周书 · 令狐德棻 · Chapter 2 of 50

本纪·卷二

PinyinModern Translation
Size

wén dì xià

这句话大意是:文帝下。

wèi dà tǒng yuán nián chūn zhèng yuè jǐ yǒu jìn tài zǔ dū zhōng wài zhū jūn shì lù shàng shū shì dà xíng tái gǎi fēng ān dìng jùn wáng

这句话大意是:魏大统元年春正月己酉,进太祖督中外诸军事、录尚书事、 大行台,改封安定郡王。

tài zǔ gù ràng wáng jí lù shàng shū shì wèi dì xǔ zhī nǎi gǎi fēng ān dìng jùn gōng

这句话大意是:太祖固让王及录尚书事,魏帝许之, 乃改封安定郡公。

dōng wèi qiǎn qí jiāng sī mǎ zi rú kòu tóng guān tài zǔ jūn bà shàng zi rú nǎi huí jūn zì pú jīn kòu huá zhōu cì shǐ wáng pí jī zǒu zhī

这句话大意是:东魏遣其将司马子如寇潼关,太祖军霸上, 子如乃回军自蒲津寇华州,刺史王罴击走之。

sān yuè tài zǔ yǐ róng yì lǚ xìng mín lì láo bì nǎi mìng suǒ sī zhēn zhuó jīn gǔ cān kǎo biàn tōng kě yǐ yì guó lì mín biàn shí shì zhì zhě wèi èr shí sì tiáo xīn zhì zòu wèi dì xíng zhī

现代白话:三月,太祖以戎役屡兴,民吏劳弊,乃命所司斟酌今古, 参考变通,能够益国利民便时适治者,为二十四条新制,奏魏 帝行之。

èr nián chūn sān yuè dōng wèi xí xiàn xià zhōu liú qí jiāng zhāng qióng xǔ hé shǒu zhī

这句话大意是:二年春三月,东魏袭陷夏州,留其将张琼、许和守之。

xià wǔ yuè qín zhōu cì shǐ jiàn zhōng wáng mò qí pǔ bō lǜ suǒ bù pàn rù dōng wèi

这句话大意是:夏五月,秦州刺史、建中王万俟普拨率所部叛入东魏。

tài zǔ lēi qīng jì zhuī zhī zhì hé běi qiān yú lǐ bù jí ér hái

这句话大意是:太 祖勒轻骑追之,至河北千余里,不及而还。

sān nián chūn zhēng yuè dōng wèi kòu lóng mén tún jūn pú bǎn zào sān dào fú qiáo dù hé

这句话大意是:三年春正月,东魏寇龙门,屯军蒲阪,造三道浮桥度河。

yòu qiǎn qí jiāng dòu tài qù tóng guān gāo áo cáo wéi luò zhōu

这句话大意是:又遣其将窦泰趣潼关,高敖曹围洛州。

tài zǔ chū jūn guǎng yáng zhào zhū jiāng yuē zéi jīn jǐ wú sān miàn yòu zào qiáo yú hé shì yù bì dù shì yù zhui wú jūn shǐ dòu tài de xi rù ěr

现代白话:太祖出军广阳,召诸将 曰 :“贼今掎我三面,又造桥于河,示欲必渡,是欲缀我军, 使窦泰得西入耳。

jiǔ yǔ xiāng chí qí jì de xíng fēi liáng cè yě

这句话大意是:久与相持,其计得行,非良策也。

qiě huan qǐ bīng yǐ lái tài měi wèi xiān qū qí xià duō ruì zú lǚ shèng ér jiāo

这句话大意是:且欢起兵 以来,泰每为先驱,其下多锐卒,屡胜而骄。

jīn chū qí bù yì xí zhī bì kè

这句话大意是:今出其不意,袭 之必克。

kè tài zé huan bù zhàn ér zì zǒu yǐ

现代白话:克泰则欢不战而自走了。

zhū jiāng xián yuē zéi zài jìn shě ér yuǎn xí shì ruò cuō diē huǐ wú jí yě

这句话大意是:”诸将咸曰:“贼在近,舍而 远袭,事若蹉跌,悔无及也。

tài zǔ yuē huan qián zài xí tóng guān wú jūn bù guò bà shàng

现代白话:太祖曰 :“欢前再袭潼关,我军不过霸上。

jīn zhě dà lái bīng wèi chū jiāo

这句话大意是:今者大来,兵 未出郊。

zéi gù wèi wú dàn zì shǒu ěr wú yuǎn dòu yì

现代白话:贼顾谓我但自守耳,无远斗意。

yòu niǔ yú dé zhì yǒu qīng wǒ zhī xīn

这句话大意是:又狃于得志,有轻我 之心。

chéng cǐ jī zhī hé wǎng bù kè

这句话大意是:乘此击之,何往不克。

zéi suī zào qiáo bù néng jìng dù

这句话大意是:贼虽造桥,不能径渡。

cǐ wǔ rì zhōng wú qǔ dòu tài bì yǐ

现代白话:此五日中, 我取窦泰必了。

gōng děng wù yí

这句话大意是:公等勿疑 。

gēng xū tài zǔ lǜ qí liù qiān hái cháng ān shēng yán yù bǎo lǒng yòu

这句话大意是:”庚戌,太祖率骑六千还长安,声 言欲保陇右。

xīn hài yè dì ér qián chū jūn

这句话大意是:辛亥,谒帝而潜出军。

guǐ chǒu dàn zhì xiǎo guān

这句话大意是:癸丑旦,至小关。

dòu tài zú wén jūn zhì huáng jù yī shān wèi zhèn wèi jí chéng liè tài zǔ zòng bīng jī pò zhī jǐn fú qí zhòng wàn yú rén

这句话大意是:窦泰卒 闻军至,惶惧,依山为阵,未及成列,太祖纵兵击破之,尽俘 其众万余人。

zhǎn tài chuán shǒu cháng ān

这句话大意是:斩泰,传首长安。

gāo áo cáo shì xiàn luò zhōu zhí cì shǐ quán qǐ wén tài zhī mò fén zī zhòng qì chéng zǒu

这句话大意是:高敖曹适陷洛州,执刺史泉企, 闻泰之殁,焚辎重弃城走。

qí shén wǔ yì chè qiáo ér tuì

这句话大意是:齐神武亦撤桥而退。

qǐ zi yuán lǐ xún fù luò zhōu zhǎn dōng wèi cì shǐ dù mì

这句话大意是:企子元礼寻复 洛州,斩东魏刺史杜密。

tài zǔ hái jūn cháng ān

这句话大意是:太祖还军长安。

liù yuè qiǎn yí tóng yú jǐn qǔ yáng shì bì

这句话大意是:六月,遣仪同于谨取杨氏壁。

tài zǔ qǐng ba xíng tái dì fù shēn qián mìng tài zǔ shòu lù shàng shū shì yú gù ràng nǎi zhǐ

这句话大意是:太祖请罢行台,帝复申前命, 太祖受录尚书事,余固让,乃止。

qiū qī yuè zhēng bīng huì xián yáng

这句话大意是:秋七月,征兵会咸阳。

bā yuè dīng chǒu tài zǔ lǜ li bì dú gū xìn liáng yù zhào guì yú jǐn ruò gàn huì yí fēng liú liàng wáng dé hòu mò chén chóng li yuǎn dá xī wǔ děng shí èr jiāng dōng fá

这句话大意是:八月丁丑,太祖率李弼、独孤信、梁御、赵贵、于谨、若 干惠、怡峰、刘亮、王德、侯莫陈崇、李远、达奚武等十二将 东伐。

zhì tóng guān tài zǔ nǎi shì yú shī yuē yǔ ěr yǒu zhòng fèng tiān wēi zhū bào luàn

现代白话:至潼关,太祖乃誓于师曰 :“与你有众,奉天威,诛暴 乱。

wéi ěr shì zhěng ěr jiá bīng jiè ěr róng shì wú tān cái yǐ qīng dí wú bào mín yǐ zuò wēi

