魏书 · 魏收 · Chapter 119 of 124

志·卷十五

PinyinModern Translation
Size

shí huò liù

这句话大意是:食货六。

fu wèi guó wèi jiā zhě mò bù yǐ gǔ huò wèi běn

这句话大意是:夫为国为家者,莫不以谷货为本。

gù hóng fàn bā zhèng yǐ shí wéi shǒu qí zài yì yuē jù rén yuē cái zhōu lǐ yǐ jiǔ zhí rèn wàn mín yǐ jiǔ fù liǎn cái huì

这句话大意是:故《洪范》八政,以食为首,其在《易》曰 “聚人曰财”,《周礼》以九职任万民,以九赋敛财贿。

shì yǐ gǔ xiān zhé wáng mò bù jìng shòu mín shí wù nóng zhòng gǔ gōng qīn qiān mǔ gòng fù jiǔ zhōu

这句话大意是:是以古先哲王莫不敬授民 时,务农重谷,躬亲千亩,贡赋九州。

qiě yī fū bù gēng yī nǚ bù zhī huò shòu qí jī hán zhě

这句话大意是:且一夫不耕,一女不织,或受其饥寒者。

jī hán pò shēn bù néng bǎo qí chì zǐ rǎng qiè ér fàn fǎ yǐ zhì yú shā shēn

这句话大意是:饥 寒迫身,不能保其赤子,攘窃而犯法,以至于杀身。

jī qí suǒ yóu wáng zhèng suǒ xiàn yě

这句话大意是:迹其所由,王政所陷也。

fu bǎi mǔ zhī nèi wù duó qí shí yì qí tián chóu báo qí shuì liǎn mín kě shǐ fù yě

这句话大意是:夫百 亩之内,勿夺其时,易其田畴,薄其税敛,民可使富也。

jì bǎo qiě fù ér rén yì lǐ jié shēng yān yì suǒ wèi yī shí zú shi róng rǔ yě

现代白话:既饱且富,而仁义礼节生 呢,亦所谓衣食足,识荣辱也。

jìn mò tiān xià dà luàn shēng mín dào jǐn huò sǐ yú gān gē huò bì yú jī jǐn qí xìng ér zì cún zhě gài shí wǔ yān

现代白话:晋末,天下大乱,生民道尽,或死于干戈,或毙于 饥馑,其幸而自存者盖十五呢。

tài zǔ dìng zhōng yuán jiē sāng luàn zhī bì bīng gé bìng qǐ mín fèi nóng yè

这句话大意是:太祖定中原,接丧乱之弊,兵革并起,民废农业。

fāng shì suī yīn rán jīng lüè zhī xiān yǐ shí wèi běn shǐ dōng píng gōng yí kěn pì hé běi zì wǔ yuán zhì yú gù yáng sài wài wèi tún tián

这句话大意是:方事虽殷,然经略之先,以 食为本,使东平公仪垦辟河北,自五原至于棝阳塞外为屯田。

chū dēng guó liù nián pò wèi chén shōu qí zhēn bǎo xù chǎn míng mǎ sān shí yú wàn niú yáng sì bǎi yú wàn jiàn zēng guó yòng

这句话大意是:初,登国六年破卫辰, 收其珍宝、畜产,名马三十余万、牛羊四百余万,渐增国用。

jì dìng zhōng shān fēn xǐ lì mín jí tú hé zhǒng rén gōng jì qiǎo shí wàn yú jiā yǐ chōng jīng dū gè gěi gēng niú jì kǒu shòu tián

这句话大意是:既定中山,分徙吏民 及徒何种人、工伎巧十万余家以充京都,各给耕牛,计口授田。

tiān xìng chū zhì dìng jīng yì dōng zhì dài jùn xi jí shàn wú nán jí yīn guǎn běi jǐn cān hé wèi jī nèi zhī tián

这句话大意是:天兴初,制定京邑, 东至代郡,西及善无,南极阴馆,北尽参合,为畿内之田;。

qí wài sì fāng sì wéi zhì bā bù shuài yǐ jiān zhī quàn kè nóng gēng liàng xiào shōu rù yǐ wéi diàn zuì

这句话大意是:其外四方四维置八部帅 以监之,劝课农耕,量校收入,以为殿最。

yòu gōng gēng jí tián shuài xiān bǎi xìng

这句话大意是:又躬耕籍田,率先百姓。

zì hòu bǐ suì dà shú pǐ zhōng bā shí yú hú

这句话大意是:自后比岁大熟, 匹中八十余斛。

shì shí róng chē bù xī suī pín yǒu nián yóu wèi zú yǐ jiǔ shàn yǐ

现代白话:是时戎车不息,虽频有年,犹未足以久赡了。

tài zōng yǒng xīng zhōng pín yǒu shuǐ hàn zhào jiǎn gōng rén fēi suǒ dāng yù jí fēi zhí zuò jì qiǎo zì yú chū cì guān mín

这句话大意是:太宗永兴中,频有水旱,诏简宫人非所当御及非执作伎巧,自余出赐鳏民。

shén ruì èr nián yòu bù shú jīng jī zhī nèi lù yǒu xíng jǐn

这句话大意是:神 瑞二年,又不熟,京畿之内,路有行馑。

dì yǐ jī jiāng qiān dū yú yè yòng bó shì cuī hào jì nǎi zhǐ

这句话大意是:帝以饥将迁都于邺,用博士崔浩计乃止。

yú shì fēn jiǎn yóu pín zhě jiù shí shān dōng

这句话大意是:于是分简尤贫者就食山东。

chì yǒu sī quàn kè liú nóng zhě yuē qián zhì yǒu zhī rén shēng zài qín qín zé bù kuì

这句话大意是:敕有司劝课留农者曰:“前志有之,人生在勤,勤则不 匮。

fán shù mín zhī bù chù zhě jì wú shēng bù gēng zhě jì wú shèng bù shù zhě sǐ wú guō bù cán zhě yī wú bó bù jī zhě sàng wú shuāi

这句话大意是:凡庶民之不畜者祭无牲,不耕者祭无盛,不树者死无郭,不蚕者衣无帛,不 绩者丧无衰。

jiào xíng sān nóng shēng zhí jiǔ gǔ

这句话大意是:教行三农,生殖九谷;。

jiào xíng yuán yòu yù zhǎng cǎo mù

这句话大意是:教行园囿,毓长草木;。

jiào xíng yú héng shān zé zuò cái

这句话大意是:教行虞衡,山泽作材;。

jiào xíng sǒu mù yǎng fān niǎo shòu

这句话大意是:教行薮牧,养蕃鸟兽;。

jiào xíng bǎi gōng chì chéng qì yòng

这句话大意是:教行百工,饬成器用;。

jiào háng shāng gǔ fù tōng huò huì

这句话大意是:教行商贾,阜通货贿;。

jiào xíng pín fù huà zhì sī xǐ

这句话大意是:教行嫔妇,化 治丝枲;。

jiào xíng chén qiè shì qín lì yì

这句话大意是:教行臣妾,事勤力役。

zì shì mín jiē lì qín gù suì shù fēng ráng xù mù zī xi

这句话大意是:”自是民皆力勤,故岁数丰穰,畜牧滋息。

tài cháng liù nián zhào liù bù mín yáng mǎn bǎi kǒu diào róng mǎ yì pǐ

这句话大意是:泰常六年,诏六部民羊满百口,调戎马一匹。

shì zǔ jí wèi kāi tuò sì hǎi yǐ wǔ fāng zhī mín gè yǒu qí xìng gù xiū qí jiào bù gǎi qí sú qí qí zhèng bù yì qí yi nà qí fāng gòng yǐ chōng cāng lǐn shōu qí huò wù yǐ shí kù cáng yòu yú suì shí qǔ niǎo shòu zhī dēng yú zǔ yòng zhě yǐ rèn shàn fǔ

这句话大意是:世祖即位,开拓四海,以五方之民各有其性,故修其教不改其俗,齐其政不易 其宜,纳其方贡以充仓廪,收其货物以实库藏,又于岁时取鸟兽之登于俎用者以韧 膳府。

xiān shì jìn gāng shū kuò mín duō táo yǐn

这句话大意是:先是,禁纲疏阔,民多逃隐。

tiān xìng zhōng zhào cǎi zhū lòu hù lìng shū lún mián

这句话大意是:天兴中,诏采诸漏户,令输纶绵。

zì hòu zhū táo hù zhàn wèi xì jiǎn luō gǔ zhě shén zhòng

这句话大意是:自后诸逃户占 为细茧罗谷者甚众。

yú shì zá yíng hù shuài biàn yú tiān xià bù lì shǒu zǎi fù yì bù zhōu hù kǒu cuò luàn

这句话大意是:于是杂营户帅遍于天下,不隶守宰,赋役不周,户口错乱。

shǐ guāng sān nián zhào yī qiè ba zhī yǐ shǔ jùn xiàn

这句话大意是:始 光三年诏一切罢之,以属郡县。

shén èr nián dì qīn yù liù jūn lüè dì guǎng mò

这句话大意是:神二年,帝亲御六军,略地广漠。

fēn mìng zhū jiāng qióng zhuī rú rú dōng zhì hàn hǎi xi jiē zhāng yè běi dù yàn rán shān dà pò zhī lǔ qí zhǒng luò jí mǎ niú zá chù fāng wù wàn jì

这句话大意是:分命诸将,穷追蠕蠕,东至瀚海,西接张 掖,北度燕然山,大破之,虏其种落及马牛杂畜方物万计。

qí hòu fù qiǎn chéng zhōu gōng wàn dù guī xi fá yān qí qí wáng jiū shī bēi nà dān qí bēn qiū cí jǔ guó chén mín fù qián huái huò yī shí jiàng kuǎn huò qí qí bǎo yì wán yǐ jù wàn tuó mǎ zá chù bù kě shèng shǔ

现代白话:其后复遣成周公万度归 西伐呢耆,其王鸠尸卑那单骑奔龟兹,举国臣民负钱怀货,一时降款,获其奇宝异 玩以巨万,驼马杂畜不可胜数。

dù guī suì rù qiū cí fù huò qí shū fāng guī guǐ zhī wù yì wàn yǐ shàng

这句话大意是:度归遂入龟兹,复获其殊方瑰诡之物亿万已上。

shì shí fāng yú wèi kè dì lǚ qīn róng jià ér wěi zhèng yú gōng zōng

这句话大意是:是 时方隅未克,帝屡亲戎驾,而委政于恭宗。

zhēn jūn zhōng gōng zōng xià lìng xiū nóng zhí zhī jiào shì zài dì jì

这句话大意是:真君中,恭宗下令修农职之教,事在 《帝纪》。

cǐ hòu shù nián zhī zhōng jūn guó yòng zú yǐ

现代白话:此后数年之中,军国用足了。

gāo zōng shí mù shǒu zhī guān pō wéi huò lì

这句话大意是:高宗时,牧守之官,颇为货利。

tài ān chū qiǎn shǐ zhě èr shí yú bèi xún háng tiān xià guān fēng sú shì mín suǒ jí kǔ

