wéi shǐ yuán liù nián yǒu zhào shū shǐ chéng xiàng yù shǐ yǔ suǒ jǔ xián liáng wén xué yǔ
这句话大意是:惟始元六年,有诏书使丞相、御史与所举贤良、文学语。
wèn mín jiān suǒ jí kǔ
这句话大意是:问民间所疾苦。
wén xué duì yuē qiè wén zhì rén zhī dào fáng yín yì zhī yuán guǎng dào dé zhī duān yì mò lì ér kāi rén yì wú shì yǐ lì rán hòu jiào huà kě xìng ér fēng sú kě yí yě
这句话大意是:文学对曰:“窃闻治人之道,防淫佚之原,广道德之端,抑末利而开仁义,毋示以利,然后教化可兴,而风俗可移也。
jīn jùn guó yǒu yán tiě jiǔ què jūn shū yǔ mín zhēng lì
这句话大意是:今郡国有盐、铁、酒榷,均输,与民争利。
sàn dūn hòu zhī pǔ chéng tān bǐ zhī huà
这句话大意是:散敦厚之朴,成贪鄙之化。
shì yǐ bǎi xìng jiù běn zhě guǎ qū mò zhě zhòng
这句话大意是:是以百姓就本者寡,趋末者众。
fu wén fán zé zhì shuāi mò shèng zé zhì kuī
这句话大意是:夫文繁则质衰,末盛则质亏。
mò xiū zé mín yín běn xiū zé mín què
这句话大意是:末修则民淫,本修则民悫。
mín què zé cái yòng zú mín chǐ zé jī hán shēng
这句话大意是:民悫则财用足,民侈则饥寒生。
yuàn ba yán tiě jiǔ què jūn shū suǒ yǐ jìn běn tuì mò guǎng lì nóng yè biàn yě
这句话大意是:愿罢盐、铁、酒榷、均输,所以进本退末,广利农业,便也。
dài fū yuē xiōng nú bèi pàn bù chén shù wèi kòu bào yú biān bǐ bèi zhī zé láo zhōng guó zhī shì bù bèi zé qīn dào bù zhǐ
这句话大意是:大夫曰:“匈奴背叛不臣,数为寇暴于边鄙,备之则劳中国之士,不备则侵盗不止。
xiān dì āi biān rén zhī jiǔ huàn kǔ wèi lǔ suǒ xì huò yě gù xiū zhàng sāi
这句话大意是:先帝哀边人之久患,苦为虏所系获也,故修障塞。
chì fēng suì tún shù yǐ bèi zhī
这句话大意是:饬烽燧,屯戍以备之。
biān yòng dù bù zú gù xìng yán tiě shè jiǔ què zhì jūn shū fán huò zhǎng cái yǐ zuǒ zhù biān fèi
这句话大意是:边用度不足,故兴盐、铁,设酒榷,置均输,蕃货长财,以佐助边费。
jīn yì zhě yù ba zhī nèi kōng fǔ kù zhī cáng wài fá zhí bèi zhī yòng shǐ bèi sāi chéng chéng zhī shì jī hán yú biān jiāng hé yǐ shàn zhī
现代白话:今议者欲罢之,内空府库之藏,外乏执备之用,使备塞乘城之士饥寒于边,将凭什么赡之?
ba zhī bù biàn yě
这句话大意是:罢之,不便也。
wén xué yuē kǒng zǐ yuē yǒu guó yǒu jiā zhě bù huàn pín ér huàn bù jūn bù huàn guǎ ér huàn bù ān
现代白话:文学曰:“孔孔子说:‘有国有家者,不患贫而患不均,不患寡而患不安。
gù tiān zǐ bù yán duō shǎo zhū hóu bù yán lì hài dài fū bù yán de sàng
这句话大意是:’故天子不言多少,诸侯不言利害,大夫不言得丧。
chù rén yì yǐ fēng zhī guǎng dé xíng yǐ huái zhī
这句话大意是:畜仁义以风之,广德行以怀之。
shì yǐ jìn zhě qīn fù ér yuǎn zhě yuè fú
这句话大意是:是以近者亲附而远者悦服。
gù shàn kè zhě bù zhàn shàn zhàn zhě bù shī shàn shī zhě bù zhèn
这句话大意是:故善克者不战,善战者不师,善师者不阵。
xiū zhī yú miào táng ér zhé chōng hái shī
这句话大意是:修之于庙堂,而折冲还师。
wáng zhě xíng rén zhèng wú dí yú tiān xià è yòng fèi zāi
现代白话:王者行仁政,无敌于天下,恶用费啊?
dài fū yuē xiōng nú jié xiá shàn zì rù sāi fàn lì zhōng guó shā fá jùn xiàn shuò fāng dū wèi shén bèi nì bù guǐ yi zhū tǎo zhī rì jiǔ yǐ
现代白话:大夫曰:“匈奴桀黠,擅恣入塞,犯厉中国,杀伐郡县朔方都尉,甚悖逆不轨,宜诛讨之日久了。
bì xià chuí dà huì āi yuán yuán zhī wèi shàn bù rěn bào shì dà fū yú yuán yě
这句话大意是:陛下垂大惠,哀元元之未赡,不忍暴士大夫于原野;。
zòng nán bèi jiān zhí ruì yǒu běi miàn fù xiōng nú zhī zhì yòu yù ba yán tiě jūn shū rǎo biān yòng sǔn wǔ lüè wú yōu biān zhī xīn yú qí yì wèi biàn yě
这句话大意是:纵难被坚执锐,有北面复匈奴之志,又欲罢盐、铁、均输,扰边用,损武略,无忧边之心,于其义未便也。
wén xué yuē gǔ zhě guì yǐ dé ér jiàn yòng bīng
这句话大意是:文学曰:“古者,贵以德而贱用兵。
kǒng zǐ yuē yuǎn rén bù fú zé xiū wén dé yǐ lái zhī
现代白话:孔孔子说:‘远人不服,则修文德以来之。
jì lái zhī zé ān zhī
这句话大意是:既来之,则安之。
jīn fèi dào dé ér rèn bīng gé xīng shī ér fá zhī tún shù ér bèi zhī bào bīng lù shī yǐ zhī jiǔ cháng zhuǎn shū liáng shí wú yǐ shǐ biān jìng zhī shì jī hán yú wài bǎi xìng láo kǔ yú nèi
这句话大意是:’今废道德而任兵革,兴师而伐之,屯戍而备之,暴兵露师,以支久长,转输粮食无已,使边境之士饥寒于外,百姓劳苦于内。
lì yán tiě shǐ zhāng lì guān yǐ gěi zhī fēi cháng cè yě
这句话大意是:立盐、铁,始张利官以给之,非长策也。
gù yǐ ba zhī wèi biàn yě
这句话大意是:故以罢之为便也。
dài fū yuē gǔ zhī lì guó jiā zhě kāi běn mò zhī tú tōng yǒu wú zhī yòng shì cháo yǐ yī qí qiú zhì shì mín jù wàn huò nóng shāng gōng shī gè de suǒ yù jiāo yì ér tuì
这句话大意是:大夫曰:“古之立国家者,开本末之途,通有无之用,市朝以一其求,致士民,聚万货,农商工师各得所欲,交易而退。
yì yuē tōng qí biàn shǐ mín bù juàn
这句话大意是:易曰:‘通其变,使民不倦。
gù gōng bù chū zé nóng yòng fá
这句话大意是:’故工不出,则农用乏;。
shāng bù chū zé bǎo huò jué
这句话大意是:商不出,则宝货绝。
nóng yòng fá zé gǔ bù zhí
这句话大意是:农用乏,则谷不殖;。
bǎo huò jué zé cái yòng kuì
这句话大意是:宝货绝,则财用匮。
gù yán tiě jūn shū suǒ yǐ tōng wěi cái ér diào huǎn jí
这句话大意是:故盐、铁、均输,所以通委财而调缓急。
ba zhī bù biàn yě
这句话大意是:罢之,不便也。
wén xué yuē fu dǎo mín yǐ dé zé mín guī hòu
这句话大意是:文学曰:“夫导民以德则民归厚;。
shì mín yǐ lì zé mín sú báo
这句话大意是:示民以利,则民俗薄。
sú báo zé bèi yì ér qū lì qū lì zé bǎi xìng jiāo yú dào ér jiē yú shì
这句话大意是:俗薄则背义而趋利,趋利则百姓交于道而接于市。
lǎo zi yuē pín guó ruò yǒu yú
现代白话:老孔子说:‘贫国若有余。
fēi duō cái yě shì yù zhòng ér mín zào yě
这句话大意是:’非多财也,嗜欲众而民躁也。
