chinese with visual scenes and structured paths?

Start Learning Chinese →