周书 · 令狐德棻 · Chapter 49 of 50

列传·卷四十九

PinyinModern Translation
Size

yì yù shàng gāo lí bǎi jì mán liáo dàng chāng shān zhì bái lán dǐ jī hú kù mò xī

这句话大意是:异域上 高丽 百济 蛮 獠 宕昌 邓至 白兰 氐 稽胡 库莫奚。

gài tiān de zhī suǒ fù zǎi zhì dà yǐ

现代白话:盖天地之所覆载,至大了;。

rì yuè zhī suǒ lín zhào zhì guǎng yǐ

现代白话:日月之所临照,至广了。

rán zé wàn wù zhī nèi mín rén guǎ ér qín shòu duō

这句话大意是:然则 万物之内,民人寡而禽兽多;。

liǎng yí zhī jiān zhōng tǔ jú ér zhù sú kuàng

这句话大意是:两仪之间,中土局而庶俗旷。

qiú zhī zōu shuō guǐ guài zhī jī shí fán

这句话大意是:求 之邹说,诡怪之迹实繁;。

kǎo zhī shān jīng qí jué zhī cí fěi yī

这句话大意是:考之山经,奇谲之词匪一。

zhōu kǒng cún ér bù lùn shì fēi fēn ér mò biàn

这句话大意是:周、孔存 而不论,是非纷而莫辩。

qín huáng biān chī tiān xià dú wǔ yú xiá fāng

这句话大意是:秦皇鞭笞天下,黩武于遐方;。

hàn wǔ shì mǎ qiáng shèng sì zhì yú yuǎn lüè

这句话大意是:汉武士 马强盛,肆志于远略。

xiōng nú jì què qí guó yǐ xū

这句话大意是:匈奴既却,其国已虚;。

quǎn mǎ jì lái qí mín yì kùn

这句话大意是:犬马既来,其民 亦困。

shì zhī yàn hǎi lóng duī tiān suǒ yǐ jué yí xià yě

这句话大意是:是知鴈海龙堆,天所以绝夷夏也;。

yán fāng shuò mò de suǒ yǐ xiàn nèi wài yě

这句话大意是:炎方朔漠,地所以限 内外也。

kuàng hū shí fēi qín hàn zhì shén yíng liú wéi tiān dào yǐ qiú qí gōng dān mín lì ér cóng suǒ yù diān zhuì zhī xìn gù bù xuán zhǒng

这句话大意是:况乎时非秦、汉,志甚嬴、刘,违天道以求其功,殚 民力而从所欲,颠坠之衅,固不旋踵。

shì yǐ xiān wáng shè jiào nèi zhū xià ér wài yí dí

这句话大意是:是以先王设教,内诸夏 而外夷狄;。

wǎng zhé chuí fàn měi shù dé ér bǐ guǎng de

这句话大意是:往哲垂范,美树德而鄙广地。

suī yǔ jì zhī dōng jiān xi bèi bù guò hǎi jí liú shā

这句话大意是:虽禹迹之东渐西被, 不过海及流沙;。

wáng zhì zhī zì běi cú nán cái chēng xué jū jiāo zhǐ

这句话大意是:王制之自北徂南,裁称穴居交趾。

qǐ fēi dào guàn sān gǔ yì gāo bǎi dài zhě hu

这句话大意是:岂非道贯三 古,义高百代者吗。

yǒu zhōu chéng sāng luàn zhī hòu shǔ zhàn zhēng zhī rì dìng sì biǎo yǐ wǔ gōng ān sān biān yǐ quán dào

这句话大意是:有周承丧乱之后,属战争之日,定四表以武功,安三边以 权道。

zhào wèi shàng gěng zé jié yīn yú běi dí

这句话大意是:赵、魏尚梗,则结姻于北狄;。

jiù kù wèi shí zé tōng hǎo yú xī róng

这句话大意是:厩库未实,则通好于西戎。

yóu shì dé xíng jù jǔ shēng míng xiá jì

这句话大意是:由是德刑具举,声名遐洎。

huì fú zhān qiú fú xié yú shǔ guó

这句话大意是:卉服毡裘,辐协于属国;。

shāng hú fàn kè tián wěi yú qí tíng

这句话大意是:商胡贩客, 填委于旗亭。

suī dōng lüè lòu sān wú zhī de nán xún zǔ bǎi yuè zhī jìng ér guó wēi zhī suǒ sù fú fēng huà zhī suǒ qín bèi yì zú wèi hóng yǐ

现代白话:虽东略漏三吴之地,南巡阻百越之境,而国威之 所肃服,风化之所覃被,亦足为弘了。

qí sì yí lái cháo pìn zhě jīn bìng jì zhī yú hòu

这句话大意是:其四夷来朝聘者,今并 纪之于后。

zhì yú dào lù yuǎn jìn wù chǎn fēng sú xiáng zhū qián shǐ huò yǒu bù tóng

这句话大意是:至于道路远近,物产风俗,详诸前史,或有不同。

sī jiē lù qí dāng shí suǒ jì yǐ bèi yí quē yún ěr

现代白话:斯皆录其当时所记,以备遗阙云你。

gāo lí zhě qí xiān chū yú fū yú

这句话大意是:高丽者,其先出于夫余。

zì yán shǐ zǔ yuē zhū méng hé bó nǚ gǎn rì yǐng suǒ yùn yě

这句话大意是:自言始祖曰朱蒙,河伯女感日影 所孕也。

zhū méng zhǎng ér yǒu cái lüè fū yú rén è ér zhú zhī

这句话大意是:朱蒙长而有材略,夫余人恶而逐之。

tǔ yú gē dòu gǔ chéng zì hào yuē gāo gōu lí réng yǐ gāo wèi shì

这句话大意是:土于纥斗骨城, 自号曰高句丽,仍以高为氏。

qí sūn mò lái jiàn shèng jī fū yú ér chén zhī

这句话大意是:其孙莫来渐盛,击夫余而臣之。

mò lái yì sūn liǎn shǐ tōng shǐ yú hòu wèi

这句话大意是:莫来裔孙琏,始通使于后魏。

qí de dōng zhì xīn luó xi dù liáo shuǐ èr qiān lǐ nán jiē bǎi jì běi lín mò hé qiān yú lǐ

这句话大意是:其地,东至新罗,西渡辽水二千里,南接百济,北邻靺鞨 千余里。

zhì píng rǎng chéng

这句话大意是:治平壤城。

qí chéng dōng xī liù lǐ nán lín pèi shuǐ

这句话大意是:其城,东西六里,南临𬇙水。

chéng nèi wéi jī cāng chǔ qì bèi kòu zéi zhì rì fāng rù gù shǒu

这句话大意是:城内唯积仓 储器备,寇贼至日,方入固守。

wáng zé bié wèi zhái yú qí cè bù cháng jū zhī

这句话大意是:王则别为宅于其侧,不常居之。

qí wài yǒu guó nèi chéng jí hàn chéng yì bié dōu yě fù yǒu liáo dōng xuán tú děng shù shí chéng jiē zhì guān sī yǐ xiāng tǒng shè

这句话大意是:其外有国内城及汉城,亦别都也,复有辽东、玄菟等数十城, 皆置官司,以相统摄。

dà guān yǒu dà duì lú cì yǒu tài dà xiōng dà xiōng xiǎo xiōng yì sì shē wū zhuō tài dà shǐ zhě dà shǐ zhě xiǎo shǐ zhě rù shē yì shǔ xiān rén bìng rù sà fán shí sān děng fēn zhǎng nèi wài shì yān

现代白话:大官有大对卢,次有太大兄、大兄、小兄、意俟奢、乌拙、 太大使者、大使者、小使者、褥奢、翳属、仙人并褥萨凡十三 等,分掌内外事呢。

qí dà duì lú zé yǐ qiáng ruò xiāng líng duó ér zì wèi zhī bù yóu wáng zhī shǔ zhì yě

这句话大意是:其大对卢,则以强弱相陵,夺而自为之, 不由王之署置也。

qí xíng fǎ móu fǎn jí pàn zhě xiān yǐ huǒ fén ruò rán hòu zhǎn shǒu jí mò qí jiā

这句话大意是:其刑法:谋反及叛者,先以火焚𦶟,然后斩 首,籍没其家。

dào zhě shí yú bèi zhēng zāng

这句话大意是:盗者,十余倍征赃。

ruò pín bù néng bèi jí fù gōng sī zhài zhě jiē tīng píng qí zǐ nǚ wèi nú bì yǐ cháng zhī

这句话大意是:若贫不能备,及负公私债 者,皆听评其子女为奴婢以偿之。

zhàng fū yī tóng xiù shān dà kǒu kù bái wéi dài huáng gé lǚ

这句话大意是:丈夫衣同袖衫、大口裤、白韦带、黄革履。

qí guān yuē gǔ sū duō yǐ zǐ luō wèi zhī zá yǐ jīn yín wèi shì

这句话大意是:其冠曰骨苏, 多以紫罗为之,杂以金银为饰。

qí yǒu guān pǐn zhě yòu chā èr niǎo yǔ yú qí shàng yǐ xiǎn yì zhī

这句话大意是:其有官品者,又插二鸟羽于其 上,以显异之。

fù rén fú qún rú jū xiù jiē wèi mèi

这句话大意是:妇人服裙襦,裾袖皆为袂。

shū jí yǒu wǔ jīng sān shǐ sān guó zhì jìn yáng qiū

这句话大意是:书籍有五经、三史、 三国志、晋阳秋。

bīng qì yǒu jiǎ nǔ gōng jiàn jǐ shāo máo chán

这句话大意是:兵器有甲弩弓箭戟捎矛鋋。

fù shuì zé juàn bù jí sù suí qí suǒ yǒu liàng pín fù chà děng shū zhī

这句话大意是:赋税则绢布及粟, 随其所有,量贫富差等输之。

tǔ tián jí báo jū chǔ jié jiǎn

这句话大意是:土田塉薄,居处节俭。

rán shàng róng zhǐ

这句话大意是:然尚容止。

duō zhà wěi yán cí bǐ huì bù jiǎn qīn shū nǎi zhì tóng chuān ér yù gòng shì ér qǐn