shì yǐ wáng zhě chóng běn tuì mò yǐ lǐ yì fáng mín yù shí shū sù huò cái
这句话大意是:是以王者崇本退末,以礼义防民欲,实菽粟货财。
shì shāng bù tōng wú yòng zhī wù gōng bù zuò wú yòng zhī qì
这句话大意是:市,商不通无用之物,工不作无用之器。
gù shāng suǒ yǐ tōng yù zhì gōng suǒ yǐ bèi qì xiè fēi zhì guó zhī běn wù yě
这句话大意是:故商所以通郁滞,工所以备器械,非治国之本务也。
dài fū yuē guǎn zǐ yún guó yǒu wò yě zhī ráo ér mín bù zú yú shí zhě qì xiè bù bèi yě
这句话大意是:大夫曰:“管子云:‘国有沃野之饶而民不足于食者,器械不备也。
yǒu shān hǎi zhī huò ér mín bù zú yú cái zhě shāng gōng bù bèi yě
这句话大意是:有山海之货而民不足于财者,商工不备也。
lǒng shǔ zhī dān qī máo yǔ jīng yáng zhī pí gé gǔ xiàng jiāng nán zhī nán zǐ zhú jiàn yàn qí zhī yú yán zhān qiú yǎn yù zhī qī sī chī zhù yǎng shēng sòng zhōng zhī jù yě dài shāng ér tōng dài gōng ér chéng
这句话大意是:’陇、蜀之丹漆旄羽,荆、扬之皮革骨象,江南之楠梓竹箭,燕、齐之鱼盐旃裘,兖、豫之漆丝𫄨纻,养生送终之具也,待商而通,待工而成。
gù shèng rén zuò wéi zhōu jí zhī yòng yǐ tōng chuān gǔ fú niú jià mǎ yǐ dá líng lù
这句话大意是:故圣人作为舟楫之用,以通川谷,服牛驾马,以达陵陆;。
zhì yuǎn qióng shēn suǒ yǐ jiāo shù wù ér biàn bǎi xìng
这句话大意是:致远穷深,所以交庶物而便百姓。
shì yǐ xiān dì jiàn tiě guān yǐ shàn nóng yòng kāi jūn shū yǐ zú mín cái
这句话大意是:是以先帝建铁官以赡农用,开均输以足民财;。
yán tiě jūn shū wàn mín suǒ dài yǎng ér qǔ gěi zhě ba zhī bù biàn yě
这句话大意是:盐、铁、均输,万民所戴仰而取给者,罢之,不便也。
wén xué yuē guó yǒu wò yě zhī ráo ér mín bù zú yú shí zhě gōng shāng shèng ér běn yè huāng yě
这句话大意是:文学曰:“国有沃野之饶而民不足于食者,工商盛而本业荒也;。
yǒu shān hǎi zhī huò ér mín bù zú yú cái zhě bù wu mín yòng ér yín qiǎo zhòng yě
这句话大意是:有山海之货而民不足于财者,不务民用而淫巧众也。
gù chuān yuán bù néng shí lòu zhī shān hǎi bù néng shàn xī hè
这句话大意是:故川源不能实漏卮,山海不能赡溪壑。
shì yǐ pán gēng cuì jū shùn cáng huáng jīn gāo dì jìn shāng gǔ bù dé shì huàn suǒ yǐ è tān bǐ zhī sú ér chún zhì chéng zhī fēng yě
这句话大意是:是以盘庚萃居,舜藏黄金,高帝禁商贾不得仕宦,所以遏贪鄙之俗,而醇至诚之风也。
pái kùn shì jǐng fáng sāi lì mén ér mín yóu wèi fēi yě kuàng shàng zhī wèi lì hu
这句话大意是:排困市井,防塞利门,而民犹为非也,况上之为利吗?
chuán yuē zhū hóu hào lì zé dài fū bǐ dài fū bǐ zé shì tān shì tān zé shù rén dào
这句话大意是:传曰:‘诸侯好利则大夫鄙,大夫鄙则士贪,士贪则庶人盗。
shì kāi lì kǒng wèi mín zuì tī yě
这句话大意是:’是开利孔为民罪梯也。
dài fū yuē wǎng zhě jùn guó zhū hóu gè yǐ qí fāng wù gòng shū wǎng lái fán zá wù duō kǔ è huò bù cháng qí fèi
这句话大意是:大夫曰:“往者,郡国诸侯各以其方物贡输,往来烦杂,物多苦恶,或不偿其费。
gù jùn guó zhì shū guān yǐ xiāng gěi yùn ér biàn yuǎn fāng zhī gòng gù yuē jūn shū
这句话大意是:故郡国置输官以相给运,而便远方之贡,故曰均输。
kāi wěi fǔ yú jīng shī yǐ lóng huò wù
这句话大意是:开委府于京师,以笼货物。
jiàn jí mǎi guì zé mài
这句话大意是:贱即买,贵则卖。
shì yǐ xiàn guān bù shī shí shāng gǔ wú suǒ mào lì gù yuē píng zhǔn
这句话大意是:是以县官不失实,商贾无所贸利,故曰平准。
píng zhǔn zé mín bù shī zhí jūn shū zé mín qí láo yì
这句话大意是:平准则民不失职,均输则民齐劳逸。
gù píng zhǔn jūn shū suǒ yǐ píng wàn wù ér biàn bǎi xìng fēi kāi lì kǒng ér wèi mín zuì tī zhě yě
这句话大意是:故平准、均输,所以平万物而便百姓,非开利孔而为民罪梯者也。
wén xué yuē gǔ zhě zhī fù shuì yú mín yě yīn qí suǒ gōng bù qiú suǒ zhuō
这句话大意是:文学曰:“古者之赋税于民也,因其所工,不求所拙。
nóng rén nà qí huò nǚ gōng xiào qí gōng
这句话大意是:农人纳其获,女工效其功。
jīn shì qí suǒ yǒu zé qí suǒ wú
这句话大意是:今释其所有,责其所无。
bǎi xìng jiàn mài huò wù yǐ biàn shàng qiú
这句话大意是:百姓贱卖货物,以便上求。
jiān zhě jùn guó huò lìng mín zuò bù xù lì zì liú nàn yǔ zhī wéi shì
这句话大意是:间者,郡国或令民作布絮,吏恣留难,与之为市。
lì zhī suǒ rù fēi dú qí ā zhī jiān shǔ hàn zhī bù yě yì mín jiān zhī suǒ wéi ěr
这句话大意是:吏之所入,非独齐、阿之缣,蜀、汉之布也,亦民间之所为耳。
xíng jiān mài píng nóng mín zhòng kǔ nǚ gōng zài shuì wèi jiàn shū zhī jūn yě
这句话大意是:行奸卖平,农民重苦,女工再税,未见输之均也。
xiàn guān wěi fā hé mén shàn shì zé wàn wù bìng shōu
这句话大意是:县官猥发,阖门擅市,则万物幷收。
wàn wù bìng shōu zé wù téng yuè
这句话大意是:万物幷收,则物腾跃。
téng yuè zé shāng gǔ móu lì
这句话大意是:腾跃,则商贾侔利。
zì shì zé lì róng jiān
这句话大意是:自市,则吏容奸。
háo lì fù shāng jī huò chǔ wù yǐ dài qí jí qīng gǔ jiān lì shōu jiàn yǐ qǔ guì wèi jiàn zhǔn zhī píng yě
这句话大意是:豪吏富商积货储物以待其急,轻贾奸吏收贱以取贵,未见准之平也。
gài gǔ zhī jūn shū suǒ yǐ qí láo yì ér biàn gòng shū fēi yǐ wéi lì ér gǔ wàn wù yě
这句话大意是:盖古之均输,所以齐劳逸而便贡输,非以为利而贾万物也。
lì gēng dì èr
这句话大意是:力耕第二。
dài fū yuē wáng zhě sāi tiān cái jìn guān shì zhí zhǔn shǒu shí yǐ qīng zhòng yù mín
这句话大意是:大夫曰:“王者塞天财,禁关市,执准守时,以轻重御民。
fēng nián suì dēng zé chǔ jī yǐ bèi fá jué
这句话大意是:丰年岁登,则储积以备乏绝;。
xiōng nián è suì zé xíng bì wù
这句话大意是:凶年恶岁,则行币物;。
liú yǒu yú ér diào bù zú yě
这句话大意是:流有余而调不足也。
xī yǔ shuǐ tāng hàn bǎi xìng kuì fá huò xiāng jiǎ yǐ jiē yī shí
这句话大意是:昔禹水汤旱,百姓匮乏,或相假以接衣食。
yǔ yǐ lì shān zhī jīn tāng yǐ zhuāng shān zhī tóng zhù bì yǐ shú qí mín ér tiān xià chēng rén
