gài rén wù zhī běn chū hū qíng xìng
这句话大意是:盖人物之本,出乎情性。
qíng xìng zhī lǐ shèn wēi ér xuán
这句话大意是:情性之理,甚微而玄;。
fēi shèng rén zhī chá qí shú néng jiū zhī zāi
现代白话:非圣人之察,其孰能究之啊?
fán yǒu xuè qì zhě mò bù hán yuán yī yǐ wéi zhì bǐng yīn yáng yǐ lì xìng tǐ wǔ xíng ér zhe xíng
这句话大意是:凡有血气者,莫不含元一以为质,禀阴阳以立性,体五行而着形。
gǒu yǒu xíng zhì yóu kě jí ér qiú zhī
这句话大意是:苟有形质,犹可即而求之。
fán rén zhī zhì liàng zhōng hé zuì guì yǐ
现代白话:凡人之质量,中和最贵了。
zhōng hé zhī zhì bì píng dàn wú wèi
这句话大意是:中和之质,必平淡无味;。
gù néng diào chéng wǔ cái biàn huà yīng jié
这句话大意是:故能调成五材,变化应节。
shì gù guān rén chá zhì bì xiān chá qí píng dàn ér hòu qiú qí cōng míng
这句话大意是:是故,观人察质,必先察其平淡,而后求其聪明。
cōng míng zhě yīn yáng zhī jīng
这句话大意是:聪明者,阴阳之精。
yīn yáng qīng hé zé zhōng ruì wài míng
这句话大意是:阴阳清和,则中睿外明;。
shèng rén chún yào néng jiān èr měi
这句话大意是:圣人淳耀,能兼二美。
zhī wēi zhī zhāng zì fēi shèng rén mò néng liǎng suì
这句话大意是:知微知章,自非圣人,莫能两遂。
gù míng bái zhī shì dá dòng zhī jī ér àn yú xuán jī
这句话大意是:故明白之士,达动之机,而暗于玄机;。
xuán lǜ zhī rén shi jìng zhī yuán ér kùn yú sù jié
这句话大意是:玄虑之人,识静之原,而困于速捷。
yóu huǒ rì wài zhào bù néng nèi jiàn
这句话大意是:犹火日外照,不能内见;。
jīn shuǐ nèi yìng bù néng wài guāng
这句话大意是:金水内映,不能外光。
èr zhě zhī yì gài yīn yáng zhī bié yě
这句话大意是:二者之义,盖阴阳之别也。
ruò liàng qí cái zhì jī zhū wǔ wù
这句话大意是:若量其材质,稽诸五物;。
wǔ wù zhī zhēng yì gè zhe yú jué tǐ yǐ
现代白话:五物之征,亦各着于厥体了。
qí zài tǐ yě mù gǔ jīn jīn huǒ qì tǔ jī shuǐ xuè wǔ wù zhī xiàng yě
这句话大意是:其在体也:木骨、金筋、火气、土肌、水血,五物之象也。
wǔ wù zhī shí gè yǒu suǒ jì
这句话大意是:五物之实,各有所济。
shì gù
这句话大意是:是故:。
gǔ zhí ér róu zhě wèi zhī hóng yì
这句话大意是:骨植而柔者,谓之弘毅;。
hóng yì yě zhě rén zhī zhì yě
这句话大意是:弘毅也者,仁之质也。
qì qīng ér lǎng zhě wèi zhī wén lǐ
这句话大意是:气清而朗者,谓之文理;。
wén lǐ yě zhě lǐ zhī běn yě
这句话大意是:文理也者,礼之本也。
tǐ duān ér shí zhě wèi zhī zhēn gù
这句话大意是:体端而实者,谓之贞固;。
zhēn gù yě zhě xìn zhī jī yě
这句话大意是:贞固也者,信之基也。
jīn jìn ér jīng zhě wèi zhī yǒng gǎn
这句话大意是:筋劲而精者,谓之勇敢;。
yǒng gǎn yě zhě yì zhī jué yě
这句话大意是:勇敢也者,义之决也。
sè píng ér chàng zhě wèi zhī tōng wēi
