文始真经 · 关尹子 · Chapter 3 of 9

PinyinModern Translation
Size

jí zhě zūn shèng rén yě

这句话大意是:极者,尊圣人也。

guān yǐn zǐ yuē shèng rén zhī zhì tiān xià bù wǒ xián yú gù yīn rén zhī xián ér xián zhī yīn rén zhī yú ér yú zhī

现代白话:关尹孔子说:圣人之治天下,不我贤愚,故因人之贤而贤之,因人之愚而愚之。

bù wǒ shì fēi gù yīn shì zhī shì ér shì zhī yīn shì zhī fēi ér fēi zhī

这句话大意是:不我是非,故因事之是而是之,因事之非而非之。

zhī gǔ jīn zhī dà tóng gù huò xiān gǔ huò xiān jīn

这句话大意是:知古今之大同,故或先古,或先今。

zhī nèi wài zhī dà tóng gù huò xiān nèi huò xiān wài

这句话大意是:知内外之大同,故或先内或先外。

tiān xià zhī wù wú de yǐ lèi zhī gù běn zhī yǐ qiān

这句话大意是:天下之物,无得以累之,故本之以谦;。

tiān xià zhī wù wú de yǐ wài zhī gù hán zhī yǐ xū

这句话大意是:天下之物,无得以外之,故含之以虚;。

tiān xià zhī wù wú de yǐ nán zhī gù xíng zhī yǐ yì

这句话大意是:天下之物,无得以难之,故行之以易;。

tiān xià zhī wù wú de yǐ zhì zhī gù biàn zhī yǐ quán

这句话大意是:天下之物,无得以窒之,故变之以权。

yǐ cǐ zhōng tiān xià kě yǐ zhì lǐ

现代白话:以此中天下,能够制礼;。

yǐ cǐ hé tiān xià kě yǐ zuò yuè

现代白话:以此和天下,能够作乐;。

yǐ cǐ gōng tiān xià kě yǐ lǐ cái

现代白话:以此公天下,能够理财;。

yǐ cǐ zhōu tiān xià kě yǐ yù wǔ

现代白话:以此周天下,能够御侮;。

yǐ cǐ yīn tiān xià kě yǐ lì fǎ

现代白话:以此因天下,能够立法;。

yǐ cǐ guān tiān xià kě yǐ zhì qì

现代白话:以此观天下,能够制器。

shèng rén bù yǐ yī jǐ zhì tiān xià ér yǐ tiān xià zhì tiān xià

这句话大意是:圣人不以一己治天下,而以天下治天下。

tiān xià guī gōng yú shèng rén shèng rén rèn gōng yú tiān xià

这句话大意是:天下归功于圣人,圣人任功于天下。

suǒ yǐ yáo shùn yǔ tāng zhī zhì tiān xià tiān xià jiē yuē zì rán

这句话大意是:所以尧舜禹汤之治天下,天下皆曰自然。

yuē tiān wú bù fù yǒu shēng yǒu shā ér tiān wú ài è

这句话大意是:曰:天无不覆,有生有杀,而天无爱恶。

rì wú bù zhào yǒu yán yǒu chǒu ér rì wú hòu báo

这句话大意是:日无不照,有妍有丑,而日无厚薄。

yuē shèng rén zhī dào tiān mìng fēi shèng rén néng zì dào

这句话大意是:曰:圣人之道天命,非圣人能自道;。

shèng rén zhī dé shí fú fēi shèng rén néng zì dé

这句话大意是:圣人之德时符,非圣人能自德;。

shèng rén zhī shì rén wèi fēi shèng rén néng zì shì

这句话大意是:圣人之事人为,非圣人能自事。

shì yǐ shèng rén bù yǒu dào bù yǒu dé bù yǒu shì

这句话大意是:是以圣人不有道,不有德,不有事。

yuē shèng rén zhī wǒ wú wǒ gù tóng zhī yǐ rén

这句话大意是:曰:圣人知我无我,故同之以仁;。

zhī shì wú wǒ gù quán zhī yǐ yì

这句话大意是:知事无我,故权之以义;。

zhī xīn wú wǒ gù jiè zhī yǐ lǐ

这句话大意是:知心无我,故戒之以礼;。

zhī shí wú wǒ gù zhào zhī yǐ zhì

这句话大意是:知识无我,故照之以智;。

zhī yán wú wǒ gù shǒu zhī yǐ xìn

这句话大意是:知言无我,故守之以信。

yuē shèng rén zhī dào huò yǐ rén wèi rén huò yǐ yì wèi rén huò yǐ lǐ yǐ zhì yǐ xìn wèi rén

