呻吟语 · 吕坤 · Chapter 5 of 18

卷一·礼集·谈道

PinyinModern Translation
Size

dà dào yǒu yī tiáo zhèng lù jìn dào yǒu yí dìng děng jí

这句话大意是:大道有一条正路,进道有一定等级。

shèng rén jiào rén zhǐ shì yǐ yí dìng zhī chéng fǎ zài rén zì lǐ huì

这句话大意是:圣人教人只示以一定之成法,在人自理会;。

lǐ huì dé yī bù zài shuō yǔ yī bù qí dì yī bù bù lǐ huì dào shí fēn yě bù shuō yǔ dì èr bù

这句话大意是:理会得一步再说与一步,其第一步不理会到十分,也不说与第二步。

fēi shì kǔ rén děng jí yuán shì rú cǐ

这句话大意是:非是苦人,等级原是如此。

dì yī bù chà yī cùn yě dào dì èr bù bù dé

这句话大意是:第一步差一寸,也到第二步不得。

kǒng zǐ yú cì cái shuō yǔ tā yī guàn yòu xiān nán tā duō xué ér shi yī yǔ

现代白话:孔子于赐,才说与他一贯,又先难他“多学习并且识”一语。

zhì yú rén zhě zhī shì yòu shuō cì yě fēi ěr suǒ jí

现代白话:至于仁者之事,又说:“赐也,非你所及。

jīn rén kāi kǒu biàn jiǎng xué mài biàn shuō běn tǐ yǐ cǐ jiē yǐn hòu xué hé sì chī rén qián shuō mèng

这句话大意是:”今人开口便讲学脉,便说本体,以此接引后学,何似痴人前说梦?

kǒng mén wú cǐ jiào fǎ

这句话大意是:孔门无此教法。

yǒu chǔ cháng zhī wǔ cháng yǒu chǔ biàn zhī wǔ cháng

这句话大意是:有处常之五常,有处变之五常。

chǔ cháng zhī wǔ cháng shì jīng rén suǒ gòng zhī

这句话大意是:处常之五常是经,人所共知;。

chǔ biàn zhī wǔ cháng shì quán fēi shí dào zhě bù néng zhī yě

这句话大意是:处变之五常是权,非识道者不能知也。

bù qín èr máo bù yǐ rén chēng ér xuè liú piāo chǔ bù hài qí wèi rén

这句话大意是:不擒二毛不以仁称,而血流漂杵不害其为仁;。

èr zi chéng zhōu bù yǐ yì chēng ér guǎn huò bèi lù bù hài qí wèi yì

这句话大意是:二子乘舟不以义称,而管、霍被戮不害其为义。

yóu cǐ tuī zhī bù kě shèng shǔ yě

这句话大意是:由此推之,不可胜数也。

jiē fū

这句话大意是:嗟夫!

shì wú yǒu shí zhě měi ní yú cháng ér bù tōng qí biàn

这句话大意是:世无有识者,每泥于常而不通其变;。

shì wú shí yǒu shí zhě měi zé qí jīng ér bù liàng qí quán

这句话大意是:世无识有识者,每责其经而不谅其权。

cǐ liǎng rén jiē dào zhī zéi yě shì zhī suǒ yǐ nán jì yě

这句话大意是:此两人皆道之贼也,事之所以难济也。

ǎi

这句话大意是:噫!

fēi jīng yì zé zhōng zhī jūn yú qí shuí néng yòng zhī

这句话大意是:非精义择中之君于,其谁能用之?

qí shuí néng shi zhī

这句话大意是:其谁能识之?

tán dào zhě suī jí jīng qiè xū xiàng kǔ xīn rén shuō kě shǐ shǒu wǔ zú dǎo kě shǐ dà jiào chuí qì hé zhě

这句话大意是:谈道者虽极精切,须向苦心人说,可使手舞足蹈,可使大叫垂泣,何者?

yǐ qiú tōng wèi de zhī xīn wén liǎo rán tòu chè zhī yǔ rú jī de zhēn xiū rú hàn de lín yǔ

这句话大意是:以求通未得之心,闻了然透彻之语,如饥得珍馐,如旱得霖雨。

xiāng yuè yǐ jiě miào bù róng yán qí bù rán zhě rú má mù zhī jī zhēn jiǔ zhōng rì shàng bù néng jué ér yǐ zhǎo sāo zhī ān zhī tòng yǎng zāi

现代白话:相悦以解妙,不容言其不然者,如麻木之肌,针灸终日尚不能觉,而以爪搔之,安知痛痒啊?

wú qiè wéi yán zhě xī yě

现代白话:我窃为言者惜也。

fàng dà dào dú qì zhì lǐ bù yán fēi shèng xián zhī rěn yú qì rén tú xiāo xiāo wú yì ěr

这句话大意是:放大道独契,至理不言,非圣贤之忍于弃人,徒哓哓无益耳。

shì yǐ shèng rén dài wèn ér hòu yán yóu yīn rén ér jiù shì

这句话大意是:是以圣人待问而后言,犹因人而就事。

miào táng zhī lè dàn zhī zhì yě dàn zé wú yù wú yù zhī dào yǔ shén míng tōng

这句话大意是:庙堂之乐,淡之至也,淡则无欲,无欲之道与神明通;。

sù zhī zhì yě sù zé wú wén wú wén zhī miào yǔ běn shǐ tōng

这句话大意是:素之至也,素则无文,无文之妙与本始通。

zhēn qì bù xiū xiū zhě wěi wù yě

这句话大意是:真器不修,修者伪物也;。

zhēn qíng bù shì shì zhě wěi jiāo yě

这句话大意是:真情不饰,饰者伪交也。

jiā rén fù zǐ zhī jiān bù ràng ér dēng táng fēi jiǎn yě bù yòu ér bǎo shí fēi tāo yě suǒ wèi zhēn yě

这句话大意是:家人父子之间不让而登堂,非简也,不侑而饱食,非饕也,所谓真也。

shuí dài ràng ér rù ér hòu yǒu ràng yì bù rù zhě yǐ

现代白话:谁待让而入,而后有让亦不入者了;。

wéi dài yòu ér bǎo ér hòu yǒu yòu yì bù bǎo zhě yǐ shì liǎng xiū wén yě

现代白话:惟待侑而饱,而后有侑亦不饱者了,是两修文也。

fèi wén bù kě wèi lǐ wén zhì yǎn zhēn lǐ zhī zéi yě jūn zǐ bù shàng yān

现代白话:废文不可为礼,文至掩真,礼之贼也,有德行的人不尚呢。

bǎi xìng de suǒ shì rén jūn tài píng

这句话大意是:百姓得所,是人君太平;。

jūn mín ān yè shì rén chén tài píng

这句话大意是:君民安业,是人臣太平;。

wǔ gǔ fēng dēng shì bǎi shèng tài píng dà xiǎo hé shùn shì yī jiā tài píng

这句话大意是:五谷丰登,是百胜太平,大小和顺,是一家太平;。

fù mǔ wú jí shì rén zi tài píng

这句话大意是:父母无疾,是人子太平;。

xiōng zhōng wú lěi shì yī qiāng tài píng

这句话大意是:胸中无累,是一腔太平。

zhì dào zhī miào bù kě yì sī rú hé kě yán

这句话大意是:至道之妙,不可意思,如何可言?

kě yǐ yán jiē dào zhī qiǎn yě

现代白话:能够言,皆道之浅也。

xuán zhī yòu xuán yóu lóng gōng yì shuō bù pò gài gōng yì yòu yú xuán xuán zhī zhōng ěr

这句话大意是:玄之又玄,犹龙公亦说不破,盖公亦囿于玄玄之中耳。

yào shuō shuō gè shén

这句话大意是:要说,说个甚?

rán què zhī zài pǐ fū pǐ fù gòng zhī gòng xíng zhī zhōng wài le zhè gè biàn shì xū wú

这句话大意是:然却只在匹夫匹妇共知共行之中,外了这个便是虚无。

chú le gè zhōng zì gēng dìng dào tǒng bù dé

这句话大意是:除了个中字,更定道统不得。

bàng liú zhī zhì shèng bù rú zhèng lù zhī xián rén

这句话大意是:傍流之至圣,不如正路之贤人。

gù dào tǒng níng zhōng jué bù yǐ bàng liú jì sì hé zhě

这句话大意是:故道统宁中绝,不以傍流继嗣,何者?

qì mài bù tóng yě

这句话大意是:气脉不同也。

yǔ cháng yuē níng wéi dào tǒng jiā nú bì bù wéi bàng liú jiā zōng zǐ

这句话大意是:予尝曰:“宁为道统家奴婢,不为傍流家宗子。

huò wèn shèng rén yǒu kě kè zhī yǐ fǒu

这句话大意是:或问:“圣人有可克之已否?

yuē wéi yáo shùn wén wáng zhōu kǒng wú yǐ kě kè qí yú shèng rén dōu yǒu yǐ

这句话大意是:”曰:“惟尧、舜、文王、周、孔无已可克,其馀圣人都有已。

rèn shì yī yǐn de yǐ hé shì liǔ xià huì de yǐ qīng shì bó yí de yǐ

这句话大意是:任是伊尹的已,和是柳下惠的已,清是伯夷的已。

zhì xiàng piān yú nà yī biān biàn shì yǐ jǐ zhě wǒ yě bù néng wàng wǒ ér rèn yì jiàn yě niǔ yú qì zhì zhī piān ér lí zhōng yě

这句话大意是:志向偏于那一边便是已,己者,我也,不能忘我而任意见也,狃于气质之偏而离中也。

zhè yǐ biàn shì rén yù shèng bù dé zhè jǐ dōu bù chéng gè gāng zhě

这句话大意是:这已便是人欲,胜不得这己都不成个刚者。

zì rán zhě fā zhī bù kě è

这句话大意是:自然者,发之不可遏;。

jìn zhī bù néng zhǐ

这句话大意是:禁之不能止。

cái shuō shì dāng rán biàn méi qì lì

这句话大意是:才说是当然,便没气力;。

rán fǎn zhī zhī shèng dōu zài dāng rán shàng zuò gōng fū suǒ yǐ shuō miǎn rán

这句话大意是:然反之之圣,都在当然上做工夫,所以说勉然。

miǎn rán zuò dào dǐ

这句话大意是:勉然做到底。

zhī zhī chéng gōng suī yī fēn shù jìng jiè dào nà nán tí shì yàn chù zhōng shì wēi yǒu bù tóng

这句话大意是:知之成功,虽一分数境界,到那难题试验处,终是微有不同。

cǐ nán yǐ xíng jì yǔ yě

这句话大意是:此难以形迹语也。

yáo shùn zhōu kǒng zhī dào zhǐ shì bàng rén qíng yī wù lǐ niān chū gè tiān rán zì yǒu zhī zhōng xíng jiāng qù bù jīng rén bù kǔ rén suǒ yǐ nán jí

这句话大意是:尧、舜、周、孔之道,只是傍人情、依物理,拈出个天然自有之中行将去,不惊人,不苦人,所以难及。

hòu lái rén shèng tā bù dé què xún chū shén gāo nán xíng zhī shì xuán míng yǐn pì zhī yán guài yì xīn qí piān qǔ huàn wàng yǐ qiú shèng bù zhī shèng rén miào chù zhǐ shì gè yōng cháng

这句话大意是:后来人胜他不得,却寻出甚高难行之事,玄冥隐僻之言,怪异新奇、偏曲幻妄以求胜,不知圣人妙处,只是个庸常。

kàn liù jīng sì shū yǔ yán hé děng píng yì bù hài qí wèi shèng rén zhī bǐ yì wèi cháng yǒu bù míng bù bèi zhī dào

这句话大意是:看六经、四书语言何等平易,不害其为圣人之笔,亦未尝有不明不备之道。

jiē fū

这句话大意是:嗟夫!

xián zhì zhě guò zhī fú lǎo yáng mò zhuāng liè shēn hán shì yǐ

这句话大意是:贤智者过之,佛、老、扬、墨、庄、列、申、韩是已。

bǐ jù yì jiàn cái shì shèng rén zhōng wàn fēn zhī yī ér màn yǎn hóng sì yǐ zhì piān zhòng ér zéi dào

这句话大意是:彼具意见才是圣人中万分之一,而漫衍闳肆以至偏重而贼道。

hòu xué wú shí suì zhì qì shū sù ér cān yù xiè yàn bù bó ér mù huǒ huàn wú bǔ jī hán fǎn shēng qí bìng bēi fū

这句话大意是:后学无识,遂至弃菽粟而餐玉屑,厌布帛而慕火浣,无补饥寒,反生奇病,悲夫!

zhōng zhī yī zì shì xiān tiān hu shàng wú dì níng xià wú dōng xī nán běi yú sì fāng

这句话大意是:中之一字,是先天乎上,无地宁下,无东西南北于四方。

cǐ shì nán mǔ dú zūn

这句话大意是:此是南亩独尊;。

dào zhōng de tiān zǐ rén yì lǐ zhì xìn dōu shì dōng yǒu shì lì bǎi xíng wàn shàn dōu shì běi miàn shòu chéng zhě yě

这句话大意是:道中的天子,仁、义、礼、智、信都是东酉侍立,百行万善都是北面受成者也。

bù yì yǔ zhòu jiān yǒu cǐ yī miào zì yǒu le zhè yí gè bié gè dōu kě gōu xiāo wǔ cháng bǎi xíng wàn shàn dàn shǎo le zhè gè dōu shì yī jiā huò gēng chéng shèn me dào lǐ

这句话大意是:不意宇宙间有此一妙字,有了这一个,别个都可勾销,五常、百行、万善但少了这个,都是一家货,更成甚么道理?

yú bù xiào zhě bù néng rèn dào yì bù néng zéi dào zéi dào quán shì xián zhì

这句话大意是:愚不肖者不能任道,亦不能贼道,贼道全是贤智。

hòu shì wú shí zhī rén bù chá dào zhī běn rán miàn mù shì tiān xià yǐ dà zhōng zhì zhèng zhī ju ér dàn yǐ xián zhì zhě wèi biāo dì

这句话大意是:后世无识之人,不察道之本然面目,示天下以大中至正之矩,而但以贤智者为标的。

shì jiān yǒu le xián zhì biàn kàn de zhōng dào xún cháng wú yǐ guò rén bù qǐ míng yù suì báo zhōng dào ér bù wéi

这句话大意是:世间有了贤智,便看的中道寻常,无以过人,不起名誉,遂薄中道而不为。

dào zhī huài yě bù dú xián zhì zhě zhī zuì ér wéi chóng xián zhì qí zuì yì bù xiǎo yǐ

现代白话:道之坏也,不独贤智者之罪,而惟崇贤智,其罪亦不小了。

zhōng yōng wèi xián zhì ér zuò yě

这句话大意是:中庸为贤智而作也。

zhōng zú yǐ yòu xià ge yōng zì zhǐ shēn zāi

现代白话:中足了,又下个庸字,旨深啊!

cǐ nán yǔ qǔ jú zhī shì dào

这句话大意是:此难与曲局之士道。

dào zhě tiān xià gǔ jīn gòng gōng zhī lǐ rén rén dōu yǒu fèn de

这句话大意是:道者,天下古今共公之理,人人都有分的。

dào bù zì sī shèng rén bù sī dào ér rú zhě měi sī zhī yuē shèng rén zhī dào

这句话大意是:道不自私,圣人不私道,而儒者每私之曰圣人之道。

yán bì xún jīng shì bì jī gǔ yuē wèi dào

这句话大意是:言必循经,事必稽古,曰卫道。

jiē fū

这句话大意是:嗟夫!

cǐ qiān gǔ zhī dà fáng yě shuí gǎn jué zhī

这句话大意是:此千古之大防也,谁敢决之?

rán dào wú jīn yá fēi shèng rén zhī yán suǒ néng xiàn

这句话大意是:然道无津涯,非圣人之言所能限;。

shì yǒu shí shì rù fēi shèng rén zhī zhì suǒ néng jǐn

这句话大意是:事有时势入,非圣人之制所能尽。

hòu shì gǒu yǒu míng zhě chū fā shèng rén suǒ wèi fā ér mò qì shèng rén yù yán zhī xīn

这句话大意是:后世苟有明者出,发圣人所未发,而默契圣人欲言之心;。

wèi shèng rén suǒ bù wéi ér wěn hé shèng rén wèi zhī shì gù cǐ shèng rén zhī shēn xìng ér jū rú zhī suǒ dà hài yě

这句话大意是:为圣人所不为,而吻合圣人为之事,故此圣人之深幸而拘儒之所大骇也。

wū hū

这句话大意是:呜呼!

cǐ kě yǔ tōng zhě dào

这句话大意是:此可与通者道。

hàn táng yǐ lái xiān ruò rén yǐ

现代白话:汉唐以来鲜若人了。

yì dào hún shēn dōu shì mǎn yǎn dōu shì yíng liù hé dōu shì

这句话大意是:易道浑身都是,满眼都是,盈六合都是。

sān bǎi bā sì shí yáo shèng rén tè niān qǐ sān bǎi bā shí sì shì lái zuò tí mù

这句话大意是:三百八四十爻圣人特拈起三百八十四事来做题目。

shǐ qiān shèng zuò yì rén rén lìng yǒu sān bǎi bā shí sì shuō dōu wài bù liǎo nà yīn yáng dào lǐ

这句话大意是:使千圣作《易》,人人另有三百八十四说,都外不了那阴阳道理。

hòu zhī xué zhě qiú yì yú yì chuān záo fù huì yǐ qiú tōng

这句话大意是:后之学者,求易于《易》,穿凿附会以求通。

bù zhī yì shì gè huó de xué zhě kàn zuò sǐ de

这句话大意是:不知易是个活的,学者看做死的;。

yì shì gè wú fāng tǐ de xué zhě kàn zuò yǒu dìng xiàng de

这句话大意是:易是个无方体的,学者看做有定象的。

gù lùn jiǎn yào qián kūn èr guà yǐ duō le

这句话大意是:故论简要,乾坤二卦已多了;。

lùn qióng jìn suī wàn juàn shū shuō bù jìn yì de dào lǐ hé zhǐ sān bǎi bā shí sì yáo

