东周列国志 · 冯梦龙 · Chapter 16 of 108

第十六回

PinyinModern Translation
Size

shì kǎn qiú bào shū jiàn zhòng zhàn cháng sháo cáo guì bài qí

这句话大意是:释槛囚鲍叔荐仲 战长勺曹刿败齐。

què shuō lǔ zhuāng gōng de bào shū yá zhī shū jí zhào shī bó jì yì yuē xiàng bù tīng zi yán yǐ zhì bīng bài

这句话大意是:却说鲁庄公得鲍叔牙之书,即召施伯计议曰:“向不听子言,以致兵败。

jīn shā jiū yǔ cún jiū shú lì

这句话大意是:今杀纠与存纠孰利?

shī bó yuē xiǎo bái chū lì jí néng yòng rén bài wǒ bīng yú qián shí cǐ fēi zǐ jiū zhī bǐ yě

这句话大意是:”施伯曰:“小白初立,即能用人,败我兵于干时,此非子纠之比也。

kuàng qí bīng yā jìng bù rú shā jiū yǔ zhī jiǎng hé

这句话大意是:况齐兵压境,不如杀纠,与之讲和!

shí gōng zǐ jiū yǔ guǎn yí wú zhào hū jù zài shēng dòu lǔ zhuāng gōng shǐ gōng zǐ yǎn jiàng bīng xí zhī shā gōng zǐ jiū zhí zhào hū guǎn zhòng zhì lǔ jiāng nà jiàn chē

现代白话:”时公子纠与管夷我、召忽俱在生窦,鲁庄公使公子偃将兵袭之,杀公子纠,执召忽、管仲至鲁,将纳槛车。

zhào hū yǎng tiān dà tòng yuē wèi zi sǐ xiào wéi chén sǐ zhōng fēn yě

这句话大意是:召忽仰天大恸曰:“为子死孝,为臣死忠,分也。

hū jiāng cóng zǐ jiū yú dì xià ān néng shòu zhì gù zhī rǔ

这句话大意是:忽将从子纠于地下,安能受桎梏之辱?

suì yǐ tóu chù diàn zhù ér sǐ

这句话大意是:”遂以头触殿柱而死。

guǎn yí wú yuē zì gǔ rén jūn yǒu sǐ chén bì yǒu shēng chén wú qiě shēng rù qí guó wèi zi jiū bái yuān

现代白话:管夷我曰:“自古人君,有死臣必有生臣,我且生入齐国,为子纠白冤!

biàn shù shēn rù jiàn chē zhī zhōng

这句话大意是:”便束身入槛车之中。

shī bó sī wèi lǔ zhuāng gōng yuē chén guān guǎn zǐ zhī róng shì yǒu nèi yuán bì jiāng bù sǐ

这句话大意是:施伯私谓鲁庄公曰:“臣观管子之容,似有内援,必将不死。

cǐ rén tiān xià qí cái ruò bù sǐ bì dà yòng yú qí bì bà tiān xià lǔ zì cǐ fèng bēn zǒu yǐ

现代白话:此人天下奇才,若不死,必大用于齐,必霸天下,鲁自此奉奔走了。

jūn bù rú qǐng yú qí ér shēng zhī

这句话大意是:君不如请于齐而生之。

guǎn zǐ shēng zé bì dé wǒ

这句话大意是:管子生,则必德我;。

dé wǒ ér wèi wǒ yòng qí bù zú lǜ yě

这句话大意是:德我而为我用,齐不足虑也!

zhuāng gōng yuē qí jūn zhī chóu ér wǒ liú zhī suī shā jiū nù wèi jiě yě

这句话大意是:”庄公曰:“齐君之仇,而我留之,虽杀纠,怒未解也!

shī bó yuē jūn yǐ wéi bù kě yòng bù rú shā zhī yǐ qí shī shòu qí

这句话大意是:”施伯曰:“君以为不可用,不如杀之,以其尸授齐!

zhuāng gōng yuē shàn

这句话大意是:”庄公曰:“善。

gōng sūn xí péng wén lǔ jiāng shā guǎn yí wú jí qū lǔ tíng lái jiàn zhuāng gōng yuē yí wú shè guǎ jūn zhōng gōu guǎ jūn hèn zhī qiè gǔ yù qīn jiā rèn yǐ kuài qí zhì

现代白话:”公孙隰朋闻鲁将杀管夷我,疾趋鲁庭,来见庄公曰:“夷我射寡君中钩,寡君恨之切骨,欲亲加刃,以快其志。

ruò yǐ shī hái yóu bù shā yě

这句话大意是:若以尸还,犹不杀也。

zhuāng gōng xìn qí yán suì qiú yí wú bìng hán fēng zi jiū zhào hū zhī shǒu jiāo fù xí péng

现代白话:”庄公信其言,遂囚夷我,并函封子纠召忽之首,交付隰朋。

xí péng chēng xiè ér xíng

这句话大意是:隰朋称谢而行。

què shuō guǎn yí wú zài jiàn chē zhōng yǐ zhī bào shū yá zhī móu chéng kǒng shī bó zhì shì suī rán shì fàng tǎng huò fān huǐ chóng fù zhuī huán wú mìng xiū yǐ

现代白话:却说管夷我在槛车中,已知鲍叔牙之谋,诚恐“施伯智士,虽然释放,倘或翻悔,重复追还,我命休了!

