新五代史 · 欧阳修 · Chapter 74 of 74

附录·四夷附录第三

PinyinModern Translation
Size

xī běn xiōng nú zhī bié zhǒng

这句话大意是:奚,本匈奴之别种。

dāng táng zhī mò jū yīn liáng chuān zài yíng fǔ zhī xi yōu zhōu zhī xī nán jiē shù bǎi lǐ

这句话大意是:当唐之末,居阴凉川,在营府之西,幽州之西南,皆数百 里。

yǒu rén mǎ èr wàn qí

这句话大意是:有人马二万骑。

fēn wéi wǔ bù yī yuē ā huì bù èr yuē chuò mǐ bù sān yuē yuè zhì bù sì yuē nú jiē bù wǔ yuē hēi qì zhī bù

这句话大意是:分为五部:一曰阿荟部,二曰啜米部,三曰粤质部,四曰奴皆 部,五曰黑讫支部。

hòu xǐ jū pí pá chuān zài yōu zhōu dōng běi shù bǎi lǐ

这句话大意是:后徙居琵琶川,在幽州东北数百里。

de duō hēi yáng mǎ yán qián tí jiān shàn zǒu qí dēng shān zhú shòu xià shàng rú fēi

这句话大意是:地多黑羊,马嵒前蹄坚善 走,其登山逐兽,下上如飞。

qì dān ā bǎo jī qiáng shèng shì wéi xī jiē fú shǔ zhī

这句话大意是:契丹阿保机强盛,室韦、奚、皆服属之。

xī rén cháng wèi qì dān shǒu jiè shàng ér kǔ qí kē nüè xī wáng qù zhū yuàn pàn yǐ bié bù xi xǐ guī zhōu yī běi shān shè liè cháng cǎi běi shān shè xiāng rén cān lù liú shǒu guāng yǐ zì tuō

这句话大意是:奚人常为契丹守界上,而苦其苛虐, 奚王去诸怨叛,以别部西徙妫州,依北山射猎,常采北山麝香、仁参赂刘守光以自 托。

qí zú zhì shù qiān zhàng shǐ fēn wéi dōng xi xī

这句话大意是:其族至数千帐,始分为东、西奚。

qù zhū zhī zú pō zhī gēng zhòng suì jiè biān mín huāng dì zhǒng jì qiū shú zé lái huò jiào zhī shān xià rén mò zhī qí chù

这句话大意是:去诸之族,颇知耕种,岁借边民荒地种穄, 秋熟则来获,窖之山下,人莫知其处。

cuàn yǐ píng dǐ wǎ dǐng zhǔ jì wèi zhōu yǐ hán shuǐ jiě zhī ér yǐn

这句话大意是:爨以平底瓦鼎,煮穄为粥,以寒水解之而饮。

qù zhū zú zi sǎo là lì

这句话大意是:去诸卒,子扫剌立。

zhuāng zōng pò liú shǒu guāng cì sǎo là xìng li gèng qí míng shào wēi

这句话大意是:庄宗破刘守光,赐扫剌姓李,更其名绍威。

shào wēi zú zi yè là lì

这句话大意是:绍威卒,子拽 剌立。

tóng guāng yǐ hòu shào wēi fù zǐ shù qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:同光以后,绍威父子数遣使朝贡。

chū shào wēi qǔ qì dān nǚ shè lì zhú bù lǔ zhī zǐ wèi qī hòu zhú bù lǔ pàn wáng rù xi xī shào wēi nà zhī

这句话大意是:初,绍威娶契丹女舍利逐不鲁之姊为妻, 后逐不鲁叛亡入西奚,绍威纳之。

jìn gāo zǔ rù lì gē yōu zhōu yàn mén yǐ běi rù yú qì dān shì shí shào wēi yǔ zhú bù lǔ jiē yǐ sǐ yē lǜ dé guāng yǐ lì jìn běi guī zhuài là yíng yè mǎ qián dé guāng yuē fēi ěr zuì yě

现代白话:晋高祖入立,割幽州雁门以北入于契丹,是时绍 威与逐不鲁皆已死,耶律德光已立晋北归,拽剌迎谒马前,德光曰:“非你罪也。

fù wǒ zhě sǎo là yǔ zhú bù lǔ ěr

现代白话:负我者,扫剌与逐不鲁你。

nǎi fā qí mù fěn qí gǔ ér yáng zhī

这句话大意是:”乃发其墓,粉其骨而扬之。

hòu dé guāng miè jìn zhuài là cháng yǐ bīng cóng

这句话大意是:后德光灭晋,拽剌常以兵 从。

qí hòu bù fù jiàn yú zhōng guó

这句话大意是:其后不复见于中国。

zì qù zhū xǐ guī zhōu zì bié wèi xi xī ér dōng xī zài pí pá chuān zhě yì wèi qì dān suǒ bìng bù fù néng zì xiàn yún

这句话大意是:自去诸徙妫州,自别为西奚,而东奚在琵琶川者,亦为契丹所并,不复能自见 云。

tǔ hún běn hào tǔ yù hún huò yuē qǐ fú qián guī zhī miáo yì

这句话大意是:吐浑,本号吐谷浑,或曰乞伏干归之苗裔。

zì hòu wèi yǐ lái míng jiàn zhōng guó jū yú qīng hǎi zhī shàng

这句话大意是:自后魏以来,名见中国,居于青海 之上。

dāng táng zhì dé zhōng wèi tǔ bō suǒ gōng bù zú fēn sǎn qí nèi fù zhě táng chù zhī hé xī

这句话大意是:当唐至德中,为吐蕃所攻,部族分散,其内附者,唐处之河西。

qí dà xìng yǒu mù róng tuò bá hè lián děng zú

这句话大意是:其大姓有慕 容、拓拔、赫连等族。

yì zōng shí shǒu lǐng hè lián duó wèi yīn shān fǔ dū du yǔ tǎo páng xūn yǐ gōng bài dà tóng jūn jié dù shǐ

这句话大意是:懿宗时,首领赫连铎为阴山府都督,与讨庞勋,以功拜大同 军节度使。

wèi jìn wáng suǒ pò qí bù zú yì wēi sàn chǔ wèi zhōu jiè zhōng

这句话大意是:为晋王所破,其部族益微,散处蔚州界中。

zhuāng zōng shí yǒu shǒu lǐng bái chéng fú zhě yī zhōng shān běi shí mén wèi zhà zhuāng zōng wèi zhì níng shuò fèng huà liǎng fǔ yǐ chéng fú wèi dū du cì qí xìng míng wèi li shào lǔ

这句话大意是:庄宗时,有首领白承福者, 依中山北石门为栅,庄宗为置宁朔、奉化两府,以承福为都督,赐其姓名为李绍鲁。

zhōng táng shí cháng qiǎn shǐ cháo gòng zhōng guó

这句话大意是:终唐时,常遣使朝贡中国。

jìn gāo zǔ lì gē yàn mén yǐ běi rù yú qì dān yú shì tǔ hún wèi qì dān yì shǔ ér kǔ qí kē bào

这句话大意是:晋高祖立,割雁门以北入于契丹,于是吐浑为契丹役属,而苦其苛暴。

shì shí ān zhòng róng zhèn chéng dé yǒu yì zhì yīn qiǎn rén zhāo tǔ hún rù sāi chéng fú děng nǎi zì wǔ tái rù chǔ zhōng guó

这句话大意是:是时, 安重荣镇成德,有异志,阴遣人招吐浑入塞,承福等乃自五台入处中国。

qì dān yē lǜ dé guāng dà nù qiǎn shǐ zhě zé qiào gāo zǔ gāo zǔ kǒng jù qiǎn gòng fèng guān zhāng chéng lǜ bīng sōu suǒ bìng zhèn xīn dài děng zhōu shān gǔ zhōng tǔ hún qū chū zhī

这句话大意是:契丹耶律 德光大怒,遣使者责诮高祖,高祖恐惧,遣供奉官张澄率兵搜索并、镇、忻、代等 州山谷中吐浑驱出之。

rán jìn yì kǔ qì dān sī de tǔ hún wèi huǎn jí zhī yòng yīn qiǎn liú zhī yuǎn zhèn tài yuán wèi fǔ zhī

这句话大意是:然晋亦苦契丹,思得吐浑为缓急之用,阴遣刘知远镇太原慰 抚之。

zhōng gāo zǔ shí chéng fú shù qiǎn shǐ zhě cháo gòng

这句话大意是:终高祖时,承福数遣使者朝贡。

hòu chū dì yǔ qì dān jué méng zhào chéng fú rù cháo bài dà tóng jūn jié dù shǐ dài zhī shén hòu

