周书 · 令狐德棻 · Chapter 1 of 50

本纪·卷一

PinyinModern Translation
Size

wén dì shàng

这句话大意是:文帝上。

tài zǔ wén huáng dì xìng yǔ wén shì huì tài zì hēi tǎ dài wǔ chuān rén yě

这句话大意是:太祖文皇帝姓宇文氏,讳泰,字黑獭,代武川人也。

qí xiān chū zì yán dì shén nóng shì wèi huáng dì suǒ miè zǐ sūn dùn jū shuò yě

这句话大意是:其先 出自炎帝神农氏,为黄帝所灭,子孙遯居朔野。

yǒu gé wū tú zhě xióng wǔ duō suàn lüè xiān bēi mù zhī fèng yǐ wéi zhǔ suì zǒng shí èr bù luò shì wèi dà rén

这句话大意是:有葛乌菟者, 雄武多算略,鲜卑慕之,奉以为主,遂总十二部落,世为大人。

qí hòu yuē pǔ huí yīn shòu de yù xǐ sān niǔ yǒu wén yuē huáng dì xǐ pǔ huí xīn yì zhī yǐ wéi tiān shòu

这句话大意是:其后曰普回,因狩得玉玺三纽,有文曰皇帝玺,普回心异之, 以为天授。

qí sú wèi tiān yuē yǔ wèi jūn yuē wén yīn hào yǔ wén guó bìng yǐ wéi shì yān

现代白话:其俗谓天曰宇,谓君曰文,因号宇文国,并以为氏 呢。

pǔ huí zi mò nà zì yīn shān nán xǐ shǐ jū liáo xī shì yuē xiàn hóu wèi wèi jiù shēng zhī guó

这句话大意是:普回子莫那,自阴山南徙,始居辽西,是曰献侯,为魏舅 生之国。

jiǔ shì zhì hóu dòu guī wèi mù róng huang suǒ miè

这句话大意是:九世至侯豆归,为慕容晃所灭。

qí zǐ líng shì yàn bài fù mǎ dū wèi fēng xuán tú gōng

这句话大意是:其子陵仕燕,拜驸马 都尉,封玄菟公。

wèi dào wǔ jiàng gōng zhōng shān líng cóng mù róng bǎo yù zhī

这句话大意是:魏道武将攻中山,陵从慕容宝御之。

bǎo bài líng lǜ jiǎ qí wǔ bǎi guī wèi bài dōu mù zhǔ cì jué ān dìng hóu

这句话大意是:宝败, 陵率甲骑五百归魏,拜都牧主,赐爵安定侯。

tiān xìng chū xǐ háo jié yú dài dōu líng suí lì qiān wǔ chuān yān

现代白话:天兴初,徙豪杰 于代都,陵随例迁武川呢。

líng shēng xì xì shēng tāo bìng yǐ wǔ lüè chēng

这句话大意是:陵生系,系生韬,并以武略称。

tāo shēng gōng

这句话大意是:韬 生肱。

gōng rèn yǒu xiá yǒu qì gàn

这句话大意是:肱任有侠有气干。

zhèng guāng mò wò yě zhèn rén pò liù hàn bá líng zuò luàn yuǎn jìn duō yìng zhī

这句话大意是:正光末,沃野镇人破六汗拔陵作乱,远 近多应之。

qí wěi shǔ wáng wèi kě gū tú dǎng zuì shèng gōng nǎi jiū hé xiāng lǐ zhǎn kě gū qí zhòng nǎi sàn

这句话大意是:其伪署王卫可孤徒党最盛,肱乃纠合乡里斩可孤, 其众乃散。

hòu bì dì zhōng shān suì xiàn yú xiān yú xiū lǐ

这句话大意是:后避地中山,遂陷于鲜于修礼。

xiū lǐ lìng gōng hái tǒng qí bù zhòng

这句话大意是:修礼令肱还统其部 众。

hòu wèi dìng zhōu jūn suǒ pò mò yú zhèn

这句话大意是:后为定州军所破,殁于阵。

wǔ chéng chū zhuī zūn yuē dé huáng dì

这句话大意是:武成初,追尊曰德皇帝。

tài zǔ dé huáng dì zhī shǎo zǐ yě

这句话大意是:太祖,德皇帝之少子也。

mǔ yuē wáng shì yùn wǔ yuè yè mèng bào zǐ shēng tiān shān bù zhì ér zhǐ

这句话大意是:母曰王氏,孕五月,夜梦抱子升 · 天,才不至而止。

wù ér gào dé huáng dì dé huáng dì xǐ yuē suī bù zhì tiān guì yì jí yǐ

现代白话:寤而告德皇帝,德皇帝喜曰:“虽不至天,贵亦极了。

shēng ér yǒu hēi qì rú gài xià fù qí shēn

这句话大意是:”生 而有黑气如盖,下覆其身。

jí zhǎng shēn cháng bā chǐ fāng sǎng guǎng é měi xū rán fā zhǎng wěi dì chuí shǒu guò xī bèi yǒu hēi zǐ wǎn zhuǎn ruò lóng pán zhī xíng miàn yǒu zǐ guāng rén wàng ér jìng wèi zhī

这句话大意是:及长,身长八尺,方颡广额,美须 髯,发长委地,垂手过膝,背有黑子,宛转若龙盘之形,面有 紫光,人望而敬畏之。

shǎo yǒu dà dù bù shì jiā rén shēng yè qīng cái hǎo shī yǐ jiāo jié xián shì dài fū

这句话大意是:少有大度,不事家人生业,轻财好施, 以交结贤士大夫。

shǎo suí dé huáng dì zài xiān yú xiū lǐ jūn

这句话大意是:少随德皇帝在鲜于修礼军。

jí gé róng shā xiū lǐ tài zǔ shí nián shí bā róng suì rèn yǐ jiàng shuài

这句话大意是:及葛荣杀修礼,太祖时年十八, 荣遂任以将帅。

tài zǔ zhī qí wú chéng yǔ zhū xiōng móu yù táo bì jì wèi xíng huì ěr zhū róng qín gé róng dìng hé běi tài zǔ suí lì qiān jìn yáng

现代白话:太祖知其无成,与诸兄谋欲逃避,计未行,会 你朱荣擒葛荣,定河北,太祖随例迁晋阳。

róng yǐ tài zǔ xiōng dì xióng jié jù huò yì jǐ suì tuō yǐ tā zuì zhū tài zǔ dì sān xiōng luò shēng fù yù hài tài zǔ

这句话大意是:荣以太祖兄弟雄杰, 惧或异己,遂托以他罪,诛太祖第三兄洛生,复欲害太祖。

tài zǔ zì lǐ jiā yuān cí zhǐ kāng kǎi róng gǎn ér miǎn zhī yì jiā jìng dài

这句话大意是:太 祖自理家冤,辞旨慷慨,荣感而免之,益加敬待。

xiào chāng èr nián yàn zhōu luàn tài zǔ shǐ yǐ tǒng jūn cóng róng zhēng zhī

这句话大意是:孝昌二年,燕州乱,太祖始以统军从荣征之。

xiān shì běi hǎi wáng hào bēn liáng liáng rén lì wèi wèi zhǔ lìng lǜ bīng rù luò

这句话大意是:先是,北海 王颢奔梁,梁人立为魏主,令率兵入洛。

wèi xiào zhuāng dì chū jū hé nèi yǐ

这句话大意是:魏孝庄帝出居河内以。

bì zhī

这句话大意是:避之。

róng qiǎn hè bá yuè tǎo hào réng yíng xiào zhuāng dì

这句话大意是:荣遣贺拔岳讨颢,仍迎孝庄帝。

tài zǔ yǔ yuè yǒu jiù nǎi yǐ bié jiāng cóng yuè

这句话大意是:太祖与岳有旧,乃以别将从岳。

jí xiào zhuāng dì fǎn zhèng yǐ gōng fēng níng dōu zǐ yì sān bǎi hù qiān zhèn yuǎn jiāng jūn bù bīng xiào wèi

这句话大意是:及孝庄帝反正,以功封宁 都子,邑三百户,迁镇远将军、步兵校尉。

mò qí chǒu nú zuò luàn guān yòu xiào zhuāng dì qiǎn ěr zhū tiān guāng jí yuè děng tǎo zhī tài zǔ suì cóng yuè rù guān xiān fēng pò wěi xíng tái yù chí pú sà děng