这句话大意是:禹以历山之金,汤以庄山之铜,铸币以赎其民,而天下称仁。
wǎng zhě cái yòng bù zú zhàn shì huò bù dé lù ér shān dōng bèi zāi qí zhào dà jī lài jūn shū zhī chù cāng lǐn zhī jī zhàn shì yǐ fèng jī mín yǐ zhèn
这句话大意是:往者财用不足,战士或不得禄,而山东被灾,齐、赵大饥,赖均输之畜,仓廪之积,战士以奉,饥民以赈。
gù jūn shū zhī wù fǔ kù zhī cái fēi suǒ yǐ gǔ wàn mín ér zhuān fèng bīng shī zhī yòng yì suǒ yǐ zhèn kùn fá ér bèi shuǐ hàn zhī zāi yě
这句话大意是:故均输之物,府库之财,非所以贾万民而专奉兵师之用,亦所以赈困乏而备水旱之灾也。
wén xué yuē gǔ zhě shí yī ér shuì zé liáng yǐ shí rù ér wú jìn lí mín xián bèi nán mǔ ér bù shī qí wu
这句话大意是:文学曰:“古者,十一而税,泽梁以时入而无禁,黎民咸被南亩而不失其务。
gù sān nián gēng ér yú yī nián zhī xù jiǔ nián gēng yǒu sān nián zhī xù
这句话大意是:故三年耕而余一年之蓄,九年耕有三年之蓄。
cǐ yǔ tāng suǒ yǐ bèi shuǐ hàn ér ān bǎi xìng yě
这句话大意是:此禹、汤所以备水旱而安百姓也。
cǎo lái bù pì tián chóu bù zhì suī shàn shān hǎi zhī cái tōng bǎi mò zhī lì yóu bù néng shàn yě
这句话大意是:草莱不辟,田畴不治,虽擅山海之财,通百末之利,犹不能赡也。
shì yǐ gǔ zhě shàng lì wù běn ér zhòng shù fán gōng gēng qù shí ér yī shí zú suī lèi xiōng nián ér rén bù bìng yě
这句话大意是:是以古者尚力务本而种树繁,躬耕趣时而衣食足,虽累凶年而人不病也。
gù yī shí zhě mín zhī běn jià sè zhě mín zhī wu yě
这句话大意是:故衣食者民之本,稼穑者民之务也。
èr zhě xiū zé guó fù ér mín ān yě
这句话大意是:二者修,则国富而民安也。
shī yún bǎi shì yíng zhǐ fù zǐ níng zhǐ yě
这句话大意是:诗云:‘百室盈止,妇子宁止’也。
dài fū yuē xián shèng zhì jiā fēi yī bǎo fù guó fēi yī dào
这句话大意是:”大夫曰:“贤圣治家非一宝,富国非一道。
xī guǎn zhòng yǐ quán jué bà ér jì shì yǐ qiáng běn wáng
这句话大意是:昔管仲以权谲霸,而纪氏以强本亡。
shǐ zhì jiā yǎng shēng bì yú nóng zé shùn bù zhēn táo ér yī yǐn bù wéi páo
这句话大意是:使治家养生必于农,则舜不甄陶而伊尹不为庖。
gù shàn wèi guó zhě tiān xià zhī xià wǒ gāo tiān xià zhī qīng wǒ zhòng
这句话大意是:故善为国者,天下之下我高,天下之轻我重。
yǐ mò yì qí běn yǐ xū dàng qí shí
这句话大意是:以末易其本,以虚荡其实。
jīn shān zé zhī cái jūn shū zhī cáng suǒ yǐ yù qīng zhòng ér yì zhū hóu yě
这句话大意是:今山泽之财,均输之藏,所以御轻重而役诸侯也。
rǔ hàn zhī jīn xiān wēi zhī gòng suǒ yǐ yòu wài guó ér diào hú qiāng zhī bǎo yě
现代白话:你、汉之金,纤微之贡,所以诱外国而钓胡、羌之宝也。
fu zhōng guó yī duān zhī màn de xiōng nú lèi jīn zhī wù ér sǔn dí guó zhī yòng
这句话大意是:夫中国一端之缦,得匈奴累金之物,而损敌国之用。
shì yǐ luó lǘ tuō tuó xián wěi rù sāi tuó xí yuán mǎ jǐn wèi wǒ chù hún diāo hú mò cǎi zhān wén jì chōng yú nèi fǔ ér bì yù shān hú liú lí xián wèi guó zhī bǎo
这句话大意是:是以骡驴馲驼,衔尾入塞,驒𫘬𫘪马,尽为我畜,鼲貂狐貉,采旃文罽,充于内府,而璧玉珊瑚琉璃,咸为国之宝。
shì zé wài guó zhī wù nèi liú ér lì bù wài xiè yě
这句话大意是:是则外国之物内流,而利不外泄也。
yì wù nèi liú zé guó yòng ráo lì bù wài xiè zé mín yòng gěi yǐ
现代白话:异物内流则国用饶,利不外泄则民用给了。
shī yuē bǎi shì yíng zhǐ fù zǐ níng zhǐ
这句话大意是:诗曰:‘百室盈止,妇子宁止。
wén xué yuē gǔ zhě shāng tōng wù ér bù yù gōng zhì láo ér bù wěi
这句话大意是:文学曰:“古者,商通物而不豫,工致牢而不伪。
gù jūn zi gēng jià tián yú qí shí yī yě
现代白话:故有德行的人耕稼田鱼,其实一也。
shāng zé zhǎng zhà gōng zé shì mà nèi huái kuī yú ér xīn bù zuò shì yǐ báo fu qī ér dūn fu báo
这句话大意是:商则长诈,工则饰骂,内怀窥窬而心不怍,是以薄夫欺而敦夫薄。
xī jié nǚ lè chōng gōng shì wén xiù yī shang gù yī yǐn gāo shì yóu báo ér nǚ lè zhōng fèi qí guó
这句话大意是:昔桀女乐充宫室,文绣衣裳,故伊尹高逝游薄,而女乐终废其国。
jīn luó lǘ zhī yòng bù zhōng niú mǎ zhī gōng hún diāo zhān jì bù yì jǐn tí zhī shí
这句话大意是:今骡驴之用,不中牛马之功,鼲貂旃罽,不益锦绨之实。
měi yù shān hú chū yú kūn shān zhū jī xī xiàng chū yú guì lín cǐ jù hàn wàn yǒu yú lǐ
这句话大意是:美玉珊瑚出于昆山,珠玑犀象出于桂林,此距汉万有余里。
jì gēng sāng zhī gōng zī cái zhī fèi shì yī wù ér shòu bǎi bèi qí jià yě yī yī ér zhōng wàn zhōng zhī sù yě
这句话大意是:计耕桑之功,资财之费,是一物而售百倍其价也,一揖而中万钟之粟也。
fu shàng hǎo zhēn guài zé yín fú xià liú guì yuǎn fāng zhī wù zé huò cái wài chōng
这句话大意是:夫上好珍怪,则淫服下流,贵远方之物,则货财外充。
shì yǐ wáng zhě bù zhēn wú yòng yǐ jié qí mín bù ài qí huò yǐ fù qí guó
这句话大意是:是以王者不珍无用以节其民,不爱奇货以富其国。
gù lǐ mín zhī dào zài yú jié yòng shàng běn fēn tǔ jǐng tián ér yǐ
这句话大意是:故理民之道,在于节用尚本,分土井田而已。
dài fū yuē zì jīng shī dōng xī nán běi lì shān chuān jīng jùn guó zhū yīn fù dà dū wú fēi jiē qú wǔ tòng shāng gǔ zhī suǒ còu wàn wù zhī suǒ zhí zhě
这句话大意是:”大夫曰:“自京师东西南北,历山川,经郡国,诸殷富大都,无非街衢五通,商贾之所凑,万物之所殖者。
gù shèng rén yīn tiān shí zhì zhě yīn dì cái shàng shì qǔ zhū rén zhōng shì láo qí xíng
这句话大意是:故圣人因天时,智者因地财,上士取诸人,中士劳其形。
cháng jǔ jié nì wú bǎi jīn zhī jī zhí jué zhī tú wú yī dùn zhī fù wǎn zhōu qí lǔ shāng biàn tiān xià
这句话大意是:长沮、桀溺,无百金之积,跖𫏋之徒,无猗顿之富,宛、周、齐、鲁,商遍天下。
gù nǎi shāng gǔ zhī fù huò lèi wàn jīn zhuī lì chéng xiàn zhī suǒ zhì yě
这句话大意是:故乃商贾之富,或累万金,追利乘羡之所致也。
fù guó hé bì yòng běn nóng zú mín hé bì jǐng tián yě
这句话大意是:富国何必用本农,足民何必井田也?