这句话大意是:后出帝与契丹绝盟,召承福入朝,拜大同军 节度使,待之甚厚。

qì dān yǔ jìn xiāng jù yú hé chéng fú yǐ qí bīng cóng chū dì yù lǔ

这句话大意是:契丹与晋相距于河,承福以其兵从出帝御虏。

shì suì dà rè tǔ hún duō jí sǐ nǎi qiǎn chéng fú guī tài yuán jū zhī lán shí zhī jiān

这句话大意是:是岁大热,吐浑 多疾死,乃遣承福归太原,居之岚、石之间。

liú zhī yuǎn shāo qīn rǔ zhī chéng fú móu fù wáng chū sài zhī yuǎn yǐ bīng wéi qí zú shā chéng fú jí qí dà xìng hè lián hǎi lóng bái kě jiǔ bái tiě kuì děng qí yáng mǎ zī cái jù wàn jì jiē jí mò zhī qí yú zhòng yǐ qí bié bù wáng yì zōng zhǔ zhī

这句话大意是:刘知远稍侵辱之,承福谋复亡出塞, 知远以兵围其族,杀承福及其大姓赫连海龙、白可久、白铁匮等,其羊马赀财巨万 计,皆籍没之,其余众以其别部王义宗主之。

tǔ hún suì wēi bù fù jiàn

这句话大意是:吐浑遂微,不复见。

chū táng yǐ chéng fú zhī zú wèi shú tǔ hún

这句话大意是:初,唐以承福之族为熟吐浑。

cháng xīng zhōng yòu yǒu shēng tǔ hún dù měi r lái cháo gòng

这句话大意是:长兴中,又有生吐浑杜每儿来朝贡。

měi r bù zhī qí guó de bù zú

这句话大意是:每儿,不知 其国地、部族。

zhì hàn qián yòu èr nián yòu yǒu tǔ hún hé jiá là lái cháo gòng bù zhī wéi shēng shú tǔ hún gài jiē wēi bù zú kǎo lù

这句话大意是:至汉干祐二年,又有吐浑何戛剌来朝贡,不知为生、熟吐浑,盖皆 微,不足考录。

dá dá mò hé zhī yí zhǒng běn zài xī qì dān zhī dōng běi hòu wèi qì dān suǒ gōng ér bù zú fēn sǎn huò shǔ qì dān huò shǔ bó hǎi bié bù sǎn jū yīn shān zhě zì hào dá dá

这句话大意是:达靼,靺鞨之遗种,本在奚、契丹之东北,后为契丹所攻,而部族分散,或属 契丹,或属渤海,别部散居阴山者,自号达靼。

dāng táng mò yǐ míng jiàn zhōng guó

这句话大意是:当唐末,以名见中国。

yǒu měi xiāng wēn yú yuè xiāng wēn xián tōng zhōng cóng zhū yá chì xīn tǎo páng xūn

这句话大意是:有每相温、 于越相温,咸通中,从朱邪赤心讨庞勋。

qí hòu li guó chāng kè yòng fù zǐ wèi hè lián duó děng suǒ bài cháng wáng rù dá dá

这句话大意是:其后李国昌、克用父子为赫连铎等所败, 尝亡入达靼。

hòu cóng kè yòng rù guān pò huáng cháo yóu shì jū yún dài zhī jiān

这句话大意是:后从克用入关破黄巢,由是居云、代之间。

qí sú shàn qí shè chù duō tuo mǎ

这句话大意是:其俗善骑射,畜多驼、马。

qí jūn zhǎng bù zú míng zì bù kě jiū jiàn wéi qí cháng tōng yú zhōng guó zhě kě jiàn yún

这句话大意是:其君长、部族名字,不可究见,惟其尝通于中国者可见云。

tóng guāng zhōng dū du zhé wén bū shù zì hé xī lái gòng tuo mǎ

这句话大意是:同光中,都督折文逋数自河西来贡驼、马。

míng zōng tǎo wáng dōu yú dìng zhōu dōu yòu qì dān rù kòu míng zōng zhào dá dá rù qì dān jiè yǐ zhāng jūn shì qiǎn sù zhōu cì shǐ xuē jìng zhōng yǐ suǒ huò qì dān tuán pái èr bǎi wǔ shí jí gōng jiàn shù bǎi cì yún zhōu shēng jiè dá dá gài táng cháng yì shǔ zhī

这句话大意是:明宗讨王都于定州,都诱契丹入寇, 明宗诏达靼入契丹界,以张军势,遣宿州刺史薛敬忠以所获契丹团牌二百五十及弓 箭数百赐云州生界达靼,盖唐常役属之。

cháng xīng sān nián shǒu lǐng jié gē lǜ qí zú sì bǎi yú rén lái fù

这句话大意是:长兴三年,首领颉哥率其族四百余人来附。

qì yú xiǎn dé cháng lái bù jué

这句话大意是:讫于显德,常来不绝。

dǎng xiàng xī qiāng zhī yí zhǒng

这句话大意是:党项,西羌之遗种。

qí guó zài yǔ gòng xī zhī zhī de dōng zhì sōng zhōu xi jiē yè hù nán jiè chūn sāng běi lín tǔ hún yǒu de sān qiān yú lǐ

这句话大意是:其国在《禹贡》析支之地,东至松州,西接叶护,南界春 桑,北邻吐浑,有地三千余里。

wú chéng yì ér yǒu shì wū yǐ máo jì fù zhī

这句话大意是:无城邑而有室屋,以毛罽覆之。

qí rén xǐ dào qiè ér duō shòu wǎng wǎng bǎi wǔ liù shí suì

这句话大意是:其人喜盗窃而多寿, 往往百五六十岁。

qí dà xìng yǒu xì fēng shì fèi tīng shì zhé shì yě lì shì tuò bá shì wèi zuì qiáng

这句话大意是:其大姓有细封氏、费听氏、折氏、野利氏,拓拔氏为最强。

táng dé zōng shí dǎng xiàng zhū bù xiāng shuài nèi fù jū qìng zhōu zhě hào dōng shān bù luò jū xià zhōu zhě hào píng xià bù luò

这句话大意是:唐德 宗时,党项诸部相率内附,居庆州者号东山部落,居夏州者号平夏部落。

bù yǒu dà xìng ér wú jūn zhǎng bù xiāng tǒng yī sàn chǔ bīn níng fū yán líng wǔ hé xī dōng zhì lín fǔ zhī jiān

这句话大意是:部有大姓 而无君长,不相统一,散处邠宁、鄜延、灵武、河西,东至麟、府之间。

zì tóng guāng yǐ hòu dà xìng zhī qiáng zhě gè zì lái cháo gòng

这句话大意是:自同光以 后,大姓之强者各自来朝贡。

míng zōng shí zhào yán biān zhì chǎng shì mǎ zhū yí jiē rù shì zhōng guó ér huí hú dǎng xiàng mǎ zuì duō

这句话大意是:明宗时,诏沿边置场市马,诸夷皆入市中国,而回鹘、党项马最多。

míng zōng zhāo huái yuǎn rén mǎ lái wú nú zhuàng jiē shòu ér suǒ shòu cháng guò zhí wǎng lái guǎn gěi dào lù bèi fèi

这句话大意是:明宗招怀 远人,马来无驽壮皆售,而所售常过直,往来馆给,道路倍费。

qí měi zhì jīng shī míng zōng wèi yù diàn jiàn zhī láo yǐ jiǔ shí jì zuì lián mèi gē hū dào qí tǔ fēng yǐ wéi lè qù yòu hòu yǐ cì lài suì hào bǎi wàn jì

这句话大意是:其每至京师,明宗 为御殿见之,劳以酒食,既醉,连袂歌呼,道其土风以为乐,去又厚以赐赉,岁耗 百万计。

táng dà chén jiē huàn zhī shù yǐ wéi yán

这句话大意是:唐大臣皆患之,数以为言。

nǎi zhào lì jiù biān chǎng shòu mǎ gěi zhí zhǐ qí lái cháo ér dǎng xiàng lì qí suǒ de lái bù kě zhǐ

这句话大意是:乃诏吏就边场售马给直,止其来朝,而党项利 其所得,来不可止。

qí zài líng qìng zhī jiān zhě shù fàn biān wèi dào

这句话大意是:其在灵、庆之间者,数犯边为盗。

zì hé xī huí hú cháo gòng zhōng guó dào qí bù luò zhé yāo jié zhī zhí qí shǐ zhě mài zhī tā zú yǐ yì niú mǎ

