wù yù dōng dān wáng tū yù zi yě
这句话大意是:兀欲,东丹王突欲子也。
tū yù bēn yú táng wù yù liú bù cóng hào yǒng kāng wáng
这句话大意是:突欲奔于唐,兀欲留不从,号永康王。
qì dān hǎo yǐn rén xuè tū yù zuǒ yòu jī qiè duō cì qí bì shǔn zhī qí xiǎo guò zhé tiāo mù kuī zhuó bù shèng qí dú
这句话大意是:契丹好饮人血, 突欲左右姬妾,多刺其臂吮之,其小过辄挑目、刲灼,不胜其毒。
rán xǐ bīn kè hǎo yǐn jiǔ gōng huà pō zhī shū
这句话大意是:然喜宾客,好饮 酒,工画,颇知书。
qí zì qì dān guī zhōng guó zǎi shū shù qiān juǎn shū mì shǐ zhào yán shòu měi jiǎ qí yì shū yī jīng jiē zhōng guó suǒ wú zhě
这句话大意是:其自契丹归中国,载书数千卷,枢密使赵延寿每假其异书、医 经,皆中国所无者。
míng zōng shí zì huá zhōu cháo jīng shī yáo lǐng wǔ xìn jūn jié dù shǐ shí qí fèng cì jiǎ dì yī qū gōng nǚ shù rén
这句话大意是:明宗时,自滑州朝京师,遥领武信军节度使,食其俸,赐甲第 一区,宫女数人。
qì dān bīng zhù jìn yú tài yuán táng fèi dì qiǎn huàn zhě qín jì mín huáng chéng shǐ li yàn shēn shā tū yù yú qí dì
这句话大意是:契丹兵助晋于太原,唐废帝遣宦者秦继旻、皇城使李彦绅杀突欲 于其第。
jìn gāo zǔ zhuī fēng tū yù wèi yàn wáng
这句话大意是:晋高祖追封突欲为燕王。
dé guāng miè jìn wù yù cóng zhì jīng shī
这句话大意是:德光灭晋,兀欲从至京师。
dé guāng shā jì mín yàn shēn jí qí jiā zī xī yǐ cì wù yù
这句话大意是:德光杀继旻、彦绅,籍其家赀,悉以赐兀欲。
dé guāng sǐ luán chéng wù yù yǔ zhào yán shòu jí zhū dà jiàng děng jù rù zhèn zhōu
这句话大意是:德光 死栾城,兀欲与赵延寿及诸大将等俱入镇州。
yán shòu zì chēng quán zhī jūn guó shì qiǎn rén qiú zhèn zhōu guǎn yào yú wù yù wù yù bù yǔ
这句话大意是:延寿自称权知军国事,遣人求镇州管 钥于兀欲,兀欲不与。
yán shòu zuǒ yòu yuē qì dān dà rén jù ér móu zhě xiōng xiōng bì yǒu biàn yi bèi zhī
这句话大意是:延寿左右曰:“契丹大人聚而谋者汹汹,必有变,宜备之。
jīn zhōng guó zhī bīng yóu yǒu wàn rén kě yǐ jī lǔ
现代白话:今中国之兵,犹有万人,能够击虏;。
bù rán shì bì bù chéng
这句话大意是:不然,事必不成。
yán shòu yóu yù bù jué
这句话大意是:”延寿犹豫不决。
wù yù qī yán shòu yǐ wéi mèi wǔ yuè shuò dàn wù yù zhào yán shòu jí zhāng lì li sōng féng dào děng zhì jiǔ jiǔ shù xíng wù yù wèi yán shòu yuē mèi zì shàng guó lái dāng yī jiàn zhī
这句话大意是:兀欲妻, 延寿以为妹,五月朔旦,兀欲召延寿及张砺、李崧、冯道等置酒,酒数行,兀欲谓 延寿曰:“妹自上国来,当一见之。
yán shòu xīn rán yǔ wù yù jù rù
这句话大意是:”延寿欣然与兀欲俱入。
shí qǐng wù yù chū zuò xiào wèi lì děng yuē yàn wáng móu fǎn suǒ zhī yǐ
现代白话:食顷,兀欲出坐,笑 谓砺等曰:“燕王谋反,锁之了。
zhū jūn kě wú lǜ yě
这句话大意是:诸君可无虑也。
yòu yuē xiān dì zài biàn zhōu yǔ wǒ suàn zǐ yī jīng xǔ wǒ zhī nán cháo jūn guó shì zuó wén qǐn jí wú yí mìng yàn wáng ān dé zì shàn yá
这句话大意是:”又曰:“先帝在汴州与我算子 一茎,许我知南朝军国事,昨闻寝疾,无遗命,燕王安得自擅邪?
