fēi yāng dì qī
这句话大意是:非鞅第七。
dài fū yuē xī shāng jūn xiāng qín yě nèi lì fǎ dù yán xíng fá chì zhèng jiào jiān wěi wú suǒ róng
这句话大意是:大夫曰:“昔商君相秦也,内立法度,严刑罚,饬政教,奸伪无所容。
wài shè bǎi bèi zhī lì shōu shān zé zhī shuì guó fù mín qiáng qì xiè wán shì xù jī yǒu yú
这句话大意是:外设百倍之利,收山泽之税,国富民强,器械完饰,蓄积有余。
shì yǐ zhēng dí fá guó ràng de chì jìng bù fù bǎi xìng ér shī yǐ shàn
这句话大意是:是以征敌伐国,攘地斥境,不赋百姓而师以赡。
gù lì yòng bù jié ér mín bù zhī de jǐn xī hé ér mín bù kǔ
这句话大意是:故利用不竭而民不知,地尽西河而民不苦。
yán tiě zhī lì suǒ yǐ zuǒ bǎi xìng zhī jí zú jūn lǚ zhī fèi wu xù jī yǐ bèi fá jué suǒ gěi shén zhòng yǒu yì yú guó wú hài yú rén
这句话大意是:盐、铁之利,所以佐百姓之急,足军旅之费,务蓄积以备乏绝,所给甚众,有益于国,无害于人。
bǎi xìng hé kǔ ěr ér wén xué hé yōu yě
现代白话:百姓何苦你,而文学何忧也?
wén xué yuē xī wén dì zhī shí wú yán tiě zhī lì ér mín fù
这句话大意是:文学曰:“昔文帝之时,无盐、铁之利而民富;。
jīn yǒu zhī ér bǎi xìng kùn fá wèi jiàn lì zhī suǒ lì yě ér jiàn qí hài yě
这句话大意是:今有之而百姓困乏,未见利之所利也,而见其害也。
qiě lì bù cóng tiān lái bù cóng de chū yī qǔ zhī mín jiān wèi zhī bǎi bèi cǐ jì zhī shī zhě yě
这句话大意是:且利不从天来,不从地出,一取之民间,谓之百倍,此计之失者也。
wú yì yú yú rén fǎn qiú ér fù xīn ài qí máo bù zhī qí pí jǐn yě
这句话大意是:无异于愚人反裘而负薪,爱其毛,不知其皮尽也。
fu li méi shí duō zhě lái nián wèi zhī shuāi
这句话大意是:夫李梅实多者,来年为之衰;。
xīn gǔ shú ér jiù gǔ wèi zhī kuī
这句话大意是:新谷熟而旧谷为之亏。
zì tiān dì bù néng liǎng yíng ér kuàng yú rén shì hu
这句话大意是:自天地不能两盈,而况于人事吗?
gù lì yú bǐ zhě bì hào yú cǐ yóu yīn yáng zhī bù bìng yào zhòu yè zhī yǒu cháng duǎn yě
这句话大意是:故利于彼者必耗于此,犹阴阳之不并曜,昼夜之有长短也。
shāng yāng qiào fǎ cháng lì qín rén bù liáo shēng xiāng yǔ kū xiào gōng
这句话大意是:商鞅峭法长利,秦人不聊生,相与哭孝公。
wú qǐ cháng bīng gōng qǔ chu rén sāo dòng xiāng yǔ qì dào wáng
这句话大意是:吴起长兵攻取,楚人搔动,相与泣悼王。
qí hòu chu rì yǐ wēi qín rì yǐ ruò
这句话大意是:其后楚日以危,秦日以弱。
gù lì xù ér yuàn jī de guǎng ér huò gòu è zài lì yòng bù jié ér mín bù zhī de jǐn xī hé ér rén bù kǔ yě
这句话大意是:故利蓄而怨积,地广而祸构,恶在利用不竭而民不知,地尽西河而人不苦也?
jīn shāng yāng zhī cè rèn yú nèi wú qǐ zhī bīng yòng yú wài xíng zhě qín yú lù jū zhě kuì yú shì lǎo mǔ hào qì yuàn nǚ tàn xī
这句话大意是:今商鞅之册任于内,吴起之兵用于外,行者勤于路,居者匮于室,老母号泣,怨女叹息;。
wén xué suī yù wú yōu qí kě de yě
这句话大意是:文学虽欲无忧,其可得也?
dài fū yuē qín rèn shāng jūn guó yǐ fù qiáng qí hòu zú bìng liù guó ér chéng dì yè
这句话大意是:大夫曰:“秦任商君,国以富强,其后卒幷六国而成帝业。
jí èr shì zhī shí xié chén shàn duàn gōng dào bù xíng zhū hóu pàn chí zōng miào huī wáng
这句话大意是:及二世之时,邪臣擅断,公道不行,诸侯叛弛,宗庙隳亡。
chūn qiū yuē mò yán ěr jì zhòng wáng yě
现代白话:春秋曰:‘末言你,祭仲亡也。
fu shàn gē zhě shǐ rén xù qí shēng shàn zuò zhě shǐ rén shào qí gōng
这句话大意是:’夫善歌者使人续其声,善作者使人绍其功。
zhuī chē zhī chán jué xiāng tǔ zhī jiào yě
这句话大意是:椎车之蝉攫,相土之教也。
zhōu dào zhī chéng zhōu gōng zhī lì yě
这句话大意是:周道之成,周公之力也。
suī yǒu bì chén zhī cǎo chuàng wú zǐ chǎn zhī rùn sè yǒu wén wǔ zhī guī ju ér wú zhōu lǚ zhī záo ruì zé gōng yè bù chéng
这句话大意是:虽有裨谌之草创,无子产之润色,有文、武之规矩,而无周、吕之凿枘,则功业不成。
jīn yǐ zhào gāo zhī wáng qín ér fēi shāng yāng yóu yǐ chóng hǔ luàn yīn ér fēi yī yǐn yě
这句话大意是:今以赵高之亡秦而非商鞅,犹以崇虎乱殷而非伊尹也。
wén xué yuē shàn záo zhě jiàn zhōu ér bù bá shàn jī zhě zhì gāo ér bù jué
这句话大意是:文学曰:“善凿者建周而不拔,善基者致高而不蹶。
yī yǐn yǐ yáo shùn zhī dào wèi yīn guó jī zǐ sūn shào wèi bǎi dài bù jué
这句话大意是:伊尹以尧、舜之道为殷国基,子孙绍位,百代不绝。
shāng yāng yǐ zhòng xíng qiào fǎ wèi qín guó jī gù èr shì ér duó
这句话大意是:商鞅以重刑峭法为秦国基,故二世而夺。
xíng jì yán jùn yǐ yòu zuò wéi xiāng zuò zhī fǎ zào fěi bàng zēng ròu xíng bǎi xìng zhāi lì bù zhī suǒ cuò shǒu zú yě
现代白话:刑既严峻了,又作为相坐之法,造诽谤,增肉刑,百姓斋栗,不知所措手足也。
fù liǎn jì fán shù yǐ yòu wài jìn shān zé zhī yuán nèi shè bǎi bèi zhī lì mín wú suǒ kāi shuō róng yán
现代白话:赋敛既烦数了,又外禁山泽之原,内设百倍之利,民无所开说容言。
chóng lì ér jiǎn yì gāo lì ér shàng gōng fēi bù guǎng rǎng jìn de yě rán yóu rén zhī bìng shuǐ yì shuǐ ér jí shēn zhī qí wèi qín kāi dì yè bù zhī qí wèi qín zhì wáng dào yě
这句话大意是:崇利而简义,高力而尚功,非不广壤进地也,然犹人之病水,益水而疾深,知其为秦开帝业,不知其为秦致亡道也。
hú cì zhī záo suī gōng shū zi bù néng shàn qí ruì
这句话大意是:狐刺之凿,虽公输子不能善其枘。
běn tǔ zhī jī suī liáng jiàng bù néng chéng qí gāo
这句话大意是:畚土之基,虽良匠不能成其高。
pì ruò qiū péng bèi shuāng zāo fēng zé líng luò suī yǒu shí zǐ chǎn rú zhī hé
这句话大意是:譬若秋蓬被霜,遭风则零落,虽有十子产,如之何?
