大唐西域记 · 辩机 · Chapter 5 of 15

卷三 八国

PinyinModern Translation
Size

wū zhàng nà guó

这句话大意是:○乌仗那国。

wū zhàng nà guó zhōu wǔ qiān yú lǐ shān gǔ xiāng zhǔ chuān zé lián yuán

这句话大意是:乌仗那国周五千余里,山谷相属,川泽连原。

gǔ jià suī bō dì lì bù zī

这句话大意是:谷稼虽播,地利不滋。

duō pú táo shǎo gān zhè dì chǎn jīn tiě yi yù jīn xiāng lín shù wěng yù huā guǒ mào shèng

这句话大意是:多蒲萄,少甘蔗,地产金、铁,宜郁金香,林树蓊郁,花果茂盛。

hán shǔ hé chàng fēng yǔ shùn xù

这句话大意是:寒暑和畅,风雨顺序。

rén xìng qiè nuò sú qíng jué guǐ

这句话大意是:人性怯懦,俗情谲诡。

hào xué ér bù gōng jìn zhòu wèi yì yè

现代白话:好学习并且不功,禁咒为艺业。

duō yī bái dié shǎo yǒu yú fú

这句话大意是:多衣白氎,少有余服。

yǔ yán suī yì dà tóng yìn dù

这句话大意是:语言虽异,大同印度。

wén zì lǐ yí pō xiāng cān yù

这句话大意是:文字礼仪,颇相参预。

chóng zhòng fó fǎ jìng xìn dà chéng

这句话大意是:崇重佛法,敬信大乘。

jiā sū pó fá sū dǔ hé jiù yǒu yī qiān sì bǎi qié lán duō yǐ huāng wú

这句话大意是:夹苏婆伐窣堵河,旧有一千四百伽蓝,多已荒芜。

xī sēng tú yī wàn bā qiān jīn jiàn jiǎn shǎo

这句话大意是:昔僧徒一万八千,今渐减少。

bìng xué dà chéng jì dìng wèi yè xǐ sòng qí wén wèi jiū shēn yì jiè xíng qīng jié tè xián jìn zhòu

这句话大意是:并学大乘,寂定为业,喜诵其文,未究深义,戒行清洁,特闲禁咒。

lǜ yí chuán xun yǒu wǔ bù yān yī fǎ mì bù èr huà de bù sān yǐn guāng bù sì shuō yī qiè yǒu bù wǔ dà zhòng bù

现代白话:律仪传训,有五部呢:一法密部,二化地部,三饮光部,四说一切有部,五大众部。

tiān cí shí yǒu yú suǒ yì dào zá jū

这句话大意是:天祠十有余所,异道杂居。

jiān chéng sì wǔ qí wáng duō zhì méng jiē lí chéng

这句话大意是:坚城四五,其王多治瞢揭厘城。

chéng zhōu shí liù qī lǐ jū rén yīn shèng

这句话大意是:城周十六七里,居人殷盛。

yī rěn rǔ xian yí jì

这句话大意是:一、忍辱仙遗迹。

méng jiē lí chéng dōng sì wǔ lǐ yǒu dà sū dǔ bō jí duō líng ruì shì fú zài xī zuò rěn rǔ xian yú cǐ wèi jié lì wáng táng yán dòu zhèng

这句话大意是:瞢揭厘城东四五里有大窣堵波,极多灵瑞,是佛在昔作忍辱仙,于此为羯利王(唐言斗诤。

jiù yún gē lì é yě

这句话大意是:旧云哥利,讹也。

gē jié zhī tǐ

这句话大意是:)割截肢体。

èr ā bō luó luō lóng quán jí fú yí jì

这句话大意是:二、阿波逻罗龙泉及佛遗迹。

méng jiē lí chéng dōng běi xíng èr bǎi wǔ liù shí lǐ rù tài shān zhì ā bō luó luō lóng quán jí sū pó fá sū dǔ hé zhī yuán yě

这句话大意是:瞢揭厘城东北行二百五六十里,入大山,至阿波逻罗龙泉,即苏婆伐窣堵河之源也。

pài liú xī nán chūn xià hán dòng chén xī fēi xuě xuě fēi wǔ cǎi guāng liú sì zhào

这句话大意是:派流西南,春夏含冻,晨夕飞雪,雪霏五彩,光流四照。

cǐ lóng zhě jiā yè bō fú shí shēng zài rén qù míng yuē qíng qí shēn xián zhòu shù jìn yù è lóng bù lìng bào yǔ guó rén lài zhī yǐ xù yú liáng

这句话大意是:此龙者,迦叶波佛时生在人趣,名曰殑祇,深闲咒术,禁御恶龙,不令暴雨,国人赖之,以稸余粮。

jū rén zhòng shù gǎn ēn huái dé jiā shuì dòu gǔ yǐ kuì yí yān

现代白话:居人众庶感恩怀德,家税斗谷以馈遗呢。

jì jī suì shí huò yǒu bū kè

这句话大意是:既积岁时,或有逋课。

qíng qí hán nù yuàn wèi dú lóng bào xíng fēng yǔ sǔn shāng miáo jià

这句话大意是:殑祇含怒,愿为毒龙,暴行风雨,损伤苗稼。

mìng zhōng zhī hòu wèi cǐ dì lóng

这句话大意是:命终之后,为此地龙。

quán liú bái shuǐ sǔn shāng dì lì

这句话大意是:泉流白水,损伤地利。

shì jiā rú lái dà bēi yù shì mǐn cǐ guó rén dú zāo sī nán jiàng shén zhì cǐ yù huà bào lóng

这句话大意是:释迦如来大悲御世,愍此国人独遭斯难,降神至此,欲化暴龙。

zhí jīn gāng shén chǔ jī shān yá lóng wáng zhèn jù nǎi chū guī yī

这句话大意是:执金刚神杵击山崖,龙王震惧,乃出归依。

wén fó shuō fǎ xīn jìng xìn wù rú lái suì zhì wù sǔn nóng jià

这句话大意是:闻佛说法,心净信悟,如来遂制勿损农稼。

lóng yuē fán yǒu suǒ shí lài shōu rén tián jīn méng shèng jiào kǒng nán jì gěi yuàn shí èr suì yī shōu liáng chǔ

这句话大意是:龙曰:“凡有所食,赖收人田,今蒙圣教,恐难济给,愿十二岁一收粮储。

rú lái hán fù mǐn ér xǔ yān

现代白话:”如来含覆,愍而许呢。

gù jīn shí èr nián yī zāo bái shuǐ zhī zāi

这句话大意是:故今十二年一遭白水之灾。

ā bō luó luō lóng quán xī nán sān shí yú lǐ shuǐ běi àn dà pán shí shàng yǒu rú lái zú suǒ lǚ jì suí rén fú lì liàng yǒu duǎn cháng

这句话大意是:阿波逻罗龙泉西南三十余里,水北岸大磐石上,有如来足所履迹,随人福力,量有短长。

shì rú lái fú cǐ lóng yǐ liú jī ér qù

这句话大意是:是如来伏此龙已,留迹而去。

hòu rén yú shàng jī shí wèi shì xiá ěr xiāng qū huā xiāng gōng yǎng

这句话大意是:后人于上积石为室,遐迩相趋,花香供养。

shùn liú ér xià sān shí yú lǐ zhì rú lái zhuó yī shí jiā shā zhī wén huàn yān rú lòu

现代白话:顺流而下三十余里,至如来濯衣石,袈裟之文焕呢如镂。

sān xī luó shān

这句话大意是:三、醯罗山。

méng jiē lí chéng nán sì bǎi yú lǐ zhì xī luó shān gǔ shuǐ xi pài nì liú dōng shàng

这句话大意是:瞢揭厘城南四百余里,至醯罗山,谷水西派,逆流东上。

zá huā yì guǒ bèi jiàn yuán yá fēng yán wēi xiǎn xī gǔ pán yū huò wén xuān yǔ zhī shēng huò wén yīn yuè zhī xiǎng

这句话大意是:杂花异果,被涧缘崖,峰岩危险,溪谷盘纡,或闻喧语之声,或闻音乐之响。

fāng shí rú tà wǎn ruò gōng chéng lián yán xiāng zhǔ jiē bù yá gǔ

这句话大意是:方石如榻,宛若工成,连延相属,接布崖谷。

shì rú lái zài xī wèi wén bàn sòng jiù yuē jié fàn wén lüè yě

这句话大意是:是如来在昔为闻半颂(旧曰偈,梵文略也。

huò yuē jié tā fàn yīn é yě

这句话大意是:或曰偈他,梵音讹也。

jīn cóng zhèng yīn yi yún jiā tā

这句话大意是:今从正音,宜云伽他。

jiā tā zhě táng yán sòng sòng sān shí èr yán

这句话大意是:伽他者,唐言颂,颂三十二言。

zhī fǎ yú cǐ shě shēn mìng yě

这句话大意是:)之法,于此舍身命也。

sì mó hē fá nà qié lán

这句话大意是:○四、摩诃伐那伽蓝。

méng jiē lí chéng nán èr bǎi yú lǐ tài shān cè zhì mó hē fá nà táng yán dà lín

这句话大意是:瞢揭厘城南二百余里,大山侧,至摩诃伐那(唐言大林)。

qié lán

这句话大意是:伽蓝。

shì rú lái xī xiū pú sà xíng hào sà fù dá duō wáng táng yán yī qiè shī

这句话大意是:是如来昔修菩萨行,号萨缚达多王,(唐言一切施)。

bì dí qì guó qián xíng zhì cǐ yù pín pó luō mén fāng lái qǐ gài

这句话大意是:避敌弃国,潜行至此,遇贫婆罗门,方来乞丐。

jì shī guó wèi wú yǐ wéi shī suì lìng jī fù qín wǎng dí wáng jì yǐ shǎng cái huí wèi huì shī

这句话大意是:既失国位,无以为施,遂令羁缚,擒往敌王,冀以赏财,回为惠施。

wǔ mó yú qié lán

这句话大意是:五、摩愉伽蓝。

mó hē fá nà qié lán xī běi xià shān sān sì shí lǐ zhì mó yú táng yán dòu

这句话大意是:摩诃伐那伽蓝西北,下山三四十里,至摩愉(唐言豆)。

qié lán

这句话大意是:伽蓝。

yǒu sū dǔ bō gāo bǎi yú chǐ

这句话大意是:有窣堵波,高百余尺。

qí cè dà fāng shí shàng yǒu rú lái zú dǎo zhī jī

这句话大意是:其侧大方石上,有如来足蹈之迹。

shì fú xī dǎo cǐ shí fàng jū zhī guāng míng zhào mó hē fá nà qié lán wèi zhū rén tiān shuō běn shēng shì

这句话大意是:是佛昔蹈此石,放拘胝光明,照摩诃伐那伽蓝,为诸人、天说本生事。

qí sū dǔ bō jī xià yǒu shí sè dài huáng bái cháng yǒu jīn nì

这句话大意是:其窣堵波基下有石,色带黄白,常有津腻。

shì rú lái zài xī xiū pú sà xíng wèi wén zhèng fǎ yú cǐ xī gǔ shū xiě jīng diǎn

这句话大意是:是如来在昔修菩萨行,为闻正法,于此析骨书写经典。

liù shī pí jiā wáng běn shēng gù shì

这句话大意是:六、尸毗迦王本生故事。

mó yú qié lán xi liù qī shí lǐ zhì sū dǔ bō wú yōu wáng zhī suǒ jiàn yě

这句话大意是:摩愉伽蓝西六七十里,至窣堵波,无忧王之所建也。

shì rú lái xī xiū pú sà xíng hào shī pí jiā wáng táng yán yǔ

这句话大意是:是如来昔修菩萨行,号尸毗迦王,(唐言与。

jiù yuē shī pí wáng é

这句话大意是:旧曰尸毗王,讹。

wèi qiú fó guǒ yú cǐ gē shēn cóng yīng dài gē

这句话大意是:)为求佛果,于此割身,从鹰代鸽。

qī sà póu shā dì sēng qié lán děng jí fú běn shēng gù shì

这句话大意是:七、萨裒杀地僧伽蓝等及佛本生故事。

dài gē xī běi èr bǎi yú lǐ rù shān ní luó dū chuān zhì sà póu shā dì táng yán shé yào