现代白话:惟你士,整你甲兵,戒你戎事,无贪财以轻敌,无暴民以 作威。

yòng mìng zé yǒu shǎng bù yòng mìng zé yǒu lù

这句话大意是:用命则有赏,不用命则有戮。

ěr zhòng shì qí miǎn zhī

现代白话:你众士其勉之 。

qiǎn yú jǐn jū jūn qián xùn dì zhì pán dòu

这句话大意是:”遣于谨 居军前,徇地至盘豆。

dōng wèi jiāng gāo shū lǐ shǒu zhà bù xià jǐn jí gōng zhī nǎi jiàng

这句话大意是:东魏将高叔礼守栅不下,谨急攻之,乃 降。

huò qí shù zú yī qiān sòng shū lǐ yú cháng ān

这句话大意是:获其戍卒一千,送叔礼于长安。

wù zǐ zhì hóng nóng

这句话大意是:戊子,至弘农。

dōng wèi jiāng gāo gàn shǎn zhōu cì shǐ li huī bó jù shǒu

这句话大意是:东魏将高 干、陕州刺史李徽伯拒守。

yú shí lián yǔ tài zǔ nǎi mìng zhū jūn mào yǔ gōng zhī

这句话大意是:于时连雨,太祖乃命诸军冒雨攻之。

gēng yín chéng kuì zhǎn huī bó lǔ qí zhàn shì bā qiān

这句话大意是:庚寅,城溃,斩徽伯,虏其战士八千。

gāo gàn zǒu dù hé lìng hè bá shèng zhuī qín zhī bìng sòng cháng ān

这句话大意是:高干走度河,令贺拔胜 追擒之,并送长安。

yú shì yí yáng shào jùn jiē lái guī fù

这句话大意是:于是宜阳、邵郡皆来归附。

xiān shì hé nán háo jié duō jù bīng yīng dōng wèi zhì shì gè lǜ suǒ bù lái jiàng

这句话大意是:先是河南豪杰 多聚兵应东魏,至是各率所部来降。

qí shén wǔ jù lǜ zhòng shí wàn chū hú kǒu qū pú bǎn jiāng zì hòu tǔ jì

这句话大意是:齐神武惧,率众十万出壶口,趋蒲阪,将自后土济。

yòu qiǎn qí jiāng gāo áo cáo yǐ sān wàn rén chū hé nán

这句话大意是:又遣 其将高敖曹以三万人出河南。

shì suì guān zhōng jī

这句话大意是:是岁,关中饥。

tài zǔ jì píng hóng nóng yīn guǎn gǔ wǔ shí yú rì

这句话大意是:太祖既平弘农, 因馆谷五十余日。

shí zhàn shì bù mǎn wàn rén wén qí shén wǔ jiāng dù nǎi yǐn jūn rù guān

这句话大意是:时战士不满万人,闻齐神武将度,乃引军入 关。

qí shén wǔ suì dù hé bī huá zhōu

这句话大意是:齐神武遂度河,逼华州。

cì shǐ wáng pí yán shǒu

这句话大意是:刺史王罴严守。

zhī bù kě gōng nǎi shè luò jūn yú xǔ yuán xi

这句话大意是:知不可攻,乃涉 洛,军于许原西。

tài zǔ jù wèi nán zhēng zhū zhōu bīng jiē wèi huì

这句话大意是:太祖据渭南,征诸州兵皆〔未〕会。

nǎi zhào zhū jiāng wèi zhī yuē gāo huān yuè shān dù hé yuǎn lái zhì cǐ tiān wáng zhī shí yě

这句话大意是:乃召诸 将谓之曰 :“高欢越山度河,远来至此,天亡之时也。

wú yù jī zhī hé rú

现代白话:我欲击 之怎么样?

zhū jiāng xián yǐ zhòng guǎ bù dí qǐng dài huan gèng xi yǐ guān qí shì

这句话大意是:”诸将咸以众寡不敌,请待欢更西,以观其势。

tài zǔ yuē huan ruò de zhì xián yáng rén qíng zhuǎn sāo rǎo

这句话大意是:太祖 曰:“欢若得至咸阳,人情转骚扰。

jīn jí qí xīn zhì biàn kě jī zhī

这句话大意是:今及其新至,便可击之。

jí zào fú qiáo yú wèi lìng jūn rén jī sān rì liáng qīng jì dù wèi zī zhòng zì wèi nán jiā wèi ér xi

这句话大意是:” 即造浮桥于渭,令军人赍三日粮,轻骑度渭,辎重自渭南夹渭 而西。

dōng shí yuè rén chén zhì shā yuàn jù qí shén wǔ jūn liù shí yú lǐ

这句话大意是:冬十月壬辰,至沙苑,距齐神武军六十余里。

qí shén wǔ wén tài zǔ zhì yǐn jūn lái huì

这句话大意是:齐神武闻太 祖至,引军来会。

guǐ sì dàn hòu jì gào qí shén wǔ jūn qiě zhì

这句话大意是:癸巳旦,候骑告齐神武军且至。

tài zǔ zhào zhū jiāng móu zhī

这句话大意是:太祖召诸将谋之。

li bì yuē bǐ zhòng wǒ guǎ bù kě píng dì zhì zhèn

这句话大意是:李弼曰: “彼众我寡,不可平地置阵。

cǐ dōng shí lǐ yǒu wèi qǔ kě xiān jù yǐ dài zhī

这句话大意是:此东十里有渭曲,可先据以待之。

suì jìn jūn zhì wèi qǔ bèi shuǐ dōng xī wèi zhèn

这句话大意是:” 遂进军至渭曲,背水东西为阵。

li bì wèi yòu jù zhào guì wèi zuǒ jù

这句话大意是:李弼为右拒,赵贵为左拒。

mìng jiàng shì jiē yǎn gē yú jiā lú zhōng wén gǔ shēng ér qǐ

这句话大意是:命 将士皆偃戈于葭芦中,闻鼓声而起。

shēn shí qí shén wǔ zhì wàng tài zǔ jūn shǎo jìng chí ér jìn bù wéi háng liè zǒng cuì yú zuǒ jūn

这句话大意是:申时,齐神武至,望太祖 军少,竞驰而进,不为行列,总萃于左军。

bīng jiāng jiāo tài zǔ míng gǔ shì jiē fèn qǐ

这句话大意是:兵将交,太祖鸣鼓, 士皆奋起。

yú jǐn děng liù jūn yǔ zhī hé zhàn li bì děng lǜ tiě qí héng jī zhī jué qí jūn wèi èr duì dà pò zhī zhǎn liù qiān yú jí lín zhèn jiàng zhě èr wàn yú rén

这句话大意是:于谨等六军与之合战,李弼等率铁骑横击之,绝其军为二 队,大破之,斩六千余级,临阵降者二万余人。

qí shén wǔ yè dùn zhuī zhì hé shàng fù dà kè huò

这句话大意是:齐神武夜遁, 追至河上,复大克获。

qián hòu lǔ qí zú qī wàn

这句话大意是:前后虏其卒七万。

liú qí jiá shì èr wàn yú xī zòng guī

这句话大意是:留其甲士二万,余悉纵归。

shōu qí zī zhòng bīng jiǎ xiàn fú cháng ān

这句话大意是:收其辎重兵甲,献俘长安。

hái jūn wèi nán yú shì suǒ zhēng zhū zhōu bīng shǐ zhì

这句话大意是:还 军渭南,于是所征诸州兵始至。

nǎi yú zhàn suǒ zhǔn dāng shí bīng shì rén zhǒng shù yī zhū yǐ jīng wǔ gōng

这句话大意是:乃于战所,准当时兵士,人种 树一株,以旌武功。

jìn tài zǔ zhù guó dà jiàng jūn zēng yì bìng qián wǔ qiān hù

这句话大意是:进太祖柱国大将军,增邑并前五千户。

li bì děng shí èr jiāng yì jìn jué zēng yì

这句话大意是:李 弼等十二将亦进爵增邑。

bìng qí xià jiàng shì shǎng gè yǒu chà

这句话大意是:并其下将士,赏各有差。

qiǎn zuǒ pú yè féng yì wáng yuán jì hǎi wéi xíng tái yǔ kāi fǔ dú gū xìn lǜ bù qí èr wàn xiàng luò yáng

这句话大意是:遣左仆射、冯翊王元季海为行台,与开府独孤信率步骑二 万向洛阳;。

luò zhōu cì shǐ li xiǎn qū jīng zhōu

这句话大意是:洛州刺史李显趋荆州;。

hè bá shèng li bì dù hé wéi pú bǎn

这句话大意是:贺拔胜、李弼渡河围蒲阪。

yá mén jiāng gāo zi xìn kāi mén nà shèng jūn dōng wèi jiāng xuē chóng lǐ qì chéng zǒu shèng děng zhuī huò zhī

这句话大意是:牙门将高子信开门纳胜军,东魏将薛崇礼弃城走,胜等追获之。

tài zǔ jìn jūn pú bǎn lüè dìng fén jiàng

这句话大意是:太祖进军蒲阪,略定汾、绛。

yú shì xǔ hé shā zhāng qióng yǐ xià zhōu jiàng

这句话大意是:于是许和杀张琼以夏州降。

chū tài zǔ zì hóng nóng rù guān hòu dōng wèi jiāng gāo áo cáo wéi hóng nóng wén qí jūn bài tuì shǒu luò yáng

这句话大意是:初, 太祖自弘农入关后,东魏将高敖曹围弘农,闻其军败,退守洛 阳。

dú gū xìn zhì xīn ān áo cáo fù zǒu dù hé xìn suì rù luò yáng

这句话大意是:独孤信至新安,敖曹复走度河,信遂入洛阳。

dōng wèi yǐng chuān zhǎng shǐ hè ruò tǒng yǔ mì xiàn rén zhāng jiǎn zhí cì shǐ tián xùn jǔ chéng jiàng

这句话大意是:东魏颍川长 史贺若统与密县人张俭执刺史田迅举城降。

xíng yáng zhèng róng yè zhèng wěi děng gōng liáng zhōu qín qí cì shǐ lù yǒng jí

这句话大意是:荥阳郑荣业、郑伟 等攻梁州,擒其刺史鹿永吉;。

qīng hé rén cuī yàn mù tán chēn gōng xíng yáng qín qí jùn shǒu sū dìng jiē lái fù

这句话大意是:清河人崔彦穆、檀琛攻荥阳,擒 其郡守苏定:皆来附。

zì liáng chén yǐ xi jiāng lì jiàng zhě xiāng zhǔ

这句话大意是:自梁、陈已西,将吏降者相属。

yú shì dōng wèi jiāng yáo xióng zhào yù shì yún bǎo chū yǐng chuān yù fù jiàng de

