呻吟语 · 吕坤 · Chapter 6 of 18

卷二·乐集·修身

PinyinModern Translation
Size

liù hé shì wǒ dǐ liù hé nà gè shì rén

这句话大意是:六合是我底六合,那个是人?

wǒ shì liù hé dǐ wǒ nà gè shì wǒ

这句话大意是:我是六合底我,那个是我?

shì shàng méi gè fèn wài hǎo dǐ biàn dào tiān dì wèi wàn wù yù dǐ gōng yòng yě shì xìng fēn zhōng yīng jìn dǐ shì yè

这句话大意是:世上没个分外好底,便到天地位,万物育底功用,也是性分中应尽底事业。

jīn rén cái yǒu yī shàn biàn xiàng rén yǒu jīn sè biàn jiàn de shì shàng rén dōu yǒu bú shì yú shén chǐ zhī

这句话大意是:今人才有一善,便向人有矜色,便见得世上人都有不是,余甚耻之。

ruò shuō fèn wài hǎo zhè yòu shì xián zhì zhī guò biàn bú shì hǎo

这句话大意是:若说分外好,这又是贤智之过,便不是好。

shuài zhēn zhě wú xīn guò shū duō zào yán qīng jǔ zhī shī

这句话大意是:率真者无心过,殊多躁言轻举之失;。

shèn mì zhě wú kǒu guò bù miǎn hòu mào shēn qíng zhī lèi

这句话大意是:慎密者无口过,不免厚貌深情之累。

xīn shì rú qīng tiān bái yán dòng rú lǚ bó lín shēn qí wéi jūn zǐ hu

现代白话:心事如青天白,言动如履薄临深,其惟有德行的人吗?

chén jìng zuì shì měi zhì gài xīn cún ér bù fàng zhě

这句话大意是:沉静最是美质,盖心存而不放者。

lìng rén dú jū wú shì yǐ zì cén jì nán kān cái yìng shì jiē rén biàn rèn kǒu zì qíng jí shì qīng kuáng yì fēi xù dé zhī qì

这句话大意是:令人独居无事,已自岑寂难堪,才应事接人,便任口恣情,即是清狂,亦非蓄德之器。

gōng jǐ è zhě gù bu de gōng rén zhī è

这句话大意是:攻己恶者,顾不得攻人之恶。

ruò xiāo xiāo ěr cí huáng rén dìng shì zì zhì shū dǐ

现代白话:若哓哓你雌黄人,定是自治疏底。

dà shì nán shì kàn dān dāng nì jìng shùn jìng kàn jīn dù lín xǐ lín nù kàn hán yǎng qún xíng qún zhǐ kàn shí jiàn

这句话大意是:大事、难事看担当,逆境、顺境看襟度,临喜、临怒看涵养,群行、群止看识见。

shēn shì xīn dāng jiā shì zhǔ rén wēng dāng jùn yì shì shǒu lìng dāng jiǔ biān shì jiàng shuài dāng qiān guān shì zhǒng zǎi dāng tiān xià shì tiān zǐ dāng dào shì shèng rén dāng

这句话大意是:身是心当,家是主人翁当,郡邑是守令当,九边是将帅当,千官是冢宰当,天下是天子当,道是圣人当。

gù yǔ zhòu nèi jǐ zhuāng dà shì xué zhě yào tǐng shēn dú rèn ràng bù dé rén yì yú rén jì xíng zhǐ bù dé

这句话大意是:故宇宙内几桩大事,学者要挺身独任,让不得人,亦与人计行止不得。

zuò rén pà shì kě shuì hàn cái huàn xǐng shí zhēng yǎn ruò yǒu zhī xuán fù chén kùn jìng shì mèi zhōng rén

这句话大意是:作人怕似渴睡汉,才唤醒时睁眼若有知,旋复沉困,竟是寐中人。

xū rú cháo xìng zhì guàn zhī hòu shén shuǎng qì qīng lěng lěng jìn jìn fāng shì zhēn xǐng