这句话大意是:多诈伪,言辞鄙秽,不简亲疏,乃至同川而浴,共室而寝。

fēng sú hǎo yín bù yǐ wèi kuì

这句话大意是:风 俗好淫,不以为愧。

yǒu yóu nǚ zhě fu wú cháng rén

这句话大意是:有游女者,夫无常人。

hūn qǔ zhī lǐ lüè wú cái bì ruò shòu cái zhě wèi zhī mài bì sú shén chǐ zhī

这句话大意是:婚娶之礼,略无财 币,若受财者,谓之卖婢,俗甚耻之。

fù mǔ jí fū sàng qí fú zhì tóng yú huá xià

这句话大意是:父母及夫丧,其服制同 于华夏。

xiōng dì zé xiàn yǐ sān yuè

这句话大意是:兄弟则限以三月。

jìng xìn fó fǎ yóu hǎo yín sì

这句话大意是:敬信佛法,尤好淫祀。

yòu yǒu shén miào èr suǒ yī yuē fū yú shén kè mù zuò fù rén zhī xiàng

这句话大意是:又有神庙二 所:一曰夫余神,刻木作妇人之象;。

yī yuē dēng gāo shén yún shì qí shǐ zǔ fū yú shén zhī zǐ

这句话大意是:一曰登高神,云是其始祖 夫余神之子。

bìng zhì guān sī qiǎn rén shǒu hù

这句话大意是:并置官司,遣人守护。

gài hé bó nǚ yǔ zhū méng yún

这句话大意是:盖河伯女与朱蒙云。

liǎn wǔ shì sūn chéng dà tǒng shí èr nián qiǎn shǐ xiàn qí fāng wù

这句话大意是:琏五世孙成,大统十二年,遣使献其方物。

chéng sǐ zi tāng lì

这句话大意是:成死,子汤立。

jiàn dé liù nián tāng yòu qiǎn shǐ lái gòng

这句话大意是:建德六年,汤又遣使来贡。

gāo zǔ bài tāng wéi shàng kāi fǔ yí tóng dà jiàng jūn liáo dōng jùn kāi guó gōng liáo dōng wáng

这句话大意是:高祖拜汤为上开府仪同大将军、辽 东郡开国公、辽东王。

bǎi jì zhě qí xiān gài mǎ hán zhī shǔ guó fū yú zhī bié zhǒng

这句话大意是:百济者,其先盖马韩之属国,夫余之别种。

yǒu chóu tái zhě shǐ guó yú dài fāng

这句话大意是:有仇台者,始 国于带方。

gù qí dì jiè dōng jí xīn luó běi jiē gāo gōu lí xī nán jù xiàn dà hǎi

这句话大意是:故其地界东极新罗,北接高句丽,西南俱限大海。

dōng xī sì bǎi wǔ shí lǐ nán běi jiǔ bǎi yú lǐ

这句话大意是:东西四百五十里,南北九百余里。

zhì gù má chéng

这句话大意是:治固麻城。

qí wài gèng yǒu wǔ fāng zhōng fāng yuē gǔ shā chéng dōng fāng yuē de ān chéng nán fāng yuē jiǔ zhī xià chéng xī fāng yuē dāo xiān chéng běi fāng yuē xióng jīn chéng

这句话大意是:其外更有五方: 中方曰古沙城,东方曰得安城,南方曰久知下城,西方曰刀先 城,北方曰熊津城。

wáng xìng fū yú shì hào yú luō xiá mín hū wèi jiān jí zhī xià yán bìng wáng yě

这句话大意是:王姓夫余氏,号于罗瑕,民呼为鞬吉支,夏言并王也。

qī hào yú lù xià yán fēi yě

这句话大意是:妻 号于陆,夏言妃也。

guān yǒu shí liù pǐn

这句话大意是:官有十六品。

zuǒ píng wǔ rén yī pǐn

这句话大意是:左平五人,一品;。

dá lǜ sān shí rén èr pǐn

这句话大意是:达率三十 人,二品;。

ēn lǜ sān pǐn

这句话大意是:恩率三品;。

dé lǜ sì pǐn

这句话大意是:德率四品;。

hàn lǜ wǔ pǐn

这句话大意是:扞率五品;。

nài lǜ liù pǐn

这句话大意是:柰率六品。

liù pǐn yǐ shàng guān shì yín huá

这句话大意是:六品 已上,冠饰银华。

jiāng dé qī pǐn zǐ dài

这句话大意是:将德七品,紫带;。

shī dé bā pǐn zào dài

这句话大意是:施德八品,皂带;。

gù dé jiǔ pǐn chì dài

这句话大意是:固德九 品,赤带;。

li jì dé shí pǐn qīng dài

这句话大意是:(李)〔季〕德十品,青带;。

duì dé shí yī pǐn wén dū shí èr pǐn jiē huáng dài

这句话大意是:对德十一品,文督十二 品,皆黄带;。

wǔ dū shí sān pǐn zuǒ jūn shí sì pǐn zhèn wǔ shí wǔ pǐn kè yú shí liù pǐn jiē bái dài

这句话大意是:武督十三品,佐军十四品,振武十五品,克虞十 六品,皆白带。

zì ēn lǜ yǐ xià guān wú cháng yuán gè yǒu bù sī fēn zhǎng zhòng wù

这句话大意是:自恩率以下,官无常员,各有部司,分掌众务。

nèi guān yǒu qián nèi bù gǔ bù ròu bù nèi lüè bù wài lüè bù mǎ bù dāo bù gōng dé bù yào bù mù bù fǎ bù hòu guān bù

这句话大意是:内官有前内部、谷部、肉部、内掠部、外掠部、马部、刀部、 功德部、药部、木部、法部、后官部。

wài guān yǒu sī jūn bù sī tú bù sī kōng bù sī kòu bù diǎn kǒu bù kè bù wài shè bù chóu bù rì guān bù dōu shì bù

这句话大意是:外官有司军部、司徒部、 司空部、司寇部、点口部、客部、外舍部、绸部、日官部、都 市部。

dū xià yǒu wàn jiā fēn wéi wǔ bù yuē shàng bù qián bù zhōng bù xià bù hòu bù tǒng bīng wǔ bǎi rén

这句话大意是:都下有万家,分为五部,曰上部、前部、中部、下部、 后部,统兵五百人。

wǔ fāng gè yǒu fāng lǐng yī rén yǐ dá lǜ wèi zhī

这句话大意是:五方各有方领一人,以达率为之;。

jùn jiāng sān rén yǐ dé lǜ wèi zhī

这句话大意是:郡将三 人,以德率为之。

fāng tǒng bīng yī qiān èr bǎi rén yǐ xià qī bǎi rén yǐ shàng

这句话大意是:方统兵一千二百人以下,七百人以上。

chéng zhī nèi wài mín shù jí yú xiǎo chéng xián fēn yì lì yān

现代白话:城之 内外民庶及余小城,咸分(肄)〔隶〕呢。

qí yī fú nán zǐ lüè tóng yú gāo lí

这句话大意是:其衣服,男子略同于高丽。

ruò cháo bài jì sì qí guān liǎng xiāng jiā chì róng shì zé bù

这句话大意是:若朝拜祭祀,其冠两厢加翅, 戎事则不 。

bài yè zhī lǐ yǐ liǎng shǒu jù dì wèi jìng

这句话大意是:拜谒之礼,以两手据地为敬。

fù rén yī yǐ shì páo ér xiù wēi dà

这句话大意是:妇人衣(以)〔似〕 袍,而袖微大。

zài shì zhě biān fā pán yú shǒu hòu chuí yī dào wèi shì

这句话大意是:在室者,编发盘于首,后垂一道为饰;。

chū jià zhě nǎi fēn wéi liǎng dào yān

现代白话:出嫁者, 乃分为两道呢。

bīng yǒu gōng jiàn dāo máo

这句话大意是:兵有弓箭刀矛。

sú zhòng qí shè jiān ài fén shǐ

这句话大意是:俗重骑射,兼爱坟史。

qí xiù yì zhě pō jiě zhǔ wén

这句话大意是:其秀异 者,颇解属文。

yòu jiě yīn yáng wǔ xíng

这句话大意是:又解阴阳五行。

yòng sòng yuán jiā lì yǐ jiàn yín yuè wèi suì shǒu

这句话大意是:用宋元嘉历,以建寅月为岁首。

yì jiě yī yào bǔ shì zhàn xiāng zhī shù

这句话大意是:亦解医药卜筮占相之术。

yǒu tóu hú chū pú děng zá xì rán yóu shàng yì qí

这句话大意是:有投壶、樗蒲等杂戏,然尤尚奕棋。

sēng ní sì tǎ shén duō ér wú dào shì

这句话大意是:僧尼寺塔甚多,而无道士。

fù shuì yǐ bù juàn sī má jí mǐ děng liàng suì fēng jiǎn chà děng shū zhī

这句话大意是:赋税以布绢丝麻及米等,量岁丰俭, 差等输之。

qí xíng fá fǎn pàn tuì jūn jí shā rén zhě zhǎn

这句话大意是:其刑罚:反叛、退军及杀人者,斩;。

dào zhě liú qí zāng liǎng bèi zhēng zhī

这句话大意是:盗者,流,其 赃两倍征之;。

fù rén fàn jiān zhě mò rù fū jiā wèi bì

这句话大意是:妇人犯奸者,没入夫家为婢。

hūn qǔ zhī lǐ lüè tóng huá sú

这句话大意是:婚娶之礼,略同华 俗。

fù mǔ jí fū sǐ zhě sān nián zhì fú

这句话大意是:父母及夫死者,三年治服;。

yú qīn zé zàng qì chú zhī

这句话大意是:余亲,则葬讫除之。

tǔ tián xià shī qì hòu wēn nuǎn

这句话大意是:土田下湿, 气候温暖。

wǔ gǔ zá guǒ cài shū jí jiǔ lǐ yáo zhuàn yào pǐn zhī shǔ duō tóng yú nèi dì

这句话大意是:五谷杂果菜蔬及酒醴肴馔药品之属,多同于内地。

wéi wú tuo lǘ luó yáng é yā děng

这句话大意是:唯无驼驴骡羊鹅鸭等。

qí wáng yǐ sì zhòng zhī yuè jì tiān jí wǔ dì zhī shén

这句话大意是:其王以四仲之月,祭天及五帝之神。

yòu měi suì sì cí qí shǐ zǔ chóu tái zhī miào

这句话大意是:又 每岁四祠其始祖仇台之庙。

zì jìn sòng qí liáng jù jiāng zuǒ hòu wèi zhái zhōng yuán bìng qiǎn shǐ chēng fān jiān shòu fēng bài

