lǎo zi yuē dào kě yǐ ruò kě yǐ qiáng kě yǐ róu kě yǐ gāng kě yǐ yī yīn yī kě yǐ yī yáng yī kě yǐ yōu kě yǐ míng kě yǐ bāo guǒ tiān dì kě yǐ yìng dài wú fāng
现代白话：老孔子说：道能够弱，能够强，能够柔，能够刚，能够一阴一，能够一阳一，能够幽，能够明，能够苞裹天地，能够应待无方。
zhī zhī qiǎn bù zhī zhī shēn zhī zhī wài bù zhī zhī nèi zhī zhī cū bù zhī zhī yī jīng yī zhī zhī nǎi bù zhī bù zhī nǎi zhī zhī shú zhī zhī zhī wèi bù zhī bù zhī zhī wèi zhī hū
这句话大意是：知之浅不知之深，知之外不知之内，知之粗不知之一精一，知之乃不知，不知乃知之，孰知知之为不知，不知之为知乎！
fu dào bù kě wén wén ér fēi yě dào bù kě jiàn jiàn ér fēi yě dào bù kě yán yán ér fēi yě shú zhī xíng zhī bù xíng zhě hu
这句话大意是：夫道不可闻，闻而非也，道不可见，见而非也，道不可言，言而非也，孰知形之不形者乎！
gù tiān xià jiē zhī shàn zhī wéi shàn yě sī bù shàn yǐ
现代白话：故“天下皆知善之为善也，斯不善了！
zhī zhě bù yán yán zhě bù zhī
这句话大意是：知者不言，言者不知。
wén zi wèn yuē rén kě yǐ wēi yán hu
现代白话：文子问曰：人能够微言吗？
lǎo zi yuē hé wéi bù kě
现代白话：老孔子说：何为不可？
wéi zhī yán zhī wèi hu
这句话大意是：唯知言之谓乎！
fu zhī yán zhī wèi zhě bù yǐ yán yán yě
这句话大意是：夫知言之谓者，不以言言也。
zhēng yú zhě rú zhú shòu zhě qū fēi lè zhī yě gù zhì yán qù yán zhì wéi qù wèi qiǎn zhī zhī rén suǒ zhēng zhě mò yǐ fu yán yǒu zōng shì yǒu jūn fu wèi wú zhī shì yǐ bù wú zhī
现代白话：争鱼者濡，逐兽者趋，非乐之也，故至言去言，至为去为，浅知之人，所争者末了，夫“言有宗，事有君，夫为无知，是以不我知。
wén zi wèn yuē wèi guó yì yǒu fǎ hu
这句话大意是：文子问曰：为国亦有法吗？
lǎo zi yuē jīn fú wǎn chē zhě qián hū yá hòu yì yīng zhī cǐ wǎn chē quàn lì zhī gē yě suī zhèng wèi hú chu zhī yīn bù ruò cǐ zhī yì yě
现代白话：老孔子说：今夫挽车者，前呼邪□，后亦应之，此挽车劝力之歌也，虽郑卫胡楚之音，不若此之义也。
zhì guó yǒu lǐ bù zài wén biàn
这句话大意是：治国有礼，不在文辩。
fǎ lìng zī zhāng dào zéi duō yǒu
这句话大意是：“法令滋彰，盗贼多有。
lǎo zi yuē dào wú zhèng ér kě yǐ wèi zhèng pì ruò shān lín ér kě yǐ wèi cái cái bù jí shān lín shān lín bù jí yún yǔ yún yǔ bù jí yī yīn yī yī yáng yī yī yīn yī yī yáng yī bù jí hé hé bù jí dào
现代白话：老孔子说：道无正而能够为正，譬若山林而能够为材，材不及山林，山林不及云雨，云雨不及一阴一一阳一，一阴一一阳一不及和，和不及道。
dào zhě suǒ wèi wú zhuàng zhī zhuàng wú wù zhī xiàng yě wú dá qí yì tiān dì zhī jiān kě táo yě ér biàn huà yě
这句话大意是：道者，“所谓无状之状，无物之象也”，无达其意，天地之间，可陶冶而变化也。
