xī zài páo xī shì shǐ huà bā guà yǐ tōng shén míng zhī dé yǐ lèi wàn wù zhī qíng zuò jiǔ jiǔ zhī shù yǐ hé liù yáo zhī biàn
这句话大意是:昔在庖犠氏始画八卦,以通神明之德,以类万物之情,作九九之数,以合六 爻之变。
jì yú huáng dì shén ér huà zhī yǐn ér shēn zhī yú shì jiàn lì jì xié lǜ lǚ yòng jī dào yuán rán hòu liǎng yí sì xiàng jīng wēi zhī qì kě de ér xiào yān
现代白话:暨于黄帝神而化之,引而伸之,于是建历纪,协律吕,用稽道原,然后 两仪四象精微之气可得而效呢。
jì chēng lì shǒu zuò shù qí xiáng wèi zhī wén yě
这句话大意是:记称隶首作数,其详未之闻也。
àn zhōu gōng zhì lǐ ér yǒu jiǔ shù jiǔ shù zhī liú zé jiǔ zhāng shì yǐ
现代白话:按周公制礼而有 九数,九数之流,则《九章》是了。
wǎng zhě bào qín fén shū jīng shù sàn huài
这句话大意是:往者暴秦焚书,经术散坏。
zì shí jué hòu hàn běi píng hóu zhāng cāng dà sī nóng zhōng chéng gěng shòu chāng jiē yǐ shàn suàn mìng shì
这句话大意是:自时厥后,汉北 平侯张苍、大司农中丞耿寿昌皆以善算命世。
cāng děng yīn jiù wén zhī yí cán gè chēng shān bǔ
这句话大意是:苍等因旧文之遗残,各称删补。
gù xiào qí mù zé yǔ gǔ huò yì ér suǒ lùn zhě duō jìn yǔ yě
这句话大意是:故 校其目则与古或异,而所论者多近语也。
huī yòu xí jiǔ zhāng zhǎng zài xiáng lǎn
这句话大意是:徽幼习 《九章》,长再详览。
guān yīn yáng zhī gē liè zǒng suàn shù zhī gēn yuán tàn zé zhī xiá suì wù qí yì
这句话大意是:观阴阳之 割裂,总算术之根源,探赜之暇,遂悟其意。
shì yǐ gǎn jié wán lǔ cǎi qí suǒ jiàn wèi zhī zuò zhù
这句话大意是:是以敢竭顽鲁,采其所见,为之作 注。
shì lèi xiāng tuī gè yǒu yōu guī gù zhī tiáo suī fēn ér tóng běn gàn zhī fā qí yī duān ér yǐ
这句话大意是:事类相推,各有攸归,故枝条虽分而同本干知,发其一端而已。
yòu suǒ xī lǐ yǐ cí jiě tǐ yòng tú zhù yì yuē ér néng zhōu tōng ér bù dú lǎn zhī zhě sī guò bàn yǐ
现代白话:又所析理以 辞,解体用图,庶亦约而能周,通而不黩,览之者思过半了。
qiě suàn zài liù yì gǔ zhě yǐ bīn xīng xián néng jiào xí guó zǐ
这句话大意是:且算在六艺,古者 以宾兴贤能,教习 国子;。
suī yuē jiǔ shù qí néng qióng xiān rù wēi tàn cè wú fāng
这句话大意是:虽曰九数,其能穷纤入微,探测无方;。
zhì yú yǐ fǎ xiāng chuán yì yóu guī ju dù liàng kě de ér gòng fēi tè nán wéi yě
这句话大意是:至于以法相传, 亦犹规矩度量可得而共,非特难为也。
dāng jīn hǎo zhī zhě guǎ gù shì suī duō tōng cái dá xué ér wèi bì néng zōng yú cǐ ěr
这句话大意是:当今好之者寡,故世虽多通才达学,而未 必能综于此耳。
zhōu guān dà sī tú zhí xià zhì rì zhōng lì bā chǐ zhī biǎo
这句话大意是:《周官·大司徒》职,夏至日中立八尺之表。
qí jǐng chǐ yǒu wǔ cùn wèi zhī dì zhōng
这句话大意是:其景尺有五寸,谓 之地中。
shuō yún nán dài rì xià wàn wǔ qiān lǐ