gù biǎn què bù néng ròu bái gǔ wēi jī bù néng cún wáng guó yě
这句话大意是:故扁鹊不能肉白骨,微、箕不能存亡国也。
dài fū yuē yán zhī fēi nàn xíng zhī wéi nán
这句话大意是:大夫曰:“言之非难,行之为难。
gù xián zhě chǔ shí ér xiào gōng yì fēi tú chén kōng wén ér yǐ
这句话大意是:故贤者处实而效功,亦非徒陈空文而已。
xī shāng jūn míng yú kāi sāi zhī shù jiǎ dāng shì zhī quán wèi qín zhì lì chéng yè shì yǐ zhàn shèng gōng qǔ bìng jìn miè yuǎn chéng yàn zhào líng qí chu zhū hóu liǎn rèn xī miàn ér xiàng fēng
这句话大意是:昔商君明于开塞之术,假当世之权,为秦致利成业,是以战胜攻取,幷近灭远,乘燕、赵,陵齐、楚,诸侯敛衽,西面而向风。
qí hòu méng tián zhēng hú chì dì qiān lǐ yú zhī hé běi ruò huài xiǔ shé fǔ
这句话大意是:其后,蒙恬征胡,斥地千里,逾之河北,若坏朽折腐。
hé zhě
这句话大意是:何者?
shāng jūn zhī yí móu bèi chì sù xiū yě
这句话大意是:商君之遗谋,备饬素修也。
gù jǔ ér yǒu lì dòng ér yǒu gōng
这句话大意是:故举而有利,动而有功。
fu xù jī chóu cè guó jiā zhī suǒ yǐ qiáng yě
这句话大意是:夫畜积筹策,国家之所以强也。
gù chí fèi ér guī zhī mín wèi dǔ jù jì ér shè dà dào yě
这句话大意是:故弛废而归之民,未睹巨计而涉大道也。
wén xué yuē shāng yāng zhī kāi sāi fēi bù xíng yě
这句话大意是:文学曰:“商鞅之开塞,非不行也;。
méng tián què hú qiān lǐ fēi wú gōng yě
这句话大意是:蒙恬却胡千里,非无功也;。
wēi zhèn tiān xià fēi bù qiáng yě
这句话大意是:威震天下,非不强也;。
zhū hóu suí fēng xī miàn fēi bù cóng yě
这句话大意是:诸侯随风西面,非不从也;。
rán ér jiē qín zhī suǒ yǐ wáng yě
这句话大意是:然而皆秦之所以亡也。
shāng yāng yǐ quán shù wēi qín guó méng tián yǐ de qiān lǐ wáng qín shè jì cǐ èr zi zhě zhī lì ér bù zhī hài zhī jìn ér bù zhī tuì gù guǒ shēn sǐ ér zhòng bài
这句话大意是:商鞅以权数危秦国,蒙恬以得千里亡秦社稷:此二子者,知利而不知害,知进而不知退,故果身死而众败。
cǐ suǒ wèi liàn qú zhī zhì ér yú rén zhī jì yě fu hé dà dào zhī yǒu
这句话大意是:此所谓恋朐之智,而愚人之计也,夫何大道之有?
gù yuē xiǎo rén xiān hé ér hòu wǔ chū suī chéng mǎ zú bì qì xuè
现代白话:故曰:‘品行较差的人先合而后忤,初虽乘马,卒必泣血。
cǐ zhī wèi yě
这句话大意是:’此之谓也。
dài fū yuē shū hǎo zhī rén qī shī zhī suǒ dù yě
这句话大意是:大夫曰:“淑好之人,戚施之所妒也;。
xián zhī zhī shì tà róng zhī suǒ è yě
这句话大意是:贤知之士,阘茸之所恶也。
shì yǐ shàng guān dài fū duǎn qū yuán yú qǐng xiāng gōng bó liáo sù zǐ lù yú jì sūn
这句话大意是:是以上官大夫短屈原于顷襄,公伯寮愬子路于季孙。
fu shāng jūn qǐ bù yī zì wèi rù qín jī nián ér xiāng zhī gé fǎ míng jiào ér qín rén dà zhì
这句话大意是:夫商君起布衣,自魏入秦,期年而相之,革法明教,而秦人大治。
gù bīng dòng ér de gē bīng xiū ér guó fù
这句话大意是:故兵动而地割,兵休而国富。
xiào gōng dà yuè fēng zhī yú shāng zhī dì fāng wǔ bǎi lǐ gōng rú qiū shān míng chuán hòu shì
这句话大意是:孝公大说,封之于、商之地方五百里,功如丘山,名传后世。
shì rén bù néng wèi shì yǐ xiāng yǔ jí qí néng ér cī qí gōng yě
这句话大意是:世人不能为,是以相与嫉其能而疵其功也。
wén xué yuē jūn zǐ jìn bì yǐ dào tuì bù shī yì gāo ér wù qín láo ér bù fá wèi zūn ér xíng gōng gōng dà ér lǐ shùn
现代白话:文学曰:“有德行的人进必以道,退不失义,高而勿矜,劳而不伐,位尊而行恭,功大而理顺;。
gù sú bù jí qí néng ér shì bù dù qí yè
这句话大意是:故俗不疾其能,而世不妒其业。
jīn shāng yāng qì dào ér yòng quán
这句话大意是:今商鞅弃道而用权,。
fèi dé ér rèn lì
这句话大意是:废德而任力,。
qiào fǎ shèng xíng
这句话大意是:峭法盛刑,。
yǐ nüè lì wèi sú
这句话大意是:以虐戾为俗,。
qī jiù jiāo yǐ wéi gōng
这句话大意是:欺旧交以为功,。
xíng gōng zú yǐ lì wēi
这句话大意是:刑公族以立威,。
wú ēn yú bǎi xìng
这句话大意是:无恩于百姓,。
wú xìn yú zhū hóu
这句话大意是:无信于诸侯,。
rén yǔ zhī wèi yuàn
这句话大意是:人与之为怨,。
jiā yǔ zhī wèi chóu
这句话大意是:家与之为雠,。
suī yǐ huò gōng jiàn fēng
这句话大意是:虽以获功见封,。
yóu shí dú ròu yú bǎo ér lí qí jiù yě
这句话大意是:犹食毒肉愉饱而罹其咎也。
sū qín hé zòng lián héng tǒng lǐ liù guó yè fēi bù dà yě
这句话大意是:苏秦合纵连横,统理六国,业非不大也;。
jié zhòu yǔ yáo shùn bìng chēng zhì jīn bù wáng míng fēi bù zhǎng yě
这句话大意是:桀、纣与尧、舜并称,至今不亡,名非不长也;。
rán fēi zhě bù zú guì
这句话大意是:然非者不足贵。
gù shì bù gǒu duō míng bù gǒu chuán yě
这句话大意是:故事不苟多,名不苟传也。
dài fū yuē gǎo sù bù néng zì fēn yú zī mò xián shèng bù néng zì lǐ yú luàn shì
这句话大意是:大夫曰:“缟素不能自分于缁墨,贤圣不能自理于乱世。
shì yǐ jī zǐ zhí qiú bǐ gàn bèi xíng
这句话大意是:是以箕子执囚,比干被刑。
wu yuán xiāng hé lǘ yǐ bà fū chāi bù dào liú ér shā zhī
这句话大意是:伍员相阖闾以霸,夫差不道,流而杀之。
yuè yì xìn gōng yú yān zhāo ér jiàn yí yú huì wáng
这句话大意是:乐毅信功于燕昭,而见疑于惠王。
rén chén jìn jié yǐ xùn míng zāo shì zhǔ zhī bù yòng
这句话大意是:人臣尽节以徇名,遭世主之不用。
dài fū zhǒng fǔ yì yuè wáng wèi zhī shēn móu zú qín qiáng wú jù yǒu dōng yí zhōng cì shǔ lòu ér sǐ
这句话大意是:大夫种辅翼越王,为之深谋,卒擒强吴,据有东夷,终赐属镂而死。
jiāo zhǔ bèi ēn dé tīng liú shuō bù jì qí gōng gù yě qǐ shēn zhī zuì zāi
现代白话:骄主背恩德,听流说,不计其功故也,岂身之罪啊?