这句话大意是:自晋、宋、齐、梁据江左,后魏宅中原,并遣使称藩,兼 受封拜。

qí shì shàn dōng xià qí wáng lóng yì tōng shǐ yān

现代白话:齐氏擅东夏,其王隆亦通使呢。

lóng sǐ zi chāng lì

这句话大意是:隆死,子昌立。

jiàn dé liù nián qí miè chāng shǐ qiǎn shǐ xiàn fāng wù

这句话大意是:建德 六年,齐灭,昌始遣使献方物。

xuān zhèng yuán nián yòu qiǎn shǐ lái xiàn

这句话大意是:宣政元年,又遣使来献。

mán zhě pán hù zhī hòu

这句话大意是:蛮者,盘瓠之后。

zú lèi fān fán yǎn sàn chǔ jiāng huái zhī jiān rǔ yù zhī jùn

现代白话:族类(番)〔蕃〕衍,散处江、淮之间, 你、豫之郡。

píng xiǎn zuò gěng shì wèi kòu luàn

这句话大意是:凭险作梗,世为寇乱。

dǎi wèi rén shī yù qí bào zī shén

这句话大意是:逮魏人失驭,其暴滋甚。

yǒu rǎn shì xiàng shì tián shì zhě zōu luò yóu shèng

这句话大意是:有冉氏、向氏、田氏者,陬落尤盛。

yú zé dà zhě wàn jiā xiǎo zhě qiān hù

这句话大意是:余则大者万家,小者千户。

gēng xiāng chóng shù jiàn chēng wáng hóu tún jù sān xiá duàn è shuǐ lù jīng shǔ xíng rén zhì yǒu jiǎ dào zhě

这句话大意是:更相崇树,僭称王侯,屯据三峡,断遏水路,荆、蜀行人,至 有假道者。

tài zǔ lüè dìng yī chán shēng jiào nán bèi zhū mán wèi wēi mí rán xiàng fēng yǐ

现代白话:太祖略定伊、瀍,声教南被,诸蛮畏威,靡然向风 了。

dà tǒng wǔ nián cài yáng mán wáng lǔ chāo míng nèi shǔ yǐ wéi nán yōng zhōu cì shǐ réng shì xí yān

现代白话:大统五年,蔡阳蛮王鲁超明内属,以为南雍州刺史,仍世 袭呢。

shí yī nián mán shǒu méi lēi tè lái gòng qí fāng wù

这句话大意是:十一年,蛮首梅勒特来贡其方物。

xún ér mán shuài tián dù qīng jí miǎn hàn zhū mán rǎo dòng dà jiàng jūn yáng zhōng jī pò zhī

这句话大意是:寻而蛮帅田杜清及沔、 汉诸蛮扰动,大将军杨忠击破之。

qí hòu mán shuài dù qīng hé zì chēng bā zhōu cì shǐ yǐ zhōu rù fù

这句话大意是:其后蛮帅杜青和自称巴州刺 史,以州入附。

cháo tíng yīn qí suǒ chēng ér shòu zhī

这句话大意是:朝廷因其所称而授之。

qīng hé hòu suì fǎn gōng wéi dōng liáng zhōu

这句话大意是:青和后遂反,攻围东梁 州。

qí táng zhōu mán tián lǔ jiā yì pàn zì hào yù zhōu bó

这句话大意是:其唐州蛮田鲁嘉亦叛,自号豫州伯。

wáng xióng quán jǐng xuān děng qián hòu tǎo píng zhī

这句话大意是:王雄、权景宣等前后 讨平之。

yǔ zài quán zhòng zūn jí jǐng xuān chuán

这句话大意是:语在泉仲遵及景宣传。

wèi fèi dì chū mán qiú fán shě jǔ luò nèi fù yǐ wéi huái běi sān zhōu zhū jūn shì huái zhōu cì shǐ huái ān jùn gōng

这句话大意是:魏废帝初,蛮酋樊舍举落内附,以为淮北三州诸军事、淮 州刺史、淮安郡公。

yú jǐn děng píng jiāng líng zhū mán sāo dòng zhào dòu lú níng cài yòu děng tǎo pò zhī

这句话大意是:于谨等平江陵,诸蛮骚动,诏豆卢宁、蔡 佑等讨破之。

wèi gōng dì èr nián mán qiú yí mín wáng tián xìng yàn běi jīng zhōu cì shǐ méi jì chāng děng xiāng jì kuǎn fù

这句话大意是:魏恭帝二年,蛮酋宜民王田兴彦、北荆州刺史梅季昌等相 继款附。

yǐ xìng yàn jì chāng bìng wèi kāi fǔ yí tóng sān sī jiā jì chāng luò zhōu cì shǐ cì jué shí tái xiàn gōng

这句话大意是:以兴彦、季昌并为开府仪同三司,加季昌洛州刺史, 赐爵石台县公。

qí hòu bā xī rén qiáo yān shān dòng qún mán yǐ fù yú liáng

这句话大意是:其后巴西人谯淹扇动群蛮,以附于梁。

mán shuài xiàng zhèn hóu xiàng rì bái biāo děng yīng zhī

这句话大意是:蛮帅向 镇侯、向(日)〔白〕彪等应之 。

xiàng wǔ zǐ wáng yòu gōng xiàn xìn zhōu

这句话大意是:向五子王又攻陷信州。

tián wū dù tián dōu táng děng chāo duàn jiāng lù

这句话大意是:田乌 度、田都唐等抄断江路。

wén zi róng fù jù jīng zhōu zhī wèn yáng jùn zì chēng rén zhōu cì shǐ

这句话大意是:文子荣复据荆州之汶阳郡,自称仁州 刺史。

bìng lín zhōu cì shǐ pú wēi yì jǔ bīng nì mìng

这句话大意是:并邻州刺史蒲微亦举兵逆命。

zhào tián hóng hè ruò dūn pān zhāo li qiān zhé tǎo pò zhī

这句话大意是:诏田弘、贺若敦、潘招、 李迁哲讨破之。

yǔ zài dūn jí qiān zhé yáng yáng xióng děng chuán

这句话大意是:语在敦及迁哲、(杨)〔阳〕雄等传。

wǔ chéng chū wén zhōu mán pàn zhōu xuǎn jūn tǎo dìng zhī

这句话大意是:武成初,文州蛮叛,州选军讨定之。

xún ér rǎn lìng xián xiàng wǔ zǐ wáng děng yòu gōng xiàn bái dì shā kāi fǔ yáng zhǎng huá suì xiāng shuài zuò luàn

这句话大意是:寻而冉令贤、向五子 王等又攻陷白帝,杀开府杨长华,遂相率作乱。

qián hòu qiǎn kāi fǔ yuán qì zhào gāng děng zǒng bīng chū tǎo suī pō jiǎn qí zú lèi ér yuán è wèi chú

这句话大意是:前后遣开府元 契、赵刚等总兵出讨,虽颇剪其族类,而元恶未除。

tiān hé yuán nián zhào kāi fǔ lù téng dū wáng liàng sī mǎ yì děng tǎo zhī

这句话大意是:天和元年,诏开府陆腾督王亮、司马裔等讨之。

téng shuǐ lù jù jìn cì yú tāng kǒu xiān qiǎn yù zhī

这句话大意是:腾水陆俱 进,次于汤口,先遣喻之。

ér lìng xián fāng zēng jùn chéng chí yán shè gǎn yù

这句话大意是:而令贤方增浚城池,严设扞御。

qiǎn qí zhǎng zǐ xi lí cì zǐ nán wáng lǐng qí zhī shǔ yú jiāng nán xiǎn yào zhī de zhì lì shí chéng yuǎn jié cén yáng mán wéi qí shēng yuán

这句话大意是:遣 其长子西黎、次子南王领其支属,于江南险要之地置立十城, 远结涔阳蛮为其声援。

lìng xián lǜ qí jīng zú gù shǒu shuǐ luó chéng

这句话大意是:令贤率其精卒,固守水逻城。

téng nǎi zǒng jí jiàng shuài móu qí jìn qù

这句话大意是:腾乃总集 将帅,谋其进趣。

xián yù xiān qǔ shuǐ luó rán hòu jīng lüè jiāng nán

这句话大意是:咸欲先取水逻,然后经略江南。

téng yán yú zhòng yuē lìng xián nèi shì shuǐ luó jīn tāng zhī xiǎn wài tuō cén yáng fǔ chē zhī yuán jiān fù zī liáng chōng shí qì xiè jīng xīn

这句话大意是:腾言于众曰: “令贤内恃水逻金汤之险,外托涔阳辅车之援,兼复资粮充实, 器械精新。

yǐ wǒ xuán jūn gōng qí yán lěi tuō yī zhàn bù kè gēng chéng qí qì

这句话大意是:以我悬军攻其严垒,脱一战不克,更成其气。

bù rú dùn jūn tāng kǒu xiān qǔ jiāng nán jiǎn qí yǔ máo rán hòu jìn jūn shuǐ luó

这句话大意是:不如 顿军汤口,先取江南,剪其羽毛,然后进军水逻。

cǐ zhì shèng zhī jì yě

这句话大意是:此制胜之计 也 。

zhòng jiē rán zhī

这句话大意是:”众皆然之。

nǎi qiǎn kāi fǔ wáng liàng lǜ zhòng dù jiāng xún rì gōng bá qí bā chéng xiōng dǎng bēn sàn

这句话大意是:乃遣开府王亮率众渡江,旬日攻拔其八城, 凶党奔散。

huò zéi shuài rǎn chéng gōng bìng shēng kǒu sān qiān rén jiàng qí bù zhòng yī qiān hù

这句话大意是:获贼帅冉承公并生口三千人,降其部众一千户。

suì jiǎn mù xiāo yǒng shǔ dào rù gōng shuǐ luó

这句话大意是:遂 简募骁勇,数道入攻水逻。

lù jīng shí bì chéng

这句话大意是:路经石壁城。

cǐ chéng jùn xiǎn sì miàn bì lì gù yǐ míng yān

现代白话:此城峻崄,四面壁立, 故以名呢。

wéi yǒu yī xiǎo lù yuán tī ér shàng

这句话大意是:唯有一小路,缘梯而上。

mán dàn yǐ wéi qiào jué fēi bīng zhòng suǒ xíng

这句话大意是:蛮蜑以为峭绝,非兵众所 行。

téng bèi jiǎ xiān dēng zhòng jūn jì jìn bèi jīng wēi zǔ lěi yuè nǎi de jiù lù

这句话大意是:腾被甲先登,众军继进,备经危阻,累月乃得旧路。

qiě téng xiān rèn lóng zhōu zǒng guǎn yā zhī mán shuài rǎn bó lí rǎn ān xī yǔ lìng xián yǒu xì

