gǔ xiān zhé wáng shòu mìng ér dì tiān xià zhě bì xiān guān xiàng yǐ chuí fǎ zhì lì yǐ míng shí shǐ wàn wù fú qí huà fēng sì hǎi tóng qí zhēng shuò rán hòu néng yǔn lí xià tǔ qīn ruò shàng qióng
这句话大意是:古先哲王,受命而帝天下者,必先观象以垂法,治历以明时,使万物服其化风, 四海同其正朔,然后能允厘下土,钦若上穹。
gù yú shùn zhī shào táng yáo xiān qí qī zhèng
这句话大意是:故虞舜之绍唐尧,先齐七政;。
wǔ wáng zhī de jī zǐ shǒu xù jiǔ chóu
这句话大意是:武王之 得箕子,首叙九畴。
huáng jí yóu shì ér yǔn xìng rén shí yǐ zhī ér bù tè
这句话大意是:皇极由是而允兴,人时以之而不忒。
lì dài yǐ xiáng hé mò yóu sī
这句话大意是:历代已降,何莫由斯。
yuè zì xuān huáng zhào zhèng tiān tǒng suì chán xīn mǎo lì fǎ shí chéng
这句话大意是:粤自轩黄,肇正天统,岁躔辛卯,历法时成。
gù huáng dì shǐ yòng xīn mǎo lì zhuān xū cì yòng yǐ mǎo lì yú yòng wù wǔ lì xià yòng bǐng yín lì shāng yòng jiǎ yín lì zhōu yòng dīng sì lì lǔ yòng gēng zǐ lì qín yòng yǐ mǎo lì
这句话大意是:故黄帝始用《辛卯历》,颛顼次 用《乙卯历》,虞用《戊午历》,夏用《丙寅历》,商用《甲寅历》,周用《丁巳 历》,鲁用《庚子历》,秦用《乙卯历》。
hàn yòng tài chū lì sì fēn lì sān tǒng lì fán sān běn
这句话大意是:汉用《太初历》、《四分历》、《三统 历》,凡三本。
wèi yòng huáng chū lì jǐng chū lì fán èr běn
这句话大意是:魏用《黄初历》、《景初历》,凡二本。
jìn yòng yuán shǐ lì hé yuán wàn fēn lì fán èr běn
这句话大意是:晋用《元始历》、《合元 万分历》,凡二本。
sòng yòng dà míng lì yuán jiā lì fán èr běn
这句话大意是:宋用《大明历》、《元嘉历》,凡二本。
qí yòng tiān bǎo lì tóng zhāng lì zhèng xiàng lì fán sān běn
这句话大意是:齐用《天保历》、 《同章历》、《正象历》,凡三本。
hòu wèi yòng xīng hé lì zhèng guāng lì zhèng yuán lì fán sān běn
这句话大意是:后魏用《兴和历》、《正光历》、《正元历》, 凡三本。
liáng yòng dà tóng lì qián xiàng lì yǒng chāng lì fán sān běn
这句话大意是:梁用《大同历》、《乾象历》、《永昌历》,凡三本。
hòu zhōu yòng tiān hé lì bǐng yín lì míng yuán lì fán sān běn
这句话大意是:后周用《天和历》、 《丙寅历》、《明元历》,凡三本。
duò yòng jiǎ zǐ lì kāi huáng lì huáng jí lì dà yè lì fán sì běn
这句话大意是:隋用《甲子历》、《开皇历》、《皇极历》、 《大业历》,凡四本。
táng yòng wù yín lì lín dé lì shén lóng lì dà yǎn lì yuán hé guān xiàng lì cháng qìng xuān míng lì bǎo yìng lì zhèng yuán lì jǐng fú chóng yuán lì fán jiǔ běn
这句话大意是:唐用《戊寅历》、《麟德历》、《神龙历》、《大衍历》、 《元和观象历》、《长庆宣明历》、《宝应历》、《正元历》、《景福崇元历》, 凡九本。
jì liáng shì zhī yìng yùn yě chéng táng shì ling chi zhī hòu huáng cháo lí luàn zhī yú zhòng zhí wèi xiū sān chén shú yàn
这句话大意是:洎梁氏之应运也,乘唐室陵迟之后,黄巢离乱之余,众职未修,三辰孰验。
gù dāng shí suì lì yóu yòng xuān míng chóng yuán èr fǎ cān ér chéng zhī
这句话大意是:故 当时岁历,犹用《宣明》、《崇元》二法,参而成之。
jí jìn zǔ zhào wèi sī tiān jiàn mǎ zhòng jī shǐ zào xīn lì fèng biǎo shàng zhī yún chén wén wèi guó zhě zhèng yī qì zhī yuán xuān wàn bāng zhī mìng yuán zī lì yǐ lì zhāng chéng
这句话大意是:及晋祖肇位,司天监马重绩始造新历,奉表上之,云:“臣闻为国者,正一气 之元,宣万邦之命,爰资历以立章程。
cháng qìng xuān míng suī qì shuò bù yú jí xīng chán hǎn yàn
这句话大意是:《长庆宣明》,虽气朔不渝,即星躔罕验;。
jǐng fú chóng yuán zòng wǔ lì shén zhèng ér nián chà yī rì
这句话大意是:《景福崇元》,纵五历甚正,而年差一日。
jīn yǐ xuān míng qì shuò chóng yuán xīng wěi èr lì xiāng cān fāng de fú hé
这句话大意是:今以《宣明》气朔,《崇元》星纬,二 历相参,方得符合。
zì gǔ zhū lì jiē yǐ tiān zhèng shí yī yuè wèi suì shǒu xún tài gǔ jiǎ zǐ wéi shàng yuán jī suì mí duō chà kuò zhì shén
这句话大意是:自古诸历,皆以天正十一月为岁首,循太古甲子为上元,积岁 弥多,差阔至甚。