这句话大意是:代鸽西北二百余里,入珊尼罗阇川,至萨裒杀地(唐言蛇药。

sēng qié lán

这句话大意是:)僧伽蓝。

yǒu sū dǔ bō gāo bā shí yú chǐ

这句话大意是:有窣堵波,高八十余尺。

shì rú lái xī wèi dì shì shí zāo jī suì jí yì liú xíng yī liáo wú gōng dào sǐ xiāng zhǔ

这句话大意是:是如来昔为帝释,时遭饥岁,疾疫流行,医疗无功,道死相属。

dì shì bēi mǐn sī suǒ jiù jì nǎi biàn qí xíng wèi dà mǎng shēn jiāng shī chuān gǔ kōng zhōng biàn gào

这句话大意是:帝释悲愍,思所救济,乃变其形为大蟒身,僵尸川谷,空中遍告。

wén zhě gǎn qìng xiāng shuài bēn chù suí gē suí shēng liáo jī liáo jí

这句话大意是:闻者感庆,相率奔处,随割随生,疗饥疗疾。

qí cè bù yuǎn yǒu sū mó dà sū dǔ bō

这句话大意是:其侧不远,有苏摩大窣堵波。

shì rú lái xī rì wèi dì shì shí shì jí yì mǐn zhū hán shí zì biàn qí shēn wéi sū mó shé fán yǒu dàn shí mò bù kāng yù

这句话大意是:是如来昔日为帝释,时世疾疫,愍诸含识,自变其身为苏摩蛇,凡有啖食,莫不康豫。

shān ní luó dū chuān běi shí yá biān yǒu sū dǔ bō

这句话大意是:珊尼罗阇川北石崖边,有窣堵波。

bìng zhě zhì qiú duō méng chú chà

这句话大意是:病者至求,多蒙除差。

rú lái zài xī wèi kǒng què wáng yǔ qí qún ér zhì cǐ rè kě suǒ bī qiú shuǐ bù huò kǒng què wáng yǐ cǐ shù zhuó yá yǒng quán liú zhù

这句话大意是:如来在昔为孔雀王,与其群而至此,热渴所逼,求水不获,孔雀王以{此束}啄崖,涌泉流注。

jīn suì wèi chí yǐn mù yù jí

这句话大意是:今遂为池,饮沐愈疾。

shí shàng yóu yǒu kǒng què zōng jì

这句话大意是:石上犹有孔雀踪迹。

bā shàng jūn wáng sū dǔ bō

这句话大意是:八、上军王窣堵波。

méng jiē lí chéng xī nán xíng liù qī shí lǐ dà hé dōng yǒu sū dǔ bō gāo liù shí yú chǐ shàng jūn wáng zhī suǒ jiàn yě

这句话大意是:瞢揭厘城西南行六七十里,大河东有窣堵波,高六十余尺,上军王之所建也。

xī rú lái zhī jiāng jì miè gào zhū dà zhòng wǒ niè pán hòu wū zhàng nà guó shàng jūn wáng yi yǔ shè lì zhī fēn

这句话大意是:昔如来之将寂灭,告诸大众:“我涅槃后,乌仗那国上军王宜与舍利之分。

jí zhū wáng jiāng yù jūn liàng shàng jūn wáng hòu lái suì yǒu qīng bǐ zhī yì

这句话大意是:”及诸王将欲均量,上军王后来,遂有轻鄙之议。

shì shí tiān rén dà zhòng zhòng xuān rú lái gù mìng zhī yán nǎi yù tóng fēn chí guī běn guó shì zūn chóng jiàn

这句话大意是:是时天人大众重宣如来顾命之言,乃预同分,持归本国,式遵崇建。

sū dǔ bō cè dà hé bīn yǒu dà shí zhuàng rú xiàng

这句话大意是:窣堵波侧大河滨,有大石,状如象。

xī shàng jūn wáng yǐ dà bái xiàng fù shè lì guī zhì yú cǐ dì xiàng hū diān pú yīn ér zì bì suì biàn wéi shí jí yú qí cè qǐ sū dǔ bō

这句话大意是:昔上军王以大白象负舍利归,至于此地,象忽蹎仆,因而自毙,遂变为石,即于其侧起窣堵波。

jiǔ chì tǎ qí tè tǎ jí guān zì zài pú sà jīng shè

这句话大意是:九、赤塔、奇特塔及观自在菩萨精舍。

méng jiē lí chéng xi wǔ shí yú lǐ dù dà hé zhì lú xī dá jiā táng yán chì

这句话大意是:瞢揭厘城西五十余里,渡大河,至卢醯呾迦(唐言赤。

sū dǔ bō gāo wǔ shí yú chǐ wú yōu wáng zhī suǒ jiàn yě

这句话大意是:)窣堵波,高五十余尺,无忧王之所建也。

xī rú lái xiū pú sà xíng wèi dà guó wáng hào yuē cí lì yú cǐ cì shēn xuè yǐ sì wǔ yào chā

这句话大意是:昔如来修菩萨行,为大国王,号曰慈力,于此刺身血以饲五药叉。

jiù yuē yè chā é yě

这句话大意是:(旧曰夜叉,讹也。

méng jiē lí chéng dōng běi sān shí yú lǐ zhì è bù duō táng yán qí tè

这句话大意是:瞢揭厘城东北三十余里,至遏部多(唐言奇特。

shí sū dǔ bō gāo sì shí yú chǐ

这句话大意是:)石窣堵波,高四十余尺。

zài xī rú lái wèi zhū rén tiān shuō fǎ kāi dǎo rú lái qù hòu cóng de yǒng chū lí shù chóng jìng xiāng huā bù tì

这句话大意是:在昔如来为诸人、天说法开导,如来去后,从地踊出,黎庶崇敬,香花不替。

shí sū dǔ bō xi dù dà hé sān sì shí lǐ zhì yī jīng shè zhōng yǒu ā fù lú zhǐ dī shī fá luō pú sà xiàng

这句话大意是:石窣堵波西渡大河三四十里,至一精舍,中有阿缚卢枳低湿伐罗菩萨像。

táng yán guān zì zài

这句话大意是:(唐言观自在。

hé zì lián shēng fàn yǔ rú shàng

这句话大意是:合字连声,梵语如上;。

fēn wén sàn yīn jí ā fù lú zhǐ duō yì yuē guān yī shī fá luō yì yuē zì zài

这句话大意是:分文散音,即阿缚卢枳多,译曰观,伊湿伐罗,译曰自在。

jiù yì wèi guāng shì yīn huò yún guān shì yīn huò guān shì zì zài jiē é miù yě

这句话大意是:旧译为光世音,或云观世音,或观世自在,皆讹谬也。

wēi líng qián bèi shén jì zhāo míng fǎ sú xiāng qū gōng yǎng wú tì

这句话大意是:)威灵潜被,神迹昭明,法俗相趋,供养无替。

shí lán bó lú shān lóng chí jí wū zhàng nà guó wáng tǒng chuán shuō

这句话大意是:十、蓝勃卢山龙池及乌仗那国王统传说。

guān zì zài pú sà xiàng xī běi bǎi wǔ shí lǐ zhì lán bó lú shān

这句话大意是:观自在菩萨像西北百五十里,至蓝勃卢山。

shān lǐng yǒu lóng chí zhōu sān shí yú lǐ lù bō hào hàn qīng liú jiǎo jìng

这句话大意是:山岭有龙池,周三十余里,渌波浩汗,清流皎镜。

xī pí lú zé jiā wáng qián fá zhū shì sì rén jù jūn zhě zōng qīn bìn zhú gè zì fēn fēi

这句话大意是:昔毗卢择迦王前伐诸释,四人拒军者,宗亲摈逐,各自分飞。

qí yī shì zhǒng jì chū guó dōu bá shè pí bì zhōng lù ér zhǐ

这句话大意是:其一释种,既出国都,跋涉疲弊,中路而止。

shí yǒu yī yàn fēi qù qí qián jì yǐ xùn xiá yīn jí chéng yān

现代白话:时有一雁飞趣其前,既以驯狎,因即乘呢。

qí yàn fēi xiáng xià cǐ chí cè

这句话大意是:其雁飞翔,下此池侧。

shì zhǒng xū yóu yuǎn shì yì guó mí bù zhī lù jiǎ mèi shù yīn

这句话大意是:释种虚游,远适异国,迷不知路,假寐树荫。

chí lóng shào nǚ yóu lǎn shuǐ bīn hū jiàn shì zhǒng kǒng bù dé dāng yě biàn wéi rén xíng jí ér mó fǔ

这句话大意是:池龙少女游览水滨,忽见释种,恐不得当也,变为人形,即而摩拊。

shì zhǒng jīng wù yīn jí xiè yuē jī lǚ léi rén hé jiàn qīn fǔ

这句话大意是:释种惊寤,因即谢曰:“羁旅羸人,何见亲拊?

suì kuǎn yīn qín líng bī yě hé

这句话大意是:”遂款殷勤,凌逼野合。

nǚ yuē fù mǔ yǒu xun zhī fèng wú wéi

这句话大意是:女曰:“父母有训,祗奉无违。

suī méng huì gù wèi chéng gāo mìng

这句话大意是:虽蒙惠顾,未承高命。

shì zhǒng yuē shān gǔ yǎo míng ěr jiā ān zài

现代白话:”释种曰:“山谷杳冥,你家安在?

yuē wǒ cǐ chí zhī lóng nǚ yě jìng wén shèng zú liú lí táo nàn xìng yīn yóu lǎn gǎn wèi láo bì

这句话大意是:”曰:“我此池之龙女也,敬闻圣族流离逃难,幸因游览,敢慰劳弊。

mìng yǒu yàn sī wèi wén lái zhǐ

这句话大意是:命有燕私,未闻来旨。

kuàng hū jī huò shòu cǐ lóng shēn rén chù shū tú fēi suǒ wén yě

这句话大意是:况乎积祸,受此龙身,人畜殊途,非所闻也。

shì zhǒng yuē yī yán jiàn yǔn sù xīn sī bì

这句话大意是:”释种曰:“一言见允,宿心斯毕。

lóng nǚ yuē jìng wén mìng yǐ wéi suǒ qù jiù

现代白话:”龙女曰:“敬闻命了,唯所去就。

shì zhǒng nǎi shì xīn yuē fán wǒ suǒ yǒu fú dé zhī lì lìng cǐ lóng nǚ jǔ tǐ chéng rén

这句话大意是:”释种乃誓心曰:“凡我所有福德之力,令此龙女举体成人。

fú lì suǒ gǎn lóng suì gǎi xíng jì dé rén shēn shēn zì qìng yuè

这句话大意是:”福力所感,龙遂改形,既得人身,深自庆悦。

nǎi xiè shì zhǒng yuē wǒ jī yāng yùn liú zhuǎn è qù

这句话大意是:乃谢释种曰:“我积殃运,流转恶趣。

xìng méng chuí gù fú lì suǒ jiā kuàng jié bì shēn yī dàn gǎi biàn

这句话大意是:幸蒙垂顾,福力所加,旷劫弊身,一旦改变。

yù bào cǐ dé mí qū wèi xiè

这句话大意是:欲报此德,糜躯未谢。

xīn yuàn péi yóu shì jū wù yì

这句话大意是:心愿陪游,事拘物议。

yuàn bái fù mǔ rán hòu bèi lǐ

这句话大意是:愿白父母,然后备礼。

lóng nǚ hái chí bái fù mǔ yuē jīn zhě yóu lǎn hū féng shì zhǒng fú lì suǒ gǎn biàn wǒ wèi rén qíng cún hǎo hé gǎn chén shì shí

这句话大意是:”龙女还池,白父母曰:“今者游览,忽逢释种,福力所感,变我为人,情存好合,敢陈事实。

lóng wáng xīn xīn rén qù qíng zhòng shèng zú suì cóng nǚ qǐng

这句话大意是:”龙王心欣人趣,情重圣族,遂从女请。

nǎi chū chí ér xiè shì zhǒng yuē bù yí fēi lèi jiàng zūn jiù bēi yuàn lín wǒ shì gǎn gōng sǎ sǎo