这句话大意是:须如朝兴栉盥之后,神爽气清,冷冷劲劲,方是真醒。

rén shēng de yǒu yú qì biàn yǒu shòu yòng chù

这句话大意是:人生得有馀气,便有受用处。

yán jǐn kǒu shuō shì jìn yì zuò cǐ shì bó mìng zi

这句话大意是:言尽口说,事尽意做,此是薄命子。

qīng rén bù jiè wài jǐng wèi jīn huái gāo shì bù yǐ chén shi rǎn qíng xìng

这句话大意是:清人不借外景为襟怀,高士不以尘识染情性。

guān lì bú yào qián nán ér bù zuò zéi nǚ yú bù shī shēn cái yǒu le yī fēn rén

这句话大意是:官吏不要钱,男儿不做贼,女于不失身,才有了一分人。

lián zhè gè yě fàn le zài xiū shuō bié gè

这句话大意是:连这个也犯了,再休说别个。

cái yǒu yī duàn gōng zhí zhī qì ér chū yán zuò shì biàn lù guī jiǎo shì dà bìng tòng

这句话大意是:才有一段公直之气,而出言做事便露圭角,是大病痛。

jiǎng xué lùn dào yú shī yǒu zhī shí zhī qí xīn shù zhī suǒ cáng hé rú yě

现代白话:讲学论道于师友之时,知其心术之所藏怎么样也;。

chì gōng lì xíng yú jiàn wén zhī de zhī qí àn shì zhī suǒ wéi hé zhī yě

这句话大意是:饬躬励行于见闻之地,知其暗室之所为何知也。

rán zé dào zhí fēi yuán duì yě bǐ dào lì ér bù dào míng yě

这句话大意是:然则盗跖非元憝也,彼盗利而不盗名也。

shì zhī dà dào míng lì liǎng de zhě jū qí zuì

这句话大意是:世之大盗,名利两得者居其最。

yuán róng zhě wú guǐ suí zhī tài jīng xì zhě wú kē chá zhī xīn

这句话大意是:圆融者,无诡随之态,精细者,无苛察之心;。

fāng zhèng zhě wú guāi zhī fú shī

这句话大意是:方正者,无乖之拂失;。

chén mò zhě wú yīn xiǎn zhī shù

这句话大意是:沉默者,无阴险之术;。

chéng dǔ zhě wú chuí lǔ zhī lèi

这句话大意是:诚笃者,无椎鲁之累;。

guāng míng zhě wú qiǎn lù zhī bìng

这句话大意是:光明者,无浅露之病;。

jìng zhí zhě wú jìng qíng zhī piān

这句话大意是:劲直者,无径情之偏;。

zhí chí zhě wú jū nì zhī jī

这句话大意是:执持者,无拘泥之迹;。

mǐn liàn zhě wú qīng fú zhī zhuàng

这句话大意是:敏练者,无轻浮之状。

cǐ shì quán cái

这句话大意是:此是全才。

yǒu suǒ zhǎng ér jiáo qí zhǎng zhī shī cǐ shì shàn xué

这句话大意是:有所长而矫其长之失,此是善学。

bù zú yǔ yǒu wéi zhě zì fù yú xíng suǒ wú shì zhī míng

这句话大意是:不足与有为者,自附于行所无事之名;。

hé guāng tóng chén zhě zì fù yú wú kě wú bù kě zhī míng

这句话大意是:和光同尘者,自附于无可无不可之名。

shèng rén è yǒu yě yǐ cǐ

这句话大意是:圣人恶莠也以此。

gǔ zhī shì mín gè ān qí yè cè lì jīng shén diǎn jiǎn xīn shì zhòu zhī suǒ wéi yè ér sī zhī yòu sī míng rì zhī suǒ wéi