lǎo zi yuē shèng rén lì jiào shī zhèng bì chá qí zhōng shǐ jiàn qí zào ēn gù mín zhī shū zé dé shuāi zhī shù ér rén shuāi zhī quàn qì ér xìn shuāi zhī jī xiè ér shí shuāi
现代白话：老孔子说：圣人立教施政，必察其终始，见其造恩，故民知书则德衰，知数而仁衰，知券契而信衰，知机械而实衰。
sè bù míng ér èr shí wǔ xián gè yǐ qí shēng yīng zhóu bù yùn yú jǐ ér sān shí fú gè yǐ qí lì xuán xián yǒu huǎn jí rán hòu néng chéng qū chē yǒu láo yì rán hòu néng zhì yuǎn shǐ yǒu shēng zhě nǎi wú shēng zhě yě shǐ yǒu zhuǎn lì zhě nǎi wú zhuǎn yě
这句话大意是：瑟不鸣而二十五弦各以其声应，轴不运于己而三十辐各以其力旋，弦有缓急，然后能成曲，车有劳佚，然后能致远，使有声者，乃无声者也，使有转力者，乃无转也。
shàng xià yì dào yì zhì jí luàn wèi gāo ér dào dà zhě cóng shì dà ér dào xiǎo zhě xiōng
这句话大意是：上下异道，易治即乱，位高而道大者从，事大而道小者凶。
xiǎo dé hài yì xiǎo shàn hài dào xiǎo biàn hài zhì kē qiāo shāng dé
这句话大意是：小德害义，小善害道，小辩害治，苛悄伤德。
dà zhèng bù xiǎn gù mín yì dǎo zhì zhì yōu yóu gù xià bù zéi zhì zhōng fù sù gù mín wú wěi nì
这句话大意是：大正不险，故民易导，至治优游，故下不贼，至忠复素，故民无伪匿。
lǎo zi yuē xiāng zuò zhī fǎ lì zé bǎi xìng yuàn jiǎn jué zhī lìng zhāng zé gōng chén pàn gù chá yú dāo bǐ zhī jī zhě bù zhī zhì luàn zhī běn xí yú háng zhèn zhī shì zhě bù zhī miào zhàn zhī quán
现代白话：老孔子说：相坐之法立，则百姓怨，减爵之令张，则功臣叛，故察于刀笔之迹者，不知治乱之本，习于行阵之事者，不知庙战之权。
shèng rén xiān fú yú zhòng guān zhī nèi lǜ huàn yú míng míng zhī wài yú zhě huò yú xiǎo lì ér wàng dà hài gù shì yǒu lì yú xiǎo ér hài yú dà de yú cǐ ér wàng yú bǐ
这句话大意是：圣人先福于重关之内，虑患于冥冥之外，愚者惑于小利而忘大害，故事有利于小而害于大，得于此而忘于彼。
gù rén mò dà yú ài rén zhì mò dà yú zhī rén ài rén jí wú yuàn xíng zhī rén jí wú luàn zhèng
这句话大意是：故仁莫大于爱人，智莫大于知人，爱人即无怨刑，知人即无乱政。
lǎo zi yuē jiāng hé zhī dà yì bù guò sān rì piāo fēng bào yǔ rì zhōng bù chū xū yú zhǐ
现代白话：老孔子说：江河之大，溢不过三日，飘风暴雨，日中不出须臾止。
dé wú suǒ jī ér bù yōu zhě wáng qí jí yě fu yōu zhě suǒ yǐ chāng yě xǐ zhě suǒ yǐ wáng yě gù shàn zhě yǐ ruò wèi qiáng zhuǎn huò wéi fú dào chōng ér zhī yòu bù mǎn yě
这句话大意是：德无所积而不忧者，亡其及也，夫忧者所以昌也，喜者所以亡也，故善者以弱为强，转祸为福，道冲而之又不满也。
lǎo zi yuē qīng jìng tián hé rén zhī xìng yě yí biǎo guī ju shì zhī zhì yě zhī rén zhī xìng zé zì yǎng bù bèi zhī shì zhī zhì zé qí jǔ cuò bù luàn
现代白话：老孔子说：清静恬和，人之性也，仪表规矩，事之制也，知人之性则自养不悖，知事之制则其举措不乱。
fā yī hào sàn wú jìng zǒng yī guǎn wèi zhī xīn