wén xué yuē hóng shuǐ tāo tiān ér yǒu yǔ zhī jī hé shuǐ fàn làn ér yǒu xuān fáng zhī gōng
这句话大意是:文学曰:“洪水滔天,而有禹之绩,河水泛滥,而有宣房之功。
shāng zhòu bào nüè ér yǒu mèng jīn zhī móu tiān xià fán rǎo ér yǒu chéng xiàn zhī fù
这句话大意是:商纣暴虐,而有孟津之谋,天下烦扰,而有乘羡之富。
fu shàng gǔ zhì zhì mín pǔ ér guì běn ān yú ér guǎ qiú
这句话大意是:夫上古至治,民朴而贵本、安愉而寡求。
dāng cǐ zhī shí dào lù hǎn xíng shì cháo shēng cǎo
这句话大意是:当此之时,道路罕行,市朝生草。
gù gēng bù qiáng zhě wú yǐ chōng xū zhī bù qiáng zhě wú yǐ yǎn xíng
这句话大意是:故耕不强者无以充虚,织不强者无以掩形。
suī yǒu còu huì zhī yào táo wǎn zhī shù wú suǒ shī qí qiǎo
这句话大意是:虽有凑会之要,陶、宛之术,无所施其巧。
zì gǔ jí jīn bù shī ér de bào bù láo ér yǒu gōng zhě wèi zhī yǒu yě
现代白话:自古及今,不施而得报,不劳而有功者,从来没有这种情况。
tōng yǒu dì sān
这句话大意是:通有第三。
dài fū yuē yàn zhī zhuō jì
这句话大意是:大夫曰:“燕之涿、蓟,。
zhào zhī hán dān
这句话大意是:赵之邯郸,。
wèi zhī wēn zhǐ
这句话大意是:魏之温轵,。
hán zhī xíng yáng
这句话大意是:韩之荥阳,。
qí zhī lín zī
这句话大意是:齐之临淄,。
chu zhī wǎn chén
这句话大意是:楚之宛、陈,。
zhèng zhī yáng dí
这句话大意是:郑之阳翟,。
sān chuān zhī èr zhōu
这句话大意是:三川之二周,。
fù guān hǎi nèi
这句话大意是:富冠海内,。
jiē wèi tiān xià míng dōu
这句话大意是:皆为天下名都,。
fēi yǒu zhù zhī gēng qí yě ér tián qí de zhě yě
这句话大意是:非有助之耕其野而田其地者也,。
jū wǔ zhū zhī chōng
这句话大意是:居五诸之冲,。
kuà jiē qú zhī lù yě
这句话大意是:跨街衢之路也。
gù wù fēng zhě mín yǎn zhái jìn shì zhě jiā fù
这句话大意是:故物丰者民衍,宅近市者家富。
fù zài shù shù bù zài láo shēn
这句话大意是:富在术数,不在劳身;。
lì zài shì jū bù zài lì gēng yě
这句话大意是:利在势居,不在力耕也。
wén xué yuē jīng yáng nán yǒu guì lín zhī ráo nèi yǒu jiāng hú zhī lì zuǒ líng yáng zhī jīn yòu shǔ hàn zhī cái fá mù ér shù gǔ fán lái ér bō sù huǒ gēng ér shuǐ nòu de guǎng ér ráo cái
这句话大意是:文学曰:“荆、扬南有桂林之饶,内有江、湖之利,左陵阳之金,右蜀、汉之材,伐木而树谷,燔莱而播粟,火耕而水耨,地广而饶财;。
rán mín jì yǔ tōu shēng hǎo yī gān shí suī bái wū cǎo lú gē ōu gǔ qín rì gěi yuè dān zhāo gē mù qi
这句话大意是:然民𫚖窳偷生,好衣甘食,虽白屋草庐,歌讴鼓琴,日给月单,朝歌暮戚。
zhào zhōng shān dài dà hé zuǎn sì tòng shén qú dàng tiān xià zhī xī shāng gǔ cuò yú lù zhū hóu jiāo yú dào
这句话大意是:赵、中山带大河,纂四通神衢,当天下之蹊,商贾错于路,诸侯交于道;。
rán mín yín hǎo mò chǐ mí ér bù wù běn tián chóu bù xiū nán nǚ jīn shì jiā wú dǒu shāo míng qín zài shì
这句话大意是:然民淫好末,侈靡而不务本,田畴不修,男女矜饰,家无斗筲,鸣琴在室。
shì yǐ chu zhào zhī mín jūn pín ér guǎ fù
这句话大意是:是以楚、赵之民,均贫而寡富。
sòng wèi hán liáng hǎo běn jià sè biān hù qí mín wú bù jiā yǎn rén jǐ
这句话大意是:宋、卫、韩、梁,好本稼穑,编户齐民,无不家衍人给。
gù lì zài zì xī bù zài shì jū jiē qú
这句话大意是:故利在自惜,不在势居街衢;。
fù zài jiǎn lì qù shí bù zài suì sī yǔ jiū yě
这句话大意是:富在俭力趣时,不在岁司羽鸠也。
dài fū yuē wǔ xíng dōng fāng mù ér dān zhāng yǒu jīn tóng zhī shān
这句话大意是:大夫曰:“五行:东方木,而丹、章有金铜之山;。
nán fāng huǒ ér jiāo zhǐ yǒu dà hǎi zhī chuān
这句话大意是:南方火,而交趾有大海之川;。
xī fāng jīn ér shǔ lǒng yǒu míng cái zhī lín
这句话大意是:西方金,而蜀、陇有名材之林;。
běi fāng shuǐ ér yōu dōu yǒu jī shā zhī de
这句话大意是:北方水,而幽都有积沙之地。
cǐ tiān dì suǒ yǐ jūn yǒu wú ér tōng wàn wù yě
这句话大意是:此天地所以均有无而通万物也。
jīn wú yuè zhī zhú duò táng zhī cái bù kě shèng yòng ér cáo wèi liáng sòng cǎi guān zhuǎn shī
这句话大意是:今吴、越之竹,隋、唐之材,不可胜用,而曹、卫、梁、宋,采棺转尸;。
jiāng hú zhī yú lái huáng zhī tái bù kě shèng shí ér zōu lǔ zhōu hán lí huò shū shí
这句话大意是:江、湖之鱼,莱、黄之鲐,不可胜食,而邹、鲁、周、韩,藜藿蔬食。
tiān dì zhī lì wú bù shàn ér shān hǎi zhī huò wú bù fù yě
这句话大意是:天地之利无不赡,而山海之货无不富也;。
rán bǎi xìng kuì fá cái yòng bù zú duō guǎ bù tiáo ér tiān xià cái bù sàn yě
这句话大意是:然百姓匮乏,财用不足,多寡不调,而天下财不散也。
wén xué yuē gǔ zhě cǎi chuán bù zhuó máo cí bù jiǎn yī bù hè fàn tǔ xíng zhù jīn wèi chú shān zhí wèi qì gōng bù zào qí qiǎo shì bù bǎo bù kě yī shí zhī wù gè ān qí jū lè qí sú gān qí shí biàn qí qì
这句话大意是:文学曰:“古者,采椽不斲,茅茨不翦,衣布褐,饭土硎,铸金为鉏,埏埴为器,工不造奇巧,世不宝不可衣食之物,各安其居,乐其俗,甘其食,便其器。
shì yǐ yuǎn fāng zhī wù bù jiāo ér kūn shān zhī yù bù zhì
这句话大意是:是以远方之物不交,而昆山之玉不至。
jīn shì sú huài ér jìng yú yín mǐ
这句话大意是:今世俗坏而竞于淫靡,。
nǚ jí xiān wēi
这句话大意是:女极纤微,。
gōng jí jì qiǎo
这句话大意是:工极技巧,。
diāo sù pǔ ér shàng zhēn guài
这句话大意是:雕素朴而尚珍怪,。
zuān shān shí ér qiú jīn yín