这句话大意是:太安初,遣使者二十余辈循行天下,观风俗, 视民所疾苦。

zhào shǐ zhě chá zhū zhōu jùn kěn zhí tián mǔ yǐn shí yī fú lǘ lǐ xū shí dào zéi jié lüè pín fù qiáng liè ér fá zhī zì cǐ mù shǒu pō gǎi qián bì mín yǐ ān yè

这句话大意是:诏使者察诸州郡垦殖田亩、饮食衣服、闾里虚实、盗贼劫掠、贫富强 劣而罚之,自此牧守颇改前弊,民以安业。

zì tài zǔ dìng zhōng yuán shì zǔ píng fāng nán shōu huò zhēn bǎo fǔ cáng yíng jī

这句话大意是:自太祖定中原,世祖平方难,收获珍宝,府藏盈积。

hé píng èr nián qiū zhào zhōng shàng fāng zuò huáng jīn hé pán shí èr jù jìng èr chǐ èr cùn lòu yǐ bái yín diàn yǐ méi guī qí míng yuē jiǔ zhōu zhì gòng shū yù lái bīn nǎi zuò cí qì cuò yòng jù zhēn

这句话大意是:和平二年秋,诏中尚方作 黄金合盘十二具,径二尺二寸,镂以白银,钿以玫瑰,其铭曰:“九州致贡,殊域 来宾,乃作兹器,错用具珍。

jiǎ yǐ zǐ jīn lòu yǐ bái yín fàn wéi nǐ zài tǔ yào hán zhēn

这句话大意是:假以紫金,镂以白银,范围拟载,吐耀含真。

xiān wén lì zhì ruò huà ruò shén huáng wáng yù zhī bǎi fú wéi xīn

这句话大意是:纤文丽 质,若化若神,皇王御之,百福惟新。

qí nián dōng zhào chū nèi kù líng jǐn bù bó èr shí wàn pǐ lìng nèi wài bǎi guān fēn cáo dǔ shè

这句话大意是:”其年冬,诏出内库绫锦布帛二十万匹,令 内外百官分曹赌射。

sì nián chūn zhào cì jīng shī zhī mín nián qī shí yǐ shàng tài guān chú shí yǐ zhōng qí shēn

这句话大意是:四年春,诏赐京师之民年七十已上太官厨食以终其身。

xiǎn zǔ jí wèi qīn xíng jiǎn sù shuài xiān gōng qīng sī suǒ yǐ zhèn yì lí shù

这句话大意是:显祖即位,亲行俭素,率先公卿,思所以赈益黎庶。

zhì tiān ān huáng xìng jiān suì pín dà hàn juàn pǐ qiān qián

这句话大意是:至天安、皇兴间,岁频大 旱,绢匹千钱。

yán liú yù huái běi qīng jì xú yǎn sī wǔ zhōu gào luàn qǐng xiáng mìng jiāng lǜ zhòng yǐ yuán zhī

这句话大意是:言刘彧淮北青、冀、徐、兖、司五州告乱请降,命将率众以援之。

jì lín qí jìng qīng jì huái èr jìn jūn wéi zhī shù nián nǎi bá

这句话大意是:既临其境,青冀怀贰,进军围之,数年乃拔。

shān dōng zhī mín xián qín yú zhēng shù zhuǎn yùn dì shēn yǐ wéi niàn

这句话大意是:山东之民咸勤于征戍转运,帝深以为 念。

suì yīn mín pín fù wèi zū shū sān děng jiǔ pǐn zhī zhì

这句话大意是:遂因民贫富,为租输三等九品之制。

qiān lǐ nèi nà sù qiān lǐ wài nà mǐ

这句话大意是:千里内纳粟,千里外纳米;。

shàng sān qì hù rù jīng shī zhōng sān pǐn rù tā zhōu yào cāng xià sān pǐn rù běn zhōu

这句话大意是:上三器户入京 师,中三品入他州要仓,下三品入本州。

xiān shì tài ān zhōng gāo zōng yǐ cháng fù zhī wài zá diào shí wǔ pō wéi fán zhòng jiāng yǔ chú zhī

这句话大意是:先是太安中,高宗以常赋之外杂调十五,颇为烦重,将与除之。

shàng shū máo fǎ rén yuē cǐ shì jūn guó zī yòng jīn dùn ba zhī chén yú yǐ wéi bù kě

这句话大意是:尚书毛法仁曰: “此是军国资用,今顿罢之,臣愚以为不可。

dì yuē shǐ dì lì wú qióng mín lì bù jié bǎi xìng yǒu yú wú shú yǔ bù zú

现代白话:”帝曰:“使地利无穷,民力不竭, 百姓有余,我孰与不足。

suì miǎn zhī

这句话大意是:”遂免之。

wèi jǐ fù diào rú qián zhì shì nǎi zhōng ba yān

现代白话:未几,复调如前,至是乃终罢呢。

yú shì fù liǎn shāo qīng mín fù shàn yǐ

现代白话:于是赋敛稍 轻,民复赡了。

jiù zhì mín jiān suǒ zhī juàn bù jiē fú guǎng èr chǐ èr cùn zhǎng sì shí chǐ wèi yì pǐ liù shí chǐ wèi yī duān lìng rèn fú yòng

这句话大意是:旧制,民间所织绢、布,皆幅广二尺二寸,长四十尺为一匹,六十尺为一端, 令任服用。

hòu nǎi jiàn zhì làn è bù yī chǐ dù

这句话大意是:后乃渐至滥恶,不依尺度。

gāo zǔ yán xìng sān nián qiū qī yuè gēng lì yán zhì lìng yī zhǔn qián shì wéi zhě zuì gè yǒu chà yǒu sī bù jiǎn chá yǔ tóng zuì

这句话大意是:高祖延兴三年秋七月,更立严制,令一准前 式,违者罪各有差,有司不检察与同罪。

tài hé bā nián shǐ zhǔn gǔ bān bǎi guān zhī lù yǐ pǐn dì gè yǒu chà

这句话大意是:太和八年,始准古班百官之禄,以品第各有差。

xiān shì tiān xià hù yǐ jiǔ pǐn hùn tōng hù diào bó èr pǐ xù èr jīn sī yī jīn sù èr shí shí

这句话大意是:先是,天下户以九品混通,户 调帛二匹、絮二斤、丝一斤、粟二十石;。

yòu rù bó yì pǐ èr zhàng wěi zhī zhōu kù yǐ gōng diào wài zhī fèi

这句话大意是:又入帛一匹二丈,委之州库,以供调外之 费。

zhì shì hù zēng bó sān pǐ sù èr shí jiǔ dòu yǐ wéi guān sī zhī lù

这句话大意是:至是,户增帛三匹,粟二石九斗,以为官司之禄。

hòu zēng diào wài bó mǎn èr pǐ

这句话大意是:后增调外帛满二匹。

suǒ wèi gè suí qí tǔ suǒ chū

这句话大意是:所谓各 随其土所出。

qí sī jì yōng huá dìng xiāng qín luò yù huái yǎn shǎn xú qīng qí jì nán yù dōng yǎn dōng xú shí jiǔ zhōu gòng mián juàn jí sī

这句话大意是:其司、冀、雍、华、定、相、秦、洛、豫、怀、兖、陕、徐、青、齐、 济、南豫、东兖、东徐十九州,贡绵绢及丝;。

yōu píng bìng sì qí jīng jīng liáng liáng fén qín ān yíng bīn xià guāng yǐng dōng qín

这句话大意是:幽、平、并、肆、岐、泾、荆、凉、 梁、汾、秦、安、营、豳、夏、光、郢、东秦,。

sī zhōu wàn nián yàn mén shàng gǔ líng qiū guǎng níng píng liáng jùn

这句话大意是:司州万年、雁门、上谷、灵丘、广 宁、平凉郡,。

huái zhōu shào jùn shàng jùn zhī cháng píng bái shuǐ xiàn

这句话大意是:怀州邵郡上郡之长平、白水县,。

qīng zhōu běi hǎi jùn zhī jiāo dōng xiàn píng chāng jùn zhī dōng wǔ píng chāng xiàn gāo mì jùn zhī chāng ān gāo mì yí ān qián zōu xiàn

这句话大意是:青州北海郡之胶东县、平昌郡之东武 平昌县、高密郡之昌安高密夷安黔陬县,。

tài zhōu hé dōng zhī pú bǎn fén yīn xiàn

这句话大意是:泰州河东之蒲坂、汾阴县,。

dōng xú zhōu dōng guǎn jùn zhī jǔ zhū dōng guǎn xiàn

这句话大意是:东徐州东莞郡 之莒、诸、东莞县,。

yōng zhōu féng yì jùn zhī lián sháo xiàn xián yáng jùn zhī níng yí xiàn běi dì jùn zhī sān yuán yún yáng tóng guān yí jūn xiàn

这句话大意是:雍州冯翊郡之莲芍县、咸阳郡之宁夷县、北地郡之三原云阳铜 官宜君县,。

huá zhōu huà shān jùn zhī xià yáng xiàn

这句话大意是:华州华山郡之夏阳县,。

xú zhōu běi jì jùn zhī lí hú fēng xiàn dōng hǎi jùn zhī gàn yú xiāng bēn xiàn

这句话大意是:徐州北济郡之离狐丰县、东海郡之赣榆襄贲县,。

jiē yǐ má bù chōng shuì

这句话大意是:皆以麻布充税。

jiǔ nián xià zhào jūn gěi tiān xià mín tián

这句话大意是:九年,下诏均给天下民田:。

zhū nán fū shí wǔ yǐ shàng shòu lù tián sì shí mǔ fù rén èr shí mǔ nú bì yī liáng

这句话大意是:诸男夫十五以上,受露田四十亩,妇人二十亩,奴婢依良。

dīng niú yī tóu shòu tián sān shí mǔ xiàn sì niú

这句话大意是:丁牛一头受田三十 亩,限四牛。

suǒ shòu zhī tián lǜ bèi zhī sān yì zhī tián zài bèi zhī yǐ gōng gēng zuò jí hái shòu zhī yíng suō

这句话大意是:所授之田率倍之,三易之田再倍之,以供耕作及还受之盈缩。

zhū mín nián jí kè zé shòu tián lǎo miǎn jí shēn méi zé hái tián

这句话大意是:诸民年及课则受田,老免及身没则还田。

nú bì niú suí yǒu wú yǐ huán shòu

这句话大意是:奴婢、牛随有无以还受。

zhū sāng tián bù zài hái shòu zhī xiàn dàn tōng rù bèi tián fēn

这句话大意是:诸桑田不在还受之限,但通入倍田分。

yú fēn suī yíng méi zé hái tián bù dé yǐ chōng lù tián zhī shù

这句话大意是:于分虽盈,没则还田,不得以充露田之 数。

bù zú zhě yǐ lù tián chōng bèi

这句话大意是:不足者以露田充倍。

zhū chū shòu tián zhě nán fū yī rén gěi tián èr shí mǔ kè shí yú zhǒng sāng wǔ shí shù zǎo wǔ zhū yú sān gēn