lì děng bà qù
这句话大意是:”砺等罢去。
wù yù zhào yán shòu tíng lì ér jí zhī yán shòu bù néng duì
这句话大意是:兀 欲召延寿廷立而诘之,延寿不能对。
nǎi qiǎn rén jiān zhī ér jí qí jiā zī
这句话大意是:乃遣人监之,而籍其家赀。
wù yù xuān dé guāng yí zhì yuē yǒng kāng wáng dà shèng huáng dì zhī dí sūn rén huáng wáng zhī zhǎng zǐ kě yú zhōng jīng jí huáng dì wèi
这句话大意是:兀欲宣德光遗制曰: “永康王,大圣皇帝之嫡孙,人皇王之长子,可于中京即皇帝位。
zhōng jīng qì dān wèi zhèn zhōu yě
这句话大意是:”中京,契丹谓 镇州也。
qiǎn shǐ zhě gào āi yú zhū zhèn
这句话大意是:遣使者告哀于诸镇。
xiāo hàn wén dé guāng sǐ qì biàn zhōu ér běi zhì zhèn zhōu wù yù yǐ qù
这句话大意是:萧翰闻德光死,弃汴州而北,至镇州,兀欲已去。
hàn yǐ qí wéi zhāng lì zhái zhí lì ér zé yuē rǔ jiào xiān dì wù yòng hú rén wèi jié dù shǐ hé yě
现代白话:翰 以骑围张砺宅,执砺而责曰:“你教先帝勿用胡人为节度使,何也?
lì duì bù qū hàn suǒ zhī
这句话大意是:”砺对不屈, 翰锁之。
shì xī lì zú
这句话大意是:是夕,砺卒。
wù yù wéi rén jùn wěi yì gōng huà néng yǐn jiǔ hǎo lǐ shì dé guāng cháng cì yǐ juàn shù qiān pǐ wù yù sàn zhī yī rì ér jǐn
这句话大意是:兀欲为人俊伟,亦工画,能饮酒,好礼士,德光尝赐以绢数千匹,兀欲散之, 一日而尽。
wù yù yǐ lì xiān qiǎn rén bào qí zǔ mǔ shù lǜ
这句话大意是:兀欲已立,先遣人报其祖母述律。
shù lǜ nù yuē wǒ r píng jìn qǔ tiān xià yǒu dà gōng yè qí zi zài wǒ cè zhě dāng lì ér rén huáng wáng bèi wǒ guī zhōng guó qí zi qǐ de lì yá
这句话大意是:述律怒曰:“我儿平晋取天下,有大 功业,其子在我侧者当立,而人皇王背我归中国,其子岂得立邪?
nǎi lǜ bīng nì wù yù jiāng fèi zhī
这句话大意是:”乃率兵逆兀欲, 将废之。
wù yù liú qí jiāng má dá shǒu zhèn zhōu jìn zhū jiàng xiàng suí dé guāng zài zhèn zhōu zhě jiē liú zhī ér qù
这句话大意是:兀欲留其将麻答守镇州,晋诸将相随德光在镇州者皆留之而去。
yǐ hàn lín xué shì xú tái fú li hàn cóng xíng yǔ qí zǔ mǔ shù lǜ xiāng jù yú shí qiáo
这句话大意是:以翰林学 士徐台符、李汗从行,与其祖母述律相距于石桥。
shù lǜ suǒ jiàng bīng duō wáng guī wù yù
这句话大意是:述律所将兵多亡归兀欲。
wù yù nǎi yōu shù lǜ yú zǔ zhōu
这句话大意是:兀欲乃 幽述律于祖州。
zǔ zhōu ā bǎo jī mù suǒ yě
这句话大意是:祖州,阿保机墓所也。
shù lǜ wéi rén duō zhì ér rěn
这句话大意是:述律为人多智而忍。
ā bǎo jī sǐ xī zhào cóng xíng dà jiàng děng qī wèi yuē wǒ jīn wèi guǎ fù yǐ rǔ děng qǐ yi yǒu fu
现代白话:阿保机死,悉召从行大将等妻,谓曰:“我今为寡妇了, 你等岂宜有夫。
nǎi shā qí dà jiàng bǎi yú rén yuē kě wǎng cóng xiān dì
这句话大意是:”乃杀其大将百余人,曰:“可往从先帝。
zuǒ yòu yǒu guò zhě duō sòng mù yè shān shā yú ā bǎo jī mù duì zhōng yuē wèi wǒ jiàn xiān dì yú dì xià
这句话大意是:”左右有过者,多送木 叶山,杀于阿保机墓队中,曰:“为我见先帝于地下。
dà jiàng zhào sī wēn běn zhōng guó rén yě yǐ cái yǒng wèi ā bǎo jī suǒ chǒng shù lǜ hòu yǐ shì nù zhī shǐ sòng mù yè shān sī wēn cí bù kěn xíng
这句话大意是:”大将赵思温,本中国人也, 以材勇为阿保机所宠,述律后以事怒之,使送木叶山,思温辞不肯行。
shù lǜ yuē
这句话大意是:述律曰;。
ěr xiān dì qīn xìn ān dé bù wǎng jiàn zhī
现代白话:“你,先帝亲信,安得不往见之?
sī wēn duì yuē qīn mò rú hòu hòu hé bù xíng
这句话大意是:”思温对曰:“亲莫如后,后何不行?