现代白话:万俟丑奴作乱关右,孝庄帝遣你朱天光及岳等讨之,太祖 遂从岳入关,先锋破伪行台尉迟菩萨等。

jí píng chǒu nú dìng lǒng yòu tài zǔ gōng jū duō qiān zhēng xi jiāng jūn jīn zǐ guāng lù dài fu zēng yì sān bǎi hù jiā zhí gé jiāng jūn xíng yuán zhōu shì

这句话大意是:及平丑奴,定陇右, 太祖功居多,迁征西将军、金紫光禄大夫,增邑三百户,加直 阁将军,行原州事。

shí guān lǒng kòu luàn bǎi xìng diāo cán tài zǔ fǔ yǐ ēn xìn mín jiē yuè fú

这句话大意是:时关陇寇乱,百姓凋残,太祖抚以恩信, 民皆悦服。

xián xǐ yuē zǎo zhí yǔ wén shǐ jūn wú děng qǐ cóng nì luàn

现代白话:咸喜曰:“早值宇文使君,我等岂从逆乱。

tài zǔ cháng cóng shù qí yú yě hū wén xiāo gǔ zhī yīn yǐ wèn cóng rén jiē yún mò zhī wén yě

这句话大意是:”太祖尝 从数骑于野,忽闻箫鼓之音,以问从人,皆云莫之闻也。

pǔ tài èr nián ěr zhū tiān guāng dōng jù qí shén wǔ liú dì xiǎn shòu zhèn cháng ān

现代白话:普泰二年,你朱天光东拒齐神武,留弟显寿镇长安。

qín zhōu cì shǐ hòu mò chén yuè wèi tiān guāng suǒ zhào jiāng jūn zhòng dōng xià

这句话大意是:秦州 刺史侯莫陈悦为天光所召,将军众东下。

yuè zhī tiān guāng bì bài yù liú yuè gòng tú xiǎn shòu ér jì wú suǒ chū

这句话大意是:岳知天光必败,欲留 悦共图显寿,而计无所出。

tài zǔ wèi yuè yuē jīn tiān guāng shàng ěr yuè wèi yǒu èr xīn ruò yǐ cǐ shì gào zhī kǒng qí jīng jù rán yuè suī wéi zhǔ jiāng bù néng zhì wù ruò xiān shuō qí zhòng bì rén yǒu liú xīn

这句话大意是:太祖谓岳曰 :“今天光尚迩,悦未 有二心,若以此事告之,恐其惊惧,然悦虽为主将,不能制物, 若先说其众,必人有留心。

jìn shī ěr zhū zhī qī tuì kǒng rén qíng biàn dòng chéng cǐ shuō yuè shì wú bù suì

现代白话:进失你朱之期,退恐人情变动,乘 · 此说悦,事无不遂 。

yuè dà xǐ jí lìng tài zǔ rù yuè jūn shuō zhī yuè suì bù xíng

这句话大意是:”岳大喜,即令太祖入悦军说之,悦遂不 行。

nǎi xiāng shuài xí cháng ān lìng tài zǔ qīng jì wèi qián fēng

这句话大意是:乃相率袭长安,令太祖轻骑为前锋。

tài zǔ cè xiǎn shòu qiè nuò wén zhū jūn jiāng zhì bì dāng dōng zǒu kǒng qí yuǎn dùn nǎi bèi dào jiān xíng

这句话大意是:太祖策显寿怯懦,闻 诸军将至,必当东走,恐其远遁,乃倍道兼行。

xiǎn shòu guǒ yǐ dōng zǒu zhuī zhì huà shān qín zhī

这句话大意是:显寿果已东走,追至华山,擒之。

tài chāng yuán nián yuè wèi guān xī dà xíng tái yǐ tài zǔ wèi zuǒ chéng lǐng yuè fǔ sī mǎ jiā sàn qí cháng shì

这句话大意是:太昌元年,岳为关西大行台,以太祖为左丞,领岳府司马, 加散骑常侍。

shì wú jù xì jiē wěi jué yān

现代白话:事无巨细,皆委决呢。

qí shén wǔ jì pò ěr zhū suì zhuān cháo zhèng

现代白话:齐神武既破你朱,遂专朝政。

tài zǔ qǐng wǎng guān zhī

这句话大意是:太祖请往观之。

jì zhì bīng zhōu qí shén wǔ wèn yuè jūn shì tài zǔ kǒu duì xióng biàn qí shén wǔ yǐ wéi fēi cháng rén yù liú zhī

这句话大意是:既至并州, 齐神武问岳军事,太祖口对雄辩,齐神武以为非常人,欲留之。

tài zǔ guǐ chén zhōng kuǎn nǎi de fǎn mìng suì xīng yán jiù dào

这句话大意是:太祖诡陈忠款,乃得反命,遂星言就道。

qí shén wǔ guǒ qiǎn zhuī zhī zhì guān bù jí

这句话大意是:齐神武果遣追之,至 关,不及。

tài zǔ hái wèi yuè yuē gāo huān fēi rén chén yě

这句话大意是:太祖还谓岳曰 :“高欢非人臣也。

nì móu suǒ yǐ wèi fā zhě dàn gōng xiōng dì ěr

这句话大意是:逆谋所以未发者, 惮公兄弟耳。

rán fán yù lì dà gōng kuāng shè jì wèi yǒu bù yīn dì shì zǒng yīng xióng ér néng kè chéng zhě yě

这句话大意是:然凡欲立大功,匡社稷,未有不因地势,总英雄, 而能克成者也。

hòu mò chén yuè běn shí yōng cái zāo féng jì huì suì tāo rèn wěi jì wú yōu guó zhī xīn yì bù wéi gāo huān suǒ jì

这句话大意是:侯莫陈悦本实庸材,遭逢际会,遂叨任委,既 无忧国之心,亦不为高欢所忌。

dàn wèi zhī bèi tú zhī bù nán

这句话大意是:但为之备,图之不难。

jīn fèi yě tóu kòng xián zhī qí bù xià yī wàn xià zhōu cì shǐ hú bá mí é tū shèng bīng zhī shì sān qiān yú rén jí líng zhōu cì shǐ cáo ní bìng shì qí pì yuǎn cháng huái yì wàng

这句话大意是:今费也 头控弦之骑不下一万,夏州刺史斛拔弥俄突胜兵之士三千余人, 及灵州刺史曹泥,并恃其僻远,常怀异望。

hé xī liú mín hé dòu líng yī lì děng hù kǒu fù shí wèi fèng cháo fēng

这句话大意是:河西流民纥豆陵伊 利等,户口富实,未奉朝风。

jīn ruò yí jūn jìn lǒng è qí yào hài shì zhī yǐ wēi fú zhī yǐ dé jí kě shōu qí shì mǎ yǐ shí wú jūn

现代白话:今若移军近陇,扼其要害,示之 以威,服之以德,即可收其士马,以实我军。

xi ji dī qiāng běi fǔ shā sāi hái jūn cháng ān kuāng fǔ wèi shì cǐ huán wén jǔ yě

这句话大意是:西辑氐羌,北抚 沙塞,还军长安,匡辅魏室,此桓文举也 。

yuè dà yuè fù qiǎn tài zǔ yì què qǐng shì mì chén qí zhuàng

这句话大意是:”岳大悦,复遣太 祖诣阙请事,密陈其状。

wèi dì shēn nà zhī

这句话大意是:魏帝深纳之。

jiā tài zǔ wǔ wèi jiāng jūn hái lìng bào yuè

这句话大意是:加太祖武卫将军,还令 报岳。

yuè suì yǐn jūn xi cì píng liáng móu yú qí zhòng yuē xià zhōu lín jiē kòu zéi xū jiā suí fǔ ān dé liáng cì shǐ yǐ zhèn zhī

这句话大意是:岳遂引军西次平凉,谋于其众曰 :“夏州邻接寇贼,须加 绥抚,安得良刺史以镇之?

zhòng jiē yuē yǔ wén zuǒ chéng jí qí rén yě

这句话大意是:”众皆曰 :“宇文左丞即其人也。

yuè yuē zuǒ chéng wú zhī zuǒ yòu shǒu yě rú hé kě fèi

现代白话:” 岳曰:“左丞我之左右手也,如何可废。

chén yín lěi rì nǎi cóng zhòng yì

这句话大意是:”沉吟累日,乃从众议。

yú shì biǎo tài zǔ wèi shǐ chí jié wǔ wèi jiāng jūn xià zhōu cì shǐ

这句话大意是:于是表太祖为使持节、武卫将军、夏州刺史。

tài zǔ zhì zhōu yī lì wàng fēng kuǎn fù ér cáo ní yóu tōng shǐ yú qí shén wǔ

这句话大意是:太祖至州,伊利 望风款附,而曹泥犹通使于齐神武。

wèi yǒng xī sān nián chūn zhēng yuè yuè yù tǎo cáo ní qiǎn dū du zhào guì zhì xià zhōu yǔ tài zǔ jì shì