chén gǎi fǎ dìng yuán chuàng wèi xīn lì yī bù èr shí yī juàn qī zhāng shàng xià jīng èr juǎn suàn cǎo bā juǎn lì chéng shí èr juǎn qǔ táng tiān bǎo shí sì zài yǐ wèi lì wéi shàng yuán yǐ yǔ shuǐ zhēng yuè shuò wèi suì shǒu
这句话大意是:臣改法定元,创为新历一部二十一卷,七章上下经二卷,算草八 卷,立成十二卷,取唐天宝十四载乙未,立为上元,以雨水正月朔为岁首。
jǐn yì gé mén shàng jìn
这句话大意是:谨诣阁 门上进。
yù hǎi tiáo yuán lì gài fǎng cáo shì wěi xiǎo lì zhī jiù
这句话大意是:”《玉海》:《调元历》,盖仿曹士𫇭小历之旧。
táng jiàn zhōng shí cáo shì wěi shǐ biàn gǔ fǎ yǐ xiǎn qìng wǔ nián wéi shàng yuán yǔ shuǐ wèi suì shǒu
这句话大意是:唐建中时,曹士𫇭始变 古法,以显庆五年为上元,雨水为岁首。
shì wèi zhī xiǎo lì
这句话大意是:世谓之小历。
jìn gāo zǔ mìng sī tiān shǎo jiān zhào rén qí zhāng wén hào qiū guān zhèng xú hào tiān wén cān móu zhào yán yì dù shēng dù chóng guī děng yǐ xīn lì yǔ xuān míng chóng yuán kǎo hé dé shī
这句话大意是:晋高祖命司天少监赵仁 锜、张文皓,秋官正徐皓,天文参谋赵延乂、杜升、杜崇龟等,以新历与《宣明》、 《崇元》考核得失。
bǐ yǒu sī fèng ér xíng zhī yīn cì hào tiáo yuán lì réng mìng hàn lín xué shì chéng zhǐ hé níng zhuàn xù
这句话大意是:俾有司奉而行之,因赐号《调元历》,仍命翰林学士承旨和凝 撰序。
qí hòu shù zài fǎ dù jìn chà
这句话大意是:其后数载,法度浸差。
zhì zhōu xiǎn dé èr nián shì zōng yǐ duān míng diàn xué shì zuǒ sàn qí cháng shì wáng pǔ míng yú lì suàn nǎi mìng pǔ kǎo ér zhèng zhī
这句话大意是:至周显德二年,世宗以端明殿学士、左散骑常侍王朴明 于历算,乃命朴考而正之。
pǔ fèng zhào suì yú zhuàn chéng qīn tiān lì shí wǔ juǎn shàng zhī
这句话大意是:朴奉诏岁余,撰成《钦天历》十五卷,上之。
biǎo yún chén wén shèng rén zhī zuò yě zài hu zhī tiān rén zhī biàn zhě yě
这句话大意是:表云: 臣闻圣人之作也,在乎知天人之变者也。
rén qíng zhī dòng zé kě yǐ yán zhī zhī
现代白话:人情之动,则能够言知之;。
tiān dào zhī dòng zé dāng yǐ shù zhī zhī
这句话大意是:天道之动, 则当以数知之。
shù zhī wèi yòng yě shèng rén yǐ zhī guān tiān dào yān
现代白话:数之为用也,圣人以之观天道呢。
suì yuè rì shí yóu sī ér chéng
这句话大意是:岁月日时,由斯而成;。
yīn yáng hán shǔ yóu sī ér jié
这句话大意是:阴阳寒暑, 由斯而节;。
sì fāng zhī zhèng yóu sī ér xíng
这句话大意是:四方之政,由斯而行。
fu wèi guó jiā zhě lǚ duān lì jí bì tǐ qí yuán
这句话大意是:夫为国家者,履端立极,必体其元;。
bù zhèng kǎo jì bì yīn qí suì
这句话大意是:布政考绩, 必因其岁;。
lǐ dòng lè jǔ bì zhèng qí shuò
这句话大意是:礼动乐举,必正其朔;。
sān nóng bǎi gōng bì shòu qí shí
这句话大意是:三农百工,必授其时;。
wǔ xíng jiǔ fá bì shùn qí qì
这句话大意是:五刑九伐,必顺其气;。
zhù wu yǒu wéi bì cóng qí rì yuè
这句话大意是:庶 务有为,必从其日月。
liù jí zōng zhī wèi dà diǎn bǎi wáng zhí zhī wèi yào dào
这句话大意是:六籍宗之为大典,百王执之为要道。
shì yǐ shèng rén shòu mìng bì zhì lì shù
这句话大意是:是以圣人受命,必治历 数。
gù de wǔ jì yǒu cháng dù shù zhēng yǒu cháng yīng zhēng shuò xíng zhī yú tiān xià yě
这句话大意是:故得五纪有常度,庶征有常应,正朔行之于天下也。
zì táng ér xià fán lì shǔ cháo luàn rì shī tiān chuí jiāng bǎi zǎi tiān zhī lì shǔ gǔ chén ér yǐ yǐ
现代白话:自唐而下,凡历数朝,乱日失天,垂将百载,天之历数,汩陈而已了。
jīn bì xià shùn kǎo gǔ dào yín wèi shàng tiān zī xún shù guān zhèn jǔ zhuì diǎn
这句话大意是:今陛下 顺考古道,寅畏上天,咨询庶官,振举坠典。
yǐ chén báo yóu qǔ yì cháng shè jiù shǐ suì jiàng shù zuò zhī mìng bǐ jiū yíng tuī zhī yào suī fēi néng zhě gǎn bù fèng zhào
这句话大意是:以臣薄游曲艺,尝涉旧史,遂降述作 之命,俾究迎推之要,虽非能者,敢不奉诏。