这句话大意是:诸初受田者,男夫一人给田二十亩,课莳余,种桑五十树,枣五株,榆三根。

fēi sāng zhī tǔ fu gěi yī mǔ yī fǎ kè shí yú zǎo

这句话大意是:非桑之土,夫给一亩,依法课莳榆、枣。

nú gè yī liáng

这句话大意是:奴各依良。

xiàn sān nián zhǒng bì bù bì duó qí bù bì zhī de

这句话大意是:限三年种毕,不毕,夺其不毕 之地。

yú sāng yú dì fēn zá shí yú guǒ jí duō zhǒng sāng yú zhě bù jīn

这句话大意是:于桑榆地分杂莳余果及多种桑榆者不禁。

zhū yīng hái zhī tián bù dé zhǒng sāng yú zǎo guǒ zhǒng zhě yǐ wéi lìng lùn dì rù hái fēn

这句话大意是:诸应还之田,不得种桑榆枣果,种者以违令论,地入还分。

zhū sāng tián jiē wèi shì yè shēn zhōng bù hái héng cóng jiàn kǒu

这句话大意是:诸桑田皆为世业,身终不还,恒从见口。

yǒu yíng zhě wú shòu wú hái bù zú zhě shòu zhǒng rú fǎ

这句话大意是:有盈者无受无还,不足者受种如法。

yíng zhě de mài qí yíng bù zú zhě de mǎi suǒ bù zú

这句话大意是:盈者得卖其盈,不足者得买所不足。

bù dé mài qí fēn yì bù dé mǎi guò suǒ zú

这句话大意是:不得卖其分,亦不得买过所足。

zhū má bù zhī tǔ nán fū jí kè bié gěi má tián shí mǔ fù rén wǔ mǔ nú bì yī liáng

这句话大意是:诸麻布之土,男夫及课,别给麻田十亩,妇人五亩,奴婢依良。

jiē cóng hái shòu zhī fǎ

这句话大意是:皆从还受之法。

zhū yǒu jǔ hù lǎo xiǎo lóng cán wú shòu tián zhě nián shí yī yǐ shàng jí lóng zhě gè shòu yǐ bàn fū tián nián yú qī shí zhě bù hái suǒ shòu guǎ fù shǒu zhì zhě suī miǎn kè yì shòu fù tián

这句话大意是:诸有举户老小癃残无授田者,年十一已上及癃者各授以半夫田,年逾七十者不 还所受,寡妇守志者虽免课亦授妇田。

zhū hái shòu mín tián héng yǐ zhēng yuè

这句话大意是:诸还受民田,恒以正月。

ruò shǐ shòu tián ér shēn wáng jí mài mǎi nú bì niú zhě jiē zhì míng nián zhēng yuè nǎi de hái shòu

这句话大意是:若始受田而身亡,及卖买奴婢牛者,皆至明年正月乃 得还受。

zhū tǔ guǎng mín xī zhī chù suí lì suǒ jí guān jiè mín zhǒng shì

这句话大意是:诸土广民稀之处,随力所及,官借民种莳。

yì yǒu tǔ jū zhě yī fǎ fēng shòu

这句话大意是:役有土居者,依法封授。

zhū de xiá zhī chù yǒu jìn dīng shòu tián ér bù lè qiān zhě zé yǐ qí jiā sāng tián wèi zhèng tián fēn yòu bù zú bù gěi bèi tián yòu bù zú jiā nèi rén bié jiǎn fēn

这句话大意是:诸地狭之处,有进丁受田而不乐迁者,则以其家桑田为正田分,又不足不给倍 田,又不足家内人别减分。

wú sāng zhī xiāng zhǔn cǐ wéi fǎ

这句话大意是:无桑之乡准此为法。

lè qiān zhě tīng zhú kōng huāng bù xiàn yì zhōu tā jùn wéi bù tīng bì láo jiù yì

这句话大意是:乐迁者听逐空荒,不限异州他郡, 唯不听避劳就逸。

qí de zú zhī chù bù dé wú gù ér yí

这句话大意是:其地足之处,不得无故而移。

zhū mín yǒu xīn jū zhě sān kǒu gěi dì yī mǔ yǐ wéi jū shì nú bì wǔ kǒu gěi yī mǔ

这句话大意是:诸民有新居者,三口给地一亩,以为居室,奴婢五口给一亩。

nán nǚ shí wǔ yǐ shàng yīn qí dì fēn kǒu kè zhòng cài wǔ fēn mǔ zhī yī

这句话大意是:男女十五以上, 因其地分,口课种菜五分亩之一。

zhū yī rén zhī fēn zhèng cóng zhèng bèi cóng bèi bù dé gé yuè tā pàn

这句话大意是:诸一人之分,正从正,倍从倍,不得隔越他畔。

jìn dīng shòu tián zhě héng cóng suǒ jìn

这句话大意是:进丁受田者恒从所近。

ruò tóng shí jù shòu xiān pín hòu fù

这句话大意是:若同时 俱受,先贫后富。

zài bèi zhī tián fàng cǐ wéi fǎ

这句话大意是:再倍之田,放此为法。

zhū yuǎn liú pèi zhé wú zǐ sūn jí hù jué zhě xū zhái sāng yú jǐn wèi gōng tián yǐ gōng shòu shòu

这句话大意是:诸远流配谪、无子孙、及户绝者,墟宅、桑榆尽为公田,以供授受。

shòu shòu zhī cì gěi qí suǒ qīn

这句话大意是:授受之次, 给其所亲;。

wèi gěi zhī jiān yì jiè qí suǒ qīn

这句话大意是:未给之间,亦借其所亲。

zhū zǎi mín zhī guān gè suí dì gěi gōng tián cì shǐ shí wǔ qǐng tài shǒu shí qǐng zhì zhōng bié jià gè bā qǐng xiàn lìng jùn chéng liù qǐng

这句话大意是:诸宰民之官,各随地给公田,刺史十五顷,太守十顷,治中别驾各八顷,县令、 郡丞六顷。

gēng dài xiāng fù

这句话大意是:更代相付。

mài zhě zuò rú lǜ

这句话大意是:卖者坐如律。

wèi chū bù lì sān cháng gù mín duō yìn fù

这句话大意是:魏初不立三长,故民多荫附。

yìn fù zhě jiē wú guān yì háo qiáng zhēng liǎn bèi yú gōng fù

这句话大意是:荫附者皆无官役,豪强征敛,倍于公赋。

shí nián jǐ shì zhōng li chōng shàng yán yi zhǔn gǔ wǔ jiā lì yī lín cháng wǔ lín lì yī lǐ cháng wǔ lǐ lì yī dǎng zhǎng zhǎng qǔ xiāng rén qiáng jǐn zhě

这句话大意是:十年, 给事中李冲上言:“宜准古,五家立一邻长,五邻立一里长,五里立一党长,长取 乡人强谨者。

lín cháng fù yī fū lǐ cháng èr dǎng cháng sān

这句话大意是:邻长复一夫,里长二,党长三。

suǒ fù fù zhēng shù yú ruò mín

这句话大意是:所复复征戍,余若民。

sān zài wáng qiān zé zhì yòng zhì zhī yī děng

这句话大意是:三载亡愆则陟 用,陟之一等。

qí mín diào yī fū yī fù bó yì pǐ sù èr shí

这句话大意是:其民调,一夫一妇帛一匹,粟二石。

mín nián shí wǔ yǐ shàng wèi qǔ zhě sì rén chū yī fū yī fù zhī diào

这句话大意是:民年十五以上未娶者,四人出 一夫一妇之调;。

nú rèn gēng bì rèn jī zhě bā kǒu dāng wèi qǔ zhě sì

这句话大意是:奴任耕,婢任绩者,八口当未娶者四;。

gēng niú èr shí tóu dāng nú bì bā

这句话大意是:耕牛二十头当奴婢八。

qí má bù zhī xiāng yī fū yī fù bù yì pǐ xià zhì niú yǐ cǐ wéi jiàng

这句话大意是:其麻 布之乡,一夫一妇布一匹,下至牛,以此为降。

dà shuài shí pǐ wèi gōng diào èr pǐ wèi diào wài fèi sān pǐ wèi nèi wài bǎi guān fèng cǐ wài zá diào

这句话大意是:大率十匹为工调,二匹为调外费, 三匹为内外百官俸,此外杂调。

mín nián bā shí yǐ shàng tīng yī zi bù cóng yì

这句话大意是:民年八十已上,听一子不从役。

gū dú lóng lǎo dǔ jí pín qióng bù néng zì cún zhě sān cháng nèi dié yǎng shí zhī

这句话大意是:孤独癃老笃疾贫穷 不能自存者,三长内迭养食之。

shū zòu zhū guān tōng yì chēng shàn zhě zhòng

这句话大意是:书奏,诸官通议,称善者众。

gāo zǔ cóng zhī yú shì qiǎn shǐ zhě xíng qí shì

这句话大意是:高祖从之,于是遣使者行其事。

nǎi zhào yuē fu rèn tǔ cuò gòng suǒ yǐ tōng yǒu wú

这句话大意是:乃诏曰:“夫任 土错贡,所以通有无;。

jǐng chéng dìng fù suǒ yǐ jūn láo yì

这句话大意是:井乘定赋,所以均劳逸。

yǒu wú tōng zé mín cái bù kuì láo yì jūn zé rén lè qí yè

这句话大意是:有无通则民财不匮,劳逸均则人乐 其业。

cǐ zì gǔ zhī cháng dào yě

这句话大意是:此自古之常道也。

yòu lín lǐ xiāng dǎng zhī zhì suǒ yóu lái jiǔ

这句话大意是:又邻里乡党之制,所由来久。

yù shǐ fēng jiào yì zhōu jiā zhì rì jiàn yǐ dà dū xiǎo cóng jìn jí yuǎn rú shēn zhī shǐ shǒu gàn zhī zǒng tiáo rán hòu kǒu suàn píng jūn yì xīng sòng xi

这句话大意是:欲使风教易周,家至日见, 以大督小,从近及远,如身之使手,干之总条,然后口算平均,义兴讼息。

shì yǐ sān diǎn suǒ tóng suí shì wū lóng

这句话大意是:是以三 典所同,随世洿隆;。

èr jiān zhī xíng cóng shí sǔn yì

这句话大意是:贰监之行,从时损益。

gù zhèng qiáo fù qiū fù zhī shù zōu rén xiàn hé chè zhī guī

这句话大意是:故郑侨复丘赋之术,邹人献盍彻之规。

suī qīng zhòng bù tóng ér dāng shí jù shì

这句话大意是:虽轻重不同,而当时俱适。

zì xī yǐ lái zhū zhōu hù kǒu jí guàn bù shí bāo cáng yǐn lòu fèi gōng wǎng sī

这句话大意是:自昔以来,诸州户口,籍贯不实,包藏隐漏,废公罔私。

fù qiáng zhě bìng jiān yǒu yú pín ruò zhě hú kǒu bù zú

这句话大意是:富强者并兼有余,贫弱者糊口不足。

fù shuì qí děng wú qīng zhòng zhī shū

这句话大意是:赋税齐等,无轻重之殊;。

lì yì tóng kē wú zhòng guǎ zhī bié

这句话大意是:力役同科,无众寡之 别。

suī jiàn jiǔ pǐn zhī gé ér fēng què zhī tǔ wèi róng

这句话大意是:虽建九品之格,而丰埆之土未融;。

suī lì jūn shū zhī jiè ér cán jì zhī xiāng wú yì

这句话大意是:虽立均输之楷,而蚕绩之乡无异。

zhì shǐ chún huà wèi shù mín qíng tōu báo

这句话大意是:致使淳化 未树,民情偷薄。

zhèn měi sī zhī liáng huái shēn kǎi

这句话大意是:朕每思之,良怀深慨。

jīn gé jiù cóng xīn wèi lǐ dǎng zhī fǎ zài suǒ mù shǒu yi yǐ yù mín shǐ zhī qù fán jí jiǎn zhī yào