这句话大意是:自河西回鹘朝贡中国,道其 部落,辄邀劫之,执其使者,卖之他族,以易牛马。

míng zōng qiǎn líng wǔ kāng fú bīn zhōu yào yàn chóu děng chū bīng tǎo zhī

这句话大意是:明宗遣灵武康福、邠州药彦稠 等出兵讨之。

fú děng jī pò ā mái wéi xī bāo lēi qiáng lài mái sī gǔ wěi jí qí dà shǒu lǐng lián xiāng li bā sà wáng dū tǒng xī nà mái mó shì yù qǐ mái wéi xī bū děng zú shā shù qiān rén huò qí niú yáng jù wàn jì jí qí suǒ jié wài guó bǎo yù děng xī yǐ cì jūn shì

这句话大意是:福等击破阿埋韦悉褒勒强赖埋厮骨尾及其大首领连香李八萨王、都统 悉那埋摩、侍御乞埋嵬悉逋等族,杀数千人,获其牛羊巨万计,及其所劫外国宝玉 等,悉以赐军士。

yóu shì dǎng xiàng zhī huàn shào xī

这句话大意是:由是党项之患稍息。

zhì zhōu tài zǔ shí fǔ zhōu dǎng xiàng ní yě liù ní xiāng wáng zǐ tuò bá shān děng jiē lái cháo gòng

这句话大意是:至周太祖时,府州党项尼也六泥香王子、拓拔山等皆来朝贡。

guǎng shùn sān nián qìng zhōu cì shǐ guō yàn qīn tān qí yáng mǎ qīn rǎo zhū bù dú yě jī zú qiáng bù kě jìn nǎi wū qí zú fàn biān

这句话大意是:广顺三年,庆州 刺史郭彦钦贪其羊马,侵扰诸部,独野鸡族强不可近,乃诬其族犯边。

tài zǔ qiǎn shǐ zhāo wèi zhī

这句话大意是:太祖遣使招 慰之。

yě jī zú kǔ yàn qīn bù kěn tīng mìng tài zǔ qiǎn bīn zhōu zhé cóng yuán níng zhōu cì shǐ zhāng jiàn wǔ děng tǎo zhī

这句话大意是:野鸡族苦彦钦,不肯听命,太祖遣邠州折从阮、宁州刺史张建武等讨之。

jiàn wǔ yǒng yú lì gōng bù néng tōng yí qíng chí jūn jī yě jī zú shā shù bǎi rén

这句话大意是:建 武勇于立功,不能通夷情,驰军击野鸡族,杀数百人。

ér xǐ yù zhé sī shā niú sān zú wén jiàn wǔ jī pò yě jī zú gè yǐ niú jiǔ kào jūn jūn shì lì qí wù fǎn jié lüè zhī

这句话大意是:而喜玉、折思、杀牛三族闻 建武击破野鸡族,各以牛酒犒军,军士利其物,反劫掠之。

sān zú gòng yòu jiàn wǔ jūn zhì bāo shān dù xiǎn sān zú gòng jī zhī jūn tóu yá gǔ sǐ shāng shén zhòng

这句话大意是:三族共诱建武军至包山, 度险,三族共击之,军投崖谷,死伤甚众。

tài zǔ nù zuì jiàn wǔ děng xuǎn liáng lì wèi qìng zhōu cì shǐ yǐ zhāo fǔ zhī

这句话大意是:太祖怒,罪建武等,选良吏为庆州刺史 以招抚之。

qí tā zhū zú sàn chǔ shàng biān jiè shàng zhě shén zhòng rán qí wú guó de jūn zhǎng gù mò de ér jì cì yún

这句话大意是:其他诸族,散处尚边界上者甚众,然其无国地、君长,故莫得而纪次云。

tū jué guó de jūn shì bù zú míng hào wù sú jiàn yú táng zhe yǐ

现代白话:突厥,国地、君世、部族、名号、物俗,见于唐著了。

zhì táng zhī mò

这句话大意是:至唐之末。

wèi zhū yí suǒ qīn bù zú wēi sàn

这句话大意是:为诸夷所侵, 部族微散。

wǔ dài zhī jì cháng lái cháo gòng

这句话大意是:五代之际,尝来朝贡。

tóng guāng sān nián hún jiě lóu lái

这句话大意是:同光三年,浑解楼来。

tiān chéng èr nián shǒu lǐng zhāng mù jìn lái

这句话大意是:天成二年,首领张慕晋来。

cháng xīng èr nián shǒu lǐng dù ā shú lái

这句话大意是:长兴二年,首领杜阿熟来。

tiān fú liù nián qiǎn shǐ zhě xuē tóng hǎi děng lái

这句话大意是:天福六年,遣使者薛同海等来。

fán sì zhì qí hòu bù fù lái

这句话大意是:凡四至,其后不复来。

rán tū jué yú shí zuì wēi yòu lái bù shù gù qí jūn zhǎng shǐ jiē shī bù néng jì

这句话大意是:然突厥于时最微,又来不数,故其君长史皆失不能纪。

tǔ bō guó de jūn shì bù zú míng hào wù sú jiàn yú táng zhe yǐ

现代白话:吐蕃,国地、君世、部族、名号、物俗,见于唐著了。

dāng táng zhī shèng shí hé xī lǒng yòu sān shí sān zhōu liáng zhōu zuì dà tǔ wò wù fán ér rén fù lè

这句话大意是:当唐之盛时,河西、陇 右三十三州,凉州最大,土沃物繁而人富乐。

qí dì yí mǎ táng zhì bā jiān mù mǎ sān shí wàn pǐ

这句话大意是:其地宜马,唐置八监,牧马三十万匹。

yǐ ān xī dū hù fǔ jī mí xī yù sān shí liù guó

这句话大意是:以安西都护府羁縻西域三十六国。

táng zhī jūn zhèn jiān wu sān bǎi yú chéng cháng yǐ zhōng guó bīng gèng shù ér liáng zhōu zhì shǐ jié dù zhī

这句话大意是:唐之军、镇、监、务,三百余城,常以中国兵更 戍,而凉州置使节度之。

ān lù shān zhī luàn sù zōng qǐ líng wǔ xī zhào hé xī bīng fù nàn ér tǔ bō chéng xū gōng xiàn hé xī lǒng yòu huá rén bǎi wàn jiē xiàn yú lǔ

这句话大意是:安禄山之乱,肃宗起灵武,悉召河西兵赴难,而吐蕃乘虚 攻陷河西、陇右,华人百万皆陷于虏。

wén zōng shí cháng qiǎn shǐ zhě zhì xī yù jiàn gān liáng guā shā děng zhōu chéng yì rú gù ér xiàn lǔ zhī rén jiàn táng shǐ zhě jiā dào yíng hū tì qì yuē huáng dì yóu niàn xiàn fán rén mín fǒu

这句话大意是:文宗时,尝遣使者至西域,见甘、凉、瓜、 沙等州城邑如故,而陷虏之人见唐使者,夹道迎呼,涕泣曰:“皇帝犹念陷蕃人民 否?

qí rén jiē tiān bǎo shí xiàn lǔ zhě zǐ sūn qí yǔ yán shāo biàn ér yī fú yóu bù gǎi

这句话大意是:”其人皆天宝时陷虏者子孙,其语言稍变,而衣服犹不改。

zhì wǔ dài shí tǔ bō yǐ wēi ruò huí hú dǎng xiàng zhū qiāng yí fēn qīn qí de ér bù yǒu qí rén mín

这句话大意是:至五代时,吐蕃已微弱,回鹘、党项诸羌夷分侵其地,而不有其人民。

zhí zhōng guó shuāi luàn bù néng fǔ yǒu wéi gān liáng guā shā sì zhōu cháng zì tōng yú zhōng guó

这句话大意是:值中国 衰乱,不能抚有,惟甘、凉、瓜、沙四州常自通于中国。

gān zhōu wèi huí hú yá ér liáng guā shā sān zhōu jiāng lì yóu chēng táng guān shù lái qǐng mìng

这句话大意是:甘州为回鹘牙,而凉、瓜、 沙三州将吏,犹称唐官,数来请命。

zì liáng tài zǔ shí cháng yǐ líng wǔ jié dù shǐ jiān lǐng hé xī jié dù ér guān chá gān sù wēi děng zhōu