这句话大意是:且腾 先任隆州总管,雅知蛮帅冉伯犁、冉安西与令贤有隙。

téng nǎi zhāo yòu bó lí děng jié wèi fù zǐ yòu duō yí qí jīn bó

这句话大意是:腾乃招 诱伯犁等,结为父子,又多遗其金帛。

bó lí děng yuè suì wèi xiāng dǎo

这句话大意是:伯犁等悦,遂为乡导。

shuǐ luó cè yòu yǒu shí shèng chéng zhě yì shì xiǎn yào

这句话大意是:水逻侧又有石胜城者,亦是险要。

lìng xián shǐ xiōng zi lóng zhēn jù zhī

这句话大意是:令贤使兄子龙真据之。

téng yòu mì yòu lóng zhēn yún ruò píng shuǐ luó shǐ qí dài lìng xián chù

这句话大意是:腾又 密诱龙真云,若平水逻,使其代令贤处。

lóng zhēn dà yuè mì qiǎn qí zi yì téng

这句话大意是:龙真大悦,密遣其子 诣腾。

téng nǎi hòu jiā lǐ jiē cì yǐ jīn bó

这句话大意是:腾乃厚加礼接,赐以金帛。

mán tān lì jì shēn réng qǐng lì xiào

这句话大意是:蛮贪利既深,仍请立效。

nǎi wèi téng yuē yù fān suǒ jù chéng kǒng rén lì guǎ shǎo

这句话大意是:乃 谓腾曰:“欲翻所据城,恐人力寡少。

téng xǔ yǐ sān bǎi bīng zhù zhī

这句话大意是:”腾许以三百兵助之。

jì ér qiǎn èr qiān rén xián méi yè jìn

这句话大意是:既 而遣二千人衔枚夜进。

lóng zhēn lì bù néng yù suì píng shí shèng chéng

这句话大意是:龙真力不能御,遂平石胜城。

chen zhì shuǐ luó mán zhòng dà kuì zhǎn shǒu wàn yú jí lǔ huò yī wàn kǒu

这句话大意是:晨至水逻, 蛮众大溃,斩首万余级,虏获一万口。

lìng xián dùn zǒu zhuī ér huò zhī bìng qí zǐ dì děng jiē zhǎn zhī

这句话大意是:令贤遁走,追而获之, 并其子弟等皆斩之。

sī mǎ yì yòu bié xià qí èr shí yú chéng huò mán shuài rǎn sān gōng děng

这句话大意是:司马裔又别下其二十余城,获蛮帅冉三公 等。

téng nǎi jī qí hái gǔ yú shuǐ luó chéng cè wèi jīng guān

这句话大意是:腾乃积其骸骨于水逻城侧,为京观。

hòu mán dàn wàng jiàn zhé dà hào kū

这句话大意是:后蛮蜑望见,辄大号 哭。

zì cǐ láng lì zhī xīn chuò yǐ

现代白话:自此狼戾之心辍了。

shí xiàng wǔ zǐ wáng jù shí mò chéng lìng qí zi bǎo shèng jù shuāng chéng

这句话大意是:时向五子王据石默城,令其子宝胜据双城。

shuǐ luó píng hòu pín qiǎn yù zhī ér wǔ zǐ wáng yóu bù cóng mìng

这句话大意是:水逻平后,频 遣喻之,而五子王犹不从命。

téng yòu qiǎn wáng liàng zhūn láo píng sī mǎ yì zhūn shuāng chéng yǐ tú zhī

这句话大意是:腾又遣王亮屯牢坪,司马裔屯双 城以图之。

téng lǜ shuāng chéng gū qiào gōng wèi yì bá

这句话大意是:腾虑双城孤峭,攻未易拔。

zéi ruò wěi chéng bēn sàn yòu nán zhuī tǎo

这句话大意是:贼若委城奔散,又难追 讨。

nǎi lìng zhū jūn zhōu huí lì zhà è qí zǒu lù

这句话大意是:乃令诸军周回立栅,遏其走路。

zéi nǎi dà hài

这句话大意是:贼乃大骇。

yú shì zòng bīng jī pò zhī qín wǔ zǐ wáng yú shí mò huò bǎo shèng yú shuāng chéng xī zhǎn zhū xiàng shǒu lǐng shēng qín wàn yú kǒu

这句话大意是:于是纵兵击破 之,擒五子王于石默,获宝胜于双城,悉斩诸向首领,生擒万 余口。

xìn zhōu jiù zhì bái dì

这句话大意是:信州旧治白帝。

téng gèng yú liú bèi gù gōng chéng nán bā zhèn zhī běi lín jiāng àn zhù chéng yí zhì xìn zhōu

这句话大意是:腾更于刘备故宫城南,八阵之北,临江 岸筑城,移置信州。

yòu yǐ wū xiàn xìn líng zǐ guī bìng shì xiá zhōng yào xiǎn yú shì zhù chéng zhì fáng yǐ wéi jīn dài yān

现代白话:又以巫县、信陵、秭归并是硖中要险,于 是筑城置防,以为襟带呢。

tiān hé liù nián mán qú rǎn zǔ xǐ rǎn lóng xiāng yòu fǎn zhào dà jiàng jūn zhào yín tǎo píng zhī

这句话大意是:天和六年,蛮渠冉祖喜、冉龙骧又反,诏大将军赵訚讨平 之。

zì cǐ qún mán shè xī bù fù wèi kòu yǐ

现代白话:自此群蛮慑息,不复为寇了。

liáo zhě gài nán mán zhī bié zhǒng zì hàn zhōng dá yú qióng zé chuān dòng zhī jiān zài suǒ jiē yǒu zhī

这句话大意是:獠者,盖南蛮之别种,自汉中达于邛、笮,川洞之间,在 所皆有之。

sú duō bù biàn xìng shì yòu wú míng zì suǒ shēng nán nǚ wéi yǐ cháng yòu cì dì hū zhī

这句话大意是:俗多不辨姓氏,又无名字,所生男女,唯以长幼次 第呼之。

qí zhàng fū chēng ā mó ā duàn fù rén ā yí ā dì zhī lèi jiē qí yǔ zhī cì dì chēng wèi yě

这句话大意是:其丈夫称阿谟、阿段,妇人阿夷、阿第之类,皆其语 之次第称谓也。

xǐ zé qún jù nù zé xiāng shā suī fù zǐ xiōng dì yì shǒu rèn zhī

这句话大意是:喜则群聚,怒则相杀,虽父子兄弟,亦手刃之。

dì xiāng lüě mài bù bì qīn qī

这句话大意是:递相掠卖,不避亲戚。

bèi mài zhě háo jiào bù fú táo cuàn bì zhī nǎi jiāng mǎi rén zhǐ huī bǔ zhú ruò zhuī wáng pàn huò biàn fù zhī

这句话大意是:被卖者号叫不服,逃窜避之,乃将买人 指㧑捕逐,若追亡叛,获便缚之。

dàn jīng bèi fù zhě jí fú wèi jiàn lì bù gǎn gèng chēng liáng yǐ

现代白话:但经被缚者,即服为贱隶, 不敢更称良了。

sú wèi guǐ shén yóu shàng yín sì wū zhù zhì yǒu mài qí kūn jì qī nú jǐn zhě nǎi zì mài yǐ jì sì yān

现代白话:俗畏鬼神,尤尚淫祀巫祝,至有卖其昆季妻孥 尽者,乃自卖以祭祀呢。

wǎng wǎng tuī yī qiú shuài wèi wáng yì bù néng yuǎn xiāng tǒng shè

这句话大意是:往往推一酋帅为王,亦不能远相统摄。

zì jiāng zuǒ jí zhōng zhōu dì yǒu ba shǔ duō shì xiǎn bù bīn

这句话大意是:自江左及中州递有巴、蜀,多恃险不宾。

tài zǔ píng liáng yì zhī hòu lìng suǒ zài fǔ wèi

这句话大意是:太祖平梁、益之 后,令所在抚慰。

qí yǔ huá mín zá jū zhě yì pō cóng fù yì

这句话大意是:其与华民杂居者,亦颇从赋役。

rán tiān xìng bào luàn xuán zhì rǎo dòng

这句话大意是:然天性暴乱, 旋至扰动。

měi suì mìng suí jìn zhōu zhèn chū bīng tǎo zhī huò qí kǒu yǐ chōng jiàn lì wèi zhī wèi yā liáo yān

现代白话:每岁命随近州镇出兵讨之,获其口以充贱隶,谓之 为压獠呢。

hòu yǒu shāng lǚ wǎng lái zhě yì zī yǐ wéi huò gōng qīng dǎi yú mín shù zhī jiā yǒu liáo kǒu zhě duō yǐ

现代白话:后有商旅往来者,亦资以为货,公卿逮于民庶之家, 有獠口者多了。

wèi gōng dì sān nián líng zhōu mù lóng liáo fǎn zhào kāi fǔ lù téng tǎo pò zhī fú zhǎn wàn wǔ qiān rén

这句话大意是:魏恭帝三年,陵州木笼獠反,诏开府陆腾讨破之,俘斩万 五千人。

bǎo dìng èr nián tiě shān liáo yòu fǎn chāo duàn jiāng lù

这句话大意是:保定二年,铁山獠又反,抄断江路。

lù téng fù gōng bá qí sān chéng lǔ huò sān qiān rén jiàng qí zhǒng sān wàn luò

这句话大意是:陆腾复攻拔其三 城,虏获三千人,降其种三万落。

yǔ zài téng chuán

这句话大意是:语在腾传。

tiān hé sān nián liáng zhōu héng léng liáo pàn zǒng guǎn zhǎng shǐ zhào wén biǎo tǎo zhī