这句话大意是:今革旧从新,为里党之法,在所牧守,宜 以喻民,使知去烦即简之要。

chū bǎi xìng xián yǐ wéi bù ruò xún cháng háo fù bìng jiān zhě yóu fú yuàn yě

这句话大意是:”初,百姓咸以为不若循常,豪富并兼者尤弗愿也。

shì shī xíng hòu jì shěng xī shí yǒu yú bèi

这句话大意是:事施行后,计省昔十有余倍。

yú shì hǎi nèi ān zhī

这句话大意是:于是海内安之。

shí yī nián dà hàn jīng dū mín jī

这句话大意是:十一年,大旱,京都民饥。

jiā yǐ niú yì gōng sī quē fá shí yǒu yǐ mǎ lǘ jí tuó tuó gōng jià miǎn gēng zài

这句话大意是:加以牛疫,公私阙乏,时有以马驴及橐驼供驾免 耕载。

zhào tīng mín jiù fēng

这句话大意是:诏听民就丰。

xíng zhě shí wǔ liù dào lù gěi liáng bǐng zhì suǒ zài sān cháng shàn yǎng zhī

这句话大意是:行者十五六,道路给粮禀,至所在,三长赡养之。

qiǎn shǐ zhě shí shěng chá yān

现代白话:遣使者时省 察呢。

liú yè zhě jiē lìng zhǔ sī shěn hé kāi cāng zhèn dài

这句话大意是:留业者,皆令主司审核,开仓赈贷。

qí yǒu tè bù zì cún zhě xī jiǎn jí wèi zhōu yú shù qú yǐ jiù qí kùn

这句话大意是:其有特不自存者,悉检集,为粥于术衢, 以救其困。

rán zhǔ zhě bù míng mù chá jiāo diàn jiān shén duō wèi sǐ zhě

这句话大意是:然主者不明牧察,郊甸间甚多喂死者。

shí chéng píng rì jiǔ

这句话大意是:时承平日久,。

fǔ cáng yíng jī

这句话大意是:府藏盈积,。

zhào jǐn chū yù fǔ yī fú zhēn bǎo tài guān zá qì tài pú chéng jù nèi kù gōng shǐ dāo móu shí fēn zhī bā wài fǔ yī wù zēng bù sī kuàng zhū suǒ gōng guó yòng zhě

这句话大意是:诏尽出 御府衣服珍宝、太官杂器、太仆乘具、内库弓矢刀𫓴十分之八、外府衣物缯布丝纩 诸所供国用者,。

yǐ qí dà bàn bān jī bǎi sī

这句话大意是:以其大半班赍百司,。

xià zhì gōng shāng zào lì

这句话大意是:下至工商皂隶,。

dǎi yú liù zhèn biān shù

这句话大意是:逮于六镇边戍,。

jī nèi guān guǎ gū dú pín lóng zhě

这句话大意是:畿内鳏寡孤独 贫癃者,。

jiē yǒu chà

这句话大意是:皆有差。

shí èr nián zhào qún chén qiú ān mín zhī shù

这句话大意是:十二年,诏群臣求安民之术。

yǒu sī shàng yán qǐng xī zhōu jùn cháng diào jiǔ fēn zhī èr jīng dū dù zhī suì yòng zhī yú gè lì guān sī fēng nián dí zhù yú cāng shí jiǎn zé jiā sī zhī yī dí zhī yú mín

这句话大意是:有司上言:“请析州郡常调九分之二,京都度支 岁用之余,各立官司,丰年籴贮于仓,时俭则加私之一,籴之于民。

rú cǐ mín bì lì tián yǐ mǎi juàn jī cái yǐ qǔ sù

这句话大意是:如此,民必力 田以买绢,积财以取粟。

guān nián dēng zé cháng jī suì xiōng zé zhí gěi

这句话大意是:官,年登则常积,岁凶则直给。

yòu bié lì nóng guān qǔ zhōu jùn hù shí fēn zhī yī yǐ wéi zhūn mín

这句话大意是:又别立农官,取州郡户十 分之一,以为屯民。

xiāng shuǐ lù zhī yi duàn qǐng mǔ zhī shù yǐ zāng shú zá wù shì niú kē gěi lìng qí sì lì

这句话大意是:相水陆之宜,断顷亩之数,以赃赎杂物市牛科给,令其肆力。

yī fū zhī tián suì zé liù shí hú zhēn qí zhèng kè bìng zhēng shù zá yì

这句话大意是:一夫之田,岁责六十斛,甄其正课并征戍杂役。

xíng cǐ èr shì shù nián zhī zhōng zé gǔ jī ér mín zú yǐ

现代白话:行此二事,数年之中则谷积而民足 了。

dì lǎn ér shàn zhī xún shī xíng yān

现代白话:”帝览而善之,寻施行呢。

zì cǐ gōng sī fēng shàn suī shí yǒu shuǐ hàn bù wéi zāi yě

这句话大意是:自此公私丰赡,虽时有水旱,不为灾也。

shì zǔ zhī píng tǒng wàn dìng qín lǒng yǐ hé xī shuǐ cǎo shàn nǎi yǐ wéi mù dì

这句话大意是:世祖之平统万,定秦陇,以河西水草善,乃以为牧地。

xù chǎn zī xi mǎ zhì èr bǎi yú wàn pǐ tuó tuó jiāng bàn zhī niú yáng zé wú shù

这句话大意是:畜产滋息,马至二百余 万匹,橐驼将半之,牛羊则无数。

gāo zǔ jí wèi zhī hòu fù yǐ hé yáng wèi mù chǎng héng zhì róng mǎ shí wàn pǐ yǐ nǐ jīng shī jūn jǐng zhī bèi

这句话大意是:高祖即位之后,复以河阳为牧场,恒置戎马十万 匹,以拟京师军警之备。

měi suì zì hé xī xǐ mù yú bīng zhōu yǐ jiàn nán zhuǎn yù qí xí shuǐ tǔ ér wú sǐ shāng yě ér hé xī zhī mù mí zī yǐ

现代白话:每岁自河西徙牧于并州,以渐南转,欲其习水土而无死伤 也,而河西之牧弥滋了。

zhèng guāng yǐ hòu tiān xià sāng luàn suì wèi qún kòu suǒ dào lüě yān

现代白话:正光以后,天下丧乱,遂为群寇所盗掠呢。

shì zōng yán chāng sān nián chūn yǒu sī zòu cháng ān lí shān yǒu yín kuàng èr shí de yín qī liǎng qí nián qiū héng zhōu yòu shàng yán bái dēng shān yǒu yín kuàng bā dàn de yín qī liǎng xī sān bǎi yú jīn qí sè jié bái yǒu yú shàng pǐn

这句话大意是:世宗延昌三年春,有司奏长安骊山有银矿,二石得银七两,其年秋,恒州又上 言,白登山有银矿,八石得银七两,锡三百余斤,其色洁白,有逾上品。

zhào bìng zhì yín guān cháng lìng cǎi zhù

这句话大意是:诏并置银 官,常令采铸。

yòu hàn zhōng jiù yǒu jīn hù qiān yú jiā cháng yú hàn shuǐ shā táo jīn nián zhōng zǒng shū

这句话大意是:又汉中旧有金户千余家,常于汉水沙淘金,年终总输。

hòu lín huái wáng yù wèi liáng zhōu cì shǐ zòu ba zhī

这句话大意是:后临淮王彧 为梁州刺史,奏罢之。

qí zhù tiě wèi nóng qì bīng rèn zài suǒ yǒu zhī rán yǐ xiāng zhōu qiān kǒu yě wèi gōng gù cháng liàn duàn wèi dāo sòng yú wǔ kù

这句话大意是:其铸铁为农器、兵刃,在所有之,然以相州牵口冶为工,故 常炼锻为刀,送于武库。

zì wèi dé jì guǎng xī yù dōng yí gòng qí zhēn wù chōng yú wáng fǔ

这句话大意是:自魏德既广,西域、东夷贡其珍物,充于王府。

yòu yú nán chuí lì hù shì yǐ zhì nán huò yǔ máo chǐ gé zhī shǔ wú yuǎn bù zhì

这句话大意是:又于南垂 立互市,以致南货,羽毛齿革之属无远不至。

shén guī zhèng guāng zhī jì fǔ cáng yíng yì

这句话大意是:神龟、正光之际,府藏盈溢。

líng tài hòu céng lìng gōng qīng yǐ xià rèn lì fù wù ér qǔ zhī yòu shù lài jìn nèi zuǒ yòu suǒ fèi wú zī ér bù néng yī gài bǎi xìng yě

这句话大意是:灵太后 曾令公卿已下任力负物而取之,又数赉禁内左右,所费无赀,而不能一丐百姓也。

zì xú yáng nèi fù zhī hòu réng shì jīng lüè jiāng huái yú shì zhuǎn yùn zhōng zhōu yǐ shí biān zhèn bǎi xìng pí yú dào lù

这句话大意是:自徐杨内附之后,仍世经略江淮,于是转运中州,以实边镇,百姓疲于道路。

nǎi lìng fān shù zhī bīng yíng qǐ tún tián yòu shōu nèi jùn bīng zī yǔ mín hé dí jī wèi biān bèi

这句话大意是:乃令番戍之兵,营起屯田,又收内郡兵资与民和籴,积为边备。

yǒu sī yòu qǐng yú shuǐ yùn zhī cì suí biàn zhì cāng nǎi yú xiǎo píng yòu mén bái mǎ jīn zhāng yá hēi shuǐ jì zhōu chén jùn dà liáng fán bā suǒ gè lì dǐ gé měi jūn guó yǒu xū yīng jī cáo yǐn

这句话大意是:有司又请于水运之 次,随便置仓,乃于小平、右门、白马津、漳涯、黑水、济州、陈郡、大梁凡八所, 各立邸阁,每军国有须,应机漕引。

zì cǐ fèi yì wēi shěng

这句话大意是:自此费役微省。

sān mén dōu jiāng xuē qīn shàng yán jì jīng xi shuǐ cì fén huá èr zhōu héng nóng hé běi hé dōng zhèng píng píng yáng wǔ jùn nián cháng mián juàn jí zī má jiē zhé gōng wù gù chē niú sòng jīng