这句话大意是:论穷尽,虽万卷书说不尽易的道理,何止三百八十四爻?

zhōng zhī yī zì bù dàn dào lǐ dāng rán suī qì shù lí le zhōng yì chéng bù dé hán shǔ zāi yàng shī zhōng zé wàn wù yāng yǐn shí qǐ jū shī zhōng zé yī shēn bìng

这句话大意是:中之一字,不但道理当然,虽气数离了中亦成不得寒暑,灾样失中则万物殃,饮食起居失中则一身病。

gù sì shí gè shùn qí xù wǔ zàng gè de qí zhí cǐ zhī wèi zhōng

这句话大意是:故四时各顺其序,五脏各得其职,此之谓中。

chà fēn háo biàn yǒu fèn háo yàn yīng shì yǐ shèng rén zhí zhōng yǐ lì tiān dì wàn wù zhī jí

这句话大意是:差分毫便有分毫验应,是以圣人执中以立天地万物之极。

xué zhě zhǐ kàn de shì shàng wàn shì wàn wù zhǒng zhǒng shì dào cǐ xīn cái jué chàng rán

这句话大意是:学者只看得世上万事万物种种是道,此心才觉畅然。

zài jǔ shì chén sú zhōng lìng shi yī zhǒng yì wèi yòu bù qīng yǔ xiān néng zhī wèi zhě cháng cái shì zhēn qù

这句话大意是:在举世尘俗中另识一种意味,又不轻与鲜能知味者尝,才是真趣。

shǒu cǐ biàn shì zhì bǎo

这句话大意是:守此便是至宝。

wǔ sè shèng zé xiāng yǎn rán bì hòu yì zhī yóu bù néng hún rán wú jì wéi hēi yī rǎn bù kě biàn yǐ

现代白话:五色胜则相掩,然必厚益之,犹不能浑然无迹,维黑一染不可辩了。

gù hēi zhě wàn shì zhī fǔ yě liǎn cáng zhī dào yě

这句话大意是:故黑者,万事之府也,敛藏之道也。

dì wáng zhī dào hēi gù néng róng bǎo wú jiāng

这句话大意是:帝王之道黑,故能容保无疆;。

shèng rén zhī xīn hēi gù néng róng huì wàn lǐ

这句话大意是:圣人之心黑,故能容会万理。

gài hán yīng cǎi tāo jīng míng yǎng yuán qì xù tiān jī jiē hēi zhī dào yě gù yuē wéi xuán cuī mò

这句话大意是:盖含英彩、韬精明、养元气、蓄天机,皆黑之道也,故曰:“惟玄催默”。

xuán hēi sè yě

这句话大意是:玄,黑色也。

mò hēi xiàng yě

这句话大意是:默,黑象也。

shū chēng shùn yuē xuán dé shēng wén

这句话大意是:《书》称舜曰:“玄德升闻”。

lǎo yú yuē zhī qí bái shǒu qí hēi de hēi zhī jīng zhě yě

这句话大意是:《老于》曰:“知其白,守其黑,得黑之精者也。

gù wài zhe ér bù kě yǎn jiē dào zhī qiǎn zhě yě

这句话大意是:”故外着而不可掩,皆道之浅者也。

suī rán rú dào nèi hēi ér wài bái hēi wèi tǐ bái wèi yòng

这句话大意是:虽然,儒道内黑而外白,黑为体,白为用;。

lǎo shì nèi bái ér wài hēi bái ān shēn hēi shàn shì

这句话大意是:老氏内白而外黑,白安身,黑善世。

dào zài tiān dì jiān bù xiàn yú qǔ shù zhī duō xīn lì qín zhě de duō xīn lì shuāi zhě de shǎo hūn ruò zhě yī wú suǒ dé

这句话大意是:道在天地间不限于取数之多,心力勤者得多,心力衰者得少,昏弱者一无所得。

jiǎ shǐ tiān xià jiē shèng rén dào yì zú yǐ gōng qí qiú gǒu jiē wèi dào zhí dào zhī běn tǐ zì zài yě fēn háo wú sǔn

这句话大意是:假使天下皆圣人,道亦足以供其求,苟皆为盗跖,道之本体自在也,分毫无损。

bì jìng shì shì yǒu shèng rén dào sī yǒu zhǔ

这句话大意是:毕竟是世有圣人,道斯有主;。

dào fù shèng rén dào sī yǒu yòng

这句话大意是:道附圣人,道斯有用。

hàn táng ér xià yì lùn bó ér zhì lǐ zá wú shī sòng rú

现代白话:汉唐而下,议论驳而至理杂,我师宋儒。

sòng rú qiú yǐ míng dào ér duō chuān záo fù huì zhī tán shī píng zhèng tōng dá zhī zhǐ wú shī xiān shèng zhī yán

现代白话:宋儒求以明道而多穿凿附会之谈,失平正通达之旨,我师先圣之言。

xiān shèng zhī yán wēi yú qín huǒ zá yú bǎi jiā yǒu miáo zhū zǐ shǐ hòu xué zūn xìn zhī ér bù gǎn yì tóng wú shī dào

现代白话:先圣之言煨于秦火、杂于百家,莠苗朱紫,使后学尊信之而不敢异同,我师道。

gǒu xié zhū dào ér xié zé qiān shèng wàn shì wú bù wěn hé hé zé

这句话大意是:苟协诸道,而协则千圣万世无不吻合,何则?

dào wú èr yě

这句话大意是:道无二也。

huò wèn zhōng zhī dào yáo shùn chuán xīn bì yǒu zhì qù zhì miào zhī lǐ

这句话大意是:或问:“中之道,尧、舜传心,必有至去至妙之理。

yú tàn yuē zhǐ jiù wǒ liǎng rén yǎn qián shuō zhè yǐn jiǔ bù wéi xiàn liàng bù zhì guò zuì zhè jiù shì yǐn jiǔ zhī zhōng

这句话大意是:”余叹曰:“只就我两人眼前说,这饮酒不为限量,不至过醉,这就是饮酒之中;。

zhè shuō huà bù jiān mò

这句话大意是:这说话不缄默;。

bù kuáng dàn zhè jiù shì shuō huà zhī zhōng

这句话大意是:不狂诞,这就是说话之中;。

zhè zuō yī guì bài bù fán bù shū bù jí bù xú zhè jiù shì zuō yī guì bài zhī zhōng

这句话大意是:这作揖跪拜,不烦不疏,不疾不徐,这就是作揖跪拜之中。

yī shì dé zhōng jiù shì yī shì de yáo shùn

这句话大意是:一事得中,就是一事的尧、舜。

tuī zhī wàn shì jiē rán

这句话大意是:推之万事皆然。

yòu dào nà ān xíng chù biàn shì shí quán de yáo shùn

这句话大意是:又到那安行处,便是十全的尧、舜。

xíng shén yī xī bù xiāng lí dào qì yī xī bù xiāng wú

这句话大意是:形神一息不相离,道器一息不相无;。

gù dào wú jīng cū yán jīng cū zhě wàng yě

这句话大意是:故道无精粗,言精粗者,妄也。

yīn yǔ yī kè gòng zhuó zhǐ àn shàng luó liè zhě wèi zhī yuē zhè ān pái bì yǒu tíng tuǒ chù shì tiān rán zì yǒu dǐ dào lǐ

这句话大意是:因与一客共酌,指案上罗列者谓之曰:“这安排必有停妥处,是天然自有底道理;。

nà tóng pú jiàn yī dòu shàng àn jiāng mǎn àn zūn zǔ dōng yí xi dòng mò zhī cuò shǒu nǎ zhī dǐ rù yǎn biàn yǒu dìng wèi wèi lái biàn yǒu ān pái

这句话大意是:那僮仆见一豆上案,将满案樽俎东移西动,莫知措手,那知底入眼便有定位,未来便有安排。

xīn zhě jìn qián jiù zhě tuì hòu yǐn shí jū zuǒ shi zhù jū yòu zhòng jī bù xiāng yǎn cēn cuò bù xiāng luàn bù zhì dé yí chǔ chǔ qí qí zhè gè shì cū dǐ

这句话大意是:新者近前,旧者退后,饮食居左,匙箸居右,重积不相掩,参错不相乱,布置得宜,楚楚齐齐,这个是粗底。

ruò shuō shén huà xìng mìng bù zài cǐ què zài hé chǔ

这句话大意是:若说神化性命,不在此却在何处?

ruò shuō zhè lǐ yǒu shén huà xìng mìng zhè gè gōng fū hái qiàn quē fǒu

这句话大意是:若说这里有神化性命,这个工夫还欠缺否?

tuī zhī gēng yún bǒ yáng zhī fu chuī cuàn pēng tiáo zhī fù mò bù yǒu shén huà xìng mìng zhī lǐ dōu néng dào shén huà xìng mìng zhī jí

这句话大意是:推之耕耘簸扬之夫,炊爨烹调之妇莫不有神化性命之理,都能到神化性命之极。

xué zhě bǎ shén huà xìng mìng kàn de tài xuán bǎ rì yòng shì wù kàn de tài cū yuán bù céng lǐ huì

这句话大意是:学者把神化性命看得太玄,把日用事物看得太粗,原不曾理会。

lǐ huì de lái zhè àn shàng luó liè de tiān xià gǔ jīn wàn shì wàn wù dōu zài zhè lǐ héng shù tuī xíng pū tóu gài miàn jiǎo tà shēn zuò dǐ dōu shì shén huà xìng mìng nǎi zhī shén huà xìng mìng jí cū qiǎn dǐ

这句话大意是:理会得来这案上罗列得,天下古今万事万物都在这里,横竖推行、扑头盖面、脚踏身坐底都是神化性命,乃知神化性命极粗浅底。

yǒu dà yī guàn yǒu xiǎo yī guàn

这句话大意是:有大一贯,有小一贯。

xiǎo yī guàn guàn wàn shū

这句话大意是:小一贯,贯万殊;。

dà yī guàn guàn xiǎo yī guàn

这句话大意是:大一贯,贯小一贯。

dà yī guàn yī xiǎo yī guàn qiān bǎi

这句话大意是:大一贯一,小一贯千百。

wú dà yī guàn zé xiǎo yī guàn zhōng shì líng xīng

这句话大意是:无大一贯,则小一贯终是零星;。

wú xiǎo yī guàn zé dà yī guàn zhōng shì hùn dùn

这句话大意是:无小一贯,则大一贯终是浑沌。

jìng zhōng kàn tiān dì wàn wù dōu wú xiē zǐ

这句话大意是:静中看天地万物都无些子。

yī mén rén xiàng yǔ shù sì qióng wèn wú jí tài jí jí lǐ qì tóng yì xìng mìng jīng cū xìng shàn shì fǒu

这句话大意是:一门人向予数四穷问无极、太极及理气同异,性命精粗,性善是否。

yǔ yuē cǐ děng yǔ yǔ yì néng jiǎo xiān rú zhī chéng shuō jí yī jǐ zhī miù jiàn yǐ xiāng fā míng rán fēi rǔ jīn rì jí wù

现代白话:予曰:“此等语予亦能剿先儒之成说及一己之谬见以相发明,然非你今日急务。

jiǎ ruò liǎo wù xìng mìng dòng dá tiān rén yě zhǐ yú xìng lǐ shū shàng tiān le mǒu shì yuē yī duàn yán yǔ jiǎng xué yá mén zhōng duō le yī zōng juǎn àn

这句话大意是:假若了悟性命,洞达天人,也只于性理书上添了某氏曰一段言语,讲学衙门中多了一宗卷案。

hòu shì qióng lǐ zhī rén xìn bǐ bó cǐ fú cǐ pì bǐ zài shì hòu hàn niú chōng dòng dōu shì zhè zhuāng huà shuō bù zhī yú guó jiā zhī cún wáng wàn xìng zhī shēng sǐ shēn xīn zhī xié zhèng jiàn zài dé jì fǒu

这句话大意是:后世穷理之人,信彼驳此,服此辟彼,再世后汗牛充栋都是这桩话说,不知于国家之存亡,万姓之生死,身心之邪正,见在得济否?

wǒ zhǐ yǒu gè cū fǎ zǐ rǔ zhǐ bǎ cún xīn zhì xíng chǔ shì jiē wù qí jiā zhì guó píng tiān xià dà běn xiǎo jié dōu shì shì xīn xià xìn dé guò le zài jiǎng zhè huà bù chí

现代白话:我只有个粗法子,你只把存心、制行、处事、接物、齐家、治国、平天下大本小节都事事心下信得过了,再讲这话不迟。

yuē lǐ qì xìng mìng zhōng shēn bù kě tán yé

这句话大意是:曰:“理气、性命,终身不可谈耶?

yuē zhè biàn shì lǐ qì xìng mìng xiǎn shè chù chú le sā shù méi zǒng shù

这句话大意是:”曰:“这便是理气、性命显设处,除了撒数没总数。

yáng wèi kè yīn wéi zhǔ

这句话大意是:阳为客,阴为主;。

dòng wèi kè jìng wéi zhǔ

这句话大意是:动为客,静为主;。

yǒu wéi kè wú wéi zhǔ

这句话大意是:有为客,无为主;。

wàn wèi kè yī wéi zhǔ

这句话大意是:万为客,一为主。

lǐ lù yi jié yù lù duō qí

这句话大意是:理路宜截,欲路多岐;。

lǐ lù guāng míng yù lù wēi ài

这句话大意是:理路光明,欲路微暧;。

lǐ lù shuǎng chàng yù lù ào fán

这句话大意是:理路爽畅,欲路懊烦;。

lǐ lù yì lè yù lù yōu láo

这句话大意是:理路逸乐,欲路忧劳。

wú wàn zé yī hé chù zhuó luò

这句话大意是:无万则一何处着落?

wú yī zé wàn shuí wèi zhāng zhǔ

这句话大意是:无一则万谁为张主?

cǐ èr zì yī shí lí bù dé

这句话大意是:此二字一时离不得。

yī zhī zài wàn zhōng zǒu gù yǒu zhèng yī wú xié wàn

这句话大意是:一只在万中走,故有正一,无邪万;。

yǒu zhì yī wú luàn wàn

这句话大意是:有治一,无乱万;。

yǒu zhōng yī wú piān wàn

这句话大意是:有中一,无偏万;。

yǒu huó yī wú sǐ wàn

这句话大意是:有活一,无死万。

tiān xià zhī dà fáng wǔ bù kě yī háo kuì yě yī kuì zé jué liè bù kě shōu shí

这句话大意是:天下之大防五,不可一毫溃也,一溃则决裂不可收拾。

yǔ nèi zhī dà fáng shàng xià míng fēn shì yǐ

这句话大意是:宇内之大防,上下名分是已;。

jìng wài zhī dà fáng yí xià chū rù shì yǐ

这句话大意是:境外之大防,夷夏出入是已;。

yī jiā zhī dà fáng nán nǚ xián wēi shì yǐ

这句话大意是:一家之大防,男女嫌微是已;。

yī shēn zhī dà fáng lǐ yù xiāo zhǎng shì yǐ

这句话大意是:一身之大防,理欲消长是已;。

wàn shì zhī dà fáng dào mài chún zá shì yǐ

这句话大意是:万世之大防,道脉纯杂是已。

rú zhě zhī mò liú yǔ yì duān zhī mò liú hé yì

这句话大意是:儒者之末流与异端之末流何异?

shì bù kě yǐ xiāng qiào yě

现代白话:似不能够相诮也。

gù míng yú yī kě yǐ gōng bìng rén zhī biāo běn

现代白话:故明于医,能够攻病人之标本;。

jīng yú rú kě yǐ zhòng xié shuō zhī gāo máng

现代白话:精于儒,,能够中邪说之膏盲。

bì xié bù dé qí qíng zé yá yù sì

这句话大意是:辟邪不得其情,则邪愈肆;。

gōng bìng bú duì qí zhèng zé bìng yù jù

这句话大意是:攻病不对其症,则病愈剧。

hé zhě

这句话大意是:何者?

shòu zhī yǐ huà bǐng ér jiè zhī yǐ fǎn gōng zì jiù zhī cè yě

这句话大意是:授之以话柄而借之以反攻自救之策也。

rén jiē zhī yì duān zhī hài dào ér bù zhī rú zhě zhī yán yì hài dào yě

这句话大意是:人皆知异端之害道,而不知儒者之言亦害道也。

jiàn lǐ bù míng sì shì ér fēi huò chěng fú cí yǐ luàn zhēn huò zhí piān jiàn yǐ duó zhèng huò niǔ mù qián ér mèi wàn shì zhī cháng jīng huò xùn xiǎo dào ér kuì tiān xià zhī dà fáng ér qí wén wàng yòu zú yǐ xíng qí xué shù wèi tiān xià hòu shì rén xīn hài yì bù xì

这句话大意是:见理不明,似是而非,或骋浮词以乱真,或执偏见以夺正,或狃目前而昧万世之常经,或徇小道而溃天下之大防,而其闻望又足以行其学术,为天下后世人心害亦不细。

shì gù yǒu yì duān zhī yì duān yǒu wú rú zhī yì duān

现代白话:是故,有异端之异端,有我儒之异端。

yì duān zhī yì duān zhēn fēi yě qí hài xiǎo

这句话大意是:异端之异端真非也,其害小?

wú rú zhī yì duān shì shì yě qí hài dà

现代白话:我儒之异端似是也,其害大。

yǒu wèi dào zhī xīn zhě rú zhī hé ér bù biàn zāi

现代白话:有卫道之心者,如之何而不辩啊?