这句话大意是:钻山石而求金银,。
méi shēn yuān qiú zhū jī
这句话大意是:没深渊求珠玑,。
shè jī xiàn qiú xī xiàng
这句话大意是:设机陷求犀象,。
zhāng wǎng luó qiú fěi cuì
这句话大意是:张网罗求翡翠,。
qiú mán mò zhī wù yǐ xuàn zhōng guó
这句话大意是:求蛮、貉之物以眩中国,。
xǐ qióng zuó zhī huò
这句话大意是:徙邛、筰之货,。
zhì zhī dōng hǎi
这句话大意是:致之东海,。
jiāo wàn lǐ zhī cái
这句话大意是:交万里之财,。
kuàng rì fèi gōng
这句话大意是:旷日费功,。
wú yì yú yòng
这句话大意是:无益于用。
shì yǐ hè fu pǐ fù láo pí lì qū ér yī shí bù zú yě
这句话大意是:是以褐夫匹妇,劳疲力屈,而衣食不足也。
gù wáng zhě jìn yì lì jié lòu fèi
这句话大意是:故王者禁溢利,节漏费。
yì lì jìn zé fǎn běn lòu fèi jié zé mín yòng gěi
这句话大意是:溢利禁则反本,漏费节则民用给。
shì yǐ shēng wú fá zī sǐ wú zhuǎn shī yě
这句话大意是:是以生无乏资,死无转尸也。
dài fū yuē gǔ zhě gōng shì yǒu dù yú fú yǐ yōng
这句话大意是:大夫曰:“古者,宫室有度,舆服以庸;。
cǎi chuán máo cí fēi xiān wáng zhī zhì yě
这句话大意是:采椽茅茨,非先王之制也。
jūn zǐ jié shē cì jiǎn jiǎn zé gù
现代白话:有德行的人节奢刺俭,俭则固。
xī sūn shū áo xiāng chu qī bù yī bó mǎ bù mò sù
这句话大意是:昔孙叔敖相楚,妻不衣帛,马不秣粟。
kǒng zǐ yuē bù kě dà jiǎn jí xià
现代白话:孔孔子说:‘不可,大俭极下。
cǐ xī shuài suǒ wéi zuò yě
这句话大意是:’此蟋蟀所为作也。
guǎn zǐ yuē bù shì gōng shì zé cái mù bù kě shèng yòng bù chōng páo chú zé qín shòu bù sǔn qí shòu
现代白话:管孔子说:‘不饰宫室,则材木不可胜用,不充庖厨,则禽兽不损其寿。
wú mò lì zé běn yè wú suǒ chū wú fǔ fú zé nǚ gōng bù shī
这句话大意是:无末利,则本业无所出,无黼黻,则女工不施。
gù gōng shāng zǐ jiàng bāng guó zhī yòng qì xiè zhī bèi yě
这句话大意是:’故工商梓匠,邦国之用,器械之备也。
zì gǔ yǒu zhī fēi dú yú cǐ
这句话大意是:自古有之,非独于此。
xián gāo fàn niú yú zhōu wǔ gǔ lìn chē rù qín gōng shū zi yǐ guī ju ōu yě yǐ róng zhù
这句话大意是:弦高贩牛于周,五羖赁车入秦,公输子以规矩,欧冶以镕铸。
yǔ yuē bǎi gōng jū sì yǐ zhì qí shì
这句话大意是:语曰:‘百工居肆,以致其事。
nóng shāng jiāo yì yǐ lì běn mò
这句话大意是:’农商交易,以利本末。
shān jū zé chù péng hāo yáo què cái wù liú tōng yǒu yǐ jūn zhī
这句话大意是:山居泽处,蓬蒿尧埆,财物流通,有以均之。
shì yǐ duō zhě bù dú yǎn shǎo zhě bù dú jǐn
这句话大意是:是以多者不独衍,少者不独馑。
ruò gè jū qí chù shí qí shí zé shì jú yòu bù zhōu qú xī zhī yán bù chū zhān jì bù shì ér wú táng zhī cái bù yòng yě
这句话大意是:若各居其处,食其食,则是橘柚不鬻,朐卤之盐不出,旃罽不市,而吴、唐之材不用也。
wén xué yuē mèng zǐ yún bù wéi nóng shí gǔ bù kě shèng shí
这句话大意是:文学曰:“孟子云:‘不违农时,谷不可胜食。
cán má yǐ shí bù bó bù kě shèng yī yě
这句话大意是:蚕麻以时,布帛不可胜衣也。
fǔ jīn yǐ shí cái mù bù kě shèng yòng
这句话大意是:斧斤以时,材木不可胜用。
tián yú yǐ shí yú ròu bù kě shèng shí
这句话大意是:田渔以时,鱼肉不可胜食。
ruò zé shì gōng shì zēng tái xiè zǐ jiàng zhuó jù wèi xiǎo yǐ yuán wèi fāng shàng chéng yún qì xià chéng shān lín zé cái mù bù zú yòng yě
这句话大意是:’若则饰宫室,增台榭,梓匠斲巨为小,以圆为方,上成云气,下成山林,则材木不足用也。
nán zǐ qù běn wèi mò diāo wén kè lòu yǐ xiàng qín shòu qióng wù jiū biàn zé gǔ bù zú shí yě
这句话大意是:男子去本为末,雕文刻镂,以象禽兽,穷物究变,则谷不足食也。
fù nǚ shì wēi zhì xì yǐ chéng wén zhāng jí jì jǐn qiǎo zé sī bù bù zú yī yě
这句话大意是:妇女饰微治细,以成文章,极伎尽巧,则丝布不足衣也。
páo zǎi pēng shā tāi luǎn jiān zhì qí hé qióng jí wǔ wèi zé yú ròu bù zú shí yě
这句话大意是:庖宰烹杀胎卵,煎炙齐和,穷极五味,则鱼肉不足食也。
dāng jīn shì fēi huàn qín shòu bù sǔn cái mù bù shèng huàn jiàn chǐ zhī wú qióng yě
这句话大意是:当今世,非患禽兽不损,材木不胜,患僭侈之无穷也;。
fēi huàn wú zhān jì jú yòu huàn wú xiá lú kāng zāo yě
这句话大意是:非患无旃罽橘柚,患无狭庐糠糟也。
cuò bì dì sì
这句话大意是:错币第四。
dài fū yuē jiāo bì tōng shī mín shì bù jí wù yǒu suǒ bìng yě
这句话大意是:大夫曰:“交币通施,民事不及,物有所幷也。
jì běn liàng wěi mín yǒu jī zhě gǔ yǒu suǒ cáng yě
这句话大意是:计本量委,民有饥者,谷有所藏也。
zhì zhě yǒu bǎi rén zhī gōng yú zhě yǒu bù gēng běn zhī shì
这句话大意是:智者有百人之功,愚者有不更本之事。
rén jūn bù tiáo mín yǒu xiāng wàn zhī fù yě
这句话大意是:人君不调,民有相万之富也。
cǐ qí suǒ yǐ huò chǔ bǎi nián zhī yú huò bù yàn zāo kāng yě
这句话大意是:此其所以或储百年之余,或不厌糟糠也。
mín dà fù zé bù kě yǐ lù shǐ yě
现代白话:民大富,则不能够禄使也;。
dà qiáng zé bù kě yǐ fá wēi yě
现代白话:大强,则不能够罚威也。
fēi sàn jù jūn lì zhě bù qí
这句话大意是:非散聚均利者不齐。
gù rén zhǔ jī qí shí shǒu qí yòng zhì qí yǒu yú diào qí bù zú jìn yì xiàn ě lì tú rán hòu bǎi xìng kě jiā jǐ rén zú yě
这句话大意是:故人主积其食,守其用,制其有余,调其不足,禁溢羡,厄利涂,然后百姓可家给人足也。
wén xué yuē gǔ zhě guì dé ér jiàn lì zhòng yì ér qīng cái