这句话大意是:自梁太祖时,尝以灵武节度使兼领河西节度, 而观察甘、肃、威等州。

rán suī yǒu qí míng ér liáng zhōu zì lì shǒu jiāng

这句话大意是:然虽有其名,而凉州自立守将。

táng cháng xīng sì nián

这句话大意是:唐长兴四年,。

liáng zhōu liú hòu sūn chāo qiǎn dà jiàng tuò bá chéng qiān jí sēng dào shì qí lǎo yáng tōng xìn děng zhì jīng shī qiú jīng jié

这句话大意是:凉州留后孙 超遣大将拓拔承谦及僧、道士、耆老杨通信等至京师求旌节,。

míng zōng wèn sūn chāo děng shì jiā

这句话大意是:明宗问孙超等世家,。

chéng qiān yuē tǔ bō xiàn liáng zhōu

这句话大意是:承谦曰:“吐蕃陷凉州,。

zhāng yè rén zhāng yì cháo mù bīng jī zǒu tǔ bō

这句话大意是:张掖人张义朝募兵击走吐蕃,。

táng yīn yǐ yì cháo wèi jié dù shǐ

这句话大意是:唐因以义朝为节度使,。

fā yùn zhōu bīng èr qiān wǔ bǎi rén shù zhī

这句话大意是:发郓 州兵二千五百人戍之。

táng wáng tiān xià luàn liáng zhōu yǐ dōng wèi tū jué dǎng xiàng suǒ gé yùn bīng suì liú bù dé fǎn

这句话大意是:唐亡,天下乱,凉州以东为突厥、党项所隔,郓兵遂留不得 返。

jīn liáng zhōu hàn rén jiē qí shù rén zǐ sūn yě

这句话大意是:今凉州汉人,皆其戍人子孙也。

míng zōng nǎi bài sūn chāo jié dù shǐ

这句话大意是:”明宗乃拜孙超节度使。

qīng tài yuán nián liú hòu li wén qiān lái qǐng mìng

这句话大意是:清泰元年,留后李文 谦来请命。

hòu shù nián liáng zhōu rén zhú chū wén qiān líng wǔ féng huī qiǎn yá jiāng wú jì xūn dài wén qiān wèi liú hòu shì shí tiān fú qī nián

这句话大意是:后数年,凉州人逐出文谦,灵武冯晖遣牙将吴继勋代文谦为留后,是时 天福七年。

míng nián jìn gāo zǔ qiǎn jīng zhōu yā yá chén yán huī jī zhào shū ān fǔ liáng zhōu liáng zhōu rén gòng jié liú yán huī lì yǐ wéi cì shǐ

这句话大意是:明年,晋高祖遣泾州押牙陈延晖赍诏书安抚凉州,凉州人共劫留延晖, 立以为刺史。

zhì hàn yǐn dì shí liáng zhōu liú hòu zhé bū jiā shī lái qǐng mìng hàn jí yǐ wéi jié dù shǐ

这句话大意是:至汉隐帝时,凉州留后折逋嘉施来请命,汉即以为节度使。

jiā shī tǔ háo yě

这句话大意是:嘉施,土 豪也。

zhōu guǎng shùn èr nián jiā shī qiǎn rén shì mǎ jīng shī yīn lái qǐng mìng shuài

这句话大意是:周广顺二年,嘉施遣人市马京师,因来请命帅。

shì shí shū mì shǐ wáng jùn yòng shì

这句话大意是:是时,枢密使王峻用事。

jùn gù rén shēn shī hòu zhě shǎo qǐ dào zéi wèi yǎn zhōu yá jiāng yǔ jùn xiāng yǒu shàn hòu jùn guì shī hòu bì yī péng shǒu rì hou jùn chū bài mǎ qián su yǐ jī hán jùn wèi yǒu yǐ fā

这句话大意是:峻 故人申师厚者,少起盗贼,为兖州牙将,与峻相友善,后峻贵,师厚敝衣蓬首,日 候峻出,拜马前,诉以饥寒,峻未有以发。

ér jiā shī děng lái qǐng shuài jùn jí jiàn yán liáng zhōu shēn rù yí dí zhōng guó wèi cháng mìng lì qǐng mù lǜ fǔ lǜ gòng fèng guān néng wǎng zhě

这句话大意是:而嘉施等来请帅,峻即建言:“凉州深 入夷狄,中国未尝命吏,请募率府率、供奉官能往者。

yuè yú wú yìng mù zhě nǎi zòu qǐ shī hòu wèi zuǒ wèi jiāng jūn yǐ ér bài hé xī jié dù shǐ

这句话大意是:”月余,无应募者,乃奏起 师厚为左卫将军,已而拜河西节度使。

shī hòu zhì liáng zhōu zòu jiàn yā yá fù shǐ cuī hǔ xīn yáng fēi gǔ shǒu lǐng chén niàn bān děng jí zhōng guó liú rén zǐ sūn wáng tíng hàn wēn chóng lè liú shǎo yīng wèi jiāng lì

这句话大意是:师厚至凉州,奏荐押衙副使崔虎心、阳妃谷 首领沈念般等及中国留人子孙王廷翰、温崇乐、刘少英为将吏。

yòu zì ān guó zhèn zhì liáng zhōu lì sān zhōu yǐ kòng è zhū qiāng yòng qí qiú háo wèi cì shǐ

这句话大意是:又自安国镇至凉州, 立三州以控扼诸羌,用其酋豪为刺史。

rán liáng zhōu yí xià zá chǔ shī hòu xiǎo rén bù néng fǔ yǒu

现代白话:然凉州夷夏杂处,师厚品行较差的人,不能抚有。

zhì shì zōng shí shī hòu liú qí zi ér táo guī liáng zhōu suì jué yú zhōng guó

这句话大意是:至 世宗时,师厚留其子而逃归,凉州遂绝于中国。

dú guā shā èr zhōu zhōng wǔ dài cháng lái

这句话大意是:独瓜、沙二州,终五代常来。

shā zhōu liáng kāi píng zhōng yǒu jié dù shǐ zhāng fèng zì hào jīn shān bái yī tiān zǐ

这句话大意是:沙州, 梁开平中有节度使张奉,自号“金山白衣天子”。

zhì táng zhuāng zōng shí huí hú lái cháo shā zhōu liú hòu cáo yì jīn yì qiǎn shǐ fù huí hú yǐ lái zhuāng zōng bài yì jīn wèi guī yì jūn jié dù shǐ guā shā děng zhōu guān chá chǔ zhì děng shǐ

这句话大意是:至唐庄宗时,回鹘来朝,沙州留 后曹义金亦遣使附回鹘以来,庄宗拜义金为归义军节度使、瓜沙等州观察处置等使。

jìn tiān fú wǔ nián yì jīn zú zi yuán dé lì

这句话大意是:晋天福五年,义金卒,子元德立。

zhì qī nián shā zhōu cáo yuán zhōng guā zhōu cáo yuán shēn jiē qiǎn shǐ lái

这句话大意是:至七年,沙州曹元忠、瓜州曹元深皆遣使来。

zhōu shì zōng shí yòu yǐ yuán zhōng wèi guī yì jūn jié dù shǐ yuán gōng wèi guā zhōu tuán liàn shǐ

这句话大意是:周 世宗时,又以元忠为归义军节度使,元恭为瓜州团练使。

qí suǒ gòng náo shā líng yáng jiǎo bō sī jǐn ān xī bái qián jīn xīng fán hú tóng lǜ dà péng shā ěr hè yù tuán

这句话大意是:其所贡:硇砂、羚羊角、 波斯锦、安西白灊、金星矾、胡桐律、大鹏砂、毦褐、玉团。

jiē yīn qí lái zhě yǐ míng jiàn ér qí zú lì shì cì shǐ jiē shī qí jì

这句话大意是:皆因其来者以名见, 而其卒立、世次,史皆失其纪。

ér tǔ bō bú jiàn yú liáng shì

这句话大意是:而吐蕃不见于梁世。

táng tiān chéng sān nián huí hú wáng rén yù lái cháo tǔ bō yì qiǎn shǐ fù yǐ lái zì cǐ shù zhì zhōng guó

这句话大意是:唐天成三年,回鹘王仁喻来朝,吐蕃亦遣使附以来,自此 数至中国。

míng zōng cháng yù duān míng diàn jiàn qí shǐ zhě wèn qí yá zhàng suǒ jū yuē xi qù jīng zhōu èr qiān lǐ

这句话大意是:明宗尝御端明殿见其使者,问其牙帐所居,曰:“西去泾州二千里。

míng zōng cì yǐ hǔ pí rén yī zhāng jiē pī yǐ bài wěi shēn wǎn zhuǎn luò qí zhān mào luàn fā rú péng míng zōng jí zuǒ yòu jiē dà xiào