这句话大意是:于是东魏将尧雄、赵育、是云宝出颍川,欲复降地。

tài zǔ qiǎn yí tóng yǔ wén guì liáng qiān děng nì jī dà pò zhī

这句话大意是:太祖 遣仪同宇文贵、梁迁等逆击,大破之。

zhào yù lái jiàng

这句话大意是:赵育来降。

dōng wèi fù qiǎn jiàng rèn xiáng lǜ hé nán bīng yǔ xióng hé yí tóng yí fēng yǔ guì qiān děng fù jī pò zhī

这句话大意是:东魏复遣将 任祥率河南兵与雄合,仪同怡峰与贵、迁等复击破之。

yòu qiǎn dōu dū wéi xiào kuān qǔ yù zhōu

这句话大意是:又遣都 督韦孝宽取豫州。

shì yún bǎo shā qí dōng yáng zhōu cì shǐ nà zhuāng chūn yǐ zhōu lái fù

这句话大意是:是云宝杀其东扬州刺史那(桩)〔椿〕,以州 来附。

sì nián chūn sān yuè tài zǔ lǜ zhū jiāng rù cháo

这句话大意是:四年春三月,太祖率诸将入朝。

lǐ bì hái huá zhōu

这句话大意是:礼毕,还华州。

qī yuè dōng wèi qiǎn qí jiāng hóu jǐng shè dí gàn gāo áo cáo yuán hán guǐ kě zhū hún yuán mò duō lóu dài wén děng wéi dú gū xìn yú luò yáng

这句话大意是:七月,东魏遣其将侯景、厍狄干、高敖曹、(元)〔韩〕轨、 可朱浑元、莫多娄贷文等围独孤信于洛阳。

qí shén wǔ jì qí hòu

这句话大意是:齐神武继其后。

xiān shì wèi dì jiāng xìng luò yáng bài yuán líng huì xìn bèi wéi zhào tài zǔ shuài jūn jiù xìn wèi dì yì dōng

这句话大意是:先 是,魏帝将幸洛阳拜园陵,会信被围,诏太祖率军救信,魏帝 亦东。

bā yuè gēng yín tài zǔ zhì gǔ chéng mò duō lóu dài wén kě zhū hún yuán lái nì lín zhèn zhǎn dài wén yuán dān qí dùn miǎn xī lǔ qí zhòng sòng hóng nóng

这句话大意是:八月庚寅,太祖至谷城,莫多娄贷文、可朱浑元来逆,临 阵斩贷文,元单骑遁免,悉虏其众送弘农。

suì jìn jūn chán dōng

这句话大意是:遂进军瀍东。

shì xī wèi dì xìng tài zǔ yíng yú shì jǐng děng yè jiě wéi qù

这句话大意是:是夕, 魏帝幸太祖营,于是景等夜解围去。

jí dàn tài zǔ lǜ qīng jì zhuī zhī zhì yú hé shàng

这句话大意是:及旦,太祖率轻骑追之,至于河上。

jǐng děng běi jù hé qiáo nán shǔ māng shān wèi zhèn yǔ zhū jūn hé zhàn

这句话大意是:景等北据河桥,南属 邙山为阵,与诸军合战。

tài zǔ mǎ zhōng liú shǐ jīng yì suì shī suǒ zhī yīn cǐ jūn zhōng rǎo luàn

这句话大意是:太祖马中流矢,惊逸,遂失所之,因此军中扰乱。

dū du li mù xià mǎ shòu tài zǔ jūn yǐ fù zhèn

这句话大意是:都督李 穆下马授太祖,军以复振。

yú shì dà jié zhǎn gāo áo cáo jí qí yí tóng li měng xi yǎn zhōu cì shǐ sòng xiǎn děng lǔ qí jiá shì yī wàn wǔ qiān fù hé sǐ zhě yǐ wàn shù

这句话大意是:于是大捷,斩高敖曹及其仪同李猛、 西兖州刺史宋显等,虏其甲士一万五千,赴河死者以万数。

shì rì zhì zhèn jì dà shǒu wěi xuán yuǎn cóng dàn zhì wèi zhàn shù shí hé fēn wù sì sāi mò néng xiāng zhī

这句话大意是:是日置阵既大,首尾悬远,从旦至未,战数十合,氛雾四 塞,莫能相知。

dú gū xìn li yuǎn jū yòu zhào guì yí fēng jū zuǒ zhàn bìng bù lì yòu wèi zhī wèi dì jí tài zǔ suǒ zài jiē qì qí zú xiān guī

这句话大意是:独孤信、李远居右,赵贵、怡峰居左,战并不 利,又未知魏帝及太祖所在,皆弃其卒先归。

kāi fǔ li hǔ niàn xián děng wéi hòu jūn yù xìn děng tuì jí yǔ jù hái

这句话大意是:开府李虎、念贤 等为后军,遇信等退,即与俱还。

yóu shì nǎi bān shī luò yáng yì shī shǒu

这句话大意是:由是乃班师,洛阳亦失守。

dà jūn zhì hóng nóng shǒu jiāng jiē yǐ qì chéng xi zǒu

这句话大意是:大军至弘农,守将皆已弃城西走。

suǒ lǔ jiàng zú zài hóng nóng zhě yīn xiāng yǔ bì mén jù shǒu

这句话大意是:所虏降卒在弘农者,因相与 闭门拒守。

jìn gōng bá zhī zhū qí kuí shǒu shù bǎi rén

这句话大意是:进攻拔之,诛其魁首数百人。

dà jūn zhī dōng fá yě guān zhōng liú shǒu bīng shǎo ér qián hòu suǒ lǔ dōng wèi shì zú jiē sàn zài mín jiān nǎi móu wéi luàn

这句话大意是:大军之东伐也,关中留守兵少,而前后所虏东魏士卒,皆 散在民间,乃谋为乱。

jí li hǔ děng zhì cháng ān jì wú suǒ chū nǎi yǔ gōng qīng fǔ wèi tài zǐ chū cì wèi běi

这句话大意是:及李虎等至长安,计无所出,乃与公卿 辅魏太子出次渭北。

guān zhōng dà zhèn kǒng bǎi xìng xiāng piāo jié

这句话大意是:关中大震恐,百姓相剽劫。

yú shì shā yuàn suǒ fú jūn rén zhào qīng què yōng zhōu mín yú fú dé děng suì fǎn

这句话大意是:于是沙苑所俘 军人赵青雀、雍州民于伏德等遂反。

qīng què jù cháng ān zǐ chéng fú dé bǎo xián yáng yǔ tài shǒu mù róng sī qìng gè shōu xiáng zú yǐ jù hái shī

这句话大意是:青雀据长安子城,伏德保 咸阳,与太守慕容思庆各收降卒,以拒还师。

cháng ān dà chéng mín jiē xiāng lǜ jù qīng què měi rì jiē zhàn

这句话大意是:长安大城民皆相 率拒青雀,每日接战。

wèi dì liú zhǐ wén xiāng qiǎn tài zǔ tǎo zhī

这句话大意是:魏帝留止阌乡,遣太祖讨之。

cháng ān fù lǎo jiàn tài zǔ zhì bēi qiě xǐ yuē bù yì jīn rì fù de jiàn gōng

这句话大意是:长安父老 见太祖至,悲且喜曰:“不意今日复得见公!

shì nǚ xián xiāng hè

这句话大意是:”士女咸相贺。

huá zhōu cì shǐ dǎo shuài jūn xí xián yáng zhǎn sī qìng qín fú dé nán dù wèi yǔ tài zǔ huì gōng qīng què pò zhī

这句话大意是:华 州刺史导率军袭咸阳,斩思庆,擒伏德,南度渭与太祖会攻青 雀,破之。

tài fù liáng jǐng ruì xiān yǐ jí liú cháng ān suì yǔ qīng què tōng móu zhì shì yì fú zhū

这句话大意是:太傅梁景睿先以疾留长安,遂与青雀通谋,至是亦 伏诛。

guān zhōng yú shì nǎi dìng

这句话大意是:关中于是乃定。

wèi dì hái cháng ān tài zǔ fù zhūn huá zhōu

这句话大意是:魏帝还长安,太祖复屯华州。

dōng shí yī yuè dōng wèi jiāng hóu jǐng gōng xiàn guǎng zhōu

这句话大意是:冬十一月,东魏将侯景攻陷广州。

shí èr yuè shì yún bǎo xí luò yáng dōng wèi jiāng wáng yuán guǐ qì chéng zǒu

这句话大意是:十二月,是云宝袭洛阳,东魏将王元轨弃城走。

dū du zhào gāng xí guǎng zhōu bá zhī

这句话大意是:都督赵刚 袭广州,拔之。

zì xiāng guǎng yǐ xī chéng zhèn fù nèi shǔ

这句话大意是:自襄、广以西城镇复内属。

wǔ nián dōng dà yuè yú huá yīn

这句话大意是:五年冬,大阅于华阴。

liù nián chūn dōng wèi jiāng hóu jǐng chū sān yā jiāng qīn jīng zhōu tài zǔ qiǎn kāi fǔ li bì dú gū xìn gè lǜ qí wǔ qiān chū wǔ guān jǐng nǎi tuì huán