nǎi bāo wàn xiàng yǐ lì fǎ qí qī zhèng yǐ lì yuán cè guī jiàn yǐ hòu qì shěn tiǎo nǜ yǐ dìng shuò míng jiǔ dào yǐ bù yuè xiào chí jí yǐ tuī xīng kǎo huáng dào zhī xié zhèng biàn tiān shì zhī shēng jiàng ér jiāo shí xiáng yān
现代白话:乃包万象以立法,齐七政以立元,测 圭箭以候气,审朓朒以定朔,明九道以步月,校迟疾以推星,考黄道之斜正,辨天 势之升降,而交蚀详呢。
fu lì tiān zhī dào yuē yīn yǔ yáng yīn yáng gè yǒu shù hé zé huà chéng yǐ
现代白话:夫立天之道,曰阴与阳,阴阳各有数,合则化成了。
yáng zhī cè sān shí liù yīn zhī cè èr shí sì jī ǒu xiāng mìng liǎng yáng sān yīn tóng de qī shí èr tóng zé yīn yáng zhī shù hé
这句话大意是:阳之策三十六,阴之策二 十四,奇偶相命,两阳三阴,同得七十二,同则阴阳之数合。
qī shí èr zhě huà chéng zhī shù yě huà chéng zé wèi zhī wǔ xíng zhī shù
这句话大意是:七十二者,化成之数 也,化成则谓之五行之数。
wǔ xíng de qī zhī shù guò zhě wèi zhī qì yíng bù jí wèi zhī shuò xū
这句话大意是:五行得期之数,过者谓之气盈,不及谓之朔虚。
zhì yú yīng biàn fēn yòng wú suǒ bù tōng suǒ wèi bāo wàn xiàng yǐ
现代白话:至于应 变分用,无所不通,所谓包万象了。
gù yǐ qī shí èr wèi jīng fǎ jīng zhě cháng yě cháng yòng zhī fǎ yě
这句话大意是:故以七十二为经法,经者常也,常用之法也。
fǎ zhě shù zhī jié yě suí fǎ jìn tuì bù shī jiù wèi gù wèi zhī tōng fǎ
这句话大意是:法者数之节也,随法进退,不失旧位,故谓之通法。
yǐ tōng fǎ jìn jīng fǎ de qī qiān èr bǎi wèi zhī tǒng fǎ
这句话大意是:以通法进经法,得七千二百, 谓之统法。
zì yuán rù jīng xiān yòng cǐ fǎ tǒng lì zhī zhū fǎ yě
这句话大意是:自元入经,先用此法,统历之诸法也。
yǐ tōng fǎ jìn tǒng fǎ de qī shí èr wàn qì shuò zhī xià shōu fēn bì jǐn wèi zhī quán lǜ
这句话大意是:以通法进统法,得七十二万,气 朔之下,收分必尽,谓之全率。
yǐ tōng fǎ jìn quán lǜ de qī qiān èr bǎi wàn wèi zhī dà shuài ér yuán jì shēng yān
现代白话:以通法进全率,得七千二百万,谓之大率,而元纪 生呢。
yuán zhě suì rì yuè shí jiē jiǎ zǐ rì yuè wǔ xīng hé zài zi zhèng zhī sù dāng yíng suō xiān hòu zhī zhōng suǒ wèi qī zhèng qí yǐ
现代白话:元者,岁日月时皆甲子,日月五星,合在子正之宿,当盈缩先后之中,所谓 七政齐了。
gǔ zhī zhí guī yú yáng chéng zhě yǐ qí jìn luò gù yě gài shàng xián qí zhōng nǎi zài luò zhī dōng piān
这句话大意是:古之植圭于阳城者,以其近洛故也,盖尚嫌其中,乃在洛之东偏。
kāi yuán shí èr nián qiǎn shǐ tiān xià hou yǐng nán jù lín yì guó běi jù héng yě jūn zhōng de jùn yí zhī yuè tái yīng nán běi xián jū de zhī zhōng
这句话大意是:开元十二年, 遣使天下候影,南距林邑国,北距横野军,中得浚仪之岳台,应南北弦,居地之中。
huáng jiā jiàn guó dìng dū yú liáng
这句话大意是:皇家建国,定都于梁。
jīn shù guī zhì jiàn cè yuè tái guǐ lòu yǐ wéi zhōng shù guǐ lòu zhèng zé rì zhī suǒ zhì qì zhī suǒ yīng de zhī yǐ
现代白话:今树圭置箭,测岳台晷漏,以为中数,晷漏正,则日之所至, 气之所应得之了。
rì yuè jiē yǒu yíng suō
这句话大意是:日月皆有盈缩。
rì yíng yuè suō zé hòu zhōng ér shuò
这句话大意是:日盈月缩,则后中而朔;。
yuè yíng rì suō zé xiān zhōng ér shuò
这句话大意是:月盈日缩,则先中而朔。
zì gǔ tiǎo nà zhī fǎ lǜ jiē píng xíng zhī shù rù lì jì yǒu qián cì ér yòu shuāi shāo bù lún
这句话大意是:自古朓肭之 法,率皆平行之数,入历既有前次,而又衰稍不伦。
huáng jí jiù shù zé yū huí ér nán yòng jiàng jí zhū lì zé shū yuǎn ér duō shī
这句话大意是:《皇极》旧述,则迂回而难用, 降及诸历,则疏远而多失。
jīn yǐ yuè lí tiǎo nǜ suí lì jiào dìng rì chán tiǎo nǜ lín yòng jiā jiǎn suǒ de zhě rù lí dìng rì yě
这句话大意是:今以月离朓朒,随历较定,日躔朓朒,临用加减,所得 者入离定日也。
yī rì zhī zhōng fēn wéi jiǔ xiàn zhú xiàn sǔn yì shuāi shāo yǒu lún
这句话大意是:一日之中,分为九限,逐限损益,衰稍有伦。
tiǎo ròu zhī fǎ suǒ wèi shěn yǐ
现代白话:朓肉之法,所谓审 了。
chì dào zhě tiān zhī hóng dài yě qí shì yuán ér píng jì sù dù zhī cháng shù yān