这句话大意是:” 明宗赐以虎皮,人一张,皆披以拜,委身宛转,落其毡帽,乱发如蓬,明宗及左右 皆大笑。

zhì hàn yǐn dì shí yóu lái cháo hòu suì bù fù zhì shǐ yì shī qí jūn shì yún

这句话大意是:至汉隐帝时犹来朝,后遂不复至,史亦失其君世云。

huí hú wèi táng huàn yóu shén

这句话大意是:回鹘,为唐患尤甚。

qí guó de jūn shì wù sú jiàn yú táng zhe yǐ

现代白话:其国地、君世、物俗,见于唐著了。

táng cháng yǐ nǚ qī zhī gù qí shì yǐ zhōng guó wèi jiù

这句话大意是:唐尝以女妻之,故其 世以中国为舅。

qí guó běn zài suō líng shuǐ shàng hòu wèi xiá jiá sī suǒ qīn xǐ tiān dé zhèn wǔ zhī jiān yòu wèi shí xióng zhāng zhòng wǔ suǒ pò qí yú zhòng xi xǐ yì shǔ tǔ bō

这句话大意是:其国本在娑陵水上、后为黠戛斯所侵,徙天德、振武之间,又为石 雄、张仲武所破,其余众西徙,役属吐蕃。

shì shí tǔ bō yǐ xiàn hé xī lǒng yòu nǎi yǐ huí hú sàn chù zhī

这句话大意是:是时吐蕃已陷河西、陇右,乃以回鹘散 处之。

dāng wǔ dài zhī jì yǒu jū gān zhōu xī zhōu zhě cháng jiàn zhōng guó ér gān zhōu huí hú shù zhì yóu hū zhōng guó wèi jiù zhōng guó dá yǐ zhào shū yì hū wèi shēng

这句话大意是:当五代之际,有居甘州、西州者尝见中国,而甘州回鹘数至,犹呼中国为舅, 中国答以诏书亦呼为甥。

liáng qián huà yuán nián qiǎn dū du zhōu yì yán děng lái ér shǐ bú jiàn qí jūn zhǎng míng hào liáng bài yì yán děng guān jué qiǎn zuǒ jiān mén wèi shàng jiàng jūn yáng zhǎo yā lǐng hái fān

这句话大意是:梁干化元年,遣都督周易言等来,而史不见其君长名号, 梁拜易言等官爵,遣左监门卫上将军杨沼押领还蕃。

zhì táng zhuāng zōng shí wáng rén měi qiǎn shǐ zhě lái gòng yù mǎ zì chēng quán zhī kè hán zhuāng zōng qiǎn sī nóng qīng zhèng xù chí jié cè rén měi wèi yīng yì kè hán

这句话大意是:至唐庄宗时,王仁美遣使者来, 贡玉、马,自称“权知可汗”,庄宗遣司农卿郑续持节册仁美为英义可汗。

shì suì rén měi zú qí dì dí yín lì qiǎn dū du ān qiān xiǎng děng lái

这句话大意是:是岁, 仁美卒,其弟狄银立,遣都督安千想等来。

tóng guāng sì nián dí yín zú ā duō yù lì

这句话大意是:同光四年,狄银卒,阿咄欲立。

tiān chéng èr nián quán zhī guó shì wáng rén yù qiǎn li ā shān děng lái cháo míng zōng qiǎn shǐ zhě cè rén yù wèi shùn huà kè hán

这句话大意是:天成二 年,权知国事王仁裕遣李阿山等来朝,明宗遣使者册仁裕为顺化可汗。

jìn gāo zǔ shí yòu cè wèi fèng huà kè hán

这句话大意是:晋高祖时又 册为奉化可汗。

ā duō yù bù zhī qí wèi dí yín qīn shū yì bù zhī qí lì zú

这句话大意是:阿咄欲,不知其为狄银亲疏,亦不知其立卒;。

ér rén yù qì wǔ dài cháng lái cháo gòng shǐ yì shī qí jì

这句话大意是:而仁裕讫五代常来朝 贡,史亦失其纪。

qí de chū yù máo lǜ yě mǎ dú fēng tuó bái diāo shǔ líng yáng jiǎo náo shā wà nà qí jīn gāng zuàn hóng yán jì dié táo tú zhī gé

这句话大意是:其地出玉、牦、绿野马、独峰驼、白貂鼠、羚羊角、硇砂、腽肭 脐、金刚钻、红盐、罽氎、𫘦𬳿之革。

qí dì yí bái mài qīng fēi mài huáng má cōng jiǔ hú suī yǐ tuó tuó gēng ér zhǒng

这句话大意是:其地宜白麦、青𬴂麦、黄麻、葱韭、胡荽, 以橐驼耕而种。

qí kè hán cháng lóu jū qī hào tiān gōng zhǔ qí guó xiāng hào mèi lù dū du

这句话大意是:其可汗常楼居,妻号天公主,其国相号媚禄都督。

jiàn kè hán zé qù mào bèi fā ér rù yǐ wéi lǐ

这句话大意是:见可汗,则去帽 被发而入以为礼。

fù rén zǒng fā wèi jì gāo wǔ liù cùn yǐ hóng juàn náng zhī

这句话大意是:妇人总发为髻,高五六寸,以红绢囊之;。

jì jià zé jiā zhān mào

这句话大意是:既嫁,则加毡帽。

yòu yǒu bié zú hào lóng jiā qí sú yǔ huí hé xiǎo yì

这句话大意是:又有 别族号龙家,其俗与回纥小异。

cháng xīng sì nián huí hú lái xiàn bái gǔ yī lián míng zōng mìng jiě xiè fàng zhī

这句话大意是:长兴四年,回鹘来献白鹘一联,明宗命解𫄬放之。

zì míng zōng shí cháng yǐ mǎ shì zhōng guó qí suǒ jī bǎo yù jiē shǔ xiàn guān ér mín fàn jìn wéi shì zhě zhé zuì zhī

这句话大意是:自明宗时,常以马市中国,其所赍宝玉皆属县官,而民犯禁为市者辄罪之。

zhōu tài zǔ shí chú qí jìn mín de yǔ huí hú sī shì yù jià yóu cǐ bèi jiàn

这句话大意是:周太祖 时除其禁,民得与回鹘私市,玉价由此倍贱。

xiǎn dé zhōng lái xiàn yù shì zōng yuē yù suī bǎo ér wú yì

这句话大意是:显德中,来献玉,世宗曰:“玉虽宝 而无益。

què zhī

这句话大意是:”却之。

yú tián guó de jūn shì wù sú jiàn yú táng

这句话大意是:于阗,国地、君世、物俗见于唐。

wǔ dài luàn shì zhōng guó duō gù bù néng fǔ lái sì yí

这句话大意是:五代乱世,中国多故,不能抚来四夷。

qí cháng zì tōng yú zhōng guó zhě jǐn yǐ míng jiàn qí jūn shì zhōng shǐ jiē bù kě zhī

这句话大意是:其尝 自通于中国者仅以名见,其君世、终始,皆不可知。

ér yú tián yóu yuǎn qù jīng shī wàn lǐ wài

这句话大意是:而于阗尤远,去京师万里外。

qí guó xī nán jìn cōng lǐng yǔ pó luó mén wèi lín guó ér xiāng qù yóu sān qiān yú lǐ nán jiē tǔ bō xī běi zhì shū lè èr qiān yú lǐ

这句话大意是:其国西南近葱岭,与婆罗门为邻国,而相去犹三千余里,南接吐蕃,西北至疏勒二 千余里。

jìn tiān fú sān nián yú tián guó wáng li shèng tiān qiǎn shǐ zhě mǎ jì róng lái gòng hóng yán yù jīn máo niú wěi yù qián děng jìn qiǎn gòng fèng guān zhāng kuāng yè jiǎ hóng lú qīng zhāng wǔ jūn jié dù pàn guān gāo jū huì wèi pàn guān cè shèng tiān wèi dà bǎo yú tián guó wáng

这句话大意是:晋天福三年,于阗国王李圣天遣使者马继荣来贡红盐、郁金、牦牛尾、玉灊等, 晋遣供奉官张匡邺假鸿胪卿,彰武军节度判官高居诲为判官,册圣天为大宝于阗国 王。

shì suì dōng shí èr yuè kuāng yè děng zì líng zhōu xíng èr suì zhì yú tián zhì qī nián dōng nǎi hái