这句话大意是:六年春,东魏将侯景出三鵶,将侵荆州,太祖遣开府李弼、 独孤信各率骑五千出武关,景乃退还。

xià rú rú dù hé zhì xià zhōu tài zǔ zhào zhū jūn tún shā yuàn yǐ bèi zhī

这句话大意是:夏,茹茹度河至夏州,太祖召诸军屯沙苑以备之。

qī nián chūn sān yuè jī hú shuài xià zhōu cì shǐ liú píng fú jù shàng jùn pàn qiǎn kāi fǔ yú jǐn tǎo píng zhī

这句话大意是:七年春三月,稽胡帅、夏州刺史刘平伏据上郡叛,遣开府 于谨讨平之。

dōng shí yī yuè tài zǔ zòu xíng shí èr tiáo zhì kǒng bǎi guān bù miǎn yú zhí shì yòu xià lìng shēn míng zhī

这句话大意是:冬十一月,太祖奏行十二条制,恐百官不勉于职事,又下 令申明之。

bā nián xià sì yuè dà huì zhū jūn yú mǎ mù

这句话大意是:八年夏四月,大会诸军于马牧。

dōng shí yuè qí shén wǔ qīn fén jiàng wéi yù bì

这句话大意是:冬十月,齐神武侵汾、绛,围玉壁。

tài zǔ chū jūn pú bǎn jiāng jī zhī

这句话大意是:太祖出军蒲阪,将击 之。

jūn zhì zào jiá qí shén wǔ tuì

这句话大意是:军至皂荚,齐神武退。

tài zǔ dù fén zhuī zhī suì dùn qù

这句话大意是:太祖度汾追之,遂遁去。

shí èr yuè wèi dì shòu yú huá yīn dà xiǎng jiàng shì

这句话大意是:十二月,魏帝狩于华阴,大飨将士。

tài zǔ lǜ zhū jiāng cháo yú xíng zài suǒ

这句话大意是:太祖率诸将朝于行在 所。

jiǔ nián chūn dōng wèi běi yù zhōu cì shǐ gāo zhòng mì jǔ zhōu lái fù tài zǔ shuài shī yíng zhī lìng kāi fǔ li yuǎn wèi qián jūn

这句话大意是:九年春,东魏北豫州刺史高仲密举州来附,太祖帅师迎之, 令开府李远为前军。

zhì luò yáng qiǎn kāi fǔ yú jǐn gōng bǎi gǔ wù bá zhī

这句话大意是:至洛阳,遣开府于谨攻柏谷坞,拔之。

sān yuè qí shén wǔ zhì hé běi

这句话大意是:三月,齐神武至河北。

tài zǔ hái jūn chán shàng yǐ yǐn zhī

这句话大意是:太祖还军瀍上以引之。

qí shén wǔ guǒ dù hé jù māng shān wèi zhèn bù jìn zhě shù rì

这句话大意是:齐神武果度 河,据邙山为阵,不进者数日。

tài zǔ liú zī zhòng yú chán qū shì jiē xián méi yè dēng māng shān

这句话大意是:太祖留辎重于瀍曲,士皆衔枚, 夜登邙山。

wèi míng jī zhī qí shén wǔ dān qí wèi hè bá shèng suǒ zhú jǐn ér huò miǎn

这句话大意是:未明,击之,齐神武单骑为贺拔胜所逐,仅而获免。

tài zǔ lǜ yòu jūn ruò gān huì děng dà pò qí shén wǔ jūn xī lǔ qí bù zú

这句话大意是:太祖率右军若干惠等大破齐神武军,悉虏其步卒。

zhào guì děng wǔ jiāng jūn jū zuǒ zhàn bù lì

这句话大意是:赵贵等五将军居左,战不利。

qí shén wǔ jūn fù hé tài zǔ yòu bù lì yè nǎi yǐn hái

这句话大意是:齐神武军复合,太祖又不利, 夜乃引还。

jì rù guān zhūn wèi shàng

这句话大意是:既入关,屯渭上。

qí shén wǔ jìn zhì shǎn kāi fǔ dá xī wǔ děng lǜ jūn yù zhī nǎi tuì

这句话大意是:齐神武进至陕,开府达奚武等率 军御之,乃退。

tài zǔ yǐ māng shān zhī zhàn zhū jiāng shī lǜ shàng biǎo qǐng zì biǎn

这句话大意是:太祖以邙山之战,诸将失律,上表请自贬。

wèi dì bào yuē gōng yīng qī zuò zǎi yì gāo kuāng hé zhàng yuè zhuān zhēng jǔ wú yí suàn

这句话大意是:魏 帝报曰 :“公膺期作宰,义高匡合,仗钺专征,举无遗算。

zhèn suǒ yǐ chuí gǒng jiǔ zài shí zī yuán fǔ zhī lì bǐ jiǔ fù níng mì chéng lài yì zàn zhī gōng

这句话大意是:朕所以垂拱九载,实资元辅之力,俾九服宁谧,诚赖翊赞 之功。

jīn dà kòu wèi tiǎn ér yǐ zhū jiāng shī lǜ biàn yù zì biǎn shēn kuī tǐ guó zhī chéng

这句话大意是:今大寇未殄,而以诸将失律,便欲自贬,深亏体国之诚。

yi yì cǐ qiān guāng xù yú yī rén

这句话大意是:宜抑此谦光,恤予一人 。

yú shì guǎng mù guān lǒng háo yòu yǐ zēng jūn lǚ

这句话大意是:”于是广募关陇豪右,以增军旅。

dōng shí yuè dà yuè yú yuè yáng hái zhūn huá zhōu

这句话大意是:冬十月,大阅于栎阳,还屯华州。

shí nián xià wǔ yuè tài zǔ rù cháo

这句话大意是:十年夏五月,太祖入朝。

qiū qī yuè wèi dì yǐ tài zǔ qián hòu suǒ shàng èr shí sì tiáo jí shí èr tiáo xīn zhì fāng wèi zhōng xīng yǒng shì nǎi mìng shàng shū sū chāo gèng sǔn yì zhī zǒng wèi wǔ juǎn bān yú tiān xià

这句话大意是:秋七月,魏帝以太祖前后所上二十四条及十二条新制,方 为中兴永式,乃命尚书苏绰更损益之,总为五卷,班于天下。

yú shì sōu jiǎn xián cái yǐ wéi mù shǒu lìng zhǎng jiē yī xīn zhì ér qiǎn yān

现代白话:于是搜简贤才,以为牧守令长,皆依新制而遣呢。

shù nián zhī jiān bǎi xìng biàn zhī

这句话大意是:数年之间, 百姓便之。

dōng shí yuè dà yuè yú bái shuǐ

这句话大意是:冬十月,大阅于白水。

shí yī nián chūn sān yuè lìng yuē

这句话大意是:十一年春三月,令曰:。

gǔ zhī dì wáng suǒ yǐ wài jiàn zhū hóu nèi lì bǎi guān zhě fēi yù fù guì qí shēn ér zūn róng zhī gài yǐ tiān xià zhì guǎng fēi yī rén suǒ néng dú zhì shì yǐ bó fǎng xián cái zhù jǐ wèi zhì

这句话大意是:古之帝王所以外建诸侯内立百官者,非欲富贵其身而尊荣 之,盖以天下至广,非一人所能独治,是以博访贤才,助己为 治。

ruò qí zhī xián yě zé yǐ lǐ mìng zhī

这句话大意是:若其知贤也,则以礼命之。

qí rén wén mìng zhī rì zé cǎn rán yuē fán shòu rén zhī shì rèn rén zhī láo hé shě jǐ ér cóng rén

这句话大意是:其人闻命之日,则惨然曰 :“凡受人之事,任人之劳,何 舍己而从人 。

yòu zì miǎn yuē tiān shēng jùn shì suǒ yǐ lì shí

这句话大意是:”又自勉曰 :“天生俊士,所以利时。

bǐ rén zhǔ zhě yù yǔ wǒ wèi zhì ān kě gǒu cí

这句话大意是:彼人主者, 欲与我为治,安可苟辞 。

yú shì jiàng xīn ér shòu mìng

这句话大意是:”于是降心而受命。

jí jū guān yě zé zhòu bù gān shí yè bù gān qǐn sī suǒ yǐ shàng kuāng rén zhǔ xià ān bǎi xìng

这句话大意是:及居官也,则昼 不甘食,夜不甘寝,思所以上匡人主,下安百姓;。

bù huáng xù qí sī ér yōu qí jiā gù qī zi huò yǒu jī hán zhī bì ér bù gù yě

这句话大意是:不遑恤其私 而忧其家,故妻子或有饥寒之弊而不顾也。

yú shì rén zhǔ cì zhī yǐ fèng lù zūn zhī yǐ xuān miǎn ér bù yǐ wèi huì yě

这句话大意是:于是人主赐之以俸 禄,尊之以轩冕,而不以为惠也。

xián chén shòu zhī yì bù yǐ wèi dé yě

这句话大意是:贤臣受之,亦不以为德也。

wèi bù xū jiā lù bù wàng cì

这句话大意是:位不虚加,禄不妄赐。

wéi rén jūn zhě chéng néng yǐ cǐ dào shòu guān wéi rén chén zhě chéng néng yǐ cǐ qíng shòu wèi zé tiān xià zhī dà kě bù yán ér zhì yǐ

现代白话:为人君者,诚能以此道授官,为人臣者, 诚能以此情受位,则天下之大,可不言而治了。

xī yáo shùn zhī wèi jūn jì qì zhī wéi chén yòng cǐ dào yě

这句话大意是:昔尧、舜之为 君,稷、契之为臣,用此道也。

jí hòu shì shuāi wēi cǐ dào suì fèi nǎi yǐ guān zhí wèi sī ēn jué lù wèi róng huì