这句话大意是:乃出池而谢释种曰:“不遗非类,降尊就卑,愿临我室,敢供洒扫。

shì zhǒng shòu lóng wáng zhī qǐng suì jí qí jū

这句话大意是:”释种受龙王之请,遂即其居。

yú shì lóng gōng zhī zhōng qīn yíng bèi lǐ yàn ěr lè huì sì jí huān yú

现代白话:于是龙宫之中,亲迎备礼,燕你乐会,肆极欢娱。

shì zhǒng dǔ lóng zhī xíng xīn cháng wèi è nǎi yù cí chū

这句话大意是:释种睹龙之形,心常畏恶,乃欲辞出。

lóng wáng zhǐ yuē xìng wú yuǎn shě lín cǐ zhái jū dāng lìng jù jiāng tǔ chēng dà hào zǒng yǒu chén shù zuò yán cháng shì

这句话大意是:龙王止曰:“幸无远舍,邻此宅居,当令据疆土,称大号,总有臣庶,祚延长世。

shì zhǒng xiè yuē cǐ yán fēi jì

这句话大意是:”释种谢曰:“此言非冀。

lóng wáng yǐ bǎo jiàn zhì qiè zhōng miào hǎo bái dié ér fù qí shàng wèi shì zhǒng yuē xìng chí cǐ dié yǐ xiàn guó wáng wáng bì qīn shòu yuǎn rén zhī gòng kě yú cǐ shí hài qí wáng yě

这句话大意是:”龙王以宝剑置箧中,妙好白氎而覆其上,谓释种曰:“幸持此氎以献国王,王必亲受远人之贡,可于此时害其王也。

yīn jù qí guó bù yì shàn hu

现代白话:因据其国,不是也很善吗?

shì zhǒng shòu lóng zhǐ huì biàn wǎng xíng xiàn

这句话大意是:”释种受龙指诲,便往行献。

wū zhàng nà wáng gōng jǔ qí dié shì zhǒng zhí qí mèi ér cì zhī

这句话大意是:乌仗那王躬举其氎,释种执其袂而刺之。

shì chén wèi bīng xuān luàn jiē bì shì zhǒng huī jiàn gào yuē wǒ suǒ zhàng jiàn shén lóng jiàn shòu yǐ zhū hòu fú yǐ zhǎn bù chén

这句话大意是:侍臣、卫兵喧乱阶陛,释种麾剑告曰:“我所仗剑,神龙见授,以诛后伏,以斩不臣。

xián jù shén wǔ tuī zūn dà wèi

这句话大意是:”咸惧神武,推尊大位。

yú shì yán bì lì zhèng biǎo xián xù huàn

这句话大意是:于是沿弊立政,表贤恤患。

yǐ ér dòng dà zhòng bèi fǎ jià jí lóng gōng ér bào mìng yíng lóng nǚ yǐ huán dōu

这句话大意是:已而动大众,备法驾,即龙宫而报命,迎龙女以还都。

lóng nǚ sù yè wèi jǐn yú bào yóu zài měi zhì yàn sī shǒu chū jiǔ lóng zhī tóu

这句话大意是:龙女宿业未尽,余报犹在,每至燕私,首出九龙之头。

shì zhǒng wèi è mò zhī tú jì cì qí mèi yě lì rèn duàn zhī

这句话大意是:释种畏恶,莫知图计,伺其寐也,利刃断之。

lóng nǚ jīng wù yuē sī fēi hòu sì zhī lì fēi tú wǒ mìng yǒu shǎo sǔn shāng ér rǔ zǐ sūn dāng kǔ tóu tòng

现代白话:龙女惊寤曰:“斯非后嗣之利,非徒我命有少损伤,而你子孙当苦头痛。

gù cǐ guó zú cháng yǒu sī huàn suī bù lián mián shí yī fà dòng shì zhǒng jì méi qí zǐ sì wèi shì wà dá luō xī nà wáng

这句话大意是:”故此国族常有斯患,虽不连绵,时一发动,释种既没,其子嗣位,是嗢呾罗犀那王。

táng yán shàng jūn

这句话大意是:(唐言上军。

shàng jūn wáng sì wèi zhī hòu qí mǔ sāng míng

这句话大意是:上军王嗣位之后,其母丧明。

rú lái fú ā bō luó luō lóng hái yě cóng kōng xià qí gōng zhōng

这句话大意是:如来伏阿波逻罗龙还也,从空下其宫中。

shàng jūn wáng shì cóng yóu liè rú lái yīn wèi qí mǔ lüè shuō fǎ yào

这句话大意是:上军王适从游猎,如来因为其母略说法要。

yù shèng wén fǎ suì de fù míng

这句话大意是:遇圣闻法,遂得复明。

rú lái wèn yuē rǔ zi wǒ zhī zú yě jīn hé suǒ zài

现代白话:如来问曰:“你子,我之族也,今何所在?

mǔ yuē dàn chū tián yóu jīn jiāng fǎn jià

这句话大意是:”母曰:“旦出畋游,今将返驾。

rú lái yǔ zhū dà zhòng xún yù fā yǐn

这句话大意是:”如来与诸大众寻欲发引。

wáng mǔ yuē wǒ wéi fú yù shēng yù shèng zú rú lái bēi mǐn yòu qīn jiàng lín wǒ zi fāng hái yuàn shǎo liú dài

这句话大意是:王母曰:“我唯福遇,生育圣族,如来悲愍,又亲降临,我子方还,愿少留待。

shì zūn yuē sī rén zhě wǒ zhī zú yě kě wén jiào ér xìn wù fēi qīn huì yǐ fā xīn

这句话大意是:”世尊曰:“斯人者,我之族也,可闻教而信悟,非亲诲以发心。

wǒ qí xíng yǐ hái yǔ zhī yuē rú lái cóng cǐ wǎng jū shī chéng suō luó shù jiān rù niè pán yi qǔ shě lì zì wèi gōng yǎng

现代白话:我其行了,还语之曰:‘如来从此往拘尸城娑罗树间入涅槃,宜取舍利,自为供养。

rú lái yǔ zhū dà zhòng líng xū ér qù

这句话大意是:’”如来与诸大众凌虚而去。

shàng jūn wáng fāng yóu liè yuǎn jiàn gōng zhōng guāng míng hè yì yí yǒu huǒ zāi ba liè ér fǎn

这句话大意是:上军王方游猎,远见宫中光明赫奕,疑有火灾,罢猎而返。

nǎi jiàn qí mǔ fù míng qìng ér wèn yuē wǒ qù jǐ hé yǒu sī xiáng gǎn néng lìng cí mǔ fù míng rú xī

这句话大意是:乃见其母复明,庆而问曰:“我去几何,有斯祥感,能令慈母复明如昔?

mǔ yuē rǔ chū zhī hòu rú lái zhì cǐ wén fó shuō fǎ suì de fù míng

现代白话:”母曰:“你出之后,如来至此,闻佛说法,遂得复明。

rú lái cóng cǐ zhì jū shī chéng suō luó shù jiān dāng rù niè pán zhào rǔ sù lái fēn qǔ shè lì

现代白话:如来从此至拘尸城娑罗树间,当入涅槃,召你速来分取舍利。

shí wáng wén yǐ bēi hào dùn bì jiǔ ér xǐng wù mìng jià chí fù

这句话大意是:”时王闻已,悲号顿躄,久而醒悟,命驾驰赴。

zhì shuāng shù jiān fú yǐ niè pán

这句话大意是:至双树间,佛已涅槃。

shí zhū guó wáng qīng qí biān bǐ bǎo zhòng shè lì bù yù fēn yǔ

这句话大意是:时诸国王轻其边鄙,宝重舍利,不欲分与。

shì shí tiān rén dà zhòng zhòng xuān fú yì zhū wáng wén yǐ suì xiān jūn shòu

这句话大意是:是时天、人大众重宣佛意,诸王闻已,遂先均授。

shí yī dá lì luō chuān

这句话大意是:十一、达丽罗川。

méng jiē lí chéng dōng běi yú shān yuè gǔ nì shàng xìn dù hé tú lù wēi xiǎn shān gǔ yǎo míng

这句话大意是:瞢揭厘城东北逾山越谷,逆上信度河,途路危险,山谷杳冥。

huò lǚ gēng suǒ huò qiān tiě suǒ zhàn dào xū lín fēi liáng wēi gòu chuán yì niè dēng xíng qiān yú lǐ zhì dá lì luō chuān jí wū zhàng nà guó jiù dū yě

这句话大意是:或履縆索,或牵铁锁,栈道虚临,飞梁危构,椽杙蹑蹬,行千余里,至达丽罗川,即乌仗那国旧都也。

duō chū huáng jīn jí yù jīn xiāng

这句话大意是:多出黄金及郁金香。

dá lì luō chuān zhōng dà qié lán cè yǒu kè mù cí shì pú sà xiàng jīn sè huàng yù líng jiàn qián tōng gāo bǎi yú chǐ mò tián dǐ jiā jiù yuē mò tián dì é lüè yě

这句话大意是:达丽罗川中大伽蓝侧,有刻木慈氏菩萨像,金色晃昱,灵鉴潜通,高百余尺,末田底迦(旧曰末田地,讹略也。

ā luó hàn zhī suǒ zào yě

这句话大意是:)阿罗汉之所造也。

luó hàn yǐ shén tōng lì xié yǐn jiàng rén shēng dǔ shǐ duō tiān jiù yuē dōu shuài tā yě yòu yuē dōu shù tā é yě

这句话大意是:罗汉以神通力,携引匠人升睹史多天,(旧曰兜率他也,又曰兜术他,讹也。

qīn guān miào xiāng sān fǎn zhī hòu gōng nǎi bì yān

现代白话:)亲观妙相,三返之后,功乃毕呢。

zì yǒu cǐ xiàng fǎ liú dōng pài

这句话大意是:自有此像,法流东派。

cóng cǐ dōng xíng yú lǐng yuè gǔ nì shàng xìn dù hé fēi liáng zhàn dào lǚ wēi shè xiǎn jīng wǔ bǎi yú lǐ zhì bō lù luō guó

这句话大意是:从此东行,逾岭越谷,逆上信度河,飞梁栈道,履危涉险,经五百余里,至钵露罗国。

běi yìn dù jìng

这句话大意是:(北印度境。

bō lù luō guó

这句话大意是:○钵露罗国。

bō lù luō guó zhōu sì qiān yú lǐ zài dà xuě shān jiān dōng xī zhǎng nán běi xiá

这句话大意是:钵露罗国周四千余里,在大雪山间,东西长,南北狭。

duō mài dòu chū jīn yín zī jīn zhī lì guó yòng fù ráo

这句话大意是:多麦、豆,出金、银,资金之利,国用富饶。

shí wéi hán liè rén xìng guǎng bào báo yú rén yì wú wén lǐ jié

这句话大意是:时唯寒烈,人性犷暴,薄于仁义,无闻礼节。

xíng mào cū bì yī fú máo hè

这句话大意是:形貌粗弊,衣服毛褐。

wén zì dà tóng yìn dù yán yǔ yì yú zhū guó

这句话大意是:文字大同印度,言语异于诸国。

qié lán shù bǎi suǒ sēng tú shù qiān rén xué wú zhuān xí jiè xíng duō làn

这句话大意是:伽蓝数百所,僧徒数千人,学无专习,戒行多滥。

cóng cǐ fù huán wū duó jiā hàn tú chéng nán dù xìn dù hé hé guǎng sān sì lǐ xī nán liú chéng qīng jiǎo jìng gǔ hū piāo liú

这句话大意是:从此复还乌铎迦汉荼城,南渡信度河,河广三四里,西南流,澄清皎镜,汩淴漂流。

dú lóng è shòu kū xué qí zhōng ruò chí guì bǎo qí huā guǒ zhǒng jí fó shè lì dù zhě chuán duō piāo méi

这句话大意是:毒龙、恶兽窟穴其中,若持贵宝、奇花果种及佛舍利渡者,船多飘没。

dù hé zhì dá chā shǐ luó guó

这句话大意是:渡河至呾叉始罗国。

běi yìn dù jìng

这句话大意是:(北印度境。

dá chā shǐ luó guó

这句话大意是:○呾叉始罗国。

dá chā shǐ luó guó zhōu èr qiān yú lǐ guó dà dū chéng zhōu shí yú lǐ

这句话大意是:呾叉始罗国周二千余里,国大都城周十余里。

qiú háo lì jìng wáng zú jué sì wǎng zhě yì shǔ jiā bì shì guó jìn yòu fù yōng jiā shī mí luó guó