这句话大意是:古之士民,各安其业,策励精神,点检心事,昼之所为,夜而思之,又思明日之所为。

jūn zǐ jí jí qí dé xiǎo rén jí jí qí yè rì lěi yuè jìn dàn xìng yàn xī bù gǎn yǒu yī xī duò màn zhī qì

现代白话:有德行的人汲汲其德,品行较差的人汲汲其业,日累月进,旦兴晏息,不敢有一息惰慢之气。

fu shì yǐ shì wú kǎn dé mín wú dài xíng

这句话大意是:夫是以士无惂德,民无怠行;。

fu shì yǐ jiā jǐ rén zú dào míng dé jī shēn yòng kāng qiáng bù jí yú huò

这句话大意是:夫是以家给人足,道明德积,身用康强,不即于祸。

bù rán bǎi mǔ zhī jiā bù qīn lì zuò yī mìng zhī shì bù zhì cháng yè làng tán xié yì jù xiào mì huan dān xīn ěr mù zhī wán chěng qíng yóu xì zhī lè

这句话大意是:不然,百亩之家不亲力作,一命之士不治常业,浪谈邪议,聚笑觅欢,耽心耳目之玩,骋情游戏之乐;。

shēn yī wén hú kǒu yàn chú huàn zhì ruò jiāo yì měng rán bù zhī rì yòng zhī suǒ wéi ér qí shì jiā tǔ tián bǎi wù wǎng lái zhī fèi yòu zú yǐ huāng zhì ér yǎng qí yín xiāo hào nián huá wàng fèi rì yòng

这句话大意是:身衣纹縠,口厌刍豢,志溺骄佚,懵然不知日用之所为,而其室家土田百物往来之费,又足以荒志而养其淫,消耗年华,妄费日用。

ǎi

这句话大意是:噫!

shì yì míng wéi rén yě wú huò hu hòu jiān zhī zhǒng zhì yě

这句话大意是:是亦名为人也,无惑乎后艰之踵至也。

shì zhī rén xíng róng rén guò zhǐ xiàng gè dào zhí huí hù zì jiā zhǐ xiàng gè yáo shùn

这句话大意是:世之人,形容人过只象个盗跖,回护自家只象个尧、舜。

bù zhī zhè què shì yǐ yáo shùn wàng rén ér yǐ dào zhí yuè zì dài yě

这句话大意是:不知这却是以尧、舜望人,而以盗跖跃自待也。

mèng zǐ kàn xiāng dǎng zì hào kàn de shén bēi

这句话大意是:孟子看乡党自好,看得甚卑。

jìn nián kàn xiāng dǎng rén zì hào dǐ bù duō

这句话大意是:近年看乡党人自好底不多。

ài míng xī jié zì hào zhī wèi yě

这句话大意是:爱名惜节,自好之谓也。

shào nián zhī qíng yù shōu liǎn bù yù háo chàng kě yǐ jǐn dé

现代白话:少年之情,欲收敛不欲豪畅,能够谨德;。

lǎo rén zhī qíng yù háo chàng bù yù yù è kě yǐ yǎng shēng

现代白话:老人之情,欲豪畅不欲郁阏,能够养生。

guǎng suǒ yī mù rú zé suǒ yī zé suǒ yī bù rú wú suǒ yī

这句话大意是:广所依木如择所依,择所依不如无所依。

wú suǒ yī zhě yī tiān yě

这句话大意是:无所依者,依天也。

yī tiān zhě yǒu dú zhī zhī qì suī dú lì yǔ zhòu zhī nèi ér bù wèi gū

这句话大意是:依天者,有独知之契,虽独立宇宙之内而不谓孤;。

zhòng qīng zhī zhòng huǐ zhī ér bù wéi dòng cǐ zhī wèi nán zǐ

这句话大意是:众倾之、众毁之而不为动,此之谓男子。

zuò jiān jiē tán xiào ér wǒ sè zhuāng zuò jiān jiē bēi gǎn ér wǒ sè yí cǐ zhī wèi guāi lì chù jǐ chǔ rén liǎng shī zhī