这句话大意是:曰:圣人之道,或以仁为仁,或以义为仁,或以礼以智以信为仁。

rén yì lǐ zhì xìn gè jiān wǔ zhě shèng rén yī zhī bù jiāo tiān xià míng zhī bù dé

这句话大意是:仁义礼智信,各兼五者,圣人一之不胶,天下名之不得。

yuē wù yǐ xíng guān shèng rén dào wú jì

这句话大意是:曰:勿以行观圣人,道无迹;。

wù yǐ yán guān shèng rén dào wú yán

这句话大意是:勿以言观圣人,道无言;。

wù yǐ néng guān shèng rén dào wú wéi

这句话大意是:勿以能观圣人,道无为;。

wù yǐ mào guān shèng rén dào wú xíng

这句话大意是:勿以貌观圣人,道无形。

yuē xíng suī zhì zhuō bù lí gāo xià

这句话大意是:曰:行虽至卓,不离高下;。

yán suī zhì gōng bù lí shì fēi

这句话大意是:言虽至公,不离是非。

néng suī zhì shén bù lí qiǎo zhuō

这句话大意是:能虽至神,不离巧拙;。

mào suī zhì shū bù lí yán chǒu

这句话大意是:貌虽至殊,不离妍丑。

shèng rén jiǎ cǐ yǐ shì tiān xià tiān xià míng cǐ nǎi jiàn shèng rén

这句话大意是:圣人假此,以示天下,天下冥此,乃见圣人。

yuē shèng rén shī fēng lì jūn chén shī zhī zhū lì wǎng gǔ shī gǒng shǔ zhì lǐ shī zhàn yǐ zhì bīng

这句话大意是:曰:圣人师蜂立君臣,师蜘蛛立网罟,师拱鼠制礼,师战蚁置兵。

zhòng rén shī xián rén xián rén shī shèng rén shèng rén shī wàn wù

这句话大意是:众人师贤人,贤人师圣人,圣人师万物。

wéi shèng rén tóng wù suǒ yǐ wú wǒ

这句话大意是:惟圣人同物,所以无我。

yuē shèng rén yuē dào guān tiān dì rén wù jiē wú dào chàng hé zhī shǐ zhōng zhī qīng huáng zhī luǎn yì zhī bù ài dào bù qì wù bù zūn jūn zi bù jiàn xiǎo rén

现代白话:曰:圣人曰道,观天地人物皆我道,倡和之,始终之,青黄之,卵翼之,不爱道不弃物,不尊有德行的人,不贱品行较差的人。

xián rén yuē wù wù wù bù tóng dàn dàn qù zhī dàn dàn yǔ zhī duǎn zhī zhǎng zhī zhí zhī fāng zhī shì wèi wù yì yě

这句话大意是:贤人曰物,物物不同,旦旦去之,旦旦与之,短之长之,直之方之,是为物易也。

shū bù zhī shèng rén bǐ zá cè bié fēn jū suǒ yǐ wéi rén bù yǐ cǐ wèi jǐ

这句话大意是:殊不知圣人鄙杂厕别分居,所以为人,不以此为己。

yuē shèng rén zhī yú zhòng rén yǐn shí yī fú tóng yě wū yǔ zhōu chē tóng yě fù guì pín jiàn tóng yě

这句话大意是:曰:圣人之于众人,饮食衣服同也,屋宇舟车同也,富贵贫贱同也。

zhòng rén měi tóng shèng rén shèng rén měi tóng zhòng rén

这句话大意是:众人每同圣人,圣人每同众人。

bǐ yǎng qí gāo chǐ qí dà zhě qí rán hu qí bù rán hu

这句话大意是:彼仰其高侈其大者,其然乎,其不然吗?