tiān biàn shì jiē shí lǐ suǒ wéi wèi yǒu wú shí lǐ ér yǒu shì wù zhě yě

这句话大意是:天卞事皆实理所为,未有无实理而有事物者也。

huàn jiā zhě liú wú shí yòng ér yǐ xíng huò rén

这句话大意是:幻家者流,无实用而以形惑人!

wū hū

这句话大意是:呜呼!

bù kuī qí shí ér xuàn yú xíng yǐ qiú lǐ yú yǐ

现代白话:不窥其实而眩于形以求理,愚了。

gōng qīng zhēng yì yǔ cháo yuē tiān zǐ yǒu mìng zé píng rán bù gǎn qū zhí yǐ

现代白话:公卿争议予朝,曰天子有命,则屏然不敢屈直了;。

shī rú xiāng biàn yú xué yuē kǒng yú yǒu yán zé jì rán bù gǎn yì tóng yǐ

现代白话:师儒相辩于学,曰孔于有言,则寂然不敢异同了。

gù tiān dì jiān wéi lǐ yǔ shì wèi zuì zūn

这句话大意是:故天地间惟理与势为最尊。

suī rán lǐ yòu zūn zhī zūn yě

这句话大意是:虽然,理又尊之尊也。

miào táng zhī shàng yán lǐ zé tiān zi bù dé yǐ shì xiāng duó jí xiāng duó yān ér lǐ zé cháng shēn yú tiān xià wàn shì

现代白话:庙堂之上言理,则天子不得以势相夺,即相夺呢,而理则常伸于天下万世。

gù shì zhě dì wáng zhī quán yě

这句话大意是:故势者,帝王之权也;。

lǐ zhě shèng rén zhī quán yě

这句话大意是:理者,圣人之权也。

dì wáng wú shèng rén zhī lǐ zé qí quán yǒu shí ér qū rán zé lǐ yě zhě yòu shì zhī suǒ shì yǐ wéi cún wáng zhě yě

这句话大意是:帝王无圣人之理,则其权有时而屈,然则理也者,又势之所恃以为存亡者也。

yǐ mò dà zhī quán wú jiàn qiè zhī jìn cǐ rú zhě zhī suǒ bù cí ér gǎn yú rèn sī dào zhī nán miàn yě

这句话大意是:以莫大之权,无僭窃之禁,此儒者之所不辞而敢于任斯道之南面也。

yáng dào shēng yīn dào yǎng

这句话大意是:阳道生,阴道养。

gù xiàng yáng zhě xiān fā xiàng yīn zhě hòu kū

这句话大意是:故向阳者先发,向阴者后枯。

zhèng xué bù míng cōng míng cái biàn zhī shì gè zhī yè qí yī yú zhī jiàn yǐ chéng yī jiā zhī shuō ér dào shǐ qiān qí bǎi jìng yǐ

现代白话:正学不明,聪明才辩之士各枝叶其一隅之见,以成一家之说,而道始千岐百径了。

qǐ wú gè de

这句话大意是:岂无各得?

zhōng shì piān shù

这句话大意是:终是偏术。

dào kǒng mén zhī rú wǎng mù zhe shéng yī háo xié qì bù dé

这句话大意是:到孔门只如枉木着绳,一毫邪气不得。

chán jiā yǒu lǐ zhàng zhī shuō

这句话大意是:禅家有理障之说。

yú wèi lǐ wú zhàng bì jìng shì shi zhàng

这句话大意是:愚谓理无障,毕竟是识障。

wú yì shí xīn hé zhàng zhī yǒu

这句话大意是:无意识心,何障之有?

dào mò yào yú sǔn jǐ xué mò jí yú jiáo piān

这句话大意是:道莫要于损己,学莫急于矫偏。

qī qíng zǒng shì gè yù zhǐ de qí zhèng le dōu shì tiān lǐ

这句话大意是:七情总是个欲,只得其正了都是天理;。

wǔ xìng zǒng shì gè rén zhǐ bù rén le dōu shì rén yù

这句话大意是:五性总是个仁,只不仁了都是人欲。

wàn lài zhī shēng jiē zì rán yě zì rán jiē zhēn yě wù gè zì míng qí zhēn

这句话大意是:万籁之声皆自然也,自然皆真也,物各自鸣其真。

hé tiān hé rén

这句话大意是:何天何人?

hé jīn hé gǔ

这句话大意是:何今何古?

liù jīng lài dào zhě yě tǒng yī shèng zhēn ér hàn sòng yǐ lái xū zhí yī xiǎng yǐ chuī zhī ér yuē shì wài wú shēng yǐ guān pái xuè zhě wàn rén càn rán jiē xiào shēng bù tóng yě ér lè tóng

现代白话:六经籁道者也,统一圣真,而汉宋以来胥执一响以吹之,而曰是外无声了,观俳谑者,万人粲然皆笑,声不同也而乐同。

rén gè xiào qí lè hé qīng zhuó gāo xià yán chī zhī zú yún

这句话大意是:人各笑其乐,何清浊高下妍蚩之足云?

gù jiàn gè míng qí zì dé

这句话大意是:故见各鸣其自得。

yǔ bù guǐ yú liù jīng jiē wú dào zhī zhòng xiǎng yě bù bì yán yán tóng shì shì tóng yǐ

现代白话:语不诡于六经,皆我道之众响也,不必言言同、事事同了。

qì zhě xíng zhī jīng huá

这句话大意是:气者,形之精华;。

xíng zhě qì zhī zhā zǐ

这句话大意是:形者,气之渣滓。

gù xíng zhōng yǒu qì wú qì zé xíng bù shēng

这句话大意是:故形中有气,无气则形不生;。

qì zhōng wú xíng yǒu xíng zé qì bù zài

这句话大意是:气中无形,有形则气不载。

gù yǒu wú xíng zhī qì wú wú qì zhī xíng

这句话大意是:故有无形之气,无无气之形。

xīng yǔn wèi shí zhě xiān gǎn yú xíng yě

这句话大意是:星陨为石者,先感于形也。

tiān dì wàn wù zhǐ dào hé píng chù wú yī xiē bù hǎo

这句话大意是:天地万物,只到和平处无一些不好。

hé děng chàng kuài

这句话大意是:何等畅快!

zhuāng liè jiàn de dào lǐ yuán zhù bù dé rén wéi gù yī xiàng bù jìn rén shì

这句话大意是:庄、列见得道理原著不得人为,故一向不尽人事。

bù zhī yī rèn zì rán chéng shén shì jiè

这句话大意是:不知一任自然,成甚世界?

shèng rén míng zhī zì rán què bǎ zì rán gé qǐ zhǐ shuō gè dāng rán tīng nà gè zì rán

这句话大意是:圣人明知自然,却把自然阁起,只说个当然,听那个自然。

sī ēn xù gǎn rén zhī zéi yě

这句话大意是:私恩煦感,仁之贼也;。

zhí wǎng qīng dān yì zhī zéi yě

这句话大意是:直往轻担,义之贼也;。

zú gōng wěi tài lǐ zhī zéi yě

这句话大意是:足恭伪态,礼之贼也;。

kē chá qí yí zhì zhī zéi yě

这句话大意是:苛察岐疑,智之贼也;。

gǒu yuē yīn shǒu xìn zhī zéi yě

这句话大意是:苟约因守,信之贼也。

cǐ wǔ zéi zhě pò dào luàn zhèng shèng mén chì zhī hòu shì rú zhě wǎng wǎng chēng zhī yǐ xùn shì wú shí yě yǔ

这句话大意是:此五贼者,破道乱正,圣门斥之,后世儒者往往称之以训世,无识也与?

dào yǒu èr rán jǔ shì jiē diān dǎo zhī

这句话大意是:道有二然,举世皆颠倒之。

yǒu gè dāng rán shì shǔ rén dǐ bù wèn jí xiōng huò fú yào xiàng qián zuò qù

这句话大意是:有个当然,是属人底,不问吉凶祸福,要向前做去;。

yǒu gè zì rán shì shǔ tiān dǐ rèn nǐ zhí zhú páo xiào zì miǎn qiáng bù lái jǔ shì hūn mí zhuān zài zì rán shàng cuò yòng gōng fū shì wèi tì tiān máng tú láo wú yì

这句话大意是:有个自然,是属天底,任你踯躅咆哮,自勉强不来,举世昏迷,专在自然上错用工夫,是谓替天忙,徒劳无益。

què jiāng dāng rán dǐ quán bù zhuó yì shì wèi qì rén dào chéng gè shén rén

这句话大意是:却将当然底全不着意,是谓弃人道,成个甚人?

shèng xián kàn zhe zì rán kě de dǐ guǒ yú dāng rán yǒu ài dìng bù kěn shòu kuàng wèi bì de hu

这句话大意是:圣贤看着自然可得底,:果于当然有碍,定不肯受,况未必得吗?

zhǐ bǎ èr rán zì kàn de zhēn

这句话大意是:只把二然字看得真;。

shǒu de dìng yǒu duō shǎo shòu yòng chù

这句话大意是:守得定,有多少受用处!

qì yòng xíng xíng jǐn ér qì bù jìn

这句话大意是:气用形,形尽而气不尽;。

huǒ yòng xīn xīn jǐn ér huǒ bù jìn

这句话大意是:火用薪,薪尽而火不尽。

gù tiān dì wéi wú néng yòng yǒu wǔ xíng wéi huǒ wéi qì qí sì zhě jiē xíng yě

这句话大意是:故天地惟无能用有,五行惟火为气,其四者皆形也。

qì shèng biàn bú jiàn hán yǎng

这句话大意是:气盛便不见涵养。

hào rán zhī qì suī chōng sè tiān dì jiān qí shí běn tǐ xián dìng rǎn rǎn kǒu bí zhōng bù zú yǐ hū xī

这句话大意是:浩然之气虽充塞天地间,其实本体闲定:冉冉口鼻中不足以呼吸。

yǒu tiān yù yǒu rén yù

这句话大意是:有天欲,有人欲。

yín fēng nòng yuè bàng huā suí liǔ cǐ tiān yù yě

这句话大意是:吟风弄月,傍花随柳,此天欲也。

shēng sè dài lì cǐ rén yù yě

这句话大意是:声色贷利,此人欲也。

tiān yù bù kě wú wú zé chán

这句话大意是:天欲不可无,无则禅;。

rén yù bù kě yǒu yǒu zé huì

这句话大意是:人欲不可有,有则秽。

tiān yù jí hǎo de rén yù rén yù jí bù hǎo dǐ tiān yù

这句话大意是:天欲即好的人欲,人欲即不好底天欲。

zhū zǐ yún bù qiú rén zhī ér qiú tiān zhī

这句话大意是:朱子云:“不求人知而求天知。

wèi chū xué yán yě

这句话大意是:”为初学言也。

jūn zǐ wéi shàn zhǐ wéi xìng zhōng dāng rú cǐ huò cǐ xīn guò bù qù

现代白话:有德行的人为善,只为性中当如此,或此心过不去。

tiān zhī de zhī rén zhī wǒ zhī hún shì bù qiú dǐ yǒu yī qiú xīn biàn shì wěi qiú ér bù dé cǐ niàn dìng shì shuāi xiē

这句话大意是:天知、地知、人知、我知,浑是不求底,有一求心,便是伪,求而不得,此念定是衰歇。

yǐ wú shēn wéi nèi zé wú shēn zhī wài jiē wài wù yě gù fù guì lì dá kě shēng kě róng gǒu fēi dào yān ér jūn zǐ bù jū

现代白话:以我身为内,则我身之外皆外物也,故富贵利达,可生可荣,苟非道呢,而有德行的人不居;。

yǐ wú xīn wèi nèi zé wú shēn yì wài wù yě

现代白话:以我心为内,则我身亦外物也;。

gù pín jiàn yōu qī kě rǔ kě shā gǒu dào yān ér jūn yú bù cí

现代白话:故贫贱忧戚,可辱可杀,苟道呢,而君于不辞。

huò wèn jìng zhī dào

这句话大意是:或问敬之道。

yuē wài miàn zhěng qí yán sù nèi miàn zhāi zhuāng zhōng zhèng shì jìng shí hán yǎng de jìng

这句话大意是:曰,“外面整齐严肃,内面齐庄中正,是静时涵养的敬;。

dú shū zé xīn zài yú suǒ dú zhì shì zé xīn zài yú suǒ zhì shì zhǔ yī wú biān de jìng

这句话大意是:读书则心在于所读,治事则心在于所治,是主一无边的敬;。

chū mén rú jiàn dà bīn shǐ mín rú chéng dà jì shì suí shì xiǎo xīn de jìng

这句话大意是:出门如见大宾,使民如承大祭,是随事小心的敬”。

huò yuē ruò xiào tán gē yǒng yàn xī zào cì zhī shí kǒng rú shì zé jīn chí bù tài rán yǐ

现代白话:或曰:“若笑谈歌咏、宴息造次之时,恐如是则矜持不泰然了。

yuē jìng yǐ duān yán wèi tǐ yǐ xū huó wèi yòng yǐ bù lí yú zhèng wéi zhǔ

这句话大意是:曰:“敬以端严为体,以虚活为用,以不离于正为主。

zhāi rì yì guān ér qǐn mèng mèi hu suǒ jì zhě yě

这句话大意是:斋日衣冠而寝,梦寐乎所祭者也。

bù zhāi zhī qǐn zé jiě yī tuō miǎn yǐ

现代白话:不斋之寝,则解衣脱冕了。

wèi yǒu shì yī miǎn ér chí jìng yě

这句话大意是:未有释衣冕而持敬也。

rán ér xīn bù liú yú xié pì shì bù guǐ yú dào yì zé bù hài qí wèi jìng yǐ

现代白话:然而心不流于邪僻,事不诡于道义,则不害其为敬了;。

jūn ruò zhuān qù duān yán shàng qiú jìng zé hè chú fù běn zhí pèi yù chē bǐ shì jiàn yì gǔ shèng xián jiē wèi zhī yǐ qǐ néng rì rì shǒu róng gōng zú róng zhòng yé

现代白话:君若专去端严上求敬,则荷锄负畚、执辔御车、鄙事贱役,古圣贤皆为之了,岂能日日手容恭、足容重耶?

yòu ruò kǒng zǐ qǔ gōng zhǐ zhǎng jí jū bù róng diǎn zhī yù yí hé hài qí wèi jìng yé

这句话大意是:又若孔子曲肱指掌,及居,不容点之浴沂,何害其为敬耶?

dà duān xīn yǔ zhèng yī shì yǔ dào hé suī bù jū jū yú duān yán bù hài qí wèi jìng

这句话大意是:大端心与正依,事与道合,虽不拘拘于端严,不害其为敬。

gǒu xīn yóu shǒu lǐ yì zhú bǎi yù ér cǐ shēn què wù rán duān yán zài cǐ zhè shì jìng fǒu

这句话大意是:苟心游手里,意逐百欲,而此身却兀然端严在此,这是敬否?

pì rú jǐn bì shēn cáng bǐng zhú míng pèi huǎn bù qīng shēng nǚ jiào nèi zé yuán shì rú cǐ suǒ yǐ yǎng zhēn xìn yě

这句话大意是:譬如谨避深藏,秉烛鸣佩,缓步轻声,女教内则原是如此,所以养贞信也。

ruò yè fù jí qī jí dāng diān pèi bēn zǒu zhī jì zì shì huí bì bù dé

这句话大意是:若馌妇汲妻,及当颠沛奔走之际,自是回避不得。

rán ér zhēn xìn zhī shǒu yǔ shēn cáng jǐn bì zhě tóng shì hé hài qí wèi nǚ jiào zāi

现代白话:然而贞信之守与深藏谨避者同是,何害其为女教啊?

shì gù jìng bù zé rén jìng bù zé shì jìng bù zé shí jìng bù zé de zhǐ yào gè xīn yǔ zhèng yī shì yǔ dào hé

这句话大意是:是故敬不择人,敬不择事,敬不择时,敬不择地,只要个心与正依,事与道合。

xiān nán hòu huò cǐ shì lì dé lì gōng dì yī gè zhāng zhǔ

这句话大意是:先难后获,此是立德立功第一个张主。

ruò rèn de xiān nán shì le zhǐ yī xiàng chí xún qù rèn qiān huǐ wàn bàng yě mò dòng xīn nián rú shì yuè rú shì jìng wú xiào yàn yě zhī rú shì jiǔ zé zì wú bù huò zhī lǐ

这句话大意是:若认得先难是了,只一向持循去,任千毁万谤也莫动心,年如是,月如是,竟无效验也,只如是久则自无不获之理。

gù gōng fū xún xù yǐ jìn zhī xiào yàn cóng róng yǐ sì zhī ruò yù sù biàn shì yà miáo zhě zì shì yù sù bù lái

这句话大意是:故工夫循序以进之,效验从容以俟之,若欲速,便是揠苗者,自是欲速不来。

zào huà zhī jīng xìng tiān zhī miào wéi jìng guān zhě zhī zhī wéi jìng yǎng zhě qì zhī nán yǔ fēn rǎo zhě dào

这句话大意是:造化之精,性天之妙,惟静观者知之,惟静养者契之,难与纷扰者道。

gù zhǐ shuǐ jiàn xīng yuè cái dòng biàn guāng máng cuò zá yǐ

现代白话:故止水见星月,才动便光芒错杂了。

bēi fū

这句话大意是:悲夫!

fēn rǎo zhě hūn hūn yǐ zhōng shēn ér yī wú suǒ jiàn yě

这句话大意是:纷扰者,昏昏以终身而一无所见也。

mǎn qiāng zi shì cè yǐn zhī xīn mǎn liù hé shì yùn cè yǐn zhī xīn chù

这句话大意是:满腔子是侧隐之心,满六合是运恻隐之心处。

jūn zǐ yú liù hé fēi qián dòng zhí xiān xì háo mò zhī wù jiàn qí de suǒ zé yóu rán ér xǐ yǔ zì jiā de suǒ yì bān