这句话大意是:是岁冬十二月,匡邺等自灵州行二岁至于阗,至七年冬乃还。

ér jū huì pō jì qí wǎng fù suǒ jiàn shān chuān zhū guó ér bù néng dào shèng tiān shì cì yě

这句话大意是:而居诲颇记其往 复所见山川诸国,而不能道圣天世次也。

jū huì jì yuē zì líng zhōu guò huáng hé xíng sān shí lǐ shǐ shè shā rù dǎng xiàng jiè yuē xì yāo shā shén diǎn shā

这句话大意是:居诲记曰:“自灵州过黄河,行三十里,始涉沙入党项界,曰细腰沙、神点沙。

zhì sān gōng shā sù yuè zhī dū du zhàng

这句话大意是:至三公沙,宿月支都督帐。

zì cǐ shā xíng sì bǎi yú lǐ zhì hēi bǎo shā shā yóu guǎng suì dēng shā lǐng

这句话大意是:自此沙行四百余里,至黑堡沙,沙尤广,遂登沙岭。

shā lǐng dǎng xiàng yá yě qí qiú yuē niǎn yá tiān zǐ

这句话大意是:沙 岭,党项牙也,其酋曰捻崖天子。

dù bái tíng hé zhì liáng zhōu zì liáng zhōu xi xíng wǔ bǎi lǐ zhì gān zhōu

这句话大意是:渡白亭河至凉州,自凉州西行五百里至甘州。

gān zhōu huí hú yá yě

这句话大意是:甘 州,回鹘牙也。

qí nán shān bǎi yú lǐ hàn xiǎo yuè zhī zhī gù dì yě yǒu bié zú hào lù jiǎo shān shā tuó yún zhū yé shì zhī yí zú yě

这句话大意是:其南,山百余里,汉小月支之故地也,有别族号鹿角山沙陀,云朱 耶氏之遗族也。

zì gān zhōu xi shǐ shè qì

这句话大意是:自甘州西,始涉碛。

qì wú shuǐ zài shuǐ yǐ xíng

这句话大意是:碛无水,载水以行。

gān zhōu rén jiào jìn shǐ zhě zuò mǎ tí mù sè mù sè sì qiào mǎ tí yì záo sì qiào ér zhui zhī tuó tí zé bāo yǐ máo pí nǎi kě xíng

这句话大意是:甘州人教晋使者作马蹄木 涩,木涩四窍,马蹄亦凿四窍而缀之,驼蹄则包以牦皮乃可行。

xī běi wǔ bǎi lǐ zhì sù zhōu dù jīn hé xi bǎi lǐ chū tiān mén guān yòu xi bǎi lǐ chū yù mén guān jīng tǔ bō jiè

这句话大意是:西北五百里至肃州, 渡金河,西百里出天门关,又西百里出玉门关,经吐蕃界。

tǔ bō nán zǐ guān zhōng guó mào fù rén biàn fā dài sè sè zhū yún zhū zhī hǎo zhě yī zhū yì yī liáng mǎ

这句话大意是:吐蕃男子冠中国帽,妇 人辫发,戴瑟瑟珠,云珠之好者,一珠易一良马。

xi zhì guā zhōu shā zhōu èr zhōu duō zhōng guó rén wén jìn shǐ zhě lái qí cì shǐ cáo yuán shēn děng jiāo yíng wèn shǐ zhě tiān zǐ qǐ jū

这句话大意是:西至瓜州、沙州,二州多中国人, 闻晋使者来,其刺史曹元深等郊迎,问使者天子起居。

guā zhōu nán shí lǐ míng shā shān yún dōng xià yīn yīn yǒu shēng rú léi yún yǔ gòng liú shā yě

这句话大意是:瓜州南十里鸣沙山,云冬夏 殷殷有声如雷,云《禹贡》流沙也。

yòu dōng nán shí lǐ sān wēi shān yún sān miáo zhī suǒ cuàn yě

这句话大意是:又东南十里三危山,云三苗之所窜也。

qí xi dù dōu xiāng hé yuē yáng guān

这句话大意是:其西, 渡都乡河曰阳关。

shā zhōu xi yuē zhòng yún qí yá zhàng jū hú lú qì

这句话大意是:沙州西曰仲云,其牙帐居胡卢碛。

yún zhòng yún zhě xiǎo yuè zhī zhī yí zhǒng yě qí rén yǒng ér hào zhàn guā shā zhī rén jiē dàn zhī

这句话大意是:云仲云者,小月支之遗种也, 其人勇而好战,瓜、沙之人皆惮之。

hú lú qì hàn míng dì shí zhēng xiōng nú tún tián yú wú lú gài qí de yě

现代白话:胡卢碛,汉明帝时征匈奴,屯田于我卢,盖其 地也。

de wú shuǐ ér cháng hán duō xuě měi tiān nuǎn xuě xiāo nǎi de shuǐ

这句话大意是:地无水而尝寒多雪,每天暖雪销,乃得水。

kuāng yè děng xi xíng rù zhòng yún jiè zhì dà zhūn chéng zhòng yún qiǎn zǎi xiàng sì rén dū du sān shí qī rén hou jìn shǐ zhě kuāng yè děng yǐ zhào shū wèi yù zhī jiē dōng xiàng bài

这句话大意是:匡邺等西行入仲云界,至大屯城, 仲云遣宰相四人、都督三十七人候晋使者,匡邺等以诏书慰谕之,皆东向拜。

zì zhòng yún jiè xi shǐ shè jiān qì wú shuǐ jué de de shī shā rén zhì zhī xiōng yǐ zhǐ kě

这句话大意是:自仲 云界西,始涉兼碛,无水,掘地得湿沙,人置之胸以止渴。

yòu xi dù xiàn hé fá jué zhì shuǐ zhōng nǎi dù bù rán zé xiàn

这句话大意是:又西,渡陷河,伐柽 置水中乃渡,不然则陷。

yòu xi zhì gàn zhōu

这句话大意是:又西,至绀州。

gàn zhōu yú tián suǒ zhì yě zài shā zhōu xī nán yún qù jīng shī jiǔ qiān wǔ bǎi lǐ yǐ

现代白话:绀州,于阗所置也,在沙州西南,云去京 师九千五百里了。

yòu xíng èr rì zhì ān jūn zhōu suì zhì yú tián

这句话大意是:又行二日至安军州,遂至于阗。

shèng tiān yī guān rú zhōng guó qí diàn jiē dōng xiàng yuē jīn cè diàn yǒu lóu yuē qī fèng lóu

这句话大意是:圣天衣冠如中国,其殿皆东向, 曰金册殿,有楼曰七凤楼。

yǐ pú táo wèi jiǔ yòu yǒu zǐ jiǔ qīng jiǔ bù zhī qí suǒ niàng ér wèi yóu měi

这句话大意是:以蒲桃为酒,又有紫酒、青酒,不知其所酿,而味尤美。

qí shí jīng wò yǐ mì sù wò yǐ lào

这句话大意是:其食,粳沃以蜜,粟沃以酪。

qí yī bù bó

这句话大意是:其衣布帛。

yǒu yuán pǔ huā mù

这句话大意是:有园圃花木。

sú xǐ guǐ shén ér hǎo fú

这句话大意是:俗喜鬼神而好佛。

shèng tiān jū chù cháng yǐ zǐ yī sēng wǔ shí rén liè shì qí nián hào tóng qìng èr shí jiǔ nián

这句话大意是:圣天居处, 尝以紫衣僧五十人列侍,其年号同庆二十九年。

qí guó dōng nán yuē yín zhōu lú zhōu méi zhōu qí nán qiān sān bǎi lǐ yuē yù zhōu yún hàn zhāng qiān suǒ qióng hé yuán chū yú tián ér shān duō yù zhě cǐ shān yě

这句话大意是:其国东南曰银州、卢州、湄州,其 南千三百里曰玉州,云汉张骞所穷河源出于阗,而山多玉者此山也。

qí hé yuán suǒ chū zhì yú tián fēn wéi sān dōng yuē bái yù hé xi yuē lǜ yù hé yòu xi yuē wū yù hé

这句话大意是:”其河源所出, 至于阗分为三:东曰白玉河,西曰绿玉河,又西曰乌玉河。

sān hé jiē yǒu yù ér sè yì měi suì qiū shuǐ hé guó wáng lāo yù yú hé rán hòu guó rén de lāo yù