wén xué yuē bǐ gàn pōu xīn zǐ xū chī yí fēi qīng fàn jūn yǐ wēi shēn qiáng jiàn yǐ gàn míng yě
这句话大意是:文学曰:“比干剖心,子胥鸱夷,非轻犯君以危身,强谏以干名也。
cǎn dá zhī zhōng chéng xīn dòng yú nèi wàng huò huàn zhī fā yú wài zhì zài kuāng jūn jiù mín gù shēn sǐ ér bù yuàn
这句话大意是:憯怛之忠诚,心动于内,忘祸患之发于外,志在匡君救民,故身死而不怨。
jūn zǐ néng xíng shì bù néng yù fēi suī zài xíng lù zhī zhōng fēi qí zuì yě
现代白话:有德行的人能行是不能御非,虽在刑戮之中,非其罪也。
shì yǐ bǐ gàn sǐ ér yīn rén yuàn zǐ xū sǐ ér wú rén hèn
这句话大意是:是以比干死而殷人怨,子胥死而吴人恨。
jīn qín yuàn dú shāng yāng zhī fǎ shén yú sī chóu gù xiào gōng zú zhī rì jǔ guó ér gōng zhī dōng xī nán běi mò kě bēn zǒu yǎng tiān ér tàn yuē jiē hū wéi zhèng zhī bì zhì yú sī jí yě
这句话大意是:今秦怨毒商鞅之法,甚于私仇,故孝公卒之日,举国而攻之,东西南北莫可奔走,仰天而叹曰:‘嗟乎,为政之弊,至于斯极也!
zú chē liè zú yí wèi tiān xià xiào
这句话大意是:’卒车裂族夷,为天下笑。
sī rén zì shā fēi rén shā zhī yě
这句话大意是:斯人自杀,非人杀之也。
zhāo cuò dì bā
这句话大意是:晁错第八。
dài fū yuē chūn qiū zhī fǎ jūn qīn wú jiāng jiāng ér bì zhū
这句话大意是:大夫曰:“春秋之法,君亲无将,将而必诛。
gù chén zuì mò zhòng yú shì jūn zi zuì mò zhòng yú shì fù
这句话大意是:故臣罪莫重于弑君,子罪莫重于弑父。
rì zhě huái nán héng shān xiū wén xué zhāo sì fāng yóu shì shān dōng rú mò xián jù yú jiāng huái zhī jiān jiǎng yì jí lùn zhù shū shù shí piān
这句话大意是:日者,淮南、衡山修文学,招四方游士,山东儒、墨咸聚于江、淮之间,讲议集论,著书数十篇。
rán zú yú bèi yì bù chén shǐ móu pàn nì zhū jí zōng zú
这句话大意是:然卒于背义不臣,使谋叛逆,诛及宗族。
zhāo cuò biàn fǎ yì cháng bù yòng zhì dù pò cù zōng shì qīn xuē zhū hóu fán chén bù fù gǔ ròu bù qīn wú chu jī yuàn zhǎn cuò dōng shì yǐ wèi sān jūn zhī shì ér xiè zhū hóu
这句话大意是:晁错变法易常,不用制度,迫蹙宗室,侵削诸侯,蕃臣不附,骨肉不亲,吴、楚积怨,斩错东市,以慰三军之士而谢诸侯。
sī yì shuí shā zhī hu
这句话大意是:斯亦谁杀之吗?
wén xué yuē kǒng zǐ bù yǐn dào quán zhī liú zēng zǐ bù rù shèng mǔ zhī lǘ
这句话大意是:文学曰:“孔子不饮盗泉之流,曾子不入胜母之闾。
míng qiě è zhī ér kuàng wèi bù chén bù zǐ hu
这句话大意是:名且恶之,而况为不臣不子吗?
shì yǐ kǒng zǐ mù yù ér cháo gào zhī āi gōng
这句话大意是:是以孔子沐浴而朝,告之哀公。
chén wén zi yǒu mǎ shí chéng qì ér wéi zhī
这句话大意是:陈文子有马十乘,弃而违之。
chuán yuē jūn zǐ kě guì kě jiàn kě xíng kě shā ér bù kě shǐ wéi luàn
现代白话:传曰:‘有德行的人可贵可贱,可刑可杀,而不可使为乱。
ruò fú wài shì qí mào ér nèi wú qí shí kǒu sòng qí wén ér xíng bù yóu qí dào shì dào gù yǔ dào ér bù róng yú jūn zǐ zhī yù
现代白话:’若夫外饰其貌而内无其实,口诵其文而行不犹其道,是盗,固与盗而不容于有德行的人之域。
chūn qiū bù yǐ guǎ fàn zhòng zhū jué zhī yì yǒu suǒ zhǐ bù jiān yuàn è yě
这句话大意是:春秋不以寡犯众,诛绝之义有所止,不兼怨恶也。
gù shùn zhī zhū zhū gǔn
这句话大意是:故舜之诛,诛鲧;。
qí jǔ jǔ yǔ
这句话大意是:其举,举禹。
fu yǐ yú fán zhī cǐ ér qì qí pú yǐ yī rén zhī zuì ér jiān qí zhòng zé tiān xià wú měi bǎo xìn shì yě
这句话大意是:夫以玙璠之玼,而弃其璞,以一人之罪,而兼其众,则天下无美宝信士也。
zhāo shēng yán zhū hóu zhī de dà fù zé jiāo shē jí jí hé zòng
这句话大意是:晁生言诸侯之地大,富则骄奢,急即合从。
gù yīn wú zhī guò ér xuē zhī kuài jī yīn chu zhī zuì ér duó zhī dōng hǎi suǒ yǐ jūn qīng zhòng fēn qí quán ér wèi wàn shì lǜ yě
这句话大意是:故因吴之过而削之会稽,因楚之罪而夺之东海,所以均轻重,分其权,而为万世虑也。
xián gāo dàn yú qín ér xìn yú zhèng zhāo shēng zhōng yú hàn ér chóu yú zhū hóu
这句话大意是:弦高诞于秦而信于郑,晁生忠于汉而雠于诸侯。
rén chén gè sǐ qí zhǔ wèi qí guó yòng cǐ jiě yáng zhī suǒ yǐ hòu yú jìn ér báo yú jīng yě
这句话大意是:人臣各死其主,为其国用,此解杨之所以厚于晋而薄于荆也。
cì quán dì jiǔ
这句话大意是:刺权第九。
dài fū yuē jīn fú yuè zhī jù qū chu zhī yún mèng sòng zhī jù yě qí zhī mèng zhū yǒu guó zhī fù ér bà wáng zhī zī yě
这句话大意是:大夫曰:“今夫越之具区,楚之云梦,宋之钜野,齐之孟诸,有国之富而霸王之资也。
rén jūn tǒng ér shǒu zhī zé qiáng bù jīn zé wáng
这句话大意是:人君统而守之则强,不禁则亡。
qí yǐ qí cháng wèi yǔ rén jiā qiáng ér bù zhì zhī dà ér shé qián yǐ zhuān jù hǎi zhī fù ér shàn yú yán zhī lì yě
这句话大意是:齐以其肠胃予人,家强而不制,枝大而折干,以专巨海之富而擅鱼盐之利也。
shì zú yǐ shǐ zhòng ēn zú yǐ xù xià shì yǐ qí guó nèi bèi ér wài fù
这句话大意是:势足以使众,恩足以恤下,是以齐国内倍而外附。
quán yí yú chén zhèng zhuì yú jiā gōng shì bēi ér tián zōng qiáng zhuǎn gū yóu hǎi zhě gài sān qiān chéng shī zhī yú běn ér mò bù kě jiù
这句话大意是:权移于臣,政坠于家,公室卑而田宗强,转毂游海者盖三千乘,失之于本而末不可救。
jīn shān chuān hǎi zé zhī yuán fēi dú yún mèng mèng zhū yě
这句话大意是:今山川海泽之原,非独云梦、孟诸也。
gǔ zhù zhǔ yán qí shì bì shēn jū yōu gǔ ér rén mín suǒ hǎn zhì
这句话大意是:鼓铸煮盐,其势必深居幽谷,而人民所罕至。
jiān huá jiāo tōng shān hǎi zhī jì kǒng shēng dà jiān
这句话大意是:奸猾交通山海之际,恐生大奸。
chéng lì jiāo yì sàn piáo zī wěi zé rén zhī guì běn zhě guǎ
这句话大意是:乘利骄溢,散朴滋伪,则人之贵本者寡。
dà nóng yán tiě chéng xián yáng kǒng jǐn děng shàng qǐng yuàn mù mín zì jǐ fèi yīn xiàn guān qì zhǔ yán yǔ yòng yǐ dù fú wěi zhī lù
这句话大意是:大农盐铁丞咸阳、孔仅等上请:‘愿募民自给费,因县官器,煮盐予用,以杜浮伪之路。
yóu cǐ guān zhī lìng yì suǒ jìn wēi yǒu sī zhī lǜ yì yuǎn yǐ
现代白话:’由此观之:令意所禁微,有司之虑亦远了。