这句话大意是:色平而畅者,谓之通微;。
tōng wēi yě zhě zhì zhī yuán yě
这句话大意是:通微也者,智之原也。
wǔ zhì héng xìng gù wèi zhī wǔ cháng yǐ
现代白话:五质恒性,故谓之五常了。
wǔ cháng zhī bié liè wéi wǔ dé
这句话大意是:五常之别,列为五德。
shì gù
这句话大意是:是故:。
wēn zhí ér rǎo yì mù zhī dé yě
这句话大意是:温直而扰毅,木之德也。
gāng sāi ér hóng yì jīn zhī dé yě
这句话大意是:刚塞而弘毅,金之德也。
yuàn gōng ér lǐ jìng shuǐ zhī dé yě
这句话大意是:愿恭而理敬,水之德也。
kuān lì ér róu lì tǔ zhī dé yě
这句话大意是:宽栗而柔立,土之德也。
jiǎn chàng ér míng biān huǒ zhī dé yě
这句话大意是:简畅而明砭,火之德也。
suī tǐ biàn wú qióng yóu yī hu wǔ zhì
这句话大意是:虽体变无穷,犹依乎五质。
gù qí gāng róu míng chàng zhēn gù zhī zhēng zhe hu xíng róng jiàn hu shēng sè fā hu qíng wèi gè rú qí xiàng
这句话大意是:故其刚、柔、明、畅、贞固之征,着乎形容,见乎声色,发乎情味,各如其象。
gù xīn zhì liàng zhí qí yí jìn gù
这句话大意是:故心质亮直,其仪劲固;。
xīn zhì xiū jué
这句话大意是:心质休决;。
qí yí jìn měng
这句话大意是:其仪进猛;。
xīn zhì píng lǐ qí yí ān xián
这句话大意是:心质平理,其仪安闲。
fu yí dòng chéng róng gè yǒu tài dù zhí róng zhī dòng jiǎo jiǎo xíng xíng
这句话大意是:夫仪动成容,各有态度:直容之动,矫矫行行;。
xiū róng zhī dòng yè yè qiàng qiàng
这句话大意是:休容之动,业业跄跄;。
dé róng zhī dòng yóng yóng áng áng
这句话大意是:德容之动,颙颙卬卬。
fū róng zhī dòng zuò fā hu xīn qì
这句话大意是:夫容之动作,发乎心气;。
xīn qì zhī zhēng zé shēng biàn shì yě
这句话大意是:心气之征,则声变是也。
fu qì hé chéng shēng shēng yìng lǜ lǚ yǒu hé píng zhī shēng yǒu qīng chàng zhī shēng yǒu huí yǎn zhī shēng
这句话大意是:夫气合成声,声应律吕:有和平之声,有清畅之声,有回衍之声。
fu shēng chàng yú qì zé shí cún mào sè
这句话大意是:夫声畅于气,则实存貌色;。
gù chéng rén bì yǒu wēn róu zhī sè
这句话大意是:故:诚仁,必有温柔之色;。
chéng yǒng bì yǒu jīn fèn zhī sè
这句话大意是:诚勇,必有矜奋之色;。
chéng zhì bì yǒu míng dá zhī sè
这句话大意是:诚智,必有明达之色。
fu sè jiàn yú mào suǒ wèi zhēng shén
这句话大意是:夫色见于貌,所谓征神。
zhēng shén jiàn mào zé qíng fā yú mù
这句话大意是:征神见貌,则情发于目。
gù rén mù zhī jīng què rán yǐ duān
这句话大意是:故仁目之精,悫然以端;。
yǒng dǎn zhī jīng yè rán yǐ qiáng
这句话大意是:勇胆之精,晔然以彊;。
rán jiē piān zhì zhī cái yǐ shèng tǐ wèi zhì zhě yě
这句话大意是:然皆偏至之材,以胜体为质者也。
gù shèng zhì bù jīng zé qí shì bù suí
这句话大意是:故胜质不精,则其事不遂。
shì gù zhí ér bù róu zé mù jìn ér bù jīng zé lì gù ér bù duān zé yú qì ér bù qīng zé yuè chàng ér bù píng zé dàng