xīn shēng yī jì zhì chéng huáng hú zhī cí jiào yì rén gē zhī

这句话大意是:”心生一计,制成《黄鹄》之词,教役人歌之。

cí yuē

这句话大意是:词曰:。

huáng hú huáng hú jí qí yì zhí qí zú bù fēi bù míng xī lóng zhōng fú

这句话大意是:黄鹄黄鹄,戢其翼,絷其足,不飞不鸣兮笼中伏。

gāo tiān hé jú xī hòu dì hé jí

这句话大意是:高天何跼兮,厚地何蹐?

dīng yáng jiǔ xī féng bǎi liù yǐn jǐng cháng hū xī jì zhī yǐ kū

这句话大意是:丁阳九兮逢百六,引颈长呼兮,继之以哭!

huáng hú huáng hú tiān shēng rǔ yì xī néng fēi tiān shēng rǔ zú xī néng zhú zāo cǐ wǎng luó xī shuí yǔ shú

现代白话:黄鹄黄鹄,天生你翼兮能飞,天生你足兮能逐,遭此网罗兮谁与赎?

yī zhāo pò fán ér chū xī wú bù zhī qí shēng qú ér jiàn lù

现代白话:一朝破樊而出兮,我不知其升衢而渐陆。

jiē bǐ yì rén xī tú páng guān ér zhí zhú

这句话大意是:嗟彼弋人兮,徒旁观而踯躅。

yì rén jì dé cǐ cí qiě gē qiě zǒu lè ér wàng juàn chē chí mǎ bēn jì yī rì de liǎng rì zhī chéng suì chū lǔ jìng

这句话大意是:役人既得此词,且歌且走,乐而忘倦,车驰马奔,计一日得两日之程,遂出鲁境。

lǔ zhuāng gōng guǒ rán zhuī huǐ shǐ gōng zǐ yǎn zhuī zhī bù jí ér fǎn

这句话大意是:鲁庄公果然追悔,使公子偃追之,不及而返。

yí wú yǎng tiān tàn yuē wú jīn rì nǎi gēng shēng yě

现代白话:夷我仰天叹曰:“我今日乃更生也!

xíng zhì táng fù bào shū yá xiān zài jiàn yí wú rú huò zhì bǎo yíng zhī rù guǎn yuē zhòng xìng wú yàng

现代白话:”行至堂阜,鲍叔牙先在,见夷我如获至宝,迎之入馆,曰:“仲幸无恙!

jí mìng pò kǎn chū zhī yí wú yuē fēi fèng jūn mìng wèi kě shàn tuō

现代白话:”即命破槛出之,夷我曰:“非奉君命,未可擅脱。

bào shū yá yuē wú shāng yě wú xíng qiě jiàn zi

现代白话:”鲍叔牙曰:“无伤也,我行且荐子。

yí wú yuē wú yǔ zhào hū tóng shì zi jiū jì bù néng fèng yǐ jūn wèi yòu bù néng sǐ yú qí nán chén jié yǐ kuī yǐ

现代白话:”夷我曰:“我与召忽同事子纠,既不能奉以君位,又不能死于其难,臣节已亏了。

kuàng fù fǎn miàn ér shì chóu rén

这句话大意是:况复反面而事仇人?

zhào hū yǒu zhī jiāng xiào wǒ yú dì xià

这句话大意是:召忽有知,将笑我于地下!

bào shū yá yuē chéng dà shì zhě bù xù xiǎo chǐ

这句话大意是:”鲍叔牙曰:“‘成大事者,不恤小耻;。

lì dà gōng zhě bù jū xiǎo liàng

这句话大意是:立大功者,不拘小谅。

zi yǒu zhì tiān xià zhī cái wèi yù qí shí zhǔ gōng zhì dà shi gāo ruò de zi wèi fǔ yǐ jīng yíng qí guó bà yè bù zú dào yě gōng gài tiān xià míng xiǎn zhū hóu shú yǔ shǒu pǐ fū zhī jié xíng wú yì zhī shì zāi

现代白话:'子有治天下之才,未遇其时,主公志大识高,若得子为辅,以经营齐国,霸业不足道也,功盖天下,名显诸侯,孰与守匹夫之节,行无益之事啊?

yí wú hēi rán bù yǔ nǎi jiě qí shù fù liú zhī yú táng fù

现代白话:”夷我嘿然不语,乃解其束缚,留之于堂阜。

bào shū suì huí lín zī jiàn huán gōng xiān diào hòu hè

这句话大意是:鲍叔遂回临淄见桓公,先吊后贺。

huán gōng yuē hé diào yě

这句话大意是:桓公曰:“何吊也?

bào shū yá yuē zi jiū jūn zhī xiōng yě jūn wèi guó miè qīn chéng fēi děi yǐ chén gǎn bù diào

这句话大意是:”鲍叔牙曰:“子纠,君之兄也,君为国灭亲,诚非得已,臣敢不吊?

huán gōng yuē suī rán hé yǐ hè guǎ rén

现代白话:”桓公曰:“虽然,凭什么贺寡人?

bào shū yá yuē guǎn zǐ tiān xià qí cái fēi zhào hū bǐ yě chén yǐ shēng zhì zhī

这句话大意是:”鲍叔牙曰:“管子天下奇才,非召忽比也,臣已生致之。

jūn dé yī xián xiàng chén gǎn bù hè

这句话大意是:君得一贤相,臣敢不贺?

huán gōng yuē yí wú shè guǎ rén zhōng gōu qí shǐ shàng zài

现代白话:”桓公曰:“夷我射寡人中钩,其矢尚在。

guǎ rén měi qī qī yú xīn de shí qí ròu bù yàn kuàng kě yòng hu

这句话大意是:寡人每戚戚于心,得食其肉不厌,况可用吗?