这句话大意是:坐间皆谈笑而我色庄,坐间皆悲感而我色怡,此之谓乖戾,处己处人两失之。

jīng míng yě yào shí fēn zhǐ xū cáng zài hún hòu lǐ zuò yòng

这句话大意是:精明也要十分,只须藏在浑厚里作用。

gǔ jīn jiāng huò jīng míng rén shí jū qí jiǔ wèi yǒu hún hòu ér de huò zhě

这句话大意是:古今将祸,精明人十居其九,未有浑厚而得祸者。

jīn zhī rén bèi huò jīng míng bù zhì nǎi suǒ yǐ wèi yú yě

这句话大意是:今之人倍惑精明不至,乃所以为愚也。

fēn míng rèn de zì jiā shì zhǐ guǎn dān dāng zhí qián zuò qù

这句话大意是:分明认得自家是,只管担当直前做去。

què yīn huǐ yán zhé biàn xiāo jǔ

这句话大意是:却因毁言辄便消沮;。

zhè shì jí wú dìng lì dǐ bù kě yǐ rèn tiān xià zhī zhòng

现代白话:这是极无定力底,不能够任天下之重。

xiǎo qū yǐ qiú dà shēn shèng xián bù wéi

这句话大意是:小屈以求大伸,圣贤不为。

wú dào bì dà xíng zhī zì rán hòu jiàn biàn shì bào guān jī tuò zì yǒu bù kě wang zhī dào

现代白话:我道必大行之自然后见,便是抱关击柝,自有不可枉之道。

sōng bǎi shēng lái biàn zhí shì jūn zǐ qióng jū biàn zhèng

现代白话:松柏生来便直,士有德行的人穷居便正。

ruò yuē zài biàn wèi yù nán shì gū tāo guāng rěn chǐ yǐ tú tā rì guì dá zhī shí rán hòu zhí gōng háng dào cǐ bù dàn chū chù wèi liǎng jié rén jí jì shì zhī hòu yòu wèi liǎng jié rén yǐ

现代白话:若曰在卞位遇难事,姑韬光忍耻以图他日贵达之时,然后直躬行道,此不但出处为两截人,即既仕之后,又为两截人了。

yòu ān zhī dà rèn dào shǒu bù fàng guò yé

这句话大意是:又安知大任到手不放过耶?

cái néng jì yì ràng tā zhàn gè gāo míng mò yǔ jiǎo shèng zhì yú gāng cháng dà jié zé dìng yào zì jiā nǔ lì bù kě tuì jū rén hòu

这句话大意是:才能技艺让他占个高名,莫与角胜,至于纲常大节,则定要自家努力,不可退居人后。

chù zhòng rén zhōng gū lìng lìng de bié zuò yī sè rén yì wú dào zhī suǒ bù qǔ yě

现代白话:处众人中孤另另的别作一色人,亦我道之所不取也。

zǐ yuē qún ér bù dǎng qún zhàn le bā jiǔ fēn bù dǎng zhǐ dào nà bù kě chǔ fāng yòng

现代白话:孔子说:“群而不党”群占了八九分,不党,只到那不可处方用。

qí yòng zhī yě bù hài qí qún cái jiàn bǎ chí cái jiàn hán yǎng

这句话大意是:其用之也,不害其群,才见把持,才见涵养。

jīn zhī rén zhǐ shì jiāng hǎo míng èr zì zuò jūn zǐ zuì bù zhī míng shì zì hào bù jiāng qù