wén xué yuē yǒu sī zhī lǜ yuǎn ér quán jiā zhī lì jìn
这句话大意是:文学曰:“有司之虑远,而权家之利近;。
lìng yì suǒ jìn wēi ér jiàn shē zhī dào zhe
这句话大意是:令意所禁微,而僭奢之道着。
zì lì hài zhī shè sān yè zhī qǐ guì rén zhī jiā yún xíng yú tu gǔ jī yú dào ràng gōng fǎ shēn sī lì kuà shān zé shàn guān shì fēi tè jù hǎi yú yán yě
这句话大意是:自利害之设,三业之起,贵人之家,云行于涂,毂击于道,攘公法,申私利,跨山泽,擅官市,非特巨海鱼盐也;。
zhí guó jiā zhī bǐng yǐ xíng hǎi nèi fēi tè tián cháng zhī shì péi chén zhī quán yě
这句话大意是:执国家之柄,以行海内,非特田常之势、陪臣之权也;。
wēi zhòng yú liù qīng
这句话大意是:威重于六卿,。
fù lèi yú táo wèi
这句话大意是:富累于陶、卫,。
yú fú jiàn yú wáng gōng
这句话大意是:舆服僭于王公,。
gōng shì yì yú zhì dù
这句话大意是:宫室溢于制度,。
bìng jiān liè zhái
这句话大意是:幷兼列宅,。
gé jué lǘ xiàng
这句话大意是:隔绝闾巷,。
gé dào cuò lián
这句话大意是:阁道错连,。
zú yǐ yóu guān
这句话大意是:足以游观,。
záo chí qǔ dào
这句话大意是:凿池曲道,。
zú yǐ chěng wù
这句话大意是:足以骋骛,。
lín yuān diào yú
这句话大意是:临渊钓鱼,。
fàng quǎn zǒu tù
这句话大意是:放犬走兔,。
lóng chái dǐng lì
这句话大意是:隆豺鼎力,。
tà jū dòu jī
这句话大意是:蹋鞠斗鸡,。
zhōng shān sù nǚ fǔ liú zhēng yú táng shàng
这句话大意是:中山素女抚流征于堂上,。
míng gǔ bā yú zuò yú táng xià
这句话大意是:鸣鼓巴俞作于堂下,。
fù nǚ bèi luó wán
这句话大意是:妇女被罗纨,。
bì qiè yè chī zhù
这句话大意是:婢妾曳𫄨纻,。
zǐ sūn lián chē liè qí
这句话大意是:子孙连车列骑,。
tián liè chū rù
这句话大意是:田猎出入,。
bì yì jié jiàn
这句话大意是:毕弋捷健。
shì yǐ gēng zhě shì lěi ér bù qín bǎi xìng bīng shì ér xiè dài
这句话大意是:是以耕者释耒而不勤,百姓冰释而懈怠。
hé zhě
这句话大意是:何者?
jǐ wèi zhī ér bǐ qǔ zhī jiàn chǐ xiāng xiào shàng shēng ér bù xī cǐ bǎi xìng suǒ yǐ zī wěi ér hǎn guī běn yě
这句话大意是:己为之而彼取之,僭侈相效,上升而不息,此百姓所以滋伪而罕归本也。
dài fū yuē guān zūn zhě lù hòu běn měi zhě zhī mào
这句话大意是:大夫曰:“官尊者禄厚,本美者枝茂。
gù wén wáng dé ér zǐ sūn fēng zhōu gōng xiāng ér bó qín fù
这句话大意是:故文王德而子孙封,周公相而伯禽富。
shuǐ guǎng zhě yú dà fù zūn zhě zi guì
这句话大意是:水广者鱼大,父尊者子贵。
chuán yuē hé hǎi rùn qiān lǐ
这句话大意是:传曰:‘河、海润千里。
shèng dé jí sì hǎi kuàng zhī qī zǐ hu
这句话大意是:’盛德及四海,况之妻子吗?
gù fū guì yú cháo qī guì yú shì fù yuē gǒu měi gǔ zhī dào yě
这句话大意是:故夫贵于朝,妻贵于室,富曰苟美,古之道也。
mèng zǐ yuē wáng zhě yú rén tóng ér rú bǐ zhě jū shǐ rán yě
现代白话:孟孔子说:‘王者与人同,而如彼者,居使然也。
jū biān hù zhī liè ér wàng qīng xiàng zhī zǐ sūn shì yǐ bǒ fū zhī yù jí lóu jì yě wú qián ér yù qiān jīn zhī bǎo bù yì xū wàng zāi
现代白话:’居编户之列,而望卿相之子孙,是以跛夫之欲及楼季也,无钱而欲千金之宝,不亦虚望啊!
wén xué yuē yǔ jì zì bù yī sī tiān xià yǒu bù dé qí suǒ zhě ruò jǐ tuī ér nà zhī gōu zhōng gù qǐ ér zuǒ yáo píng zhì shuǐ tǔ jiào mín jià sè
这句话大意是:文学曰:“禹、稷自布衣,思天下有不得其所者,若己推而纳之沟中,故起而佐尧,平治水土,教民稼穑。
qí zì rèn tiān xià rú cǐ qí zhòng yě qǐ yún shí lù yǐ yǎng qī zǐ ér yǐ hu
这句话大意是:其自任天下如此其重也,岂云食禄以养妻子而已吗?
fu shí wàn rén zhī lì zhě méng qí yōu rèn qí láo
这句话大意是:夫食万人之力者,蒙其忧,任其劳。
yī rén shī zhí yī guān bù zhì jiē gōng qīng zhī lèi yě
这句话大意是:一人失职,一官不治,皆公卿之累也。
gù jūn zi zhī shì xíng qí yì fēi lè qí shì yě
现代白话:故有德行的人之仕,行其义,非乐其势也。
shòu lù yǐ rùn xián fēi sī qí lì
这句话大意是:受禄以润贤,非私其利。
jiàn xián bù yǐn shí lù bù zhuān cǐ gōng shū zhī suǒ yǐ wéi wén wèi chéng zi suǒ yǐ wèi xián yě
这句话大意是:见贤不隐,食禄不专,此公叔之所以为文,魏成子所以为贤也。
gù wén wáng dé chéng ér hòu fēng zǐ sūn tiān xià bù yǐ wèi dǎng zhōu gōng gōng chéng ér hòu shòu fēng tiān xià bù yǐ wèi tān
这句话大意是:故文王德成而后封子孙,天下不以为党,周公功成而后受封,天下不以为贪。
jīn zé bù rán
这句话大意是:今则不然。
qīn qī xiāng tuī péng dǎng xiāng jǔ fù zūn yú wèi zi yì yú nèi fu guì yú cháo qī yè xíng yú wài
这句话大意是:亲戚相推,朋党相举,父尊于位,子溢于内,夫贵于朝,妻谒行于外。
wú zhōu gōng zhī dé ér yǒu qí fù wú guǎn zhòng zhī gōng ér yǒu qí chǐ gù biān hù bǒ fū ér wàng jí bù yě
这句话大意是:无周公之德而有其富,无管仲之功而有其侈,故编户跛夫而望疾步也。
cì fù dì shí
这句话大意是:刺复第十。
dài fū yuē wèi sè qín ér xīn bù yì yuē dàn jū zhě bù zhī fù zài zhī láo cóng páng yì zhě yǔ dāng jú zhě yì yōu
这句话大意是:大夫曰为色矜而心不怿,曰:“但居者不知负载之劳,从旁议者与当局者异忧。
fāng jīn wèi tiān xià fù jū jùn zhū hóu bìng zhēn zhōng wài wèi rán xīn chōng chōng ruò shè dà chuān zāo fēng ér wèi báo
这句话大意是:方今为天下腹居郡,诸侯并臻,中外未然,心憧憧若涉大川,遭风而未薄。
shì yǐ sù yè sī niàn guó jiā zhī yòng qǐn ér wàng mèi jī ér wàng shí jì shù bù lí yú qián wàn shì jiǎn yuè yú xīn
这句话大意是:是以夙夜思念国家之用,寝而忘寐,饥而忘食,计数不离于前,万事简阅于心。
chéng shǐ qì xiǎo bù zú yǔ móu dú yù dà dào sī dǔ wén xué ruò sì zhōu shào ér wàng gāo zi
这句话大意是:丞史器小,不足与谋,独郁大道,思睹文学,若俟周、邵而望高子。
yù shǐ àn shì jùn guó chá lián jǔ xián cái suì bù fá yě
这句话大意是:御史案事郡国,察廉举贤才,岁不乏也。
jīn xián liáng wén xué zhēn zhě liù shí yú rén huái liù yì zhī shù chěng yì jí lùn yí ruò kāi guāng fā mēng
这句话大意是:今贤良、文学臻者六十余人,怀六艺之术,骋意极论,宜若开光发蒙;。
xìn wǎng ér guāi yú jīn dào gǔ ér bù hé yú shì wù
这句话大意是:信往而乖于今,道古而不合于世务。
yì zhě bù zú yǐ zhī shì yě
这句话大意是:意者不足以知士也?