bào shū yá yuē rén chén zhě gè wèi qí zhǔ shè gōu zhī shí zhī yǒu jiū bù zhī yǒu jūn jūn ruò yòng zhī dāng wèi jūn shè tiān xià qǐ tè yī rén zhī gōu zāi

现代白话:”鲍叔牙曰:“人臣者各为其主,射钩之时,知有纠不知有君,君若用之,当为君射天下,岂特一人之钩啊?

huán gōng yuē guǎ rén gū tīng zhī shè wù zhū

这句话大意是:”桓公曰:“寡人姑听之,赦勿诛。

bào shū yá nǎi yíng guǎn yí wú zhì yú qí jiā zhāo xī tán lùn

现代白话:”鲍叔牙乃迎管夷我至于其家,朝夕谈论。

què shuō qí huán gōng xiū yuán lì zhī gōng gāo guó shì qīng jiē jiā cài yì

这句话大意是:却说齐桓公修援立之功,高国世卿,皆加采邑。

yù bài bào shū yá wéi shàng qīng rèn yǐ guó zhèng bào shū yá yuē jūn jiā huì yú chén shǐ bù dòng něi zé jūn zhī cì yě

这句话大意是:欲拜鲍叔牙为上卿,任以国政,鲍叔牙曰:“君加惠于臣,使不冻馁,则君之赐也。

zhì yú zhì guó jiā zé fēi chén zhī suǒ néng yě

这句话大意是:至于治国家,则非臣之所能也。

huán gōng yuē guǎ rén zhī qīng qīng bù kě cí

这句话大意是:”桓公曰:“寡人知卿,卿不可辞。

bào shū yá yuē suǒ wèi zhī chén zhě xiǎo xīn jìng shèn xún lǐ shǒu fǎ ér yǐ cǐ jù chén zhī shì fēi zhì guó jiā zhī cái yě

这句话大意是:”鲍叔牙曰:“所谓知臣者,小心敬慎,循礼守法而已,此具臣之事,非治国家之才也;。

fu zhì guó jiā zhě nèi ān bǎi xìng wài fǔ sì yí xūn jiā yú wáng shì zé bù yú zhū hóu guó yǒu tài shān zhī ān jūn xiǎng wú jiāng zhī fú gōng chuí jīn shí míng bō qiān qiū cǐ dì chén wáng zuǒ zhī rèn chén hé yǐ kān zhī

现代白话:夫治国家者,内安百姓,外抚四夷,勋加于王室,泽布于诸侯,国有泰山之安,君享无疆之福,功垂金石,名播千秋,此帝臣王佐之任,臣凭什么堪之?

huán gōng bù jué xīn rán dòng sè cù xī ér qián yuē rú qīng suǒ yán dāng jīn yì yǒu qí rén fǒu

这句话大意是:”桓公不觉欣然动色,促膝而前曰:“如卿所言,当今亦有其人否?

bào shū yá yuē jūn bù qiú qí rén zé yǐ

这句话大意是:”鲍叔牙曰:“君不求其人则已;。

bì qiú qí rén qí guǎn yí wú hu

现代白话:必求其人,其管夷我吗?

chén suǒ bù ruò yí wú zhě yǒu wǔ kuān róu huì mín fú ruò yě

现代白话:臣所不若夷我者有五:宽柔惠民,弗若也;。

zhì guó jiā bù shī qí bǐng fú ruò yě

这句话大意是:治国家,不失其柄,弗若也;。

zhōng xìn kě jié yú bǎi xìng fú ruò yě

这句话大意是:忠信可结于百姓,弗若也;。

zhì lǐ yì kě shī yú sì fāng fú ruò yě

这句话大意是:制礼义可施于四方,弗若也;。

zhí bāo gǔ lì yú jūn mén shǐ bǎi xìng gǎn zhàn wú tuì fú ruò yě

这句话大意是:执枹鼓立于军门,使百姓敢战无退,弗若也。

huán gōng yuē qīng shì yǔ lái guǎ rén jiāng kòu qí suǒ xué

这句话大意是:”桓公曰:“卿试与来,寡人将叩其所学?

bào shū yá yuē chén wén jiàn bù néng lín guì pín bù néng yì fù shū bù néng zhì qīn

这句话大意是:”鲍叔牙曰:“臣闻‘贱不能临贵,贫不能役富,疏不能制亲。

jūn yù yòng yí wú fēi zhì zhī xiàng wèi hòu qí lù rù lóng yǐ fù xiōng zhī lǐ bù kě

现代白话:'君欲用夷我,非置之相位,厚其禄入,隆以父兄之礼不可!

fu xiāng zhě jūn zhī yà yě

这句话大意是:夫相者,君之亚也。

xiāng ér zhào zhī shì qīng zhī yě

这句话大意是:相而召之,是轻之也;。

xiāng qīng zé jūn yì qīng

这句话大意是:相轻则君亦轻。

fu fēi cháng zhī rén bì dài yǐ fēi cháng zhī lǐ jūn qí bǔ rì ér jiāo yíng zhī sì fāng wén jūn zhī zūn xián lǐ shì ér bù jì sī chóu shuí bù sī xiào yòng yú qí zhě

这句话大意是:夫非常之人,必待以非常之礼,君其卜日而郊迎之,四方闻君之尊贤礼士而不计私仇,谁不思效用于齐者?