这句话大意是:文学曰:“古者,贵德而贱利,重义而轻财。
sān wáng zhī shí dié shèng dié shuāi
这句话大意是:三王之时,迭盛迭衰。
shuāi zé fú zhī qīng zé dìng zhī
这句话大意是:衰则扶之,倾则定之。
shì yǐ xià zhōng yīn jìng zhōu wén xiáng xù zhī jiào gōng ràng zhī lǐ càn rán kě de ér guān yě
这句话大意是:是以夏忠、殷敬、周文,庠序之教,恭让之礼,粲然可得而观也。
jí qí hòu lǐ yì chí bēng fēng sú miè xī gù zì shí lù zhī jūn zǐ wéi yú yì ér jìng yú cái dà xiǎo xiāng tūn lèi zhuǎn xiāng qīng
现代白话:及其后,礼义弛崩,风俗灭息,故自食禄之有德行的人,违于义而竞于财,大小相吞,泪转相倾。
cǐ suǒ yǐ huò chǔ bǎi nián zhī yú huò wú yǐ chōng xū bì xíng yě
这句话大意是:此所以或储百年之余,或无以充虚蔽形也。
gǔ zhī shì zhě bù sè tián zhě bù yú bào guān jī tuò jiē yǒu cháng zhì bù dé jiān lì jìn wù
这句话大意是:古之仕者不穑,田者不渔,抱关击柝,皆有常秩,不得兼利尽物。
rú cǐ zé yú zhì tóng gōng bù xiāng qīng yě
这句话大意是:如此,则愚智同功,不相倾也。
shī yún bǐ yǒu wèi bǐng cǐ yǒu zhì suì yī guǎ fù zhī lì
这句话大意是:诗云:‘彼有遗秉,此有滞穗,伊寡妇之利。
yán bù jìn wù yě
这句话大意是:’言不尽物也。
dài fū yuē tāng wén jì shuāi hàn xìng chéng bì
这句话大意是:大夫曰:“汤、文继衰,汉兴乘弊。
yī zhì yī wén fēi gǒu yì cháng yě
这句话大意是:一质一文,非苟易常也。
sú bì gēng fǎ fēi wu biàn gǔ yě yì suǒ yǐ jiù shī fú shuāi yě
这句话大意是:俗弊更法,非务变古也,亦所以救失扶衰也。
gù jiào yǔ sú gǎi bì yǔ shì yì
这句话大意是:故教与俗改,弊与世易。
xià hòu yǐ xuán bèi zhōu rén yǐ zǐ shí hòu shì huò jīn qián dāo bù
这句话大意是:夏后以玄贝,周人以紫石,后世或金钱刀布。
wù jí ér shuāi zhōng shǐ zhī yùn yě
这句话大意是:物极而衰,终始之运也。
gù shān zé wú zhēng zé jūn chén tóng lì dāo bì wú jìn zé jiān zhēn bìng xíng
这句话大意是:故山泽无征,则君臣同利,刀币无禁,则奸贞并行。
fu chén fù zé xiāng chǐ xià zhuān lì zé xiāng qīng yě
这句话大意是:夫臣富则相侈,下专利则相倾也。
wén xué yuē gǔ zhě shì cháo ér wú diāo bì gè yǐ qí suǒ yǒu yì suǒ wú bào bù mào sī ér yǐ
这句话大意是:”文学曰:“古者,市朝而无刁币,各以其所有易所无,抱布贸丝而已。
hòu shì jí yǒu guī bèi jīn qián jiāo shī zhī yě
这句话大意是:后世即有龟贝金钱,交施之也。
bì shù biàn ér mín zī wěi
这句话大意是:币数变而民滋伪。
fu jiù wěi yǐ zhì fáng shī yǐ lǐ
这句话大意是:夫救伪以质,防失以礼。
tāng wén jì shuāi gé fǎ yì huà ér yīn zhōu dào xìng
这句话大意是:汤、文继衰,革法易化,而殷、周道兴。
hàn chū chéng bì ér bù gǎi yì chù lì biàn bì yù yǐ fǎn běn shì yóu yǐ jiān zhǐ fán yǐ huǒ zhǐ fèi yě
这句话大意是:汉初乘弊,而不改易,畜利变币,欲以反本,是犹以煎止燔,以火止沸也。
shàng hǎo lǐ zé mín ān shì shàng hǎo huò zé xià sǐ lì yě
这句话大意是:上好礼则民暗饰,上好货则下死利也。
dài fū yuē wén dì zhī shí zòng mín de zhù qián yě tiě zhǔ yán
这句话大意是:”大夫曰:“文帝之时,纵民得铸钱、冶铁、煮盐。
wú wáng shàn zhāng hǎi zé dèng tōng zhuān xī shān
这句话大意是:吴王擅鄣海泽,邓通专西山。
shān dōng jiān huá xián jù wú guó qín yōng hàn shǔ yīn shān shì
这句话大意是:山东奸猾,咸聚吴国,秦、雍、汉、蜀因邓氏。
wú shān qián bù tiān xià gù yǒu zhù qián zhī jìn
这句话大意是:吴、邓钱布天下,故有铸钱之禁。
jìn yù zhī fǎ lì ér jiān wěi xi jiān wěi xi zé mín bù qī yú wàng de ér gè wu qí zhí
这句话大意是:禁御之法立,而奸伪息,奸伪息,则民不期于妄得,而各务其职;。
bù fǎn běn hé wéi
这句话大意是:不反本何为?
gù tǒng yī zé mín bù èr yě
这句话大意是:故统一,则民不二也;。
bì yóu shàng zé xià bù yí yě
这句话大意是:币由上,则下不疑也。
wén xué yuē wǎng gǔ bì zhòng cái tōng ér mín yuè
这句话大意是:文学曰:“往古,币众财通而民乐。
qí hòu shāo qù jiù bì gēng xíng bái jīn guī lóng mín duō qiǎo xīn bì
这句话大意是:其后,稍去旧币,更行白金龟龙,民多巧新币。
bì shù yì ér mín yì yí
这句话大意是:币数易而民益疑。
yú shì fèi tiān xià zhū qián ér zhuān mìng shuǐ héng sān guān zuò
这句话大意是:于是废天下诸钱,而专命水衡三官作。
lì jiang qīn lì huò bù zhōng shì gù yǒu bó hòu qīng zhòng
这句话大意是:吏匠侵利,或不中式,故有薄厚轻重。
nóng rén bù xí wù mó nǐ zhī xìn gù yí xīn bù zhī jiān zhēn
这句话大意是:农人不习,物模拟之,信故疑新,不知奸贞。
shāng gǔ yǐ měi mào è yǐ bàn yì bèi
这句话大意是:商贾以美贸恶,以半易倍。
mǎi zé shī shí mài zé shī lǐ qí yí huò zī yì shén
这句话大意是:买则失实,卖则失理,其疑或滋益甚。
fu zhù wěi jīn qián yǐ yǒu fǎ ér qián zhī shàn è wú zēng sǔn yú gù
这句话大意是:夫铸伪金钱以有法,而钱之善恶无增损于故。
zé qián zé wù jī zhì ér yòng rén yóu bèi qí kǔ
这句话大意是:择钱则物稽滞,而用人尤被其苦。
chūn qiū yuē suàn bù jí mán yí zé bù xíng
这句话大意是:春秋曰:‘算不及蛮、夷则不行。
gù wáng zhě wài bù zhāng hǎi zé yǐ biàn mín yòng nèi bù jīn dāo bì yǐ tōng mín shī
这句话大意是:’故王者外不鄣海泽以便民用,内不禁刀币以通民施。
jìn gēng dì wǔ
这句话大意是:禁耕第五。
dài fū yuē jiā rén yǒu bǎo qì shàng hán xiá ér cáng zhī kuàng rén zhǔ zhī shān hǎi hu
这句话大意是:大夫曰:“家人有宝器,尚函匣而藏之,况人主之山海吗?