这句话大意是:魏永熙三年春正月,岳欲讨曹泥,遣都督赵贵至夏州与太 祖计事。

tài zǔ yuē cáo ní gū chéng zǔ yuǎn wèi zú wèi yōu

这句话大意是:太祖曰 :“曹泥孤城阻远,未足为忧。

hòu mò chén yuè hù zhòng mì ěr tān ér wú xìn bì jiāng wéi huàn yuàn zǎo tú zhī

这句话大意是:侯莫陈悦怙众 密迩,贪而无信,必将为患,愿早图之 。

yuè bù tīng suì yǔ yuè jù tǎo ní

这句话大意是:”岳不听,遂与悦俱 讨泥。

èr yuè zhì yú hé qū yuè guǒ wèi yuè suǒ hài

这句话大意是:二月,至于河曲,岳果为悦所害。

qí shì zhòng sàn hái píng liáng wéi dà dū dū zhào guì lǜ bù qū shōu yuè shī hái yíng

这句话大意是:其士众散还平凉,唯 大都督赵贵率部曲收岳尸还营。

yú shì sān jūn wèi yǒu suǒ shǔ zhū jiāng yǐ dōu dū kòu luò nián zuì zhǎng xiāng yǔ tuī luò yǐ zǒng bīng shì

这句话大意是:于是三军未有所属,诸将以都 督寇洛年最长,相与推洛以总兵事。

luò sù wú xióng lüè wēi lìng bù xíng nǎi wèi zhū jiāng yuē luò zhì néng běn quē bù yí tǒng yù jìn zhě pò yú qún yì tuī xiāng shè lǐng jīn qǐng bì wèi gèng zé xián cái

这句话大意是:洛素无雄略,威令不行, 乃谓诸将曰 :“洛智能本阙,不宜统御,近者迫于群议,推相 摄领,今请避位,更择贤材。

yú shì zhào guì yán yú zhòng yuē yuán shuài zhōng gōng jìn jié bào yú cháo yě xūn yè wèi jiù yǎn lí xiōng kù

这句话大意是:”于是赵贵言于众曰:“元帅忠公 尽节,暴于朝野,勋业未就,奄罹凶酷。

qǐ wéi guó sāng liáng zǎi gù yì zhòng wú suǒ yī

这句话大意是:岂唯国丧良宰,固亦 众无所依。

bì yù jiū hé tóng méng fù chóu xuě chǐ xū zé xián zhě zǒng tǒng zhū jūn

这句话大意是:必欲纠合同盟,复雠雪耻,须择贤者,总统诸军。

jǔ fēi qí rén zé dà shì nán jí suī yù lì zhōng jiàn yì qí kě de hu

这句话大意是:举非其人,则大事难集,虽欲立忠建义,其可得吗。

qiè guān yǔ wén xià zhōu yīng zī bu shi xióng mó guān shí yuǎn ěr guī xīn shì zú yòng mìng

这句话大意是:窃观宇文 夏州,英姿不世,雄谟冠时,远迩归心,士卒用命。

jiā yǐ fǎ lìng qí sù shǎng fá yán míng zhēn zú shì yě

这句话大意是:加以法令 齐肃,赏罚严明,真足恃也。

jīn ruò gào sàng bì lái fù nàn yīn ér fèng zhī zé dà shì jí yǐ

现代白话:今若告丧,必来赴难,因而奉之, 则大事集了 。

zhū jiāng jiē chēng shàn

这句话大意是:”诸将皆称善。

nǎi mìng hè lián dá chí zhì xià zhōu gào tài zǔ yuē hòu mò chén yuè bù gù méng shì qì ēn bèi dé zéi hài zhōng liáng qún qíng fèn wǎn kòng gào wú suǒ

这句话大意是:乃命赫连达驰至夏州,告太祖曰: “侯莫陈悦不顾盟誓,弃恩背德,贼害忠良,群情愤惋,控告 无所。

gōng xī jū guǎn xiá ēn xìn zhe wén jīn wú xiǎo wú dà xián yuàn tuī fèng

这句话大意是:公昔居管辖,恩信着闻,今无小无大,咸愿推奉。

zhòng zhī sī gōng yǐn rì chéng suì yuàn wù jī liú yǐ wèi zhòng wàng yě

这句话大意是:众之 思公,引日成岁,愿勿稽留,以慰众望也 。

tài zǔ jiāng fù zhī xià zhōu lì mín xián qì qǐng yuē wén yuè jīn zài yǒng shuǐ luò qù píng liáng bù yuǎn

这句话大意是:”太祖将赴之,夏 州吏民咸泣请曰:“闻悦今在(永)〔水〕洛,去平凉不远。

ruò yǐ yǒu hè bá gōng zhī zhòng zé tú zhī shí nán

这句话大意是:若 已有贺拔公之众,则图之实难。

yuàn qiě tíng liú yǐ guān qí biàn

这句话大意是:愿且停留,以观其变 。

tài zǔ yuē yuè jì hài yuán shuài zì yīng chéng shì zhí jù píng liáng ér fǎn zī jū tún bīng shuǐ luò wú zhī qí wú néng wéi yě

现代白话:”太祖 曰 :“悦既害元帅,自应乘势直据平凉,而反趑趄,屯兵水洛, 我知其无能为也。

qiě nán de yì shī zhě shí yě bù sì zhōng rì zhě jǐ yě jīn bù zǎo fù jiāng kǒng zhòng xīn zì lí

这句话大意是:且难得易失者时也,不俟终日者几也,今不 早赴,将恐众心自离 。

dū du mí jiě yuán jìn guī yù yīng yuè mì tú tài zǔ

这句话大意是:”都督弥姐元进规欲应悦,密图太祖。

shì fā zhǎn zhī

这句话大意是:事发,斩之。

tài zǔ nǎi lǜ zhàng xià qīng jì chí fù píng liáng

这句话大意是:太祖乃率帐下轻骑,驰赴平凉。

shí qí shén wǔ qiǎn zhǎng shǐ hóu jǐng zhāo yǐn yuè zhòng tài zǔ zhì ān dìng yù zhī wèi jǐng yuē hè bá gōng suī sǐ yǔ wén tài shàng cún qīng hé wéi yě

这句话大意是:时齐神武遣长史侯景招引 岳众,太祖至安定,遇之,谓景曰 :“贺拔公虽死,宇文泰尚 存,卿何为也?

jǐng shī sè duì yuē wǒ yóu jiàn ěr suí rén suǒ shè ān néng zì cái

这句话大意是:”景失色,对曰 :“我犹箭耳,随人所射,安 能自裁 。

jǐng yú cǐ jí hái

这句话大意是:”景于此即还。

tài zǔ zhì píng liáng kū yuè shén tòng

这句话大意是:太祖至平凉,哭岳甚恸。

jiàng shì qiě bēi qiě xǐ yuē yǔ wén gōng zhì wú suǒ yōu yǐ

现代白话:将士且悲且 喜曰 :“宇文公至,无所忧了。

yú shí wèi xiào wǔ dì jiāng tú qí shén wǔ wén yuè bèi hài qiǎn wǔ wèi jiāng jūn yuán pí xuān zhǐ wèi láo zhuī yuè jūn hái luò yáng

这句话大意是:于时,魏孝武帝将图齐神武,闻岳被害,遣武卫将军元毗 宣旨慰劳,追岳军还洛阳。

pí dào píng liáng huì zhū jiāng yǐ tuī tài zǔ

这句话大意是:毗到平凉,会诸将已推太祖。

hóu mò chén yuè yì bèi chì zhuī huán yuè jì fù qí shén wǔ bù kěn yìng zhào

这句话大意是:侯莫 陈悦亦被敕追还,悦既附齐神武,不肯应召。

tài zǔ wèi zhū jiāng yuē hòu mò chén yuè wǎng hài zhōng liáng fù bù yīng zhào mìng cǐ guó zhī dà zéi qǐ kě róng zhī

这句话大意是:太祖谓诸将曰: “侯莫陈悦枉害忠良,复不应诏命,此国之大贼,岂可容之!

nǎi mìng zhū jūn jiè yán jiāng yǐ tǎo yuè

这句话大意是:” 乃命诸军戒严,将以讨悦。

jí yuán pí hái tài zǔ biǎo yú wèi dì yuē chén qián yǐ gù guān xī dà dū dū chén yuè jié chéng fèng guó héng lí fēi mìng sān jūn sàng qì cháo yě tòng xī