这句话大意是:三河皆有玉而色异,每 岁秋水涸,国王捞玉于河,然后国人得捞玉。

zì líng zhōu dù huáng hé zhì yú tián wǎng wǎng jiàn tǔ bō zú zhàng ér yú tián cháng yǔ tǔ bō xiāng gōng jié

这句话大意是:自灵州渡黄河至于阗,往往见吐蕃族帐,而于阗常与吐蕃相攻劫。

kuāng yè děng zhì yú tián shèng tiān pō zé qiào zhī yǐ yāo shì yuē

这句话大意是:匡邺等至于 阗,圣天颇责诮之,以邀誓约。

kuāng yè děng hái shèng tiān yòu qiǎn dū du liú zài shēng xiàn yù qiān jīn jí yù yìn xiáng mó chǔ děng

这句话大意是:匡邺等还,圣天又遣都督刘再升献玉千斤及玉印、 降魔杵等。

hàn qián yòu yuán nián yòu qiǎn shǐ zhě wáng zhī duó lái

这句话大意是:汉干祐元年,又遣使者王知铎来。

gāo lí běn fú yú rén zhī bié zhǒng yě

这句话大意是:高丽,本扶余人之别种也。

qí guó de jūn shì jiàn yú táng bǐ tā yí dí yǒu xìng shì ér qí guān hào lüè kě xiǎo qí yì

这句话大意是:其国地、君世见于唐,比他夷狄有姓氏,而其官号 略可晓其义。

dāng táng zhī mò qí wáng xìng gāo shì

这句话大意是:当唐之末,其王姓高氏。

tóng guāng yuán nián qiǎn shǐ guǎng píng shì láng hán shēn yī fù shǐ chūn bù shǎo qīng pǔ yán lái ér qí guó wáng xìng míng shǐ shī bù jì

这句话大意是:同光元年,遣使广评侍郎韩申一、副使春部 少卿朴岩来,而其国王姓名,史失不纪。

zhì cháng xīng sān nián quán zhī guó shì wáng jiàn qiǎn shǐ zhě lái míng zōng nǎi bài jiàn xuán tú zhōu dū dū chōng dà yì jūn shǐ fēng gāo lí guó wáng

这句话大意是:至长兴三年,权知国事王建遣使者来,明 宗乃拜建玄菟州都督,充大义军使,封高丽国王。

jiàn gāo lí dà zú yě

这句话大意是:建,高丽大族也。

kāi yùn èr nián jiàn zú zi wǔ lì

这句话大意是:开运二年,建 卒,子武立。

qián yòu sì nián wǔ zú zi zhāo lì

这句话大意是:干祐四年,武卒,子昭立。

wáng shì sān shì zhōng wǔ dài cháng lái cháo gòng qí lì yě bì qǐng mìng zhòng guó zhōng guó cháng yōu dá zhī

这句话大意是:王氏三世,终五代常来朝贡,其立也必请 命中国,中国常优答之。

qí dì chǎn tóng yín zhōu shì zōng shí qiǎn shàng shū shuǐ bù yuán wài láng hán yàn qīng yǐ bó shù qiān pǐ shì tóng yú gāo lí yǐ zhù tiě

这句话大意是:其地产铜、银,周世宗时,遣尚书水部员外郎韩彦卿以帛 数千匹市铜于高丽以铸铁。

liù nián zhāo qiǎn shǐ zhě gòng huáng tóng wǔ wàn jīn

这句话大意是:六年,昭遣使者贡黄铜五万斤。

gāo lí sú zhī wén zì xǐ dú shū zhāo jìn bié xù xiào jīng yī juàn yuè wáng xīn yì bā juǎn huáng líng xiào jīng yī juàn xiào jīng cí tú yī juǎn

这句话大意是:高丽俗知文字,喜读书, 昭进《别叙孝经》一卷、《越王新义》八卷、《皇灵孝经》一卷、《孝经雌图》一 卷。

bié xù xù kǒng zǐ suǒ shēng jí dì zǐ shì jì

这句话大意是:《别叙》,叙孔子所生及弟子事迹;。

yuè wáng xīn yì yǐ yuè wáng wèi wèn mù ruò jīn zhèng yì

这句话大意是:《越王新义》,以“越王”为问目,若今 “正义”;。

huáng líng shù yán nián bì gǔ

这句话大意是:《皇灵》,述延年辟谷;。

cí tú zài rì shí xīng biàn

这句话大意是:《雌图》,载日食、星变。

jiē bù jīng zhī shuō

这句话大意是:皆不经之说。

bó hǎi běn hào mò hé gāo lí zhī bié zhǒng yě

这句话大意是:渤海,本号靺鞨,高丽之别种也。

táng gāo zōng miè gāo lí xǐ qí rén sàn chǔ zhōng guó zhì ān dōng dōu hù fǔ yú píng rǎng yǐ tǒng zhì zhī

这句话大意是:唐高宗灭高丽,徙其人散处中国,置安东都 护府于平壤以统治之。

wǔ hòu shí qì dān gōng běi biān gāo lí bié zhǒng dà qǐ qǐ zhòng xiàng yǔ mò hé qiú zhǎng qǐ sì bǐ yǔ zǒu liáo dōng fēn wáng gāo lí gù dì wǔ hòu qiǎn jiàng jī shā qǐ sì bǐ yǔ ér qǐ qǐ zhòng xiàng yì bìng sǐ

这句话大意是:武后时,契丹攻北边,高丽别种大乞乞仲象与靺鞨酋长乞四 比羽走辽东,分王高丽故地,武后遣将击杀乞四比羽,而乞乞仲象亦病死。

zhòng xiàng zi zuò róng lì yīn bìng yǒu bǐ yǔ zhī zhòng qí zhòng sì shí wàn rén jù yì lóu chén yú táng

这句话大意是:仲象子 祚荣立,因并有比羽之众,其众四十万人,据挹娄,臣于唐。

zhì zhōng zōng shí zhì hū hàn zhōu yǐ zuò róng wèi dū du fēng bó hǎi jùn wáng qí hòu shì suì hào bó hǎi

这句话大意是:至中宗时,置忽汗州, 以祚荣为都督,封渤海郡王,其后世遂号渤海。

qí guì zú xìng dà shì kāi píng yuán nián guó wáng dà yīn zhuàn qiǎn shǐ zhě lái qì xiǎn dé cháng lái cháo gòng

这句话大意是:其贵族姓大氏,开平元年,国王大 𬤇撰遣使者来,讫显德常来朝贡。

qí guó tǔ wù chǎn yǔ gāo lí tóng

这句话大意是:其国土物产,与高丽同。

yīn zhuàn shì cì lì zú shǐ shī qí jì

这句话大意是:𬤇撰世次、立卒,史失 其纪。

xīn luó biàn hán zhī yí zhǒng yě

这句话大意是:新罗,弁韩之遗种也。

qí guó de jūn shì wù sú jiàn yú táng

这句话大意是:其国地、君世、物俗见于唐。

qí dà zú yuē jīn shì pǔ shì zì táng gāo zǔ shí fēng jīn zhēn wéi lè làng jùn wáng qí hòu shì cháng wèi jūn zhǎng

这句话大意是:其大族曰金氏、朴氏,自 唐高祖时封金真为乐浪郡王,其后世常为君长。

tóng guāng yuán nián xīn luó guó wáng jīn pǔ yīng qiǎn shǐ zhě lái cháo gòng

这句话大意是:同光元年,新罗国王金朴英遣使者 来朝贡。

cháng xīng sì nián quán zhī guó shì jīn pǔ qiǎn shǐ lái

这句话大意是:长兴四年,权知国事金溥遣使来。

pǔ yīng pǔ shì cì zú lì shǐ jiē shī qí jì

这句话大意是:朴英、溥世次、卒立,史皆失其纪。

zì jìn yǐ hòu bù fù zhì

这句话大意是:自 晋已后不复至。

hēi shuǐ mò hé běn hào wù jí

这句话大意是:黑水靺鞨,本号勿吉。

dāng hòu wèi shí jiàn zhōng guó

这句话大意是:当后魏时见中国。

qí guó dōng zhì hǎi nán jiè gāo lí xi jiē tū jué běi lín shì wéi gài sù shèn shì zhī de yě

这句话大意是:其国,东至海,南界高丽,西接突厥, 北邻室韦,盖肃慎氏之地也。

qí zhòng fēn wéi shù shí bù ér hēi shuǐ mò hé zuì chù qí běi yóu jìn hàn wú wén zì zhī jì