jiāng duō shì wén wū néng yǐ luàn shí yá
这句话大意是:将多饰文诬能以乱实邪?
hé xián shì zhī nán dǔ yě
这句话大意是:何贤士之难睹也!
zì qiān shèng ní kuān yǐ zhì shàng shū wèi guān jiǔ qīng jí suǒ wén dǔ xuǎn jǔ zhī shì zhuó shēng zàn xiàn shén xiǎn rán wèi jiàn jué lún bǐ ér wèi xiàn guān xìng zhì lì gōng yě
这句话大意是:自千乘倪宽以治尚书位冠九卿,及所闻睹选举之士,擢升赞宪甚显,然未见绝伦比,而为县官兴滞立功也。
wén xué yuē shū zi zhī zhì cái mù yě zhèng qí guī ju ér záo ruì diào
这句话大意是:文学曰:“输子之制材木也,正其规矩而凿枘调。
shī kuàng zhī xié wǔ yīn yě zhèng qí liù lǜ ér gōng shāng diào
这句话大意是:师旷之谐五音也,正其六律而宫商调。
dāng shì zhī gōng jiàng bù néng diào qí záo ruì zé gǎi guī ju bù néng xié shēng yīn zé biàn jiù lǜ
这句话大意是:当世之工匠,不能调其凿枘,则改规矩,不能协声音,则变旧律。
shì yǐ záo ruì cì lì ér bù hé shēng yīn fàn yuè ér bù hé
这句话大意是:是以凿枘刺戾而不合,声音泛越而不和。
fu jǔ guī ju ér zhī yi chuī lǜ ér zhī biàn shàng yě
这句话大意是:夫举规矩而知宜,吹律而知变,上也;。
yīn xún ér bù zuò yǐ sì qí rén cì yě
这句话大意是:因循而不作,以俟其人,次也。
shì yǐ cáo chéng xiàng rì yǐn chún jiǔ ní dài fū bì kǒu bù yán
这句话大意是:是以曹丞相日饮醇酒,倪大夫闭口不言。
gù zhì dà zhě bù kě yǐ fán fán zé luàn
现代白话:故治大者不能够烦,烦则乱;。
zhì xiǎo zhě bù kě yǐ dài dài zé fèi
现代白话:治小者不能够怠,怠则废。
chūn qiū yuē qí zhèng huī zhuó huī zhuó kě yǐ wèi qīng xiàng
现代白话:春秋曰:‘其政恢卓,恢卓能够为卿相。
qí zhèng chá chá chá chá kě yǐ wèi pǐ fū
现代白话:其政察察,察察能够为匹夫。
fu wéi gāng bù zhāng lǐ yì bù xíng gōng qīng zhī yōu yě
这句话大意是:’夫维纲不张,礼义不行,公卿之忧也。
àn shàng zhī wén qī huì zhī shì chéng shǐ zhī rèn yě
这句话大意是:案上之文,期会之事,丞史之任也。
shàng shū yuē jùn yì zài guān bǎi liáo shī shī bǎi gōng wéi shí shù yǐn yǔn xié
这句话大意是:尚书曰:‘俊乂在官,百僚师师,百工惟时,庶尹允谐。
yán guān de qí rén rén rèn qí shì gù guān zhì ér bù luàn shì qǐ ér bù fèi shì shǒu qí zhí dài fū lǐ qí wèi gōng qīng zǒng yào zhí fán ér yǐ
这句话大意是:’言官得其人,人任其事,故官治而不乱,事起而不废,士守其职,大夫理其位,公卿总要执凡而已。
gù rèn néng zhě zé chéng ér bù láo rèn jǐ zhě shì fèi ér wú gōng
这句话大意是:故任能者责成而不劳,任己者事废而无功。
huán gōng zhī yú guǎn zhòng ěr ér mù zhī
这句话大意是:桓公之于管仲,耳而目之。
gù jūn zi láo yú qiú xián yì yú yòng zhī qǐ yún dài zāi
现代白话:故有德行的人劳于求贤,逸于用之,岂云殆啊?
xī zhōu gōng zhī xiāng yě qiān bēi ér bù lín yǐ láo tiān xià zhī shì shì yǐ jùn yòu mǎn cháo xián zhì chōng mén
这句话大意是:昔周公之相也,谦卑而不邻,以劳天下之士,是以俊又满朝,贤智充门。
kǒng zǐ wú jué wèi yǐ bù yī cóng cái shì qī shí yǒu yú rén jiē zhū hóu qīng xiàng zhī rén yě kuàng chù sān gōng zhī zūn yǐ yǎng tiān xià zhī shì zāi
现代白话:孔子无爵位,以布衣从才士七十有余人,皆诸侯卿相之人也,况处三公之尊以养天下之士啊?
jīn yǐ gōng qīng zhī shàng wèi jué lù zhī měi ér bù néng zhì shì zé wèi yǒu jìn xián zhī dào
这句话大意是:今以公卿之上位,爵禄之美,而不能致士,则未有进贤之道。
yáo zhī jǔ shùn yě bīn ér qī zhī
这句话大意是:尧之举舜也,宾而妻之。
huán gōng jǔ guǎn zhòng yě bīn ér shī zhī
这句话大意是:桓公举管仲也,宾而师之。
yǐ tiān zǐ ér qī pǐ fū kě wèi qīn xián yǐ
现代白话:以天子而妻匹夫,可谓亲贤了。
yǐ zhū hóu ér shī pǐ fū kě wèi jìng bīn yǐ
现代白话:以诸侯而师匹夫,可谓敬宾了。
shì yǐ xián zhě cóng zhī ruò liú guī zhī bù yí
这句话大意是:是以贤者从之若流,归之不疑。
jīn dāng shì zài wèi zhě jì wú yān zhāo zhī xià shì lù míng zhī lè yì ér xíng zāng wén zi jiāo zhī yì bì xián dù néng zì gāo qí zhì zǐ rén zhī cái zú jǐ ér bù wèn bēi shì ér bù yǒu yǐ wèi shàng xián yǐ lù jiāo shì ér qiú shì zhī yòng yì nán yǐ
现代白话:今当世在位者,既无燕昭之下士,鹿鸣之乐贀,而行臧文、子椒之意,蔽贤妒能,自高其智,訾人之才,足己而不问,卑士而不友,以位尚贤,以禄骄士,而求士之用,亦难了!