这句话大意是:及后世衰微,此道遂废,乃以 官职为私恩,爵禄为荣惠。

rén jūn zhī mìng guān yě qīn zé shòu zhī ài zé rèn zhī

这句话大意是:人君之命官也,亲则授之,爱则任 之。

rén chén zhī shòu wèi yě kě yǐ zūn shēn ér rùn wū zhě zé yū dào ér qiú zhī

现代白话:人臣之受位也,能够尊身而润屋者,则迂道而求之;。

sǔn shēn ér lì wù zhě zé qiǎo yán ér cí zhī

这句话大意是:损身 而利物者,则巧言而辞之。

yú shì zhì gōng zhī dào méi ér jiān zhà zhī méng shēng

这句话大意是:于是至公之道没,而奸诈之萌生。

tiān xià bù zhì zhèng wèi cǐ yǐ

现代白话:天下不治,正为此了。

jīn shèng zhǔ zhōng xīng sī qù jiāo wěi

这句话大意是:今圣主中兴,思去浇伪。

zhū zài cháo zhī shì dāng niàn zhí shì zhī jiān nán fù quē zhī zhāo lèi sù yè jīng jīng rú lín shēn lǚ bó

这句话大意是:诸在朝之士,当念职事之艰难, 负阙之招累,夙夜兢兢,如临深履薄。

cái kān zhě zé shěn jǐ ér dāng zhī

这句话大意是:才堪者,则审己而当之;。

bù kān zhě zé shōu duǎn ér bì zhī

这句话大意是:不堪者,则收短而避之。

shǐ tiān guān bù wàng jiā wáng jué bù xū shòu zé chún sù zhī fēng shù jī kě fǎn

这句话大意是:使天官不妄加,王爵不虚受,则淳素 之风,庶几可反。

dōng shí yuè dà yuè yú bái shuǐ suì xī shòu qí yáng

这句话大意是:冬十月大阅于白水,遂西狩岐阳。

shí èr nián chūn liáng zhōu cì shǐ yǔ wén zhòng hé jù zhōu fǎn

这句话大意是:十二年春,凉州刺史宇文仲和据州反。

guā zhōu mín zhāng bǎo hài cì shǐ chéng qìng yǐ zhōu yīng zhòng hé

这句话大意是:瓜州民张保害刺史 成庆,以州应仲和。

tài zǔ qiǎn kāi fǔ dú gū xìn tǎo zhī

这句话大意是:太祖遣开府独孤信讨之。

dōng wèi qiǎn qí jiāng hóu jǐng qīn xiāng zhōu tài zǔ qiǎn kāi fǔ ruò gān huì lǜ qīng jì jī zhī

这句话大意是:东魏遣其将侯景侵襄州,太祖遣 开府若干惠率轻骑击之。

zhì ráng jǐng dùn qù

这句话大意是:至穰,景遁去。

xià wǔ yuè dú gū xìn píng liáng zhōu qín zhòng hé qiān qí mín liù qiān yú jiā yú cháng ān

这句话大意是:夏五月,独孤信平凉州,擒仲和,迁其民六千余家于长安。

guā zhōu dū du líng hú yán qǐ yì zhū zhāng bǎo guā zhōu píng

这句话大意是:瓜州都督令狐延起义诛张保,瓜州平。

qī yuè tài zǔ dà huì zhū jūn yú xián yáng

这句话大意是:七月,太祖大会诸军于咸阳。

jiǔ yuè qí shén wǔ wéi yù bì dà dū dū wéi xiào kuān lì zhàn jù shǒu qí shén wǔ gōng wéi liù xún bù néng xià qí shì zú sǐ zhě shén èr sān

这句话大意是:九月,齐神武围玉壁,大都督韦孝宽力战拒守,齐神武攻 围六旬不能下,其士卒死者什二三。

huì qí shén wǔ yǒu jí shāo yíng ér tuì

这句话大意是:会齐神武有疾,烧营而退。

shí sān nián chūn zhēng yuè rú rú kòu gāo píng zhì yú fāng chéng

这句话大意是:十三年春正月,茹茹寇高平,至于方城。

shì yuè qí shén wǔ hōng

这句话大意是:是月,齐神武薨。

qí zi chéng sì shì wéi wén xiāng dì

这句话大意是:其子澄嗣,是为文襄帝。

yǔ qí hé nán dà xíng tái hóu jǐng yǒu xì jǐng bù zì ān qiǎn shǐ qǐng jǔ hé nán liù zhōu lái fù

这句话大意是:与其河南大行台侯景有隙,景不自安, 遣使请举河南六州来附。

qí wén xiāng qiǎn qí jiāng hán guǐ shè dí gān děng wéi jǐng yú yǐng chuān

这句话大意是:齐文襄遣其将韩轨、厍狄干等围景于 颍川。

sān yuè tài zǔ qiǎn kāi fǔ li bì shuài jūn yuán zhī guǐ děng dùn qù

这句话大意是:三月,太祖遣开府李弼率军援之,轨等遁去。

jǐng qǐng liú shōu jí hé nán suì xǐ zhèn yù zhōu

这句话大意是:景请留收辑 河南,遂徙镇豫州。

yú shì qiǎn kāi fǔ wáng sī zhèng jù yǐng chuān bì yǐn jūn hái

这句话大意是:于是遣开府王思政据颍川,弼引军还。

qiū qī yuè hóu jǐng mì tú fù liáng

这句话大意是:秋七月,侯景密图附梁。

tài zǔ zhī qí móu xī zhuī huán qián hòu suǒ pèi jǐng jiàng shì

这句话大意是:太祖知其谋,悉追还前后所配景 将士。

jǐng jù suì pàn

这句话大意是:景惧,遂叛。

dōng tài zǔ fèng wèi dì xī shòu yú qí yáng

这句话大意是:冬,太祖奉魏帝西狩于岐阳。

shí sì nián chūn wèi dì zhào fēng tài zǔ zhǎng zǐ yù wèi níng dū jùn gōng shí yì sān qiān hù

这句话大意是:十四年春,魏帝诏封太祖长子毓为宁都郡公,食邑三千户。

chū tài zǔ yǐ píng yuán hào nà xiào zhuāng dì zhī gōng fēng níng dū xiàn zi zhì shì gǎi xiàn wèi jùn ér yǐ fēng yù yòng zhāng qín wáng zhī shǐ yě

这句话大意是:初,太祖以平元颢、纳孝庄帝之功,封宁都县子,至是改县为 郡,而以封毓,用彰勤王之始也。

xià wǔ yuè jìn shòu tài zǔ tài shī

这句话大意是:夏五月,进授太祖太师。

tài zǔ fèng wèi tài zǐ xún fǔ xi jìng zì xīn píng chū ān dìng dēng lǒng kè shí jì shì

这句话大意是:太祖奉魏太子巡抚西境,自新平 出安定,登陇,刻石纪事。

xià ān yáng zhì yuán zhōu lì běi cháng chéng dà shòu

这句话大意是:下安阳,至原州,历北长城,大狩。

jiāng dōng qù wǔ yuán zhì pú chuān wén wèi dì bù yù suì hái

这句话大意是:将东趣五原,至蒲川,闻魏帝不豫,遂还。

jì zhì dì jí yǐ yù yú shì hái huá zhōu

这句话大意是:既至,帝疾已愈, 于是还华州。

shì suì dōng wèi qiǎn qí jiāng gāo yuè mù róng shào zōng liú fēng shēng děng lǜ zhòng shí yú wàn wéi wáng sī zhèng yú yǐng chuān

这句话大意是:是岁,东魏遣其将高岳、慕容绍宗、刘丰生等,率众十余 万围王思政于颍川。

shí wǔ nián chūn tài zǔ qiǎn dà jiàng jūn zhào guì shuài jūn zhì ráng jiān dū dōng nán zhū zhōu bīng yǐ yuán sī zhèng

这句话大意是:十五年春,太祖遣大将军赵贵帅军至穰,兼督东南诸州兵 以援思政。

gāo yuè qǐ yàn yǐn wěi shuǐ yǐ guàn chéng zì yǐng chuān yǐ běi jiē wèi bēi zé jiù bīng bù dé zhì

这句话大意是:高岳起堰,引洧水以灌城,自颍川以北皆为陂泽, 救兵不得至。

xià liù yuè yǐng chuān xiàn

这句话大意是:夏六月,颍川陷。

chū hóu jǐng zì yù zhōu fù liáng hòu suì dù jiāng wéi jiàn yè

这句话大意是:初,侯景自豫州附梁,后遂度江,围建 业。

liáng sī zhōu cì shǐ liǔ zhòng lǐ yǐ běn cháo yǒu nán shuài bīng yuán zhī

这句话大意是:梁司州刺史柳仲礼以本朝有难,帅兵援之。

liáng jìng líng jùn shǒu sūn gǎo jǔ jùn lái fù tài zǔ shǐ dà dū dū fú guì wǎng zhèn zhī