这句话大意是:酋豪力竞,王族绝嗣,往者役属迦毕试国,近又附庸迦湿弥罗国。

de chēng wò rǎng jia qiáng yīn shèng quán liú duō huā guǒ mào

这句话大意是:地称沃壤,稼墙殷盛,泉流多,花果茂。

qì xù hé chàng fēng sú qīng yǒng chóng jìng sān bǎo

这句话大意是:气序和畅,风俗轻勇,崇敬三宝。

qié lán suī duō huāng wú yǐ shèn sēng tú guǎ shǎo bìng xué dà chéng

这句话大意是:伽蓝虽多,荒芜已甚,僧徒寡少,并学大乘。

yī yī luō bō dá luō lóng wáng chí

这句话大意是:一、医罗钵呾罗龙王池。

dà chéng xī běi qī shí yú lǐ yǒu yī luō bō dá luō lóng wáng chí zhōu bǎi yú bù

这句话大意是:大城西北七十余里,有医罗钵呾罗龙王池,周百余步。

qí shuǐ chéng qīng zá sè lián huā tóng róng yì cǎi

这句话大意是:其水澄清,杂色莲花同荣异彩。

cǐ lóng zhě jí xī jiā yè bō fú shí huài yī luō bō dá luō shù bì chú yě

这句话大意是:此龙者,即昔迦叶波佛时坏医罗钵呾罗树苾刍也。

gù jīn bǐ tǔ qǐng yǔ qí qíng bì yǔ shā mén gòng zhì chí suǒ tán zhǐ wèi wèn suí yuàn bì guǒ

这句话大意是:故今彼土请雨祈晴,必与沙门共至池所,弹指慰问,随愿必果。

èr sì bǎo zàng zhī yī suǒ

这句话大意是:二、四宝藏之一所。

lóng chí dōng nán xíng sān shí yú lǐ rù liǎng shān jiān yǒu sū dǔ bō wú yōu wáng zhī suǒ jiàn yě gāo bǎi yú chǐ

这句话大意是:龙池东南行三十余里,入两山间,有窣堵波,无忧王之所建也,高百余尺。

shì shì jiā rú lái xuán jì dāng lái cí shì shì zūn chū shì zhī shí zì rán yǒu sì dà bǎo zàng jí sī shèng dì dāng qí yī suǒ

这句话大意是:是释迦如来悬记,当来慈氏世尊出世之时,自然有四大宝藏,即斯胜地,当其一所。

wén zhī xiān zhì yuē huò shí dì zhèn zhū shān jiē dòng zhōu cáng bǎi bù wú suǒ qīng yáo

这句话大意是:闻之先志曰:或时地震,诸山皆动,周藏百步,无所倾摇。

zhū yǒu yú fū wàng jiā fā jué de wèi zhèn dòng rén jiē diān pú

这句话大意是:诸有愚夫妄加发掘,地为震动,人皆蹎仆。

bàng yǒu qié lán pǐ sǔn yǐ shèn jiǔ jué sēng tú

这句话大意是:傍有伽蓝,圮损已甚,久绝僧徒。

sān shě tóu sū dǔ bō

这句话大意是:三、舍头窣堵波。

chéng běi shí èr sān lǐ yǒu sū dǔ bō wú yōu wáng zhī suǒ jiàn yě

这句话大意是:城北十二三里有窣堵波,无忧王之所建也。

huò zhì zhāi rì shí fàng guāng míng shén huā tiān lè pō yǒu jiàn wén

这句话大意是:或至斋日,时放光明,神花天乐,颇有见闻。

wén zhū xiān zhì yuē jìn yǒu fù rén shēn yīng è lài qiè zhì sū dǔ bō zé gōng lǐ chàn jiàn qí tíng yǔ yǒu zhū fèn huì jū chú sǎ sǎo tu xiāng sàn huā gèng cǎi qīng lián zhòng bù qí de

这句话大意是:闻诸先志曰:近有妇人,身婴恶癞,窃至窣堵波,责躬礼忏,见其庭宇有诸粪秽,掬除洒扫,涂香散花,更采青莲,重布其地。

è jí chú yù xíng mào zēng yán shēn chū míng xiāng qīng lián tóng fù

这句话大意是:恶疾除愈,形貌增妍,身出名香,青莲同馥。

sī shèng dì yě shì rú lái zài xī xiū pú sà xíng wèi dà guó wáng hào zhàn dá luō bō cì pó táng yán yuè guāng

这句话大意是:斯胜地也,是如来在昔修菩萨行,为大国王,号战达罗钵刺婆,唐言月光。

zhì qiú pú tí duàn tóu huì shī

这句话大意是:志求菩提,断头惠施。

ruò cǐ zhī shě fán lì qiān shēng

这句话大意是:若此之舍,凡历千生。

sì tóng shòu lùn shī zhì lùn chǔ

这句话大意是:四、童受论师制论处。

shě tóu sū dǔ bō cè yǒu sēng qié lán tíng yǔ huāng liáng sēng tú jiǎn shǎo

这句话大意是:舍头窣堵波侧有僧伽蓝,庭宇荒凉,僧徒减少。

xī jīng bù jū mó luó luó duō táng yán tóng shòu

这句话大意是:昔经部拘摩罗逻多(唐言童受。

lùn shī yú cǐ zhì shù zhū lùn

这句话大意是:)论师于此制述诸论。

wǔ nán shān sū dǔ bō jí jū làng ná tài zǐ gù shì

这句话大意是:五、南山窣堵波及拘浪拿太子故事。

chéng wài dōng nán nán shān zhī yīn yǒu sū dǔ bō gāo bǎi yú chǐ shì wú yōu wáng tài zǐ jū làng ná wèi jì mǔ suǒ wū jué mù zhī chù wú yōu wáng suǒ jiàn yě

这句话大意是:城外东南,南山之阴有窣堵波,高百余尺,是无忧王太子拘浪拿为继母所诬抉目之处,无忧王所建也。

máng rén qí qǐng duō yǒu fù míng

这句话大意是:盲人祈请,多有复明。

cǐ tài zǐ zhèng hòu shēng yě yí mào yán yǎ cí rén sù zhe

这句话大意是:此太子正后生也,仪貌妍雅,慈仁夙著。

zhèng hòu zhōng méi jì shì jiāo yín zòng qí hūn yú sī bī tài zǐ tài zǐ lì qì yǐn zé tuì shēn xiè zuì

这句话大意是:正后终没,继室骄淫,纵其惛愚,私逼太子,太子沥泣引责,退身谢罪。

jì mǔ jiàn wéi mí zēng fèn nù hou wáng xián xì cóng róng yán yuē fu dá chā shǐ luó guó zhī yào lǐng fēi qīn dì zǐ qí kě jì hu

这句话大意是:继母见违,弥增忿怒,候王闲隙,从容言曰:“夫呾叉始罗,国之要领,非亲弟子,其可寄吗?

jīn zhě tài zǐ rén xiào zhe wén qīn xián zhī gù wù yì sī zài

这句话大意是:今者,太子仁孝著闻,亲贤之故,物议斯在。

wáng huò wén shuō yā yuè jiān móu jí mìng tài zǐ ér jiè zhī yuē wú chéng yú xù chuí tǒng jì yè wéi kǒng shī zhuì tiǎn fù xiān wáng

现代白话:”王惑闻说,雅悦奸谋,即命太子,而诫之曰:“我承余绪,垂统继业,唯恐失坠,忝负先王。

dá chā shǐ luó guó zhī jīn dài wú jīn mìng ěr zuò zhèn bǐ guó

现代白话:呾叉始罗国之襟带,我今命你作镇彼国。

guó shì yīn zhòng rén qíng guǐ zá wú wàng qù jiù yǒu kuī jī xù

这句话大意是:国事殷重,人情诡杂,无妄去就,有亏基绪。

fán yǒu zhào mìng yàn wú chǐ yìn

现代白话:凡有召命,验我齿印。

yìn zài wú kǒu qí yǒu miù hu

现代白话:印在我口,其有谬吗?

yú shì tài zǐ xián mìng lái zhèn

这句话大意是:”于是太子衔命来镇。

suì yuè suī yān jì shì mí nù zhà fā zhì shū zǐ ní fēng jì hou wáng mián shuì qiè chǐ wèi yìn chí shǐ ér wǎng cì yǐ zé shū

这句话大意是:岁月虽淹,继室弥怒,诈发制书,紫泥封记,候王眠睡,窃齿为印,驰使而往,赐以责书。

fǔ chén guì dú xiāng gù shī tú

这句话大意是:辅臣跪读,相顾失图。

tài zǐ wèn yuē hé suǒ bēi hu

这句话大意是:太子问曰:“何所悲吗?

yuē dài wáng yǒu mìng shū zé tài zǐ jué qù liǎng mù zhú qì shān gǔ rèn qí fū qī suí shí shēng sǐ

这句话大意是:”曰:“大王有命,书责太子,抉去两目,逐弃山谷,任其夫妻,随时生死。

suī yǒu cǐ mìng shàng wèi kě yī

这句话大意是:虽有此命,尚未可依。

jīn yi de qǐng miàn fù dài zuì

这句话大意是:今宜得请,面缚待罪。

tài zǐ yuē fù ér cì sǐ qí gǎn cí hu

现代白话:”太孔子说:“父而赐死,其敢辞吗?

chǐ yìn wèi fēng chéng wú miù yǐ

现代白话:齿印为封,诚无谬了。

mìng zhān tú luó jué qù qí yǎn

这句话大意是:”命旃荼罗抉去其眼。

yǎn jì shī míng qǐ dài zì jì liú lí zhǎn zhuǎn zhì fù dū chéng

这句话大意是:眼既失明,乞贷自济,流离展转,至父都城。

qí qī gào yuē cǐ shì wáng chéng

这句话大意是:其妻告曰:“此是王城。

jiē hū jī hán liáng kǔ

这句话大意是:嗟乎,饥寒良苦!

xī wèi wáng zǐ jīn zuò qǐ rén

这句话大意是:昔为王子,今作乞人!

yuàn de wén zhī chóng shēn xiān zé

这句话大意是:愿得闻知,重申先责。

yú shì móu jì rù wáng nèi jiù yú yè hòu fēn qì duì qīng fēng cháng xiào bēi yín kōng hóu gǔ hé

这句话大意是:”于是谋计,入王内厩,于夜后分,泣对清风,长啸悲吟,箜篌鼓和。

wáng zài gāo lóu wén qí yā chàng cí shén yuàn bēi guài ér wèn yuē kōng hóu gē shēng shì shì wú zǐ jīn yǐ hé gù ér lái cǐ hu

现代白话:王在高楼,闻其雅唱,辞甚怨悲,怪而问曰:“箜篌歌声,似是我子,今以为什么而来此吗?

jí wèn nèi jiù shuí wèi gē xiào

这句话大意是:”即问内厩:“谁为歌啸?

suì jiāng máng rén ér lái duì zhǐ

这句话大意是:”遂将盲人而来对旨。

wáng jiàn tài zǐ xián bēi wèn yuē shuí hài rǔ shēn zāo cǐ huò

现代白话:王见太子,衔悲问曰:“谁害你身,遭此祸?