shù lǜ yuē wǒ běn yù cóng xiān dì yú dì xià yǐ zi yòu guó zhōng duō gù wèi néng yě
这句话大意是:”述律曰: “我本欲从先帝于地下,以子幼,国中多故,未能也。
rán kě duàn wú yī bì yǐ sòng zhī
现代白话:然可断我一臂以送之。
zuǒ yòu qiē jiàn zhī nǎi duàn qí yī wàn ér shì sī wēn bù shā
这句话大意是:”左 右切谏之,乃断其一腕,而释思温不杀。
chū dé guāng zhī jī jìn yě shù lǜ cháng fēi zhī yuē wú guó yòng yī hàn rén wéi zhǔ kě hu
现代白话:初,德光之击晋也,述律常非之,曰: “我国用一汉人为主可吗?
dé guāng yuē bù kě yě
这句话大意是:”德光曰:“不可也。
shù lǜ yuē rán zé rǔ dé zhōng guó bù néng yǒu hòu bì yǒu huò huǐ wú jí yǐ
现代白话:”述律曰:“然则你得中国不能 有,后必有祸,悔无及了。
dé guāng sǐ zài qí shī guī shù lǜ bù kū ér fǔ qí shī yuē dài wǒ guó zhōng rén chù rú gù rán hòu zàng rǔ
现代白话:”德光死,载其尸归,述律不哭而抚其尸曰:“待我国 中人畜如故,然后葬你。
yǐ ér wù yù qiú zhī hòu sǐ yú mù yè shān
这句话大意是:”已而兀欲囚之,后死于木叶山。
wù yù gēng míng yuán hào tiān shòu huáng dì gǎi yuán yuē tiān lù
这句话大意是:兀欲更名阮,号天授皇帝,改元曰天禄。
shì suì bā yuè zàng dé guāng yú mù yè shān qiǎn rén zhì zhèn zhōu zhào féng dào hé níng děng huì zàng
这句话大意是:是岁八月,葬德光于木叶山,遣人至 镇州召冯道、和凝等会葬。
shǐ zhě zhì zhèn zhōu zhèn zhōu jūn luàn dà jiàng bái zài róng děng zhú chū má dá
这句话大意是:使者至镇州,镇州军乱,大将白再荣等逐出麻答。
jù dìng zhōu yǐ ér xī qí zhòng yǐ běi
这句话大意是:据定 州,已而悉其众以北。
má dá zhě dé guāng zhī cóng dì yě
这句话大意是:麻答者,德光之从弟也。
dé guāng miè jìn yǐ wéi xíng zhōu jié dù shǐ wù yù lì mìng shǒu zhèn zhōu
这句话大意是:德光灭晋,以为邢州节度使,兀欲 立,命守镇州。
má dá yóu kù nüè duō lüè zhōng guó rén bō miàn jué mù bá fā duàn wàn ér shā zhī chū rù cháng yǐ qián záo tiāo gē zhī jù zì suí qǐn chǔ qián hòu guà rén gān jìng shǒu zú yán xiào zì ruò zhèn dìng zhī rén bù shèng qí dú
这句话大意是:麻答尤酷虐,多略中国人,剥面,抉目,拔发,断腕而杀之,出入 常以钳凿挑割之具自随,寝处前后挂人肝、胫、手、足,言笑自若,镇、定之人不 胜其毒。
má dá yǐ qù féng dào děng nǎi nán guī
这句话大意是:麻答已去,冯道等乃南归。
hàn qián yòu yuán nián wù yù lǜ wàn qí gōng xíng zhōu xiàn nèi qiū
这句话大意是:汉干祐元年,兀欲率万骑攻邢州,陷内丘。
qì dān rù kòu cháng yǐ mǎ sī wèi hou
这句话大意是:契丹入寇,常以马嘶为候。
qí lái yě mǎ bù sī míng ér máo jǐ yè yǒu guāng yòu yuè shí lǔ zhòng jiē jù yǐ wéi xiōng suī pò nèi qiū ér rén mǎ shāng sǐ zhě tài bàn
这句话大意是:其来也, 马不嘶鸣,而矛戟夜有光,又月食,虏众皆惧,以为凶,虽破内丘,而人马伤死者 太半。
wù yù lì wǔ nián huì zhū bù qiú zhǎng fù móu rù kòu zhū bù dà rén jiē bù yù wù yù qiáng zhī
这句话大意是:兀欲立五年,会诸部酋长,复谋入寇,诸部大人皆不欲,兀欲强之。
yàn wáng shù yà yǔ tài níng wáng ǒu lǐ sēng děng lǜ bīng shā wù yù yú dà shén diàn
这句话大意是:燕王述 轧与太宁王呕里僧等率兵杀兀欲于大神淀。
dé guāng zǐ qí wáng shù lǜ wén luàn zǒu nán shān
这句话大意是:德光子齐王述律闻乱,走南山。
qì dān jī shā shù yà ǒu lǐ sēng ér yíng shù lǜ yǐ lì
这句话大意是:契丹击 杀述轧、呕里僧,而迎述律以立。
shù lǜ lì gǎi yuán qìng lì hào tiān shùn huáng dì hòu gēng míng jǐng
这句话大意是:述律立,改元庆历,号天顺皇帝,后更名璟。
shù lǜ yǒu jí bù néng jìn fù rén zuǒ yòu gěi shì duō yǐ huàn zhě
这句话大意是:述律有疾,不能近妇人,左右给 事,多以宦者。