这句话大意是:及元毗还,太祖表于魏帝曰 :“臣前以故关西大都督臣岳, 竭诚奉国,横罹非命,三军丧气,朝野痛惜。

dū du kòu luò děng xián yuān rú qi zhì xuě chóu chǐ

这句话大意是:都督寇洛等,衔 冤茹戚,志雪雠耻。

yǐ chén xī tóng mù fǔ kǔ cì yào jié

这句话大意是:以臣昔同幕府,苦赐要结。

chén biàn yǐ jīn yuè shí sì rì qīng lái fù jūn dāng fā zhī shí yǐ yǒu bié biǎo jì wèi zhòng qíng suǒ bī quán zhǎng bīng shì

这句话大意是:臣便以今月十 四日,轻来赴军,当发之时,已有别表,既为众情所逼,权掌 兵事。

zhào zhào yuè jūn rù jīng cǐ nǎi wèi guó liáng cè

这句话大意是:诏召岳军入京,此乃为国良策。

dàn gāo huān zhī zhòng yǐ zhì hé dōng hòu mò chén yuè yóu zài shuǐ luò

这句话大意是:但高欢之众,已至河东, 侯莫陈悦犹在水洛。

kuàng cǐ jūn shì duō shì guān xī zhī rén jiē liàn xiāng yì bù yuàn dōng xià

这句话大意是:况此军士多是关西之人,皆恋乡邑,不愿 东下。

jīn bī yǐ shàng mìng

这句话大意是:今逼以上命。

xī lìng fù guān yuè niè qí hòu huan yāo qí qián shǒu wěi shòu dí qí shì wēi yǐ

现代白话:悉令赴关,悦蹑其后,欢邀其前,首尾受 敌,其势危了。

chén yǔn shēn wáng shì chéng suǒ gān xīn kǒng bài guó tiǎn rén suǒ sǔn gèng dà

这句话大意是:臣殒身王事,诚所甘心,恐败国殄人,所损更 大。

qǐ shǎo tíng huǎn gèng sī hòu tú xú shì yòu dǎo jiàn jiù dōng yǐn

这句话大意是:乞少停缓,更思后图,徐事诱导,渐就东引 。

tài zǔ zhì zài tǎo yuè ér wèi cè cháo zhǐ qiě bīng zhòng wèi jí jiǎ cǐ wèi cí

这句话大意是:”太祖志在 讨悦,而未测朝旨,且兵众未集,假此为词。

yīn yǔ yuán pí jí zhū jiāng xíng shēng méng shì tóng jiǎng wáng shì

这句话大意是:因与元毗及诸将 刑牲盟誓,同奖王室。

chū hè bá yuè yíng yú hé qū yǒu jūn lì dú xíng hū jiàn yī lǎo wēng xū méi hào sù wèi zhī yuē hè bá yuè suī fù jù yǒu cǐ zhòng rán zhōng wú suǒ chéng

这句话大意是:初,贺拔岳营于河曲,有军吏独行,忽见一老翁,须眉皓 素,谓之曰 :“贺拔岳虽复据有此众,然终无所成。

dāng yǒu yī yǔ wén jiā cóng dōng běi lái hòu bì dà shèng

这句话大意是:当有一宇 文家从东北来,后必大盛 。

yán qì bú jiàn

这句话大意是:”言讫不见。

cǐ lì héng yǔ suǒ qīn yán zhī zhì shì fāng yàn

这句话大意是:此吏恒与所亲言之, 至是方验。

wèi dì zhào tài zǔ yuē hè bá yuè jì yǔn shì zhòng wèi yǒu suǒ guī qīng kě wèi dà dū du jí xiāng tǒng lǐng

这句话大意是:魏帝诏太祖曰 :“贺拔岳既殒,士众未有所归,卿可为大 都督,即相统领。

zhī yù jiàn jiù dōng xià liáng bù kě yán

这句话大意是:知欲渐就东下,良不可言。

jīn yì zhēng hòu mò chén yuè shì mǎ rù jīng

这句话大意是:今亦征侯莫陈悦 士马入京。

ruò qí bù lái zhèn dāng qīn zì zhì fá

这句话大意是:若其不来,朕当亲自致罚。

yi tǐ cǐ yì bù guò yān liú

这句话大意是:宜体此意,不过淹留。

tài zǔ yòu biǎo yuē hòu mò chén yuè wéi tiān nì lǐ kù hài liáng chén zì yǐ zhuān lù zuì zhòng bù gōng zhào mìng zǔ bīng shuǐ luò qiáng liáng qín lǒng

这句话大意是:” 太祖又表曰 :“侯莫陈悦违天逆理,酷害良臣,自以专戮罪重, 不恭诏命,阻兵水洛,强梁秦陇。

chén yǐ dà yòu jì bān rěn yì sī hàn pín wèn yuè jí dū du kě zhū hún yuán děng guī quē zǎo wǎn ér yuè bìng wéi zhí shǐ rén bù tīng fǎn bào

这句话大意是:臣以大宥既班,忍抑私憾, 频问悦及都督可朱浑元等归阙早晚,而悦并维絷使人,不听反 报。

guān qí zhǐ qù shì bì yì tú

这句话大意是:观其指趣,势必异图。

chén zhèng wèi cǐ wèi gǎn zì bá

这句话大意是:臣正为此,未敢自拔。

jiān shùn zhòng qíng qǐ shǎo tíng huǎn

这句话大意是:兼顺众情, 乞少停缓。

tài zǔ nǎi yǔ yuè shū zé zhī yuē qīng zhě zhèng guāng zhī mò tiān xià fèi téng chén fēi hé shuò wù sāi jīng miǎn

这句话大意是:”太祖乃与悦书责之曰:顷者正光之末,天下沸腾, 尘飞河朔,雾塞荆沔。

gù jiāng jūn hè bá gōng rǎng mèi bó qǐ zhì níng yǔ xiàn

这句话大意是:故将军贺拔公攘袂勃起,志宁宇县。

shòu gē nán zhǐ zhěng huáng líng yú yǐ zhuì

这句话大意是:授 戈南指,拯皇灵于已坠;。

yōng máo xi mài jì bǎi xìng yú lún xū

这句话大意是:拥旄西迈,济百姓于沦胥。

xi gù wú yōu yī gōng shì lài

这句话大意是:西顾无忧, 繄公是赖。

xūn mào shǎng lóng suì zhēng guān yòu

这句话大意是:勋茂赏隆,遂征关右。

cǐ nǎi xíng lù suǒ zhī bù jí yī èr tán yě

这句话大意是:此乃行路所知,不籍一二谈 也。

jūn shí míng wēi xíng báo běn wú yuǎn liàng

这句话大意是:君实名微行薄,本无远量。

gù jiāng jūn jiàng qiān gāo zhī zhì dǔ huì zhēng zhī lǐ nǎi shēn qǐ cháo tíng jiàn jūn wèi lǒng yòu xíng tái

这句话大意是:故将军降迁高之志,笃汇征之 理,乃申启朝廷,荐君为陇右行台。

cháo yì yǐ jūn gōng míng quē rán wèi zhī xǔ yě

这句话大意是:朝议以君功名阙然,未之 许也。

suì pín fán qǐng yè zhì yú zài sān

这句话大意是:遂频烦请谒,至于再三。

tiān zǐ nán wéi shàng jiàng biàn xiāng tīng xǔ

这句话大意是:天子难违上将,便相听许。

shì yì xiá ěr gòng zhī bù fù fán zhī hàn mò

这句话大意是:是 亦遐迩共知,不复烦之翰墨。

zòng shǐ mù shí wèi xīn yóu dāng zhī gǎn

这句话大意是:纵使木石为心,犹当知感;。

kuàng zài shēng líng ān néng wú kuì

这句话大意是:况在 生灵,安能无愧。

jiā yǐ wáng shì duō gù gāo shì zhuān quán zhǔ shàng xū xīn jì lóng jìn zhèng

这句话大意是:加以王室多故,高氏专权,主上虚心,寄隆 晋郑。

jūn fù yǔ gù jiāng jūn tóng shòu mì zhǐ lǚ jié méng yuē qī yú bì lì gòng kuāng shí nán