dài fū miào rán bù yán gài xián liáng cháng tàn xi yān
现代白话:大夫缪然不言,盖贤良长叹息呢。
yù shǐ jìn yuē tài gōng xiāng wén wǔ yǐ wàng tiān xià guǎn zhòng xiāng huán gōng yǐ bà zhū hóu
这句话大意是:御史进曰:“太公相文、武以王天下,管仲相桓公以霸诸侯。
gù xián zhě de wèi yóu lóng de shuǐ téng shé yóu wù yě
这句话大意是:故贤者得位,犹龙得水,腾蛇游雾也。
gōng sūn chéng xiàng yǐ chūn qiū shuō xiān dì jù jí sān gōng chù zhōu shào zhī liè jù wàn lǐ zhī shì wèi tiān xià zhǔn shéng yī bù zhòng cǎi shí bù jiān wèi yǐ xiān tiān xià ér wú yì yú zhì
这句话大意是:公孙丞相以春秋说先帝,遽即三公,处周、邵之列,据万里之势,为天下准绳,衣不重彩,食不兼味,以先天下,而无益于治。
bó shì zhě tài xú yǎn děng chéng míng zhào jiàn jié chí chuán xún shěng jùn guó jǔ xiào lián quàn yuán yuán ér liú sú bù gǎi
这句话大意是:博士褚泰、徐偃等,承明诏,建节驰传,巡省郡国,举孝、廉,劝元元,而流俗不改。
zhāo jǔ xián liáng fāng zhèng wén xué zhī shì chāo qiān guān jué huò zhì qīng dài fū fēi yān zhāo zhī jiàn shì wén wáng zhī guǎng xián yě
这句话大意是:招举贤良、方正、文学之士,超迁官爵,或至卿大夫,非燕昭之荐士,文王之广贤也?
rán ér wèi dǔ gōng yè suǒ chéng
这句话大意是:然而未睹功业所成。
dài fēi lóng shé zhī cái ér lù míng zhī suǒ lè xián yě
这句话大意是:殆非龙蛇之才,而鹿鸣之所乐贤也。
wén xué yuē bīng tàn bù tóng qì rì yuè bù bìng míng
这句话大意是:文学曰:“冰炭不同器,日月不并明。
dāng gōng sūn hóng zhī shí rén zhǔ fāng shè móu chuí yì yú sì yí gù quán jué zhī móu jìn jīng chu zhī shì yòng jiàng shuài huò zhì fēng hóu shí yì ér kè huò zhě xián méng hòu shǎng shì yǐ fèn jī zhī shì yóu cǐ xìng
这句话大意是:当公孙弘之时,人主方设谋垂意于四夷,故权谲之谋进,荆、楚之士用,将帅或至封侯食邑,而勀获者咸蒙厚赏,是以奋击之士由此兴。
qí hòu gān gē bù xiū jūn lǚ xiāng wàng jiá shì mí bì xiàn guān yòng bù zú gù shè xiǎn xìng lì zhī chén qǐ pán xī xióng pí zhī shì yǐn
这句话大意是:其后,干戈不休,军旅相望,甲士糜弊,县官用不足,故设险兴利之臣起,磻溪熊罴之士隐。
jīng wèi zào qú yǐ tōng cáo yùn
这句话大意是:泾、渭造渠以通漕运,。
dōng guō xián yáng kǒng jǐn jiàn yán tiě
这句话大意是:东郭咸阳、孔仅建盐、铁,。
cè zhū lì
这句话大意是:策诸利,。
fù zhě mǎi jué fàn guān
这句话大意是:富者买爵贩官,。
miǎn xíng chú zuì
这句话大意是:免刑除罪,。
gōng yòng mí duō ér wèi zhě xùn sī
这句话大意是:公用弥多而为者徇私,。
shàng xià jiān qiú
这句话大意是:上下兼求,。
bǎi xìng bù kān
这句话大意是:百姓不堪,。
wán bì ér cóng fǎ
这句话大意是:抏弊而从法,。
gù cǎn jí zhī chén jìn
这句话大意是:故憯急之臣进,。
ér jiàn zhī fèi gé zhī fǎ qǐ
这句话大意是:而见知、废格之法起。
dù zhōu xián xuān zhī shǔ yǐ jùn wén jué lǐ guì ér wáng wēn shū zhī tú yǐ yīng sǔn jī shā xiǎn
这句话大意是:杜周、咸宣之属,以峻文决理贵,而王温舒之徒以鹰隼击杀显。
qí yù jù rén yì yǐ dào shì jūn zhě guǎ tōu hé qǔ róng zhě zhòng
这句话大意是:其欲据仁义以道事君者寡,偷合取容者众。
dú yǐ yī gōng sūn hóng rú zhī hé
这句话大意是:独以一公孙弘,如之何?
lùn rú dì shí yī
这句话大意是:论儒第十一。
yù shǐ yuē wén xué zǔ shù zhòng ní chēng sòng qí dé yǐ wéi zì gǔ jí jīn wèi zhī yǒu yě
现代白话:御史曰:“文学祖述仲尼,称诵其德,以为自古及今,从来没有这种情况。
rán kǒng zǐ xiū dào lǔ wèi zhī jiān jiào huà zhū sì zhī shàng dì zǐ bù wéi biàn dāng shì bù wéi zhì lǔ guó zhī xuē zī shén
这句话大意是:然孔子修道鲁、卫之间,教化洙、泗之上,弟子不为变,当世不为治,鲁国之削滋甚。
qí xuān wáng bāo rú zūn xué mèng kē chún yú kūn zhī tú shòu shàng dài fū zhī lù bù rèn zhí ér lùn guó shì gài qí jì xià xiān shēng qiān yǒu yú rén
这句话大意是:齐宣王褒儒尊学,孟轲、淳于髡之徒,受上大夫之禄,不任职而论国事,盖齐稷下先生千有余人。
dāng cǐ zhī shí fēi yī gōng sūn hóng yě
这句话大意是:当此之时,非一公孙弘也。
ruò yàn gōng qí cháng qū zhì lín zī mǐn wáng dùn táo sǐ yú jǔ ér bù néng jiù
这句话大意是:弱燕攻齐,长驱至临淄,愍王遁逃,死于莒而不能救;。
wáng jiàn qín yú qín yǔ zhī jù lǔ ér bù néng cún
这句话大意是:王建禽于秦,与之俱虏而不能存。
ruò cǐ rú zhě zhī ān guó zūn jūn wèi shǐ yǒu xiào yě
这句话大意是:若此,儒者之安国尊君,未始有效也。
wén xué yuē wú biān cè suī zào fù bù néng diào sì mǎ
这句话大意是:文学曰:“无鞭策,虽造父不能调驷马。
wú shì wèi suī shùn yǔ bù néng zhì wàn mín
这句话大意是:无势位,虽舜、禹不能治万民。
kǒng zǐ yuē fèng niǎo bù zhì hé bù chū tú wú yǐ yǐ fu
现代白话:孔孔子说:“凤鸟不至,河不出图,我已了夫!
gù yáo chē liáng mǎ wú yǐ chí zhī
这句话大意是:”故轺车良马,无以驰之;。
shèng dé rén yì wú suǒ shī zhī
这句话大意是:圣德仁义,无所施之。
qí wēi xuān zhī shí xiǎn xián jìn shì guó jiā fù qiáng wēi xíng dí guó
这句话大意是:齐威、宣之时,显贤进士,国家富强,威行敌国。
jí mǐn wáng fèn èr shì zhī yú liè nán jǔ chu huái běi bìng jù sòng bāo shí èr guó xi cuī sān jìn què qiáng qín wǔ guó bīn cóng zōu lǔ zhī jūn sì shàng zhū hóu jiē rù chén
这句话大意是:及愍王,奋二世之余烈,南举楚、淮,北幷巨宋,苞十二国,西摧三晋,却强秦,五国宾从,邹、鲁之君,泗上诸侯皆入臣。
jīn gōng bù xiū bǎi xìng bù kān
这句话大意是:矜功不休,百姓不堪。
zhū rú jiàn bù cóng gè fēn sǎn shèn dào jié zi wáng qù tián pián rú xuē ér sūn qīng shì chu
这句话大意是:诸儒谏不从,各分散,慎到、捷子亡去,田骈如薛,而孙卿适楚。
nèi wú liáng chén gù zhū hóu hé móu ér fá zhī
这句话大意是:内无良臣,故诸侯合谋而伐之。
wáng jiàn tīng liú shuō xìn fǎn jiàn yòng hòu shèng zhī jì bù yǔ zhū hóu cóng qīn yǐ wáng guó
这句话大意是:王建听流说,信反间,用后胜之计,不与诸侯从亲,以亡国。
wèi qín suǒ qín bù yì yi hu
现代白话:为秦所禽,不是也很宜吗?
yù shǐ yuē yī yǐn yǐ gē pēng shì tāng bǎi lǐ yǐ fàn niú yào mù gōng shǐ wèi gǒu hé xìn rán yǔ zhī bà wáng
这句话大意是:御史曰:“伊尹以割烹事汤,百里以饭牛要穆公,始为苟合,信然与之霸王。
rú cǐ hé yán bù cóng
这句话大意是:如此,何言不从?