这句话大意是:是故,直而不柔则木,劲而不精则力,固而不端则愚,气而不清则越,畅而不平则荡。
shì gù zhōng yōng zhī zhì yì yú cǐ lèi wǔ cháng jì bèi bāo yǐ dàn wèi wǔ zhì nèi chōng wǔ jīng wài zhāng
这句话大意是:是故,中庸之质,异于此类:五常既备,包以澹味,五质内充,五精外章。
shì yǐ mù cǎi wǔ huī zhī guāng yě
这句话大意是:是以,目彩五晖之光也。
gù yuē wù shēng yǒu xíng xíng yǒu shén jīng
这句话大意是:故曰:物生有形,形有神精;。
néng zhī jīng shén zé qióng lǐ jìn xìng
这句话大意是:能知精神,则穷理尽性。
xìng zhī suǒ jǐn jiǔ zhì zhī zhēng yě
这句话大意是:性之所尽,九质之征也。
rán zé píng bēi zhī zhì zài yú shén míng àn zhī shí zài yú jīng yǒng qiè zhī shì zài yú jīn qiáng ruò zhī zhí zài yú gǔ zào jìng zhī jué zài yú qì cǎn yì zhī qíng zài yú sè shuāi zhèng zhī xíng zài yú yí tài dù zhī dòng zài yú róng huǎn jí zhī zhuàng zài yú yán
这句话大意是:然则:平陂之质在于神,明暗之实在于精,勇怯之势在于筋,彊弱之植在于骨,躁静之决在于气,惨怿之情在于色,衰正之形在于仪,态度之动在于容,缓急之状在于言。
qí wéi rén yě zhì sù píng dàn zhōng ruì wài lǎng jīn jìn zhí gù shēng qīng sè yì yí zhèng róng zhí zé jiǔ zhǐ jiē zhì zé chún cuì zhī dé yě
这句话大意是:其为人也:质素平澹,中叡外朗,筋劲植固,声清色怿,仪正容直,则九征皆至,则纯粹之德也。
jiǔ zhǐ yǒu wéi zé piān zá zhī cái yě
这句话大意是:九征有违,则偏杂之材也。
jiǔ zhǐ suǒ zài
这句话大意是:(九征所在)。
sān dù bù tóng qí dé yì chēng
这句话大意是:三度不同,其德异称。
gù piān zhì zhī cái yǐ cái zì míng
这句话大意是:故偏至之材,以材自名;。
jiān cái zhī rén yǐ dé wèi mù
这句话大意是:兼材之人,以德为目;。
jiān dé zhī rén gèng wéi měi hào
这句话大意是:兼德之人,更为美号。
shì gù jiān dé ér zhì wèi zhī zhōng yōng
这句话大意是:是故:兼德而至,谓之中庸;。
zhōng yōng yě zhě shèng rén zhī mù yě
这句话大意是:中庸也者,圣人之目也。
jù tǐ ér wēi wèi zhī dé xíng
这句话大意是:具体而微,谓之德行;。
dé xíng yě zhě dà yá zhī chēng yě
这句话大意是:德行也者,大雅之称也。
yī zhì wèi zhī piān cái
这句话大意是:一至,谓之偏材;。
piān cái xiǎo yǎ zhī zhì yě
这句话大意是:偏材,小雅之质也。
yī zhēng wèi zhī yī shì
这句话大意是:一征,谓之依似;。
yī shì luàn dé zhī lèi yě
这句话大意是:依似,乱德之类也。
yī zhì yī wéi wèi zhī jiān zá
这句话大意是:一至一违,谓之间杂;。
jiān zá wú héng zhī rén yě
这句话大意是:间杂,无恒之人也。
wú héng yī shì jiē fēng rén mò liú
这句话大意是:无恒、依似,皆风人末流;。
mò liú zhī zhì bù kě shèng lùn shì yǐ lüè ér bù gài yě
这句话大意是:末流之质,不可胜论,是以略而不概也。