现代白话:今之人只是将好名二字坐有德行的人罪,不知名是自好不将去。

fēn rén yǐ cái zhě shí fèi cái

这句话大意是:分人以财者,实费财;。

jiào rén yǐ shàn zhě shí láo xīn

这句话大意是:教人以善者,实劳心;。

chén sǐ zhōng zi sǐ xiào fù sǐ jié zhě shí shā shēn

这句话大意是:臣死忠,子死孝,妇死节者,实杀身;。

yī jiè bù qǔ zhě shí wú suǒ de

这句话大意是:一介不取者,实无所得。

shì zhe qú jiāng zhè hǎo míng r hǎo yī hǎo kěn bù kěn

这句话大意是:试着渠将这好名儿好一好肯不肯?

jí shǐ zhēn zhèng hǎo míng suǒ wéi què shì dào lǐ

这句话大意是:即使真正好名,所为却是道理。

bǐ bù hǎo míng zhě shùn hu

这句话大意是:彼不好名者,舜吗?

zhí hu

这句话大意是:跖吗?

guǒ shùn yé zhēn jiā yú hǎo míng yī děng yǐ

现代白话:果舜耶,真加于好名一等了;。

guǒ zhí yé shì bù hǎo měi míng ér hào wù míng yě

这句话大意是:果跖耶,是不好美名而好恶名也。

yú bēi shì zhī rén yǐ hǎo míng jū jūn zǐ ér jūn zǐ yì wèi hǎo míng zhī jī ér zì jǔ wú dào zhī dà hài yě gù bù dé bù biàn

现代白话:愚悲世之人以好名沮有德行的人,而有德行的人亦畏好名之讥而自沮,我道之大害也,故不得不辨。

fán wǒ jūn zǐ qí shàng dú fù zì chí wú wèi xiāo xiāo zhě suǒ hàn zāi

现代白话:凡我有德行的人,其尚独复自持,毋为哓哓者所撼啊。

dà qí xīn róng tiān xià zhī wù

这句话大意是:大其心,容天下之物;。

xū qí xīn shòu tiān xià zhī shàn

这句话大意是:虚其心,受天下之善;。

píng qí xīn lùn tiān xià zhī shì

这句话大意是:平其心,论天下之事;。

qián qí xīn guān tiān xià zhī lǐ

这句话大意是:潜其心,观天下之理;。

dìng qí xīn yìng tiān xià zhī biàn

这句话大意是:定其心,应天下之变。

gǔ zhī jū mín shàng zhě zhì yī yì zé rèn yī yì zhī zhòng zhì yī jùn zé rèn yī jùn zhī quán zhì tiān biàn zé rèn tiān xià zhī zhòng

这句话大意是:古之居民,上者治一邑则任一邑之重,治一郡则任一郡之全,治天卞则任天下之重。

zhāo xī sī lǜ qí shì rì yè jīng jì qí wu yī wù shī suǒ bù huáng ān xí shì shī lǐ bù huáng ān shí

这句话大意是:朝夕思虑其事,日夜经纪其务,一物失所不遑安席,-事失理不遑安食。

xiàn yú cái zhě qiú jǐn wú xīn xiàn yú shì zhě qiú mǎn wú fēn

现代白话:限于才者求尽我心,限于势者求满我分。

bù kuì yú jūn zhī fù tuō mín zhī yǎng wàng rán hòu shí jūn zhī lù xiǎng mín zhī fèng tài rán wú suǒ qiàn fǎn yān wú suǒ guī fǒu zé shì shí fú yú gōng yě jūn zǐ chǐ zhī

现代白话:不愧于君之付托、民之仰望,然后食君之禄,享民之奉,泰然无所歉,反呢无所傀,否则是食浮于功也,有德行的人耻之。

dào sǎo zhī wū juàn bù yí wō fù wēng zhī wū dì wǔ lún jiē èr zi zhī xìng yě

这句话大意是:盗嫂之诬隽不疑,挝妇翁之诬第五伦,皆二子之幸也。

hé zhě

这句话大意是:何者?