rán tián liè hǎo yǐn jiǔ bù xù guó shì měi hān yǐn zì yè zhì dàn zhòu zé cháng shuì guó rén wèi zhī shuì wáng
这句话大意是:然畋猎好饮酒,不恤国事,每酣饮,自夜至旦,昼则常睡,国人谓 之“睡王”。
chū wù yù cháng qiǎn shǐ pìn hàn shǐ zhě zhì zhōng guó ér zhōu tài zǔ rù lì
这句话大意是:初,兀欲常遣使聘汉,使者至中国而周太祖入立。
tài zǔ fù qiǎn jiàng jūn zhū xiàn bào pìn xiàn hái ér wù yù sǐ
这句话大意是:太祖复遣将军朱宪报聘,宪 还而兀欲死。
shù lǜ lì suì bù fù nán kòu
这句话大意是:述律立,遂不复南寇。
xiǎn dé liù nián xià shì zōng běi fá yǐ bǎo dà jūn jié dù shǐ tián jǐng xián wèi yū kǒu guān bù shǔ yòu shén wǔ tǒng jūn li hóng xìn wèi hé liú kǒu bù shǔ qián fèng xiáng jié dù shǐ wáng yàn wèi yì jīn guān bù shǔ shì wèi qīn jūn mǎ bù dōu yú hòu hán tōng wèi lù lù dōu bù shǔ
这句话大意是:显德六年夏,世宗北伐,以保大军节度使田景 咸为淤口关部署,右神武统军李洪信为合流口部署,前凤翔节度使王晏为益津关部 署、侍卫亲军马步都虞候韩通为陆路都部署。
shì zōng zì qián níng jūn yù lóng zhōu lóu chuán zhàn jiàn shǒu wěi shù shí lǐ zhì yì jīn guān jiàng qí shǒu jiāng ér hé lù jiàn xiá zhōu bù néng jìn nǎi shě zhōu lù xíng
这句话大意是:世宗自干宁军御龙舟,艛船战舰,首 尾数十里,至益津关,降其守将,而河路渐狭,舟不能进,乃舍舟陆行。
wǎ qiáo yū kǒu guān yíng mò zhōu shǒu jiāng jiē yíng jiàng
这句话大意是:瓦桥淤口 关、瀛莫州守将,皆迎降。
fāng xià lìng jìn gōng yōu zhōu shì zōng yù jí nǎi zhì xióng zhōu yú wǎ qiáo guān bà zhōu yú yì jīn guān ér hái
这句话大意是:方下令进攻幽州,世宗遇疾,乃置雄州于瓦桥关、霸州 于益津关而还。
zhōu shī xià sān guān yíng mò bīng bù xuè rèn
这句话大意是:周师下三关、瀛、莫,兵不血刃。
shù lǜ wén zhī wèi qí guó rén yuē cǐ běn hàn dì jīn yǐ huán hàn yòu hé xī yé
这句话大意是:述律闻之,谓其国人曰:“此本 汉地,今以还汉,又何惜耶?
shù lǜ hòu wèi páo zhě yīn qí zuì ér shā zhī
这句话大意是:”述律后为庖者因其醉而杀之。
wū hū
这句话大意是:呜呼!
zì gǔ yí dí fú pàn suī bù xì zhōng guó zhī shèng shuāi ér zhōng guó zhī zhì yí dí zé bì yīn qí qiáng ruò
这句话大意是:自古夷狄服叛,虽不系中国之盛衰,而中国之制夷狄,则必因其强弱。
yǔ dú zhōu rì lì xiàn shì zōng qǔ yíng mò dìng sān guān bīng bù xuè rèn ér shǐ guān jī qí yǐ wáng zhě zhī shī chí qiān lǐ ér xí rén qīng wàn shèng zhī zhòng yú huán wěi zhī jiān yǐ jiǎo xìng yī shèng
这句话大意是:予读周《日历》,见世宗取瀛、莫、定三关,兵不血刃,而史官讥其以王者之师, 驰千里而袭人,轻万乘之重于萑苇之间,以侥幸一胜。
fu bīng fǎ jué jī yīn shì yǒu bù kě shī zhī shí
这句话大意是:夫兵法,决机因势,有不可 失之时。
shì zōng nán píng huái diàn běi fá qì dān chéng qí shèng wēi jī qí hūn dài shì tú jiàn zhōu shī zhī chū hé sù ér bù zhī shù lǜ yǒu kě qǔ zhī jī yě
这句话大意是:世宗南平淮甸,北伐契丹,乘其胜威,击其昏殆,世徒见周师之出何速, 而不知述律有可取之机也。
shì shí shù lǜ yǐ wèi zhōu zhī suǒ qǔ jiē hàn gù dì bù zú gù yě
这句话大意是:是时,述律以谓周之所取,皆汉故地,不足顾也。
rán zé shí sì zhōu zhī gù dì jiē kě zhǐ huī ér qǔ yǐ
现代白话:然则 十四州之故地,皆可指麾而取了。
bù xìng shì zōng yù jí gōng zhì bù jiù
这句话大意是:不幸世宗遇疾,功志不就。
rán yíng mò sān guān suì de fù wèi zhōng guó zhī rén ér shí sì zhōu zhī sú zhì jīn xiàn yú yí dí
这句话大意是:然瀛、莫、三关,遂 得复为中国之人,而十四州之俗,至今陷于夷狄。
bǐ qí wèi zhì qǐ bù kě xī ér qí gōng bù yì zhuàng zāi
现代白话:彼其为志岂不可惜,而其功不亦 壮啊!