这句话大意是:君复与故将军同受密旨,屡结盟约,期于毕力,共匡时 难。

ér mào gōng xīn hěn dù shèng jí xián kǒu xuè wèi gān bǐ shǒu yǐ fā

这句话大意是:而貌恭心狠,妒胜嫉贤,口血未干,匕首已发。

xié dǎng guó zéi gòng wēi běn cháo gū ēn fù shì yǒu miǎn miàn mù

这句话大意是:协党国贼, 共危本朝,孤恩负誓,有腼面目。

qǐ bù shàng wèi yú tiān xià cán yú de

这句话大意是:岂不上畏于天,下惭于地!

wú yǐ ruò cái wěi dāng fān mù méng cháo tíng bá zhuó zhī ēn hé gù jiāng jūn guó shì zhī yù

现代白话:我以弱才,猥当藩牧,蒙朝廷拔擢之恩,荷故将军国士之 遇。

wén wèn zhī rì hún shǒu jīng chí

这句话大意是:闻问之日,魂守惊驰。

biàn chén qǐ tiān cháo zàn lái bēn fù zhòng qíng suǒ tuī suì dāng róng zhòng

这句话大意是:便陈启天朝,暂来奔赴,众情所推, 遂当戎重。

bǐ yǒu chì zhǐ zhào wú hái quē yì yǒu bié zhào lìng jūn rù cháo

现代白话:比有敕旨,召我还阙,亦有别诏,令君入朝。

suī cāo xíng wú wén ér nián chǐ yǐ sù

这句话大意是:虽操 行无闻,而年齿已宿。

jīn rì jìn tuì wéi jūn shì shì

这句话大意是:今日进退,唯君是视。

jūn ruò dū shuài suǒ bù zì shān lǒng dōng mài wú yì zǒng lēi shī tú běi dào hái quē

现代白话:君若督率所部, 自山陇东迈,我亦总勒师徒,北道还阙。

gòng zhuī lián lìn zhī jī tóng mù kòu gǔ zhī fēng

这句话大意是:共追廉、蔺之迹,同 慕寇、贾之风。

rú qí shǒu shǔ liǎng duān bù shí fèng zhào zhuān lù wéi zhǐ guó yǒu cháng xíng zhěn gē zuò jiǎ zhǐ rì xiāng jiàn

这句话大意是:如其首鼠两端,不时奉诏,专戮违旨,国有常 刑,枕戈坐甲,指日相见。

xìng tú lì hài wú yí shì qí

这句话大意是:幸图利害,无贻噬脐。

yuè jì jù tài zǔ móu jǐ zhà wèi zhào shū yǔ qín zhōu cì shǐ mò qí pǔ bō lìng yǔ yuè wèi dǎng yuán

这句话大意是:悦既惧太祖谋己,诈为诏书与秦州刺史万俟普拨,令与悦 为党援。

pǔ bō yí zhī fēng zhào yǐ chéng tài zǔ

这句话大意是:普拨疑之,封诏以呈太祖。

tài zǔ biǎo zhī yuē chén zì fèng zhào zǒng píng liáng zhī shī zé zhòng yōu shēn bù huáng qǐ chǔ

这句话大意是:太祖表之曰 :“臣自奉诏 总平凉之师,责重忧深,不遑启处。

xùn bīng mò mǎ wéi sī jié lì

这句话大意是:训兵秣马,唯思竭力。

qián yǐ rén liàn běn tǔ hòu mò chén yuè kuī yú jìn tuì liáng dù qiě yi zhù cǐ

这句话大意是:前 以人恋本土,侯莫陈悦窥窬进退,量度且宜住此。

jīn ruò zhào yuè shòu yǐ nèi guān chén liè pèi dōng yuán fěi cháo yī xī

这句话大意是:今若召悦授 以内官,臣列旆东辕,匪朝伊夕。

cháo tíng ruò yǐ yuè kān wèi biān gǎn qǐ chù yǐ guā liáng yī fān

这句话大意是:朝廷若以悦堪为边扞,乞处 以瓜、凉一藩。

bù rán zé zhōng zhì cāi yú yú shì wú yì

这句话大意是:不然,则终致猜虞,于事无益。

chū yuán zhōu cì shǐ shǐ guī wèi yuè suǒ qīn rèn hé qū zhī biàn fǎn wèi yuè shǒu

这句话大意是:初,原州刺史史归为岳所亲任,河曲之变,反为悦守。

yuè qiǎn qí dǎng wáng bó hé chéng cì ān jiàng bīng èr qiān rén zhù guī zhèn yuán zhōu

这句话大意是:悦 遣其党王伯和、成次安将兵二千人助归镇原州。

tài zǔ qiǎn dū du hóu mò chén chóng lǜ qīng jì yī qiān xí guī qín zhī bìng huò cì ān bó hé děng sòng yú píng liáng

这句话大意是:太祖遣都督侯 莫陈崇率轻骑一千袭归,擒之,并获次安、伯和等,送于平凉。

tài zǔ biǎo chóng xíng yuán zhōu shì

这句话大意是:太祖表崇行原州事。

mò qí pǔ bō yòu qiǎn qí jiāng chì gàn bǎo luò lǐng èr qiān jì lái cóng jūn

这句话大意是:万俟普拨又遣其将叱干保洛领二千骑来从 军。

sān yuè tài zǔ jìn jūn zhì yuán zhōu

这句话大意是:三月,太祖进军至原州。

zhòng jūn xī jí yù yǐ tǎo yuè zhī yì shì zú mò bù huái fèn

这句话大意是:众军悉集,谕以讨悦之意,士卒 莫不怀愤。

tài zǔ nǎi biǎo yuē chén wén shì sǐ chóu ēn fù zōng bào zhǔ rén lún suǒ jí fù dǎo rú guī

这句话大意是:太祖乃表曰 :“臣闻誓死酬恩,复宗报主,人伦所 急,赴蹈如归。

zì dà dū du chén yuè mò hòu chén pín fèng zhào hái quē mò mǎ jiè tú zhì bù sì dàn

这句话大意是:自大都督臣岳殁后,臣频奉诏还阙,秣马戒途, 志不俟旦。

zhí yǐ dū jiāng yǐ xià xián chēng hè bá gōng shì wǒ rú zi jīn chóu chǐ wèi bào yì hé miàn mù yǐ chǔ shì jiān ruò dé yī xuě yuān kù wàn sǐ wú hèn

这句话大意是:直以督将已下,咸称贺拔公视我如子,今雠耻未报, 亦何面目以处世间,若得一雪冤酷,万死无恨。

qiě yuè wài fù qiáng chén nèi wéi cháo zhǐ

这句话大意是:且悦外附强臣, 内违朝旨。

chén jīn shàng sī zhú è zhī zhì xià suì jié shì zhī xīn jì zhàng tiān wēi wèi guó chú hài

这句话大意是:臣今上思逐恶之志,下遂节士之心,冀仗天威,为 国除害。

xiǎo wéi dà shùn shí zài cí chén

这句话大意是:小违大顺,实在兹辰。

kè dìng zhī hòu fú dài fǔ yuè

这句话大意是:克定之后,伏待斧钺。

xià sì yuè yǐn bīng shàng lǒng liú xiōng zi dǎo wèi dū du zhèn yuán zhōu

这句话大意是:夏四月,引兵上陇,留兄子导为都督,镇原州。

tài zǔ jūn lìng yán sù qiū háo wú fàn bǎi xìng dà yuè

这句话大意是:太祖军令 严肃,秋毫无犯,百姓大悦。

shí zhě zhī qí yǒu chéng

这句话大意是:识者知其有成。

jūn chū mù xiá guān dà yǔ xuě píng dì èr chǐ

这句话大意是:军出木峡关,大 雨雪,平地二尺。

tài zǔ zhī yuè qiè ér duō cāi nǎi bèi dào jiān xíng chū qí bù yì

这句话大意是:太祖知悦怯而多猜,乃倍道兼行,出其不意。

yuè guǒ yí qí zuǒ yòu yǒu yì zhì zhě zuǒ yòu yì bù ān zhòng suì lí èr

这句话大意是:悦果疑其左右有异志者,左右亦不安,众遂离贰。

wén dà jūn qiě zhì tuì bǎo lüè yáng liú yī wàn yú rén jù shǒu shuǐ luò

这句话大意是:闻大军且至, 退保略阳,留一万余人据守水洛。

tài zǔ zhì shuǐ luò mìng wéi zhī chéng jiàng

这句话大意是:太祖至水洛,命围之,城降。

tài zǔ jí lǜ qīng jì shù bǎi qù lüè yáng yǐ lín yuè jūn yuè dà jù nǎi zhào qí bù jiàng yì zhī