这句话大意是:天和三年,梁州恒棱獠叛,总管长史赵文表讨之。

jūn cì ba zhōu wén biǎo yù lǜ zhòng jìng jìn

这句话大意是:军次巴 州,文表欲率众径进。

jūn lì děng yuē cǐ liáo lǚ jù rì jiǔ bù zhòng shén qiáng

这句话大意是:军吏等曰 :“此獠旅拒日久,部众甚强。

tǎo zhī zhě jiē sì miàn gōng zhī yǐ fēn qí shì

这句话大意是:讨之者皆四面攻之,以分其势。

jīn ruò dà jūn zhí jìn bù qiǎn qí bīng kǒng bìng lì yú wǒ wèi kě zhì shèng

这句话大意是:今若大军直进,不遣奇兵,恐 并力于我,未可制胜。

wén biǎo yuē wǎng zhě jì bù néng zhì zhī jīn xū bié wèi jìn qù

这句话大意是:”文表曰:“往者既不能制之,今须别为 进趣。

ruò sì miàn qiǎn bīng zé liáo jiàng zǒu lù jué lǐ dāng xiāng shuài yǐ sǐ jù zhàn

这句话大意是:若四面遣兵,则獠降走路绝,理当相率以死拒战。

rú cóng yī dào zé wú de shì wēi ēn fēn qiǎn shǐ rén yǐ lǐ xiǎo yù

现代白话:如从 一道,则我得示威恩,分遣使人以理晓谕。

wèi è zhě tǎo zhī guī shàn zhě fǔ zhī

这句话大意是:为恶者讨之,归善 者抚之。

shàn è jì fēn yì wèi jīng lüè

这句话大意是:善恶既分,易为经略。

shì yǒu biàn tōng nài hé yù zūn qián zhé yě

这句话大意是:事有变通,奈何欲遵前辙也。

wén biǎo suì yǐ cǐ yì biàn lìng jūn zhōng

这句话大意是:” 文表遂以此意遍令军中。

shí yǒu cóng jūn shú liáo duō yǔ héng léng qīn shí jí yǐ shí bào zhī

这句话大意是:时有从军熟獠,多与恒棱亲识,即以 实报之。

héng léng liáo xiāng yǔ jù yì yóu yù zhī jiān wén biǎo jūn yǐ zhì qí jiè

这句话大意是:恒棱獠相与聚议,犹豫之间,文表军已至其界。

liáo zhōng xiān yǒu èr lù yí lù shāo píng yí lù jí xiǎn

这句话大意是:獠中 先有二路,一路稍平,一路极险。

é yǒu shēng liáo qiú shuài shù rén lái jiàn wén biǎo yuē wǒ kǒng guān jūn bù xī shān chuān qǐng wèi xiāng dǎo

这句话大意是:俄有生獠酋帅数人来见文表 曰 :“我恐官军不悉山川,请为乡导。

wén biǎo wèi zhī yuē cǐ lù kuān píng bù xū dǎo yǐn qīng dàn xiān qù hǎo wèi yù zǐ dì yě

这句话大意是:”文表谓之曰:“此路宽 平,不须导引,卿但先去,好慰谕子弟也 。

nǎi qiǎn zhī

这句话大意是:”乃遣之。

wén biǎo wèi qí zhòng yuē xiàng zhě liáo shuài yǔ wú cóng kuān lù ér xíng bì dāng shè fú yào wǒ

现代白话:文表谓 其众曰 :“向者,獠帅语我从宽路而行,必当设伏要我。

ruò cóng xiǎn lù chū qí bù yú liáo zhòng zì lí sàn yǐ

现代白话:若从 险路,出其不虞,獠众自离散了 。

yú shì lè bīng cóng xiǎn dào jìn qí yǒu bù tōng zhī chù suí jí zhì zhī

这句话大意是:”于是勒兵从险道进,其有 不通之处,随即治之。

chéng gāo ér wàng guǒ jiàn qí fú bīng

这句话大意是:乘高而望,果见其伏兵。

liáo jì shī jì zhēng xié qī zǐ tuì bǎo xiǎn yào

这句话大意是:獠既失计,争 携妻子,退保险要。

wén biǎo dùn jūn dà péng shān xià shì yǐ huò fú suì xiāng shuài lái jiàng

这句话大意是:文表顿军大蓬山下,示以祸福,遂相率来 降。

wén biǎo jiē wèi fǔ zhī réng zhēng qí shuì zū wú gǎn dòng zhě

这句话大意是:文表皆慰抚之,仍征其税租,无敢动者。

hòu chú wén biǎo wèi péng zhōu cì shǐ yòu dà de liáo hé

这句话大意是:后除文表为蓬州 刺史,又大得獠和。

jiàn dé chū li huī wèi liáng zhōu zǒng guǎn zhū liáo yì bìng cóng fù

这句话大意是:建德初,李晖为梁州总管,诸獠亦并从附。

rán qí zhǒng lèi zī màn bǎo jù yán hè yī lín zǒu xiǎn ruò lǚ píng dì suī lǚ jiā bīng fú kě qióng tǎo

这句话大意是:然其种类滋蔓, 保据岩壑,依林走险,若履平地,虽屡加兵,弗可穷讨。

xìng yòu wú zhī dài tóng qín shòu zhū yí zhī zhōng zuì nán yǐ dào yì zhāo huái zhě yě

这句话大意是:性又 无知,殆同禽兽,诸夷之中,最难以道义招怀者也。

dàng chāng qiāng zhě qí xiān gài sān miáo zhī yìn

这句话大意是:宕昌羌者,其先盖三苗之胤。

zhōu shí yǔ yōng shǔ wēi lú děng bā guó cóng wǔ wáng miè shāng

这句话大意是:周时与庸、蜀、微、卢等八 国从武王灭商。

hàn yǒu xiān lián shāo dāng děng shì wèi biān huàn

这句话大意是:汉有先零、烧当等,世为边患。

qí de dōng jiē zhōng huá xi tōng xī yù nán běi shù qiān lǐ

这句话大意是:其地,东接中 华,西通西域,南北数千里。

xìng bié zì wèi bù luò gè lì qiú shuài jiē yǒu dì fēn bù xiāng tǒng shè

这句话大意是:姓别自为部落,各立酋帅,皆有 地分,不相统摄。

dàng chāng jí qí yī yě

这句话大意是:宕昌即其一也。

sú jiē tǔ zhù jū yǒu dòng yǔ

这句话大意是:俗皆土著,居有栋宇。

qí wū zhī máo niú wěi jí gǔ yáng máo fù zhī

这句话大意是:其屋 织牦牛尾及羖羊毛覆之。

guó wú fǎ lìng yòu wú yáo fù

这句话大意是:国无法令,又无徭赋。

wéi zhēng fá zhī shí nǎi xiāng tún jù

这句话大意是:唯征伐之时, 乃相屯聚;。

bù rán zé gè shì shēng yè bù xiāng wǎng lái

这句话大意是:不然,则各事生业,不相往来。

jiē yī qiú hè mù yǎng máo niú yáng shǐ yǐ gōng qí shí

这句话大意是:皆衣裘褐,牧养牦 牛羊豕,以供其食。

fù zǐ bǎi shū xiōng dì sǐ zhě jí yǐ qí jì mǔ shì shū mǔ jí sǎo zǐ mèi dì fù děng wéi qī

这句话大意是:父子伯叔兄弟死者,即以其继母、世叔母、 及嫂(姊妹)〔弟妇〕等为妻 。

sú wú wén zì dàn hou cǎo mù róng luò yǐ jì suì shí

这句话大意是:俗无文字,但候草木荣落,以 记岁时。

sān nián yī xiāng jù shā niú yáng yǐ jì tiān

这句话大意是:三年一相聚,杀牛羊以祭天。

yǒu liáng lēi qín zhě shì wèi qiú shuài de qiāng háo xīn nǎi zì chēng wáng yān

现代白话:有梁(勒)〔勤〕者,世为酋帅,得羌豪心,乃自称王呢。

qí jiè zì chóu chí yǐ xī dōng xī qiān lǐ dài xí shuǐ yǐ nán nán běi bā bǎi lǐ

这句话大意是:其界自仇池以西,东西千里,(带)〔席〕水以南,南北八百里。

de duō shān fù bù zhòng èr wàn yú luò

这句话大意是:地多山阜,部众二万余落。

qín sūn mí hū shǐ tōng shǐ yú hòu wèi

这句话大意是:勤孙弥忽,始通使于后魏。

tài wǔ yīn qí suǒ chēng ér shòu zhī

这句话大意是:太武因 其所称而授之。

zì mí hū zhì xiān dìng jiǔ shì měi xiū zhí gòng bù jué

这句话大意是:自弥忽至仚定九世,每修职贡不绝。

hòu jiàn liǎng wèi fēn gé suì huái bèi dàn

这句话大意是:后见两魏分隔,遂怀 背诞。

yǒng xī mò xiān dìng nǎi yǐn tǔ yù hún kòu jīn chéng

这句话大意是:永熙末,仚定乃引吐谷浑寇金城。

dà tǒng chū yòu lǜ qí zhǒng rén rù kòu

这句话大意是:大统初,又率其种人 入寇。

zhào xíng tái zhào guì dū yí tóng hòu mò chén shùn děng jī pò zhī

这句话大意是:诏行台赵贵督仪同侯莫陈顺等击破之。

xiān dìng jù chēng fān qǐng zuì

这句话大意是:仚定惧,称藩请 罪。

tài zǔ shě zhī bài fǔ jūn jiāng jūn

这句话大意是:太祖舍之,拜抚军将军。

sì nián yǐ xiān dìng wèi nán táo zhōu cì shǐ yào ān fān wáng

这句话大意是:四年,以仚定为南洮州刺史、要 安蕃王。

hòu gǎi táo zhōu wèi mín zhōu réng yǐ xiān dìng wèi cì shǐ

这句话大意是:后改洮州为岷州,仍以仚定为刺史。

shì suì qín zhōu zhuó shuǐ qiāng fǎn zhōu jūn tǎo píng zhī

这句话大意是:是岁,秦州浊水 羌反,州军讨平之。

qī nián xiān dìng yòu jǔ bīng rù kòu

这句话大意是:七年,仚定又举兵入寇。

dú gū xìn shí zhèn lǒng yòu zhào xìn lǜ zhòng biàn tǎo zhī

这句话大意是:独孤信时镇陇右, 诏信率众便讨之。

jūn wèi zhì ér xiān dìng wèi qí xià suǒ shā

这句话大意是:军未至而仚定为其下所杀。

xìn jìn bīng pò qí yú dǎng

这句话大意是:信进兵破其余党。

cháo tíng fāng yù zhāo huái shū sú nǎi gèng yǐ qí dì mí dìng wèi dàng chāng wáng

这句话大意是:朝廷方欲招怀殊俗,乃更以其弟弥定为宕昌王。

shí liù nián mí dìng zōng rén liáo gān xí duó qí wèi mí dìng lái bēn

这句话大意是:十六年,弥定宗人獠甘袭夺其位,弥定来奔。

xiān shì qiāng qiú bàng qǐ tiě cōng děng yīn xiān dìng fǎn pàn zhī jì suì yōng zhòng jù qú lín chuān yǔ wèi zhōu mín zhèng wǔ chǒu shàn dòng zhū qiāng zǔ bīng nì mìng