现代白话:有德行的人于六合飞潜动植、纤细毫末之物,见其得所则油然而喜,与自家得所一般;。

jiàn qí shī suǒ zé mǐn rán ér qi yǔ zì jiā shī suǒ yì bān wèi yù niàn tou rú hé yī kè fàng de xià

这句话大意是:见其失所则闵然而戚,与自家失所一般,位育念头如何一刻放得下?

wàn wù shēng yú xìng sǐ yú qíng

这句话大意是:万物生于性,死于情。

gù shàng zhì qù qíng jūn zǐ zhèng qíng zhòng rén rèn qíng xiǎo rén sì qíng

现代白话:故上智去情,有德行的人正情,众人任情,品行较差的人肆情。

fu zhī qíng zhī néng sǐ rén yě zé dāng yóu xīn yú dàn bó wú wèi zhī xiāng ér yú shì zhī suǒ xīn qī qū bì mò rán bù yǐ yīng qí lǜ zé shēn kǔ ér xīn lè gǎn shū ér yīng yī qí suǒ bù néng táo zhě yǔ tiān xià tóng qí suǒ

这句话大意是:夫知情之能死人也,则当游心于淡泊无味之乡,而于世之所欣戚趋避漠然不以婴其虑,则身苦而心乐,感殊而应一,其所不能逃者,与天下同其所;。

liǎo rán dú de zhě yǔ tiān xià yì

这句话大意是:了然独得者,与天下异。

cǐ shēn yào yǔ shì róng yè bú jiàn yǒu wàn wù xíng jì liù hé jiè xiàn cǐ zhī wèi huà

这句话大意是:此身要与世融液,不见有万物形迹、六合界限,此之谓化;。

rán zhōng jiān què bù mó hú zì yǒu gè zhèng de dào lǐ cǐ zhī wèi jīng

这句话大意是:然中间却不模糊,自有各正的道理,此之谓精。

rén yī shēng bù wén dào zhēn shì kě lián

这句话大意是:人一生不闻道 ,真是可怜!

yǐ yù lì ér lì rén jǐ yù dá ér dá rén biàn shì zhūn zhūn qí rén tiān xià yī jiā zī wèi

这句话大意是:已欲立而立人,己欲达而达人,便是肫肫其仁,天下一家滋味。

rán xū tuī jí niǎo shòu yòu tuī jí cǎo mù fāng chōng de jǐn

这句话大意是:然须推及鸟兽,又推及草木,方充得尽。

ruò fù zǐ xiōng dì jiān biàn yǒu gè zì lì dá zhēng xiān qiú shèng de niàn tou gèng nà gù de bié gè

这句话大意是:若父子兄弟间便有各自立达、争先求胜的念头,更那顾得别个。

tiān dé zhǐ shì gè wú wǒ wáng dào zhǐ shì gè ài rén

这句话大意是:天德只是个无我,王道只是个爱人。

dào shì dì yī děng dé shì dì èr děng gōng shì dì sān děng míng shì dì sì děng

这句话大意是:道是第一等,德是第二等,功是第三等,名是第四等。

zì rán zhī wèi dào yǔ zì rán yóu wèi zhī dào shì

这句话大意是:自然之谓道,与自然游谓之道士。

tǐ dào zhī wèi dé bǎi xíng jù xiū wèi zhī dé shì

这句话大意是:体道之谓德,百行俱修谓之德士。

jì shì chéng wù wèi zhī gōng

这句话大意是:济世成物谓之功。

yī wèi wèi tiān xià jié shēn zhe shì wèi zhī míng

这句话大意是:一味为天下洁身着世谓之名。

yī wèi wèi zì jiā lì yán zhě yì bù chū cǐ sì jiā zhī yán xià cǐ bù rù děng yǐ

现代白话:一味为自家立言者亦不出此四家之言,下此不入等了。

fán dòng tiān gǎn wù jiē chún qì yě

这句话大意是:凡动天感物,皆纯气也。

zhì gāng zhì róu yǔ zhōng hé zhī qì jiē yǒu suǒ gǎn dòng chún gù yě

这句话大意是:至刚至柔与中和之气皆有所感动,纯故也。

shí fēn chún lǐ cái yǒu yī háo zá biàn bù néng gǎn dòng

这句话大意是:十分纯里才有一毫杂,便不能感动。

wú lùn jiā qì lì qì zhǐ chún le qí yīng biàn jié yú yǐng xiǎng

这句话大意是:无论佳气戾气,只纯了,其应便捷于影响。

wàn shì wàn wù yǒu fèn bié shèng rén zhī xīn wú fēn bié yīn ér fù zhī ěr

这句话大意是:万事万物有分别,圣人之心无分别,因而付之耳。

pì zhī rì yīn wàn wù yǐ wéi yǐng shuǐ yīn wàn chuān yǐ shùn liú ér rì shuǐ yuán wú liǎng wèi cháng bù fēn bié ér fēi yǐ wǒ fēn bié zhī yě

这句话大意是:譬之日因万物以为影,水因万川以顺流,而日水原无两,未尝不分别,而非以我分别之也。

yǐ wǒ fēn bié zì shì fēn bié bù dé

这句话大意是:以我分别,自是分别不得。

xià xué xué gè shén me

这句话大意是:下学学个什么?

shàng dá dá gè shén me

这句话大意是:上达达个什么?

xià xué zhě xué qí suǒ dá yě

这句话大意是:下学者,学其所达也;。

shàng dá zhě dá qí suǒ xué yě

这句话大意是:上达者,达其所学也。

hóng yì kūn dào yě

这句话大意是:弘毅,坤道也。

yì yuē hán hóng guāng dà yán hóng yě lì yǒng zhēn yán yì yě

这句话大意是:《易》曰“含弘光大”,言弘也:“利永贞”,言毅也。

bù yì bù hóng hé yǐ zài wù

现代白话:不毅不弘,凭什么载物?

liù jīng yán dào ér bù biàn biàn zì mèng zǐ shǐ

这句话大意是:六经言道而不辨,辨自孟子始;。

hàn rú jiě jīng ér bù lùn lùn zì sòng rú shǐ

这句话大意是:汉儒解经而不论,论自宋儒始;。

sòng rú zūn lǐ ér bù jiàn jiàn zì shì rú shǐ

这句话大意是:宋儒尊理而不僭,僭自世儒始,。

shèng xián xué wèn shì yī tào xíng wáng dào bì běn tiān dé

这句话大意是:圣贤学问是一套,行王道必本天德;。

hòu shì xué wèn shì liǎng jié bù xiū jǐ zhǐ guǎn zhì rén

这句话大意是:后世学问是两截,不修己只管治人。

zì fēi shēng zhī zhī shèng wèi yǒu yán ér bù sī zhě

这句话大意是:自非生知之圣,未有言而不思者。

mào shēn chén ér yán ān dìng ruò jiǎn ruò yí yù fā yù liú

这句话大意是:貌深沉而言安定,若蹇若疑,欲发欲留。

suī yǒu shī yān zhě guǎ yǐ shén fèn yáng ér yǔ jí sù ruò yǒng ruò xuán bàn jiá bàn huì suī yǒu de yān zhě guǎ yǐ

现代白话:虽有失呢者,寡了,神奋扬而语急速,若涌若悬,半跲半晦,虽有得呢者,寡了。

fu yī yán zhī fā sì miàn jiē yuān jǐng yě

这句话大意是:夫一言之发,四面皆渊阱也。

xǐ yán zhī zé yǐ wéi jiāo qī yán zhī zé yǐ wéi nuò qiān yán zhī zé yǐ wéi chǎn zhí yán zhī zé yǐ wéi líng wēi yán zhī zé yǐ wéi xiǎn míng yán zhī zé yǐ wéi fú

这句话大意是:喜言之则以为骄,戚言之则以为懦,谦言之则以为谄,直言之则以为陵,微言之则以为险,明言之则以为浮。

wú xīn fàn huì zé wèi yǒu xīn zhī jī

这句话大意是:无心犯讳,则谓有心之讥;。

wú wéi fā duān zé yí yǒu wéi zhī shuō

这句话大意是:无为发端,则疑有为之说。

jiǎn ér dāng shì qū ér dāng qíng jīng ér dāng lǐ què ér dāng shí yī yán ér jì shì yī yán ér fú rén yī yán ér míng dào shì wèi xiū cí zhī shàn zhě

这句话大意是:简而当事,曲而当情,精而当理,确而当时,一言而济事,一言而服人,一言而明道,是谓修辞之善者。

qí yào yǒu èr yuē chéng xīn yuē dìng qì

这句话大意是:其要有二:曰澄心,曰定气。

yú duō yán ér wú dàng zhēn zhī bìng běn yún yún dāng yǔ tóng zhì zhě gòng gǎi zhī

这句话大意是:余多言而无当,真知病本云云,当与同志者共改之。

zhī bǐ zhī wǒ bù dú shì bīng fǎ chǔ rén chǔ shì yī xiē shào bù dé dǐ

这句话大意是:知彼知我,不独是兵法,处人处事一些少不得底。

jìng zhōng zhēn wèi zhì dàn zhì lěng jí yìng shì jiē wù shí zì yǒu yī duàn bù lěng bù dàn tiān qù

这句话大意是:静中真味至淡至冷,及应事接物时,自有一段不冷不淡天趣。

zhǐ shì zhòng rén xí rǎn shì wèi shí fēn nóng yàn biàn kàn de tā lěng dàn

这句话大意是:只是众人习染世味十分浓艳,便看得他冷淡。

rán lěng ér nán qīn dàn ér kě yàn yuán bú shì zhēn wèi shì wèi bō hán huī jué jìng là

这句话大意是:然冷而难亲,淡而可厌,原不是真味,是谓拨寒灰嚼净蜡。

míng tǐ quán wèi shì yòng

这句话大意是:明体全为适用。

míng yě zhě míng qí suǒ shì yě

这句话大意是:明也者,明其所适也。

bù néng shí yòng hé guì míng tǐ

这句话大意是:不能实用,何贵明体?

rán wèi yǒu míng tǐ ér bù shí yòng zhě

这句话大意是:然未有明体而不实用者。

shù yǒu gēn zì rán qiān zhī wàn yè

这句话大意是:树有根,自然千枝万叶;。

shuǐ yǒu quán zì rán qiān liú wàn pài

这句话大意是:水有泉,自然千流万派。

tiān dì rén wù yuán lái zhǐ shì yí gè shēn tǐ yí gè xīn cháng tóng le biàn shì yī jiā yì le biàn shì wàn lèi

这句话大意是:天地人物原来只是一个身体,一个心肠,同了便是一家,异了便是万类。

ér jīn kàn zhe fēng yún léi yǔ dōu shì wǒ xiōng zhōng fā chū hǔ bào shé xiē dōu shì wǒ shēn shàng fèn lái nà gè shì tiān dì

这句话大意是:而今看着风云雷雨都是我胸中发出,虎豹蛇蝎都是我身上分来,那个是天地?

nà gè shì wàn wù

这句话大意是:那个是万物?

wàn shì wàn wù dōu yǒu gè yī qiān tóu wàn xù jiē fā yú yī qiān yán wàn yǔ jiē míng cǐ yī qiān tǐ rèn wàn tuī xíng jiē zuò cǐ yī

这句话大意是:万事万物都有个一,千头万绪皆发于一,千言万语皆明此一,千体认万推行皆做此一。

de cǐ yī zé wàn jiē jǔ

这句话大意是:得此一,则万皆举。

qiú zhū wàn zé yī fǎn mí

这句话大意是:求诸万,则一反迷。

dàn èr shì zhǐ shì shǒu yī wú rú què huì yòng yī

现代白话:但二氏只是守一,我儒却会用一。

sān shì chuán xīn yào fǎ zǒng zhī bù lí yī jìng zì

这句话大意是:三氏传心要法,总之不离一静字。

xià shǒu chù jiē shì zhì yù guī sù chù dōu shì wú yù shì zé tóng

这句话大意是:下手处皆是制欲,归宿处都是无欲,是则同。

zi yù wú yán fēi yǎ yán yě yán zhī suǒ bù néng xiǎn zhě yě

这句话大意是:子欲无言,非雅言也,言之所不能显者也。

wú wú yǐn ěr fēi wén cí yě xìng yǔ tiān dào yě

现代白话:我无隐你,非文辞也,性与天道也。

shuō biàn shuō bù lái cáng yě cáng bù dé rán zé wú yán jí wú yǐn yě

这句话大意是:说便说不来,藏也藏不得,然则无言即无隐也;。

zài xué zhě zhī zì wù ěr

这句话大意是:在学者之自悟耳。

tiān dì hé cháng yán

这句话大意是:天地何尝言?

hé cháng yǐn

这句话大意是:何尝隐?

yǐ shì zhī bù kě yán chuán zhě jiē rì yòng liú xíng yú shì wù zhě yě

这句话大意是:以是知不可言传者,皆日用流行于事物者也。

tiān dì jiàn dào lǐ rú bái rì qīng tiān

这句话大意是:天地间道理,如白日青天;。

shèng xián xīn shì rú guāng fēng jì yuè

这句话大意是:圣贤心事,如光风霁月。

ruò shuō chū yī duàn huà shuō qiān jiě wàn jiě shuō zhě zài bù tòng kuài tīng zhě zài bù xīng sōng qǐ jǔ shì rén jiē yú zāi

现代白话:若说出一段话,说千解万,解说者再不痛快,听者再不惺憽,岂举世人皆愚啊?

cǐ lì yán zhě zhī dà bìng

这句话大意是:此立言者之大病。

hǎn pì ér yù zhě zhì tái yě

这句话大意是:罕譬而喻者,至台也;。

bì ér yù zhě wēi yán yě

这句话大意是:璧而喻者,微言也;。

pì ér bù yù zhě xuán yán yě

这句话大意是:譬而不喻者,玄言也。

xuán yán zhě dào zhī wú yǐ wéi zhě yě

这句话大意是:玄言者,道之无以为者也。

bù lǐ huì xuán yán bù hài qí wèi shèng rén

这句话大意是:不理会玄言,不害其为圣人。

zhèng dà guāng míng tòu chè jiǎn yì rú tiān dì zhī wèi xíng rú rì yuè zhī chuí xiàng zú yǐ kāi wù chéng wù zú yǐ jì shì ān mín dá zhī tiān xià wàn shì ér wú bì

这句话大意是:正大光明,透彻简易,如天地之为形,如日月之垂象,足以开物成务,足以济世安民,达之天下万世而无弊;。

cǐ wèi tiān yán

这句话大意是:此谓天言。

píng yì míng bái qiè jìn jīng shí chū yú wú kǒu ér dāng yú tiān xià zhī xīn zài zhī diǎn jí ér bì yú gǔ rén zhī dào shì wèi rén yán

现代白话:平易明白,切近精实,出于我口而当于天下之心,载之典籍而裨于古人之道,是谓人言。

jiān shēn yōu pì diào guǐ tàn qí bù zì jù dòu bù néng tōng qí wén tōng zé wú fēn háo huì xīn zhī lǐ qù

这句话大意是:艰深幽僻,吊诡探奇,不自句读不能通其文,通则无分毫会心之理趣;。

bù kǎo yīn yùn bù néng shi qí zì shi zé jiē cháng xíng rì yòng zhī xíng shēng shì wèi guǐ yán

这句话大意是:不考音韵不能识其字,识则皆常行日用之形声,是谓鬼言。

guǐ yán zhě dào zhī zéi yě mù zhī niè yě jīng shēng xué shì zhī yāng yě

这句话大意是:鬼言者,道之贼也,木之孽也,经生学士之殃也?

rán ér shì rén chóng shàng zhī zhě hé

这句话大意是:然而世人崇尚之者何?

táo zhī jìng yì zú yǐ wén fán lòu zhī bǐ jiàn qí guài yì yì yǐ hái fū qiǎn zhī mù

这句话大意是:逃之径异足以文凡陋之笔,见其怪异易以孩肤浅之目。

cǐ guāng míng píng yì tài yā jūn zǐ wèi zhī hàn yán cǐ sǎng ér bǐ fāng yǐ wéi dé yì zhě yě

现代白话:此光明平易太雅有德行的人为之汗颜泚颡,而彼方以为得意者也。

āi zāi

现代白话:哀啊!

shuāi shì shàng tóng shèng shì wèi cháng bù shàng tóng

这句话大意是:衰世尚同,盛世未尝不尚同。

shuāi shì shàng tóng liú hé wū shèng shì shàng tóng xīn hé dé

这句话大意是:衰世尚同流合污,盛世尚同心合德。

yú tíng tóng yín xié gōng xiū zhèng wú yì shi yí zú zhě jí zhī

这句话大意是:虞廷同寅协恭,修政无异识,圯族者殛之;。

kǒng mén sī dào xié zhì xiū shēn wú yì shù fēi wú tú zhě gōng zhī

现代白话:孔门司道协志,修身无异术,非我徒者攻之。

gù yuē dào dé yī fēng sú tóng

这句话大意是:故曰,道德一,风俗同。

èr zhī fēi dì wáng zhī zhì èr zhī fēi shèng xián zhī jiào shì wèi bài cháng luàn sú shì wèi xié shuō pò dào

这句话大意是:二之非帝王之治,二之非圣贤之教,是谓败常乱俗,是谓邪说破道。

shuāi shì shàng tóng zé yì shì yǐ

现代白话:衰世尚同则异是了。

zhú bō suí fēng gòng hàn zhōng liú zhī dǐ zhù yī tuí bǎi mǐ shuí róng jìn zuì zhī xǐng rén