这句话大意是:梁竟陵郡守孙 暠举郡来附,太祖使大都督符贵往镇之。

jí jǐng kè jiàn yè zhòng lǐ hái sī zhōu lǜ zhòng lái kòu gǎo yǐ jùn pàn

这句话大意是:及景克建业,仲礼还 司州,率众来寇,暠以郡叛。

tài zǔ dà nù

这句话大意是:太祖大怒。

dōng shí yī yuè qiǎn kāi fǔ yáng zhōng lǜ bīng yǔ xíng tái pú yè zhǎng sūn jiǎn tǎo zhī gōng kè suí jùn

这句话大意是:冬十一月,遣开府杨忠率兵与行台仆射长孙俭讨之,攻克 随郡。

zhōng jìn wéi zhòng lǐ zhǎng shǐ mǎ xiù yú ān lù

这句话大意是:忠进围仲礼长史马岫于安陆。

shì suì dào shā qí wén xiāng yú qiū qí dì yáng tǎo zéi qín zhī réng sì qí shì shì wéi wén xuān dì

这句话大意是:是岁,盗杀齐文襄于邺,其弟洋讨贼,擒之,仍嗣其事, 是为文宣帝。

shí liù nián chūn zhēng yuè liǔ zhòng lǐ lǜ zhòng lái yuán ān lù yáng zhōng nì jī yú zhuàng tóu dà pò zhī qín zhòng lǐ xī lǔ qí zhòng

这句话大意是:十六年春正月,柳仲礼率众来援安陆,杨忠逆击于漴头, 大破之,擒仲礼,悉虏其众。

mǎ xiù yǐ chéng jiàng

这句话大意是:马岫以城降。

sān yuè wèi dì fēng tài zǔ dì èr zi zhèn wèi wǔ yì gōng yì èr qiān hù

这句话大意是:三月,魏帝封太祖第二子震为武邑公,邑二千户。

xiān shì liáng yōng zhōu cì shǐ yuè yáng wáng chá yǔ qí shū fù jīng zhōu cì shǐ xiāng dōng wáng yì bù mù nǎi chēng fān lái fù qiǎn qí shì zǐ liáo wèi zhì

这句话大意是:先是, 梁雍州刺史、岳阳王察与其叔父荆州刺史、湘东王绎不睦,乃 称蕃来附,遣其世子嶚为质。

jí yáng zhōng qín zhòng lǐ yì jù fù qiǎn qí zi fāng píng lái cháo

这句话大意是:及杨忠擒仲礼,绎惧,复遣其子 方平来朝。

xià wǔ yuè qí wén xuān fèi qí zhǔ yuán shàn jiàn ér zì lì

这句话大意是:夏五月,齐文宣废其主元善见而自立。

qiū qī yuè tài zǔ lǜ zhū jūn dōng fá bài zhāng wǔ gōng dǎo wèi dà jiàng jūn zǒng dū liú shǒu zhū jūn shì zhūn jīng běi yǐ zhèn guān zhōng

这句话大意是:秋七月,太祖率诸军东伐,拜章武公导为大将军,总督留 守诸军事,屯泾北以镇关中。

jiǔ yuè dīng sì jūn chū cháng ān

这句话大意是:九月丁巳,军出长安。

shí lián yǔ zì qiū jí dōng zhū jūn mǎ lǘ duō sǐ

这句话大意是:时连雨,自秋及冬,诸军马驴多死。

suì yú hóng nóng běi zào qiáo jì hé zì pú bǎn hái

这句话大意是:遂于弘农北造桥济河,自蒲阪还。

yú shì hé nán zì luò yáng hé běi zì píng yáng yǐ dōng suì rù yú qí yǐ

现代白话:于是河南自洛阳,河北自平 阳以东,遂入于齐了。

shí qī nián chūn sān yuè wèi wén dì bēng huáng tài zǐ sì wèi tài zǔ yǐ zhǒng zǎi zǒng bǎi kuí

这句话大意是:十七年春三月,魏文帝崩,皇太子嗣位,太祖以冢宰总百 揆。

liáng shào líng wáng xiāo lún qīn ān lù dà jiàng jūn yáng zhōng tǎo qín zhī

这句话大意是:梁邵陵王萧纶侵安陆,大将军杨忠讨擒之。

dōng shí yuè tài zǔ qiǎn dà jiàng jūn wáng xióng chū zǐ wǔ fá shàng jīn wèi xìng

这句话大意是:冬十月,太祖遣大将军王雄出子午,伐上津、魏兴;。

dà jiàng jūn dá xī wǔ chū sàn guān fá nán zhèng

这句话大意是:大将 军达奚武出散关,伐南郑。

wèi fèi dì yuán nián chūn wáng xióng píng shàng jīn wèi xìng yǐ qí de zhì dōng liáng zhōu

这句话大意是:魏废帝元年春,王雄平上津、魏兴,以其地置东梁州。

xià sì yuè dá xī wǔ wéi nán zhèng yuè yú liáng zhōu cì shǐ yí fēng hóu xiāo xún yǐ zhōu jiàng

这句话大意是:夏四月,达奚武围南郑,月余,梁州刺史、宜丰侯萧循以 州降。

wǔ zhí xún hái cháng ān

这句话大意是:武执循还长安。

qiū bā yuè dōng liáng zhōu mín pàn lǜ zhòng wéi zhōu chéng tài zǔ fù qiǎn wáng xióng tǎo zhī

这句话大意是:秋八月,东梁州民叛,率众围州城,太祖复遣王雄讨之。

hóu jǐng zhī kè jiàn yè yě hái fèng liáng wǔ dì wéi zhǔ

这句话大意是:侯景之克建业也,还奉梁武帝为主。

jū shù xún liáng wǔ yǐ fèn huì hōng

这句话大意是:居数旬,梁武以愤恚 薨。

jǐng yòu lì qí zi gāng xún ér fèi gāng zì lì

这句话大意是:景又立其子纲,寻而废纲自立。

suì yú gāng dì yì tǎo jǐng qín zhī qiǎn qí shè rén wèi yàn lái gào réng sì wèi yú jiāng líng shì wèi yuán dì

这句话大意是:岁余,纲弟绎讨景,擒之, 遣其舍人魏彦来告,仍嗣位于江陵,是为元帝。

èr nián chūn wèi dì zhào tài zǔ qù chéng xiàng dà xíng tái wèi dū du zhōng wài zhū jūn shì

这句话大意是:二年春,魏帝诏太祖去丞相大行台,为都督中外诸军事。

èr yuè dōng liáng zhōu píng qiān qí háo shuài yú yōng zhōu

这句话大意是:二月,东梁州平,迁其豪帅于雍州。

sān yuè tài zǔ qiǎn dà jiàng jūn wèi ān gōng yù chí jiǒng lǜ zhòng fá liáng wǔ líng wáng xiāo jì yú shǔ

这句话大意是:三月,太祖遣大将军、魏安公尉迟迥率众伐梁武陵王萧纪 于蜀。

xià sì yuè tài zǔ lēi ruì qí sān wàn xi yú lǒng dù jīn chéng hé zhì gū zāng

这句话大意是:夏四月,太祖勒锐骑三万西逾陇,度金城河,至姑臧。

tǔ yù hún zhèn jù qiǎn shǐ xiàn qí fāng wù

这句话大意是:吐 谷浑震惧,遣使献其方物。

wǔ yuè xiāo jì tóng zhōu cì shǐ yáng gàn yùn yǐ zhōu jiàng yǐn jiǒng jūn xiàng chéng dū