现代白话:赤道者,天之纮带也,其势圆而平,纪宿度之常数呢。
huáng dào zhě rì guǐ yě qí bàn zài chì dào nèi bàn zài chì dào wài qù chì dào jí yuǎn èr shí sì dù
这句话大意是:黄道者,日轨也,其半 在赤道内,半在赤道外,去赤道极远二十四度。
dāng yǔ chì dào jiāo zé qí shì xié
这句话大意是:当与赤道交,则其势斜;。
dāng qù chì dào yuǎn zé qí shì zhí
这句话大意是:当去赤道 远,则其势直。
dāng xié zé rì xíng yi chí dāng zhí zé rì xíng yi sù
这句话大意是:当斜则日行宜迟,当直则日行宜速。
gù èr fēn qián hòu jiā qí dù èr zhì qián hòu jiǎn qí dù
这句话大意是:故二分前后加其度,二至前后 减其度。
jiǔ dào zhě yuè guǐ yě qí bàn zài huáng dào nèi bàn zài huáng dào wài qù huáng dào jí yuǎn liù dù
这句话大意是:九道者,月轨也,其半在黄道内,半在黄道外,去黄道极远六度。
chū huáng dào wèi zhī zhèng jiāo rù huáng dào wèi zhī zhōng jiāo
这句话大意是:出黄道 谓之正交,入黄道谓之中交。
ruò zhèng jiāo zài qiū fēn zhī sù zhōng jiāo zài chūn fēn zhī sù zé bǐ huáng dào yì xié
这句话大意是:若正交在秋分之宿,中交在春分之宿,则比黄道益斜。
ruò zhèng jiāo zài chūn fēn zhī sù zhōng jiāo zài qiū fēn zhī sù zé bǐ huáng dào fǎn zhí
这句话大意是:若正交在春分之宿,中交在秋分之宿,则比黄道反直。
ruò zhèng jiāo zhōng jiāo zài èr zhì zhī sù zé qí shì chà xié
这句话大意是:若正交、中交在二至之宿, 则其势差斜。
gù jiào qù èr zhì èr fēn yuǎn jìn yǐ kǎo xié zhèng nǎi de jiā jiǎn zhī shù
这句话大意是:故较去二至、二分远近,以考斜正,乃得加减之数。
zì gǔ suī yǒu jiǔ dào zhī shuō gài yì zhī ér wèi xiáng kōng yǒu zǔ shù zhī wén quán wú tuī bù zhī yòng
这句话大意是:自古虽有九道之 说,盖亦知而未详,空有祖述之文,全无推步之用。
jīn yǐ huáng dào yī zhōu fēn wéi bā jié yī jié zhī zhōng fēn yòng jiǔ dào jǐn qī shí èr dào ér fù shǐ rì yuè èr guǐ wú suǒ yǐn qí xié zhèng zhī shì yān
现代白话:今以黄道一周,分为八节,一 节之中,分用九道,尽七十二道而复,使日月二轨,无所隐其斜正之势呢。
jiǔ dào zhī fǎ suǒ wèi míng yǐ
现代白话:九道之 法,所谓明了。
xīng zhī xíng yě jìn rì ér jí yuǎn rì ér chí qù rì jí yuǎn shì jǐn ér liú
这句话大意是:星之行也,近日而疾,远日而迟,去日极远,势尽而留。
zì gǔ zhū lì fēn duàn shī shí lóng jiàng wú zhǔn jīn rì xíng fēn shàng duō cì rì biàn liú zì liú ér tuì wéi yòng píng xíng réng yǐ rù duàn xíng dù wèi rù lì zhī shù jiē fēi běn lǐ suì zhì guāi lì
这句话大意是:自古诸历,分段失实, 隆降无准,今日行分尚多,次日便留,自留而退,唯用平行,仍以入段行度为入历 之数,皆非本理,遂至乖戾。
jīn xiào dìng zhú rì xíng fēn jī zhú rì xíng fēn yǐ wéi biàn duàn
这句话大意是:今校定逐日行分,积逐日行分以为变段。
yú shì zì jí jiàn ér chí shì jǐn ér liú zì liú ér xíng yì jī wēi ér hòu duō
这句话大意是:于是自疾渐 而迟,势尽而留,自留而行,亦积微而后多。
bié lì zhū duàn biàn lì yǐ tuī biàn chà bǐ zhū duàn biàn chà jì huì xiāng hé xīng zhī chí jí kě de ér zhī zhī yǐ
现代白话:别立诸段变历,以推变差,俾诸段变 差际会相合,星之迟疾,可得而知之了。
zì gǔ xiāng chuán jiē wèi qù jiāo shí wǔ dù yǐ xià zé rì yuè yǒu shí shū bù zhī rì yuè zhī xiāng yǎn yǔ àn xū zhī suǒ shè qí lǐ yǒu yì yān
现代白话:自古相传,皆谓去交十五度以下,则日月有蚀,殊不知日月之相掩,与暗虚之 所射,其理有异呢。
jīn yǐ rì yuè jìng dù zhī dà xiǎo jiào qù jiāo zhī yuǎn jìn yǐ huáng dào zhī xié zhèng tiān shì zhī shēng jiàng dù yǎng shì páng shì zhī fēn shù zé jiāo kuī de qí shí yǐ
现代白话:今以日月径度之大小,较去交之远近,以黄道之斜正,天势之 升降,度仰视旁视之分数,则交亏得其实了。
nǎi yǐ yī piān bù rì yī piān bù yuè yī piān bù xīng àn yǐ xià tuō yī piān bù fā liǎn wǔ zì
这句话大意是:乃以一篇步日,一篇步月,一篇步星,案:以下脱“一篇步发敛”五字。