这句话大意是:三门都将薛钦上言:“计京西水次汾华二州、恒农、河北、河东、正平、平阳 五郡年常绵绢及赀麻皆折公物,雇车牛送京。

dào xiǎn rén bì fèi gōng sǔn sī

这句话大意是:道险人弊,费公损私。

lüè jì huá zhōu yī chē guān chou juàn bā pǐ sān zhàng jiǔ chǐ bié yǒu sī mín gù jià bù liù shí pǐ

这句话大意是:略计华州一车, 官酬绢八匹三丈九尺,别有私民雇价布六十匹;。

hé dōng yī chē guān chou juàn wǔ pǐ èr zhàng bié yǒu sī mín gù jià bù wǔ shí pǐ

这句话大意是:河东一车,官酬绢五匹二丈,别有 私民雇价布五十匹。

zì yú zhōu jùn suī wèi liàn duō shǎo tuī zhī yuǎn jìn yīng bù jiǎn cǐ

这句话大意是:自余州郡,虽未练多少,推之远近,应不减此。

jīn qiú chē qǔ gù juàn sān pǐ shì cái zào chuán bù láo cǎi zhuó

这句话大意是:今求车取雇绢 三匹,市材造船,不劳采斫。

jì chuán yī sōu jǔ shí sān chē chē qǔ sān pǐ hé yǒu sān shí jiǔ pǐ gù zuò shǒu bìng jiang jí chuán shàng zá jù shí zhí zú yǐ chéng chuán

这句话大意是:计船一艘,举十三车,车取三匹,合有三十九匹,雇 作手并匠及船上杂具食直,足以成船。

jì yī chuán shèng juàn qī shí bā pǐ bù qī bǎi bā shí pǐ

这句话大意是:计一船剩绢七十八匹,布七百八十匹。

yòu zū chē yī chéng guān gé sì shí hú chéng zài

这句话大意是:又租 车一乘,官格四十斛成载;。

sī mín gù jià yuǎn zhě wǔ dǒu bù yì pǐ jìn zhě yī shí bù yì pǐ

这句话大意是:私民雇价,远者五斗布一匹,近者一石布一匹。

zhǔn qí sī fèi yī chē bù yuǎn zhě bā shí pǐ jìn zhě sì shí pǐ

这句话大意是:准其私 费,一车布远者八十匹,近者四十匹。

zào chuán yī sōu jì jǔ qī bǎi shí zhǔn qí gù jià yīng yǒu yī qiān sì bǎi pǐ

这句话大意是:造船一艘,计举七百石,准其雇价,应有一 千四百匹。

jīn qǔ bù sān bǎi pǐ zào chuán yī sōu bìng chuán shàng fù zhì zá shì jì yī chuán yǒu shèng bù yī qiān yī bǎi pǐ

这句话大意是:今取布三百匹,造船一艘并船上复治杂事,计一船有剩布一千一百匹。

yòu qí zào chuán zhī chù jiē xū jù cái rén gōng bìng xuē chuán rú yī gōng duō shǎo jí gěi dāng zhōu jùn mén bīng bù jiǎ gèng zhào

这句话大意是:又其造船之处,皆须锯材人功,并削船茹,依功多少,即给当州郡门兵,不假更召。

fén zhōu yǒu zū diào zhī chù qù fén bù guò bǎi lǐ huá zhōu qù hé bù mǎn liù shí bìng lìng jì chéng yī jiù chóu jià chē sòng chuán suǒ

这句话大意是:汾州有租调之处,去汾不过百里,华州去河不满六十,并令计程依旧酬价,车送船 所。

chuán zhī suǒ yùn wéi dá léi bēi

这句话大意是:船之所运,唯达雷陂。

qí lù lù cóng léi bēi zhì cāng kù diào yī chē gù juàn yì pǐ zū yī chē bù wǔ pǐ zé yú gōng sī wèi biàn

这句话大意是:其陆路从雷陂至仓库,调一车雇绢一匹,租一车布五匹, 则于公私为便。

shàng shū dù zhī láng zhōng zhū yuán xù jì chēng xiào lì yú gōng jì mín wèi běn

这句话大意是:尚书度支郎中朱元旭计称:“效立于公,济民为本;。

zhèng liè yú cháo rùn guó shì xiān

这句话大意是:政列于朝,润国是先。

gù dà yǔ shū jué yǐ tōng sì zài zhī yi

这句话大意是:故 大禹疏决,以通四载之宜;。

yǒu hàn chuān yǐn shòu nà bǎi chuān zhī yòng

这句话大意是:有汉穿引,受纳百川之用。

jué jī xiǎn yú dāng shí jiā shēng bō yú tú shǐ

这句话大意是:厥绩显于当时,嘉声播于图 史。

jīn xiào xuē qīn zhī shuō suī jī yàn wèi zhāng ér zhǐ kuàng shén shàn

这句话大意是:今校薛钦之说,虽迹验未彰,而指况甚善。

suǒ yún yǐ chuán dài chē shì qí cè zhī zhǎng zhě

这句话大意是:所云以船代车,是其策之长者。

ruò yǐ mén bīng zào zhōu biàn wèi quē bǐ fáng yù wú róng quán yī

这句话大意是:若 以门兵造舟,便为阙彼防御,无容全依。

yi lìng qǔ gù chē zhī wù shì cái zhí zuò jí cāng kù suǒ xū xī yǐ yíng bàn

这句话大意是:宜令取雇车之物,市材执作,及仓库所须, 悉以营办。

qī yuè zhī shǐ shí yuè chū xún lìng zhōu jùn gāng diǎn gè shòu zū diào yú jiāng suǒ rán hòu fù zhī

这句话大意是:七月之始,十月初旬,令州郡纲典各受租调于将所,然后付之。

shí chē zhī zhōng liú chē shì sì rén zuǒ qí shǒu hù

这句话大意是:十车之 中,留车士四人佐其守护。

sù bó shàng chuán zhī rì suí yùn zhì jīng jiāng gòng jiān shèn rú yǒu hào sǔn qí bèi zhēng

这句话大意是:粟帛上船之日,随运至京,将共监慎,如有耗损,其倍 征。

hé zhōng quē shī zhuān guī yùn sī

这句话大意是:河中缺失,专归运司。

shū jīng zhī shí tīng qí jí nà bù dé zá hé wéi shī cháng tǐ

这句话大意是:输京之时,听其即纳,不得杂合,违失常体。

bì shǐ liàng shàng shù xià jǐn qí shòu rù zì yú yī rú qí liè

这句话大意是:必使量上 数下,谨其受入,自余一如其列。

jì dǐ zhù zhī nán hào wèi tiān xiǎn xùn jīng qiān lǐ wèi yì qí gōng

这句话大意是:计底柱之难,号为天险,迅惊千里,未易其功。

rán jì chén biàn lì wú róng zhé yì

这句话大意是:然既陈便利,无容辄抑。

ruò xiào chōng qí shuō zé fù lì chóu yōng rú qí bù yàn zhēng tián suǒ sǔn

这句话大意是:若效充其说,则附例酬庸,如其不验,征填所损。

jīn shǐ kāi chuàng bù kě xuán shēng jiǎn shé qiě yī qǐng yíng lì

这句话大意是:今始开 创,不可悬生减折,且依请营立。

yī nián zhī hòu xū zhī yíng fèi

这句话大意是:一年之后,须知赢费。

suì qiǎn yù shǐ xiào qí xū shí tuō yǒu guāi yuè bié gèng cái liàng

这句话大意是:岁遣御史校其虚实,脱有 乖越,别更裁量。

shàng shū cuī xiū yǐ wéi kū mù wèi zhōu yòng xìng shàng dài

这句话大意是:”尚书崔休以为刳木为舟,用兴上代;。

záo qú tōng yùn lì jǐn zhōng gǔ

这句话大意是:凿渠通运,利尽中古。

shì yǐ cáo wǎn hé wèi liú hòu yǐ wéi wěi tán

这句话大意是:是 以漕挽河渭,留侯以为伟谈;。

fāng zhōu shǔ hàn lì shēng chēng wéi kǒu shí

这句话大意是:方舟蜀汉,郦生称为口实。

qǐ zhí zhāng chún zhī zòu jiàn měi dōng dōu

这句话大意是:岂直张纯之奏,见美东都;。

chén xié zhī gōng shì gāo jìn shì

这句话大意是:陈勰之功,事高晋世。

qí wèi lì yì suǒ cóng lái jiǔ yǐ

现代白话:其为利益,所从来久了。

àn qīn suǒ liè shí yǔn shì yí

这句话大意是:案钦所列,实允事宜;。

láng zhōng zhī jì bèi jìn gōng lǐ

这句话大意是:郎中之计, 备尽公理。

dàn zhōu jí suǒ tōng yuǎn jìn bì zhì gǒu lì gōng sī bù yí zhǐ zài qián jiàn

这句话大意是:但舟楫所通,远近必至,苟利公私,不宜止在前件。

xī rén nǎi yuǎn tōng bāo xié yǐ lì guān zhōng zhī cáo nán dá jiāo guǎng yǐ zēng jīng luò zhī ráo

这句话大意是:昔人乃远通褒斜以 利关中之漕,南达交广以增京洛之饶。

kuàng nǎi zhāng huán yí lù hé jì píng liú ér bù jūn bǐ shěng fán tóng cí jù yì

这句话大意是:况乃漳洹夷路,河济平流,而不均彼省烦, 同兹巨益。

qiě hóng gōu zhī yǐn sòng wèi shǐ dié jù cún

这句话大意是:且鸿沟之引宋卫,史牒具存;。

tǎo lǔ zhī tōng yōu jì gǔ jì bèi zài

这句话大意是:讨虏之通幽冀,古迹备在。

zhōu chē shěng yì lǐ shí xiàng xuán

这句话大意是:舟车省益,理 实相悬;。

shuǐ lù nán yì lì yòng bù děng

这句话大意是:水陆难易,力用不等。

xī tiǎn dōng zhōu qīn jìng quē

这句话大意是:昔忝东州,亲迳阙。

yàn sī sǔn yì bù kě tóng nián ér yǔ

这句话大意是:验,斯损益不可同年而语。

qǐng zhū tōng shuǐ yùn zhī chù jiē yi lǜ tóng cǐ shì

这句话大意是:请诸通水运之处,皆宜率同此式。

zòng fù wǔ bǎi sān bǎi lǐ chē yùn shuǐ cì xiào jì lì ráo yóu wèi bù shǎo

这句话大意是:纵复五百、三百 里,车运水次,校计利饶,犹为不少。

qí qīn suǒ liè zhōu jùn rú qǐng xīng zào

这句话大意是:其钦所列州郡,如请兴造。

dōng lù zhū zhōu jiē xiān tōng shuǐ yùn jīn nián zū diào xī yòng zhōu jí

这句话大意是:东路诸州皆先通 水运,今年租调,悉用舟楫。

ruò chuán shù yǒu quē qiě lìn jiǎ chōng shì bǐ zhī jiù chē jiāo chéng xī hào

这句话大意是:若船数有阙,且赁假充事,比之僦车,交成息耗。

qí xiān wèi tōng liú yi qiǎn jiǎn xíng xián yuè xiū zhì shǐ lǐ yǒu kě tōng bì wú yōng zhì