fu bīng zhī biàn huà qū shēn qǐ qū qū shǒu cháng tán zhě suǒ kě shi yě
这句话大意是:夫兵之变化屈伸,岂区区守常谈者所可识也!
chū xiāo hàn wén dé guāng sǐ běi guī yǒu tóng zhōu hé yáng xiàn lìng hú jiào wèi hàn zhǎng shū jì suí rù qì dān
这句话大意是:初,萧翰闻德光死,北归,有同州郃阳县令胡峤为翰掌书记,随入契丹。
ér hàn qī zhēng shí gào hàn móu fǎn hàn jiàn shā jiào wú suǒ yī jū lǔ zhōng qī nián
这句话大意是:而翰 妻争石,告翰谋反,翰见杀,峤无所依,居虏中七年。
dāng zhōu guǎng shùn sān nián wáng guī zhōng guó lüè néng dào qí suǒ jiàn
这句话大意是:当周广顺三年,亡归中国, 略能道其所见。
yún zì yōu zhōu xī běi rù jū yōng guān míng rì yòu xī běi rù shí mén guān guān lù yá xiá yī fū kě yǐ dāng bǎi cǐ zhōng guó kòng è qì dān zhī xiǎn yě
现代白话:云:“自幽州西北入居庸关,明日,又西北入石门关,关路崖狭, 一夫能够当百,此中国控扼契丹之险也。
yòu sān rì zhì kè hán zhōu nán wàng wǔ tái shān qí yī fēng zuì gāo zhě dōng tái yě
这句话大意是:又三日,至可汗州,南望五台山,其一峰 最高者,东台也。
yòu sān rì zhì xīn wǔ zhōu xī běi xíng wǔ shí lǐ yǒu jī míng shān yún táng tài zōng běi fá wén jī míng yú cǐ yīn yǐ míng shān
这句话大意是:又三日,至新武州,西北行五十里有鸡鸣山,云唐太宗北伐闻鸡 鸣于此,因以名山。
míng rì rù yǒng dìng guān cǐ táng gù guān yě
这句话大意是:明日,入永定关,此唐故关也。
yòu sì rì zhì guī huà zhōu
这句话大意是:又四日,至归化州。
yòu sān rì dēng tiān lǐng lǐng dōng xi lián gèn yǒu lù běi xià sì gù míng rán huáng yún bái cǎo bù kě qióng jí
这句话大意是:又三日, 登天岭,岭东西连亘,有路北下,四顾冥然,黄云白草,不可穷极。
qì dān wèi jiào yuē cǐ cí xiāng lǐng yě kě yī nán wàng ér wèi yǒng jué
这句话大意是:契丹谓峤曰: ‘此辞乡岭也,可一南望而为永诀。
tóng háng zhě jiē tòng kū wǎng wǎng jué ér fù sū
这句话大意是:’同行者皆恸哭,往往绝而复苏。
yòu xíng sān sì rì zhì hēi yú lín shí qī yuè hán rú shēn dōng
这句话大意是:又行三四日, 至黑榆林,时七月,寒如深冬。
yòu míng rì rù xié gǔ gǔ zhǎng wǔ shí lǐ gāo yá jùn gǔ yǎng bú jiàn rì ér hán yóu shén
这句话大意是:又明日,入斜谷,谷长五十里,高崖峻谷,仰不见 日,而寒尤甚。
yǐ chū gǔ de píng dì qì shāo wēn
这句话大意是:已出谷,得平地,气稍温。
yòu xíng èr rì dù huáng shuǐ
这句话大意是:又行二日,渡湟水。
yòu míng rì dù hēi shuǐ
这句话大意是:又明日,渡黑水。
yòu èr rì zhì tāng chéng diàn dì qì zuì wēn qì dān ruò dà hán zé jiù wēn yú cǐ
这句话大意是:又二日,至汤城淀,地气最温,契丹若大寒,则就温于此。
qí shuǐ quán qīng lěng cǎo ruǎn rú rōng kě jiè yǐ qǐn
这句话大意是:其水泉清冷,草软如茸, 可借以寝。
ér duō yì huā jì qí èr zhǒng yī yuē hàn jīn dà rú zhǎng jīn sè shuò rén
这句话大意是:而多异花,记其二种:一曰旱金,大如掌,金色烁人;。
yī yuē qīng náng rú zhōng guó jīn dēng ér sè lèi lán kě ài
这句话大意是:一曰青囊,如中 国金灯,而色类蓝可爱。
yòu èr rì zhì yí kūn zhōu dù shè xiāng hé
这句话大意是:又二日,至仪坤州,渡麝香河。
zì yōu zhōu zhì cǐ wú lǐ hou qí suǒ xiàng bù zhī wèi nán běi
这句话大意是:自幽州至此无里候,其所 向不知为南北。
yòu èr rì zhì chì yá
这句话大意是:又二日,至赤崖。
hàn yǔ wù yù xiāng jí suì jí shù lǜ zhàn yú shā hé
这句话大意是:翰与兀欲相及,遂及述律战于沙河。
shù lǜ bīng bài ér běi wù yù zhuī zhì dú shù dù suì qiú shù lǜ yú pū mǎ shān