yuē yú yù yì qún yú shě shuǐ yuè àn jí sǐ

这句话大意是:曰:鱼欲异群鱼,舍水跃岸即死;。

hǔ yù yì qún hǔ shě shān rù shì jí qín

这句话大意是:虎欲异群虎,舍山入市即擒。

shèng rén bù yì zhòng rén tè wù bù néng jū ěr

现代白话:圣人不异众人,特物不能拘你。

yuē dào wú zuò yǐ dào yìng shì zhě shì shì fēi dào

这句话大意是:曰:道无作,以道应世者,是事非道。

dào wú fāng yǐ dào yù wù zhě shì wù fēi dào

这句话大意是:道无方,以道寓物者,是物非道。

shèng rén jìng bù néng chū dào yǐ shì rén

这句话大意是:圣人竟不能出道以示人。

yuē rú zhōng zhōng rán rú zhōng gǔ rán shèng rén zhī yán zé rán

这句话大意是:曰:如钟钟然,如钟鼓然,圣人之言则然。

rú chē chē rán rú chē zhōu rán shèng rén zhī xíng zé rán

这句话大意是:如车车然,如车舟然,圣人之行则然。

wéi mò néng míng suǒ yǐ tuì tiān xià zhī yán

这句话大意是:惟莫能名,所以退天下之言;。

wéi mò néng zhī suǒ yǐ duó tiān xià zhī zhì

这句话大意是:惟莫能知,所以夺天下之智。

yuē jí jū shí shé shé shí wā wā shí jí jū hù xiāng shí yě

这句话大意是:曰:蝍蛆食蛇,蛇食蛙,蛙食蝍蛆,互相食也。

shèng rén zhī yán yì rán yán yǒu wú zhī bì yòu yán fēi yǒu fēi wú zhī bì yòu yán qù fēi yǒu fēi wú zhī bì

这句话大意是:圣人之言亦然,言有无之弊,又言非有非无之弊,又言去非有非无之弊。

yán zhī rú yǐn jù rán wéi shàn shèng zhě bù liú yī yán

这句话大意是:言之如引锯然,惟善圣者不留一言。

yuē ruò lóng ruò jiāo ruò shé ruò guī ruò yú ruò há lóng jiē néng zhī

这句话大意是:曰:若龙若蛟,若蛇若龟,若鱼若蛤,龙皆能之。

jiāo jiāo ér yǐ bù néng wèi lóng yì bù néng wèi shé wèi guī wéi yú wèi há

这句话大意是:蛟,蛟而已,不能为龙,亦不能为蛇为龟为鱼为蛤。

shèng rén lóng zhī xián rén jiāo zhī

这句话大意是:圣人龙之,贤人蛟之。

yuē zài jǐ wú jū xíng wù zì zhe qí dòng ruò shuǐ qí jìng ruò jìng qí yìng ruò xiǎng máng hū ruò wáng jì hu ruò qīng tóng yān zhě hé de yān zhě shī wèi cháng xiān rén ér cháng suí rén

现代白话:曰:在己无居,形物自着,其动若水,其静若镜,其应若响,芒乎若亡,寂乎若清,同呢者和,得呢者失,未尝先人,而尝随人。

yuē hún hu yáng hu yóu tài chū hu shí jīn jǐ shí yù jǐ shí fèn jǐ shí tǔ jǐ shí xiáng wù shí zhú wù shí shān wù shí yuān wù duān hu quán hu kuáng hu yú hu

这句话大意是:曰:浑乎洋乎游太初乎,时金己,时玉己,时粪己,时土己,时翔物,时逐物,时山物,时渊物,端乎权乎狂乎愚吗。

yuē rén zhī shàn qín zhě yǒu bēi xīn zé shēng qī qī rán yǒu sī xīn zé shēng chí chí rán yǒu yuàn xīn zé shēng huí huí rán yǒu mù xīn zé shēng péi péi rán