这句话大意是:其 先未通流,宜遣检行,闲月修治,使理有可通,必无壅滞。

rú cǐ zé fā zhào fěi duō wèi yì shí guǎng yī ěr zàn láo jiǔ ān yǒng yì

现代白话:如此,则发召匪多,为 益实广,一你暂劳,久安永逸。

lù shàng shū gāo yáng wáng yōng shàng shū pú yè li chóng děng zòu yuē yùn cáo zhī lì jīn gǔ yōu tóng zhōu chē xī hào shí xiàng shū jué

这句话大意是:”录尚书、高阳王雍,尚书仆射李崇等奏曰:“运 漕之利,今古攸同,舟车息耗,实相殊绝。

qīn zhī suǒ liè guān xī ér yǐ ruò yù nèi tóng háng zú wèi gōng sī jù yì

这句话大意是:钦之所列,关西而已,若域内同行,足 为公私巨益。

jǐn zhé cān liàng bèi rú qián jì shù zhēng zhào yǒu jiǎn láo zhǐ xiǎo kāng

这句话大意是:谨辄参量,备如前计,庶征召有减,劳止小康。

ruò cǐ qǐng méng suì bì xū gōu xù tōng liú jí qiú kāi xīng xiū zhù

这句话大意是:若此请蒙遂,必须沟 洫通流,即求开兴修筑。

huò xiān yǐ kāi zhì huò gǔ jì réng zài jiù shì kě yīn yòng gōng chà yì

这句话大意是:或先以开治,或古迹仍在,旧事可因,用功差易。

cǐ dōng xián yuè lìng shū tōng xián qì bǐ chūn shuǐ zhī shí shǐ yùn cáo wú zhì

这句话大意是:此冬闲 月,令疏通咸讫,比春水之时,使运漕无滞。

zhào cóng zhī ér wèi néng jìn xíng yě

这句话大意是:”诏从之,而未能尽行也。

zhèng guāng hòu sì fāng duō shì jiā yǐ shuǐ hàn guó yòng bù zú yù zhé tiān xià liù nián zū diào ér zhēng zhī

这句话大意是:正光后,四方多事,加以水旱,国用不足,预折天下六年租调而征之。

bǎi xìng yuàn kǔ mín bù kān mìng

这句话大意是:百姓怨 苦,民不堪命。

yǒu sī zòu duàn bǎi guān cháng gěi zhī jiǔ jì yī suì suǒ shěng hé mǐ wǔ wàn sān qiān wǔ shí sì hú jiǔ shēng niè gǔ liù qiān jiǔ bǎi liù shí hú miàn sān shí wàn wǔ bǎi jiǔ shí jiǔ jīn

这句话大意是:有司奏断百官常给之酒,计一岁所省合米五万三千五十四斛九升, 孽谷六千九百六十斛,面三十万五百九十九斤。

qí sì shí jiāo miào bǎi shén qún sì yī shì gōng yíng yuǎn fān shǐ kè bù zài duàn xiàn

这句话大意是:其四时郊庙、百神群祀依式供营, 远蕃使客不在断限。

ěr hòu kòu zéi zhuǎn zhòng zhū jiāng chū zhēng xiāng jì bēn bài suǒ wáng qì xiè zī liáng bù kě shèng shǔ ér guān xī sàng shī yóu shén tǎng cáng yì yǐ kōng jié

现代白话:你后寇贼转众,诸将出征,相继奔败,所亡器械资粮不可胜数, 而关西丧失尤甚,帑藏益以空竭。

yǒu sī yòu zòu nèi wài bǎi guān jí zhū fān kè bǐng shí jí ròu xī èr fēn jiǎn yī jì zhōng suì shěng ròu bǎi wǔ shí jiǔ wàn jiǔ qiān bā bǎi wǔ shí liù jīn mǐ wǔ wàn sān qiān jiǔ bǎi sān shí èr shí

这句话大意是:有司又奏内外百官及诸蕃客禀食及肉悉二分减一, 计终岁省肉百五十九万九千八百五十六斤,米五万三千九百三十二石。

xiào chāng èr nián dōng shuì jīng shī tián zū mǔ wǔ shēng jiè lìn gōng tián zhě mǔ yī dòu

这句话大意是:孝昌二年冬,税京师田租亩五升,借赁公田者亩一斗。

yòu shuì shì rù zhě rén yī qián qí diàn shè yòu wèi wǔ děng shōu shuì yǒu chà

这句话大意是:又税市,入者人一钱, 其店舍又为五等,收税有差。

zhuāng dì chū chéng sāng luàn zhī hòu cāng lǐn xū qìng suì bān rù sù zhī zhì

这句话大意是:庄帝初,承丧乱之后,仓廪虚罄,遂班入粟之制。

shū sù bā qiān dàn shǎng sàn hòu

这句话大意是:输粟八千石,赏散侯;。

liù qiān shí sàn bó

这句话大意是:六千 石,散伯;。

sì qiān dàn sàn zǐ

这句话大意是:四千石,散子;。

sān qiān shí sàn nán

这句话大意是:三千石,散男。

zhí rén shū qī bǎi shí shǎng yī dà jiē shòu yǐ shí guān

这句话大意是:职人输七百石,赏一大阶,授以实官。

bái mín shū wǔ bǎi shí tīng yī dì chū shēn yī qiān dàn jiā yī dà jiē

这句话大意是:白民输五百石,听依第出身,一千石,加一大阶;。

wú dì zhě shū wǔ bǎi shí tīng zhèng jiǔ pǐn chū shēn yī qiān dàn jiā yī dà jiē

这句话大意是:无第者输五百石,听正九品出身, 一千石,加一大阶。

zhū shā mén yǒu shū sù sì qiān dàn rù jīng cāng zhě shòu běn zhōu tǒng ruò wú běn zhōu zhě shòu dà zhōu dū

这句话大意是:诸沙门有输粟四千石入京仓者,授本州统,若无本州者,授大 州都;。

ruò bù rù jīng cāng rù wài zhōu jùn cāng zhě sān qiān shí jī jùn dū tǒng yī zhōu gé

这句话大意是:若不入京仓,入外州郡仓者,三千石,畿郡都统,依州格;。

ruò shū wǔ bǎi shí rù jīng cāng zhě shòu běn jùn wéi nà qí wú běn jùn zhě shòu yǐ wài jùn

这句话大意是:若输五百石入京 仓者,授本郡维那,其无本郡者,授以外郡;。

sù rù wài zhōu jùn cāng qī bǎi shí zhě jīng cāng sān bǎi shí zhě shòu xiàn wéi nà

这句话大意是:粟入外州郡仓七百石者,京仓三百石 者,授县维那。

xiào jìng tiān píng chū yǐ qiān mín cǎo chuàng zī chǎn wèi chǎn zhào chū sù yī bǎi sān shí wàn dàn yǐ zhèn zhī

这句话大意是:孝静天平初,以迁民草创,资产未产,诏出粟一百三十万石以赈之。

sān nián xià yòu zhèn qiān mín bǐng gè sì shí rì

这句话大意是:三年夏, 又赈迁民禀各四十日。

qí nián qiū bìng sì fén jiàn jìn tài shǎn dōng yōng nán fén jiǔ zhōu shuāng hàn mín jī liú sàn

这句话大意是:其年秋,并、肆、汾、建、晋、泰、陕、东雍、南汾九州霜 旱,民饥流散。

sì nián chūn zhào suǒ zài kāi cāng zhèn xù zhī ér sǐ zhě shén zhòng

这句话大意是:四年春,诏所在开仓赈恤之,而死者甚众。

shí zhū zhōu diào juàn bù yī jiù shì qí xiàn wǔ wáng yǐ qí hài mín xīng hé sān nián dōng qǐng bān hǎi nèi xī yǐ sì shí chǐ wèi dù

这句话大意是:时诸州调绢不依旧式, 齐献武王以其害民,兴和三年冬,请班海内,悉以四十尺为度。

tiān xià lì yān

现代白话:天下利呢。

hé dōng jùn yǒu yán chí jiù lì guān sī yǐ shōu shuì lì shì shí ba zhī ér mín yǒu fù qiáng zhě zhuān shàn qí yòng pín ruò zhě bù dé zī yì

这句话大意是:河东郡有盐池,旧立官司以收税利,是时罢之,而民有富强者专擅其用,贫弱 者不得资益。

yán xìng mò fù lì jiān sī liàng qí guì jiàn jié qí fù rù yú shì gōng sī jiān lì

这句话大意是:延兴末,复立监司,量其贵贱,节其赋入,于是公私兼利。

shì zōng jí wèi zhèng cún kuān jiǎn fù ba qí jìn yǔ bǎi xìng gòng zhī

这句话大意是:世宗即位, 政存宽简,复罢其禁,与百姓共之。

gòng guó yòng suǒ xū bié wèi tiáo zhì qǔ zú ér yǐ

这句话大意是:共国用所须,别为条制,取足而已。

zì hòu háo guì zhī jiā fù chéng shì zhàn duó jìn chí zhī mín yòu zhé zhàng lìn

这句话大意是:自后豪贵 之家复乘势占夺,近池之民,又辄障吝。

qiáng ruò xiāng líng wén yú yuǎn jìn

这句话大意是:强弱相陵,闻于远近。

shén guī chū tài shī gāo yáng wáng yōng tài fù qīng hé wáng yì děng zòu yán chí tiān cáng zī yù qún shēng

这句话大意是:神龟初,太师、高 阳王雍,太傅、清河王怿等奏:“盐池天藏,资育群生。

yǎng wéi xiān cháo xiàn zhě yì bù gǒu yǔ xì mín jìng cí yíng lì

这句话大意是:仰惟先朝限者,亦不苟与 细民竞兹赢利。

dàn lì qǐ tiān chí qǔ yòng wú fǎ huò háo guì fēng hù huò jìn zhě lìn shǒu bēi jiàn yuǎn lái chāo rán jué wàng

这句话大意是:但利起天池,取用无法,或豪贵封护,或近者吝守,卑贱远来,超 然绝望。

shì yǐ yīn zhì zhǔ sī lìng qí cái chá qiáng ruò xiāng jiān wu lìng de suǒ

这句话大意是:是以因置主司,令其裁察,强弱相兼,务令得所。

qiě shí yī zhī shuì zì gǔ jí jīn qǔ zhé yǐ cì suǒ jì wèi guǎng

这句话大意是:且十一之税,自古及今, 取辄以次,所济为广。

zì ěr zhān qià yuǎn jìn qí píng gōng sī liǎng yi chǔ yì bù shǎo

现代白话:自你沾洽,远近齐平,公私两宜,储益不少。

jí gǔ chuī zhǔ bù wáng hòu xìng děng cí chēng qǐng gōng bǎi guān shí yán èr wàn hú zhī wài suì qiú shū mǎ qiān pǐ niú wǔ bǎi tóu