这句话大意是:述律兵败而 北,兀欲追至独树渡,遂囚述律于扑马山。
yòu xíng sān rì suì zhì shàng jīng suǒ wèi xi lóu yě
这句话大意是:又行三日,遂至上京,所谓西楼也。
xi lóu yǒu yì wū shì sì jiāo yì wú qián ér yòng bù
这句话大意是:西 楼有邑屋市肆,交易无钱而用布。
yǒu líng jǐn zhū gōng zuò huàn zhě hàn lín jì shù jiào fāng jiǎo dǐ xiù cái sēng ní dào shì děng jiē zhōng guó rén ér bìng fén yōu jì zhī rén yóu duō
这句话大意是:有绫锦诸工作、宦者、翰林、伎术、教坊、角牴、 秀才、僧、尼、道士等,皆中国人,而并、汾、幽、蓟之人尤多。
zì shàng jīng dōng qù sì shí lǐ zhì zhēn zhū zhài shǐ shí cài
这句话大意是:自上京东去四十 里,至真珠寨,始食菜。
míng rì dōng xíng dì shì jiàn gāo xi wàng píng dì sōng lín yù rán shù shí lǐ
这句话大意是:明日,东行,地势渐高,西望平地松林郁然数十里。
suì rù píng chuān duō cǎo mù shǐ shí xī guā yún qì dān pò huí hé de cǐ zhǒng yǐ niú fèn fù péng ér zhǒng dà rú zhōng guó dōng guā ér wèi gān
这句话大意是:遂入 平川,多草木,始食西瓜,云契丹破回纥得此种,以牛粪覆棚而种,大如中国冬瓜 而味甘。
yòu dōng xíng zhì niǎo tán shǐ yǒu liǔ ér shuǐ cǎo fēng měi yǒu xī jī cǎo yóu měi ér běn dà mǎ shí bù guò shí běn ér bǎo
这句话大意是:又东行,至褭潭,始有柳,而水草丰美,有息鸡草尤美,而本大,马食不 过十本而饱。
zì niǎo tán rù tài shān xíng shí yú rì ér chū guò yī dà lín zhǎng èr sān lǐ jiē wú yí zhī yè yǒu máng cì rú jiàn yǔ qí de jiē wú cǎo
这句话大意是:自褭潭入大山,行十余日而出,过一大林,长二三里,皆芜荑,枝叶 有芒刺如箭羽,其地皆无草。
wù yù shí zhuō zhàng yú cǐ huì zhū bù rén zàng dé guāng
这句话大意是:兀欲时卓帐于此,会诸部人葬德光。
zì cǐ xī nán xíng rì liù shí lǐ xíng qī rì zhì tài shān mén liǎng gāo shān xiāng qù yī lǐ ér cháng sōng fēng cǎo zhēn qín yě huì yǒu wū shì bēi shí yuē líng suǒ yě
这句话大意是:自此西南行,日 六十里,行七日,至大山门,两高山相去一里,而长松丰草,珍禽野卉,有屋室碑 石,曰:‘陵所也。
wù yù rù jì zhū bù dà rén wéi zhí jì qì zhě de rù
这句话大意是:’兀欲入祭,诸部大人惟执祭器者得入。
rù ér mén hé
这句话大意是:入而门阖。
míng rì kāi mén yuē pāo zhǎn lǐ bì
这句话大意是:明日开门, 曰‘抛盏’,礼毕。
wèn qí lǐ jiē mì bù kěn yán
这句话大意是:问其礼,皆秘不肯言。
jiào suǒ mù jiàn qiú shù lǜ zàng dé guāng děng shì yǔ zhōng guó suǒ jì chā yì
这句话大意是:”峤所目见囚述律、葬德光等事,与中 国所记差异。
yǐ ér hàn dé zuì bèi suǒ jiào yǔ bù qǔ dōng zhī fú zhōu
这句话大意是:已而翰得罪被锁,峤与部曲东之福州。
fú zhōu hàn suǒ zhì yě
这句话大意是:福州,翰所治也。
jiào děng dōng xíng guò yī shān míng shí sān shān yún cǐ xī nán qù yōu zhōu èr qiān lǐ
这句话大意是:峤等东行,过一山, 名十三山,云此西南去幽州二千里。
yòu dōng xíng shù rì guò wèi zhōu yǒu jū rén sān shí yú jiā gài qì dān suǒ lǔ zhōng guó wèi zhōu rén zhù chéng ér jū zhī
这句话大意是:又东行,数日,过卫州,有居人三十余家,盖 契丹所虏中国卫州人,筑城而居之。
jiào zhì fú zhōu ér qì dān duō lián jiào jiào qí táo guī jiào yīn de qí zhū guó zhǒng lèi yuǎn jìn
这句话大意是:峤至福州而契丹多怜峤,教其逃归,峤因得其 诸国种类远近。
yún jù qì dān guó dōng zhì yú hǎi yǒu tiě diān qí zú yě jū pí zhàng ér rén gāng yǒng
这句话大意是:云:“距契丹国东至于海,有铁甸,其族野居皮帐,而人刚勇。