ài zǐ sàng míng yóu zì bù jué fán bǎi lí yuán rú hé jiū chá

这句话大意是:爱子丧明,犹自不觉,凡百黎元,如何究察?

tiān hu tiān hu hé dé zhī shuāi

这句话大意是:天乎,天乎,何德之衰!

tài zǐ bēi qì xiè ér duì yuē chéng yǐ bù xiào fù zé yú tiān mǒu nián yuè rì hū fèng cí zhǐ wú yóu zhì cí bù gǎn táo zé

这句话大意是:”太子悲泣,谢而对曰:“诚以不孝,负责于天,某年月日,忽奉慈旨,无由致辞,不敢逃责。

qí wáng xīn zhī jì shì wèi bù guǐ yě wú suǒ jiū chá biàn jiā xíng pì

这句话大意是:”其王心知继室为不轨也,无所究察,便加刑辟。

shí pú tí shù qié lán yǒu jù shā táng yán miào yīn

这句话大意是:时菩提树伽蓝有瞿沙(唐言妙音。

dà ā luó hàn zhě sì biàn wú ài sān míng jù zú

这句话大意是:)大阿罗汉者,四辩无碍,三明具足。

wáng jiāng máng zǐ chén gào qí shì wéi yuàn cí bēi lìng de fù míng

这句话大意是:王将盲子,陈告其事,惟愿慈悲,令得复明。

shí bǐ luó hàn shòu wáng qǐng yǐ jí yú shì rì xuān lìng guó rén wú yú hòu rì yù shuō miào lǐ rén chí yī qì lái cǐ tīng fǎ yǐ shèng qì lèi yě

现代白话:时彼罗汉受王请已,即于是日宣令国人:“我于后日,欲说妙理,人持一器,来此听法,以盛泣泪也。

yú shì yuǎn jìn xiāng qū shì nǚ yún jí

这句话大意是:”于是远近相趋,士女云集。

shì shí ā luó hàn shuō shí èr yīn yuán fán jué wén fǎ mò bù bēi gěng yǐ suǒ chí qì shèng qí lì qì

这句话大意是:是时阿罗汉说十二因缘,凡厥闻法,莫不悲耿,以所持器盛其沥泣。

shuō fǎ jì yǐ zǒng shōu zhòng lèi zhì zhī jīn pán ér zì shì yuē fán wú suǒ shuō zhū fú zhì lǐ

现代白话:说法既已,总收众泪,置之金盘,而自誓曰:“凡我所说,诸佛至理。

lǐ ruò bù zhēn shuō yǒu pī miù sī zé yǐ yǐ

现代白话:理若不真,说有纰缪,斯则已了;。

rú qí bù ěr yuàn yǐ zhòng lèi xǐ bǐ máng yǎn yǎn de fù míng míng shì rú xī

现代白话:如其不你,愿以众泪,洗彼盲眼,眼得复明,明视如昔。

fā shì yǔ qì chí lèi xǐ yǎn yǎn suì fù míng

这句话大意是:”发是语讫,持泪洗眼,眼遂复明。

wáng nǎi zé bǐ fǔ chén jí zhū liáo zuǒ huò chù huò fàng huò qiān huò sǐ zhū háo shì lù yí jū xuě shān dōng běi shā qì zhī zhōng

这句话大意是:王乃责彼辅臣,诘诸僚佐,或黜或放,或迁或死,诸豪世禄移居雪山东北沙碛之中。

cóng cǐ dōng nán yuè zhū shān gǔ xíng qī bǎi yú lǐ zhì sēng hē bǔ luō guó

这句话大意是:从此东南越诸山谷,行七百余里,至僧诃补罗国。

běi yìn dù jìng

这句话大意是:(北印度境。

sēng hē bǔ luō guó

这句话大意是:○僧诃补罗国。

sēng hē bǔ luō guó zhōu sān qiān wǔ liù bǎi lǐ xi lín xìn dù hé

这句话大意是:僧诃补罗国周三千五六百里,西临信度河。

guó dà dū chéng zhōu shí sì wǔ lǐ yī shān jù lǐng jiān jùn xiǎn gù

这句话大意是:国大都城周十四五里,依山据岭,坚峻险固。

nóng wù shǎo gōng dì lì duō huò

这句话大意是:农务少功,地利多获。

qì xù hán rén xìng měng sú shàng xiāo yǒng yòu duō jué zhà

这句话大意是:气序寒,人性猛,俗尚骁勇,又多谲诈。

guó wú jūn zhǎng zhǔ wèi yì shǔ jiā shī mí luó guó

这句话大意是:国无君长主位,役属迦湿弥罗国。

yī chéng fù jìn sì tǎ jí bái yī wài dào běn shī chū shuō fǎ chù

这句话大意是:一、城附近寺塔及白衣外道本师初说法处。

chéng nán bù yuǎn yǒu sū dǔ bō wú yōu wáng zhī suǒ jiàn yě zhuāng shì yǒu kuī líng yì xiāng jì

这句话大意是:城南不远有窣堵波,无忧王之所建也,庄饰有亏,灵异相继。

bàng yǒu qié lán kōng wú sēng lǚ

这句话大意是:傍有伽蓝,空无僧侣。

chéng dōng nán sì wǔ shí lǐ zhì shí sū dǔ bō wú yōu wáng jiàn yě gāo èr bǎi yú chǐ

这句话大意是:城东南四五十里至石窣堵波,无忧王建也,高二百余尺。

chí zhǎo shí shù yìng dài zuǒ yòu diāo shí wèi àn shū xíng yì lèi

这句话大意是:池沼十数,映带左右,雕石为岸,殊形异类。

jī shuǐ qīng liú gǔ hū piào zhù lóng yú shuǐ zú kū xué qián yǒng

这句话大意是:激水清流,汩淴漂注,龙鱼水族,窟穴潜泳。

sì sè lián huā mí màn qīng tán

这句话大意是:四色莲花,弥漫清潭。

bǎi guǒ jù fán tóng róng yì sè lín zhǎo jiāo yìng chéng kě yóu wán

这句话大意是:百果具繁,同荣异色,林沼交映,诚可游玩。

bàng yǒu qié lán jiǔ jué sēng lǚ

这句话大意是:傍有伽蓝,久绝僧侣。

sū dǔ bō cè bù yuǎn yǒu bái yī wài dào běn shī wù suǒ qiú lǐ chū shuō fǎ chù jīn yǒu fēng jì bàng jiàn tiān cí

这句话大意是:窣堵波侧不远,有白衣外道本师悟所求理初说法处,今有封记,傍建天祠。

qí tú kǔ xíng zhòu yè jīng qín bù huáng níng xī

这句话大意是:其徒苦行,昼夜精勤,不遑宁息。

běn shī suǒ shuō zhī fǎ duō qiè fó jīng zhī yì suí lèi shè fǎ nǐ zé guǐ yí

这句话大意是:本师所说之法,多窃佛经之义,随类设法,拟则轨仪。

dà zhě wèi bì chú xiǎo zhě chēng shā mí

这句话大意是:大者为苾刍,小者称沙弥。

wēi yí lǜ xíng pō tóng sēng fǎ

这句话大意是:威仪律行,颇同僧法。

wéi liú shǎo fā jiā zhī lù xíng huò yǒu suǒ fú bái sè wèi yì jù sī liú bié shāo yòng qū fēn

这句话大意是:唯留少发,加之露形,或有所服,白色为异,据斯流别,稍用区分。

qí tiān shī xiàng qiè lèi rú lái yī fú wèi chà xiāng hǎo wú yì

这句话大意是:其天师像,窃类如来,衣服为差,相好无异。

èr dà shí mén jí wáng zǐ shè shēn sì hǔ chù

这句话大意是:二、大石门及王子舍身饲虎处。

cóng cǐ fù huán dá chā shǐ luó guó běi jiè dù xìn dù hé dōng nán xíng èr bǎi yú lǐ dù dà shí mén xī mó hē sà duǒ wáng zǐ yú cǐ tóu shēn sì è wū zhái

这句话大意是:从此复还呾叉始罗国北界,渡信度河,东南行二百余里,度大石门,昔摩诃萨埵王子于此投身饲饿乌檡。

yīn tú

这句话大意是:(音徒。

qí nán bǎi sì wǔ shí bù yǒu shí sū dǔ bō mó hē sà duǒ mǐn è shòu zhī wú lì yě xíng zhì cǐ dì gàn zhú zì cì yǐ xuè dàn zhī yú shì hū shòu nǎi dàn yān

现代白话:)其南百四五十步有石窣堵波,摩诃萨埵愍饿兽之无力也,行至此地,干竹自刺,以血啖之,于是乎兽乃啖呢。

qí zhōng dì tǔ jì zhū cǎo mù wēi dài jiàng sè yóu xuè rǎn yě

这句话大意是:其中地土洎诸草木,微带绛色,犹血染也。

rén lǚ qí de ruò fù máng cì wú yún yí xìn mò bù bēi chuàng

这句话大意是:人履其地,若负芒刺,无云疑信,莫不悲怆。

shě shēn běi yǒu shí sū dǔ bō gāo èr bǎi yú chǐ wú yōu wáng zhī suǒ jiàn yě

这句话大意是:舍身北有石窣堵波,高二百余尺,无忧王之所建也。

diāo kè qí zhì shí zhú shén guāng

这句话大意是:雕刻奇制,时烛神光。

xiǎo sū dǔ bō jí zhū shí kān dòng yǐ bǎi shù zhōu cǐ yíng yù qí yǒu jí bìng xuán rào duō yù

这句话大意是:小窣堵波及诸石龛动以百数,周此茔域,其有疾病,旋绕多愈。

sān gū shān zhōng qié lán

这句话大意是:三、孤山中伽蓝。

shí sū dǔ bō dōng yǒu qié lán sēng tú bǎi yú rén bìng xué dà chéng jiào

这句话大意是:石窣堵波东有伽蓝,僧徒百余人,并学大乘教。

cóng cǐ dōng xíng wǔ shí yú lǐ zhì gū shān zhōng yǒu qié lán sēng tú èr bǎi yú rén bìng xué dà chéng fǎ jiào

这句话大意是:从此东行五十余里,至孤山,中有伽蓝,僧徒二百余人,并学大乘法教。

huā guǒ fán mào quán chí chéng jìng

这句话大意是:花果繁茂,泉池澄镜。

bàng yǒu sū dǔ bō gāo èr bǎi yú chǐ shì rú lái zài xī yú cǐ huà è yào chā lìng bù shí ròu

这句话大意是:傍有窣堵波,高二百余尺,是如来在昔于此化恶药叉,令不食肉。

cóng cǐ dōng nán shān xíng wǔ bǎi yú lǐ zhì wū là shī guó

这句话大意是:从此东南山行五百余里,至乌剌尸国。

běi yìn dù jìng

这句话大意是:(北印度境。

wū là shī guó

这句话大意是:○乌剌尸国。

wū là shī guó zhōu èr qiān yú lǐ shān fù lián jiē tián chóu ài xiá

这句话大意是:乌剌尸国周二千余里,山阜连接,田畴隘狭。

guó dà dū chéng zhōu qī bā lǐ

这句话大意是:国大都城周七八里。

wú dà jūn zhǎng yì shǔ jiā shī mí luó guó

这句话大意是:无大君长,役属迦湿弥罗国。

yi jià sè shǎo huā guǒ

这句话大意是:宜稼穑,少花果。

qì xù wēn hé wēi yǒu shuāng xuě

这句话大意是:气序温和,微有霜雪。

sú wú lǐ yì rén xìng gāng měng duō xíng guǐ zhà bù xìn fó fǎ

这句话大意是:俗无礼义,人性刚猛,多行诡诈,不信佛法。

dà chéng xī nán sì wǔ lǐ yǒu sū dǔ bō gāo èr bǎi yú chǐ wú yōu wáng suǒ jiàn yě

这句话大意是:大城西南四五里有窣堵波,高二百余尺,无忧王所建也。

bàng yǒu jiā lán sēng tú guǎ shǎo bìng jiē xué dà chéng fǎ jiào

这句话大意是:傍有迦蓝,僧徒寡少,并皆学大乘法教。

cóng cǐ dōng nán dēng shān lǚ xiǎn dù tiě qiáo xíng qiān yú lǐ zhì jiā shī mí luó guó