hé dào bù xíng
这句话大意是:何道不行?
gù shāng jūn yǐ wáng dào shuō xiào gōng bù yòng jí yǐ qiáng guó zhī dào zú yǐ jiù gōng
这句话大意是:故商君以王道说孝公,不用,即以强国之道,卒以就功。
zōu zǐ yǐ rú shù gàn shì zhǔ bù yòng jí yǐ biàn huà shǐ zhōng zhī lùn zú yǐ xiǎn míng
这句话大意是:邹子以儒术干世主,不用,即以变化始终之论,卒以显名。
gù mǎ xiào qiān lǐ bù bì hú dài
这句话大意是:故马效千里,不必胡、代;。
shì guì chéng gōng bù bì wén cí
这句话大意是:士贵成功,不必文辞。
mèng kē shǒu jiù shù bù zhī shì wù gù kùn yú liáng sòng
这句话大意是:孟轲守旧术,不知世务,故困于梁宋。
kǒng zǐ néng fāng bù néng yuán gù jī yú lí qiū
这句话大意是:孔子能方不能圆,故饥于黎丘。
jīn wǎn shì zhī rú qín dé shí yǒu fá kuì yán yǐ wéi fēi kùn cǐ bù xíng
这句话大意是:今晚世之儒勤德,时有乏匮,言以为非,困此不行。
zì zhōu shì yǐ lái qiān yǒu yú suì dú yǒu wén wǔ chéng kāng rú yán bì cān yī yān qǔ suǒ bù néng jí ér chēng zhī yóu bì zhě néng yán yuǎn bù néng xíng yě
现代白话:自周室以来,千有余岁,独有文,武、成、康,如言必参一呢,取所不能及而称之,犹躄者能言远不能行也。
shèng rén yì tú tóng guī huò xíng huò zhǐ qí qù yī yě
这句话大意是:圣人异涂同归,或行或止,其趣一也。
shāng jūn suī gé fǎ gǎi jiào zhì cún yú qiáng guó lì mín
这句话大意是:商君虽革法改教,志存于强国利民。
zōu zǐ zhī zuò biàn huà zhī shù yì guī yú rén yì
这句话大意是:邹子之作,变化之术,亦归于仁义。
jì zhòng zì biǎn sǔn yǐ xíng quán shí yě
这句话大意是:祭仲自贬损以行权,时也。
gù xiǎo wǎng dà zhí jūn zǐ wèi zhī
现代白话:故小枉大直,有德行的人为之。
jīn kēng kēng rán shǒu yī dào yǐn wěi shēng zhī yì jí jìn wén zhī jué zhū hóu yǐ zūn zhōu shì bù zú dào ér guǎn zhòng méng chǐ rǔ yǐ cún wáng bù zú chēng yě
这句话大意是:今硁硁然守一道,引尾生之意,即晋文之谲诸侯以尊周室不足道,而管仲蒙耻辱以存亡不足称也。
wén xué yuē yī yǐn zhī gàn tāng zhī shèng zhǔ yě
这句话大意是:文学曰:“伊尹之干汤,知圣主也。
bǎi lǐ zhī guī qín zhī míng jūn yě
这句话大意是:百里之归秦,知明君也。
èr jūn zhī néng zhī bà zhǔ qí cè sù xíng yú jǐ fēi àn ér yǐ míng míng jué shì yě
这句话大意是:二君之能知霸主,其册素形于己,非暗而以冥冥决事也。
kǒng zǐ yuē míng bù zhèng zé yán bù shùn yán bù shùn zé shì bù chéng
现代白话:孔孔子说:‘名不正则言不顺,言不顺则事不成。
rú hé qí gǒu hé ér yǐ chéng bà wáng yě
这句话大意是:’如何其苟合而以成霸王也?
jūn zǐ zhí dé bǐng yì ér xíng gù zào cì bì yú shì diān pèi bì yú shì
现代白话:有德行的人执德秉义而行,故造次必于是,颠沛必于是。
mèng zǐ yuē jū jīn zhī cháo bù yì qí sú ér chéng qiān chéng zhī shì bù néng yī zhāo jū yě
现代白话:孟孔子说:‘居今之朝,不易其俗,而成千乘之势,不能一朝居也。
níng qióng jī jū yú lòu xiàng ān néng biàn jǐ ér cóng sú huà
这句话大意是:’宁穷饥居于陋巷,安能变己而从俗化?
hé lú shā liáo gōng zǐ zhá qù ér zhī yán líng zhōng shēn bù rù wú guó
这句话大意是:阖庐杀僚,公子札去而之延陵,终身不入吴国。
lǔ gōng shā zi chì shū miǎn tuì ér yǐn chǔ bù shí qí lù
这句话大意是:鲁公杀子赤,叔眄退而隐处,不食其禄。
kuī yì de zūn wǎng dào qǔ róng xiào sǐ bù wéi yě
这句话大意是:亏义得尊,枉道取容,效死不为也。
wén zhèng dào bù xíng shì shì ér tuì wèi wén wǎng dào yǐ qiú róng yě
这句话大意是:闻正道不行,释事而退,未闻枉道以求容也。
yù shǐ yuē lún yǔ qīn yú qí shēn wéi bù shàn zhě jūn zǐ bù rù yě
现代白话:御史曰:“论语:‘亲于其身为不善者,有德行的人不入也。
yǒu shì yán ér xíng bù zú cóng yě
这句话大意是:’有是言而行不足从也。
jì shì wèi wú dào zhú qí jūn duó qí zhèng ér rǎn qiú zhòng yóu chén yān
现代白话:季氏为无道,逐其君,夺其政,而冉求、仲由臣呢。
lǐ nán nǚ bù shòu shòu bù jiāo jué
这句话大意是:礼:‘男女不授受,不交爵。
kǒng zǐ shì wèi yīn bì chén mí zi xiá yǐ jiàn wèi fū rén zǐ lù bù shuō
这句话大意是:’孔子适卫,因嬖臣弥子瑕以见卫夫人,子路不说。
zi xiá nìng chén yě fū zǐ yīn zhī fēi zhèng yě
现代白话:子瑕,佞臣也,孔子因之,非正也。
nán nǚ bù jiāo kǒng zǐ jiàn nán zǐ fēi lǐ yě
这句话大意是:男女不交,孔子见南子,非礼也。
lǐ yì yóu kǒng shì qiě biǎn dào yǐ qiú róng è zài qí shì shì ér tuì yě
这句话大意是:礼义由孔氏,且贬道以求容,恶在其释事而退也?
wén xué yuē tiān xià bù píng shù guó bù níng míng wáng zhī yōu yě
这句话大意是:文学曰:“天下不平,庶国不宁,明王之忧也。
shàng wú tiān zǐ xià wú fāng bó tiān xià fán luàn xián shèng zhī yōu yě
这句话大意是:上无天子,下无方伯,天下烦乱,贤圣之忧也。
shì yǐ yáo yōu hóng shuǐ yī yǐn yōu mín guǎn zhòng shù fù kǒng zǐ zhōu liú yōu bǎi xìng zhī huò ér yù ān qí wēi yě
这句话大意是:是以尧忧洪水,伊尹忧民,管仲束缚,孔子周流,忧百姓之祸而欲安其危也。
shì yǐ fù dǐng zǔ qiú jū pú fú yǐ jiù zhī
这句话大意是:是以负鼎俎、囚拘、匍匐以救之。
gù zhuī wáng zhě qū zhěng nì zhě rú
这句话大意是:故追亡者趋,拯溺者濡。
jīn mín xiàn gōu hè suī yù wú rú qǐ de yǐ zāi
现代白话:今民陷沟壑,虽欲无濡,岂得已啊?