qí de shǎo cǎo mù shuǐ xián zhuó sè rú xuè chéng zhī jiǔ ér hòu kě yǐn
这句话大意是:其 地少草木,水咸浊,色如血,澄之久而后可饮。
yòu dōng nǚ zhēn shàn shè duō niú lù yě gǒu
这句话大意是:又东,女真,善射,多牛、鹿、野 狗。
qí rén wú dìng jū xíng yǐ niú fù wù yù yǔ zé zhāng gé wèi wū
这句话大意是:其人无定居,行以牛负物,遇雨则张革为屋。
cháng zuò lù míng hū lù ér shè zhī shí qí shēng ròu
这句话大意是:常作鹿鸣,呼鹿而射之,食其生 肉。
néng niàng mí wèi jiǔ zuì zé fù zhī ér shuì xǐng ér hòu jiě bù rán zé shā rén
这句话大意是:能酿糜为酒,醉则缚之而睡,醒而后解,不然,则杀人。
yòu dōng nán bó hǎi yòu dōng liáo guó jiē yǔ qì dān lüè tóng
这句话大意是:又东南,渤海,又东, 辽国,皆与契丹略同。
qí nán hǎi qū yǒu yú yán zhī lì
这句话大意是:其南海曲,有鱼盐之利。
yòu nán xī yǔ qì dān lüè tóng ér rén hǎo shā lù
这句话大意是:又南,奚,与契丹略同,而人好杀 戮。
yòu nán zhì yú yú guān yǐ xī nán zhì rú zhōu jiē gù hàn dì
现代白话:又南至于榆关了,西南至儒州,皆故汉地。
xi zé tū jué huí hé
这句话大意是:西则突厥、回纥。
xī běi zhì yù jué lǜ qí rén zhǎng dà máo tóu qiú zhǎng quán qí fā shèng yǐ zǐ náng
这句话大意是:西北至妪厥律, 其人长大,髦头,酋长全其发,盛以紫囊。
de kǔ hán shuǐ chū dà yú qì dān yǎng shí
这句话大意是:地苦寒,水出大鱼,契丹仰食。
yòu duō hēi bái huáng diāo shǔ pí běi fāng zhū guó jiē yǎng zú
这句话大意是:又多黑、 白、黄貂鼠皮,北方诸国皆仰足。
qí rén zuì yǒng lín guó bù gǎn qīn
这句话大意是:其人最勇,邻国不敢侵。
yòu qí xi xiá jiá yòu qí běi chán yú tū jué jiē yǔ yù jué lǜ lüè tóng
这句话大意是:又其西,辖戛,又其北, 单于突厥,皆与妪厥律略同。
yòu běi hēi chē zi shàn zuò chē zhàng qí rén zhī xiào yì de pín wú suǒ chǎn
这句话大意是:又北,黑车子,善作车帐,其人知孝义,地贫无所产。
yún qì dān zhī xiān cháng yì huí hé hòu bèi zhī zǒu hēi chē zi shǐ xué zuò chē zhàng
这句话大意是:云契丹之先,常役回纥,后背之走黑车子,始学作车帐。
yòu běi niú tí tū jué rén shēn niú zú qí de yóu hán shuǐ yuē hù hé xià qiū bīng hòu èr chǐ chūn dōng bīng chè dǐ cháng shāo qì xiāo bīng nǎi de yǐn
这句话大意是:又北,牛蹄突厥,人身牛 足,其地尤寒,水曰瓠河,夏秋冰厚二尺,春冬冰彻底,常烧器销冰乃得饮。
dōng běi zhì wà jié zǐ qí rén máo shǒu pī bù wèi yī bù ān ér qí dà gōng zhǎng jiàn yóu shàn shè yù rén zhé shā ér shēng shí qí ròu qì dān děng guó jiē wèi zhī
这句话大意是:东北, 至韈劫子,其人髦首,披布为衣,不鞍而骑,大弓长箭,尤善射,遇人辄杀而生食 其肉,契丹等国皆畏之。
qì dān wǔ qí yù yī wà jié zǐ zé jiē sàn zǒu
这句话大意是:契丹五骑遇一韈劫子,则皆散走。
qí guó sān miàn jiē shì wéi yī yuē shì wéi èr yuē huáng tóu shì wéi sān yuē shòu shì wéi
这句话大意是:其国三面皆室韦,一曰 室韦,二曰黄头室韦,三曰兽室韦。
qí de duō tóng tiě jīn yín qí rén gōng qiǎo tóng tiě zhū qì jiē jīng hǎo shàn zhī máo jǐn
这句话大意是:其地多铜、铁、金、银,其人工巧,铜铁诸器 皆精好,善织毛锦。
de yóu hán mǎ ruò zhì de chéng bīng duī
这句话大意是:地尤寒,马溺至地成冰堆。
yòu běi gǒu guó rén shēn gǒu shǒu cháng máo bù yī shǒu bǔ měng shòu yǔ wèi quǎn háo qí qī jiē rén néng hàn yǔ shēng nán wèi gǒu nǚ wéi rén zì xiāng hūn jià xué jū shí shēng ér qī nǚ rén shí
这句话大意是:又北,狗国,人身狗首,长毛不衣, 手捕猛兽,语为犬嗥,其妻皆人,能汉语,生男为狗,女为人,自相婚嫁,穴居食 生,而妻女人食。