huán gōng yuē guǎ rén tīng zǐ

这句话大意是:”桓公曰:“寡人听子。

nǎi mìng tài bǔ zé jí rì jiāo yíng guǎn zǐ bào shū yá réng sòng guǎn yí wú yú jiāo wài gōng guǎn zhī zhōng

现代白话:”乃命太卜择吉日,郊迎管子,鲍叔牙仍送管夷我于郊外公馆之中。

zhì qī sān yù ér sān xìn yī yì guān páo hù bǐ yú shàng dài fū huán gōng qīn zì chū jiāo yíng zhī yǔ zhī tóng zǎi rù cháo

这句话大意是:至期,三浴而三衅衣,衣冠袍笏,比于上大夫,桓公亲自出郊迎之,与之同载入朝。

bǎi xìng guān zhě rú dǔ wú bù hài rán

这句话大意是:百姓观者如堵,无不骇然。

shǐ guān yǒu shī yún

这句话大意是:史官有诗云:。

zhēng hè jūn hòu de xiāng chén shéi zhī jí shì jiàn chē rén

这句话大意是:争贺君侯得相臣,谁知即是槛车人?

zhǐ yīn cǐ rì juān sī fèn sì hǎi xīn rán hào bà jūn

这句话大意是:只因此日捐私忿,四海欣然号霸君。

guǎn yí wú yǐ rù cháo qǐ shǒu xiè zuì huán gōng qīn shǒu fú qǐ cì zhī yǐ zuò

现代白话:管夷我已入朝,稽首谢罪,桓公亲手扶起,赐之以坐。

yí wú yuē chén nǎi fú lù zhī yú de méng yòu sǐ shí wèi wàn xìng gǎn rǔ guò lǐ

现代白话:夷我曰:“臣乃俘戮之余,得蒙宥死,实为万幸,敢辱过礼!

huán gōng yuē guǎ rén yǒu wèn yú zi zi bì zuò rán hòu gǎn qǐng

这句话大意是:”桓公曰:“寡人有问于子,子必坐,然后敢请。

yí wú zài bài jiù zuò

现代白话:”夷我再拜就坐。

huán gōng yuē qí qiān shèng zhī guó xiān xī gōng wēi fú zhū hóu hào wèi xiǎo bà

这句话大意是:桓公曰:“齐,千乘之国,先僖公威服诸侯,号为小霸。

zì xiān xiāng gōng zhèng lìng wú cháng suì gòu dà biàn

这句话大意是:自先襄公政令无常,遂构大变。

guǎ rén huò zhǔ shè jì rén xīn wèi dìng guó shì bù zhāng

这句话大意是:寡人获主社稷,人心未定,国势不张。

jīn yù xiū lǐ guó zhèng lì gāng chén jì qí dào hé xiān

这句话大意是:今欲修理国政,立纲陈纪,其道何先?

yí wú duì yuē lǐ yì lián chǐ guó zhī sì wéi

现代白话:”夷我对曰:“礼义廉耻,国之四维;。

sì wéi bù zhāng guó nǎi miè wáng

这句话大意是:四维不张,国乃灭亡。

jīn rì jūn yù lì guó zhī gāng jì bì zhāng sì wéi yǐ shǐ qí mín zé jì gāng lì ér guó shì zhèn yǐ

现代白话:今日君欲立国之纲纪,必张四维,以使其民,则纪纲立而国势振了。

huán gōng yuē rú hé ér néng shǐ mín

这句话大意是:”桓公曰:“如何而能使民?

yí wú duì yuē yù shǐ mín zhě bì xiān ài mín ér hòu yǒu yǐ chù zhī

现代白话:”夷我对曰:“欲使民者,必先爱民,而后有以处之。

huán gōng yuē ài mín zhī dào ruò hé

这句话大意是:”桓公曰:“爱民之道若何?

duì yuē gōng xiū gōng zú jiā xiū jiā zú xiāng lián yǐ shì xiāng jí yǐ lù zé mín xiāng qīn yǐ

现代白话:”对曰:“公修公族,家修家族,相连以事,相及以禄,则民相亲了。

shè jiù zuì xiū jiù zōng lì wú hòu zé mín zhí yǐ

现代白话:赦旧罪,修旧宗,立无后,则民殖了;。

shěng xíng fá báo shuì liǎn zé mín fù yǐ

现代白话:省刑罚,薄税敛,则民富了;。

qīng jiàn xián shì shǐ jiào yú guó zé mín yǒu lǐ yǐ

现代白话:卿建贤士,使教于国,则民有礼了;。

chū lìng bù gǎi zé mín zhèng yǐ

现代白话:出令不改,则民正了。

cǐ ài mín zhī dào yě

这句话大意是:此爱民之道也。

huán gōng yuē ài mín zhī dào jì xíng chù mín zhī dào ruò hé

这句话大意是:”桓公曰:“爱民之道既行,处民之道若何?

duì yuē shì nóng gōng shāng wèi zhī sì mín

这句话大意是:”对曰:“士农工商,谓之四民。

shì zhī zǐ cháng wèi shì nóng zhī zǐ cháng wèi nóng gōng shāng zhī zǐ cháng wèi gōng shāng xí yān ān yān bù qiān qí yè zé mín zì ān yǐ

现代白话:士之子常为士,农之子常为农,工商之子常为工商,习呢安呢,不迁其业,则民自安了。

huán gōng yuē mín jì ān yǐ jiá bīng bù zú nài hé

现代白话:”桓公曰:“民既安了,甲兵不足,奈何?

duì yuē yù zú jiá bīng dāng zhì shú xíng zhòng zuì shú yǐ xī jiǎ yī jǐ qīng zuì shú yǐ gé guì dùn yī jǐ xiǎo zuì fēn bié rù jīn yí zuì zé yòu zhī