这句话大意是:五月,萧纪潼州刺史杨干运以州降,引迥军向成都。

qiū qī yuè tài zǔ zì gū zāng zhì yú cháng ān

这句话大意是:秋七月,太祖自姑臧至于长安。

bā yuè kè chéng dōu jiàn nán píng

这句话大意是:八月,克成都,剑南平。

dōng shí yī yuè shàng shū yuán liè móu zuò luàn shì fā fú zhū

这句话大意是:冬十一月,尚书元烈谋作乱,事发,伏诛。

sān nián chūn zhēng yuè shǐ zuò jiǔ mìng zhī diǎn yǐ xù nèi wài guān jué

这句话大意是:三年春正月,始作九命之典,以叙内外官爵。

yǐ dì yī pǐn wèi jiǔ mìng dì jiǔ pǐn wèi yī mìng

这句话大意是:以第一品为 九命,第九品为一命。

gǎi liú wài pǐn wèi jiǔ zhì yì yǐ jiǔ wéi shàng

这句话大意是:改流外品为九秩,亦以九为上。

yòu gǎi zhì zhōu jùn jí xiàn gǎi dōng yōng wèi huá zhōu

这句话大意是:又改置 州郡及县:改东雍为华州,。

běi yōng wèi yí zhōu

这句话大意是:北雍为宜州,。

nán yōng wèi cài zhōu

这句话大意是:南雍为蔡州,。

huá zhōu wèi tóng zhōu

这句话大意是:华州为 同州,。

běi huá wéi fū zhōu

这句话大意是:北华为鄜州,。

dōng qín wèi lǒng zhōu

这句话大意是:东秦为陇州,。

nán qín wèi chéng zhōu

这句话大意是:南秦为成州,。

běi qín wèi jiāo zhōu

这句话大意是:北秦为交州,。

dōng jīng wèi huái zhōu

这句话大意是:东荆为淮州,。

nán jīng wèi chāng zhōu

这句话大意是:南荆为昌州,。

dōng xià wèi yán zhōu

这句话大意是:东夏为延州,。

nán xià wèi zhǎng zhōu

这句话大意是:南夏为长州,。

dōng liáng wèi jīn zhōu

这句话大意是:东梁为 金州,。

nán liáng wèi lóng zhōu

这句话大意是:南梁为隆州,。

běi liáng wèi jìng zhōu

这句话大意是:北梁为静州,。

yáng dōu wèi fén zhōu

这句话大意是:阳都为汾州,。

nán fén wèi xūn zhōu

这句话大意是:南汾为勋州,。

fén zhōu wèi dān zhōu

这句话大意是:汾州为丹州,。

nán bīn wèi níng zhōu

这句话大意是:南豳为宁州,。

nán qí wèi fèng zhōu

这句话大意是:南岐为凤州,。

nán luò wéi shàng zhōu

这句话大意是:南洛为上州,。

nán guǎng wéi yù zhōu

这句话大意是:南广为 淯州,。

nán xiāng wèi hú zhōu

这句话大意是:南襄为湖州,。

xī liáng wèi gān zhōu

这句话大意是:西凉为甘州,。

xi yǐng wèi hóng zhōu

这句话大意是:西郢为鸿州,。

xi yì wèi lì zhōu

这句话大意是:西益为利州,。

dōng ba wèi jí zhōu

这句话大意是:东巴为集州,。

běi yīng wèi fǔ zhōu

这句话大意是:北应为辅州,。

héng zhōu wèi jūn zhōu

这句话大意是:恒州为均州,。

shā zhōu wèi shēn zhōu

这句话大意是:沙州为深州,。

níng zhōu wèi lù zhōu

这句话大意是:宁州为 麓州,。

yì zhōu wèi yán zhōu

这句话大意是:义州为岩州,。

xīn zhōu wèi wēn zhōu

这句话大意是:新州为温州,。

jiāng zhōu wèi miǎn zhōu

这句话大意是:江州为沔州,。

xī ān wèi yán zhōu

这句话大意是:西安为盐州,。

ān zhōu wèi shǐ zhōu

这句话大意是:安州为始州,。

bīng zhōu wèi suí zhōu

这句话大意是:并州为随州,。

sì zhōu wèi táng zhōu

这句话大意是:肆州为塘州,。

jì zhōu wèi shùn zhōu

这句话大意是:冀州为顺州,。

huái zhōu wèi chún zhōu

这句话大意是:淮州为 纯州,。

yáng zhōu wèi yǐng zhōu

这句话大意是:扬州为颍州,。

sī zhōu wèi xiàn zhōu

这句话大意是:司州为宪州,。

nán píng wèi shēng zhōu

这句话大意是:南平为升州,。

nán yǐng wèi guī zhōu

这句话大意是:南郢为归州,。

qīng zhōu wèi méi zhōu

这句话大意是:青州为眉州。

fán gǎi zhōu sì shí liù zhì zhōu yī gǎi jùn yī bǎi liù gǎi xiàn èr bǎi sān shí

这句话大意是:凡改州四十六,置州一,改郡一百六,改县二百 三十。

zì yuán liè zhū wèi dì yǒu yuàn yán

这句话大意是:自元烈诛,魏帝有怨言。

wèi huái ān wáng yù guǎng píng wáng zàn děng chuí qì jiàn zhī dì bù tīng

这句话大意是:魏淮安王育、广平王赞等垂泣谏 之,帝不听。

yú shì tài zǔ yǔ gōng qīng dìng yì fèi dì zūn lì qí wáng kuò shì wèi gōng dì

这句话大意是:于是太祖与公卿定议,废帝,尊立齐王廓,是为 恭帝。

wèi gōng dì yuán nián xià sì yuè dì dà xiǎng qún chén

这句话大意是:魏恭帝元年夏四月,帝大飨群臣。

wèi shǐ liǔ qiú zhí jiǎn shū yú cháo yuē fèi dì wén huáng dì zhī sì zi

这句话大意是:魏史柳虬执简书于朝曰: “废帝,文皇帝之嗣子。

nián qī suì wén huáng dì tuō yú ān dìng gōng yuē shì zi cái yóu yú gōng bù cái yì yóu yú gōng yi miǎn zhī

这句话大意是:年七岁,文皇帝托于安定公曰 :“是 子才,由于公,不才,亦由于公,宜勉之 。

gōng jì shòu cí zhòng jì jū yuán fǔ zhī rèn yòu nà nǚ wèi huáng hòu suì bù néng xùn huì yǒu chéng zhì lìng fèi chù fù wén huáng dì fù shǔ zhī yì cǐ jiù fēi ān dìng gōng ér shuí

这句话大意是:”公既受兹重寄, 居元辅之任,又纳女为皇后,遂不能训诲有成,致令废黜,负 文皇帝付属之意,此咎非安定公而谁?

tài zǔ nǎi lìng tài cháng lú biàn zuò gào yù gōng qīng yuē wū hū

这句话大意是:”太祖乃令太常卢辩作 诰谕公卿曰 :“呜呼!

wǒ qún hòu jì zhòng shì wéi wén huáng dì yǐ qiǎng bǎo zhī sì tuō yú yǔ xun zhī huì zhī zhù jué yǒu chéng

这句话大意是:我群后暨众士,维文皇帝以襁褓之嗣托 于予,训之诲之,庶厥有成。

ér yǔ wǎng néng gé biàn jué xīn yōng jì hu fèi zhuì wǒ wén huáng dì zhī zhì

这句话大意是:而予罔能革变厥心,庸暨乎废,坠我文皇帝之志。

wū hū

这句话大意是:呜呼!

cí jiù yǔ qí yān bì

现代白话:兹咎予其呢避。

yǔ shí zhī zhī shěn ěr zhòng rén zhī xīn zāi

现代白话:予实知之,矧你众人之心啊。

wéi yǔ zhī yán qǐ wéi jīn hòu jiāng kǒng lái shì yǐ yǔ wèi kǒu shí

这句话大意是:惟予之颜,岂惟 今厚,将恐来世以予为口实 。

yǐ hài zhào fēng tài zǔ zi yōng wèi fǔ chéng gōng xiàn wèi ān chéng gōng yì gè èr qiān hù

这句话大意是:”乙亥,诏封太祖子邕为辅城公, 宪为安城公,邑各二千户。

rú rú yǐ zhān dá guān kòu guǎng wǔ

这句话大意是:茹茹乙旃达官寇广武。

wǔ yuè qiǎn zhù guó zhào guì zhuī jī zhī zhǎn shǒu shù qiān jí shōu qí zī zhòng ér hái

这句话大意是:五月,遣柱国赵贵追击之,斩首数千级,收其辎重而还。

qiū qī yuè tài zǔ xī shòu zhì yú yuán zhōu

这句话大意是:秋七月,太祖西狩至于原州。

liáng yuán dì qiǎn shǐ qǐng jù jiù tú yǐ dìng jiāng jiè yòu lián jié yú qí yán cí bèi màn

这句话大意是:梁元帝遣使请据旧图以定疆界,又连结于齐,言辞悖慢。

tài zǔ yuē gǔ rén yǒu yán tiān zhī suǒ qì shuí néng xìng zhī qí xiāo yì zhī wèi hu

这句话大意是:太祖曰:“古人有言“天之所弃,谁能兴之”,其萧绎之谓吗。

dōng shí yuè rén xū qiǎn zhù guó yú jǐn zhōng shān gōng hù dà jiàng jūn yáng zhōng wéi xiào kuān děng bù qí wǔ wàn tǎo zhī

这句话大意是:” 冬十月壬戌,遣柱国于谨、中山公护、大将军杨忠、韦孝 宽等步骑五万讨之。

shí yī yuè guǐ wèi shī jì yú hàn

这句话大意是:十一月癸未,师济于汉。

zhōng shān gōng hù yǔ yáng zhōng lǜ ruì qí xiān zhūn qí chéng xià jù jiāng jīn yǐ bèi qí yì

这句话大意是:中山公护与杨忠率锐骑先屯其城 下,据江津以备其逸。

bǐng shēn jǐn zhì jiāng líng liè yíng wéi shǒu

这句话大意是:丙申,谨至江陵,列营围守。

xīn hài jìn gōng chéng qí rì kè zhī

这句话大意是:辛亥,进 攻城,其日克之。

qín liáng yuán dì shā zhī bìng lǔ qí bǎi guān jí shì mín yǐ guī

这句话大意是:擒梁元帝,杀之,并虏其百官及士民以归。

méi wèi nú bì zhě shí yú wàn qí miǎn zhě èr bǎi yú jiā

这句话大意是:没为奴婢者十余万,其免者二百余家。

lì xiāo chá wèi liáng zhǔ jū jiāng líng wèi wèi fù yōng

这句话大意是:立萧察为梁主,居江陵, 为魏附庸。

liáng jiāng wáng sēng biàn chén bà xiān yú dān yáng lì liáng yuán dì dì jiǔ zǐ fāng zhì wèi zhǔ

这句话大意是:梁将王僧辩、陈霸先于丹阳立梁元帝第九子方智为 主。

wèi shì zhī chū tǒng guó sān shí liù dà xìng jiǔ shí jiǔ hòu duō jué miè

这句话大意是:魏氏之初,统国三十六,大姓九十九,后多绝灭。

zhì shì yǐ zhū jiāng gōng gāo zhě wèi sān shí liù guó hòu cì gōng zhě wèi jiǔ shí jiǔ xìng hòu suǒ tǒng jūn rén yì gǎi cóng qí xìng