xià yún yǐ guà hòu méi miè wèi zhī xià piān zhě yán wèi bù fā liǎn zhī xià piān
这句话大意是:下云 “以卦候没灭,为之下篇”者,言为步发敛之下篇。
ōu yáng shǐ yuē qí wén chēng jǐn yǐ bù rì bù yuè bù xīng bù fā liǎn wèi sì piān shì yě
这句话大意是:《欧阳史》约其文,称“谨以 步日、步月、步星、步发敛为四篇”,是也。
yǐ guà hòu méi miè wèi zhī xià piān dōu sì piān wèi lì jīng yī juàn lì shí yī juǎn cǎo sān juǎn xiǎn dé sān nián qī zhèng xì xíng lì yī juàn
这句话大意是:以卦候没灭,为之下篇,都四篇, 为历经一卷,历十一卷,草三卷,《显德三年七政细行历》一卷。
chén jiǎn tǎo xiān dài tú jí jīn gǔ lì shū jiē wú shí shén shǒu wěi zhī wén gài tiān dǔ hú sēng zhī xiān shuō yě
这句话大意是:臣检讨先代图籍,今古历书,皆无蚀神首尾之文,盖天竺胡僧之祆说也。
jìn zì sī tiān bǔ zhù xiǎo shù bù néng jǔ qí dà tǐ suì wèi děng jiē zhī fǎ
这句话大意是:近自 司天卜祝小术,不能举其大体,遂为等接之法。
gài cóng jiǎ yòng yǐ qiú jìng jié yú shì hū jiāo yǒu nì xíng zhī shù hòu xué zhě bù néng xiáng zhī pián yán lì zhě yǒu jiǔ dào yǐ wéi zhù lì zhī héng shì jīn bìng xuē ér qù zhī
这句话大意是:盖从假用以求径捷,于是乎交有逆 行之数,后学者不能详知,便言历者有九道,以为注历之恒式,今并削而去之。
xī zài táng yáo qīn ruò hào tiān
这句话大意是:昔在唐尧,钦若昊天。
bì xià qīn jiàng shèng mó kǎo lì xiàng rì yuè xīng chén
这句话大意是:陛下亲降圣谟,考历象日月星辰。
táng yáo zhī dào yě qí lì jǐn yǐ xiǎn dé qīn tiān wèi míng
这句话大意是:唐尧之道也,其历谨 以“显德钦天”为名。
tiān dào yuán yuǎn fēi wēi chén zhī suǒ jǐn zhī dàn jié liǎng duān yǐ fèng míng zhào
这句话大意是:天道元远,非微臣之所尽知,但竭两端,以奉明诏。
shū lüè guāi miù gān sì zuì lì
这句话大意是:疏略乖 谬,甘俟罪戾。
shì zōng lǎn zhī qīn wéi zhì xù réng fù sī tiān jiàn xíng yòng yǐ lái nián zhēng dàn wèi shǐ zì qián zhū lì bìng fèi
这句话大意是:世宗览之,亲为制序,仍付司天监行用,以来年正旦为始,自前诸历并废。
yù hǎi qīn tiān yú shuò fēn zhī xià lì xiǎo fēn wèi zhī miǎo
这句话大意是:《玉海》:《钦天》于朔分之下,立小分谓之杪。
shuō zhě wèi qián dài wèi lì shuò yú wèi yǒu miǎo zhě
这句话大意是:说者谓前代谓历朔余未有杪者。
ruò kě yòng miǎo hé dài qiú rì fǎ yǐ qí shuò fēn yě
这句话大意是:若可用杪,何待求日法以齐朔分也。
qí lì jīng yī juàn jīn liáo jì yú hòu yǐ bèi tài shǐ shì zhī zhōu lǎn yān
现代白话:其历经一卷,今聊纪于后,以备太史氏之 周览呢。
xiǎn dé qīn tiān lì jīng yǎn jì shàng yuán jiǎ zǐ jù jīn xiǎn dé sān nián bǐng chén jī qī qiān èr bǎi liù shí jiǔ wàn bā qiān sì bǎi wǔ shí èr
这句话大意是:《显德钦天历经》 演纪上元甲子,距今显德三年丙辰,积七千二百六十九万八千四百五十二。
qīn tiān tǒng fǎ qī qiān èr bǎi qīn tiān jīng fǎ qī shí èr qīn tiān tōng fǎ yī bǎi qīn tiān bù rì chán shù suì lǜ èr bǎi liù shí èr wàn jiǔ qiān qī bǎi liù shí sì shí guǐ lǜ èr bǎi liù shí èr wàn jiǔ qiān bā bǎi sì shí sì bā shí shuò lǜ èr shí yī wàn èr qiān liù bǎi èr shí èr shí bā
这句话大意是:《钦天》统法:七千二百 《钦天》经法:七十二 《钦天》通法:一百 《钦天》步日躔术 岁率:二百六十二万九千七百六十四十 轨率:二百六十二万九千八百四十四八十 朔率:二十一万二千六百二十二十八。
suì cè sān bǎi liù shí wǔ yī qiān qī bǎi liù shí sì shí
这句话大意是:岁策:三百六十五 一千七百六十四十。
guǐ cè sān bǎi liù shí wǔ yī qiān bā bǎi sì shí sì bā shí
这句话大意是:轨策:三百六十五 一千八百四十四八十。
suì zhōng yī bǎi bā shí sān sì qiān sì bǎi bā shí èr shí
这句话大意是:岁中:一百八十三 四千四百八十二十。
guǐ zhōng yī bǎi bā shí èr sì qiān wǔ bǎi èr shí èr sì shí
这句话大意是:轨中:一百八十二 四千五百二十二四十。
shuò cè èr shí jiǔ sān qiān bā bǎi èr shí èr shí bā
这句话大意是:朔策:二十九 三千八百二十二十八。
qì cè yī shí wǔ yī qiān wǔ bǎi qī shí sān sān shí wǔ