这句话大意是:”对曰:“欲足甲兵,当制赎刑,重罪赎以犀甲一戟,轻罪赎以革贵盾一戟,小罪分别入金,疑罪则宥之。

sòng lǐ xiāng děng zhě lìng nà shù shǐ xǔ qí píng

这句话大意是:讼理相等者,令纳束矢,许其平。

jīn jì jù yǐ měi zhě yǐ zhù jiàn jǐ shì zhū quǎn mǎ

现代白话:金既聚了,美者以铸剑戟,试诸犬马;。

è zhě yǐ zhù chú yí jīn zhú shì zhū rǎng tǔ

这句话大意是:恶者以铸鉏夷斤𣚚,试诸壤土。

huán gōng yuē jiá bīng jì dìng cái yòng bù zú rú hé

这句话大意是:”桓公曰:“甲兵既定,财用不足如何?

duì yuē xiāo shān wèi qián zhǔ hǎi wèi yán qí lì tōng yú tiān xià

这句话大意是:”对曰:“销山为钱,煮海为盐,其利通于天下;。

yīn shōu tiān xià bǎi wù zhī jiàn zhě ér jū zhī yǐ shí mào yì

这句话大意是:因收天下百物之贱者而居之,以时贸易;。

wèi nǚ lǘ sān bǎi yǐ ān xíng shāng

这句话大意是:为女闾三百,以安行商;。

shāng lǚ rú guī bǎi huò pián jí yīn ér shuì zhī yǐ zuǒ jūn xīng

这句话大意是:商旅如归,百货骈集,因而税之,以佐军兴;。

rú shì ér cái yòng kě zú yǐ

现代白话:如是而财用可足了。

huán gōng yuē cái yòng jì zú rán jūn lǚ bù duō bīng shì bù zhèn rú hé ér kě

这句话大意是:”桓公曰:“财用既足,然军旅不多,兵势不振,如何而可?

duì yuē bīng guì yú jīng bù guì yú duō

这句话大意是:”对曰:“兵贵于精,不贵于多;。

qiáng yú xīn bù qiáng yú lì

这句话大意是:强于心,不强于力。

jūn ruò zhèng zú wu xiū jiá bīng tiān xià zhū hóu jiē jiāng zhèng zú wu xiū jiá bīng

这句话大意是:君若正卒伍,修甲兵,天下诸侯皆将正卒伍,修甲兵。

chén wèi jiàn qí shèng yě

这句话大意是:臣未见其胜也!

jūn ruò qiáng bīng mò ruò yǐn qí míng ér xiū qí shí chén qǐng zuò nèi zhèng ér jì zhī yǐ jūn lìng yān

现代白话:君若强兵,莫若隐其名而修其实,臣请作内政而寄之以军令呢。

huán gōng yuē nèi zhèng ruò hé

这句话大意是:”桓公曰:“内政若何?

duì yuē nèi zhèng zhī fǎ zhì guó yǐ wéi èr shí yī xiāng gōng shāng zhī xiāng liù shì zhī xiāng shí wǔ

这句话大意是:”对曰:“内政之法,制国以为二十一乡,工商之乡六,士之乡十五。

gōng shāng zú cái shì zú bīng

这句话大意是:工商足财,士足兵。

huán gōng yuē hé yǐ zú bīng

现代白话:”桓公曰:“凭什么足兵?