wū qí suǒ wú wú jìn sì zhī jī yě suī bù biàn ér jiǔ zé zì míng yǐ

现代白话:诬其所无,无近似之迹也,虽不辨而久则自明了。

huò yuē shǐ èr yú yǒu sǎo yǒu fù wēng bàn dāng biàn fǒu

这句话大意是:或曰:“使二于有嫂有妇翁,办当辨否?

yuē xián yí zhī jī jūn zǐ ān dé bù biàn

现代白话:”曰:“嫌疑之迹,有德行的人安得不辨?

yǔ suǒ fǒu zhě tiān yàn zhī

这句话大意是:予所否者,天厌之。

tiān yàn zhī ruò fù zhī wú yán shì yǔ mǎ cháng jīn zhī lèi yě jūn zǐ zhī suǒ è yě

现代白话:天厌之,若付之无言,是与马偿金之类也,有德行的人之所恶也。

gù jūn zi bù jié yǐ yǐ bìng rén yì bù zì wū yǐ xùn shì

现代白话:故有德行的人不洁已以病人,亦不自污以徇世。

tīng yán bù shuǎng fēi shèng rén bù néng

这句话大意是:听言不爽,非圣人不能。

gēn yǐ yǒu chéng zhī xīn fěi yǐ jìn shì zhī yǔ jiā zhī yǐ bù bì xián zhī shì dāng cāng cù wú jí zhī jì huái gé hé nán biàn zhī hèn fù zǐ kě yǐ xiāng zéi sǐ wáng kě yǐ bù gù nù shì xì qiáng jī chún fǎn mù hé zú dào zāi

现代白话:根以有成之心,蜚以近似之语,加之以不避嫌之事,当仓卒无及之际,怀隔阂难辨之恨,父子能够相贼,死亡能够不顾,怒室阋墙,稽唇反目,何足道啊!

gǔ jīn guó jiā zhī bài wáng cǐ jū qiáng bàn

这句话大意是:古今国家之败亡,此居强半。

shèng rén wàng yú wú yán zhì zhě zhào yǐ xiān jué zī zhě xī yú wèi zhe gāng zhě jué qí kǒu yǔ rěn zhě duàn yú bù xíng

这句话大意是:圣人忘于无言,智者照以先觉,资者熄于未着,刚者绝其口语,忍者断于不行。

fēi cǐ wǔ zhě wú liáng shù yǐ

现代白话:非此五者,无良术了。

róng rǔ xì hu suǒ lì

这句话大意是:荣辱系乎所立。

suǒ lì zhě gù zé róng suí zhī suī yǒu kě rǔ rén bù rěn jiā yě

这句话大意是:所立者固,则荣随之,虽有可辱,人不忍加也;。

suǒ lì zhě fèi zé rǔ suí zhī suī yǒu kě róng rén bù xiè jí yě

这句话大意是:所立者废,则辱随之,虽有可荣,人不屑及也。

shì gù jūn zǐ ài qí suǒ zì lì jù qí suǒ zì fèi

现代白话:是故有德行的人爱其所自立,惧其所自废。

yǎn hù wù gōng qū fú wù nù cǐ yòng wēi zhě zhī suǒ dāng zhī yě

这句话大意是:掩护勿攻,屈服勿怒,此用威者之所当知也;。

wú gōng wù shǎng shèng chǒng wù jiā cǐ yòng ài zhě zhī suǒ dāng zhī yě

这句话大意是:无功勿赏,盛宠勿加,此用爱者之所当知也。

fǎn shì jiē bài dào yě

这句话大意是:反是皆败道也。

chēng rén zhī shàn wǒ yǒu yī shàn yòu hé dù yān

现代白话:称人之善,我有一善,又何妒呢?

chēng rén zhī è wǒ yǒu yī è yòu hé huǐ yān

现代白话:称人之恶,我有一恶,又何毁呢?