这句话大意是:逐波随风,共撼中流之砥柱,一颓百靡,谁容尽醉之醒人?

dú táo yuán sòng bǎn dàng zì gǔ rán yǐ

现代白话:读桃园、诵板荡,自古然了。

nǎi zhī shèng shì guì tóng shuāi shì guì dú

这句话大意是:乃知盛世贵同,衰世贵独。

dú fēi lì yì yě zhòng rén jiē wǒ zhī dú jí shèng shì zhī tóng yǐ

现代白话:独非立异也,众人皆我之独,即盛世之同了。

shì jiān wù yī wú kě liàn zhǐ shì jì shēng zài cǐ zhōng bù dé bù xiāng yǔ ěr

这句话大意是:世间物一无可恋,只是既生在此中,不得不相与耳。

bù yí zhe qíng zhe qíng biàn shēng wú xiàn ài yù biàn zhāo wú xiàn fán nǎo

这句话大意是:不宜着情,着情便生无限爱欲,便招无限烦恼。

ān ér hòu zì lǜ zhǐ shuǐ néng zhào yě

这句话大意是:安而后自虑,止水能照也。

jūn zǐ zhī yú shì yě xíng hu qí suǒ bù dé bù xíng zhǐ hu qí suǒ bù dé bù zhǐ

现代白话:有德行的人之于事也,行乎其所不得不行,止乎其所不得不止;。

yú yán yě yǔ hu qí suǒ bù dé bù yǔ mò hu qí suǒ bù dé bù mò

这句话大意是:于言也,语乎其所不得不语,默乎其所不得不默。

yóu huǐ shù jī guǎ yǐ

现代白话:尤悔庶几寡了。

fā bù zhōng jié guò bù zài yǐ fā zhī hòu

这句话大意是:发不中节,过不在已发之后。

cái yǒu yī fēn zì mǎn zhī xīn miàn shàng biàn dài zì mǎn zhī sè kǒu zhōng shǐ chū zì mǎn zhī shēng cǐ yǒu dào zhī suǒ chǐ yě

这句话大意是:才有一分自满之心,面上便带自满之色,口中使出自满之声,此有道之所耻也。

jiàn de dà shí shì jiān zài wú kě mǎn zhī shì wú fēn zài wú néng mǎn zhī shí hé kě mǎn zhī yǒu

现代白话:见得大时世间再无可满之事,我分再无能满之时,何可满之有?

gù shèng dé róng mào ruò yú

这句话大意是:故盛德容貌若愚。

xiāng zài ěr shì shàng bù kuì yú wū lòu cǐ shì qiān gǔ yán shī

现代白话:相在你室,尚不愧于屋漏,此是千古严师;。

shí mù suǒ shì shí shǒu suǒ zhǐ cǐ shì qiān gǔ yán xíng

这句话大意是:十目所视,十手所指,此是千古严刑。

chéng yǔ cái hé bì jìng shì liǎng gè yuán wú cǐ lǐ

这句话大意是:诚与才合,毕竟是两个,原无此理。

gài cái zì chéng chū cái bù chū yú chéng suàn bù dé gè cái chéng le zì rán yǒu cái

这句话大意是:盖才自诚出,才不出于诚算不得个才,诚了自然有才。

jīn rén bù huàn wú cái zhǐ shì tǎo yī chéng zì bù dé

这句话大意是:今人不患无才,只是讨一诚字不得。

duàn zé xīn wú lěi

这句话大意是:断则心无累。

huò yuē duàn yòng zài hé chǔ

这句话大意是:或曰:“断用在何处?

yuē móu hòu dāng duàn xíng hòu dāng duàn

这句话大意是:”曰:“谋后当断,行后当断。

dào jǐn yú yī èr zé zhuì

这句话大意是:道尽于一,二则赘;。

tǐ dào zhě bù chū yī èr zé zhī

这句话大意是:体道者不出一,二则支;。

tiān wú èr qì wù wú èr běn xīn wú èr lǐ shì wú èr quán

这句话大意是:天无二气,物无二本,心无二理,世无二权。

yī zé wàn èr zé bù wàn dào yě èr hū zāi

现代白话:一则万,二则不万,道也,二乎啊?

gù zhí yī zhě de wàn qiú fāng zhě shī yī

这句话大意是:故执一者得万,求方者失一。

shuǐ yōng wàn chuān wèi bì néng sāi mù zī wàn yè wèi bì néng róng shī yī gù yě

这句话大意是:水壅万川未必能塞,木滋万叶未必能荣,失一故也。

dào yǒu yī zhēn ér yì jiàn cháng qiān bǎi yě gù yán duō ér dào yù lí

这句话大意是:道有一真,而意见常千百也,故言多而道愈漓;。

shì yī yǒu shì ér yì jiàn cháng qiān bǎi yě gù yì duō ér shì yù fèn

这句话大意是:事一有是,而意见常千百也,故议多而事愈偾。

wú dǎng wàng rén shén hòu zì zhì shén shū zhī zài kǒu wěn shàng zuò gōng fū rú hé yào de zhǎng jìn

现代白话:我党望人甚厚,自治甚疏,只在口脗上做工夫,如何要得长进。

yǔ zhòu nèi yuán lái shì yí gè cái shuō tóng biàn bú shì

这句话大意是:宇宙内原来是一个,才说同,便不是。

zhōu zi tài jí tú dì èr quān zi shì fēn yīn fēn yáng bú shì gēn yīn gēn yáng

这句话大意是:周子太极图第二圈子是分阴分阳,不是根阴根阳。

shì jiān méi yǒu zhè bān jié rán qì huà dōu shì hù wéi qí gēn ěr

这句话大意是:世间没有这般截然,气化都是互为其根耳。

shuō zì rán shì dì yī děng huà wú suǒ wèi ér wèi

这句话大意是:说自然是第一等话,无所为而为。

shuō dāng rán shì dì èr děng huà xìng fēn zhī suǒ dāng jǐn zhí fèn zhī suǒ dāng wèi

这句话大意是:说当然是第二等话,性分之所当尽,职分之所当为。

shuō bù kě bù rán shì dì sān děng huà shì fēi huǐ yù shì yǐ

这句话大意是:说不可不然是第三等话,是非毁誉是已。

shuō bù gǎn bù rán shì dì sì děng huà lì hài huò fú shì yǐ

这句话大意是:说不敢不然是第四等话,利害祸福是已。

rén yù rǎo hài tiān lǐ zhòng rén dōu xiǎo de

这句话大意是:人欲扰害天理,众人都晓得;。

tiān lǐ rǎo hài tiān lǐ suī jūn zǐ yì mí kuàng zài zhòng rén

现代白话:天理扰害天理,虽有德行的人亦迷,况在众人!

ér jīn zhǐ shuō cí bēi shì rén qiān gōng shì lǐ bù qǔ shì lián kāng kǎi shì yì guǒ gǎn shì yǒng rán nuò shì xìn

这句话大意是:而今只说慈悲是仁,谦恭是礼,不取是廉,慷慨是义,果敢是勇,然诺是信。

zhè gè niàn tou zhēn shí fā chū nán shuō bú shì tiān lǐ què shì dà zhōng zhì zhèng tiān lǐ bèi tā rǎo hài zhèng shì zhí yī zéi dào

这句话大意是:这个念头真实发出,难说不是天理,却是大中至正天理被他扰害,正是执一贼道。

jǔ shì suǒ wèi jūn zǐ zhě dōu zài zhè lǐ kàn bù pò gù yuē dào zhī bù míng yě

现代白话:举世所谓有德行的人者,都在这里看不破,故曰道之不明也。

èr nǚ tóng jū qí zhì bù tóng xíng jiàn gū yáng yě

这句话大意是:二女同居,其志不同行,见孤阳也。

ruò wú yáng zé èr nǚ hé bù tóng háng zhī yǒu

这句话大意是:若无阳,则二女何不同行之有?

èr yáng tóng jū qí zhì tóng háng bú jiàn yīn yě

这句话大意是:二阳同居,其志同行,不见阴也。

ruò jiàn gū yīn zé èr nán yì bù kě yǐ tóng jū yǐ

现代白话:若见孤阴,则二男亦不能够同居了。

gù yuē yī yīn yī yáng zhī wèi dào

这句话大意是:故曰:“一阴一阳之谓道。

liù zǐ suī jù yīn yáng zhī piān rán gè chéng yī tǐ gù wú xián

这句话大意是:”六子虽具阴阳之偏,然各成一体,故无嫌。

lì rèn zhuó mù mián xùn pào jī fēng zhì bì wú hài yǐ

现代白话:利刃斲木绵,迅炮击风帜,必无害了。

shì zhī yú dào yě shǐ yě qiú dé jì yě de de jì yě yǎng de jì yě wàng de

这句话大意是:士之于道也,始也求得,既也得得,既也养得,既也忘得。

bù yǎng de zé de yě bù gù bù wàng de zé de yě wèi róng

这句话大意是:不养得则得也不固,不忘得则得也未融。

xué ér zhì yú wàng de shì wèi wú de

现代白话:学习并且至于忘得,是谓无得。

de zhě zì wài zhī míng jì shī zhī míng hái wǒ gù wù rú wèi cháng shī hé de zhī yǒu

这句话大意是:得者,自外之名,既失之名,还我故物,如未尝失,何得之有?

xīn fàng shī gù yán dé xīn

这句话大意是:心放失,故言得心。

cóng gǔ wèi yán de ěr mù kǒu bí sì zhī zhě wú shī gù yě

这句话大意是:从古未言得耳目口鼻四肢者,无失故也。

shèng rén zuò yòng jiē yǐ yīn wéi zhǔ yǐ yáng wèi kè

这句话大意是:圣人作用皆以阴为主,以阳为客。

yīn suǒ yǎng zhě yě yáng suǒ yòng zhě yě

这句话大意是:阴所养者也,阳所用者也。

tiān dì yì zhǔ yīn ér kè yáng

这句话大意是:天地亦主阴而客阳。

èr shì jiā quán shì yīn

这句话大意是:二氏家全是阴。

dào jiā yǐ yīn yǎng chún yáng ér sè zhī shì jiā yǐ yīn yǎng chún yīn ér bǎo zhī

这句话大意是:道家以阴养纯阳而啬之,释家以阴养纯阴而宝之。

fán rén yīn duō zhě duō shòu duō fú

这句话大意是:凡人阴多者,多寿多福;。

yáng duō zhě duō yāo duō huò

这句话大意是:阳多者,多夭多祸。

zhǐ gé yī sī biàn suàn bù dé tòu chè zhī wù xū shì rù jīn nèi qìn gǔ suǐ

这句话大意是:只隔一丝,便算不得透彻之悟,须是入筋内、沁骨髓。

yì duān zhě běn wú bù tóng ér duān xù yì yě

这句话大意是:异端者,本无不同,而端绪异也。

qiān gǔ yǐ lái wéi yáo shùn yǔ tāng wén wǔ kǒng mèng mài shì zhèng duān qiān gǔ bù yì

这句话大意是:千古以来,惟尧、舜、禹、汤、文、武、孔、孟-脉是正端,千古不异。

wú lùn fú lǎo zhuāng liè shēn hán guǎn shāng jí bó yí yī yǐn liǔ xià huì dōu shì yì duān

这句话大意是:无论佛、老、庄、列、申、韩、管、商,即伯夷、伊尹、柳下惠,都是异端。

zǐ gòng zi xià zhī tú dōu liú ér yì duān

这句话大意是:子贡、子夏之徒,都流而异端。

gài duān zhī chū fēn yě rú lù zhī yǒu qí wèi fēn zhī chū dōu shì yī chù fā jiǎo jì chū mén hòu yī gǔ xiàng xī nán zǒu yī gǔ xiàng dōng nán zǒu zǒu dào jí chǔ mò lù shāo tóu xiāng qù bù zhī jǐ qiān wàn lǐ

这句话大意是:盖端之初分也,如路之有岐,未分之初都是一处发脚,既出门后,一股向西南走,一股向东南走,走到极处,末路梢头,相去不知几千万里。

qí shǐ hé cháng bù yī běn zāi

现代白话:其始何尝不一本啊?

gù xué wèn yào xī tóng yì yú háo lí fēi shì hǎo biàn jù mò liú zhī kě āi yě

这句话大意是:故学问要析同异于毫厘,非是好辨,惧末流之可哀也。

tiān xià zhī shì zhēn zhī zài méi gè bù xíng zhēn xíng zài méi gè bù chéng zhēn chéng zhī xíng zài méi gè bù zì rán dǐ

这句话大意是:天下之事,真知再没个不行,真行再没个不诚,真诚之行再没个不自然底。

zì rán zhī xíng bù zhì qí jí bù zhǐ bù sǐ bù zhǐ gù yuē míng

这句话大意是:自然之行不至其极不止,不死不止,故曰明。

zé chéng yǐ

现代白话:则诚了。

qiān wàn bìng tòng zhǐ yǒu yí gè gēn běn zhì qiān bìng wàn tòng zhǐ zhì yí gè gēn běn

这句话大意是:千万病痛只有一个根本,治千病万痛只治一个根本。

yǔ zhòu nèi zhǔ zhāng wàn wù dǐ zhǐ shì yí kuài qì

这句话大意是:宇宙内主张万物底,只是一块气。

qì jí shì lǐ

这句话大意是:气即是理。

lǐ zhě qì zhī zì rán zhě yě

这句话大意是:理者,气之自然者也。

dào zhì chéng dì wèi chéng gù chéng wěi yì chéng

这句话大意是:到至诚地位,诚固诚,伪亦诚;。

wèi dào zhì chéng dì wèi wěi gù wěi chéng bàn wěi

这句话大意是:未到至诚地位,伪固伪,诚办伪。

yì xí qǔ bù dé

这句话大意是:义袭取不得。

xìn zhī kùn qióng yì yù pín jiàn láo kǔ shì wǒ yīng de dǐ ān fù báo róng huān xīn rú yì shì wǒ tǎng lái dǐ xiōng zhōng biàn wú xǔ duō bīng tàn

这句话大意是:信知困穷、抑郁、贫贱、劳苦是我应得底,安富薄荣、欢欣如意是我倘来底,胸中便无许多冰炭。

shì yǒu yù ér lì yì yǒu yù ér fèi zhě

这句话大意是:事有豫而立,亦有豫而废者。

wú céng yù yǐ yǒu dài lín shì záo ruì bù chéng jìng chéng qì zhì zhě

现代白话:我曾豫以有待,临事凿枘不成,竞成弃掷者。

suǒ wèi quán bù kě yù shè biàn bù kě xiān tú yòu nán zhí yī lùn yě

这句话大意是:所谓权不可豫设,变不可先图,又难执一论也。

rèn shì qiān biàn wàn huà qiān qí wàn yì bì jìng luò zài píng cháng chù xiē

这句话大意是:任是千变万化、千奇万异,毕竟落在平常处歇。

shàn shì xìng xìng wèi bì shì shàn

这句话大意是:善是性,性未必是善;。

chèng chuí shì tiě tiě bú shì chèng chuí

这句话大意是:秤锤是铁,铁不是秤锤。

huò yuē mèng zǐ dào xìng shàn fēi yǔ

这句话大意是:或曰:“孟子道性善,非与?

yuē yú suǒ yán mèng zǐ zhī yán yě mèng zǐ yǐ ěr mù kǒu bí sì zhī zhī yù wéi xìng cǐ xìng shàn fǒu

这句话大意是:”曰:“余所言孟子之言也,孟子以耳目口鼻四肢之欲为性,此性善否?

huò yuē yù dāng hu lǐ jí shì shàn

这句话大意是:或曰:”欲当乎理即是善。

yuē rú zi suǒ yán dòng xīn rěn xìng yì rěn shàn xìng yǔ

这句话大意是:曰:“如子所言,动心忍性,亦忍善性与?

huò yuē kǒng zǐ xì yì yán jì shàn chéng xìng fēi yǔ

这句话大意是:”或曰:“孔子系《易》,言继善成性,非与?

yuē shì rú jiě jīng jiē bù shàn dú yì zhě yě

这句话大意是:”曰:“世儒解经皆不善读《易》者也。

kǒng zǐ yún yī yīn yī yáng zhī wèi dào wèi yī yīn yī yáng jūn diào ér bù piān nǎi tiān dì zhōng hé zhī qì gù wèi zhī dào

这句话大意是:孔子云:”一阴一阳之谓道‘,谓一阴一阳均调而不偏,乃天地中和之气,故谓之道。

rén jì zhī zé wéi shàn

这句话大意是:人继之则为善。

jì zhě bǐng shòu zhī chū rén chéng zhī zé wéi xìng

这句话大意是:继者禀受之初,人成之则为性。

chéng zhě bù zuò zhī wèi

这句话大意是:成者,不作之渭。

jiǎ ruò yī yīn zé piān yú róu

这句话大意是:假若一阴,则偏于柔;。

yī yáng zé piān yú gāng

这句话大意是:一阳,则偏于刚。

jiē luò qì zhì bù kě wèi zhī dào

这句话大意是:皆落气质,不可谓之道。

gài chún yīn chún yáng zhī wèi piān yī yīn èr yáng èr yīn yī yáng zhī wèi bó

这句话大意是:盖纯阴纯阳之谓偏,一阴二阳,二阴一阳之谓驳;。

yī yīn sān sì wǔ yáng wǔ yīn yī sān sì yáng zhī wèi zá

这句话大意是:一阴三四五阳,五阴一三四阳之谓杂。

gù rén zhī zhī jiàn jiē là le qì zhì yī biān hé kuàng bǎi xìng

这句话大意是:故仁知之见皆落了气质一边,何况百姓?