这句话大意是:先是,羌酋 傍乞铁匆等因仚定反叛之际,遂拥众据渠林川,与渭州民郑五 丑扇动诸羌,阻兵逆命。

zhì shì zhào dà jiàng jūn yǔ wén guì dòu lú níng liáng zhōu cì shǐ shǐ níng děng lǜ bīng tǎo liáo gān děng bìng qín zhǎn zhī nà mí dìng ér hái

这句话大意是:至是诏大将军宇文贵、豆卢宁、凉州 刺史史宁等率兵讨獠甘等,并擒斩之,纳弥定而还。

yǔ zài guì děng chuán

这句话大意是:语在贵等 传。

qí hòu qiāng qiú dōng niàn jie gǒng lián jù hé děng fǎn dà jiàng jūn dòu lú níng wáng yǒng děng qián hòu tǎo píng zhī

这句话大意是:其后羌酋东念姐、巩廉俱和等反,大将军豆卢宁、王勇等 前后讨平之。

bǎo dìng chū mí dìng qiǎn shǐ xiàn fāng wù

这句话大意是:保定初,弥定遣使献方物。

sān nián yòu qiǎn shǐ xiàn shēng měng shòu

这句话大意是:三年,又遣使献生猛兽。

sì nián mí dìng kòu táo zhōu zǒng guǎn li xián jī zǒu zhī

这句话大意是:四年, 弥定寇洮州,总管李贤击走之。

shì suì mí dìng yòu yǐn tǔ yù hún kòu shí mén shù xián fù pò zhī

这句话大意是:是岁,弥定又引吐谷浑寇石门 戍,贤复破之。

gāo zǔ nù zhào dà jiàng jūn tián hóng tǎo miè zhī yǐ qí de wèi dàng zhōu

这句话大意是:高祖怒,诏大将军田弘讨灭之,以其地为宕州。

shān zhì qiāng zhě qiāng zhī bié zhǒng yě

这句话大意是:邓至羌者,羌之别种也。

yǒu xiàng shū zhì zhě shì wèi bái shuǐ qiú shuài zì chēng wáng yān

现代白话:有像舒治者,世为白水酋帅,自 称王呢。

qí de běi yǔ dàng chāng xiāng jiē fēng sú wù chǎn yì yǔ dàng chāng lüè tóng

这句话大意是:其地北与宕昌相接,风俗物产亦与宕昌略同。

zì shū zhì zhì yán héng shí yī shì

这句话大意是:自舒治 至檐桁十一世。

wèi gōng dì yuán nián yán héng shī guó lái bēn tài zǔ lìng zhāng wǔ gōng dǎo lǜ bīng sòng fù zhī

这句话大意是:魏恭帝元年,檐桁失国来奔,太祖令章武公导 率兵送复之。

bái lán zhě qiāng zhī bié zhǒng yě

这句话大意是:白兰者,羌之别种也。

qí dì dōng běi jiē tǔ yù hún xī běi zhì lì mó tú nán jiè nà è fēng sú wù chǎn yǔ dàng chāng lüè tóng

这句话大意是:其地东北接吐谷浑,西北至利模徒, 南界那鄂,风俗物产与宕昌略同。

bǎo dìng yuán nián qiǎn shǐ xiàn xī jiǎ tiě kǎi

这句话大意是:保定元年,遣使献犀甲铁铠。

dǐ zhě xī yí zhī bié zhǒng

这句话大意是:氐者,西夷之别种。

sān dài zhī jì gài zì yǒu jūn zhǎng ér shì yī zhāo jiàn

这句话大意是:三代之际,盖自有君长,而世一朝见。

gù shī chēng zì bǐ dǐ qiāng mò gǎn bù lái wáng yě

这句话大意是:故诗称“自彼氐、羌,莫敢不来王”也。

hàn wǔ dì miè zhī yǐ qí de wèi wǔ dū jùn

这句话大意是:汉武帝灭之,以其地 为武都郡。

zì qiān wèi dǐ yú ba shǔ zhǒng lèi shí fán

这句话大意是:自汧、渭抵于巴、蜀,种类实繁。

hàn mò yǒu dǐ shuài yáng jū shǐ jù chóu chí bǎi qǐng zuì wéi qiáng zú

这句话大意是:汉末,有氐帅杨 驹,始据仇池百顷,最为强族。

qí hòu jiàn shèng nǎi zì chēng wáng

这句话大意是:其后渐盛,乃自称王。

zhì yì sūn zuǎn wèi fú fú jiān suǒ miè

这句话大意是:至裔孙 纂,为(符)〔苻〕坚所灭 。

jiān bài qí zú rén dìng yòu zì chēng wáng

这句话大意是:坚败,其族人定又自称王。

dìng wèi qǐ fú gàn guī suǒ shā

这句话大意是:定为 乞伏干归所杀。

dìng zòng dì shèng dài yǒu qí guó

这句话大意是:定从弟盛,代有其国。

shì shòu wèi shì fēng bài yì tōng shǐ yú jiāng zuǒ

这句话大意是:世受魏氏封拜,亦通使 于江左。

rán qí zhǒng luò fēn sǎn pàn fú bù héng lǒng hàn zhī jiān lǚ bèi qí hài

这句话大意是:然其种落分散,叛服不恒,陇、汉之间,屡被其害。

shèng zhī miáo yì yuē jí shǐ wèi fēng wèi wǔ xīng wáng

这句话大意是:盛之苗裔曰集始,魏封为武兴王。

jí shǐ sǐ zi shào xiān lì suì jiàn chēng dà hào

这句话大意是:集始死,子绍先立,遂 僭称大号。

wèi jiāng fu shù yǎn miè zhī zhí shào xiān guī zhū jīng shī yǐ qí de wèi wǔ xìng zhèn

这句话大意是:魏将傅竖眼灭之,执绍先归诸京师,以其地为武兴 镇。

wèi shì luò jīng wèi dìng tiān xià luàn shào xiān bēn hái wǔ xìng fù zì lì wèi wáng

这句话大意是:魏氏洛京未定,天下乱,绍先奔还武兴,复自立为王。

tài zǔ dìng qín lǒng shào xiān chēng fān sòng qī zǐ wèi zhì

这句话大意是:太 祖定秦、陇,绍先称藩,送妻子为质。

dà tǒng yuán nián shào xiān qǐng qí qī nǚ tài zǔ zòu wèi dì hái zhī

这句话大意是:大统元年,绍先请其妻 女,太祖奏魏帝还之。

shào xiān sǐ zi bì xié lì

这句话大意是:绍先死,子辟邪立。

sì nián nán qí zhōu dǐ fú ān shòu fǎn gōng xiàn wǔ dū zì hào tài bái wáng

这句话大意是:四年,南岐州氐苻 安寿反,攻陷武都,自号太白王。

zhào dà dū dū hòu mò chén shùn yǔ wèi zhōu cì shǐ zhǎng sūn chéng tǎo pò zhī

这句话大意是:诏大都督侯莫陈顺与渭州刺 史长孙澄讨破之。

ān shòu yǐ qí zhòng jiàng

这句话大意是:安寿以其众降。

jiǔ nián qīng shuǐ dī qiú li shǔ rén jù xiǎn zuò luàn dǐ shuài liáng dào xiǎn pàn gōng nán yóu tài zǔ qiǎn diǎn qiān zhào chǎng wèi yù zhī shǔ rén děng xiāng jì guī fù

这句话大意是:九年,清水氐酋李鼠仁据险 作乱,氐帅梁道显叛攻南由,太祖遣典签赵昶慰谕之,鼠仁等 相继归附。

yǔ zài chǎng chuán

这句话大意是:语在昶传。

shí yī nián yú wǔ xìng zhì dōng yì zhōu yǐ bì xié wèi cì shǐ

这句话大意是:十一年,于武兴置东益州,以辟邪为刺 史。

shí wǔ nián ān yí dǐ fù pàn zhào chǎng shí wéi jùn shǒu shōu qí shǒu nì zhě èr shí yú rén zhǎn zhī yú zhòng nǎi dìng

这句话大意是:十五年,安夷氐复叛,赵昶时为郡守,收其首逆者二十余 人斩之,余众乃定。

yú shì yǐ chǎng xíng nán qín zhōu shì

这句话大意是:于是以昶行南秦州事。

dǐ shuài gài nào děng xiāng shuài zuò luàn nào jù běi gǔ qí dǎng tán luò jù táo zhōng yáng xīng dé fú shuāng wéi píng dǐ chéng jiāng fán kuài luàn wǔ jiē xi jié dàng chāng qiāng liáo gān gòng tuī gài nào wéi zhǔ

这句话大意是:氐帅盖闹等相率作 乱,闹据北谷,其党覃洛聚洮中,杨兴德、苻双围平氐城,姜 樊哙乱武阶,西结宕昌羌獠甘,共推盖闹为主。

chǎng fēn dào qiǎn shǐ xuān shì huò fú rán hòu chū bīng tǎo zhī qín gài nào sàn qí yú dǎng

这句话大意是:昶分道遣使宣 示祸福,然后出兵讨之,擒盖闹,散其余党。

xìng zhōu pàn dǐ fù qīn bī

这句话大意是:兴州叛氐复侵逼。

nán qí zhōu cì shǐ chì luó xié qiǎn shǐ gào jí chǎng lǜ bīng fù jiù yòu dà pò zhī