这句话大意是:从此东南登山履险,度铁桥,行千余里,至迦湿弥罗国。

jiù yuē jì bīn é yě

这句话大意是:(旧曰罽宾,讹也。

běi yìn dù jìng

这句话大意是:北印度境。

jiā shī mí luó guó

这句话大意是:○迦湿弥罗国。

jiā shī mí luó guó zhōu qī qiān yú lǐ sì jìng fù shān

这句话大意是:迦湿弥罗国周七千余里,四境负山。

shān jí qiào jùn suī yǒu mén jìng ér fù ài xiá zì gǔ lín dí wú néng gōng fá

这句话大意是:山极峭峻,虽有门径,而复隘狭,自古邻敌无能攻伐。

guó dà dū chéng xi lín dà hé nán běi shí èr sān lǐ dōng xī sì wǔ lǐ

这句话大意是:国大都城西临大河,南北十二三里,东西四五里。

yi jià sè duō huā guǒ chū lóng zhǒng mǎ jí yù jīn xiāng huǒ zhū yào cǎo

这句话大意是:宜稼穑,多花果,出龙种马及郁金香、火珠、药草。

qì xù hán jìn duō xuě shǎo fēng

这句话大意是:气序寒劲,多雪少风。

fú máo hè yī bái dié

这句话大意是:服毛褐,衣白氎。

tǔ sú qīng piào rén xìng qiè nuò

这句话大意是:土俗轻僄,人性怯懦。

guó wèi lóng hù suì xióng lín jìng

这句话大意是:国为龙护,遂雄邻境。

róng mào yán měi qíng xìng guǐ zhà

这句话大意是:容貌妍美,情性诡诈。

hào xué duō wén xié zhèng jiān xìn

这句话大意是:好学多闻,邪正兼信。

qié lán bǎi yú suǒ sēng tú wǔ qiān yú rén

这句话大意是:伽蓝百余所,僧徒五千余人。

yǒu sì sū dǔ bō bìng wú yōu wáng jiàn yě gè yǒu rú lái shè lì shēng yú

这句话大意是:有四窣堵波,并无忧王建也,各有如来舍利升余。

yī kāi guó chuán shuō

这句话大意是:一、开国传说。

guó zhì yuē guó de běn lóng chí yě

这句话大意是:《国志》曰:国地本龙池也。

xī fú shì zūn zì wū zhàng nà guó jiàng è shén yǐ yù hái zhōng guó chéng kōng dāng cǐ guó shàng gào ā nán yuē wǒ niè pán zhī hòu yǒu mò tián dǐ jiā ā luó hàn dāng yú cǐ guó jiàn guó ān rén hóng yáng fèi fǎ

这句话大意是:昔佛世尊自乌仗那国降恶神已,欲还中国,乘空当此国上,告阿难曰:“我涅槃之后,有末田底迦阿罗汉,当于此国建国安人,弘扬沸法。

rú lái jì miè zhī hòu dì wǔ shí nián ā nán dì zǐ mò tián dǐ jiā luó hàn zhě de liù shén tōng jù bā jiě tuō wén fú xuán jì xīn zì qìng yuè biàn lái zhì cǐ yú tài shān lǐng yàn zuò lín zhōng xiàn dà shén biàn

这句话大意是:”如来寂灭之后第五十年,阿难弟子末田底迦罗汉者,得六神通,具八解脱,闻佛悬记,心自庆悦,便来至此,于大山岭,宴坐林中,现大神变。

lóng xiàn shēn xìn qǐng zī suǒ yù

这句话大意是:龙见深信,请资所欲。

ā luó hàn yuē yuàn yú chí nèi huì yǐ róng xī

这句话大意是:阿罗汉曰:“愿于池内,惠以容膝。

lóng wáng yú shì suō shuǐ fèng shī

这句话大意是:”龙王于是缩水奉施。

luó hàn shén tōng guǎng shēn lóng wáng zòng lì suō shuǐ chí kōng shuǐ jǐn lóng fān qǐng dì

这句话大意是:罗汉神通广身,龙王纵力缩水,池空水尽,龙翻请地。

ā luó hàn yú cǐ xī běi wèi liú yī chí zhōu bǎi yú lǐ zì yú zhī shǔ bié jū xiǎo chí

这句话大意是:阿罗汉于此西北为留一池,周百余里,自余枝属,别居小池。

lóng wáng yuē chí de zǒng shī yuàn héng shòu gōng

这句话大意是:龙王曰:“池地总施,愿恒受供。

mò tián dǐ jiā yuē wǒ jīn bù jiǔ wú yú niè pán suī yù shòu qǐng qí kě de hu

这句话大意是:”末田底迦曰:“我今不久无余涅槃,虽欲受请,其可得吗?

lóng wáng zhòng qǐng wǔ bǎi luó hàn cháng shòu wǒ gōng nǎi zhì fǎ jǐn fǎ jǐn zhī hòu hái qǔ cǐ guó yǐ wéi jū chí

这句话大意是:”龙王重请:“五百罗汉常受我供,乃至法尽,法尽之后,还取此国以为居池。

mò tián dǐ jiā cóng qí suǒ qǐng

这句话大意是:”末田底迦从其所请。

shí ā luó hàn jì dé qí de yùn dà shén tōng lì lì wǔ bǎi qié lán yú zhū yì guó mǎi yù jiàn rén yǐ chōng yì shǐ yǐ gòng sēng zhòng

这句话大意是:时阿罗汉既得其地,运大神通力,立五百伽蓝,于诸异国买鬻贱人,以充役使,以供僧众。

mò tián dǐ jiā rù jì miè hòu bǐ zhū jiàn rén zì lì jūn zhǎng lín jìng zhū guó bǐ qí jiàn zhǒng mò yǔ jiāo qīn wèi zhī qì lì duō

这句话大意是:末田底迦入寂灭后,彼诸贱人自立君长,邻境诸国鄙其贱种,莫与交亲,谓之讫利多。

táng yán mǎi de

这句话大意是:(唐言买得。

jīn shí quán shuǐ yǐ duō liú làn

这句话大意是:)今时泉水已多流滥。

èr wǔ bǎi luó hàn sēng chuán shuō

这句话大意是:二、五百罗汉僧传说。

mó jiē zhì guó wú yōu wáng yǐ rú lái niè pán zhī hòu dì yī bǎi nián mìng shì jūn lín wēi bèi shū sú

这句话大意是:摩揭陁国无忧王以如来涅槃之后第一百年,命世君临,威被殊俗。

shēn xìn sān bǎo ài yù sì shēng

这句话大意是:深信三宝,爱育四生。

shí yǒu wǔ bǎi luó hàn sēng wǔ bǎi fán fū sēng wáng suǒ jìng yǎng gōng yǎng wú chà

这句话大意是:时有五百罗汉僧、五百凡夫僧,王所敬仰,供养无差。

yǒu fán fū sēng mó hē tí pó táng yán dà tiān

这句话大意是:有凡夫僧摩诃提婆,(唐言大天。

kuò dá duō zhì yōu qiú míng shí tán sī zuò lùn lǐ wéi shèng jiào fán yǒu wén zhī qún cóng yì yì

这句话大意是:)阔达多智,幽求名实,潭思作论,理违圣教,凡有闻知,群从异议。

wú yōu wáng bù shí fán shèng yīn qíng suǒ hǎo dǎng yuán suǒ qīn zhào jí sēng tú fù qíng jiā hé yù shěn shēn liú zǒng cóng zhū lù

这句话大意是:无忧王不识凡、圣,因情所好,党援所亲,召集僧徒赴殑伽河,欲沈深流,总从诛戮。

shí zhū luó hàn jì bī mìng nán xián yùn shén tōng líng xū lǚ kōng lái zhì běi guó shān qī gǔ yǐn

这句话大意是:时诸罗汉既逼命难,咸运神通,凌虚履空,来至北国,山栖谷隐。

shí wú yōu wáng wén ér huǐ jù gōng lái xiè guò qǐng huán běn guó bǐ zhū luó hàn què bù cóng mìng

这句话大意是:时无忧王闻而悔惧,躬来谢过,请还本国,彼诸罗汉确不从命。

wú yōu wáng wèi luó hàn jiàn wǔ bǎi sēng qié lán zǒng yǐ cǐ guó chí shī zhòng sēng

这句话大意是:无忧王为罗汉建五百僧伽蓝,总以此国持施众僧。

sān jiā nì sè jiā wáng dì sì jié jí

这句话大意是:三、迦腻色迦王第四结集。

jiàn tuó luó guó jiā nì sè jiā wáng yǐ rú lái niè pán zhī hòu dì sì bǎi nián yìng qī fǔ yùn wáng fēng yuǎn bèi shū sú nèi fù

这句话大意是:健驮逻国迦腻色迦王,以如来涅槃之后第四百年应期抚运,王风远被,殊俗内附。

jī wù yú xiá měi xí fó jīng rì qǐng yī sēng rù gōng shuō fǎ

这句话大意是:机务余暇,每习佛经,日请一僧入宫说法。

ér zhū yì yì bù zhí bù tóng wáng yòng shēn yí wú yǐ qù huò

这句话大意是:而诸异议部执不同,王用深疑,无以去惑。

shí xié zūn zhě yuē rú lái qù shì suì yuè yú miǎo dì zǐ bù zhí shī zī yì lùn gè jù wén jiàn gòng wèi máo dùn

这句话大意是:时胁尊者曰:“如来去世,岁月逾邈,弟子部执,师资异论,各据闻见,共为矛盾。

shí wáng wén yǐ shén yòng gǎn shāng bēi tàn liáng jiǔ

这句话大意是:”时王闻已,甚用感伤,悲叹良久。

wèi zūn zhě yuē wěi yǐ yú fú yù zūn qián xù qù shèng suī yuǎn yóu wèi yǒu xìng gǎn wàng yōng bǐ shào lóng fǎ jiào suí qí bù zhí jù shì sān zàng

这句话大意是:谓尊者曰:“猥以余福,聿遵前绪,去圣虽远,犹为有幸,敢忘庸鄙,绍隆法教,随其部执,具释三藏。

xié zūn zhě yuē dài wáng sù zhí shàn běn duō zī fú yòu liú qíng fó fǎ shì suǒ yuàn yě

这句话大意是:”胁尊者曰:“大王宿殖善本,多资福祐,留情佛法,是所愿也。

wáng nǎi xuān lìng yuǎn jìn zhào jí shèng zhé

这句话大意是:”王乃宣令远近,召集圣哲。

yú shì sì fāng fú còu wàn lǐ xīng chí yīng xián bì cuì ruì shèng xián jí

这句话大意是:于是四方辐凑,万里星驰,英贤毕萃,睿圣咸集。

qī rì zhī zhōng sì shì gōng yǎng

这句话大意是:七日之中,四事供养。

jì yù fǎ yì kǒng qí xuān zá

这句话大意是:既欲法议,恐其喧杂。

wáng nǎi jù huái bái zhū sēng yuē zhèng shèng guǒ zhě zhù jù jié fù zhě hái

这句话大意是:王乃具怀白诸僧曰:“证圣果者住,具结缚者还。

rú shì shàng zhòng

这句话大意是:”如是尚众。

yòu zhòng xuān lìng wú xué rén zhù yǒu xué rén hái

这句话大意是:又重宣令:“无学人住,有学人还。

yóu fù fán duō

这句话大意是:”犹复繁多。

yòu gèng xià lìng jù sān míng bèi liù tōng zhě zhù zì yú gè hái

这句话大意是:又更下令:“具三明、备六通者住,自余各还。

rán shàng fán duō

这句话大意是:”然尚繁多。

yòu gèng xià lìng qí yǒu nèi qióng sān zàng wài dá wǔ míng zhě zhù zì yú gè hái

这句话大意是:又更下令:“其有内穷三藏、外达五明者住,自余各还。

yú shì de sì bǎi jiǔ shí jiǔ rén

这句话大意是:”于是得四百九十九人。

wáng yù yú běn guó kǔ qí shǔ shī

这句话大意是:王欲于本国,苦其暑湿。

yòu yù jiù wáng shè chéng dà jiā yè bō jié jí shí shì

这句话大意是:又欲就王舍城大迦叶波结集石室。

xié zūn zhě děng yì yuē bù kě

这句话大意是:胁尊者等议曰:“不可。

bǐ duō wài dào yì lùn jiū fēn chóu duì bù xiá hé gōng zuò lùn

这句话大意是:彼多外道,异论纠纷,酬对不暇,何功作论?

zhòng huì zhī xīn zhǔ yì cǐ guó

这句话大意是:众会之心,属意此国。

cǐ guó sì zhōu shān gù yào chā shǒu wèi tǔ dì gāo yú wù chǎn fēng shèng xián shèng zhī suǒ jí wǎng líng xiān zhī suǒ yóu zhǐ