rén zhì liǎng zì niān cǐ yǐ jiàn lì

这句话大意是:仁智两字拈此以见例。

lǐ zhě jiàn zhī wèi zhī lǐ yì zhě jiàn zhī wèi zhī yì jiē shì biān jiàn

这句话大意是:礼者见之谓之礼,义者见之谓之义,皆是边见。

zhū zhù yǐ jì wèi tiān wù yǐ

现代白话:朱注以继为天,误了。

yòu yǐ rén zhì fēn yīn yáng yòu wù yǐ

现代白话:又以仁智分阴阳,又误了。

yì cháng kǎo zhī tiān zì yǒu liǎng zhǒng tiān yǒu lǐ dào zhī tiān yǒu qì shù zhī tiān

这句话大意是:抑尝考之,天自有两种天,有理道之天,有气数之天。

gù fù zhī yú rén yǒu yì lǐ zhī xìng yǒu qì zhì zhī xìng

这句话大意是:故赋之于人,有义理之性,有气质之性。

èr tiān jiē chū yú tài jí

这句话大意是:二天皆出于太极。

lǐ dào zhī tiān shì xiān tiān wèi zhe yīn yáng wǔ xíng yǐ qián chún shàn wú è shū suǒ wèi wéi huáng jiàng zhōng jué yǒu héng xìng

这句话大意是:理道之天是先天,未着阴阳五行以前,纯善无恶,《书》所谓惟皇降衷,厥有恒性‘。

shī suǒ wèi tiān shēng zhēng mín yǒu wù yǒu zé shì yě

这句话大意是:《诗》所谓’天生烝民,有物有则‘是也。

qì shù zhī tiān shì hòu tiān luò yīn yáng wǔ xíng zhī hòu yǒu shàn yǒu è shū suǒ wèi tiān shēng zhēng mín yǒu yù kǒng yú suǒ wèi wéi shàng zhī yǔ xià yú bù yí shì yě

这句话大意是:气数之天是后天,落阴阳五行之后,有善有恶,《书》所谓’天生烝民,有欲‘,孔于所谓’惟上知与下愚不移‘是也。

mèng zǐ dào xìng shàn zhǐ yán gè dé xìng

这句话大意是:孟子道性善,只言个德性。

wù yù cóng qì zhì lái zhǐ biàn huà le qì zhì gèng shuō shén wù yù

这句话大意是:物欲从气质来,只变化了气质,更说甚物欲。

ěr mù kǒu bí sì zhī yǒu hé zuì guò

这句话大意是:耳目口鼻四肢有何罪过?

yáo shùn zhōu kǒng zhī shēn dōu shì yǒu dǐ

这句话大意是:尧、舜、周、孔之身都是有底;。

shēng sè huò lì kě ài kě yù yǒu hé zuì guò

这句话大意是:声色货利、可爱可欲有何罪过?

yáo shùn zhōu kǒng zhī shì dōu shì yǒu dǐ

这句话大意是:尧、舜、周、孔之世都是有底。

qiān wàn zuì è dōu shì zhè diǎn xīn mèng zǐ ěr mù zhī guān bù sī ér bì wù tài zhū lián le

这句话大意是:千万罪恶都是这点心,孟子耳目之官不思而蔽物,太株连了。

zhǐ shì xiān lì hu qí dà yǒu le zhāng zhǔ xiǎo zhě dōu shì hǎo nú bì hé xiǎo zhī gǎn duó

这句话大意是:只是先立乎其大,有了张主,小者都是好奴婢,何小之敢夺?

méi le wō zhǔ nà pà dào zéi

这句话大意是:没了窝主,那怕盗贼?

wèn shuí lì dà

这句话大意是:问谁立大?

yuē dà lì dà

这句话大意是:曰大立大。

wēi yí yǎng de dìng le cái yǒu tuō lüè biàn hài xiū nǎn fàng sì guàn de jiǔ le cái rù lǐ qún

这句话大意是:威仪养得定了,才有脱略,便害羞赧,放肆惯得久了,才入礼群;。

biàn hài jū shù

这句话大意是:便害拘束。

xí bù kě bù shèn yě

这句话大意是:习不可不慎也。

xié jǔ shì qiáng shù shì shèng rén bù xié jǔ

这句话大意是:絜矩是强恕事,圣人不絜矩。

tā zhè yī fù xīn cháng yuán yǔ tiān xià dǎ chéng yī piàn nà gè shì ju

这句话大意是:他这一副心肠原与天下打成一片,那个是矩?

nà gè shì jié

这句话大意是:那个是絜?

rén yǐ wéi jǐ rèn sǐ ér hòu yǐ cǐ shì dà dān dāng

这句话大意是:仁以为己任,死而后已,此是大担当。

lǎo zhě yī bó shí ròu lí mín bù jī bù hán cǐ shì dà kuài lè

这句话大意是:老者衣帛食肉,黎民不饥不寒,此是大快乐。

nèi wài běn mò jiāo xiāng péi yǎng cǐ yǔ yú suǒ wèi yù

这句话大意是:内外本末交相培养,此语余所未喻。

zhǐ yǒu nèi yǔ běn nà wài yǔ mò zhāng zhǔ de shén

这句话大意是:只有内与本,那外与末张主得甚?

bú shì yǔ zhū jūn bù tán ào miào gǔ jīn ào miào bù shì yì yǔ zhōng yōng zhì jīn jiě shuō èr shū bù shì qīng tiān bái rì rú hé yòu yú huì yè tiān nóng yún yě

这句话大意是:不是与诸君不谈奥妙,古今奥妙不似《易》与《中庸》,至今解说二书不似青天白日,如何又于晦夜添浓云也?

wàng zhū jūn āi cǐ

这句话大意是:望诸君哀此。

hòu xué lìng shuō yī fù dāng yán yǔ xū shì shí zhǐ lù fèng bā miàn kāi chuāng nǐ jiàn wǒ zhī gèng wú duǒ shǎn fāng shì zhèng dà guāng míng nán zǐ

这句话大意是:后学另说一副当言语,须是十指露缝,八面开窗,你见我知,更无躲闪,方是正大光明男子。

xíng ér shàng yǔ xíng ér xià bú shì liǎng bān dào lǐ xià xué shàng dá bú shì liǎng jié gōng fū

这句话大意是:形而上与形而下不是两般道理,下学上达不是两截工夫。

shì zhī yù è wú qióng

这句话大意是:世之欲恶无穷;。

rén zhī jīng lì yǒu xiàn yǐ yǒu xiàn yǔ wú qióng dòu zé wù zhī shèng rén bù chì qiān wàn nài zhī hé bù bìng qiě sǐ yě

这句话大意是:人之精力有限,以有限与无穷斗,则物之胜人不啻千万,奈之何不病且死也?

lěng dàn zhōng yǒu wú xiàn shòu yòng chù

这句话大意是:冷淡中有无限受用处。

dōu liàn liàn yán rè dǐ sǐ bù wù jì wù bù zhī huí tóu jì huí tóu què yòu xiàn mù cǐ shì yī zhǒng yī dàn fù xīng dǐ rén qiè mò yǔ tán zhēn wèi

这句话大意是:都恋恋炎热,抵死不悟,既悟不知回头,既回头却又羡慕,此是一种依膻附腥底人,切莫与谈真味。

chù míng zhú yōu wèi néng jiàn wù ér wù xiān jiàn zhī yǐ

现代白话:处明烛幽,未能见物,而物先见之了。

chù yōu zhú míng shì wèi shén zhào

这句话大意是:处幽烛明,是谓神照。

shì gù bù yán zhě fēi yīn bù shì zhě fēi máng bù tīng zhě fēi lóng

这句话大意是:是故不言者非喑,不视者非盲,不听者非聋。

rú jiè shēng sè huò lì shì jiè sè shēng xiāng wèi dào jiè jiǔ sè cái qì zǒng guī zhī wú yù cǐ sān shì suǒ tóng yě

这句话大意是:儒戒声色货利,释戒色声香味,道戒酒色财气,总归之无欲,此三氏所同也?

rú yī rú guān ér duō yù zěn xiào de shì dào

这句话大意是:儒衣儒冠而多欲,怎笑得释道!

jìng shì guǐ shén shèng rén wéi chí shì jiào zhī dà duān yě

这句话大意是:敬事鬼神,圣人维持世教之大端也。

qí yì shēn qí gōng dà dàn zì bù kě záo qiú bù kě dào pò ěr

这句话大意是:其义深,其功大,但自不可凿求,不可道破耳。

tiān xià zhī zhì luàn zhī zài xiāng zé gè jǐn sì zì

这句话大意是:天下之治乱,只在“相责各尽”四字。

shì zhī zhì luàn guó zhī cún wáng mín zhī sǐ shēng zhǐ shì gè wǒ xīn zuò yòng zhǐ wú wǒ le biàn shì tiān qīng de níng mín ān wù fù xìng jiè

这句话大意是:世之治乱,国之存亡,民之死生,只是个我心作用,只无我了,便是天清地宁、民安物阜性界。

wéi dé dào zhī shēn zhě rán hòu néng qiǎn yán

这句话大意是:惟得道之深者,然后能浅言。

fán shēn yán zhě dé dào zhī qiǎn zhě yě

这句话大意是:凡深言者,得道之浅者也。

yǐ xū yǎng xīn yǐ dé yǎng shēn yǐ shàn yǎng rén yǐ rén yǎng tiān xià wàn wù yǐ dào yǎng wàn shì yǎng zhī yì dà yǐ zāi

现代白话:以虚养心,以德养身,以善养人,以仁养天下万物,以道养万世,养之义大了啊!

wàn wù jiē néng hūn rén shì rén jiē yǒu suǒ hūn

这句话大意是:万物皆能昏人,是人皆有所昏。

yǒu suǒ bú jiàn wèi bú jiàn zhě suǒ hūn yǒu suǒ jiàn wèi jiàn zhě suǒ hūn wéi yī wú suǒ jiàn zhě bù hūn bù hūn rán hòu jiàn tiān xià

这句话大意是:有所不见为不见者所昏,有所见为见者所昏,惟一无所见者不昏,不昏然后见天下。

dào fēi dàn bù rù fēi jìng bù jìn fēi lěng bù níng

这句话大意是:道非淡不入,非静不进,非冷不凝。

sān qiān sān bǎi biàn shì wú shēng wú xiù

这句话大意是:三千三百便是无声无臭。

tiān dé wáng dào bú shì liǎng shì nèi shèng wài wáng bú shì liǎng rén

这句话大意是:天德王道不是两事,内圣外王不是两人。

sǔn zhī ér bú jiàn qí shǎo zhě bì zhuì wù yě yì zhī ér bú jiàn qí duō zhě bì quē chù yě wéi fēn dìng zhě jiā yī háo bù dé jiǎn yī háo bù dé

这句话大意是:损之而不见其少者必赘物也,益之而不见其多者必缺处也,惟分定者加一毫不得、减一毫不得。

zhī shì yī shuāng yǎn xíng shì yī shuāng jiǎo

这句话大意是:知是一双眼,行是一双脚。

bù zhī ér xíng qián yǒu yuān gǔ ér bù jiàn bàng yǒu hěn hǔ ér bù wén rú zhōng zhōu zhī rén shì yàn ér nán zhī yuè ér běi yě suī chéng qiān lǐ zhī mǎ yù jí yù yuǎn

这句话大意是:不知而行,前有渊谷而不见,傍有狠虎而不闻,如中州之人适燕而南、之粤而北也,虽乘千里之马,愈疾愈远。

zhī ér bù xíng rú wěi bì zhī rén shù lù chéng huà shān shuǐ xíng gèng wú duō shuō zhǐ yòng dé yī dǔ zì

这句话大意是:知而不行,如痿痹之人,数路程,画山水,行更无多说,只用得一笃字。

zhī de gōng fū qiān tóu wàn xù suǒ wèi fěi zhī zhī jiān wéi xíng zhī jiān fěi gǒu zhī zhī yì yǔn dǎo zhī

这句话大意是:知的工夫千头万绪,所谓匪知之艰,惟行之艰,匪苟知之,亦允蹈之。

zhī zhì zhì zhī zhī zhōng zhōng zhī qióng shén zhī huà qióng lǐ jìn xìng jǐ shēn yán jí tàn shěn suǒ yǐn duō wén duō jiàn

这句话大意是:知至至之,知终终之,穷神知化,穷理尽性,几深研极,探頣索隐,多闻多见。

zhī yě zhě zhī suǒ xíng yě

这句话大意是:知也者,知所行也;。

xíng yě zhě xíng suǒ zhī yě

这句话大意是:行也者,行所知也。

zhī yě zhě zhī cǐ yě

这句话大意是:知也者,知此也;。

xíng yě zhě xíng cǐ yě

这句话大意是:行也者,行此也。

yuán bú shì liǎng gè shì sú zhī xíng bù fēn zhí yǔ qiān gǔ shèng rén bó nán yǐ wéi xíng jí shì zhī

这句话大意是:原不是两个世俗知行不分,直与千古圣人驳难,以为行即是知。

yú yǐ wéi néng xíng fāng suàn de zhī tú zhī nán suàn de xíng

这句话大意是:余以为能行方算得知,徒知难算得行。

yǒu shā zhī wèi rén shēng zhī wèi bù rén zhě

这句话大意是:有杀之为仁,生之为不仁者;。

yǒu qǔ zhī wèi yì yǔ zhī wèi bú yì zhě

这句话大意是:有取之为义,与之为不义者;。

yǒu bēi zhī wèi lǐ zūn zhī wèi fēi lǐ zhě

这句话大意是:有卑之为礼,尊之为非礼者;。

yǒu bù zhī wèi zhì zhī zhī wèi bù zhì zhě

这句话大意是:有不知为智,知之为不智者;。

yǒu wéi yán wèi xìn jiàn yán wèi fēi xìn zhě

这句话大意是:有违言为信,践言为非信者。

mì wù zhě kǔ qiú ér bù dé huò shì zhī ér bú jiàn tā rì wú shì yú mì yě nǎi de zhī

这句话大意是:觅物者,苦求而不得,或视之而不见,他日无事于觅也,乃得之。

fēi gòu yǒu qū bì mù xuàn yú jí qiú yě

这句话大意是:非构有趋避,目眩于急求也。

tiān xià zhī shì

这句话大意是:天下之事;。

měi de yú cóng róng ér shī zhī jí jù

这句话大意是:每得于从容,而失之急遽。

shān zhì chuān liú niǎo tí huā luò fēng qīng yuè bái zì shì gè shì qí tiān gè de qí fēn

这句话大意是:山峙川流,鸟啼花落,风清月白,自是各适其天,各得其分。

wǒ yì rán bǐ cǐ wú gān shè yě

这句话大意是:我亦然,彼此无干涉也。

cái shēng xì liàn xīn biàn shì xīn xiàn biàn yǒu zhān zhe

这句话大意是:才生系恋心,便是歆羡,便有沾着。

zhǔ rén dàn wú shì hǎo yǔ shì xiàng wàng ér yǐ

这句话大意是:主人淡无世好,与世相忘而已。

wéi bìng yù ér bù yǒu qíng gù bìng yù ér bù xiāng hài

这句话大意是:惟并育而不有情,故并育而不相害。

gōng shēng míng chéng shēng míng cóng róng shēng míng

这句话大意是:公生明,诚生明,从容生明。

gōng shēng míng zhě bù bì yú sī yě

这句话大意是:公生明者,不蔽于私也。

chéng shēng míng zhě qīng xū suǒ tōng yě

这句话大意是:诚生明者,清虚所通也。

cóng róng shēng míng zhě bù xiáo yú gǎn yě shě shì wú míng dào yǐ

现代白话:从容生明者,不淆于感也,舍是无明道了。

xǐ nù āi lè zhī wèi fā wèi zhī zhōng

这句话大意是:“喜怒哀乐之未发,谓之中。

zì yǒu zhōng yōng yǐ lái wú rén kàn pò cǐ yī yǔ

这句话大意是:”自有《中庸》以来,无人看破此一语。

cǐ wú dào yǔ fú lǎo yì chù zuì bù kě hū

现代白话:此我道与佛、老异处,最不可忽。

zhī shí xīn zhī niè yě

这句话大意是:知识,心之孽也;。

cái néng shēn zhī yāo yě

这句话大意是:才能,身之妖也;。

guì chǒng jiā zhī huò yě

这句话大意是:贵宠,家之祸也;。

fù zú zǐ sūn zhī yāng yě

这句话大意是:富足,子孙之殃也。

zhǐ tài le tiān dì wàn wù jiē zhì chàng yì de xīn xǐ huān ài

这句话大意是:只泰了,天地万物皆志畅意得,欣喜欢爱。

xīn shēn jiā guó tiān xià wú yī háo yù è bù píng zhī qì suǒ wèi bā dá sì tòng qiān chāng wàn suì tài hé zhī zhì yě

这句话大意是:心、身、家、国、天下无一毫郁阏不平之气,所谓八达四通,千昌万遂,太和之至也。

rán tài jí zé sì sì zé bù kě shōu shí

这句话大意是:然泰极则肆,肆则不可收拾;。

ér rù yú fǒu

这句话大意是:而入于否。

gù tài zhī hòu jì yǐ dà zhuàng ér shèng rén róng zhī yuē jūn zǐ yǐ fēi lǐ fú lǚ

现代白话:故泰之后继以大壮,而圣人戎之曰:“有德行的人以非礼弗履。

yòng shì jiàn gǔ rén yōu qín tì lì zhī yì duō háo xióng kuàng dá zhī xīn shǎo

这句话大意是:”用是见古人忧勤惕励之意多,豪雄旷达之心少。

liù shí sì guà wéi yǒu tài shì kuài lè shí yòu rèn jí zhōng jí zhèng qiě jù qiě wēi cǐ suǒ yǐ zhì tài bǎo tài ér wú yì wài zhī huàn yě