这句话大意是:至是, 以诸将功高者为三十六国后,次功者为九十九姓后,所统军人, 亦改从其姓。

èr nián liáng guǎng zhōu cì shǐ wáng lín kòu biān

这句话大意是:二年,梁广州刺史王琳寇边。

dōng shí yī yuè qiǎn dà jiàng jūn dòu lú níng shuài shī tǎo zhī

这句话大意是:冬十一月,遣大将军豆卢宁 帅师讨之。

sān nián chūn zhēng yuè dīng chǒu chū xíng zhōu lǐ jiàn liù guān

这句话大意是:三年春正月丁丑,初行周礼,建六官。

yǐ tài zǔ wèi tài shī dà zhǒng zǎi zhù guó li bì wèi tài fù dà sī tú zhào guì wèi tài bǎo dà zōng bó dú gū xìn wèi dà sī mǎ yú jǐn wèi dà sī kòu hòu mò chén chóng wèi dà sī kōng

这句话大意是:以太祖为太师、大 冢宰,柱国李弼为太傅,大司徒赵贵为太保,大宗伯独孤信为 大司马,于谨为大司寇,侯莫陈崇为大司空。

chū tài zǔ yǐ hàn wèi guān fán sī gé qián bì

这句话大意是:初,太祖以汉魏 官繁,思革前弊。

dà tǒng zhōng nǎi mìng sū chāo lú biàn yī zhōu zhì gǎi chuàng qí shì xún yì zhì liù qīng guān rán wèi zhuàn cì wèi chéng zhòng wù yóu guī tái gé

这句话大意是:大统中,乃命苏绰、卢辩依周制改创其事, 寻亦置六卿官,然为撰次未成,众务犹归台阁。

zhì shì shǐ bì nǎi mìng xíng zhī

这句话大意是:至是始毕,乃 命行之。

xià sì yuè tài zǔ běi xún shòu

这句话大意是:夏四月,太祖北巡狩。

qiū qī yuè dù běi hé

这句话大意是:秋七月,度北河。

wáng lín qiǎn shǐ lái fù yǐ lín wèi dà jiàng jūn cháng shā jùn gōng

这句话大意是:王琳遣使来附,以琳为大将军、长沙郡 公。

wèi dì fēng tài zǔ zi zhí wèi qín jùn gōng zhāo wèi zhèng píng gōng yì gè yī qiān hù

这句话大意是:魏帝封太祖子直为秦郡公,招为正平公,邑各一千户。

jiǔ yuè tài zǔ yǒu jí hái zhì yún yáng mìng zhòng shān gōng hù shòu yí fǔ sì zi

这句话大意是:九月,太祖有疾,还至云阳,命中山公护受遗辅嗣子。

dōng shí yuè yǐ hài bēng yú yún yáng gōng hái cháng ān fā sāng

这句话大意是:冬十月乙亥,崩于云阳宫,还长安发丧。

shí nián wǔ shí èr

这句话大意是:时年五十二。

jiǎ shēn zàng yú chéng líng shì yuē wén gōng

这句话大意是:甲 申,葬于成陵,谥曰文公。

xiào mǐn dì shòu shàn zhuī zūn wéi wén wáng miào yuē tài zǔ

这句话大意是:孝闵帝受禅,追尊为文王,庙曰太 祖。

wǔ chéng yuán nián zhuī zūn wéi wén huáng dì

这句话大意是:武成元年,追尊为文皇帝。

tài zǔ zhī rén shàn rèn shǐ cóng jiàn rú liú chóng shàng rú shù míng dá zhèng shì ēn xìn bèi wù néng jià yù yīng háo yī jiàn zhī zhě xián sī yòng mìng

这句话大意是:太祖知人善任使,从谏如流,崇尚儒术,明达政事,恩信 被物,能驾驭英豪,一见之者,咸思用命。

shā yuàn suǒ huò qiú fú shì ér yòng zhī hé qiáo zhī yì lǜ yǐ jī zhàn jiē de qí sǐ lì

这句话大意是:沙苑所获囚俘,释 而用之,河桥之役,率以击战,皆得其死力。

zhū jiāng chū zhēng shòu yǐ fāng lüè wú bù zhì shèng

这句话大意是:诸将出征,授以 方略,无不制胜。

xìng hǎo pǔ sù bù shàng xū shì héng yǐ fǎn fēng sú fù gǔ shǐ wèi xīn

这句话大意是:性好朴素,不尚虚饰,恒以反风俗,复古始 为心。

shǐ chén yuē shuǐ lì jiāng zhōng qún xiōng fàng mìng huò wēi quán zhèn zhǔ huò xìn nì tāo tiān

这句话大意是:史臣曰:水历将终,群凶放命,或威权震主,或衅逆滔天。

xián wèi dà bǎo kě yǐ lì zhēng shén wù kě yǐ qiú dé mò bù kuī yú jiǔ dǐng pì nì liǎng gōng ér zhū yí jì jí wáng bù xuán zhǒng

现代白话:咸谓大宝能够力征,神物能够求得,莫不窥窬九鼎,睥睨两宫, 而诛夷继及,亡不旋踵。

shì zhī jù jūn cuàn dào zhōng chéng jiàn wǔ zhī zī

这句话大意是:是知巨君篡盗,终成建武之资;。

zhòng yǐng xiōng cán shí qǐ dāng tú zhī yè

这句话大意是:仲颍 凶残,实启当涂之业。

tiān mìng yǒu dǐ yōng kě tāo hu

这句话大意是:天命有底,庸可滔吗。

tài zǔ tián wú yī chéng zhòng wú yī lǚ qū chí róng mǎ zhī jì niè zú háng wǔ zhī jiān

这句话大意是:太祖田无一成,众无一旅,驱驰戎马之际,蹑足行伍之间。

shǔ yǔ néng zhī shí yīng qǐ shèng zhī yùn jiū jí yì yǒng jiū hé tóng méng yī jǔ ér tiǎn chóu chóu zài jià ér kuāng dì shì

这句话大意是:属与能之时,应启圣之运,鸠集义勇,纠合同盟,一举而殄仇 雠,再驾而匡帝室。

yú shì nèi xún wéi wò wài zhàng cái xióng tuī zhì chéng yǐ dài rén hóng dà shùn yǐ xùn wù

这句话大意是:于是内询帷幄,外仗材雄,推至诚以待人, 弘大顺以训物。

gāo shì jí jiá bīng zhī zhòng shì róng mǎ zhī qiáng lǚ rù jìn jī zhì tú tūn shì

这句话大意是:高氏籍甲兵之众,恃戎马之强,屡入近畿,志 图吞噬。

jí yīng móu diàn fà shén pèi fēng chí hóng nóng jiàn chéng pú zhī xūn shā yuàn yǒu kūn yáng zhī jié

这句话大意是:及英谋电发,神旆风驰,弘农建城濮之勋,沙苑有昆 阳之捷。

qǔ wēi dìng bà yǐ ruò wèi qiáng

这句话大意是:取威定霸,以弱为强。

shào yuán zōng zhī shuāi xù chuàng lóng zhōu zhī jǐng mìng

这句话大意是:绍元宗之衰绪,创隆周之景命。

nán qīng jiāng hàn xi jǔ bā shǔ běi kòng shā mò dōng jù yī chán

这句话大意是:南 清江汉,西举巴蜀,北控沙漠,东据伊瀍。

nǎi bìn luò wèi jìn xiàn zhāng gǔ xī xiū liù guān zhī fèi diǎn chéng yī dài zhī hóng guī

这句话大意是:乃摈落魏晋,宪章 古昔,修六官之废典,成一代之鸿规。

dé xíng bìng yòng xūn xián jiān xù yuǎn ān ěr yuè sú fù mín hé

这句话大意是:德刑并用,勋贤兼叙, 远安迩悦,俗阜民和。

yì zhào zhī wàng yǒu guī yī ràng zhī qī yǔn jí

这句话大意是:亿兆之望有归,揖让之期允集。

gōng yè ruò cǐ rén chén yǐ zhōng

这句话大意是:功业若 此,人臣以终。

shèng yǐ zāi

现代白话:盛了啊!

fēi fū xióng lüè guān shí yīng zī bu shi tiān yǔ shén shòu wěi wǔ jīng wén zhě shú néng yǔ yú cǐ hu

这句话大意是:非夫雄略冠时,英姿不世,天与神授, 纬武经文者,孰能与于此吗。

xī zhě hàn xiàn meng chen cáo gōng chéng jiā fǔ zhī yè

这句话大意是:昔者,汉献蒙尘,曹公成夹辅之 业;。

jìn ān bō dàng sòng wǔ jiàn kuāng hé zhī xūn

这句话大意是:晋安播荡,宋武建匡合之勋。

xiào dé lùn gōng chuò yǒu yú yù

这句话大意是:校德论功,绰有余裕。

zhì yú zhǔ gōng zhì shèng hé chéng nú lù

这句话大意是:至于渚宫制胜,阖城孥戮;。

rú rú guī mìng jǐn zhǒng zhū yí suī shì chū yú quán dào ér yòng guāi yú dé jiào

这句话大意是:茹茹归命,尽种诛夷:虽事出 于权道,而用乖于德教。

zhōu zuò zhī bù yǒng huò cǐ zhī yóu hu

这句话大意是:周祚之不永,或此之由吗。

✦ You read 本纪·卷二

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.