duì yuē wǔ jiā wèi guǐ guǐ wèi zhī zhǎng

这句话大意是:”对曰:“五家为轨,轨为之长;。

shí guǐ wèi lǐ lǐ shè yǒu sī

这句话大意是:十轨为里,里设有司;。

sì lǐ wèi lián lián wèi zhī zhǎng

这句话大意是:四里为连,连为之长;。

shí lián wèi xiāng xiāng yǒu liáng rén yān

现代白话:十连为乡,乡有良人呢。

jí yǐ cǐ wéi jūn lìng

这句话大意是:即以此为军令。

wǔ jiā wèi guǐ gù wǔ rén wéi wu guǐ cháng lǜ zhī

这句话大意是:五家为轨,故五人为伍,轨长率之;。

shí guǐ wèi lǐ gù wǔ shí rén wéi xiǎo róng lǐ yǒu sī lǜ zhī

这句话大意是:十轨为里,故五十人为小戎,里有司率之;。

sì lǐ wèi lián gù èr bǎi rén wèi zú lián cháng lǜ zhī

这句话大意是:四里为连,故二百人为卒,连长率之;。

shí lián wèi xiāng gù èr qiān rén wéi lǚ xiāng liáng rén lǜ zhī

这句话大意是:十连为乡,故二千人为旅,乡良人率之;。

wǔ xiāng lì yī shī gù wàn rén wèi yī jūn wǔ xiāng zhī shī lǜ zhī

这句话大意是:五乡立一师,故万人为一军,五乡之师率之。

shí wǔ xiāng chū sān wàn rén yǐ wéi sān jūn

这句话大意是:十五乡出三万人,以为三军。

jūn zhǔ zhōng jūn gāo guó èr zi gè zhǔ yī jūn

这句话大意是:君主中军,高、国二子各主一军。

sì shí zhī xì cóng shì tián liè

这句话大意是:四时之隙,从事田猎。

chūn yuē sōu yǐ suǒ bù yùn zhī shòu

这句话大意是:春曰搜,以索不孕之兽;。

xià yuē miáo yǐ chú wǔ gǔ zhī zāi

这句话大意是:夏曰苗,以除五谷之灾;。

qiū yuē xiǎn xíng shā yǐ shùn qiū qì

这句话大意是:秋曰狝,行杀以顺秋气;。

dōng yuē shòu wéi shǒu yǐ gào chéng gōng

这句话大意是:冬曰狩,围守以告成功。

shǐ mín xí yú wǔ shì

这句话大意是:使民习于武事。

shì gù jūn wǔ zhěng yú lǐ jūn lǚ zhěng yú jiāo

这句话大意是:是故军伍整于里,军旅整于郊。

nèi jiào jì chéng wù lìng qiān xǐ

这句话大意是:内教既成,勿令迁徙。

wu zhī rén jì sì tóng fú sǐ sàng tóng xù rén yú rén xiāng chóu jiā yǔ jiā xiāng chóu shì tóng jū shǎo tóng yóu

这句话大意是:伍之人祭祀同福,死丧同恤,人与人相俦,家与家相俦,世同居,少同游。

gù yè zhàn shēng xiāng wén zú yǐ bù guāi

这句话大意是:故夜战声相闻,足以不乖;。

zhòu zhàn mù xiāng shí zú yǐ bù sàn

这句话大意是:昼战目相识,足以不散。

qí huān xīn zú yǐ xiāng sǐ

这句话大意是:其欢欣足以相死。

jū zé tóng lè sǐ zé tóng āi shǒu zé tóng gù zhàn zé tóng qiáng

这句话大意是:居则同乐,死则同哀,守则同固,战则同强。

yǒu cǐ sān wàn rén zú yǐ héng xíng yú tiān xià

这句话大意是:有此三万人,足以横行于天下。

huán gōng yuē bīng shì jì qiáng kě yǐ zhēng tiān xià zhū hóu hu

现代白话:”桓公曰:“兵势既强,能够征天下诸侯吗?

duì yuē wèi kě yě

这句话大意是:”对曰:“未可也。

zhōu shì wèi píng lín guó wèi fù jūn yù cóng shì yú tiān xià zhū hóu mò ruò zūn zhōu ér qīn lín guó

这句话大意是:周室未屏,邻国未附,君欲从事于天下诸侯,莫若尊周而亲邻国。

huán gōng yuē qí dào ruò hé

这句话大意是:”桓公曰:“其道若何?

duì yuē shěn wú jiāng chǎng ér fǎn qí qīn dì zhòng wèi pí bì yǐ pìn wèn ér wù shòu qí zī zé sì lín zhī guó qīn wǒ yǐ

现代白话:”对曰:“审我疆场,而反其侵地,重为皮币以聘问,而勿受其赀,则四邻之国亲我了。

qǐng yǐ yóu shì bā shí rén fèng zhī yǐ chē mǎ yī qiú duō qí zī bó shǐ zhōu yóu yú sì fāng yǐ hào zhào tiān xià zhī xián shì

这句话大意是:请以游士八十人,奉之以车马衣裘,多其赀帛,使周游于四方,以号召天下之贤士;。

yòu shǐ rén yǐ pí bì wán hǎo zhōu xíng sì fāng yǐ chá qí shàng xià zhī suǒ hǎo

这句话大意是:又使人以皮币玩好,鬻行四方,以察其上下之所好。

zé qí xiá zhě ér gōng zhī kě yǐ yì de

现代白话:择其瑕者而攻之,能够益地;。

zé qí yín luàn cuàn shì zhě ér zhū zhī kě yǐ lì wēi

现代白话:择其淫乱篡弑者而诛之,能够立威。

rú cǐ zé tiān xià zhū hóu jiē xiāng shuài ér cháo yú qí yǐ

现代白话:如此,则天下诸侯,皆相率而朝于齐了。

rán hòu lǜ zhū hóu yǐ shì zhōu shǐ xiū zhí gòng zé wáng shì zūn yǐ

现代白话:然后率诸侯以事周,使修职贡,则王室尊了。

fāng bó zhī míng jūn suī yù cí zhī bù kě de yě

这句话大意是:方伯之名,君虽欲辞之,不可得也!

huán gōng yǔ guǎn yí wú lián yǔ sān rì sān yè zì zì tóu jī quán bù zhī juàn

现代白话:”桓公与管夷我连语三日三夜,字字投机,全不知倦。

huán gōng dà yuè nǎi fù zhāi jiè sān rì gào yú tài miào yù bài guǎn yí wú wèi xiāng

现代白话:桓公大悦,乃复斋戒三日,告于太庙,欲拜管夷我为相。

yí wú cí ér bù shòu

现代白话:夷我辞而不受。

huán gōng yuē wú nà zi zhī bó cè yù chéng wú zhì gù bài zi wèi xiāng hé wéi bù shòu

现代白话:桓公曰:“我纳子之伯策,欲成我志,故拜子为相,何为不受?

duì yuē chén wén dà shà zhī chéng fēi yī mù zhī cái yě

这句话大意是:”对曰:“臣闻大厦之成,非一木之材也;。

dà hǎi zhī rùn fēi yī liú zhī guī yě

这句话大意是:大海之润,非一流之归也。

jūn bì yù chéng qí dà zhì zé yòng wǔ jié

这句话大意是:君必欲成其大志,则用五杰。

huán gōng yuē wǔ jié wèi shuí

这句话大意是:”桓公曰:“五杰为谁?

duì yuē shēng jiàng yī xùn jìn tuì xián xí biàn cí zhī gāng róu chén bù rú xí péng qǐng lì wèi dà sī xíng