这句话大意是:六十四卦惟有泰是快乐时,又恁极中极正,且惧且危,此所以致泰保泰而无意外之患也。

jīn gǔ fēn fēn biàn kǒu jù sòng yíng tíng jī shū chōng dòng jiē qǐ yú shì jiào zhī bù míng ér cōng míng cái biàn zhě gè zhí yì jiàn yǐ qiú shèng

这句话大意是:今古纷纷,辨口聚讼盈庭,积书充栋,皆起于世教之不明,而聪明才辨者各执意见以求胜。

gù zhēng qīng zhòng zhě zhì héng ér xi zhēng duǎn cháng zhě zhì dù ér xi zhēng duō guǎ zhě zhì liàng ér xi zhēng shì fēi zhě zhì shèng rén ér xi

这句话大意是:故争轻重者至衡而息,争短长者至度而息,争多寡者至量而息,争是非者至圣人而息。

zhōng dào zhě shèng rén zhī quán héng dù liàng yě

这句话大意是:中道者,圣人之权衡度量也。

shèng rén wǎng yǐ ér zhōng dào zì zài ān yòng shì xiāo xiāo qiáng kǒu ér chěng biàn yǐ zì shì zāi

现代白话:圣人往了,而中道自在,安用是哓哓强口而逞辨以自是啊?

jiē fū

这句话大意是:嗟夫!

nán yán zhī yǐ

现代白话:难言之了。

rén zhǐ rèn de yì mìng shāng zì zhēn

这句话大意是:人只认得义、命商字真;。

suí shì suí shí zài zhè biān tǐ rèn guǒ de qù wèi yī shēng shòu yòng bù liǎo

这句话大意是:随事随时在这边体认,果得趣味,一生受用不了。

fu yān yǒu suǒ yǐ cǐ zhì chéng zhī xiōng cì yě

现代白话:夫呢有所倚,此至诚之胸次也。

kōng kōng dòng dòng yī wú suǒ zhe yī wú suǒ yǒu zhǐ shì bù yǐ zhe cái yǐ yī fēn biàn shì yī fēn piān cái zhe yī lí biàn shì yí dù ài

这句话大意是:空空洞洞,一无所著,一无所有,只是不倚着,才倚一分,便是一分偏,才着一厘,便是一度碍。

xíng yòng shì zé shén zhě yì xíng

这句话大意是:形用事,则神者亦形;。

shén yòng shì zé xíng zhě yì shén

这句话大意是:神用事,则形者亦神。

wēi yí sān qiān lǐ yí sān bǎi wǔ xíng zhī shǔ sān qiān jiē fǎ yě

这句话大意是:威仪三千,礼仪三百,五刑之属三千,皆法也。

fǎ shì sǐ de lìng rén kě shǒu

这句话大意是:法是死的,令人可守;。

dào shì huó dǐ lìng rén biàn tōng

这句话大意是:道是活底,令人变通。

xián zhě chí xún yú fǎ zhī zhōng shèng rén biàn yì yú fǎ zhī wài

这句话大意是:贤者持循于法之中,圣人变易于法之外;。

zì fēi shèng rén ér yán biàn yì jiē luàn fǎ yě

这句话大意是:自非圣人,而言变易,皆乱法也。

dào bù kě yán cái luò yán quán biàn yǒu yǐ zhe

这句话大意是:道不可言,才落言诠便有倚着。

lǐ jiào dà míng zhōng yǒu fàn lǐ zhě yī rén yān zé zhòng yǐ wéi sì ér wú suǒ róng

现代白话:礼教大明,中有犯礼者一人呢,则众以为肆而无所容;。

lǐ jiào bù míng zhōng yǒu shǒu lǐ zhě yī rén yān zé zhòng yǐ wéi guài ér wú suǒ róng

现代白话:礼教不明,中有守礼者一人呢,则众以为怪而无所容;。

lǐ zhī yú shì dà yǐ zāi

现代白话:礼之于世大了啊!

liáng zhī zhī shuō yì shì zhì qū kuò duān xué wèn zhǐ shì zuò yòng dà duān fèi lì

这句话大意是:良知之说,亦是致曲扩端学问,只是作用大端费力。

zuò shèng gōng fū dāng cóng tiān shàng zuò péi shù gōng fū dāng cóng tǔ shàng zuò

这句话大意是:作圣工夫当从天上做,培树工夫当从土上做。

shè zhī dào

这句话大意是:射之道,。

zhōng zhě shǐ yě shǐ yóu xián xián yóu shǒu

这句话大意是:中者矢也,矢由弦,弦由手;。

shǒu yóu xīn yòng gōng dāng zài xīn bù zài shǐ

这句话大意是:手由心,用工当在心,不在矢;。

yù zhī dào yòng zhě pèi yě xián yóu pèi pèi yóu shǒu shǒu yóu xīn yòng gōng dāng zài xīn bù zài xián

这句话大意是:御之道,用者辔也,衔由辔,辔由手,手由心,用工当在心,不在衔。

shèng mén gōng fū yǒu liǎng tú kè jǐ fù lǐ shì lǐng è yǐ quán hǎo yě

这句话大意是:圣门工夫有两途,克己复礼是领恶以全好也。

sì yí jìng zé zhōng guó ān

这句话大意是:四夷靖则中国安。

xiān lì hu qí dà zhě shì zhèng yǐ ér wù zhèng yě

这句话大意是:先立乎其大者,是正已而物正也。

nèi shùn zhì zé wài chéng yán

这句话大意是:内顺治则外成严。

zhōng shì qiān gǔ dào mài zōng

这句话大意是:中,是千古道脉宗;。

jìng shì shèng xué yī zì jué

这句话大意是:敬,是圣学一字诀。

xìng zhǐ yǒu yí gè cái shuō wǔ biàn zhe qíng zhǒng yǐ

现代白话:性只有一个,才说五便着情种了。

jìng sì shì sǐ shēng guān

这句话大意是:敬肆是死生关。

guā li tè shú fú bái shēng yān

现代白话:瓜、李特熟,浮白生呢;。

lǐ yóu qíng shēng hòu shì nǎi yǐ lǐ wèi qíng āi zāi dào lǐ shén míng shén qiǎn shén yì zhǐ bèi hòu rú dào jīn shuō dǐ xuán míng zhǐ shì zhēn chán rú hé shǐ sú xué bù yī qiè dǐ huǐ ér jǐn pàn zhī

现代白话:礼由情生,后世乃以礼为情,哀啊1 道理甚明、甚浅、甚易,只被后儒到今说底玄冥,只似真禅,如何使俗学不一切抵毁而尽叛之?

shēng chéng zhě tiān zhī dào xīn

这句话大意是:生成者,天之道心;。

zāi hài zhě tiān zhī rén xīn

这句话大意是:灾害者,天之人心。

dào xīn zhě rén zhī shēng chéng

这句话大意是:道心者,人之生成;。

rén xīn zhě rén zhī zāi hài

这句话大意是:人心者,人之灾害。

cǐ yǔ zhòng rén jīng hài sǐ bì yǒu néng lǐ huì zhě

这句话大意是:此语众人惊骇死,必有能理会者。

dào qì fēi liǎng wù lǐ qì fēi liǎng jiàn

这句话大意是:道、器非两物,理、气非两件。

chéng xiàng chéng xíng zhě qì suǒ yǐ rán zhě

这句话大意是:成象成形者器,所以然者。

dào

这句话大意是:道;。

shēng wù chéng wù zhě qì suǒ yǐ rán zhě lǐ

这句话大意是:生物成物者气,所以然者理。

dào yǔ lǐ shì zhī wú jī mén zhī wú wù

这句话大意是:道与理,视之无迹,扪之无物。

bì fēn dào qì

这句话大意是:必分道、气;。

lǐ qì wèi liǎng xiàng shū wèi wèi jīng

这句话大意是:理、气为两项,殊为未精。

yì yuē xíng ér shàng zhě wèi zhī dào xíng ér xià zhě wèi zhī qì

这句话大意是:《易》曰:“形而上者谓之道,形而下者谓之器。

gài xíng ér shàng wú tǐ zhě yě wàn yǒu zhī fù mǔ gù yuē dào

这句话大意是:”盖形而上,无体者也,万有之父母,故曰道。

xíng ér biàn yǒu tǐ zhě yě yī dào zhī níng jié gù yuē qì

这句话大意是:形而卞,有体者也,一道之凝结,故曰器。

lǐ qì yì rán

这句话大意是:理、气亦然。

shēng tiān tiān dì shēng rén shēng wù jiē qì yě

这句话大意是:生天、天地、生人、生物,皆气也。

suǒ yǐ rán zhě lǐ yě

这句话大意是:所以然者,理也。

ān dé duì dài ér yán zhī

这句话大意是:安得对待而言之?

ruò duì dài wèi èr zé fèi yǐn yì èr yǐ

现代白话:若对待为二,则费隐亦二了。

xiān tiān lǐ ér yǐ yǐ hòu tiān qì ér yǐ yǐ tiān xià shì ér yǐ yǐ rén qíng lì ér yǐ yǐ

现代白话:先天理而已了,后天气而已了,天下势而已了,人情利而已了。

lǐ yī ér qì shì lì sān shèng fù kě zhī yǐ

现代白话:理一,而气、势、利三,胜负可知了。

rén shì jiù shì tiān mìng

这句话大意是:人事就是天命。

wǒ shèng zé wàn wù jiē wèi wǒ yòng wǒ shuāi zé wàn wù jiē wèi wǒ bìng

这句话大意是:我盛则万物皆为我用,我衰则万物皆为我病。

shèng shuāi shèng fù yǔ zhòu nèi zhǐ yǒu yí gè xiāo xī

这句话大意是:盛衰胜负,宇宙内只有一个消息。

tiān dì jiān wéi wú wú lèi yǒu jí bù lèi

这句话大意是:天地间惟无无累,有即不累。

yǒu shēn zé shēn wéi wǒ lèi yǒu wù zé wù wèi wǒ lèi

这句话大意是:有身则身为我累,有物则物为我累。

wéi zhì rén zé yǒu wǒ ér wú wǒ yǒu wù ér zhì wù cǐ shēn rú zài tài xū zhōng hé lèi zhī yǒu

这句话大意是:惟至人则有我而无我,有物而志物,此身如在太虚中,何累之有?

gù néng wù wǒ liǎng huà huà zé hé yǒu hé wú

这句话大意是:故能物我两化,化则何有何无?

hé fēi yǒu hé fēi wú

这句话大意是:何非有何非无?

gù èr shì táo yǒu shèng rén shàn chǔ yǒu

这句话大意是:故二氏逃有,圣人善处有;。

yì hé wài nèi zhī dào yě

这句话大意是:义,合外内之道也。

wài wú gǎn zé yì zhǐ shì hún rán zài zhōng zhī lǐ

这句话大意是:外无感,则义只是浑然在中之理。

jiàn wù ér cái zhì zhī zé wèi yì

这句话大意是:见物而裁制之,则为义。

yì bù shēng yú wù

这句话大意是:义不生于物;。

yì yuán wù ér hòu jiàn

这句话大意是:亦缘物而后见。

gào zi zhǐ shuō yì wài gù mèng zǐ zhǐ shuō yì nèi gè shuō yī biān yǐ xiāng bó gù qióng nián xiāng biàn ér bù fú

这句话大意是:告子只说义外,故孟子只说义内,各说一边以相驳,故穷年相辨而不服。

mèng zǐ ruò shuō yì suī yuán wài ér xíng shí gēn wú xīn ér shēng

现代白话:孟子若说:义虽缘外而形,实根我心而生。

wù bú shì yì ér chǔ wù nǎi wèi yì yě

这句话大意是:物不是义,而处物乃为义也。

gào zi zài zěn kāi kǒu

这句话大意是:告子再怎开口?

xìng hé lǐ qì zhī dào yě

这句话大意是:性,合理气之道也。

lǐ bù zá qì zé chún cuì yǐ jīng yǒu shàn wú è suǒ wèi yì lǐ zhī xìng yě lǐ yī dōng qì zé wǔ xíng fēn róu yǒu shàn yǒu è suǒ wèi qì zhì zhī xìng yě

这句话大意是:理不杂气,则纯粹以精,有善无恶,所谓义理之性也,理一东气,则五行纷揉,有善有恶,所谓气质之性也。

zhū jiā suǒ máng jiē luò qì zhì zhī hòu zhī xìng mèng zǐ suǒ yán jiē wèi zhe qì zhì zhī xiān zhī xìng

这句话大意是:诸家所盲,皆落气质之后之性,孟子所言,皆未着气质之先之性。

gè zhǐ yī biān yǐ xiāng bó gù qióng nián xiāng biàn ér bù fú

这句话大意是:各指一边以相驳,故穷年相辨而不服。

mèng zǐ ruò shuō yǒu shàn yǒu è zhě zá yú qì zhì zhī xìng

这句话大意是:孟子若说:有善有恶者,杂于气质之性;。

yǒu shàn wú è zhě shàng dì jiàng zhōng zhī xìng

这句话大意是:有善无恶者,上帝降衷之性。

xué wèn zhī dào zhèng yào biàn huà nà qì zhì zhī xìng wán fù wú jiàng zhōng zhī xìng

现代白话:学问之道,正要变化那气质之性,完复我降衷之性。

zhū jiā zài zěn kāi kǒu

这句话大意是:诸家再怎开口?

gàn yǔ gòu kūn yǔ fù duì tóu xiāng jiē bù jiān yī fà

这句话大意是:干与垢,坤与复,对头相接,不间一发。

qián kūn jìn tóu chù jí gòu fù qǐ tóu chù rú hū xī zhī xiāng lián wú yǒu duàn xù yī duàn biàn shì shēng sǐ zhī jiè

这句话大意是:乾坤尽头处,即垢复起头处,如呼吸之相连,无有断续,一断便是生死之界。

zhī fèi zhī wèi shěng shàn shěng zhě yě

这句话大意是:知费之为省,善省者也;。

ér yǐ shěng wèi shěng zhě yú qí fèi bì bèi

这句话大意是:而以省为省者愚,其费必倍。

zhī láo zhī wèi yì zhě shàn yì zhě yě

这句话大意是:知劳之为逸者,善逸者也;。

ér yǐ yì wèi yì zhě hūn qí láo bì duō

这句话大意是:而以逸为逸者昏,其劳必多。

zhī kǔ zhī wéi lè zhě shàn lè zhě yě

这句话大意是:知苦之为乐者,善乐者也;。

ér yǐ lè wéi lè zhě chī yī kǔ bù fǎn zhī tōng zhī wèi sāi zhě shàn sāi zhě yě

这句话大意是:而以乐为乐者痴,一苦不返,知通之为塞者,善塞者也;。

ér yǐ sāi wèi sāi zhě zhuō yī tòng bì jié

这句话大意是:而以塞为塞者拙,一通必竭。

qín huǒ zhī hòu sān dài zhì zuò yān miè jǐ jǐn

这句话大意是:秦火之后,三代制作湮灭几尽。

hàn shí gòu shū zhī shǎng zhòng hú hàn rú fù huì zhī shū duō

这句话大意是:汉时购书之赏重,胡汉儒附会之书多。

qí xìng cún zhě zé fén shū yǐ qián zhī sù rú shàng cún ér bù sǐ rú fú shēng kǒu shòu zhī lèi

这句话大意是:其幸存者,则焚书以前之宿儒尚存而不死,如伏生口授之类。

hào gǔ zhī jūn zǐ bì cáng ér shí hán rú zhōu lǐ chū yú wū bì zhī lèi

现代白话:好古之有德行的人壁藏而石函,如《周礼》出于屋壁之类。

hòu rú bù kǎo gǔ jīn zhī wén gài yún xiān wáng zhì zuò ér bù gǎn yì jí shǐ jǐn shǔ xiān wáng zhì zuò rán ér yì lǐ zhì dù kǎo wén yán shì dào mín sú ér tiáo jì zhī yì xìng shòu mìng zhī tiān zǐ jiē kě biàn tōng gù yuē xíng fǎ shì qīng zhòng sān wáng bù yán lǐ xí lè

这句话大意是:后儒不考古今之文,概云先王制作而不敢易,即使尽属先王制作,然而议礼制度,考文沿世,道民俗而调剂之,易姓受命之天子皆可变通,故曰刑法世轻重,三王不沿礼袭乐。

ruò yī qiè nì gǔ ér qiú tōng zé rú máo yǐn xuè tǔ gǔ wū zūn jiē kě xíng zhī jīn rì yǐ

现代白话:若一切泥古而求通,则茹毛饮血,土鼓污尊皆可行之今日了。

yáo shùn ér dāng cǐ shí qí zhì dù wén wèi bì yīn shí shùn shì qǐ néng fǎn hòu shì ér jī zhī táng yú

这句话大意是:尧、舜而当此时,其制度文为必因时顺势,岂能反后世而跻之唐虞?

huò yuē zì qín huǒ hòu xiān wáng zhì zuò hé yǐ bié zhī

现代白话:或曰:“自秦火后,先王制作凭什么别之?

yuē dǎ qǐ yī dào dà zhōng zhì zhèng xiàn lái zhēn wěi fēn háo bù cuò

这句话大意是:”曰:“打起一道大中至正线来,真伪分毫不错。

lǐ huì de jiǎn zhī zì zì jiā shēn xīn tiān dì wàn wù tiān xià wàn shì jǐn zhī yǐ

现代白话:理会得简之-字,自家身心、天地万物、天下万事尽之了。

yī lì jīn dān bù zài duō yào yī fēn yín hún bù xié qián bì

这句话大意是:一粒金丹,不载多药,一分银魂,不携钱币。

ěr wén dǐ yǎn jiàn dǐ shēn chù tóu dài zú tà dǐ càn rán què rán wú fēi dōu shì zhè gè