这句话大意是：发一号，散无竞，总一管，谓之心；。
jiàn běn ér zhī mò zhí yī ér yīng wàn wèi zhī shù
这句话大意是：见本而知末，执一而应万，谓之术；。
jū zhī suǒ wéi xíng zhī suǒ zhī shì zhī suǒ chéng dòng zhī suǒ zhǐ wèi zhī dào
这句话大意是：居知所为，行知所之，事知所乘，动知所止，谓之道。
shǐ rén gāo xián chēng yù jǐ zhě xīn zhī lì yě shǐ rén bēi xià fěi bàng jǐ zhě xīn zhī guò yě yán chū yú kǒu bù kě zhǐ yú rén xíng fā yú jìn bù kě jìn yú yuǎn
这句话大意是：使人高贤称誉己者，心之力也，使人卑下诽谤己者，心之过也，言出于口，不可止于人，行发于近，不可禁于远。
shì zhě nán chéng yì bài míng zhě nán lì yì fèi fán rén jiē qīng xiǎo hài yì wēi shì yǐ zhì yú huàn
这句话大意是：事者难成易败，名者难立易废，凡人皆轻小害，易微事，以至于患。
fu huò zhī zhì yě rén zì shēng zhī fú zhī lái yě rén zì chéng zhī huò yǔ fú tóng mén lì yǔ hài xiāng lín zì fēi zhì yī jīng yī mò zhī néng fēn shì gù zhì lǜ zhě huò fú zhī mén hù yě dòng jìng zhě lì hài zhī shū jī yě bù kě bù shèn chá yě
这句话大意是：夫祸之至也，人自生之，福之来也，人自成之，祸与福同门，利与害相邻，自非至一精一，莫之能分，是故智虑者，祸福之门户也，动静者，利害之枢机也，不可不慎察也。
lǎo zi yuē rén jiē zhī zhì luàn zhī jī ér mò zhī quán shēng zhī jù gù shèng rén lùn shì ér wèi zhī shì quán shì ér wèi zhī móu
现代白话：老孔子说：人皆知治乱之机，而莫知全生之具，故圣人论世而为之事，权事而为之谋。
shèng rén néng yī yīn yī néng yī yáng yī néng róu néng gāng néng ruò néng qiáng suí shí dòng jìng yīn zī ér lì gōng dǔ wù wǎng ér zhī qí fǎn shì yī ér chá qí biàn huà zé wèi zhī xiàng yùn zé wèi zhī yīng shì yǐ zhōng shēn xíng zhī wú suǒ kùn
这句话大意是：圣人能一阴一能一阳一，能柔能刚，能弱能强，随时动静，因资而立功，睹物往而知其反，事一而察其变，化则为之象，运则为之应，是以终身行之无所困。
gù shì huò kě yán ér bù kě xíng zhě huò kě xíng ér bù kě yán zhě huò yì wèi ér nán chéng zhě huò nán chéng ér yì bài zhě
这句话大意是：故事或可言而不可行者，或可行而不可言者，或易为而难成者，或难成而易败者。
suǒ wèi kě xíng ér bù kě yán zhě qǔ shě yě kě yán ér bù kě xíng zhě zhà wěi yě yì wèi ér nán chéng zhě shì yě nán chéng ér yì bài zhě míng yě
这句话大意是：所谓可行而不可言者，取舍也，可言而不可行者，诈伪也，易为而难成者，事也，难成而易败者，名也。
cǐ sì zhě shèng rén zhī suǒ liú xīn yě míng zhě zhī suǒ dú jiàn yě
这句话大意是：此四者，圣人之所留心也，明者之所独见也。
lǎo zi yuē dào zhě jìng xiǎo wēi dòng bù shī lǐ bǎi shè zhòng jiè huò nǎi bù zī jì fú wù jí lǜ huò guò zhī tóng rì bèi xiāng bì zhě bù shāng yú zhě yǒu bèi yǔ zhì zhě tóng gōng