fū quán lì zhī chù bì zài shēn shān qióng zé zhī zhōng fēi háo mín bù néng tōng qí lì
这句话大意是:夫权利之处,必在深山穷泽之中,非豪民不能通其利。
yì shí yán tiě wèi lóng bù yī yǒu qú bǐng rén jūn yǒu wú wáng jiē yán tiě chū yì yě
这句话大意是:异时,盐铁未笼,布衣有朐邴,人君有吴王,皆盐铁初议也。
wú wáng zhuān shān zé zhī ráo báo fù qí mín zhèn shàn qióng fá yǐ chéng sī wēi
这句话大意是:吴王专山泽之饶,薄赋其民,赈赡穷乏,以成私威。
sī wēi jī ér nì jié zhī xīn zuò
这句话大意是:私威积而逆节之心作。
fū bù zǎo jué qí yuán ér yōu qí mò ruò jué lǚ liáng pèi rán qí suǒ shāng bì duō yǐ
现代白话:夫不蚤绝其源而忧其末,若决吕梁,沛然,其所伤必多了。
tài gōng yuē yī jiā hài bǎi jiā bǎi jiā hài zhū hóu zhū hóu hài tiān xià wáng fǎ jìn zhī
这句话大意是:太公曰:‘一家害百家,百家害诸侯,诸侯害天下,王法禁之。
jīn fàng mín yú quán lì ba yán tiě yǐ zī bào qiáng suì qí tān xīn zhòng xié qún jù sī mén chéng dǎng zé qiáng yù rì yǐ bù zhì ér bìng jiān zhī tú jiān xíng chéng yě
这句话大意是:’今放民于权利,罢盐铁以资暴强,遂其贪心,众邪群聚,私门成党,则强御日以不制,而幷兼之徒奸形成也。
wén xué yuē mín rén cáng yú jiā zhū hóu cáng yú guó tiān zǐ cáng yú hǎi nèi
这句话大意是:文学曰:“民人藏于家,诸侯藏于国,天子藏于海内。
gù mín rén yǐ yuán qiáng wèi cáng bì tiān zǐ yǐ sì hǎi wèi xiá kuì
这句话大意是:故民人以垣墙为藏闭,天子以四海为匣匮。
tiān zǐ shì zhū hóu shēng zì zuò jiē zhū hóu nà guǎn jiàn zhí cè ér tīng mìng shì mò wéi zhǔ yě
这句话大意是:天子适诸侯,升自阼阶,诸侯纳管键,执策而听命,示莫为主也。
shì yǐ wáng zhě bù chù jù xià cáng yú mín yuǎn fú lì wu mín zhī yì
这句话大意是:是以王者不畜聚,下藏于民,远浮利,务民之义;。
yì lǐ lì zé mín huà shàng
这句话大意是:义礼立,则民化上。
ruò shì suī tāng wǔ shēng cún yú shì wú suǒ róng qí lǜ
这句话大意是:若是,虽汤、武生存于世,无所容其虑。
gōng shāng zhī shì ōu yě zhī rèn hé jiān zhī néng chéng
这句话大意是:工商之事,欧冶之任,何奸之能成?
sān huán zhuān lǔ liù qīng fēn jìn bù yǐ yán tiě
这句话大意是:三桓专鲁,六卿分晋,不以盐铁。
gù quán lì shēn zhě bù zài shān hǎi zài cháo tíng
这句话大意是:故权利深者,不在山海,在朝廷;。
yī jiā hài bǎi jiā zài xiāo qiáng ér bù zài qú bǐng yě
这句话大意是:一家害百家,在萧墙,而不在朐邴也。
dài fū yuē shān hǎi yǒu jìn ér mín bù qīng
这句话大意是:”大夫曰:“山海有禁,而民不倾;。
guì jiàn yǒu píng ér mín bù yí
这句话大意是:贵贱有平,而民不疑。
xiàn guān shè héng lì zhǔn rén cóng suǒ yù suī shǐ wǔ chǐ tóng zǐ shì shì mò zhī néng qī
这句话大意是:县官设衡立准,人从所欲,虽使五尺童子适市,莫之能欺。
jīn bà qù zhī zé háo mín shàn qí yòng ér zhuān qí lì
这句话大意是:今罢去之,则豪民擅其用而专其利。
jué shì lǘ xiàng gāo xià zài kǒu wěn guì jiàn wú cháng duān zuò ér mín háo shì yǐ yǎng qiáng yì ruò ér cáng yú zhí yě
这句话大意是:决市闾巷,高下在口吻,贵贱无常,端坐而民豪,是以养强抑弱而藏于跖也。
qiáng yǎng ruò yì zé qí mín xiāo
这句话大意是:强养弱抑,则齐民消;。
ruò zhòng huì zhī shèng ér hài wǔ gǔ
这句话大意是:若众秽之盛而害五谷。
yī jiā hài bǎi jiā bù zài qú bǐng rú hé yě
这句话大意是:一家害百家,不在朐邴,如何也?
wén xué yuē shān hǎi zhě cái yòng zhī bǎo lù yě
这句话大意是:”文学曰:“山海者,财用之宝路也。
tiě qì zhě nóng fū zhī sǐ shì yě
这句话大意是:铁器者,农夫之死士也。
sǐ shì yòng zé chóu chóu miè chóu chóu miè zé tián yě pì tián yě pì ér wǔ gǔ shú
这句话大意是:死士用,则仇雠灭,仇雠灭,则田野辟,田野辟而五谷熟。
bǎo lù kāi zé bǎi xìng shàn ér mín yòng gěi mín yòng gěi zé guó fù
这句话大意是:宝路开,则百姓赡而民用给,民用给则国富。
guó fù ér jiào zhī yǐ lǐ zé háng dào yǒu ràng ér gōng shāng bù xiāng yù rén huái dūn piáo yǐ xiāng jiē ér mò xiāng lì
这句话大意是:国富而教之以礼,则行道有让,而工商不相豫,人怀敦朴以相接,而莫相利。
fu qín chu yàn qí tǔ lì bù tóng gāng róu yì shì jù xiǎo zhī yòng jū jù zhī yi dǎng shū sú yì gè yǒu suǒ biàn
这句话大意是:夫秦、楚、燕、齐,土力不同,刚柔异势,巨小之用,居句之宜,党殊俗易,各有所便。
xiàn guān lóng ér yī zhī zé tiě qì shī qí yi ér nóng mín shī qí biàn
这句话大意是:县官笼而一之,则铁器失其宜,而农民失其便。
qì yòng bù biàn zé nóng fū ba yú yě ér cǎo lái bù pì
这句话大意是:器用不便,则农夫罢于野而草莱不辟。
cǎo lái bù pì zé mín kùn fá
这句话大意是:草莱不辟,则民困乏。
gù yán yě zhī chù dà ào jiē yī shān chuān jìn tiě tàn qí shì xián yuǎn ér zuò jù
这句话大意是:故盐冶之处,大傲皆依山川,近铁炭,其势咸远而作剧。
jùn zhōng zú jiàn gēng zhě duō bù kān zé qǔ yōng dài
这句话大意是:郡中卒践更者,多不勘,责取庸代。
xiàn ba huò yǐ hù kǒu fù tiě ér jiàn píng qí zhǔn
这句话大意是:县吧或以户口赋铁,而贱平其准。
liáng jiā yǐ dào cì fā jiù yùn yán tiě fán fèi bǎi xìng bìng kǔ zhī
这句话大意是:良家以道次发僦运盐、铁,烦费,百姓病苦之。
yú qiè jiàn yī guān zhī shāng qiān lǐ wèi dǔ qí zài qú bǐng yě
这句话大意是:愚窃见一官之伤千里,未睹其在朐邴也。
fù gǔ dì liù
这句话大意是:复古第六。
dài fū yuē gù shàn shuǐ dū wèi péng zǔ níng guī yán yán tiě lìng pǐn lìng pǐn shén míng
这句话大意是:大夫曰:“故扇水都尉彭祖宁归,言:‘盐、铁令品,令品甚明。
zú tú yī shí xiàn guān zuò zhù tiě qì gěi yòng shén zhòng wú fáng yú mín
这句话大意是:卒徒衣食县官,作铸铁器,给用甚众,无妨于民。
ér lì huò bù liáng jìn lìng bù xíng gù mín fán kǔ zhī
这句话大意是:而吏或不良,禁令不行,故民烦苦之。
lìng yì zǒng yī yán tiě fēi dú wèi lì rù yě jiāng yǐ jiàn běn yì mò lí péng dǎng jìn yín chǐ jué bìng jiān zhī lù yě
这句话大意是:’令意总一盐、铁,非独为利入也,将以建本抑末,离朋党,禁淫侈,绝幷兼之路也。
gǔ zhě míng shān dà zé bù yǐ fēng wéi xià zhī zhuān lì yě
这句话大意是:古者,名山大泽不以封,为下之专利也。
shān hǎi zhī lì guǎng zé zhī chù tiān dì zhī cáng yě jiē yi shǔ shào fǔ
这句话大意是:山海之利,广泽之畜,天地之藏也,皆宜属少府;。
bì xià bù sī yǐ shǔ dà sī nóng yǐ zuǒ zhù bǎi xìng
这句话大意是:陛下不私,以属大司农,以佐助百姓。
fú shí qí mín hǎo yù shàn shān hǎi zhī huò yǐ zhì fù yè yì lì xì mín gù jū shì yì zhě zhòng
这句话大意是:浮食奇民,好欲擅山海之货,以致富业,役利细民,故沮事议者众。
tiě qì bīng rèn tiān xià zhī dà yòng yě fēi zhòng shù suǒ yí shì yě
这句话大意是:铁器兵刃,天下之大用也,非众庶所宜事也。
wǎng zhě háo qiáng dà jiā de guǎn shān hǎi zhī lì cǎi tiě shí gǔ zhù zhǔ hǎi wèi yán
这句话大意是:往者,豪强大家,得管山海之利,采铁石鼓铸,煮海为盐。
yī jiā jù zhòng huò zhì qiān yú rén dà dǐ jǐn shōu fàng liú rén mín yě
这句话大意是:一家聚众,或至千余人,大抵尽收放流人民也。
yuǎn qù xiāng lǐ qì fén mù yī yǐ dà jiā jù shēn shān qióng zé zhī zhōng chéng jiān wěi zhī yè suì péng dǎng zhī quán qí qīng wèi fēi yì dà yǐ
现代白话:远去乡里,弃坟墓,依倚大家,聚深山穷泽之中,成奸伪之业,遂朋党之权,其轻为非亦大了!