这句话大意是:气策:一十五 一千五百七十三三十五。
xiàng cè qī èr qiān qī bǎi wǔ shí wǔ qī zhōu jì liù shí suì chà bā shí sì sì shí
这句话大意是:象策:七 二千七百五十五七 周纪:六十 岁差:八十四四十。
chén zé liù bǎi bā kè èr shí sì fēn àn yǐ shàng tí chēng bù rì chán shù jí hòu bù yuè lí shù bù wǔ xīng shù hé wéi lì jīng sì piān zhě zhī sān yòu jiē jǐn liè yòng shù ér bù jí tuī bù
这句话大意是:辰则:六百 八刻二十四分 案:以上题称步日躔术及后步月离术、步五星术,合为历经四篇者之三,又皆 仅列用数而不及推步。
jù ōu yáng shǐ yún jiù shǐ wáng qí bù fā liǎn yī piān ér zài zhě sān piān jiǎn lüè bù wán
这句话大意是:据《欧阳史》云:“旧史亡其步发敛一篇,而在者三篇,简 略不完。
rán zé shì shū yuán wén gù yǐ quē yǐ
现代白话:”然则是书原文固已阙了。
qīn tiān bù yuè lí shù lí lǜ yī shí jiǔ wàn bā qiān sān bǎi jiǔ shí sān jiǔ jiāo lǜ yī shí jiǔ wàn wǔ qiān jiǔ bǎi sān shí qī jiǔ shí qī wǔ shí liù
这句话大意是:《钦天》步月离术 离率:一十九万八千三百九十三九 交率:一十九万五千九百三十七九十七 五十六。
lí cè èr shí qī sān qiān jiǔ bǎi jiǔ shí sān jiǔ
这句话大意是:离策:二十七 三千九百九十三九。
jiāo cè èr shí qī yī qiān wǔ bǎi èr shí qī jiǔ shí qī wǔ shí liù
这句话大意是:交策:二十七 一千五百二十七九十七 五十六。
wàng cè yī shí sì wǔ qiān wǔ bǎi yī shí yī shí sì
这句话大意是:望策:一十四 五千五百一十一十四。
jiāo zhōng yī shí sān sì qiān sān bǎi liù shí sān jiǔ shí bā qī shí bā
这句话大意是:交中:一十三 四千三百六十三九十八 七十八。
lí shuò yī qī qiān èr shí qī yī shí jiǔ
这句话大意是:离朔:一 七千二十七一十九。
jiāo shuò
这句话大意是:交朔,。
èr èr qiān èr bǎi jiǔ shí èr sān shí sì shí sì zhōng zhǔn yī qiān qī bǎi sān shí liù zhōng xiàn sì qiān qī bǎi bā shí píng lí jiǔ bǎi liù shí sān chéng jié bā bǎi qīn tiān bù wǔ xīng shù suì xīng zhōu lǜ èr bǎi bā shí qī wàn yī qiān jiǔ bǎi qī shí liù liù biàn lǜ èr shí sì wàn èr qiān èr bǎi yī shí wǔ liù shí liù lì lǜ èr bǎi liù shí èr wàn jiǔ qiān qī bǎi liù shí yī qī shí bā
这句话大意是:二 二千二百九十二三十 四十四 中准:一千七百三十六 中限:四千七百八十 平离:九百六十三 程节:八百 《钦天》步五星术 ◎岁星 周率:二百八十七万一千九百七十六六 变率:二十四万二千二百一十五六十六 历率:二百六十二万九千七百六十一七十八。
zhōu cè sān bǎi jiǔ shí bā liù qiān sān bǎi qī shí liù liù
这句话大意是:周策:三百九十八 六千三百七十六六。
lì zhōng yī bǎi bā shí èr sì qiān sì bǎi bā shí jiǔ shí liù àn ōu yáng shǐ xiǎo fēn zuò bā shí jiǔ cǐ yún jiǔ shí liù fēi yě
这句话大意是:历中:一百八十二 四千四百八十九十六 案:欧阳史小分作八十九,此云九十六,非也。
jù lì zhōng bèi zhī wèi lì lǜ bèi jiǔ shí liù shì de dà fēn yī xiǎo fēn qī shí bā
这句话大意是:据历中倍之为历率,倍九十六, 适得大分一,小分七十八。
biàn duàn biàn rì biàn dù biàn lì
这句话大意是:变段 变日 变度 变历。
chen jiàn yī shí qī sān sān shí qī èr èr shí sì
这句话大意是:晨见 一十七 三三十七 二二十四。
shùn chí èr shí wǔ èr jiǔ yī èr shí jiǔ
这句话大意是:顺迟 二十五 二九 一二十九。
tuì chí yī shí sì yī yī shí èr kōng èr shí bā
这句话大意是:退迟 一十四 一一十二 空二十八。
tuì jí èr shí qī sì sān shí bā yī sān shí qī hòu liú èr shí liù sān shí èr shùn jí jiǔ shí yī shí liù liù shí sān yī shí yī yī shí sān shùn jí jiǔ shí yī shí liù liù shí sān yī shí yī yī shí sān qián liú èr shí liù sān shí èr
这句话大意是:退疾 二十七 四三十八 一三十七 后留 二十六三十二 顺疾 九十 一十六六十三 一十一一十三 顺疾 九十 一十六六十三 一十一一十三 前留 二十六三十二。
tuì jí èr shí qī sì sān shí bā yī sān shí qī
这句话大意是:退疾 二十七 四三十八 一三十七。
tuì chí yī shí sì yī yī shí èr kōng èr shí bā
这句话大意是:退迟 一十四 一一十二 空二十八。
shùn chí èr shí wǔ èr jiǔ yī èr shí jiǔ