这句话大意是:南岐州,刺史叱罗协遣使告急,昶率兵赴救,又大破之。

xiān shì dī shǒu yáng fǎ shēn jù yīn píng zì chēng wáng yì shèng zhī miáo yì yě

这句话大意是:先是,氐首杨法深据阴平自称〔王〕,亦盛之苗裔也 。

wèi xiào chāng zhōng jǔ zhòng nèi fù

这句话大意是:魏 孝昌中,举众内附。

zì shì zhí gòng bù jué

这句话大意是:自是职贡不绝。

fèi dì yuán nián yǐ fǎ shēn wéi lí zhōu cì shǐ

这句话大意是:废帝元年,以法深为黎州 刺史。

èr nián yáng bì xié jù zhōu fǎn qún dǐ fù yǔ tóng nì

这句话大意是:二年,杨辟邪据州反,群氐复与同逆。

zhào chì luó xié yǔ zhào chǎng tǎo píng zhī

这句话大意是:诏叱罗协与赵昶 讨平之。

tài zǔ nǎi yǐ dà jiàng jūn yǔ wén guì wèi dà dū dū liù zhōu zhū jūn shì xìng zhōu cì shǐ

这句话大意是:太祖乃以大将军宇文贵为大都督、六州诸军事、兴州 刺史。

guì wēi míng xiān zhāo qún dǐ pō wèi fú zhī

这句话大意是:贵威名先着,群氐颇畏服之。

shì suì yáng fǎ shēn cóng yù chí jiǒng píng shǔ jūn huí fǎ shēn xuán zhèn

这句话大意是:是岁,杨法深从尉迟迥平 蜀,军回,法深旋镇。

xún yǔ qí zhǒng rén yáng chóng jí yáng chén zuò gè yōng qí zhòng dì xiāng gōng tǎo

这句话大意是:寻与其种人杨崇集、杨陈侳各拥其众, 递相攻讨。

zhào chǎng shí dū chéng wǔ shā sān zhōu zhū jūn shì chéng zhōu cì shǐ qiǎn shǐ hé jiě zhī

这句话大意是:赵昶时督成武沙三州诸军事、成州刺史,遣使和解 之。

fǎ shēn děng cóng mìng

这句话大意是:法深等从命。

nǎi fēn qí bù luò gēng zhì zhōu jùn yǐ chù zhī

这句话大意是:乃分其部落,更置州郡以处之。

wèi gōng dì mò wǔ xìng dǐ fǎn wéi lì zhōu

这句话大意是:魏恭帝末, 武兴氐反,围利州。

fèng zhōu gù dào dǐ wèi tiān wáng děng yì jù zhòng xiǎng yìng

这句话大意是:凤州固道氐魏天王等亦聚众响应。

dà jiàng jūn dòu lú níng děng tǎo píng zhī

这句话大意是:大将军 豆卢宁等讨平之。

shì zōng shí xìng zhōu rén duàn zhà jí xià biàn bǎi shù èr xiàn mín fǎn xiāng shuài pò lán gāo shù

这句话大意是:世宗时 ,兴州人 〔段〕咤及下辩、柏树二县民反, 相率破兰皋戍。

dī qiú jiāng duō fù lǜ chú zhōng dǐ shǔ gōng xiàn luò cóng jùn yǐ yīng zhī

这句话大意是:氐酋姜多复率厨中氐、蜀攻陷落丛郡以应之。

zhào chǎng lǜ zhòng tǎo píng èr xiàn bìng zhǎn duàn zhà

这句话大意是:赵昶率众讨平二县,并斩段咤。

ér yīn píng lú běi èr jùn dǐ fù wǎng wǎng zhūn jù yǔ chú zhōng xiāng yìng

这句话大意是:而阴平、卢北二郡氐复往往屯 聚,与厨中相应。

chǎng nǎi jiǎn zé jīng qí chū qí bù yì jìng rù chú zhōng

这句话大意是:昶乃简择精骑,出其不意,径入厨中。

zhì dà zhú píng lián pò qī zhà zhū qí qú lǜ èr jùn bìng jiàng

这句话大意是:至大 竹坪,连破七栅,诛其渠率,二郡并降。

jí chǎng hái chú zhōng zhǔ dǐ fù wèi kòu lüě

这句话大意是:及昶还,厨中主氐复 为寇掠。

chǎng yòu qiǎn yí tóng liú chóng yì yǔ wén qí lǜ bīng rù chú zhōng tǎo zhī dà pò dǐ zhòng zhǎn jiāng duō jí fú sì wáng děng

这句话大意是:昶又遣仪同刘崇义、宇文琦率兵入厨中讨之,大破氐 众,斩姜多及苻肆王等。

yú shì qún dǐ bìng píng

这句话大意是:于是群氐并平。

jí wáng qiān jǔ bīng shā zhōu dǐ shuài kāi fǔ yáng yǒng ān yòu jù zhōu yīng qiān dà jiàng jūn dá xī rú tǎo píng zhī

这句话大意是:及王谦举兵,沙州氐 帅开府杨永安又据州应谦,大将军达奚儒讨平之。

jī hú yī yuē bù luò jī gài xiōng nú bié zhǒng liú yuán hǎi wǔ bù zhī miáo yì yě

这句话大意是:稽胡一曰步 落稽,盖匈奴别种,刘元海五部之苗裔也。

huò yún shān róng chì dí zhī hòu

这句话大意是:或云山戎赤狄之后。

zì lí shí yǐ xī ān dìng yǐ dōng fāng qī bā bǎi lǐ jū shān gǔ jiān zhǒng luò fán chì

这句话大意是:自离石以西,安定以东,方七八百里,居山谷间,种落繁炽。

qí sú tǔ zhù yì zhī zhòng tián

这句话大意是:其俗土著,亦知种田。

de shǎo sāng cán duō má bù

这句话大意是:地少桑蚕,多麻布。

qí zhàng fū yī fú jí sǐ wáng bìn zàng yǔ zhōng xià lüè tóng

这句话大意是:其丈夫衣服及死亡 殡葬,与中夏略同。

fù rén zé duō guàn shèn bèi yǐ wéi ěr jí jǐng shì

这句话大意是:妇人则多贯蜃贝以为耳及颈饰。

yòu yǔ huá mín cuò jū qí qú shuài pō shi wén zì

这句话大意是:又与华民 错居,其渠帅颇识文字。

rán yǔ lèi yí dí yīn yì nǎi tōng

这句话大意是:然语类夷狄,因译乃通。

dūn jù wú lǐ tān ér rěn hài

这句话大意是:蹲踞无礼, 贪而忍害。

sú hǎo yín huì chǔ nǚ yóu shén

这句话大意是:俗好淫秽,处女尤甚。

jiāng jià zhī xī fāng yǔ yín zhě xù lí fu shì wén zhī yǐ duō wèi guì

这句话大意是:将嫁之夕,方与淫者叙离, 夫氏闻之,以多为贵。

jì jià zhī hòu pō yì fáng xián yǒu fàn jiān zhě suí shì chéng fá

这句话大意是:既嫁之后,颇亦防闲,有犯奸者,随事 惩罚。

yòu xiōng dì sǐ jiē nà qí qī

这句话大意是:又兄弟死,皆纳其妻。

suī fēn tǒng jùn xiàn liè yú biān hù rán qīng qí yáo fù yǒu yì qí mín

这句话大意是:虽分统郡县,列于编户,然轻其 徭赋,有异齐民。

shān gǔ zǔ shēn zhě yòu wèi jǐn yì shǔ

这句话大意是:山谷阻深者,又未尽役属。

ér xiōng hàn shì xiǎn shù wèi kòu luàn

这句话大意是:而凶悍恃险,数 为寇乱。

wèi xiào chāng zhōng yǒu liú lǐ shēng zhě jū yún yáng gǔ zì chēng tiān zǐ lì nián hào shǔ bǎi guān

这句话大意是:魏孝昌中,有刘蠡升者,居云阳谷,自称天子,立年号, 署百官。

shǔ wèi shì zhèng luàn lì bù néng tǎo

这句话大意是:属魏氏政乱,力不能讨。

lǐ shēng suì fēn qiǎn bù zhòng chāo lüě jū mín fén jìn zhī jiān lüè wú níng suì

这句话大意是:蠡升遂分遣部众,抄掠居民, 汾、晋之间,略无宁岁。

qí shén wǔ qiān qiū hòu shǐ mì tú zhī

这句话大意是:齐神武迁邺后,始密图之。

wěi xǔ yǐ nǚ qī lǐ shēng tài zǐ lǐ shēng xìn zhī suì qiǎn qí zi yì qiū

这句话大意是:伪许以女 妻蠡升太子,蠡升信之,遂遣其子诣邺。

qí shén wǔ hòu wèi zhī lǐ huǎn yǐ hūn qī

这句话大意是:齐神武厚为之礼,缓 以婚期。

lǐ shēng jì shì hé qīn bù wéi zhī bèi

这句话大意是:蠡升既恃和亲,不为之备。

dà tǒng yuán nián sān yuè qí shén wǔ qián shī xí zhī

这句话大意是:大统元年三月,齐神武潜 师袭之。

lǐ shēng lǜ qīng jì chū wài zhēng bīng wèi qí běi bù wáng suǒ shā zhǎn shǒu sòng yú qí shén wǔ

这句话大意是:蠡升率轻骑出外征兵,为其北部王所杀,斩首送于齐 神武。

qí zhòng fù lì lǐ shēng dì sān zi nán hǎi wáng wéi zhǔ lǜ bīng jù zhàn

这句话大意是:其众复立蠡升第三子南海王为主,率兵拒战。

qí shén wǔ jī miè zhī huò qí wěi zhǔ jí qí dì xī hǎi wáng bìng huáng hòu fū rén wáng gōng yǐ xià sì bǎi yú rén guī yú qiū

这句话大意是:齐神武击 灭之,获其伪主,及其弟西海王,并皇后夫人王公以下四百余 人,归于邺。

jū hé xī zhě duō shì xiǎn bù bīn

这句话大意是:居河西者,多恃险不宾。

shí fāng yǔ qí shén wǔ zhēng héng wèi huáng jīng lüè

这句话大意是:时方与齐神武争衡,未遑经略。

tài zǔ nǎi qiǎn huáng mén láng yáng zhōng piāo jiù ān fǔ zhī

这句话大意是:太祖乃遣黄门郎杨(忠)〔摽〕就安抚之 。

wǔ nián hēi shuǐ bù zhòng xiān pàn

这句话大意是:五年,黑水部众先 叛。

qī nián bié shuài xià zhōu cì shǐ liú píng fú yòu jù shàng jùn fǎn

这句话大意是:七年,别帅夏州刺史刘平伏又据上郡反。

zì shì běi shān zhū bù lián suì kòu bào

这句话大意是:自是北山诸部, 连岁寇暴。

tài zǔ qián hòu qiǎn li yuǎn yú jǐn hòu mò chén chóng li bì děng xiāng jì tǎo píng zhī