jīn zhě guǎng jìn xián zhī tú liàn zé shǒu wèi bù dài qù yán tiě ér ān mín yě
这句话大意是:今者,广进贤之途,练择守尉,不待去盐、铁而安民也。
wén xué yuē shàn shuǐ dū wèi suǒ yán dāng shí zhī quán yī qiè zhī shù yě bù kě yǐ jiǔ xíng ér chuán shì cǐ fēi míng wáng suǒ yǐ jūn guó zǐ mín zhī dào yě
现代白话:文学曰:“扇水都尉所言,当时之权,一切之术也,不能够久行而传世,此非明王所以君国子民之道也。
shī yún āi zāi wèi yóu fěi xiān mín shì chéng fěi dà yóu shì jīng wéi ěr yán shì tīng
现代白话:诗云:‘哀啊为犹,匪先民是程,匪大犹是经,维迩言是听。
cǐ shī rén cì bù tōng yú wáng dào ér shàn wèi quán lì zhě
这句话大意是:’此诗人刺不通于王道,而善为权利者。
xiào wǔ huáng dì ràng jiǔ yí píng bǎi yuè shī lǚ shù qǐ liáng shí bù zú
这句话大意是:孝武皇帝攘九夷,平百越,师旅数起,粮食不足。
gù lì tián guān zhì qián rù gǔ shè guān jiù jí shàn bù gěi
这句话大意是:故立田官,置钱,入谷射官,救急赡不给。
jīn bì xià jì dà gōng zhī qín yǎng láo juàn zhī mín cǐ yòng mí yù zhī shí
这句话大意是:今陛下继大功之勤,养劳倦之民,此用麋鬻之时;。
gōng qīng yi sī suǒ yǐ ān jí bǎi xìng zhì lì chú hài fǔ míng zhǔ yǐ rén yì xiū rùn hóng yè zhī dào
这句话大意是:公卿宜思所以安集百姓,致利除害,辅明主以仁义,修润洪业之道。
míng zhǔ jí wèi yǐ lái liù nián yú zī gōng qīng wú qǐng jiǎn chú bù jí zhī guān shěng bà jī lì zhī rén
这句话大意是:明主即位以来,六年于兹,公卿无请减除不急之官,省罢机利之人。
rén quán xiàn tài jiǔ mín liáng wàng yú shàng
这句话大意是:人权县太久,民良望于上。
bì xià xuān shèng dé zhāo míng guāng lìng jùn guó xián liáng wén xué zhī shì chéng chuán yì gōng chē yì wǔ dì sān wáng zhī dào liù yì zhī fēng cè chén ān wēi lì hài zhī fēn zhǐ yì càn rán
这句话大意是:陛下宣圣德,昭明光,令郡国贤良、文学之士,乘传诣公车,议五帝、三王之道,六艺之风,册陈安危利害之分,指意粲然。
jīn gōng qīng biàn yì wèi yǒu suǒ dìng cǐ suǒ wèi shǒu xiǎo jié ér wèi dà tǐ bào xiǎo lì ér wàng dà lì zhě yě
这句话大意是:今公卿辨议,未有所定,此所谓守小节而遗大体,抱小利而忘大利者也。
dài fū yuē yǔ dòng zhī nèi yàn què bù zhī tiān dì zhī gāo
这句话大意是:”大夫曰:“宇栋之内,燕雀不知天地之高;。
kǎn jǐng zhī wā bù zhī jiāng hǎi zhī dà
这句话大意是:坎井之蛙,不知江海之大;。
qióng fū pǐ fù bù zhī guó jiā zhī lǜ
这句话大意是:穷夫否妇,不知国家之虑;。
fù hè zhī shāng bù zhī yī dùn zhī fù
这句话大意是:负荷之商,不知猗顿之富。
xiān dì jì wài guó zhī lì liào hú yuè zhī bīng bīng dí ruò ér yì zhì yòng lì shǎo ér gōng dà gù yīn shì biàn yǐ zhǔ sì yí de bīn shān hǎi yǐ shǔ cháng chéng běi lüè hé wài kāi lù xiōng nú zhī xiāng gōng wèi zú
这句话大意是:先帝计外国之利,料胡、越之兵,兵敌弱而易制,用力少而功大,故因势变以主四夷,地滨山海,以属长城,北略河外,开路匈奴之乡,功未卒。
gài wén wáng shòu mìng fá chóng zuò ba yú fēng
这句话大意是:盖文王受命伐崇,作吧于丰;。
wǔ wáng jì zhī zài shī yǐ xíng pò shāng qín zhòu suì chéng wáng yè
这句话大意是:武王继之,载尸以行,破商擒纣,遂成王业。
cáo huì qì sān běi zhī chǐ ér fù qīn dì
这句话大意是:曹沬弃三北之耻,而复侵地;。
guǎn zhòng fù dāng shì zhī lèi ér lì bà gōng
这句话大意是:管仲负当世之累,而立霸功。
gù zhì dà zhě yí xiǎo yòng quán zhě lí sú
这句话大意是:故志大者遗小,用权者离俗。
yǒu sī sī shī wàng zhī jì suì xiān dì zhī yè zhì zài jué hú mò qín chán yú gù wèi huáng kòu jiōng zhī yì ér lù jū rú zhī lùn
这句话大意是:有司思师望之计,遂先帝之业,志在绝胡、貉,擒单于,故未遑扣扃之义,而录拘儒之论。
wén xué yuē yàn què lí cháo yǔ ér yǒu yīng sǔn zhī yōu kǎn jǐng zhī wā lí qí jū ér yǒu shé shǔ zhī huàn kuàng áo xiáng qiān rèn ér yóu sì hǎi hu
这句话大意是:文学曰:“燕雀离巢宇而有鹰隼之忧,坎井之蛙离其居而有蛇鼠之患,况翱翔千仞而游四海吗?
qí huò bì dà yǐ
现代白话:其祸必大了!
cǐ lǐ sī suǒ yǐ shé yì ér zhào gāo méi yuān yě
这句话大意是:此李斯所以折翼,而赵高没渊也。
wén wén wǔ shòu mìng fá bú yì yǐ ān zhū hóu dài fū wèi wén bì zhū xià yǐ yì yí dí yě
这句话大意是:闻文、武受命,伐不义以安诸侯大夫,未闻弊诸夏以役夷、狄也。
xī qín cháng jǔ tiān xià zhī lì yǐ shì hú yuè jié tiān xià zhī cái yǐ fèng qí yòng rán zhòng bù néng bì
这句话大意是:昔秦常举天下之力以事胡、越,竭天下之财以奉其用,然众不能毕;。
ér yǐ bǎi wàn zhī shī wèi yī fū zhī rèn cǐ tiān xià gòng wén yě
这句话大意是:而以百万之师,为一夫之任,此天下共闻也。
qiě shù zhàn zé mín láo jiǔ shī zé bīng bì cǐ bǎi xìng suǒ jí kǔ ér jū rú zhī suǒ yōu yě
这句话大意是:且数战则民劳,久师则兵弊,此百姓所疾苦,而拘儒之所忧也。