这句话大意是:及鼓吹主簿王 后兴等词称请供百官食盐二万斛之外,岁求输马千匹、牛五百头。

yǐ cǐ ér tuī fēi kě shāo jì

这句话大意是:以此而推,非可 稍计。

hòu zhōng wèi zhēn chēn qǐ qiú ba jìn bèi chì fù yì

这句话大意是:后中尉甄琛启求罢禁,被敕付议。

shàng shū zhí zòu chēng chēn qǐ zuò tán zé lǐ gāo xíng zhī zé shì quē qǐng yī cháng jìn wèi yǔn

这句话大意是:尚书执奏,称琛启坐谈则理高,行之则事 阙,请依常禁为允。

zhào yī chēn jì

这句话大意是:诏依琛计。

nǎi wèi rào chí zhī mín wèi bǎo guāng děng shàn zì gù hù yǔ qí zhàng jìn bèi yú guān sī qǔ yǔ zì yóu guì jiàn rèn kǒu

这句话大意是:乃为绕池之民尉保光等擅自固护,语其障禁,倍于 官司,取与自由,贵贱任口。

ruò wú dà yòu zuì hé tuī duàn

这句话大意是:若无大宥,罪合推断。

xiáng dù èr sān shēn guāi wáng fǎ

这句话大意是:详度二三,深乖王法。

chén děng shāng liàng qǐng yī xiān cháo zhī zhào jìn zhī wèi biàn

这句话大意是:臣等商 量,请依先朝之诏,禁之为便。

fáng jiān xi bào duàn qiǎn qīng zhòng yì zhǔn qián zhǐ

这句话大意是:防奸息暴,断遣轻重,亦准前旨。

suǒ zhì jiān sī yī tóng wǎng shì

这句话大意是:所置监司,一同 往式。

yú shì fù zhì jiān guān yǐ jiān jiǎn yān

现代白话:”于是复置监官以监检呢。

qí hòu gèng ba gēng lì yǐ zhì yú yǒng xī

这句话大意是:其后更罢更立,以至于永熙。

zì qiān yè hòu yú cāng yíng yōu qīng sì zhōu zhī jìng bàng hǎi zhǔ yán

这句话大意是:自迁邺后,于沧、瀛、幽、青四州之境,傍海煮盐。

cāng zhōu zhì zào yī qiān sì bǎi bā shí sì yíng zhōu zhì zào sì bǎi wǔ shí èr yōu zhōu zhì zào yī bǎi bā shí qīng zhōu zhì zào wǔ bǎi sì shí liù yòu yú hán dān zhì zào sì jì zhōng suì hé shōu yán èr shí wàn jiǔ qiān qī bǎi èr hú sì shēng

这句话大意是:沧州置灶一千四百八十四, 瀛州置灶四百五十二,幽州置灶一百八十,青州置灶五百四十六,又于邯郸置灶四, 计终岁合收盐二十万九千七百二斛四升。

jūn guó suǒ zī dé yǐ zhōu shàn yǐ

现代白话:军国所资,得以周赡了。

wèi chū zhì yú tài hé qián huò wú suǒ zhōu liú gāo zǔ shǐ zhào tiān xià yòng qián yān

现代白话:魏初至于太和,钱货无所周流,高祖始诏天下用钱呢。

shí jiǔ nián yě zhù cū bèi wén yuē tài hé wǔ zhū zhào jīng shī jí zhū zhōu zhèn jiē tōng xíng zhī

这句话大意是:十九年,冶铸粗备,文 曰“太和五铢”,诏京师及诸州镇皆通行之。

nèi wài bǎi guān lù jiē zhǔn juàn gěi qián juàn pǐ wèi qián èr bǎi

这句话大意是:内外百官禄皆准绢给钱,绢匹为钱二 百。

zài suǒ qiǎn qián gōng bèi lú yě mín yǒu yù zhù tīng jiù zhù zhī tóng bì jīng liàn wú suǒ hé zá

这句话大意是:在所遣钱工备炉冶,民有欲铸,听就铸之,铜必精练,无所和杂。

shì zōng yǒng píng sān nián dōng yòu zhù wǔ zhū qián

这句话大意是:世宗永平三 年冬,又铸五铢钱。

sù zōng chū jīng shī jí zhū zhōu zhèn huò zhù huò fǒu huò yǒu zhǐ yòng gǔ qián bù xíng xīn zhù zhì shāng huò bù tōng mào qiān pō gé

这句话大意是:肃宗初,京师及诸州镇或铸或否,或有止用古钱,不行新铸, 致商货不通,贸迁颇隔。

xī píng chū shàng shū lìng rèn chéng wáng chéng shàng yán chén wén hóng fàn bā zhèng huò jū èr yān

现代白话:熙平初,尚书令、任城王澄上言:“臣闻《洪范》八政,货居二呢。

yì chēng tiān dì zhī dà dé yuē shēng shèng rén zhī dà bǎo yuē wèi hé yǐ shǒu wèi yuē rén hé yǐ jù rén yuē cái

现代白话:《易》称: ‘天地之大德曰生,圣人之大宝曰位,凭什么守位曰仁,凭什么聚人曰财。

cái zhě dì wáng suǒ yǐ jù rén shǒu wèi chéng yǎng qún shēng fèng shùn tiān dé zhì guó ān mín zhī běn yě

这句话大意是:’财者,帝 王所以聚人守位,成养群生,奉顺天德,治国安民之本也。

xià yīn zhī zhèng jiǔ zhōu gòng jīn yǐ dìng wǔ pǐn

这句话大意是:夏殷之政,九州贡金, 以定五品。

zhōu réng qí jiù

这句话大意是:周仍其旧。

tài gōng lì jiǔ fǔ zhī fǎ yú shì guó huò shǐ xíng dìng zhū liǎng zhī jiè

这句话大意是:太公立九府之法,于是国货始行,定铢两之楷。

qí huán xún yòng yǐ bà zhū hóu

这句话大意是:齐桓循用, 以霸诸侯。

jiàng jí qín shǐ hàn wén suì yǒu qīng zhòng zhī yì

这句话大意是:降及秦始、汉文,遂有轻重之异。

wú bì dèng tōng zhī qián shōu lì biàn yú tiān xià hé nán zhī de yóu shén duō yān

现代白话:吴濞、邓通之钱,收利遍于天下,河 南之地,犹甚多呢。

dǎi yú xiào wǔ nǎi gēng zào wǔ zhū qí zhōng huǐ zhù suí lì gǎi yì gù shǐ qián yǒu xiǎo dà zhī pǐn

这句话大意是:逮于孝武,乃更造五铢,其中毁铸,随利改易,故使钱有小大 之品。

qiè xún tài hé zhī qián gāo zǔ liú xīn chuàng zhì hòu yǔ wǔ zhū bìng xíng cǐ nǎi bù kān zhī shì

这句话大意是:窃寻太和之钱,高祖留心创制,后与五铢并行,此乃不刊之式。

dàn chén qiè wén zhī jūn zǐ xíng lǐ bù qiú biàn sú yīn qí suǒ yi shùn ér zhì yòng

现代白话:但臣窃闻之, 有德行的人行礼,不求变俗,因其所宜,顺而致用。

tài hé wǔ zhū suī lì yú jīng yì zhī sì ér bù rù xú yáng zhī shì

这句话大意是:‘太和五铢’虽利于京邑之肆,而不 入徐扬之市。

tǔ huò jì shū mào yù yì yì biàn yú jīng yǐng zhī bāng zhě zé ài yú yǎn yù zhī yù

这句话大意是:土货既殊,贸鬻亦异,便于荆郢之邦者,则碍于兖豫之域。

zhì shǐ pín mín yǒu zhòng kùn zhī qiè wáng dào yí gé huà zhī sòng

这句话大意是:致使贫民 有重困之切,王道贻隔化之讼。

qù yǒng píng sān nián dōu zuò zòu duàn tiān xià yòng qián bù yī zhǔn shì zhě shí bèi chì yún bù xíng zhī qián suī yǒu cháng jìn qí xiān yòng zhī chù quán kě tīng xíng zhì nián mò xī lìng duàn zhī

这句话大意是:去永平三年,都座奏断天下用钱不依准式者,时被 敕云:‘不行之钱,虽有常禁,其先用之处,权可听行,至年末悉令断之。

yán chāng èr nián xú zhōu mín jiǎn cì shǐ qǐ zòu qiú xíng tǔ qián zhǐ tīng quán yī jiù yòng

这句话大意是:’延昌 二年,徐州民俭,刺史启奏求行土钱,旨听权依旧用。

jǐn xún bù xíng zhī qián lǜ yǒu míng shì zhǐ wèi jī yǎn huán záo gèng wú yú jìn

这句话大意是:谨寻不行之钱,律有明式, 指谓鸡眼、镮凿,更无余禁。

jì hé nán zhū zhōu jīn suǒ xíng zhě xī fēi zhì xiàn

这句话大意是:计河南诸州,今所行者,悉非制限。

xī lái shéng jìn yú qiè huò yān

现代白话:昔来绳禁,愚窃 惑呢。

yòu hé běi zhōu zhèn jì wú xīn zào wǔ zhū shè yǒu jiù zhě ér fù jìn duàn bìng bù de xíng zhuān yǐ dān sī zhī jiān shū lǚ zhī bù xiá fú cù dù bù zhōng cháng shì liè pǐ wèi chǐ yǐ jì yǒu wú

这句话大意是:又河北州镇,既无新造五铢,设有旧者,而复禁断,并不得行,专以单丝之 缣,疏缕之布,狭幅促度,不中常式,裂匹为尺,以济有无。

zhì jīn tú chéng zhù zhóu zhī láo bù miǎn jī hán zhī kǔ liáng yóu fēn jié bù bó yōng sè qián huò

这句话大意是:至今徒成杼轴之劳, 不免饥寒之苦,良由分截布帛,壅塞钱货。

shí fēi jiù xù dòng něi zǐ yù lí yuán

这句话大意是:实非救恤冻馁,子育黎元。

jǐn wéi zì gǔ yǐ lái qián pǐn bù yī qián hòu lěi dài yì biàn wú cháng

这句话大意是:谨惟自古以 来,钱品不一,前后累代,易变无常。

qiě qián zhī wèi míng yù quán liú bù yǐ

这句话大意是:且钱之为名,欲泉流不已。

yú yì wèi jīn zhī tài hé yǔ xīn zhù wǔ zhū jí zhū gǔ qián fāng sú suǒ biàn yòng zhě suī yǒu dà xiǎo zhī yì bìng de tōng xíng

这句话大意是:愚意谓今之太和 与新铸五铢,及诸古钱方俗所便用者,虽有大小之异,并得通行。

guì jiàn zhī chà zì yī xiāng jià

这句话大意是:贵贱之差,自依 乡价。

zhù huò huán hǎi nèi gōng sī wú yōng

这句话大意是:庶货环海内,公私无壅。

qí bù xíng zhī qián jí dào zhù huǐ dà wéi xiǎo qiǎo wěi bù rú fǎ zhě jù lǜ zuì zhī