这句话大意是:此国四周山固,药叉守卫,土地膏腴,物产丰盛,贤圣之所集往,灵仙之所游止。

zhòng yì sī zài qiān yuē yǔn xié

这句话大意是:”众议斯在,佥曰:“允谐。

qí wáng shì shí yǔ zhū luó hàn zì bǐ ér zhì jiàn lì qié lán jié jí sān zàng yù zuò pí pó shā lùn

这句话大意是:”其王是时与诸罗汉自彼而至,建立伽蓝,结集三藏,欲作《毗婆沙论》。

shì shí zūn zhě shì you hù wài nà yī

这句话大意是:是时尊者世友,户外纳衣。

zhū ā luó hàn wèi shì you yuē jié shǐ wèi chú zhèng yì guāi miù ěr yi yuǎn jì wù jū cǐ yě

现代白话:诸阿罗汉谓世友曰:“结使未除,诤议乖谬,你宜远迹,勿居此也。

shì you yuē zhū xián yú fǎ wú yí dài fú shī huà fāng jí dà yì yù zhì zhèng lùn

这句话大意是:”世友曰:“诸贤于法无疑,代佛施化,方集大义,欲制正论。

wǒ suī bù mǐn cū dá wēi yán sān zàng xuán wén wǔ míng zhì lǐ pō yì shěn yán de qí qù yǐ

现代白话:我虽不敏,粗达微言,三藏玄文、五明至理,颇亦沈研,得其趣了。

zhū luó hàn yuē yán bù kě yǐ ruò shì

现代白话:”诸罗汉曰:“言不能够若是。

rǔ yi bǐng jū jí zhèng wú xué yǐ ér huì cǐ shí wèi wǎn yě

现代白话:你宜屏居,疾证无学,已而会此,时未晚也。

shì you yuē wǒ gù wú xué qí yóu tì tuò zhì qiú fó guǒ bù qū xiǎo jìng

这句话大意是:”世友曰:“我顾无学,其犹涕唾,志求佛果,不趋小径。

zhì cǐ lǚ wán wèi zhuì yú de bì dāng zhèng dé wú xué shèng guǒ

这句话大意是:掷此缕丸,未坠于地,必当证得无学圣果。

shí zhū luó hàn zhòng hē zhī yuē zēng shàng màn rén sī zhī wèi yě

这句话大意是:”时诸罗汉重诃之曰:“增上慢人,斯之谓也。

wú xué guǒ zhě zhū fú suǒ zàn yi kě sù zhèng yǐ jué zhòng yí

这句话大意是:无学果者,诸佛所赞,宜可速证,以决众疑。

yú shì shì you jí zhì lǚ wán kōng zhōng zhū tiān jiē lǚ wán ér qǐng yuē fāng zhèng fó guǒ cì bǔ cí shì sān jiè tè zūn sì shēng yōu lài rú hé yú cǐ yù zhèng xiǎo guǒ

这句话大意是:”于是世友即掷缕丸,空中诸天接缕丸而请曰:“方证佛果,次补慈氏,三界特尊,四生攸赖,如何于此欲证小果?

shí zhū luó hàn jiàn shì shì yǐ xiè jiù tuī dé qǐng wéi shàng zuò fán yǒu yí yì xián qǔ jué yān

现代白话:”时诸罗汉见是事已,谢咎推德,请为上座,凡有疑义,咸取决呢。

shì wǔ bǎi shèng xián xiān zào shí wàn sòng

这句话大意是:是五百圣贤,先造十万颂。

wū bō dì shuò lùn jiù yuē yōu bō tí shě lùn é yě

这句话大意是:《邬波第铄论》,(旧曰《优波提舍论》,讹也)。

shì sù dá lǎn cáng

这句话大意是:释《素呾缆藏》。

jiù yuē xiū duō luó cáng é yě

这句话大意是:(旧曰《修多罗藏》,讹也。

cì zào shí wàn sòng pí nài yé pí pó shā lùn shì pí nài yé cáng

这句话大意是:)次造十万颂《毗奈耶毗婆沙论》,释《毗奈耶藏》。

jiù yuē pí nà yé cáng é yě

这句话大意是:(旧曰《毗那耶藏》,讹也)。

hòu zào shí wàn sòng ā pí dá mó pí pó shā lùn shì ā pí dá mó cáng

这句话大意是:后造十万颂《阿毗达磨毗婆沙论》,释《阿毗达磨藏》。

huò yuē ā pí tán cáng lüè yě

这句话大意是:或曰《阿毗昙藏》,略也。

fán sān shí wàn sòng jiǔ bǎi liù shí wàn yán bèi shì sān zàng xuán zhū qiān gǔ mò bù qióng qí zhī yè jiū qí qiǎn shēn dà yì zhòng míng wēi yán zài xiǎn guǎng xuān liú bù hòu jìn lài yān

现代白话:凡三十万颂,九百六十万言,备释三藏,悬诸千古,莫不穷其枝叶,究其浅深,大义重明,微言再显,广宣流布,后进赖呢。

jiā nì sè jiā wáng suì yǐ chì tóng wèi yè lòu xiě lùn wén shí hán jiān fēng jiàn sū dǔ bō cáng yú qí zhōng

这句话大意是:迦腻色迦王遂以赤铜为鍱,镂写论文,石函缄封,建窣堵波,藏于其中。

mìng yào chā shén zhōu wèi qí guó bù lìng yì xué chí cǐ lùn chū

这句话大意是:命药叉神周卫其国,不令异学持此论出。

yù qiú xí xué jiù zhōng shòu yè

这句话大意是:欲求习学,就中受业。

yú shì gōng jì chéng bì hái jūn běn dōu

这句话大意是:于是功既成毕,还军本都。

chū cǐ guó xī mén zhī wài dōng miàn ér guì fù yǐ cǐ guó zǒng shī sēng tú

这句话大意是:出此国西门之外,东面而跪,复以此国总施僧徒。

sì xuě shān xià wáng tǎo zuì gù shì

这句话大意是:四、雪山下王讨罪故事。

jiā nì sè jiā wáng jì sǐ zhī hòu qì lì duō zhǒng fù zì chēng wáng chì zhú sēng tú huǐ huài fó fǎ

这句话大意是:迦腻色迦王既死之后,讫利多种复自称王,斥逐僧徒,毁坏佛法。

dǔ huò luó guó xì mó dá luō wáng táng yán xuě shān xià

这句话大意是:睹货逻国呬摩呾罗王,(唐言雪山下。

qí xiān shì zhǒng yě

这句话大意是:)其先释种也。

yǐ rú lái niè pán zhī hòu dì liù bǎi nián guāng yǒu jiāng tǔ sì yīng wáng yè shù xīn fó dì liú qíng fǎ hǎi

这句话大意是:以如来涅槃之后第六百年,光有疆土,嗣膺王业,树心佛地,流情法海。

wén qì lì duō huǐ miè fó fǎ zhāo jí guó zhōng gǎn yǒng zhī shì de sān qiān rén zhà wèi shāng lǚ duō jī bǎo huò xié yǐn jūn qì lái rù cǐ guó

这句话大意是:闻讫利多毁灭佛法,招集国中敢勇之士,得三千人,诈为商旅,多赍宝货,挟隐军器,来入此国。

cǐ guó zhī jūn tè jiā lǐ bīn

这句话大意是:此国之君,特加礼宾。

shāng lǚ zhī zhōng yòu gēng xuǎn mù de wǔ bǎi rén měng liè duō móu gè xiù lì rèn jù chí zhòng bǎo gōng jī suǒ fèng chí yǐ xiàn shàng

这句话大意是:商旅之中,又更选募,得五百人,猛烈多谋,各袖利刃,俱持重宝,躬赍所奉,持以献上。

shí xuě shān xià wáng qù qí mào jí qí zuò qì lì duō wáng jīng shè wú cuò suì zhǎn qí shǒu

这句话大意是:时雪山下王去其帽,即其座,讫利多王惊慑无措,遂斩其首。

lìng qún xià yuē wǒ shì dǔ huò luó guó xuě shān xià wáng yě

这句话大意是:令群下曰:“我是睹货逻国雪山下王也。

nù cǐ jiàn zhǒng gōng xíng nüè zhèng gù yú jīn zhě zhū qí yǒu zuì

这句话大意是:怒此贱种公行虐政,故于今者诛其有罪。

fán bǎi zhòng shù fēi ěr zhī gū

现代白话:凡百众庶,非你之辜。

rán qí guó fǔ zǎi chén qiān yú yì yù

这句话大意是:”然其国辅宰臣,迁于异域。

jì píng cǐ guó zhào jí sēng tú shì jiàn qié lán ān dǔ rú gù

这句话大意是:既平此国,召集僧徒,式建伽蓝,安堵如故。

fù yú cǐ guó xī mén zhī wài dōng miàn ér guì chí shī zhòng sēng

这句话大意是:复于此国西门之外,东面而跪,持施众僧。

qí qì lì duō zhǒng lǚ yǐ sēng tú fù zōng miè sì shì jī qí yuàn jí è fó fǎ

这句话大意是:其讫利多种屡以僧徒复宗灭祀,世积其怨,嫉恶佛法。

suì yuè jì yuǎn fù zì chēng wáng

这句话大意是:岁月既远,复自称王。

gù jīn cǐ guó bù shèn chóng xìn wài dào tiān cí tè liú yì yān

现代白话:故今此国不甚崇信,外道天祠,特留意呢。

wǔ fó yá qié lán jí chuán shuō

这句话大意是:五、佛牙伽蓝及传说。

xīn chéng dōng nán shí yú lǐ gù chéng běi dà shān yáng yǒu sēng qié lán sēng tú sān bǎi yú rén

这句话大意是:新城东南十余里,故城北大山阳,有僧伽蓝,僧徒三百余人。

qí sū dǔ bō zhōng yǒu fó yá zhǎng kě cùn bàn qí sè huáng bái huò zhì zhāi rì shí fàng guāng míng

这句话大意是:其窣堵波中有佛牙,长可寸半,其色黄白,或至斋日,时放光明。

xī qì lì duō zhǒng zhī miè fó fǎ yě sēng tú jiě sàn gè suí lì jū

这句话大意是:昔讫利多种之灭佛法也,僧徒解散,各随利居。

yǒu yī shā mén yóu zhū yìn dù guān lǐ shèng jì shēn qí zhì chéng

这句话大意是:有一沙门,游诸印度,观礼圣迹,伸其至诚。

hòu wén běn guó píng dìng jí shì guī tú

这句话大意是:后闻本国平定,即事归途。

yù zhū qún xiàng héng xíng cǎo zé bēn chí zhèn hǒu

这句话大意是:遇诸群象横行草泽,奔驰震吼。

shā mén yǐ jiàn shēng shù yǐ bì

这句话大意是:沙门已见,升树以避。

shì shí qún xiàng xiāng qū bēn fù jìng xī chí shuǐ jìn zì shù gēn hù gòng pái jué shù suì diān pú

这句话大意是:是时群象相趋奔赴,竞吸池水,浸渍树根,互共排掘,树遂蹎仆。

jì dé shā mén fù zài ér xíng zhì dà lín zhōng yǒu bìng xiàng chuāng tòng ér wò yǐn cǐ sēng shǒu zhì suǒ kǔ chǔ nǎi kū zhú suǒ cì yě

这句话大意是:既得沙门,负载而行,至大林中,有病象疮痛而卧,引此僧手,至所苦处,乃枯竹所刺也。

shā mén yú shì bá zhú fu yào liè qí shang guǒ qí zú

这句话大意是:沙门于是拔竹傅药,裂其裳,裹其足。

bié yǒu dà xiàng chí jīn hán shòu yǔ bìng xiàng xiàng jì dé yǐ zhuǎn shòu shā mén shā mén kāi hán nǎi fó yá yě