这句话大意是:耳闻底,眼见底,身触、头戴、‘足踏底,灿然确然,无非都是这个。

niān qǐ yī duān lái sè sè dōu shì zhè gè

这句话大意是:拈起一端来,色色都是这个。

què xiàng gǔ rén qiān yán wàn yǔ chén làn gé téng zuān yán qióng jiū yì luàn shén hūn liǎo bù kě de zé duō yán zhī wù hòu rén yě

这句话大意是:却向古人千言万语,陈烂葛藤,钻研穷究,意乱神昏,了不可得,则多言之误后人也。

ǎi

这句话大意是:噫!

guǐ shén wú shēng wú xiù ér yǒu shēng yǒu chòu zhě nǎi wú shēng wú xiù zhī sàn shū yě

这句话大意是:鬼神无声无臭,而有声有臭者,乃无声无臭之散殊也。

gù xiān wáng yǐ shēng xī wèi gǎn gé guǐ shén zhī miào jī

这句话大意是:故先王以声息为感格鬼神之妙机。

zhōu rén shàng chòu shāng rén shàng shēng

这句话大意是:周人尚臭,商人尚声。

zì fēi dá yōu míng zhī gù zhě nán yǐ yǔ cǐ

这句话大意是:自非达幽明之故者,难以语此。

sān qiān sān bǎi jiǎn sī niú máo shèng rén zhī jīng xì rù yuān wēi yǐ rán jiē zì xìng zhēn liú chū fēi yóu qiáng zuò cǐ zhī wèi tiān lǐ

现代白话:三千三百茧丝牛毛,圣人之精细入渊微了,然皆自性真流出,非由强作,此之谓天理。

shì shì zhī zài dào lǐ shàng shāng liáng biàn shì zhēn tǐ rèn

这句话大意是:事事只在道理上商量,便是真体认。

shǐ rén shōu liǎn zhuāng zhòng mò rú lǐ shǐ rén wēn hòu hé píng mò rú lè

这句话大意是:使人收敛庄重莫如礼,使人温厚和平莫如乐。

dé xìng zhī yǒu zī yú lǐ yuè yóu shēn tǐ zhī yǒu zī yú yī shí jí zhòng dà jí jí qiè

这句话大意是:德性之有资于礼乐,犹身体之有资于衣食,极重大,极急切。

rén jūn zhì tiān xià shì jūn zǐ zhì shēn wéi lǐ yuè zhī yòng wèi jí ěr

现代白话:人君治天下,士有德行的人治身,惟礼乐之用为急耳。

zì lǐ fèi ér duò màn fàng sì zhī tài guàn xí yú shēn tǐ yǐ

现代白话:自礼废,而惰慢放肆之态惯习于身体了;。

zì lè wáng ér guāi lì fèn hèn zhī qì chōng mǎn yú yī qiāng yǐ

现代白话:自乐亡,而乖戾忿恨之气充满于一腔了。

sān dài yǐ jiàng wú lùn diǎn zhì zhī běn shēng qì zhī yuán jí yí wén qì shù mèng mèi bù jí

这句话大意是:三代以降,无论典秩之本,声气之元,即仪文器数,梦寐不及;。

yōu yōu liù hé mào mào bǎi nián qǐ fēi líng yú wàn wù ér wàn wù qiě néng xiào zhī

这句话大意是:悠悠六合,贸贸百年,岂非灵于万物,而万物且能笑之?

xì sī xiān rú bù kě sī xū qù shēn liù zì kě wèi liú tì cháng tài xī yǐ

现代白话:细思先儒“不可斯须去身”六字,可为流涕长太息了。

wéi píng mài wú bìng

这句话大意是:惟平脉无病,?

qī biǎo bā lǐ jiǔ dào jiē bìng míng yě

这句话大意是:七表、八里、九道皆病名也;。

wéi zhōng dào wú míng wǔ cháng bǎi xíng wàn shàn jiē piān míng yě

这句话大意是:惟中道无名,五常、百行、万善皆偏名也。

qiān zǎi ér xià zuì kě hèn zhě lè zhī wú chuán

这句话大意是:千载而下,最可恨者,乐之无传。

shì dà fū shì wéi yū kuò wú yòng zhī wù ér bù zhī qí yǒu qiè yú shēn xīn xìng mìng yě

这句话大意是:士大夫视为迂阔无用之物,而不知其有切于身心性命也。

yī zhōng píng cháng bái dàn wú wèi zhī qī wú duì

这句话大意是:一、中、平、常、白、淡、无,谓之七无对。

yī bú duì wàn

这句话大意是:一不对万;。

wàn zhě yī zhī fēn yě

这句话大意是:万者,一之分也。

tài guò bù jí duì zhōng zhě tài guò bù jí zhī jūn yě

这句话大意是:太过不及对,中者,太过不及之君也。

gāo xià duì píng zhě gāo xià zhī zhǔn yě

这句话大意是:高下对,平者,高下之准也。

jí xiōng huò fú pín fù guì jiàn duì cháng zhě bù zēng bù jiǎn zhī wù yě

这句话大意是:吉凶、祸福、贫富、贵贱对,常者,不增不减之物也。

qīng huáng bì zǐ chì hēi duì bái zhě qīng huáng bì zǐ chì zhī zhì yě

这句话大意是:青黄、碧紫、赤黑对,白者,青、黄、碧、紫、赤之质也。

suān xián gān kǔ xīn duì dàn zhě shòu hé wǔ wèi zhī zhǔ yě

这句话大意是:酸、咸、甘、苦、辛对,淡者,受和五味之主也。

yǒu bù yǔ wú duì wú zhě wàn yǒu zhī mǔ yě

这句话大意是:有不与无对,无者,万有之母也。

huò wèn gé wù zhī wù shì hé wù

这句话大意是:或问:“格物之物是何物?

yuē zhì shàn shì yǐ

这句话大意是:”曰:“至善是已。

rú hé gé

这句话大意是:”“如何格?

yuē zhī zhǐ shì yǐ

这句话大意是:”曰:“知止是已。

zhōng yōng bù yán gé wù hé yě

这句话大意是:”“《中庸》不言格物,何也?

yuē shùn zhī zhí liǎng duān yú wèn chá huí zhī zé yī shàn ér fú yīng jiē gé wù yě

这句话大意是:”曰:“舜之执两端于问察,回之择一善而服膺,皆格物也。

zé shàn yǔ gé wù tóng fǒu

这句话大意是:”“择善与格物同否?

yuē bó xué shěn wèn shèn sī míng biàn jiē gé wù yě

这句话大意是:”曰:“博学、审问、慎思、明辨,皆格物也;。

zhì zhī chéng zhèng xiū qí zhì píng jiē zé shàn yě

这句话大意是:致知、诚正,修、齐、治、平,皆择善也。

chú le shàn gèng wú wù

这句话大意是:除了善,更无物。

chú le zé shàn gèng wú gé wù zhī gōng

这句话大意是:除了择善,更无格物之功。

zhì shàn jí zhōng hu

这句话大意是:“至善即中吗?

yuē bù zhōng bù dé wèi zhī zhì shàn

这句话大意是:”曰“不中不得谓之至善。

bù míng hu shàn bù dé wèi zhī gé wù

这句话大意是:不明乎善,不得谓之格物。

gù bù míng shàn bù néng chéng shēn bù gé wù bù néng chéng yì

这句话大意是:故不明善不能诚身,不格物不能诚意。

míng liǎo shàn yù bù chéng shēn bù dé

这句话大意是:明了善,欲不诚身不得。

gé le wù yù bù chéng yì bù dé

这句话大意是:格了物,欲不诚意不得。

bù gé wù yì néng zhì zhī fǒu

这句话大意是:”“不格物亦能致知否?

yuē yǒu fú lǎo zhuāng liè jiē zhì zhī yě fēi bù gé wù

这句话大意是:”曰“有、佛、老、庄、列皆致知也,非不格物;。

ér fēi wú zhī suǒ wèi wù bù zhì zhī yì néng chéng yì fǒu

现代白话:而非我之所谓物,”不致知亦能诚意否?

yuē yǒu

这句话大意是:曰:“有。

wěi shēng xiào yǐ jiē chéng yì yě nǎi qì zhì zhī zhī ér fēi gé wù zhī zhī

这句话大意是:尾生孝已皆诚意也,乃气质之知,而非格物之知。

gé wù èr zì zài yǔ zhòu jiān nǎi guǐ shén hē hù zhēn líng zhì bǎo

这句话大意是:”格物二字,在宇宙间乃鬼神诃护真灵至宝;。

yào zài gè zhōng rén shén jiě miào wù bù kě yǔ kǒu ěr jiā dào yě

这句话大意是:要在个中人神解妙悟,不可与口耳家道也。

xué shù yào biàn yá

这句话大意是:学术要辩邪。

jì zhèng yǐ wén yào biàn zhēn wěi

现代白话:既正了,文要辨真伪。

jì zhēn yǐ yòu yào biàn niàn tou qiè bù qiè xiàng wǎng lì bù lì

现代白话:既真了,又要辩念头切不切,向往力不力。

wú yǐ kōng yán zhé biàn xǔ rén yě

这句话大意是:无以空言辄便许人也。

bǎi xìng dòng něi wèi zhī guó qióng

这句话大意是:百姓冻馁,谓之国穷;。

qī zǐ kùn fá wèi zhī jiā qióng qì xuè xū ruò wèi zhī shēn qióng

这句话大意是:妻子困乏,谓之家穷,气血虚弱,谓之身穷;。

xué wèn kōng shū wèi zhī xīn qióng

这句话大意是:学问空疏,谓之心穷。

rén wèn jūn shì dào xué fǒu

这句话大意是:人问:“君是道学否?

yuē wǒ bú shì dào xué

这句话大意是:”曰:“我不是道学。

shì xian xué fǒu

这句话大意是:”“是仙学否?

yuē wǒ bú shì xian xué

这句话大意是:”曰:“我不是仙学。

shì shì xué fǒu

这句话大意是:”“是释学否?

yuē wǒ bú shì shì xué

这句话大意是:”曰:“我不是释学。

shì lǎo zhuāng shēn hán xué fǒu

这句话大意是:”是老、庄、申、韩学否?

yuē wǒ bú shì lǎo zhuāng shēn hán xué

这句话大意是:“曰:”我不是老、庄、申、韩学。

bì jìng shì shuí jiā mén hù

这句话大意是:“”毕竟是谁家门户?

yuē wǒ zhǐ shì wǒ

这句话大意是:曰:“我只是我。

yǔ yǒu rén lùn tiān xià wú yī wù wú lǐ lè yīn zhǐ jǐ shàng xiāng yuē cǐ xiāng biàn shì lǐ xiāng yān biàn shì lè

这句话大意是:与友人论天下无一物无礼乐,因指几上香曰:“此香便是礼,香烟便是乐;。

zuò zài cǐ biàn shì lǐ yī xiào biàn shì lè

这句话大意是:坐在此便是礼,一笑便是乐。

xīn zhī hào wù bù kě mí yě ěr mù kǒu bí sì zhī zhī hào wù bù kě xùn yě

这句话大意是:心之好恶不可迷也,耳目口鼻四肢之好恶不可徇也。

gǔ zhě bù biàn huā sù lóng zhě bù biàn gōng shāng qiú zhě bù biàn xiāng chòu kuáng zhě bù biàn xīn suān táo nàn ér zhuī wáng zhě bù biàn xiǎn yí yuǎn jìn

这句话大意是:瞽者不辨芲素,聋者不辨宫商,鼽者不辨香臭,狂者不辨辛酸,逃难而追亡者不辨险夷远近。

rán yú wǒ wú sǔn yě yú dào wú sǔn yě yú shì wú sǔn yě

这句话大意是:然于我无损也,于道无损也,于事无损也。

ér yǒu yì yú shì yǒu yì yú wǒ zhě wú qióng

这句话大意是:而有益于世,有益于我者,无穷。

nǎi zhī wǔ zhě zhī zhī jué dào zhī zéi ér xīn zhī yāng yě tiān xià zhī huò yě

这句话大意是:乃知五者之知觉,道之贼而心之殃也,天下之祸也。

qì yǒu sān sàn kǔ sàn lè sàn zì rán sàn

这句话大意是:气有三散:苦散,乐散,自然散。

kǔ sàn lè sàn kě yǐ fù jù zì rán sàn bù fù jù yǐ

现代白话:苦散、乐散能够复聚,自然散不复聚了。

wù yǒu dùn xiū wú dùn lì

这句话大意是:悟有顿修,无顿立。

zhì zài yáo jí yī niàn zhī yáo

这句话大意是:志在尧,即一念之尧;。

yī yǔ jìn shùn jí yī yán zhī shùn

这句话大意是:一语近舜,即一言之舜;。

yī xíng shī kǒng jí yī shì zhī kǒng

这句话大意是:一行师孔,即一事之孔。

ér kuàng wù hu

这句话大意是:而况悟吗?

ruò chéng yí gè yáo shùn kǒng zǐ fēi zhēn jī lì jiǔ bì ér hòu yǐ bù néng

这句话大意是:若成一个尧、舜、孔子,非真积力久、毙而后已不能。

yǒu rén yú cǐ

这句话大意是:有人于此,。

qí sūn hū zhī yuē zǔ

这句话大意是:其孙呼之曰祖,。

qí zǔ hū zhī yuē sūn

这句话大意是:其祖呼之曰孙,。

qí zi hū zhī yuē fù

这句话大意是:其子呼之曰父,。

qí fù hū zhī yuē zi

这句话大意是:其父呼之曰子,。

qí jiù hū zhī yuē shēng

这句话大意是:其舅呼之曰甥,。

qí shēng hū zhī yuē jiù

这句话大意是:其甥呼之曰舅,。

qí bǎi shū hū zhī yuē zhí

这句话大意是:其伯叔呼之曰侄,。

qí zhí hū zhī yuē bǎi shū

这句话大意是:其侄呼之曰伯叔,。

qí xiōng hū zhī yuē dì

这句话大意是:其兄呼之曰弟,。

qí dì hū zhī yuē xiōng

这句话大意是:其弟呼之曰兄,。

qí wēng hū zhī yuē xù

这句话大意是:其翁呼之曰婿,。

qí xù hū zhī yuē wēng

这句话大意是:其婿呼之曰翁,。

bì jìng shì jǐ rén

这句话大意是:毕竟是几人?

yuē yī rén yě

这句话大意是:曰:“一人也。

hū zhī bì jìng shú shì

这句话大意是:”呼之毕竟孰是?

yuē jiē shì yě

这句话大意是:曰:“皆是也。

这句话大意是:”吁!

rén zhě jiàn zhī wèi zhī rén zhī zhě jiàn zhī wèi zhī zhī

这句话大意是:“仁者见之谓之仁,知者见之谓之知。

wú guài yǐ dào èr hū zāi

现代白话:”无怪了,道二乎啊!

háo fàng zhī xīn fēi dào zhī suǒ qī yě shì gù dào níng yú níng jìng

这句话大意是:豪放之心非道之所栖也,是故道凝于宁静。

shèng rén zhì guī ju bù zhì fāng yuán wèi guī ju kě wèi fāng yuán fāng yuán bù néng wèi fāng yuán ěr

这句话大意是:圣人制规矩不制方圆,谓规矩可为方圆,方圆不能为方圆耳。

zhōng shēn bù zhào jìng zhōng shēn bù rèn de zì jiā

这句话大意是:终身不照镜,终身不认得自家。

zhà zhào jìng yóu nǐ wǒ shì bié rén cháng mó cháng zhào cái rèn de běn lái miàn mù

这句话大意是:乍照镜,犹疑我是别人,常磨常照,才认得本来面目。

gù jūn zi bù kě yǐ wú yǒu

现代白话:故有德行的人不能够无友。

qīng zhòng zhī zài háo lí cháng duǎn zhǐ zhēng fēn cùn

这句话大意是:轻重只在毫厘,长短只争分寸。

míng zhě yǐ shǎo wèi duō hūn zhě xī líng qì dùn

这句话大意是:明者以少为多,昏者惜零弃顿。

tiān dì suǒ yǐ xún huán wú duān jī chéng wàn gǔ zhě zhǐ shì sì gè zì yuē wú xī yǒu jiàn

这句话大意是:天地所以循环无端积成万古者,只是四个字,曰“无息有渐”。

shèng xué yì rán zòng shǐ shēng zhī zhī shèng mǐn zé yǒu zhī yǐ lí cǐ sì zì bù dé

现代白话:圣学亦然,纵使生知之圣,敏则有之了,离此四字不得。

xià shǒu chù shì zì qiáng bù xī chéng jiù chù shì zhì chéng wú xī

这句话大意是:下手处是自强不息,成就处是至诚无息。

shèng xué rù mén xiān yào kè jǐ guī sù zhǐ shì wú wǒ

这句话大意是:圣学入门先要克己,归宿只是无我。

gài zì sī zì lì zhī xīn shì lì rén dá rén zhī zhàng cǐ biàn shì shùn zhí guān tóu sǐ shēng qí lù

这句话大意是:盖自私自利之心是立人达人之障,此便是舜、跖关头,死生歧路。

xīn yú dàn lǐ jiàn tiān zhēn jué pò hòu xǔ duō zī wèi

这句话大意是:心于淡里见天真,嚼破后许多滋味;。

xué wèn yuān zhōng xún lǐ qù yǒng chū lái wú xiàn bō lán

这句话大意是:学问渊中寻理趣,涌出来无限波澜。

bǎi dú wéi yǒu ēn dú kǔ wàn wèi wú rú dàn wèi zhǎng

这句话大意是:百毒惟有恩毒苦,万味无如淡味长。

zǒng mái quán rǎng zhōng xū bái cái lù tiān jī biàn bù xuán

这句话大意是:总埋泉壤终须白,才露天机便不玄。

héng tūn bā jí shuǐ xì shù jiǔ niú máo

这句话大意是:横吞八极水,细数九牛毛。

✦ You read 卷一·礼集·谈道

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.