现代白话：老孔子说：道者敬小微，动不失礼，百射重戒，祸乃不滋，计福勿及，虑祸过之，同日被相，蔽者不伤，愚者有备与智者同功。
fu jī ài chéng fú jī zēng chéng huò rén jiē zhī jiù huàn mò zhī shǐ huàn wú shēng fu shǐ huàn wú shēng yì shī yú jiù huàn nán
这句话大意是：夫积爱成福，积憎成祸，人皆知救患，莫知使患无生，夫使患无生易，施于救患难。
jīn rén bù wù shǐ huàn wú shēng ér wù shī jiù yú huàn suī shén rén bù néng wèi móu
这句话大意是：今人不务使患无生，而务施救于患，虽神人不能为谋。
huàn huò zhī suǒ yóu lái wàn wàn wú fāng shèng rén shēn jū yǐ bì huàn jìng mò yǐ dài shí xiǎo rén bù zhī huò fú zhī mén dòng ér xiàn yú xíng suī qū wèi zhī bèi bù zú yǐ jīn shēn
现代白话：患祸之所由来，万万无方，圣人深居以避患，静默以待时，品行较差的人不知祸福之门，动而陷于刑，虽曲为之备，不足以金身。
gù shàng shì xiān bì huàn ér hòu jiù lì xiān yuǎn rǔ ér hòu qiú míng gù shèng rén cháng cóng shì yú wú xíng zhī wài ér bù liú xīn yú yǐ chéng zhī nèi shì yǐ huò huàn wú yóu zhì fěi yù bù néng chén gòu
这句话大意是：故上士先避患而后就利，先远辱而后求名，故圣人常从事于无形之外，而不留心于已成之内，是以祸患无由至，非誉不能尘垢。
lǎo zi yuē fán rén zhī dào xīn yù xiǎo zhì yù dà zhì yù yuán xíng yù fāng néng yù duō shì yù shǎo
现代白话：老孔子说：凡人之道，心欲小，志欲大，智欲圆，行欲方，能欲多，事欲少。
suǒ wèi xīn yù xiǎo zhě lǜ huàn wèi shēng jiè huò shèn wēi bù gǎn zòng qí yù yě
这句话大意是：所谓心欲小者，虑患未生，戒祸慎微，不敢纵其欲也。
zhì yù dà zhě jiān bāo wàn guó yī qí shū sú shì fēi fú còu zhōng wèi zhī gū yě
这句话大意是：志欲大者，兼包万国，一齐殊俗，是非辐辏，中为之毂也。
zhì yuán zhě zhōng shǐ wú duān fāng liú sì yuǎn yuān quán ér bù jié yě
这句话大意是：智圆者，终始无端，方流四远，渊泉而不竭也。
xíng fāng zhě zhí lì ér bù náo sù bái ér bù wū qióng bù yì cāo dá bù sì zhì yě
这句话大意是：行方者，直立而不挠，素白而不污，穷不易操，达不肆志也。
néng duō zhě wén wǔ bèi jù dòng jìng zhōng yí jǔ cuò fèi zhì qū de qí yi yě
这句话大意是：能多者，文武备具，动静中仪，举错废置，曲得其宜也。
shì shǎo zhě chéng yào yǐ ǒu zhòng zhí yuē yǐ zhì guǎng chù jìng yǐ chí zào yě
这句话大意是：事少者，乘要以偶众，执约以治广，处静以持躁也。
gù xīn xiǎo zhě jìn yú wēi yě
这句话大意是：故心小者，禁于微也；。
zhì dà zhě wú bù huái yě
这句话大意是：志大者，无不怀也；。
zhì yuán zhě wú bù zhī yě
这句话大意是：智圆者，无不知也；。
xíng fāng zhě yǒu bù wéi yě
这句话大意是：行方者，有不为也；。
néng duō zhě wú bù zhì yě
这句话大意是：能多者，无不治也；。
shì shǎo zhě yuē suǒ chí yě
这句话大意是：事少者，约所持也。
gù shèng rén zhī yú shàn yě wú xiǎo ér bù xíng qí yú guò yě wú wēi ér bù gǎi
这句话大意是：故圣人之于善也，无小而不行，其于过也，无微而不改。