yù shǐ mò bú duì
这句话大意是:御史默不对。
yōu biān dì shí èr
这句话大意是:忧边第十二。
dài fū yuē wén xué yán tiān xià bù píng shù guó bù níng míng wáng zhī yōu yě
这句话大意是:大夫曰:“文学言:‘天下不平,庶国不宁,明王之忧也。
gù wáng zhě zhī yú tiān xià yóu yī shì zhī zhōng yě yǒu yī rén bù dé qí suǒ zé wèi zhī bù lè
这句话大意是:’故王者之于天下,犹一室之中也,有一人不得其所,则谓之不乐。
gù mín liú ruò ér fú jiù fēi huì jūn yě
这句话大意是:故民流溺而弗救,非惠君也。
guó jiā yǒu nán ér bù yōu fēi zhōng chén yě
这句话大意是:国家有难而不忧,非忠臣也。
fu shǒu jié sǐ nàn zhě rén chén zhī zhí yě
这句话大意是:夫守节死难者,人臣之职也;。
yī shí jī hán zhě cí fù zhī dào yě
这句话大意是:衣食饥寒者,慈父之道也。
jīn zǐ dì yuǎn láo yú wài rén zhǔ wèi zhī sù yè bù níng qún chén jìn lì bì yì cè zī guó yòng
这句话大意是:今子弟远劳于外,人主为之夙夜不宁,群臣尽力毕议,册滋国用。
gù shào fǔ chéng lìng qǐng jiàn jiǔ què yǐ shàn biān gěi zhàn shì zhěng mín yú nán yě
这句话大意是:故少府丞令请建酒榷,以赡边,给战士,拯民于难也。
wéi rén fù xiōng zhě qǐ kě yǐ yǐ hū
现代白话:为人父兄者,岂能够已乎!
nèi xǐng yī shí yǐ xù zài wài zhě yóu wèi zú jīn yòu yù ba zhū yòng jiǎn fèng biān zhī fèi wèi kě wèi cí fù xián xiōng yě
这句话大意是:内省衣食以恤在外者,犹未足,今又欲罢诸用,减奉边之费,未可为慈父贤兄也。
wén xué yuē zhōu zhī jì mò tiān zǐ wēi ruò zhū hóu lì zhèng gù guó jūn bù ān móu chén bēn chí
这句话大意是:文学曰:“周之季末,天子微弱,诸侯力政,故国君不安,谋臣奔驰。
hé zhě
这句话大意是:何者?
dí guó zhòng ér shè jì wēi yě
这句话大意是:敌国众而社稷危也。
jīn jiǔ zhōu tóng yù tiān xià yī tǒng bì xià yōu yóu yán láng lǎn qún chén jí yán zhì lùn nèi yǒng yā sòng wài míng hé luán chún dé càn rán bìng yú táng yú gōng liè liú yú zǐ sūn
这句话大意是:今九州同域,天下一统,陛下优游岩廊,览群臣极言至论,内咏雅、颂,外鸣和銮,纯德粲然,并于唐、虞,功烈流于子孙。
fu mán mò zhī rén bù shí zhī dì hé zú yǐ fán lǜ ér yǒu zhàn guó zhī yōu zāi
现代白话:夫蛮、貊之人,不食之地,何足以烦虑,而有战国之忧啊?
ruò bì xià bù qì jiā zhī yǐ dé shī zhī yǐ huì běi yí bì nèi xiàng kuǎn sāi zì zhì rán hòu yǐ wéi hú zhì yú wài chén jí xiōng nú mò chǐ bù shí qí suǒ yòng yǐ
现代白话:若陛下不弃,加之以德,施之以惠,北夷必内向,款塞自至,然后以为胡制于外臣,即匈奴没齿不食其所用了。
dài fū yuē shèng zhǔ sī zhōng guó zhī wèi níng běi biān zhī wèi ān shǐ gù tíng wèi píng děng wèn rén jiān suǒ jí kǔ
这句话大意是:大夫曰:“圣主思中国之未宁,北边之未安,使故廷尉评等问人间所疾苦。
zhěng xù pín jiàn zhōu shàn bù zú
这句话大意是:拯恤贫贱,周赡不足。
qún chén suǒ xuān míng wáng zhī dé ān yǔ nèi zhě wèi de qí jì gù wèn zhū shēng
这句话大意是:群臣所宣明王之德,安宇内者,未得其纪,故问诸生。
zhū shēng yì bù gàn tiān zé rù yuān nǎi yù yǐ lǘ lǐ zhī zhì ér kuàng guó jiā zhī dà shì yì bù jǐ yǐ
现代白话:诸生议不干天则入渊,乃欲以闾里之治,而况国家之大事,亦不几了!
fā yú quǎn mǔ chū yú qióng xiàng bù zhī bīng shuǐ zhī hán ruò zuì ér xīn wù shū bù zú yǔ yán yě
这句话大意是:发于畎亩,出于穷巷,不知冰水之寒,若醉而新寤,殊不足与言也。
wén xué yuē fu yù ān mín fù guó zhī dào zài yú fǎn běn běn lì ér dào shēng
这句话大意是:文学曰:“夫欲安民富国之道,在于反本,本立而道生。
shùn tiān zhī lǐ yīn dì zhī lì jí bù láo ér gōng chéng
这句话大意是:顺天之理,因地之利,即不劳而功成。
fū bù xiū qí yuán ér shì qí liú wú běn yǐ tǒng zhī suī jié jīng shén jìn sī lǜ wú yì yú zhì
这句话大意是:夫不修其源而事其流,无本以统之,虽竭精神,尽思虑,无益于治。
yù ān zhī shì zú yǐ wēi zhī yù jiù zhī shì zú yǐ bài zhī
这句话大意是:欲安之适足以危之,欲救之适足以败之。
fu zhì luàn zhī duān zài yú běn mò ér yǐ bù zhì láo qí xīn ér dào kě de yě
这句话大意是:夫治乱之端,在于本末而已,不至劳其心而道可得也。
kǒng zǐ yuē bù tōng yú lùn zhě nán yú yán zhì dào bù tóng zhě bù xiāng yǔ móu
现代白话:孔孔子说:‘不通于论者难于言治,道不同者,不相与谋。
jīn gōng qīng yì yǒu suǒ yǐ gù wén xué zhī yán bù kě yòng yě
这句话大意是:’今公卿意有所倚,故文学之言,不可用也。
dài fū yuē wú wén wéi rén chén zhě jìn zhōng yǐ shùn zhí wéi rén zi zhě zhì xiào yǐ chéng yè
现代白话:大夫曰:“我闻为人臣者尽忠以顺职,为人子者致孝以承业。
jūn yǒu fēi zé chén fù gài zhī
这句话大意是:君有非,则臣覆盖之。
fù yǒu fēi zé zǐ nì táo zhī
这句话大意是:父有非,则子匿逃之。
gù jūn hōng chén bù biàn jūn zhī zhèng fù méi zé zǐ bù gǎi fù zhī dào yě
这句话大意是:故君薨,臣不变君之政,父没,则子不改父之道也。
chūn qiū jī huǐ quán tái wèi qí huī xiān zǔ zhī suǒ wéi ér yáng jūn fù zhī è yě
这句话大意是:春秋讥毁泉台,为其隳先祖之所为,而扬君父之恶也。
jīn yán tiě jūn shū suǒ cóng lái jiǔ yǐ ér yù ba zhī dé wú hài xiān dì zhī gōng ér fáng shèng zhǔ zhī dé hu
现代白话:今盐、铁、均输,所从来久了,而欲罢之,得无害先帝之功,而妨圣主之德吗?
yǒu sī yǐ yú zhōng xiào zhī lù shì dào shū ér bù tóng yú wén xué zhī móu yě
这句话大意是:有司倚于忠孝之路,是道殊而不同于文学之谋也。
wén xué yuē míng zhě yīn shí ér biàn zhī zhě suí shì ér zhì
这句话大意是:文学曰:“明者因时而变,知者随世而制。
kǒng zǐ yuē má miǎn lǐ yě jīn yě chún jiǎn wú cóng zhòng
现代白话:孔孔子说:‘麻冕,礼也,今也纯,俭,我从众。
gù shèng rén shàng xián bù lí gǔ shùn sú ér bù piān yí
这句话大意是:’故圣人上贤不离古,顺俗而不偏宜。
lǔ dìng gōng xù zhāo mù shùn zǔ mí zhāo gōng fèi qīng shì yǐ shěng shì jié yòng bù kě wèi biàn zǔ zhī suǒ wéi ér gǎi fù zhī dào yě
这句话大意是:鲁定公序昭穆,顺祖祢,昭公废卿士,以省事节用,不可谓变祖之所为,而改父之道也?
èr shì chōng dà ā fáng yǐ chóng xù zhào gāo zēng lèi qín fǎ yǐ guǎng wēi ér wèi kě wèi zhōng chén xiào zǐ yě
这句话大意是:二世充大阿房以崇绪,赵高增累秦法以广威,而未可谓忠臣孝子也。