这句话大意是:太祖即率轻骑数百趣略阳,以临悦军,悦大惧,乃召其部将议 之。

jiē yuē cǐ fēng bù kě dāng quàn yuè tuì bǎo shàng guī yǐ bì zhī

这句话大意是:皆曰“此锋不可当 ”,劝悦退保上邽以避之。

shí nán qín zhōu cì shǐ lǐ bì yì zài yuè jūn nǎi jiàn dào qiǎn shǐ qǐng wèi nèi yìng

这句话大意是:时南秦州刺 史李弼亦在悦军,乃间道遣使,请为内应。

qí yè yuè chū jūn jūn zhōng zì jīng kuì jiāng zú huò xiāng shuài lái jiàng

这句话大意是:其夜,悦出军,军 中自惊溃,将卒或相率来降。

tài zǔ zòng bīng fèn jī dà pò zhī

这句话大意是:太祖纵兵奋击,大破之。

lǔ huò wàn yú rén mǎ bā qiān shū

这句话大意是:虏获万 余人,马八千疋。

yuè yǔ qí zǐ dì jí huī xià shù shí qí dùn zǒu

这句话大意是:悦与其子弟及麾下数十骑遁走。

tài zǔ yuē yuè běn yǔ cáo ní yìng jiē bù guò zǒu xiàng líng zhōu

这句话大意是:太祖曰:“悦 本与曹泥应接,不过走向灵州 。

nǎi lìng yuán zhōu dū du dǎo yāo qí qián dōu dū hè bá yǐng děng zhuī qí hòu

这句话大意是:”乃令原州都督导邀其前,都 督贺拔颍等追其后。

dǎo zhì qiān zhūn shān zhuī jí yuè zhǎn zhī

这句话大意是:导至牵屯山追及悦,斩之。

tài zǔ rù shàng guī shōu yuè fǔ kù cái wù shān jī jiē yǐ shǎng shì zú háo lí wú suǒ qǔ

这句话大意是:太祖入上邽, 收悦府库,财物山积,皆以赏士卒,毫厘无所取。

zuǒ yòu qiè yī yín lòu wèng yǐ guī tài zǔ zhī ér zuì zhī jí gē pōu cì jiàng shì zhòng dà yuè

这句话大意是:左右窃一银 镂瓮以归,太祖知而罪之,即(割)〔剖〕赐将士,众大悦。

shí liáng zhōu cì shǐ li shū rén wèi qí mín suǒ zhí jǔ zhōu sāo rǎo

这句话大意是:时凉州刺史李叔仁为其民所执,举州骚扰。

dàng chāng qiāng liáng qǐ xiān dìng yǐn tǔ yù hún kòu jīn chéng

这句话大意是:宕昌羌梁(企) 〔仚〕定引吐谷浑寇金城。

wèi zhōu jí nán qín zhōu dǐ qiāng lián jié suǒ zài fēng qǐ

这句话大意是:渭州及南秦州氐、羌连结,所在蜂 起。

nán qí zhì yú guā shàn kuà zhōu jù jùn zhě bù kě shèng shǔ

这句话大意是:南岐至于瓜、鄯,跨州据郡者,不可胜数。

tài zǔ nǎi lìng li bì zhèn yuán zhōu xià zhōu cì shǐ bá yě è cì zhèn nán qín zhōu wèi zhōu cì shǐ kě zhū hún yuán hái zhèn wèi zhōu wèi jiāng jūn zhào guì xíng qín zhōu shì

这句话大意是:太祖乃令李弼 镇原州,夏州刺史拔也恶蚝镇南秦州,渭州刺史可朱浑元还镇 渭州,卫将军赵贵行秦州事。

zhēng bīn jīng dōng qín qí sì zhōu sù yǐ gěi jūn

这句话大意是:征豳、泾、东秦、岐四州粟以给 军。

qí shén wǔ wén qín lǒng kè jié nǎi qiǎn shǐ yú tài zǔ gān yán hòu lǐ shēn xiāng yǐ jié

这句话大意是:齐神武闻秦陇克捷,乃遣使于太祖,甘言厚礼,深相倚结。

tài zǔ jù ér bù nà

这句话大意是:太祖拒而不纳。

shí qí shén wǔ yǐ yǒu yì zhì gù wèi dì shēn zhàng tài zǔ

这句话大意是:时齐神武已有异志,故魏帝深仗太祖。

nǎi zhēng èr qiān jì zhèn dōng yōng zhōu zhù wèi shēng yuán réng lìng tài zǔ shāo yǐn jūn ér dōng

这句话大意是:乃征二 千骑镇东雍州,助为声援,仍令太祖稍引军而东。

tài zǔ nǎi qiǎn dà dū du liáng yù lǜ bù qí wǔ qiān zhèn hé wèi hé kǒu wèi tú hé dōng zhī jì

这句话大意是:太祖乃遣大 都督梁御率步骑五千镇河、渭合口,为图河东之计。

tài zǔ zhī tǎo yuè yě yuè qiǎn shǐ qǐng yuán yú qí shén wǔ shén wǔ shǐ qí dū du hán guǐ jiàng bīng yī wàn jù pú bǎn ér yōng zhōu cì shǐ gǔ xiǎn sòng chuán yǔ guǐ qǐng guǐ bīng rù guān

这句话大意是:太祖之讨 悦也,悦遣使请援于齐神武,神武使其都督韩轨将兵一万据蒲 阪,而雍州刺史贾显送船与轨,请轨兵入关。

tài zǔ yīn liáng yù zhī dōng nǎi bī zhào xiǎn fù jūn

这句话大意是:太祖因梁御之东, 乃逼召显赴军。

yù suì rù yōng zhōu

这句话大意是:御遂入雍州。

wèi dì qiǎn zhù zuò láng yáo yòu yú chí jié láo jūn jìn tài zǔ shì zhōng piào qí dà jiàng jūn kāi fǔ yí tóng sān sī guān xī dà dū dū lüè yáng xiàn gōng chéng zhì fēng bài shǐ chí jié rú gù

这句话大意是:魏帝遣著作郎姚幼瑜持节劳军,进太祖侍中、骠骑大将军、 开府仪同三司、关西大都督、略阳县公,承制封拜,使持节如 故。

yú shì yǐ kòu luò wèi jīng zhōu cì shǐ li bì wèi qín zhōu cì shǐ qián lüè yáng jùn shǒu zhāng xiàn wèi nán qí zhōu cì shǐ

这句话大意是:于是以寇洛为泾州刺史,李弼为秦州刺史,前略阳郡守张 献为南岐州刺史。

lú dài bó jù dài qiǎn qīng jì xí qín zhī dài bó zì shā

这句话大意是:卢待伯拒代,遣轻骑袭擒之,待伯自杀。

shí wèi dì fāng tú qí shén wǔ yòu qiǎn zhēng bīng

这句话大意是:时魏帝方图齐神武,又遣征兵。

tài zǔ nǎi lìng qián qín zhōu cì shǐ luò chāo wèi dà dū dū lǜ qīng jì yī qiān fù luò

这句话大意是:太祖乃令前秦州刺史骆超 为大都督,率轻骑一千赴洛。

jìn shòu tài zǔ jiān shàng shū pú yè guān xī dà xíng tái yú guān fēng rú gù

这句话大意是:进授太祖兼尚书仆射、关西大行 台,余官封如故。

tài zǔ nǎi chuán xí fāng zhèn yuē gài wén yīn yáng dì yòng shèng shuāi xiāng xí gǒu dāng bǎi liù wú jiàn sān wǔ

这句话大意是:太祖乃传檄方镇曰:盖闻阴阳递用,盛衰相 袭,苟当百六,无间三五。

huáng jiā chuàng lì táo zhù cāng shēng bǎo ān sì hǎi rén yù wàn wù

这句话大意是:皇家创历,陶铸苍生,保安四海, 仁育万物。

yùn jù xiào chāng tún lì lǚ qǐ lǒng jì sāo dòng yàn hé láng gù

这句话大意是:运距孝昌,屯沴屡起,陇、冀骚动,燕、河狼顾。

suī líng mìng chóng qǐ dàng dìng yǒu qī ér chéng xìn zhī tú yīn shēng yǔ yì

这句话大意是:虽灵命重启,荡定有期,而乘衅之徒,因生羽翼。

zéi chén gāo huān qì shí yōng xià chū zì yú zào hǎn wén lǐ yì zhí yǐ yī jiè yīng quǎn xiào lì róng háng miǎn mào ēn sī suì jiē róng chǒng