xíng bù yòng wū xí ér guǐ shén bù gǎn xiān kě wèi zhì guì yǐ rán ér zhàn zhàn lì lì rì shèn yī rì shì yǐ wú wéi ér yī zhī chéng yě
现代白话：行不用巫觋，而鬼神不敢先，可谓至贵了，然而战战栗栗，日慎一日，是以无为而一之成也。
yú rén zhī zhì gù yǐ shǎo yǐ ér suǒ wéi zhī shì yòu duō gù dòng bì qióng
现代白话：愚人之智，固已少了，而所为之事又多，故动必穷。
gù yǐ zhèng jiào huà yì ér bì chéng yǐ xié jiào huà qí shì nán ér bì bài shě qí yì ér bì chéng cóng shì yú nán ér bì bài yú huò zhī suǒ zhì
这句话大意是：故以政教化，易而必成，以邪教化，其势难而必败，舍其易而必成，从事于难而必败，愚惑之所致。
lǎo zi yuē fú zhī qǐ yě mián mián huò zhī shēng yě fēn fēn huò fú zhī shù wēi ér bù kě jiàn shèng rén jiàn qí shǐ zhōng gù bù kě bù chá
现代白话：老孔子说：福之起也绵绵，祸之生也纷纷，祸福之数微而不可见，圣人见其始终，故不可不察。
míng zhǔ zhī shǎng fá fēi yǐ wéi jǐ yǐ wéi guó yě shì yú jǐ ér wú gōng yú guó zhě bù shī shǎng yān nì yú jǐ ér biàn yú guó zhě bù jiā fá yān
现代白话：明主之赏罚，非以为己，以为国也，适于己而无功于国者，不施赏呢，逆于己而便于国者，不加罚呢。
gù yì zài hu yi wèi zhī jūn zǐ yí yì zhī yi wèi zhī xiǎo rén
现代白话：故义载乎宜谓之有德行的人，遗义之宜谓之品行较差的人。
tōng zhì de ér bù láo qí cì láo ér bù bìng qí xià bìng ér bù láo
这句话大意是：通智得而不劳，其次劳而不病，其下病而不劳。
gǔ zhī rén wèi ér bù shě yě jīn zhī rén shè ér bù wèi yě
这句话大意是：古之人味而不舍也，今之人舍而不味也。
zhòu wèi xiàng zhù ér jī zǐ xī lǔ yǐ ǒu rén zàng ér kǒng zǐ tàn jiàn qí suǒ shǐ jí zhī qí suǒ zhōng
这句话大意是：纣为象櫡而箕子唏，鲁以偶人葬而孔子叹，见其所始即知其所终。
lǎo zi yuē rén zhě rén zhī suǒ mù yě yì zhě rén zhī suǒ gāo yě wéi rén suǒ mù wéi rén suǒ gāo huò shēn sǐ guó wáng zhě bù zhōu yú shí yě gù zhī yì ér bù zhī shì quán zhě bù dá yú dào yě
现代白话：老孔子说：仁者人之所慕也，义者人之所高也，为人所慕，为人所高，或身死国亡者，不周于时也，故知义而不知世权者，不达于道也。
wǔ dì guì dé sān wáng yòng yì wǔ bó rèn lì jīn qǔ dì wáng zhī dào shī wǔ bó zhī shì fēi qí dào yě
这句话大意是：五帝贵德，三王用义，五伯任力，今取帝王之道，施五伯之世，非其道也。
gù shàn yě fǒu tóng fěi yù sú qū xíng děng nì shùn zuǒ yòu
这句话大意是：故善也否同非誉俗趋行等逆顺左右。
zhī tiān zhī suǒ wéi zhī rén zhī suǒ xíng jí yǒu yǐ jīng yú shì yǐ
现代白话：知天之所为，知人之所行，即有以经于世了。
zhī tiān ér bù zhī rén jí wú yǐ yǔ sú jiāo zhī rén ér bù zhī tiān jí wú yǐ yǔ dào yóu
这句话大意是：知天而不知人，即无以与俗交，知人而不知天，即无以与道游。
zhí zhì shì qíng jí jiān qiáng zéi zhī yǐ shēn yì wù jí yī yīn yī yī yáng yī shí zhī