这句话大意是:曰:人之善琴者,有悲心,则声凄凄然,有思心,则声迟迟然,有怨心,则声回回然,有慕心,则声裴裴然。

suǒ yǐ bēi sī yuàn mù zhě fēi shǒu fēi zhú fēi sī fēi tóng

这句话大意是:所以悲思怨慕者,非手非竹非丝非桐。

de zhī xīn fú zhī shǒu

这句话大意是:得之心,符之手;。

de zhī shǒu fú zhī wù

这句话大意是:得之手,符之物。

rén zhī yǒu dào zhě mò bù zhōng dào

这句话大意是:人之有道者,莫不中道。

yuē shèng rén yǐ yǒu yán yǒu wéi yǒu sī zhě suǒ yǐ tóng hu rén

这句话大意是:曰:圣人以有言有为有思者,所以同乎人;。

wèi cháng yán wèi cháng wèi wèi cháng sī zhě suǒ yǐ yì hu rén

这句话大意是:未尝言未尝为未尝思者,所以异乎人。

yuē lì hài xīn yù míng zé qīn bù mù

这句话大意是:曰:利害心愈明,则亲不睦;。

xián yú xīn yù míng zé you bù jiāo

这句话大意是:贤愚心愈明,则友不交;。

shì fēi xīn yù míng zé shì bù chéng hǎo chǒu xīn yù míng zé wù bù qì

这句话大意是:是非心愈明,则事不成,好丑心愈明,则物不契。

shì yǐ shèng rén hún zhī

这句话大意是:是以圣人浑之。

yuē shì zhī yú zhuō zhě wàng yuán shèng rén zhī yú zhuō zì jiě

这句话大意是:曰:世之愚拙者妄援,圣人之愚拙自解。

shū bù zhī shèng rén shí yú shí míng shí zhuō shí qiǎo

这句话大意是:殊不知圣人时愚时明,时拙时巧。

yuē yǐ shèng shī shèng zhě xián rén

这句话大意是:曰:以圣师圣者,贤人;。

yǐ xián shī shèng zhě shèng rén

这句话大意是:以贤师圣者,圣人。

gài yǐ shèng shī shèng zhě xùn jī ér wàng dào

这句话大意是:盖以圣师圣者,徇迹而忘道;。

yǐ xián shī shèng zhě fǎn jī ér hé dào

这句话大意是:以贤师圣者,反迹而合道。

yuē xián rén qū shàng ér bú jiàn xià zhòng rén qū xià ér bú jiàn shàng shèng rén tōng hu shàng xià wéi qí yi zhī qǐ yuē lí xián rén zhòng rén bié yǒu shèng rén yě zāi

现代白话:曰:贤人趋上而不见下,众人趋下而不见上,圣人通乎上下,惟其宜之,岂曰离贤人众人,别有圣人也啊。

yuē tiān xià zhī lǐ fu zhě chàng fù zhě suí mǔ zhě chí pìn zhě zhú xióng zhě míng cí zhě yīng

这句话大意是:曰:天下之理,夫者倡,妇者随,牡者驰,牝者逐,雄者鸣,雌者应。

shì yǐ shèng rén zhì yán xíng ér xián rén jū zhī

这句话大意是:是以圣人制言行,而贤人拘之。

yuē shèng rén dào suī hǔ biàn shì zé biē xíng dào suī sī fēn shì zé qí bù

这句话大意是:曰:圣人道虽虎变,事则鳖行,道虽丝分,事则棋布。

yuē suǒ wèi shèng rén zhī dào zhě hú rán jié jié ěr hú rán chè chè ěr hú rán táng táng ěr hú rán zāng zāng ěr

现代白话:曰:所谓圣人之道者,胡然孑孑你,胡然彻彻你,胡然堂堂你,胡然臧臧你。

wéi qí néng biàn ǒu wàn wù ér wú yī wù néng ǒu zhī gù néng guì wàn wù

这句话大意是:惟其能遍偶万物,而无一物能偶之,故能贵万物。

yuē yún zhī juǎn shū qín zhī fēi xiáng jiē zài xū kōng zhōng suǒ yǐ biàn huà bù qióng shèng rén zhī dào zé rán

这句话大意是:曰:云之卷舒,禽之飞翔,皆在虚空中,所以变化不穷,圣人之道则然。

✦ You read

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.