这句话大意是:太祖前后遣李远、于谨、侯莫陈崇、李弼等相继讨 平之。

wǔ chéng chū yán zhōu jī hú hǎo ā bǎo hǎo láng pí lǜ qí zhǒng rén fù yú qí shì

这句话大意是:武成初,延州稽胡郝阿保、郝狼皮率其种人附于齐氏。

ā bǎo zì shǔ chéng xiàng láng pí zì shǔ zhù guó bìng yǔ qí bié bù liú sāng dé gòng wèi yǐng xiǎng

这句话大意是:阿保自署丞相,狼皮自署柱国,并与其别部刘桑德共为影响。

zhù guó dòu lú níng dū zhū jūn yǔ yán zhōu cì shǐ gāo lín jī pò zhī

这句话大意是:柱国豆卢宁督诸军与延州刺史高琳击破之。

èr nián láng pí děng yú dǎng fù pàn

这句话大意是:二年,狼皮等余党 复叛。

zhào dà jiàng jūn hán gǎo guǒ tǎo zhī fú zhǎn shén zhòng

这句话大意是:诏大将军韩(杲)〔果〕讨之,俘斩甚众 。

bǎo dìng zhōng lí shí shēng hú shù kòu fén běi xūn zhōu cì shǐ wéi xiào kuān yú xiǎn yào zhù chéng zhì bīng liáng yǐ è qí lù

这句话大意是:保定中,离 石生胡数寇汾北,勋州刺史韦孝宽于险要筑城,置兵粮,以遏 其路。

jí yáng zhōng yǔ tū jué fá qí jī hú děng fù huái lǚ jù bù gōng liáng xì

这句话大意是:及杨忠与突厥伐齐,稽胡等复怀旅拒,不供粮饩。

zhōng nǎi zhà qí qiú shuài yún yǔ tū jué yù huí bīng tǎo zhī

这句话大意是:忠乃 诈其酋帅,云与突厥欲回兵讨之。

qiú shuài děng jù nǎi xiāng shuài gòng kuì yān

现代白话:酋帅等惧,乃相率供馈呢。

yǔ zài zhōng chuán

这句话大意是:语在忠传。

qí hòu dān zhōu suí zhōu yín zhōu děng bù nèi zhū hú yǔ pú chuān bié shuài hǎo sān láng děng yòu pín nián nì mìng

这句话大意是:其后丹州、绥州、银州等部内诸胡,与蒲川别帅郝 三郎等又频年逆命。

fù zhào dá xī zhèn xīn wēi yú shí děng qián hòu qióng tǎo sàn qí zhǒng luò

这句话大意是:复诏达奚震、辛威、于寔等前后穷讨,散 其种落。

tiān hé èr nián yán zhōu zǒng guǎn yǔ wén shèng lǜ zhòng chéng yín zhōu jī hú bái yù jiǔ tóng qiáo shì luō děng yù yāo xí shèng jūn shèng bìng tǎo zhǎn zhī

这句话大意是:天和二年,延州总管宇文盛率众城银州,稽胡白郁久 同、乔是罗等欲邀袭盛军,盛并讨斩之。

yòu pò qí bié shuài qiáo sān wù tóng děng

这句话大意是:又破其别帅乔三勿同 等。

wǔ nián kāi fǔ liú xióng chū suí zhōu xún jiǎn běi biān chuān lù jī hú shuài qiáo bái láng qiáo sù wù tóng děng dù hé nì zhàn xióng fù pò zhī

这句话大意是:五年,开府刘雄出绥州,巡检北边,川路稽胡帅乔白郎、 乔素勿同等度河逆战,雄复破之。

jiàn dé wǔ nián gāo zǔ bài qí shī yú jìn zhōu chéng shèng zhú běi qí rén suǒ qì jiǎ zhàng wèi xiá shōu liǎn jī hú chéng xián qiè chū bìng dào ér yǒu zhī

这句话大意是:建德五年,高祖败齐师于晋州,乘胜逐北,齐人所弃甲仗, 未暇收敛,稽胡乘闲窃出,并盗而有之。

nǎi lì lǐ shēng sūn méi duó wéi zhǔ hào shèng wǔ huáng dì nián yuē shí píng

这句话大意是:乃立蠡升孙没铎为主, 号圣武皇帝,年曰石平。

liù nián gāo zǔ dìng dōng xià jiāng tǎo zhī yì yù qióng qí cháo xué

这句话大意是:六年,高祖定东夏,将讨之,议欲穷 其巢穴。

qí wáng xiàn yǐ wéi zhǒng lèi jì duō yòu shān gǔ zǔ jué wáng shī yī jǔ wèi kě jǐn chú

这句话大意是:齐王宪以为种类既多,又山谷阻绝,王师一举,未可 尽除。

qiě dāng jiǎn qí kuí shǒu yú jiā wèi fǔ

这句话大意是:且当剪其魁首,余加慰抚。

gāo zǔ rán zhī nǎi yǐ xiàn wéi xíng jūn yuán shuài dū xíng jūn zǒng guǎn zhào wáng zhāo qiáo wáng jiǎn téng wáng yōu děng tǎo zhī

这句话大意是:高祖然之,乃以宪为行军元 帅,督行军总管赵王招、谯王俭、滕王逌等讨之。

xiàn jūn cì mǎ yì nǎi fēn dào jù jìn

这句话大意是:宪军次马邑, 乃分道俱进。

méi duó qiǎn qí dǎng tiān zhù shǒu hé dōng yòu qiǎn qí dà shuài mù zhī jù hé xī guī yù fēn shǒu xiǎn yào jǐ jiǎo xiàn jūn

这句话大意是:没铎遣其党天柱守河东,又遣其大帅穆支据河西, 规欲分守险要,掎角宪军。

xiàn mìng qiáo wáng jiǎn gōng tiān zhù téng wáng yōu jī mù zhī bìng pò zhī zhǎn shǒu wàn yú jí

这句话大意是:宪命谯王俭攻天柱,滕王逌击穆支, 并破之,斩首万余级。

zhào wáng zhāo yòu qín méi duó yú zhòng jǐn jiàng

这句话大意是:赵王招又擒没铎,余众尽降。

xuān zhèng yuán nián fén zhōu jī hú shuài liú shòu luó qiān fù fǎn yuè wáng shèng dū zhū jūn tǎo qín zhī

这句话大意是:宣政元年,汾州稽胡帅刘受罗千复反,越王盛督诸军讨擒 之。

zì shì kòu dào pō xi

这句话大意是:自是寇盗颇息。

kù mò xī xiān bēi zhī bié zhǒng yě

这句话大意是:库莫奚,鲜卑之别种也。

qí xiān wèi mù róng huang suǒ pò cuàn yú sōng mò zhī jiān

这句话大意是:其先为慕容晃所 破,窜于松漠之间。

hòu zhǒng lèi jiàn duō fēn wéi wǔ bù yī yuē rǔ gē zhǔ èr yuē mò hè fú sān yuē qì gè sì yuē mù kūn wǔ yuē shì de

这句话大意是:后种类渐多,分为五部:一曰辱纥主,二 曰莫贺弗,三曰契个,四曰木昆,五曰室得。

měi bù zhì sì chì jīn yī rén

这句话大意是:每部置俟(斥) 〔斤〕一人。

yǒu ā huì shì zhě zuì wéi háo shuài wǔ bù jiē shòu qí jié dù

这句话大意是:有阿会氏者,最为豪帅,五部皆受其节度。

yì shǔ yú tū jué ér shù yǔ qì dān xiāng gōng

这句话大意是:役属 于突厥,而数与契丹相攻。

lǔ huò cái chù yīn ér xíng shǎng

这句话大意是:虏获财畜,因而行赏。

sǐ zhě zé yǐ wěi báo guǒ shī xuán zhī shù shàng

这句话大意是:死者则以苇 薄裹尸,悬之树上。

dà tǒng wǔ nián qiǎn shǐ xiàn qí fāng wù

这句话大意是:大统五年,遣使献其方物。

shǐ chén yuē fán mín xiào xíng tiān dì bǐng líng yīn yáng yú zhì běn yú zì rán gāng róu xì yú shuǐ tǔ

这句话大意是:史臣曰:凡民肖形天地,禀灵阴阳,愚智本于自然,刚柔 系于水土。

gù yǔ lù suǒ huì fēng liú suǒ tōng jiǔ chuān wèi jì wǔ yuè zuò zhèn cǐ zhī wèi zhū xià

这句话大意是:故雨露所会,风流所通,九川为纪,五岳作镇,此 之谓诸夏。

shēng qí de zhě zé rén yì chū yān

现代白话:生其地者,则仁义出呢。

mèi gǔ yú yí gū zhú běi hù xiàn yǐ dān jiǎo zǐ sāi gé yǐ cāng hǎi jiāo hé cǐ zhī wèi huāng yì

这句话大意是:昧谷、嵎夷、孤竹、北户, 限以丹徼紫塞,隔以沧海交河,此之谓荒裔。

gǎn qí qì zhě zé xiōng dé chéng yān

现代白话:感其气者,则凶 德成呢。

ruò fú jiǔ yí bā dí zhǒng luò fán chì

这句话大意是:若夫九夷八狄,种落繁炽;。

qī róng liù mán chōng rèn biān bǐ

这句话大意是:七戎六蛮,充牣边鄙。

suī fēng tǔ shū sú shì yù bù tóng zhì yú tān ér wú yàn hěn ér hǎo luàn qiáng zé lǚ jù ruò zé jī fú qí kuí yī yě

这句话大意是:虽 风土殊俗,嗜欲不同,至于贪而无厌,狠而好乱,强则旅拒, 弱则稽服,其揆一也。

sī gài tiān zhī suǒ mìng shǐ qí rán hu

这句话大意是:斯盖天之所命,使其然吗。

✦ You read 列传·卷四十九

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.