这句话大意是:贼臣高欢,器识庸下,出自舆皂,罕闻礼义,直以一介鹰 犬,效力戎行,腼冒恩私,遂阶荣宠。

bù néng jié chéng jìn jié zhuān jiā jiān huí nǎi quàn ěr zhū róng xíng cí cuàn nì

现代白话:不能竭诚尽节,专挟奸 回,乃劝你朱荣行兹篡逆。

jí róng yǐ zhuān zhèng fú zhū shì lóng yǐ xiōng dǎng wài pàn huan kǔ xiāng dūn miǎn lìng qǔ jīng shī

这句话大意是:及荣以专政伏诛,世隆以凶党外叛, 欢苦相敦勉,令取京师。

yòu quàn tǔ wàn r fù wèi shì nüè zàn lì jiàn míng yǐ lìng tiān xià jiǎ tuī pǔ tài yù qiè wēi quán

这句话大意是:又劝吐万儿复为弑虐,暂立建明,以 令天下,假推普泰,欲窃威权。

bìng guī fèi chì jù jiàn kù hài

这句话大意是:并归废斥,俱见酷害。

yú shì chēng bīng hé běi jiǎ tǎo ěr zhū jí tōng biǎo zòu yún qǔ chán zéi

现代白话:于是称 兵河北,假讨你朱,亟通表奏,云取谗贼。

jì xíng fèi chù suì jiāng cuàn shì

这句话大意是:既行废黜,遂将篡 弑。

yǐ rén wàng wèi gǎi kǒng dǐng huò jiāo jí nǎi qiú zōng shì quán yǔn rén xīn

这句话大意是:以人望未改,恐鼎镬交及,乃求宗室,权允人心。

tiān fāng yǔ wèi bì jiāng yǒu zhǔ yì dài shèng míng chéng fēi huan lì

这句话大意是:天方与 魏,必将有主,翊戴圣明,诚非欢力。

ér huan zǔ bīng ān rěn zì yǐ wèi gōng

这句话大意是:而欢阻兵安忍,自以为 功。

guǎng bù fù xīn kuà zhōu lián jùn duān kuí jìn tà mò fēi qīn dǎng

这句话大意是:广布腹心,跨州连郡,端揆禁闼,莫非亲党。

jiē xíng tān nüè yà yǔ shēng rén

这句话大意是:皆行贪虐, 窫窳生人。

ér jiù jiāng míng chén zhèng rén zhí shì héng shēng chuāng wěi dòng guà wǎng luō

这句话大意是:而旧将名臣,正人直士,横生疮痏,动挂网罗。

gù wǔ wèi jiāng jūn yī lín qīng zhēn gāng yì jìn lǚ yōu shǔ

这句话大意是:故 武卫将军伊琳,清贞刚毅,禁旅攸属;。

zhí gé jiāng jūn xiān yú kāng rén zhōng liàng xiāo jié zhǎo yá sī zài huan shōu ér lù zhī céng wén zòu

这句话大意是:直阁将军鲜于康仁,忠 亮骁杰,爪牙斯在:欢收而戮之,曾?闻奏。

sī kōng gāo gàn shì qí dǎng yǔ měi xiāng yǐng xiǎng móu wēi shè jì

这句话大意是:司空高干,是其 党与,每相影响,谋危社稷。

dàn yǐ jiān zhì wèi cóng kǒng xiān xiè lòu nǎi mì bái cháo tíng shǐ shā gāo gàn fāng kū duì qí dì chēng tiān zǐ héng lù

这句话大意是:但以奸志未从,恐先泄漏,乃密 白朝廷,使杀高干,方哭对其弟,称天子横戮。

sūn téng rèn xiáng huan zhī xīn lǚ bìng shǐ rù jū shū jìn cì guó jiàn xì zhī huan nì móu jiāng fā xiāng jì táo guī huan yì jiā fǔ dài yì wú chén bái

这句话大意是:孙腾、任祥, 欢之心膂,并使入居枢近,伺国间隙,知欢逆谋将发,相继逃 归,欢益加抚待,亦无陈白。

rán huan rù luò zhī shǐ běn yǒu jiān móu

这句话大意是:然欢入洛之始,本有奸谋。

lìng qīn rén cài wéi zuò mù hé jì hòu xiāng ēn shàn yǐ wéi dōng dào zhǔ rén

这句话大意是:令亲人蔡囗作牧河、济,厚相 恩赡,以为东道主人。

gù guān xi dà dū dū qīng shuǐ gōng hè bá yuè xūn dé lóng zhòng xīng wáng yōu jì huān hǎo luàn lè huò shēn xiāng jì dú nǎi yǔ hòu mò chén yuè yīn tú xiàn hài

这句话大意是:故关西大都督、清水公贺拔岳,勋德隆 重,兴亡攸寄,欢好乱乐祸,深相忌毒,乃与侯莫陈悦阴图陷 害。

mù fǔ yǐ shòu lǜ zhuān zhēng biàn jí tǎo lù

这句话大意是:幕府以受律专征,便即讨戮。

huan zhī nì zhuàng yǐ lù shāo huái lǚ jù suì qiǎn cài wéi jù dài lìng dòu tài zuǒ zhī

这句话大意是:欢知逆状已露,稍怀旅距, 遂遣蔡囗拒代,令窦泰佐之。

yòu qiǎn hóu jǐng děng yún xiàng bái mǎ fǔ shì zhēn děng jìng qù shí jì gāo lóng zhī pǐ lóu zhāo děng tún jù hú guān hán guǐ zhī tú yōng zhòng pú bǎn

这句话大意是:又遣侯景等云向白马,辅世珍等 径趣石济,高隆之、疋娄昭等屯据壶关,韩轨之徒拥众蒲阪。

yú shì shàng shū tiān zǐ shù lùn dé shī zǐ huǐ shèng yú wēi wǔ cháo tíng

这句话大意是:于是上书天子,数论得失,訾毁乘舆,威侮朝廷。

jiè cǐ wēi yōng jì cí dà bǎo

这句话大意是:借此微庸, 冀兹大宝。

xī hè kě yíng huò xīn bù cè

这句话大意是:溪壑可盈,祸心不测。

huò yán jìng fù jīng chǔ kāi jiāng yú wài

这句话大意是:或言径赴荆楚,开疆于外;。

huò yán fēn yì yī luò qǔ bǐ chán rén

这句话大意是:或言分诣伊洛,取彼谗人;。

huò yán yù lái rù guān yǔ mù fǔ jué zhàn

这句话大意是:或言欲来入关,与幕府决战。

jīn shèng míng yù yùn tiān xià qīng yí bǎi liáo shī shī sì ào lái jì

这句话大意是:今圣 明御运,天下清夷,百寮师师,四隩来暨。

rén jìn zhōng liáng shuí wèi jūn cè

这句话大意是:人尽忠良,谁为君 侧?

ér huan wēi fú zì jǐ shēng shì luàn jiē jī gòu nán jī zhǐ lù wéi mǎ bāo cáng xiōng nì cì wǒ shén qì

这句话大意是:而欢威福自己,生是乱阶,缉构南箕,指鹿为马,包藏凶 逆,伺我神器。

shì ér kě rěn shú bù kě róng

这句话大意是:是而可忍,孰不可容!

mù fǔ zhé chōng yǔ zhòu qīn dāng shòu shèn ruì shī bǎi wàn gòu qí qiān qún guǒ liáng zuò jiǎ wéi dí shì sì yì zhī suǒ zài mí qū fěi lìn

这句话大意是:幕府折冲宇宙,亲当受脤,锐师百万,彀骑千群,裹粮坐 甲,唯敌是俟,义之所在,糜躯匪恡。

kuàng pín yǒu zhào shū bān gào tiān xià chēng huan nì luàn zhēng bīng zhì fá

这句话大意是:况频有诏书,班告天下, 称欢逆乱,征兵致伐。

jīn biàn fēn mìng jiàng shuài yīng jī jìn tǎo

这句话大意是:今便分命将帅,应机进讨。

huò qù qí yào hài huò xí qí kū zhái diàn rào shé jī wù hé xīng luō

这句话大意是:或趣其要害, 或袭其窟宅,电绕蛇击,雾合星罗。

ér huan wéi fù tiān dì dú bèi rén guǐ chéng cǐ sǎo dàng yì tóng fǔ shí

这句话大意是:而欢违负天地,毒被人鬼, 乘此扫荡,易同俯拾。

huan ruò dù hé shāo bī zōng miào zé fēn mìng zhū jiāng zhí qǔ bīng zhōu mù fǔ gōng zì dōng yuán diàn fù yī luò