这句话大意是:”对曰:“升降揖逊,进退闲习,辨辞之刚柔,臣不如隰朋,请立为大司行;。

kěn cǎo lái pì tǔ de jù sù zhòng duō jǐn de zhī lì chén bù rú níng yuè qǐng lì wèi dà sī tián

这句话大意是:垦草莱,辟土地,聚粟众多,尽地之利,臣不如宁越,请立为大司田;。

píng yuán guǎng mù chē bù jié zhé shì bù xuán zhǒng gǔ zhī ér sān jūn zhī shì shì sǐ rú guī chén bù rú wáng zǐ chéng fù qǐng lì wèi dà sī mǎ

这句话大意是:平原广牧,车不结辙,士不旋踵,鼓之而三军之士视死如归,臣不如王子成父,请立为大司马;。

jué yù zhí zhōng bù shā wú gū bù wū wú zuì chén bù rú bīn xū wú qǐng lì wèi dà sī lǐ

这句话大意是:决狱执中,不杀无辜,不诬无罪,臣不如宾须无,请立为大司理;。

fàn jūn yán sè jìn jiàn bì zhōng bù bì sǐ wáng bù náo fù guì chén bù rú dōng guō yá qǐng lì wèi dà jiàn zhī guān

这句话大意是:犯君颜色,进谏必忠,不避死亡,不挠富贵,臣不如东郭牙,请立为大谏之官。

jūn ruò yù zhì guó qiáng bīng zé wǔ zǐ zhě cún yǐ

现代白话:君若欲治国强兵,则五子者存了。

ruò yù bà wáng chén suī bù cái qiáng chéng jūn mìng yǐ xiào qū qū

这句话大意是:若欲霸王,臣虽不才,强成君命,以效区区。

huán gōng suì bài guǎn yí wú wèi xiàng guó cì yǐ guó zhōng shì zū yī nián

现代白话:”桓公遂拜管夷我为相国,赐以国中市租一年。

qí xí péng yǐ xià wǔ rén jiē yī yí wú suǒ jiàn yī yī bài guān gè zhì qí shì

现代白话:其隰朋以下五人,皆依夷我所荐,一一拜官,各治其事。

suì xuán bǎng guó mén fán suǒ zòu fù qiáng zhī cè cì dì jǐn jǔ ér xíng zhī

这句话大意是:遂悬榜国门,凡所奏富强之策,次第尽举而行之。

tā rì huán gōng yòu wèn yú guǎn yí wú yuē guǎ rén bù xìng ér hǎo tián yòu hào sè de wú hài yú bà hu

现代白话:他日,桓公又问于管夷我曰:“寡人不幸而好田,又好色,得毋害于霸吗?

yí wú duì yuē wú hài yě

现代白话:”夷我对曰:“无害也!

huán gōng yuē rán zé hé wéi ér hài bà

这句话大意是:”桓公曰:“然则何为而害霸?

yí wú duì yuē bù zhī xián hài bà

现代白话:”夷我对曰:“不知贤,害霸;。

zhī xián ér bù yòng hài bà

这句话大意是:知贤而不用,害霸;。

yòng ér bù rèn hài bà

这句话大意是:用而不任,害霸;。

rèn ér fù yǐ xiǎo rén cān zhī hài bà

现代白话:任而复以品行较差的人参之,害霸。

huán gōng yuē shàn

这句话大意是:”桓公曰:“善。

yú shì zhuān rèn yí wú zūn qí hào yuē zhòng fù ēn lǐ zài gāo guó zhī shàng guó yǒu dà zhèng xiān gào zhòng fù cì jí guǎ rén

现代白话:”于是专任夷我,尊其号曰仲父,恩礼在高国之上:“国有大政,先告仲父,次及寡人。

yǒu suǒ shī xíng yī píng zhòng fù cái jué

这句话大意是:有所施行,一凭仲父裁决。

yòu jìn guó rén yǔ yán bù xǔ fàn yí wú zhī míng bù wèn guì jiàn jiē chēng zhòng gài gǔ rén yǐ chēng zì wèi jìng yě

现代白话:”又禁国人语言不许犯夷我之名,不问贵贱,皆称仲,盖古人以称字为敬也。

què shuō lǔ zhuāng gōng wén qí guó bài guǎn zhòng wèi xiāng dà nù yuē huǐ bù cóng shī bó zhī yán fǎn wèi rú zǐ suǒ qī

这句话大意是:却说鲁庄公闻齐国拜管仲为相,大怒曰:“悔不从施伯之言,反为孺子所欺。

nǎi jiǎn chē sōu chéng móu fá qí yǐ bào qián shí zhī chóu

这句话大意是:”乃简车搜乘,谋伐齐以报干时之仇。

qí huán gōng wén zhī wèi guǎn zhòng yuē gū xīn sì wèi bù yù pín shòu gān gē qǐng xiān fá lǔ hé rú

现代白话:齐桓公闻之,谓管仲曰:“孤新嗣位,不欲频受干戈,请先伐鲁怎么样?

guǎn zhòng duì yuē jūn zhèng wèi dìng wèi kě yòng yě

这句话大意是:”管仲对曰:“军政未定,未可用也。

huán gōng bù tīng suì bài bào shū yá wèi jiāng lǜ shī zhí fàn cháng sháo

这句话大意是:”桓公不听,遂拜鲍叔牙为将,率师直犯长勺。

lǔ zhuāng gōng wèn yú shī bó yuē qí qī wú tài shèn hé yǐ yù zhī

现代白话:鲁庄公问于施伯曰:“齐欺我太甚,凭什么御之?