这句话大意是:其不行之钱,及盗铸毁大为小,巧伪不如法者,据 律罪之。

zhào yuē qián xíng yǐ jiǔ jīn dōng shàng yǒu shì qiě yī jiù yòng

这句话大意是:”诏曰:“钱行已久,今东尚有事,且依旧用。

chéng yòu zòu chén wěi shǔ shū héng zhù qìng xīn lì cháng yuàn huò wù jūn tōng shū guǐ yī fàn

这句话大意是:澄又奏:“臣猥属枢衡,庶罄心力,常愿货物均通,书轨一范。

jǐn xiáng zhōu lǐ wài fǔ zhǎng bāng bù zhī rù chū

这句话大意是:谨详《周礼》, 外府掌邦布之入出。

bù yóu quán yě qí cáng yuē quán qí liú yuē bù

这句话大意是:布犹泉也,其藏曰泉,其流曰布。

rán zé qián zhī xìng yě shǐ yú yī pǐn yù jīn shì jiang jūn tóng huán liú wú jí

这句话大意是:然则钱之兴也始于一品,欲 今世匠均同,圜流无极。

yuán jì zhōu jǐng jiàng dǎi wáng xīn yì zhù xiāng xún cēn cī bǎi pǐn suì lìng jiē jìng guāi shāng lián bāng gé mào

这句话大意是:爰暨周景,降逮亡新,易铸相寻,参差百品,遂令接境乖 商,连邦隔贸。

chén bǐ zòu qiú xuān xià hǎi nèi yī shì xíng qián

这句话大意是:臣比奏求宣下海内,依式行钱。

dēng bèi zhǐ chì qián xíng yǐ jiǔ qiě hé yī jiù

这句话大意是:登被旨敕,‘钱行已久,且何依旧’。

jǐn zhòng cān liàng yǐ wéi tài hé wǔ zhū nǎi dà wèi zhī tōng huò bù xiǔ zhī héng mó nìng kě zhuān mào yú jīng yì bù xíng yú tiān xià

这句话大意是:谨重参量,以为‘太和五铢’乃大魏之通货,不朽之恒模,宁可专贸于京邑,不行 于天下!

dàn jīn róng mǎ zài jiāo jiāng jiāng wèi yī dōng nán zhī zhōu yī jiù wèi biàn

这句话大意是:但今戎马在郊,江疆未一,东南之州,依旧为便。

zhì yú jīng xi jīng běi yù nèi zhōu zhèn wèi yòng qián chù xíng zhī zé bù zú wéi nán sāi zhī zé yǒu guāi tōng diǎn

这句话大意是:至于京西、京北域内州 镇未用钱处,行之则不足为难,塞之则有乖通典。

hé zhě

这句话大意是:何者?

bù bó bù kě chǐ cùn ér liè wǔ gǔ zé yǒu fù dān zhī nán qián zhī wèi yòng guàn qiǎng xiāng zhǔ bù jiǎ dòu hú zhī qì bù láo chèng chǐ zhī píng jì shì zhī yi wèi wéi shēn yǔn

这句话大意是:布帛不可尺寸而裂,五谷 则有负担之难,钱之为用,贯繦相属,不假斗斛之器,不劳秤尺之平,济世之宜, 谓为深允。

qǐng bìng xià zhū fāng zhōu zhèn qí tài hé jí xīn zhù wǔ zhū bìng gǔ qián nèi wài quán hǎo zhě bù xiàn dà xiǎo xī tīng xíng zhī

这句话大意是:请并下诸方州镇,其太和及新铸五铢并古钱内外全好者,不限大小,悉 听行之。

jī yǎn huán záo yī lǜ ér jìn

这句话大意是:鸡眼、镮凿,依律而禁。

hé nán zhōu zhèn xiān yòng qián zhě jì tīng yī jiù bù zài duàn xiàn

这句话大意是:河南州镇先用钱者,既听依旧,不在断限。

wéi tài hé wǔ zhū èr qián de yòng gōng zào xīn zhě qí yú zá zhǒng yī yòng gǔ qián shēng xīn zhī lèi pǔ tóng jìn yuē

这句话大意是:唯太 和、五铢二钱得用公造新者,其余杂种,一用古钱,生新之类,普同禁约。

zhū fāng zhī qián tōng yòng jīng shī qí tīng yī jiù zhī chù yǔ tài hé qián jí xīn zào wǔ zhū bìng xíng ruò dào zhù zhě zuì zhòng cháng xiàn

这句话大意是:诸方之 钱,通用京师,其听依旧之处,与太和钱及新造五铢并行,若盗铸者罪重常宪。

jì yù jūn qí wù pǐn chán jǐng sī hé ruò bù shéng yǐ yán fǎ wú yǐ sù cí wéi fàn

这句话大意是:既 欲均齐物品,廛井斯和,若不绳以严法,无以肃兹违犯。

fú zhǐ yī xuān réng bù zūn yòng zhě cì shǐ shǒu lìng yī lǜ zhì zuì

这句话大意是:符旨一宣,仍不遵用者, 刺史守令依律治罪。

zhào cóng zhī

这句话大意是:”诏从之。

ér hé běi zhū zhōu jiù shǎo qián huò yóu yǐ tā wù jiāo yì qián lüè bù rù shì yě

这句话大意是:而河北诸州,旧少钱货,犹以他物交易,钱略不入 市也。

èr nián dōng shàng shū cuī liàng zòu héng nóng jùn tóng qīng gǔ yǒu tóng kuàng jì yī dòu de tóng wǔ liǎng sì zhū wěi chí gǔ kuàng jì yī dòu de tóng wǔ liǎng

这句话大意是:二年冬,尚书崔亮奏:“恒农郡铜青谷有铜矿,计一斗得铜五两四铢,苇池谷 矿,计一斗,得铜五两;。

luán zhàng shān kuàng jì yī dòu de tóng sì liǎng

这句话大意是:鸾帐山矿,计一斗得铜四两;。

hé nèi jùn wáng wū shān kuàng jì yī dòu de tóng bā liǎng

这句话大意是:河内郡王屋山矿,计一斗得 铜八两;。

nán qīng zhōu yuàn zhú shān qí zhōu shāng shān bìng shì wǎng xī tóng guān jiù jì jiàn zài

这句话大意是:南青州苑烛山、齐州商山并是往昔铜官,旧迹见在。

jǐn àn zhù qián fāng xìng yòng tóng chù guǎng jì yǒu zhì lì bìng yi kāi zhù

这句话大意是:谨按铸钱方兴,用铜 处广,既有治利,并宜开铸。

zhào cóng zhī

这句话大意是:”诏从之。

zì hòu suǒ xíng zhī qián mín duō sī zhù shāo jiù xiǎo báo jià yòng mí jiàn

这句话大意是:自后所行之钱,民多私铸,稍就小薄,价 用弥贱。

jiàn yì chū zhòng dào zhù zhī jìn kāi jiū shǎng zhī gé

这句话大意是:建义初,重盗铸之禁,开纠赏之格。

zhì yǒng ān èr nián qiū zhào gēng gǎi zhù wén yuē yǒng ān wǔ zhū guān zì lì lú qǐ zì jiǔ yuè zhì sān nián zhēng yuè ér zhǐ

这句话大意是:至永安二年秋,诏更改铸,文曰“永安五 铢”,官自立炉,起自九月至三年正月而止。

guān yù guì qián nǎi chū cáng juàn fēn qiǎn shǐ rén yú èr shì shǎng zhī juàn pǐ zhǐ qián èr bǎi ér sī shì zhě yóu sān bǎi

这句话大意是:官欲贵钱,乃出藏绢,分遣使人于二 市赏之,绢匹止钱二百,而私市者犹三百。

lì zhī suǒ zài dào zhù mí zhòng qiǎo wěi jì duō qīng zhòng fēi yī sì fāng zhōu zhèn yòng gè bù tóng

这句话大意是:利之所在,盗铸弥众,巧伪既多,轻重 非一,四方州镇,用各不同。

qiān yè zhī hòu qīng làn yóu duō

这句话大意是:迁邺之后,轻滥尤多。

wǔ dìng chū qí wén xiāng wáng zòu gé qí bì

这句话大意是:武定初,齐文襄王奏革其弊。

yú shì zhào qiǎn shǐ rén yì zhū zhōu zhèn shōu tóng jí qián xī gēng gǎi zhù qí wén réng jiù

这句话大意是:于是诏遣使人诣诸州镇, 收铜及钱,悉更改铸,其文仍旧。

rán jiān jiǎo zhī tú yuè fǎ qū lì wèi jǐ zhī jiān jiàn fù xì báo

这句话大意是:然奸侥之徒,越法趋利,未几之间,渐复细薄。

liù nián wén xiāng wáng yǐ qián wén wǔ zhū míng xū chēng shí yí chēng qián yī wén zhòng wǔ zhū zhě tīng rù shì yòng

这句话大意是:六年,文襄王以钱文五铢,名须称实,宜称钱一文重五铢者,听入市用。

jì bǎi qián zhòng yī jīn sì liǎng èr shí zhū zì yú jiē zhǔn cǐ wéi shù

这句话大意是:计百钱重 一斤四两二十铢,自余皆准此为数。

qí jīng yì èr shì tiān xià zhōu zhèn jùn xiàn zhī shì gè zhì èr chēng xuán yú shì mén sī mín suǒ yòng zhī chēng jiē zhǔn shì chēng yǐ dìng qīng zhòng

这句话大意是:其京邑二市、天下州镇郡县之市,各置二称, 悬于市门,私民所用之称,皆准市称以定轻重。

fán yǒu sī zhù xī bù jīn duàn dàn zhòng wǔ zhū rán hòu tīng yòng

这句话大意是:凡有私铸,悉不禁断,但重五铢, 然后听用。

ruò rù shì zhī qián zhòng bù wǔ zhū huò suī zhòng wǔ zhū ér duō zá qiān là bìng bù tīng yòng

这句话大意是:若入市之钱,重不五铢,或虽重五铢而多杂铅镴,并不听用。

ruò yǒu zhé yǐ xiǎo báo zá qián rù shì yǒu rén jiū huò qí qián xī rù gào zhě

这句话大意是:若有辄以 小薄杂钱入市,有人纠获,其钱悉入告者。

qí xiǎo báo zhī qián ruò jí jìn duàn kǒng rén jiāo fá jué

这句话大意是:其小薄之钱,若即禁断,恐人交乏绝。

jī nèi wǔ shí rì wài zhōu bǎi rì wéi xiàn

这句话大意是:畿内五十日,外州百日为限。

qún guān cān yì xián yǐ shí gǔ pō guì qǐng dài yǒu nián

这句话大意是:群官参议,咸以时谷颇贵,请待有年。

shàng cóng zhī ér zhǐ

这句话大意是:上从之而止。

✦ You read 志·卷十五

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.