这句话大意是:其众分为数十部,而黑水靺鞨最处其北,尤劲悍,无 文字之记。

qí bīng jiǎo gōng hù shǐ

这句话大意是:其兵,角弓、楛矢。

tóng guāng èr nián hēi shuǐ wù r qiǎn shǐ zhě lái qí hòu cháng lái cháo gòng zì dēng zhōu fàn hǎi chū qīng zhōu

这句话大意是:同光二年,黑水兀儿遣使者来,其后常来朝贡,自 登州泛海出青州。

míng nián hēi shuǐ hú dú lù yì qiǎn shǐ lái

这句话大意是:明年,黑水胡独鹿亦遣使来。

wù r hú dú lù ruò qí liǎng bù qiú zhǎng gè yǐ shǐ lái

这句话大意是:兀儿、胡独鹿若其两部酋长,各以 使来。

ér qí bù zú shì cì lì zú shǐ jiē shī qí jì

这句话大意是:而其部族、世次、立卒,史皆失其纪。

zhì cháng xīng sān nián hú dú lù zú zi táo lǐ huā lì cháng qǐng mìng zhōng guó hòu suì bù fù jiàn yún

这句话大意是:至长兴三年,胡独鹿卒,子桃李花立, 尝请命中国,后遂不复见云。

nán zhào mán jiàn yú táng

这句话大意是:南诏蛮,见于唐。

qí guó zài hàn gù yǒng chāng jùn zhī dōng yáo zhōu zhī xi

这句话大意是:其国在汉故永昌郡之东、姚州之西。

xī zōng xìng shǔ mù néng shǐ nán zhào zhě de zōng shì zi li guī nián jí xú hǔ hǔ zhí ǎi nǎi yǐ guī nián wèi shǐ hǔ wèi fù ǎi wèi pàn guān shǐ nán zhào

这句话大意是:僖宗幸蜀,募能使南诏 者,得宗室子李龟年及徐虎、虎侄蔼,乃以龟年为使,虎为副,蔼为判官,使南诏。

nán zhào suǒ jū yuē jū chī chéng guī nián děng bù zhì jū chī zhì shàn chǎn de qí yào yuē yǔ táng wèi shēng jiù

这句话大意是:南诏所居曰苴𫄨城,龟年等不至苴𫄨,至善阐,得其要约与唐为甥舅。

xī zōng xǔ yǐ ān huà gōng zhǔ qī zhī nán zhào dà xǐ qiǎn rén suí guī nián qiú gōng zhǔ

这句话大意是:僖宗许以安 化公主妻之,南诏大喜,遣人随龟年求公主。

yǐ ér huáng cháo bài shōu fù cháng ān xī zōng dōng hái nǎi zhǐ

这句话大意是:已而黄巢败,收复长安,僖宗东还, 乃止。

tóng guāng sān nián wèi wáng jì jí jí guō chóng tāo děng pò shǔ de wáng yǎn shí suǒ fú nán zhào mán shù shí rén yòu de xú ǎi zì yán cháng shǐ nán zhào nǎi jiǎo zhào hái qí suǒ fú qiǎn ǎi děng chí jīn bó zhāo fǔ nán zhào yù yǐ wēi dé nán zhào bù nà

这句话大意是:同光三年,魏王继岌及郭崇韬等破蜀,得王衍时所俘南诏蛮数十人,又得徐蔼, 自言尝使南诏,乃矫诏还其所俘,遣蔼等持金帛招抚南诏,谕以威德,南诏不纳。

zhì míng zōng shí guī zhōu shān hòu liǎng lín bǎi mán dōu guǐ zhǔ yòu wǔ wèi dà jiàng jūn li bēi wǎn qiǎn dà guǐ zhǔ fu néng hé huá lái cháo gòng míng zōng bài bēi wǎn níng yuǎn jiāng jūn yòu yǐ dà dù hé nán shān qián qióng zhōu liù xìng dōu guǐ zhǔ huái ān jùn wáng wù dìng piāo suō wèi dìng yuǎn jiāng jūn

这句话大意是:至明宗时,巂州山后两林百蛮都鬼主、右武卫大将军李卑晚,遣大鬼主傅能何华来 朝贡,明宗拜卑晚宁远将军,又以大渡河南山前邛州六姓都鬼主怀安郡王勿定摽莎 为定远将军。

míng nián qiǎn zuǒ jīn wú wèi jiāng jūn wū zhāo yuǎn wèi rù mán guó xìn shǐ zhāo yuǎn bù néng dá ér hái

现代白话:明年遣左金我卫将军乌昭远为入蛮国信使,昭远不能达而还。

zāng kē mán zài chén zhōu xi qiān wǔ bǎi lǐ yǐ gēng zhí wéi shēng ér wú chéng guō jù luò yǒu suǒ gōng jī zé xiāng zhūn jù

这句话大意是:牂牁蛮,在辰州西千五百里,以耕植为生,而无城郭聚落,有所攻击,则相屯 聚。

kè mù wèi qì

这句话大意是:刻木为契。

qí shǒu lǐng xìng xiè shì qí míng jiàn yú táng

这句话大意是:其首领姓谢氏,其名见于唐。

zhì tiān chéng èr nián cháng yī zhì qí shǐ zhě yuē qīng zhōu bā jùn cì shǐ sòng cháo huà guàn dài rú zhōng guó gòng cǎo dòu kòu èr wàn gè zhū shā wǔ bǎi liǎng là èr bǎi jīn

这句话大意是:至天成二年尝一至,其使者曰清州八 郡刺史宋朝化,冠带如中国,贡草豆蔻二万个、朱砂五百两、蜡二百斤。

kūn míng zài qián zhōu xī nán sān qiān lǐ wài dì chǎn yáng mǎ

这句话大意是:昆明,在黔州西南三千里外,地产羊马。

qí rén chuí jì xiǎn zú pī zhān qí shǒu lǐng pī hǔ pí

这句话大意是:其人椎髻、跣足、披毡,其首领披虎 皮。

tiān chéng èr nián cháng yī zhì qí shǒu lǐng hào kūn míng dà guǐ zhǔ luō diàn wáng pǔ lù jìng wáng jiǔ bù luò gè qiǎn shǐ zhě lái shǐ zhě hào ruò tǔ fù zāng kē yǐ lái

这句话大意是:天成二年,尝一至,其首领号昆明大鬼主,罗殿王、普露静王九部落,各遣使 者来,使者号若土,附牂牁以来。

zhàn chéng zài xī nán hǎi shàng

这句话大意是:占城,在西南海上。

qí dì fāng qiān lǐ dōng zhì hǎi xi zhì yún nán nán lín zhēn nǎo běi dǐ huān zhōu

这句话大意是:其地方千里,东至海,西至云南,南邻真脑,北抵驩州。

qí rén sú yǔ dà shí tóng

这句话大意是:其人,俗与大食同。

qí chéng xiàng mǎ

这句话大意是:其乘,象、马;。

qí shí dào mǐ shuǐ sì shān yáng

这句话大意是:其食,稻米、水兕、山羊。

niǎo shòu zhī qí xī kǒng què

这句话大意是:鸟兽之奇,犀、孔 雀。

zì qián shì wèi cháng tōng zhōng guó

这句话大意是:自前世未尝通中国。

xiǎn dé wǔ nián qí guó wáng yīn dé màn qiǎn shǐ zhě fǔ hē sàn lái gòng měng huǒ yóu bā shí sì píng qiáng wēi shuǐ shí wǔ píng qí biǎo yǐ bèi duō yè shū zhī yǐ xiāng mù wèi hán

这句话大意是:显德五年,其国王因德漫遣使者莆诃散来,贡猛火油八十 四瓶、蔷薇水十五瓶,其表以贝多叶书之,以香木为函。

měng huǒ yóu yǐ sǎ wù de shuǐ zé chū huǒ

这句话大意是:猛火油以洒物,得水则出 火。

qiáng wēi shuǐ yún de zì xī yù yǐ sǎ yī suī bì ér xiāng bù miè

这句话大意是:蔷薇水,云得自西域,以洒衣,虽敝而香不灭。

wǔ dài sì yí jiàn zhōng guó zhě yuǎn bù guò yú tián zhàn chéng

这句话大意是:五代,四夷见中国者,远不过于阗、占城。

shǐ zhī suǒ jì qí xī běi pō xiáng ér dōng nán yóu lüè gài qí yuǎn ér hǎn zhì qiě bù wéi zhōng guó lì hài yún

这句话大意是:史之所纪,其西北颇详,而东南尤 略,盖其远而罕至,且不为中国利害云。

✦ You read 附录·四夷附录第三

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.