这句话大意是:别有大象,持金函授与病象,象既得已,转授沙门,沙门开函,乃佛牙也。

zhū xiàng huán rào sēng chū wú yóu

这句话大意是:诸象环绕,僧出无由。

míng rì zhāi shí gè chí yì guǒ yǐ wéi zhōng zhuàn

这句话大意是:明日斋时,各持异果,以为中馔。

shí yǐ zài sēng chū lín shù bǎi lǐ wài fāng nǎi xià zhī gè guì bài ér qù

这句话大意是:食已,载僧出林,数百里外,方乃下之,各跪拜而去。

shā mén zhì guó xi jiè dù yī shǐ hé jì hu zhōng liú chuán jiāng fù mò

这句话大意是:沙门至国西界,渡一驶河,济乎中流,船将覆没。

tóng zhōu zhī rén hù xiāng wèi yuē jīn cǐ chuán fù huò shì shā mén

这句话大意是:同舟之人互相谓曰:“今此船覆,祸是沙门。

shā mén bì yǒu rú lái shè lì zhū lóng lì zhī

这句话大意是:沙门必有如来舍利,诸龙利之。

chuán zhǔ jiǎn yàn guǒ de fó yá

这句话大意是:”船主检验,果得佛牙。

shí shā mén jǔ fó yá fǔ wèi lóng yuē wú jīn jì rǔ bù jiǔ lái qǔ

现代白话:时沙门举佛牙俯谓龙曰:“我今寄你,不久来取。

suì bù dù hé huí chuán ér qù gù hé tàn yuē wú wú jìn shù lóng chù suǒ qī

现代白话:”遂不渡河,回船而去,顾河叹曰:“我无禁术,龙畜所欺!

zhòng wǎng yìn dù xué jìn lóng fǎ

这句话大意是:”重往印度,学禁龙法。

sān suì zhī hòu fù huán běn guó zhì hé zhī bīn fāng shè tán chǎng qí lóng yú shì pěng fó yá hán yǐ shòu shā mén

这句话大意是:三岁之后,复还本国,至河之滨,方设坛场,其龙于是捧佛牙函以授沙门。

shā mén chí guī yú cǐ qié lán ér xiū gòng yǎng

这句话大意是:沙门持归,于此伽蓝而修供养。

liù xiǎo qié lán jí zhòng xián lùn shī yí jì

这句话大意是:六、小伽蓝及众贤论师遗迹。

qié lán nán shí sì wǔ lǐ yǒu xiǎo qié lán zhōng yǒu guān zì zài pú sà lì xiàng

这句话大意是:伽蓝南十四五里,有小伽蓝,中有观自在菩萨立像。

qí yǒu duàn shí shì sǐ wéi qī yuàn jiàn pú sà zhě jí cóng xiàng zhōng chū miào sè shēn

这句话大意是:其有断食誓死为期愿见菩萨者,即从像中出妙色身。

xiǎo qié lán dōng nán sān shí yú lǐ zhì tài shān yǒu gù qié lán xíng zhì hóng zhuàng wú màn liáng shén jīn wéi yī yú qǐ xiǎo zhòng gé

这句话大意是:小伽蓝东南三十余里,至大山,有故伽蓝,形制宏壮,芜漫良甚,今唯一隅起小重阁。

sēng tú sān shí yú rén bìng xué dà chéng fǎ jiào

这句话大意是:僧徒三十余人,并学大乘法教。

xī sēng jiā bá zhì luō táng yán zhòng xián

这句话大意是:昔僧伽跋陁罗(唐言众贤。

lùn shī yú cǐ zhì shùn zhèng lǐ lùn

这句话大意是:)论师于此制《顺正理论》。

qié lán zuǒ yòu zhū sū dǔ bō dà ā luó hàn shè lì bìng zài

这句话大意是:伽蓝左右诸窣堵波,大阿罗汉舍利并在。

yě shòu shān yuán cǎi huā gōng yǎng suì shí wú tì rú chéng zhǐ mìng

这句话大意是:野兽、山猿采花供养,岁时无替,如承指命。

rán cǐ shān zhōng duō zhū líng jì huò shí bì héng fēn fēng liú mǎ jī

这句话大意是:然此山中多诸灵迹,或石壁横分,峰留马迹。

fán jué cǐ lèi qí zhuàng jué guǐ jiē shì luó hàn shā mí qún cóng yóu xì shǒu zhǐ mó huà chéng mǎ wǎng lái

这句话大意是:凡厥此类,其状谲诡,皆是罗汉、沙弥,群从游戏,手指摩画,乘马往来。

yí jì ruò sī nán yǐ xiáng shù

这句话大意是:遗迹若斯,难以详述。

qī suǒ jiàn dì luó lùn shī jí xiàng shí luó hàn yí jì

这句话大意是:七、索建地罗论师及象食罗汉遗迹。

fó yá qié lán dōng shí yú lǐ běi shān yá jiān yǒu xiǎo qié lán shì xī suǒ jiàn dì luó dà lùn shī yú cǐ zuò zhòng shì fēn pí pó shā lùn

这句话大意是:佛牙伽蓝东十余里,北山崖间有小伽蓝,是昔索建地罗大论师于此作《众事分毗婆沙论》。

xiǎo qié lán zhōng yǒu shí sū dǔ bō gāo wǔ shí yú chǐ shì ā luó hàn yí shēn shè lì yě

这句话大意是:小伽蓝中有石窣堵波,高五十余尺,是阿罗汉遗身舍利也。

xiān yǒu luó hàn xíng liàng wěi dà fán suǒ yǐn shí yǔ xiàng tóng děng

这句话大意是:先有罗汉,形量伟大,凡所饮食,与象同等。

shí rén jī yuē tú zhī bǎo shí ān shi shì fēi

这句话大意是:时人讥曰:“徒知饱食,安识是非?

luó hàn jiāng rù jì miè yě gào zhū rén yuē wú jīn bù jiǔ dāng qǔ wú yú yù shuō zì shēn suǒ zhèng miào fǎ

现代白话:”罗汉将入寂灭也,告诸人曰:“我今不久当取无余,欲说自身所证妙法。

zhòng rén wén zhī xiāng gèng jī xiào xián lái jí huì gòng guān dé shī

这句话大意是:”众人闻知,相更讥笑,咸来集会,共观得失。

shí ā luó hàn gào zhū rén yuē wú jīn wèi rǔ shuō běn yīn yuán

现代白话:时阿罗汉告诸人曰:“我今为你说本因缘。

cǐ shēn zhī qián bào shòu xiàng shēn zài dōng yìn dù jū wáng nèi jiù

这句话大意是:此身之前,报受象身,在东印度,居王内厩。

shì shí cǐ guó yǒu yī shā mén yuǎn yóu yìn dù xún fǎng shèng jiào zhū jīng diǎn lùn

这句话大意是:是时此国有一沙门,远游印度,寻访圣教诸经典论。

shí wáng chí wǒ shī yǔ shā mén zǎi fù fó jīng ér zhì yú cǐ

这句话大意是:时王持我施与沙门,载负佛经,而至于此。

shì hòu bù jiǔ xún jí mìng zhōng

这句话大意是:是后不久,寻即命终。

chéng qí zài jīng fú lì suǒ zhì suì de wéi rén fù zhōng yú qìng zǎo fú rǎn yī qín qiú chū lí bù huáng níng jū de liù shén tōng duàn sān jiè yù

这句话大意是:乘其载经福力所致,遂得为人,复钟余庆,早服染衣,勤求出离,不遑宁居,得六神通,断三界欲。

rán qí suǒ shí yú xí shàng rán měi zì jié shēn sān fēn shí yī

这句话大意是:然其所食,余习尚然,每自节身,三分食一。

suī yǒu cǐ shuō rén yóu wèi xìn

这句话大意是:”虽有此说,人犹未信。

jí shēng xū kōng rù huǒ guāng dìng shēn chū yān yàn ér rù jì miè

这句话大意是:即升虚空,入火光定,身出烟焰,而入寂灭。

yú hái zhuì xià qǐ sū dǔ bō

这句话大意是:余骸坠下,起窣堵波。

bā yuán mǎn yǔ jué qǔ lùn shī yí jì

这句话大意是:八、圆满与觉取论师遗迹。

wáng chéng xī běi xíng èr bǎi yú lǐ zhì shāng lín qié lán bù là ná táng yán yuán mǎn

这句话大意是:王城西北行二百余里,至商林伽蓝,布剌拿(唐言圆满。

lùn shī yú cǐ zuò shì pí pó shā lùn

这句话大意是:)论师于此作《释毗婆沙论》。

chéng xi xíng bǎi sì wǔ shí lǐ dà hé běi jiē shān nán zhì dà zhòng bù qié lán sēng tú bǎi yú rén

这句话大意是:城西行百四五十里,大河北接山南,至大众部伽蓝,僧徒百余人。

fó dì luō táng yán jué qǔ

这句话大意是:佛地罗(唐言觉取。

lùn shī yú cǐ zuò dà zhòng bù jí zhēn lùn

这句话大意是:)论师于此作《大众部集真论》。

cóng cǐ xī nán yú shān shè xiǎn xíng qī bǎi yú lǐ zhì bàn nú nú gù fǎn

这句话大意是:从此西南,逾山涉险,行七百余里,至半笯(奴故反。

cuō guó

这句话大意是:)蹉国。

běi yìn dù jìng

这句话大意是:(北印度境。

bàn nú jiē guó

这句话大意是:○半笯嗟国。

bàn nú jiē guó zhōu èr qiān yú lǐ shān chuān duō chóu lǒng xiá

这句话大意是:半笯嗟国周二千余里,山川多,畴陇狭。

gǔ jià shí bō huā guǒ fán mào duō gān zhè wú pú táo

这句话大意是:谷稼时播,花果繁茂,多甘蔗,无蒲萄。

ān méi luō guǒ wū dàn bá luō mào zhē děng guǒ jiā zhí chéng lín zhēn qí wèi yě

这句话大意是:庵没罗果、乌淡跋罗、茂遮等果,家植成林,珍其味也。

qì xù wēn shǔ fēng sú yǒng liè

这句话大意是:气序温暑,风俗勇烈。

cháng fú suǒ zhì duō yī dié bù

这句话大意是:裳服所制,多衣氎布。

rén xìng zhì zhí chún xìn sān bǎo

这句话大意是:人性质直,淳信三宝。

qié lán wǔ suǒ bìng duō huāng pǐ

这句话大意是:伽蓝五所,并多荒圮。

wú dà jūn zhǎng yì shǔ jiā shī mí luó guó

这句话大意是:无大君长,役属迦湿弥罗国。

chéng běi qié lán shǎo yǒu sēng tú qié lán běi yǒu shí sū dǔ bō shí duō líng yì

这句话大意是:城北伽蓝少有僧徒,伽蓝北有石窣堵波,寔多灵异。

cóng cǐ dōng nán xíng sì bǎi yú lǐ zhì hé luó dū bǔ luō guó

这句话大意是:从此东南行四百余里,至曷逻阇补罗国。

běi yìn dù jìng

这句话大意是:(北印度境。

hé luó dū bǔ luō guó

这句话大意是:○曷逻阇补罗国。

hé luó dū bǔ luō guó zhōu sì qiān yú lǐ guó dà dū chéng zhōu shí yú lǐ

这句话大意是:曷逻阇补罗国周四千余里,国大都城周十余里。

jí xiǎn gù duō shān fù chuān yuán ài xiá dì lì bù fēng

这句话大意是:极险固,多山阜,川原隘狭,地利不丰。

tǔ yí qì xù tóng bàn nú jiē guó

这句话大意是:土宜气序,同半笯嗟国。

fēng sú měng liè rén xìng xiāo yǒng

这句话大意是:风俗猛烈,人性骁勇。

guó wú jūn zhǎng yì shǔ jiā shī mí luó guó

这句话大意是:国无君长,役属迦湿弥罗国。

qié lán shí suǒ sēng tú guǎ shǎo

这句话大意是:伽蓝十所,僧徒寡少。

tiān cí yī suǒ wài dào shén duō

这句话大意是:天祠一所,外道甚多。

zì làn bō guó zhì yú cǐ tǔ xíng mào cū bì qíng xìng guǎng bào yǔ yán yōng bǐ lǐ yì qīng bó fēi yìn dù zhī zhèng jìng nǎi biān yì zhī qǔ sú

这句话大意是:自滥波国至于此土,形貌粗弊,情性犷暴,语言庸鄙,礼义轻薄,非印度之正境,乃边裔之曲俗。

cóng cǐ dōng nán xià shān dù shuǐ xíng qī bǎi yú lǐ zhì zhé jiā guó

这句话大意是:从此东南,下山渡水,行七百余里,至磔迦国。

běi yìn dù jìng

这句话大意是:(北印度境。

✦ You read 卷三 八国

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.