这句话大意是:顺迟 二十五 二九 一二十九。
xī fú yī shí qī sān sān shí qī èr èr shí sì yíng huò zhōu lǜ wǔ bǎi liù shí yī wàn wǔ qiān sì bǎi èr shí èr yī shí yī biàn lǜ èr bǎi jiǔ shí bā wàn wǔ qiān liù bǎi liù shí yī qī shí yī lì lǜ èr bǎi liù shí èr wàn jiǔ qiān qī bǎi liù shí zhōu cè qī bǎi qī shí jiǔ liù qiān liù bǎi èr shí èr yī shí yī lì zhōng bǎi bā shí èr sì qiān sì bǎi bā shí
这句话大意是:夕伏 一十七 三三十七 二二十四 ◎荧惑 周率:五百六十一万五千四百二十二一十一 变率:二百九十八万五千六百六十一七十一 历率:二百六十二万九千七百六十 周策:七百七十九 六千六百二十二一十一 历中:百八十二 四千四百八十。
biàn duàn biàn rì biàn dù biàn lì chen jiàn qī shí sān wǔ shí sān liù shí bā wǔ shí wǔ shí bā
这句话大意是:变段 变日 变度 变历 晨见 七十三 五十三六十八 五十五十八。
shùn jí qī shí sān wǔ shí yī yī sì shí bā sān cì jí qī shí yī sì shí liù liù shí jiǔ sì shí sì yī shí qī cì chí qī shí yī sì shí wǔ sān shí sān sì shí èr wǔ shí bā shùn chí liù shí èr yī shí jiǔ èr shí jiǔ yī shí bā èr shí qián liú bā liù shí jiǔ
这句话大意是:顺疾 七十三 五十一一 四十八三 次疾 七十一 四十六六十九 四十四一十七 次迟 七十一 四十五三十三 四十二五十八 顺迟 六十二 一十九二十九 一十八二十 前留 八六十九。
tuì chí yī shí yī wǔ shí bā kōng sì shí sì
这句话大意是:退迟 一十 一五十八 空四十四。
tuì jí èr shí yī qī sì shí liù èr sì shí
这句话大意是:退疾 二十一 七四十六 二四十。
tuì jí èr shí yī qī sì shí liù èr sì shí
这句话大意是:退疾 二十一 七四十六 二四十。
tuì chí yī shí yī wǔ shí bā kōng sì shí sì hòu liú bā liù shí jiǔ shùn chí liù shí èr yī shí jiǔ èr shí jiǔ yī shí bā èr shí cì chí qī shí yī sì shí wǔ sān shí sān sì shí èr wǔ shí bā cì jí qī shí yī sì shí liù liù shí jiǔ sì shí sì yī shí qī
这句话大意是:退迟 一十 一五十八 空四十四 后留 八六十九 顺迟 六十二 一十九二十九 一十八二十 次迟 七十一 四十五三十三 四十二五十八 次疾 七十一 四十六六十九 四十四一十七。
shùn jí qī shí sān wǔ shí yī yī sì shí bā sān xī fú qī shí sān wǔ shí sān liù shí bā wǔ shí wǔ shí bā zhèn xīng zhōu lǜ èr bǎi qī shí èr wàn èr qiān yī bǎi qī shí liù jiǔ shí biàn lǜ jiǔ wàn èr qiān sì bǎi yī shí liù wǔ shí lì lǜ èr bǎi liù shí èr wàn jiǔ qiān qī bǎi wǔ shí jiǔ bā shí zhōu cè sān bǎi qī shí bā wǔ bǎi qī shí liù jiǔ shí lì zhōng yī bǎi bā shí èr sì qiān sì bǎi qī shí jiǔ jiǔ shí
这句话大意是:顺疾 七十三 五十一一 四十八三 夕伏 七十三 五十三六十八 五十五十八 ◎镇星 周率:二百七十二万二千一百七十六九十 变率:九万二千四百一十六五十 历率:二百六十二万九千七百五十九八十 周策:三百七十八 五百七十六九十 历中:一百八十二 四千四百七十九九十。
biàn duàn biàn rì biàn dù biàn lì
这句话大意是:变段 变日 变度 变历。
chen jiàn yī shí jiǔ èr qī yī yī shí sì
这句话大意是:晨见 一十九 二七 一一十四。
shùn jí liù shí wǔ liù sān shí bā sān wǔ shí yī
这句话大意是:顺疾 六十五 六三十八 三五十一。
shùn chí yī shí jiǔ kōng liù shí sān kōng sān shí wǔ qián liú sān shí qī sān
这句话大意是:顺迟 一十九 空六十三 空三十五 前留 三十七三。
tuì chí yī shí liù kōng sì shí sān kōng yī shí sì
这句话大意是:退迟 一十六 空四十三 空一十四。
tuì jí sān shí sān èr sān shí wǔ kōng liù shí
这句话大意是:退疾 三十三 二三十五 空六十。
tuì jí sān shí sān èr sān shí wǔ kōng liù shí
这句话大意是:退疾 三十三 二三十五 空六十。
tuì chí yī shí liù kōng sì shí sān kōng yī shí sì hòu liú sān shí qī sān
这句话大意是:退迟 一十六 空四十三 空一十四 后留 三十七三。
shùn chí yī shí jiǔ kōng liù shí sān kōng sān shí wǔ
这句话大意是:顺迟 一十九 空六十三 空三十五。
shùn jí liù shí wǔ liù sān shí bā sān wǔ shí yī
这句话大意是:顺疾 六十五 六三十八 三五十一。