shī bó yuē chén jiàn yī rén kě yǐ dí qí

现代白话:”施伯曰:“臣荐一人,能够敌齐。

zhuāng gōng yuē qīng suǒ jiàn hé rén

这句话大意是:”庄公曰:“卿所荐何人?

shī bó duì yuē chén shi yī rén xìng cáo míng guì yǐn yú dōng píng zhī xiāng cóng wèi chū shì qí rén zhēn jiàng xiàng zhī cái yě

这句话大意是:”施伯对曰:“臣识一人,姓曹名刿,隐于东平之乡,从未出仕,其人真将相之才也!

zhuāng gōng mìng shī bó wǎng zhāo zhī

这句话大意是:”庄公命施伯往招之。

guì xiào yuē ròu shí zhě wú móu nǎi móu jí huò shí yé

这句话大意是:刿笑曰:“肉食者无谋,乃谋及藿食耶?

shī bó yuē huò shí néng móu xíng qiě ròu shí yǐ

现代白话:”施伯曰:“藿食能谋,行且肉食了。

suì tóng jiàn zhuāng gōng

这句话大意是:”遂同见庄公。

zhuāng gōng wèn yuē hé yǐ zhàn qí

现代白话:庄公问曰:“凭什么战齐?

cáo guì yuē bīng shì lín jī zhì shèng fēi kě yù yán yuàn jiǎ chén yī chéng shǐ de yù móu yú háng jiān

这句话大意是:”曹刿曰:“兵事临机制胜,非可预言,愿假臣一乘,使得预谋于行间。

zhuāng gōng xǐ qí yán yǔ zhī gòng zài zhí qū cháng sháo

这句话大意是:”庄公喜其言,与之共载,直趋长勺。

bào shū yá wén lǔ hóu yǐn bīng ér lái nǎi yán zhèn yǐ dài zhuāng gōng yì liè zhèn xiāng chí

这句话大意是:鲍叔牙闻鲁侯引兵而来,乃严阵以待,庄公亦列阵相持。

bào shū yá yīn qián shí dé shèng yǒu qīng lǔ zhī xīn xià lìng jī gǔ jìn bīng xiān xiàn zhě zhòng shǎng

这句话大意是:鲍叔牙因干时得胜,有轻鲁之心,下令击鼓进兵,先陷者重赏。

zhuāng gōng wén gǔ shēng zhèn de yì jiào míng gǔ duì dí cáo guì zhǐ zhī yuē qí shī fāng ruì yi jìng yǐ dài zhī

这句话大意是:庄公闻鼓声震地,亦教鸣鼓对敌,曹刿止之曰:“齐师方锐,宜静以待之。

chuán lìng jūn zhōng yǒu gǎn xuān huá zhě zhǎn

这句话大意是:”传令军中:“有敢喧哗者斩。

qí bīng lái chōng lǔ zhèn zhèn rú tiě tǒng bù néng chōng dòng zhǐ de tuì hòu

这句话大意是:”齐兵来冲鲁阵,阵如铁桶不能冲动,只得退后。

shǎo qǐng duì zhèn gǔ shēng yòu zhèn

这句话大意是:少顷,对阵鼓声又震。

lǔ jūn jì rú bù wén qí shī yòu tuì

这句话大意是:鲁军寂如不闻,齐师又退。

bào shū yá yuē lǔ qiè zhàn ěr zài gǔ zhī bì zǒu

这句话大意是:鲍叔牙曰:“鲁怯战耳,再鼓之,必走。

cáo guì yòu wén gǔ xiǎng wèi zhuāng gōng yuē bài qí cǐ qí shí yǐ kě sù gǔ zhī

现代白话:”曹刿又闻鼓响,谓庄公曰:“败齐此其时了,可速鼓之!

lùn lǔ shì chū cì míng gǔ lùn qí yǐ shì dì sān tōng gǔ le

这句话大意是:”论鲁是初次鸣鼓,论齐已是第三通鼓了。

qí bīng jiàn lǔ bīng liǎng cì bù dòng yǐ wéi bù zhàn dōu bù zài yì le shéi zhī gǔ shēng yì qǐ tū rán ér lái dāo kǎn jiàn shè shì rú jí léi bù jí yǎn ěr shā de qí bīng qī líng bā luò dà bài ér bēn zhuāng gōng yù xíng zhuī zhú

这句话大意是:齐兵见鲁兵两次不动,以为不战,都不在意了,谁知鼓声一起突然而来,刀砍箭射势如疾雷不及掩耳,杀得齐兵七零八落大败而奔,庄公欲行追逐。

cáo guì yuē wèi kě yě chén dāng chá zhī

这句话大意是:曹刿曰:“未可也,臣当察之。

nǎi xià chē jiāng qí bīng liè zhèn zhī chù zhōu wéi kàn le yī biàn fù dēng chē shì yuǎn wàng

这句话大意是:”乃下车,将齐兵列阵之处周围看了一遍,复登车轼远望。

liáng jiǔ yuē kě zhuī yǐ

现代白话:良久曰:“可追了。

zhuāng gōng nǎi qū chē ér jìn zhuī sān shí yú lǐ fāng hái suǒ huò zī zhòng jiá bīng wú suàn

这句话大意是:”庄公乃驱车而进,追三十余里方还,所获辎重甲兵无算。

bù zhī hòu shì rú hé

这句话大意是:不知后事如何?

zài kàn xià huí fēn jiě

这句话大意是:再看下回分解。

✦ You read 第十六回

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.