这句话大意是:欢若渡河,稍逼宗庙,则分命诸将,直 取并州,幕府躬自东辕,电赴伊洛;。

ruò gù qí cháo xué wèi gǎn fā dòng yì mìng qún shuài bǎi dào jù qián huán liè zéi chén yǐ xiè tiān xià

这句话大意是:若固其巢穴,未敢发动, 亦命群帅,百道俱前,轘裂贼臣,以谢天下。

qí zhōu zhèn jùn xiàn shuài tǔ rén lí huò zhōu xiāng guān miǎn huò xūn yōng shì jì bìng yi shě nì guī shùn lì xiào jūn mén

这句话大意是:其州镇郡县,率土人黎,或州乡冠冕,或勋庸世济,并宜 舍逆归顺,立效军门。

fēng shǎng zhī kē yǐ yǒu bié gé

这句话大意是:封赏之科,已有别格。

fán bǎi jūn zǐ kě bù miǎn yú

现代白话:凡百有德行的人,可不 勉欤。

tài zǔ wèi zhū jiāng yuē gāo huān suī zhì bù zú ér zhà yǒu yú jīn shēng yán yù xi qí yì zài rù luò

这句话大意是:太祖谓诸将曰 :“高欢虽智不足而诈有余,今声言欲西, 其意在入洛。

wú yù lìng kòu luò lǜ mǎ bù wàn yú zì jīng zhōu dōng yǐn

现代白话:我欲令寇洛率马步万余,自泾州东引;。

wáng pí lǜ jiǎ shì yī wàn xiān jù huá zhōu

这句话大意是:王罴率甲 士一万,先据华州。

huan ruò xi lái wáng pí zú de kàng jù

这句话大意是:欢若西来,王罴足得抗拒;。

rú qí rù luò kòu luò jí xí fén jìn

这句话大意是:如其入洛,寇 洛即袭汾晋。

wú biàn sù jià zhí fù jīng yì

现代白话:我便速驾,直赴京邑。

shǐ qí jìn yǒu nèi gù zhī yōu tuì yǒu bèi niè zhī shì

这句话大意是:使其进有内顾之忧,退有 被蹑之势。

yī jǔ dà dìng cǐ wéi shàng cè

这句话大意是:一举大定,此为上策 。

zhòng xián chēng shàn

这句话大意是:”众咸称善。

qiū qī yuè tài zǔ shuài zhòng fā zì gāo píng qián jūn zhì yú hóng nóng

这句话大意是:秋七月,太祖帅众发自高平,前军至于弘农。

ér qí shén wǔ shāo bī jīng yì wèi dì qīn zǒng liù jūn zhūn yú hé qiáo lìng zuǒ wèi yuán bīn zhī lǐng jūn hú sī chūn zhèn wǔ láo qiǎn shǐ gào tài zǔ

这句话大意是:而齐神武稍 逼京邑,魏帝亲总六军,屯于河桥,令左卫元斌之、领军斛斯 椿镇武牢,遣使告太祖。

tài zǔ wèi zuǒ yòu yuē gāo huān shù rì xíng bā jiǔ bǎi lǐ xiǎo bīng zhě suǒ jì zhèng xū chéng biàn jī zhī

这句话大意是:太祖谓左右曰 :“高欢数日行八九百 里,晓兵者所忌,正须乘便击之。

ér zhǔ shàng yǐ wàn shèng zhī zhòng bù néng jué zhàn fāng yuán jīn jù shǒu

这句话大意是:而主上以万乘之重,不能决 战,方缘津据守。

qiě cháng hé wàn lǐ gǎn yù wéi nán ruò yī chù de dù dà shì qù yǐ

现代白话:且长河万里,扞御为难,若一处得度,大事 去了 。

jí yǐ dà dū dū zhào guì wéi bié dào héng tái zì pú bǎn jì qù bīng zhōu

这句话大意是:”即以大都督赵贵为别道行台,自蒲阪济,趣并州。

qiǎn dà dū dū li xián jiāng jīng qí yī qiān fù luò yáng

这句话大意是:遣 大都督李贤将精骑一千赴洛阳。

huì bīn zhī yǔ hú sī chūn zhēng quán bù xié bīn zhī suì qì chūn hái dài dì yún gāo huan bīng zhì

这句话大意是:会斌之与斛斯椿争权不协,斌之遂弃椿还,绐帝云 :“高 欢兵至。

qī yuè dīng wèi dì suì cóng luò yáng lǜ qīng jì rù guān tài zǔ bèi yí wèi fèng yíng yè jiàn dōng yáng yì

这句话大意是:七月丁未,帝遂从洛阳率轻骑入关,太祖备仪卫奉迎,谒 见东阳驿。

tài zǔ miǎn guān qì tì xiè yuē chén bù néng shì è kòu nüè suì shǐ shèng yú qiān xìng

这句话大意是:太祖免冠泣涕谢曰 :“臣不能式遏寇虐,遂使乘舆 迁幸。

qǐng jū sī bài yǐ zhèng xíng shū

这句话大意是:请拘司败,以正刑书 。

dì yuē

这句话大意是:”帝曰:。

gōng zhī zhōng jié pù yú cháo yě

这句话大意是:“公之忠节,曝于朝野。

zhèn yǐ bù dé fù shèng zhì kòu

这句话大意是:朕以不德,负乘致寇。

jīn rì xiāng jiàn shēn yòng hòu yán

这句话大意是:今日相见, 深用厚颜。

zé zài zhèn gōng wú láo xiè yě

这句话大意是:责在朕躬,无劳谢也 。

nǎi fèng dì dū cháng ān

这句话大意是:”乃奉帝都长安。

pī cǎo lái lì cháo tíng jūn guó zhī zhèng xián qǔ tài zǔ jué yān

现代白话:披草莱, 立朝廷,军国之政,咸取太祖决呢。

réng jiā shòu dà jiàng jūn yōng zhōu cì shǐ jiān shàng shū lìng jìn fēng lüè yáng jùn gōng bié zhì èr shàng shū suí jī chǔ fèn jiě shàng shū pū shè yú rú gù

这句话大意是:仍加授大将军、雍州刺史, 兼尚书令,进封略阳郡公,别置二尚书,随机处分,解尚书仆 射,余如故。

tài zǔ gù ràng zhào dūn yù nǎi shòu shòu

这句话大意是:太祖固让,诏敦谕,乃(授)〔受〕。

chū wèi dì zài luò yáng xǔ yǐ féng yì cháng gōng zhǔ pèi tài zǔ wèi jí jié nà ér dì xī qiān

这句话大意是:初,魏帝在 洛阳,许以冯翊长公主配太祖,未及结纳,而帝西迁。

zhì shì zhào tài zǔ shàng zhī bài fù mǎ dū wèi

这句话大意是:至是, 诏太祖尚之,拜驸马都尉。

bā yuè qí shén wǔ xí xiàn tóng guān qīn huá yīn

这句话大意是:八月,齐神武袭陷潼关,侵华阴。

tài zǔ lǜ zhū jūn tún bà shàng yǐ dài zhī

这句话大意是:太祖率诸军屯霸上以待 之。

qí shén wǔ liú qí jiāng xuē jǐn shǒu guān ér tuì

这句话大意是:齐神武留其将薛瑾守关而退。

tài zǔ nǎi jìn jūn tǎo jǐn lǔ qí zú qī qiān hái cháng ān jìn wèi chéng xiàng

这句话大意是:太祖乃进军讨瑾,虏其卒七 千,还长安,进位丞相。

dōng shí yuè qí shén wǔ tuī wèi qīng hé wáng dǎn zi shàn jiàn wéi zhǔ xǐ dōu yú qiū shì wèi dōng wèi

这句话大意是:冬十月,齐神武推魏清河王亶子善见为主,徙都于邺,是 为东魏。

shí yī yuè qiǎn yí tóng li hǔ yǔ li bì zhào guì děng tǎo cáo ní yú líng zhōu hǔ yǐn hé guàn zhī

这句话大意是:十一月,遣仪同李虎与李弼、赵贵等讨曹泥于灵州,虎引 河灌之。

míng nián ní jiàng qiān qí háo shuài yú xián yáng

这句话大意是:明年,泥降,迁其豪帅于咸阳。

rùn shí èr yuè wèi xiào wǔ dì bēng

这句话大意是:闰十二月,魏孝武帝崩。

tài zǔ yǔ qún gōng dìng cè zūn lì wèi nán yáng wáng bǎo jù wèi sì shì wéi wén huáng dì

这句话大意是:太祖与群公定策,尊立魏南阳王 宝炬为嗣,是为文皇帝。

✦ You read 本纪·卷一

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.