这句话大意是：直志适情，即坚强贼之，以身役物，即一阴一一阳一食之。
dé dào zhī rén wài huà ér nèi bù huà wài huà suǒ yǐ zhī rén yě nèi bù huà suǒ yǐ quán shēn yě gù nèi yǒu yí dìng zhī cāo ér wài néng qū shēn yǔ wù tuī yí wàn jǔ ér bù xiàn suǒ guì hu dào zhě guì qí lóng biàn yě
这句话大意是：得道之人，外化而内不化，外化所以知人也，内不化所以全身也，故内有一定之操，而外能屈伸，与物推移，万举而不陷，所贵乎道者，贵其龙变也。
shǒu yī jié tuī yī xíng suī yǐ chéng mǎn yóu bù yì jū yú xiǎo hǎo ér sāi yú dà dào
这句话大意是：守一节推一行，虽以成满犹不易，拘于小好而塞于大道。
dào zhě jì mò yǐ xū wú fēi yǒu wéi yú wù yě bù yǐ yǒu wéi yú jǐ yě shì gù jǔ shì ér shùn dào zhě fēi dào zhě zhī suǒ wéi yě dào zhī suǒ shī yě
这句话大意是：道者，寂寞以虚无，非有为于物也，不以有为于己也，是故举事而顺道者，非道者之所为也，道之所施也。
tiān dì zhī suǒ fù zǎi rì yuè zhī suǒ zhào míng yī yīn yī yī yáng yī zhī suǒ xù yǔ lù zhī suǒ rùn dào dé zhī suǒ fú jiē cí yī hè yě
这句话大意是：天地之所覆载，日月之所照明，一阴一一阳一之所煦，雨露之所润，道德之所扶，皆词一和也。
shì gù néng dài dà yuán zhě lǚ dà fāng
这句话大意是：是故能戴大圆者履大方，。
jìng dà qīng zhě shì dà míng
这句话大意是：镜大清者视大明，。
lì tài píng zhě chù dà táng
这句话大意是：立太平者处大堂，。
néng yóu yú míng míng zhě
这句话大意是：能游于冥冥者，。
yǔ rì yuè tóng guāng
这句话大意是：与日月同光，。
wú xíng ér shēng yú yǒu xíng
这句话大意是：无形而生于有形，。
shì gù zhēn rén tuō qī yú líng tái
这句话大意是：是故真人托期于灵台，。
ér guī jū yú wù zhī chū
这句话大意是：而归居于物之初，。
shì yú míng míng
这句话大意是：视于冥冥，。
tīng yú wú shēng
这句话大意是：听于无声，。
míng míng zhī zhōng dú yǒu xiǎo yān
现代白话：冥冥之中独有晓呢，。
jì mò zhī zhōng dú yǒu zhào yān
现代白话：寂寞之中独有照呢。
qí yòng zhī nǎi bù yòng bù yòng ér hòu néng yòng zhī yě qí zhī zhī nǎi bù zhī bù zhī ér hòu néng zhī zhī yě
这句话大意是：其用之乃不用，不用而后能用之也，其知之乃不知，不知而后能知之也。
dào zhě wù zhī suǒ dào yě dé zhě shēng zhī suǒ fú yě rén zhě jī ēn zhī zhèng yě yì zhě bǐ yú xīn ér hé yú zhòng shì zhě yě
这句话大意是：道者，物之所道也，德者，生之所扶也，仁者，积恩之证也，义者，比于心而合于众适者也。
dào miè ér dé xīng zhōng shì shǒu dé ér bù huái xià shì mǐn mǐn wéi kǒng shī rén
这句话大意是：道灭而德兴，中世守德而不怀，下世绳绳唯恐失仁。
gù jūn zi fēi yì wú yǐ huó shī yì zé shī qí suǒ yǐ huó xiǎo rén fēi lì wú yǐ huó shī lì zé shī qí suǒ yǐ huó gù jūn zi jù shī yì xiǎo rén jù shī lì guān qí suǒ jù huò fú yì yǐ
现代白话：故有德行的人非义无以活，失义则失其所以活，品行较差的人非利无以活，失利则失其所以活，故有德行的人惧失义，品行较差的人惧失利，观其所惧，祸福异了。