这句话大意是:说云,南戴日下万五千里。
fu yún ěr zhě yǐ shù tuī zhī
现代白话:夫云你者,以术推之。
àn jiǔ zhāng lì sì biǎo wàng yuǎn jí yīn mù wàng shān zhī shù jiē duān páng hù xiàn wú yǒu chāo miǎo ruò sī zhī lèi
这句话大意是:案:《九章》立四表 望远及因木望山之术,皆端旁互见,无有超邈若斯之类。
rán zé cāng děng wéi shù yóu wèi zú yǐ bó jǐn qún shù yě
这句话大意是:然则苍等为术犹未足以 博尽群数也。
huī xún jiǔ shù yǒu zhòng chà zhī míng yuán qí zhǐ qù nǎi suǒ yǐ shī yú cǐ yě
这句话大意是:徽寻九数有重差之名,原其指趣乃所以施于此也。
fán wàng jí gāo cè jué shēn ér jiān zhī qí yuǎn zhě bì yòng zhòng chà jù gǔ zé bì yǐ zhòng chà wèi lǜ gù yuē zhòng chà yě
这句话大意是:凡望极高、测绝 深而兼知其远者必用重差、句股,则必以重差为率,故曰重差也。
lì liǎng biǎo yú luò yáng zhī chéng lìng gāo bā chǐ nán běi gè jǐn píng dì
这句话大意是:立两表于洛阳 之城,令高八尺,南北各尽平地。
tóng rì dù qí zhèng zhōng zhī shí
这句话大意是:同日度其正中之时。
yǐ jǐng chà wéi fǎ biǎo gāo chéng biǎo jiān wèi shí shí rú fǎ ér yī
这句话大意是:以景差为法,表高乘表间 为实,实如法而一。
suǒ de jiā biǎo gāo jí rì qù de yě
这句话大意是:所得加表高,即日去地也。
yǐ nán biǎo zhī jǐng chéng biǎo jiān wèi shí shí rú fǎ ér yī jí wéi cóng nán biǎo zhì nán dài rì xià yě
这句话大意是:以南表之景乘表间为实,实如法 而一,即为从南表至南戴日下也。
yǐ nán dài rì xià jí rì qù de wèi jù gǔ wèi zhī qiú xián jí rì qù rén yě
这句话大意是:以南戴日下及日去地为句、股,为之求弦,即 日去人也。
yǐ jìng cùn zhī tǒng nán wàng rì rì mǎn tǒng kōng zé dìng tǒng zhī cháng duǎn yǐ wéi gǔ lǜ yǐ tǒng jìng wèi jù lǜ rì qù rén zhī shù wèi dà gǔ dà gǔ zhī jù jí rì jìng yě
这句话大意是:以径寸之筒南望日,日满筒空,则定筒之长短以为股率,以筒径为句 率,日去人之数为大股,大股之句即日径也。
suī fu yuán qióng zhī xiàng yóu yuē kě dù yòu kuàng tài shān zhī gāo yǔ jiāng hǎi zhī guǎng zāi
现代白话:虽夫圆穹之象犹曰可度,又况泰山 之高与江 海之广啊。
huī yǐ wéi jīn zhī shǐ jí qiě lüè jǔ tiān dì zhī wù kǎo lùn jué shù zài zhī yú zhì yǐ chǎn shì shù zhī měi zhé zào zhòng chà bìng wèi zhù jiě yǐ jiū gǔ rén zhī yì zhui yú jù gǔ zhī xià
这句话大意是:徽以为今之史籍且略举天地之物,考论厥数,载之于志,以 阐世术之美,辄造《重差》,并为注解,以究古人之意,缀于句股之下。
dù gāo zhě zhòng biǎo cè shēn zhě lèi ju gū lí zhě sān wàng lí ér yòu páng qiú zhě sì wàng
这句话大意是:度高者 重表,测深者累矩,孤离者三望,离而又旁求者四望。
chù lèi ér cháng zhī zé suī yōu xiá guǐ fú mǐ suǒ bù rù bó wù jūn zǐ xiáng ér lǎn yān
现代白话:触类而长之,则虽幽遐诡 伏,靡所不入,博物有德行的人,详而览呢。