xī fú yī shí jiǔ èr qī yī yī shí sì tài bái zhōu lǜ sì bǎi èr shí wàn sì qiān yī bǎi sì shí sān jiǔ shí liù biàn lǜ sì bǎi èr shí wàn sì qiān yī bǎi sì shí sān jiǔ shí liù lì lǜ èr bǎi liù shí èr wàn jiǔ qiān qī bǎi wǔ shí wǔ shí liù zhōu cè wǔ bǎi bā shí sān liù qiān wǔ bǎi sì shí sān jiǔ shí liù lì zhōng yī bǎi bā shí èr sì qiān sì bǎi qī shí wǔ èr shí bā
这句话大意是:夕伏 一十九 二七 一一十四 ◎太白 周率:四百二十万四千一百四十三九十六 变率:四百二十万四千一百四十三九十六 历率:二百六十二万九千七百五十五十六 周策:五百八十三 六千五百四十三九十六 历中:一百八十二 四千四百七十五二十八。
biàn duàn biàn rì biàn dù biàn lì xī jiàn sì shí èr wǔ shí sān sì shí wǔ shí yī yī shí qī shùn jí jiǔ shí liù yī bǎi èr shí yī wǔ shí qī yī bǎi yī shí liù sān shí jiǔ
这句话大意是:变段 变日 变度 变历 夕见 四十二 五十三四十 五十一一十七 顺疾 九十六 一百二十一五十七 一百一十六三十九。
cì jí qī shí sān bā shí sān shí qī qī shí qī yī
这句话大意是:次疾 七十三 八十三十七 七十七一。
cì chí sān shí sān sān shí sì yī sān shí èr sì shí shùn chí èr shí sì yī shí yī liù shí yī yī shí yī èr shí sì qián liú liù liù shí jiǔ
这句话大意是:次迟 三十三 三十四一 三十二四十 顺迟 二十四 一十一六十一 一十一二十四 前留 六六十九。
tuì chí sì yī èr shí èr kōng sān shí yī
这句话大意是:退迟 四 一二十二 空三十一。
tuì jí liù sān liù shí wǔ yī èr shí èr
这句话大意是:退疾 六 三六十五 一二十二。
xī fú qī sì sì shí yī sān shí qī
这句话大意是:夕伏 七 四四十 一三十七。
chen jiàn qī sì sì shí yī sān shí qī
这句话大意是:晨见 七 四四十 一三十七。
tuì jí liù sān liù shí wǔ yī èr shí èr
这句话大意是:退疾 六 三六十五 一二十二。
tuì chí sì yī èr shí èr kōng sān shí yī hòu liú liù liù shí jiǔ
这句话大意是:退迟 四 一二十二 空三十一 后留 六六十九。
shùn chí èr shí sì yī shí yī liù shí yī yī shí yī èr shí sì
这句话大意是:顺迟 二十四 一十一六十一 一十一二十四。
cì chí sān shí sān sān shí sì yī èr shí èr sì shí
这句话大意是:次迟 三十三 三十四一 二十二四十。
cì jí qī shí sān bā shí sān shí qī qī shí qī yī shùn jí jiǔ shí liù yī bǎi èr shí yī wǔ shí qī yī bǎi yī shí liù sān shí jiǔ
这句话大意是:次疾 七十三 八十三十七 七十七一 顺疾 九十六 一百二十一五十七 一百一十六三十九。
chen fú sì shí èr wǔ shí sān sì shí wǔ shí yī yī shí qī chén xīng zhōu lǜ bā shí sān wàn sì qiān sān bǎi sān shí wǔ wǔ shí èr biàn lǜ bā shí sān wàn sì qiān sān bǎi sān shí wǔ wǔ shí èr lì lǜ èr bǎi liù shí èr wàn jiǔ qiān qī bǎi liù shí sì shí sì zhōu cè yī bǎi yī shí wǔ liù qiān sān bǎi sān shí wǔ wǔ shí èr lì zhōng yī bǎi bā shí èr sì qiān sì bǎi bā shí èr shí èr
这句话大意是:晨伏 四十二 五十三四十 五十一一十七 ◎辰星 周率:八十三万四千三百三十五五十二 变率:八十三万四千三百三十五五十二 历率:二百六十二万九千七百六十四十四 周策:一百一十五 六千三百三十五五十二 历中:一百八十二 四千四百八十二十二。
biàn duàn biàn rì biàn dù biàn lì xī jiàn yī shí qī sān shí sì yī èr shí jiǔ wǔ shí sì
这句话大意是:变段 变日 变度 变历 夕见 一十七 三十四一 二十九五十四。
shùn jí yī shí yī yī shí bā èr shí sì yī shí liù sì
这句话大意是:顺疾 一十一 一十八二十四 一十六四。
shùn chí yī shí liù yī shí yī sì shí sān yī shí yī shí qián liú èr liù shí bā
这句话大意是:顺迟 一十六 一十一四十三 一十一十 前留 二六十八。
xī fú yī shí yī liù èr
这句话大意是:夕伏 一十一 六 二。
chen jiàn yī shí yī liù èr hòu liú èr liù shí bā
这句话大意是:晨见 一十一 六 二 后留 二六十八。
shùn chí yī shí liù yī shí yī sì shí sān yī shí yī shí
这句话大意是:顺迟 一十六 一十一四十三 一十一十。
shùn jí yī shí yī yī shí bā èr shí sì yī shí liù sì chen fú yī shí qī sān shí sì yī èr shí jiǔ wǔ shí sì
这句话大意是:顺疾 一十一 一十八二十四 一十六四 晨伏 一十七 三十四一 二十九五十四。