yún cháng yǒu zhōng guó rén zhì qí guó qí qī lián zhī shǐ táo guī yǔ qí zhù shí yú zhǐ jiào qí měi zǒu shí yú lǐ yí yī zhù gǒu fu zhuī zhī jiàn qí jiā wù bì xián ér guī zé bù néng zhuī yǐ
现代白话:云尝有中国人至其国,其妻怜之使逃归,与其箸十余只,教其每 走十余里遗一箸,狗夫追之,见其家物,必衔而归,则不能追了。
qí shuō rú cǐ
这句话大意是:”其说如此。
yòu yuē qì dān cháng xuǎn bǎi lǐ mǎ èr shí pǐ qiǎn shí rén jī gàn shí shǎo běi xíng qióng qí suǒ jiàn
这句话大意是:又 曰:“契丹尝选百里马二十匹,遣十人赍干饣少北行,穷其所见。
qí rén zì hēi chē zi lì niú tí guó yǐ běi xíng yī nián jīng sì shí sān chéng jū rén duō yǐ mù pí wèi wū qí yǔ yán wú yì zhě bù zhī qí guó de shān chuān bù zú míng hào
这句话大意是:其人自黑车子, 历牛蹄国以北,行一年,经四十三城,居人多以木皮为屋,其语言无译者,不知其 国地、山川、部族、名号。
qí dì qì yù píng dì zé wēn hé shān lín zé hán liè
这句话大意是:其地气,遇平地则温和,山林则寒冽。
zhì sān shí sān chéng de yī rén néng tiě diān yǔ qí yán pō kě jiě yún dì míng xié lì wū yú yá yàn
这句话大意是:至三十三城,得 一人,能铁甸语,其言颇可解,云地名颉利乌于邪堰。
yún zì cǐ yǐ běi lóng shé měng shòu chī mèi qún xíng bù kě wǎng yǐ
现代白话:云‘自此以北,龙蛇猛兽、 魑魅群行,不可往了’。
qí rén nǎi hái
这句话大意是:其人乃还。
cǐ běi huāng zhī jí yě
这句话大意是:此北荒之极也。
qì dān wèi jiào yuē yí dí zhī rén qǐ néng shèng zhōng guó
这句话大意是:契丹谓峤曰:“夷狄之人岂能胜中国?
rán jìn suǒ yǐ bài zhě zhǔ àn ér chén bù zhōng
这句话大意是:然晋所以败者,主暗而臣不忠。
yīn jù dào zhū guó shì yuē zi guī xī yǐ yǔ hàn rén shǐ hàn rén nǔ lì shì qí zhǔ wú wéi yí dí suǒ lǔ wú guó fēi rén jìng yě
现代白话:”因具 道诸国事,曰:“子归悉以语汉人,使汉人努力事其主,无为夷狄所虏,我国非人 境也。
jiào guī lù yǐ wéi xiàn lǔ jì yún
这句话大意是:”峤归,录以为《陷虏记》云。
qì dān nián hào zhū jiā suǒ jì chuǎn miù fēi yī mò kě kǎo zhèng wéi cháng jiàn yú zhōng guó zhě kě jù yě
这句话大意是:契丹年号,诸家所记,舛谬非一,莫可考正,惟尝见于中国者可据也。
jù yē lǜ dé guāng lì jìn gāo zǔ cè wén yún wéi tiān xiǎn jiǔ nián suì cì bǐng shēn
这句话大意是:据耶律 德光《立晋高祖册文》云:“惟天显九年,岁次丙申。
shì suì nǎi jìn tiān fú yuán nián tuī ér shàng zhī de táng tiān chéng sān nián wù zǐ wèi tiān xiǎn yuán nián
这句话大意是:”是岁乃晋天福元年,推而 上之,得唐天成三年戊子为天显元年。
àn qì dān fù lù dé guāng yǔ táng míng zōng tóng nián ér lì lì sān nián gǎi yuán tiān xiǎn yǔ cǐ zhèng hé yǐ
现代白话:按《契丹附录》,德光与唐明宗同年而立, 立三年改元天显,与此正合了。
yòu jù kāi yùn sì nián dé guāng miè jìn rù biàn sì shè chēng huì tóng shí nián
这句话大意是:又据开运四年德光灭晋入汴,肆赦,称会同十年。
tuī ér shàng zhī dé tiān fú sān nián wèi huì tóng yuán nián shì tiān xiǎn jǐn shí nián ér shí yī nián gǎi wéi huì tóng yǐ
现代白话:推而上之,得天福三年为会同元年,是天显尽十年,而十一年改为会同了。
wéi cǐ èr zhě qí jù shén míng
这句话大意是:惟此二 者,其据甚明。
yú jiē bù zú kǎo yě
这句话大意是:余皆不足考也。
fù lù suǒ zài yí dí nián hào duō lüè bù shū gài wú suǒ yòng gù bù bì bèi yě
这句话大意是:《附录》所载夷狄年号,多略不书,盖无所用,故 不必备也。