shàn jū gōng zhě ràng dà měi ér bù jū

这句话大意是:善居功者,让大美而不居;。

shàn jū míng zhě bì dà míng ér bù shòu

这句话大意是:善居名者,避大名而不受。

shàn zhě bù bì fú è zhě bù bì huò jūn zǐ rěn zhī zhī yě níng huò ér bù kěn wèi è

现代白话:善者不必福,恶者不必祸,有德行的人稔知之也,宁祸而不肯为恶;。

zhōng zhí zhě qióng yú nìng zhě tōng jūn zǐ rěn zhī zhī yě níng qióng ér bù kěn wèi nìng

现代白话:忠直者穷,谀佞者通,有德行的人稔知之也,宁穷而不肯为佞。

fēi tǎn zhī lǐ yǒu dāng rán yì qí xīn yǒu suǒ bù róng yǐ ěr

这句话大意是:非坦知理有当然,亦其心有所不容已耳。

jū zūn dà zhī wèi ér shǐ xián zhě wàng qí guì zhòng bēi zhě lè yú qīn zhì zé qí rén kě zhī yǐ

现代白话:居尊大之位,而使贤者忘其贵重,卑者乐于亲炙,则其人可知了。

rén bù nán yú wéi zhòng ér nán yú wéi yǐ

这句话大意是:人不难于违众,而难于违已。

néng wéi yǐ yǐ wéi zhòng hé nán

现代白话:能违已了,违众何难?

gōng wǒ zhī guò zhě wèi bì jiē wú guò zhī rén yě

这句话大意是:攻我之过者,未必皆无过之人也。

gǒu qiú wú guò zhī rén gōng wǒ zé zhōng shēn bù dé wén guò yǐ

现代白话:苟求无过之人攻我,则终身不得闻过了。

wǒ dāng gǎn qí gōng wǒ zhī yì ér yǐ bǐ yǒu guò wú guò hé xiá jì zāi

现代白话:我当感其攻我之益而已,彼有过无过何暇计啊?

tián dàn lǎo chéng rén yòu bù néng fǔ yǎng yī shì biàn jué gān zào

这句话大意是:恬淡老成人,又不能俯仰一世,便觉干燥;。

yuán hé gān rùn rén yòu bù néng bǎ chí yī shēn biàn jué zhī wéi

这句话大意是:圆和甘润人,又不能把持一身,便觉脂韦。

zuò rén yào zuò gè wàn quán

这句话大意是:做人要做个万全。

zhì yú míng lì dì bù xiū yào shí fēn zhàn jǐn cháng yào fēn yǔ dà jiā jiù dài xiē quē zhàn bù fáng

这句话大意是:至于名利地步,休要十分占尽,常要分与大家,就带些缺绽不妨。

hé zhě

这句话大意是:何者?

tiān xià wú rén jǐ jù suì zhī shì wǒ dé rén bì shī wǒ lì rén bì hài wǒ róng rén bì rǔ wǒ yǒu měi míng rén bì yǒu kuì sè

这句话大意是:天下无人己惧遂之事,我得人必失,我利人必害,我荣人必辱,我有美名人必有愧色。

shì yǐ jūn zǐ tān dé ér ràng míng cí wán ér chù quē shǐ rén wǒ yī chuán bù xiāo xiāo lù tóu jiǎo lì biāo niè ér xiōng zhōng zì yǒu wú xiàn zhī lè

现代白话:是以有德行的人贪德而让名,辞完而处缺,使人我一船,不哓哓露头角、立标臬,而胸中自有无限之乐。

kǒng zǐ qiān yǐ cháng zì fù yú xún cháng rén cǐ zhōng jí yǒu yì qū

这句话大意是:孔子谦已尝自附于寻常人,此中极有意趋。

míng lǐ shěng shì shén nán cǐ sì zì zhōng shēn lǐ huì bù jìn dé le shí wú wǎng ér bù yù rú

这句话大意是:明理省事甚难,此四字终身理会不尽,得了时,无往而不裕如。

xiōng zhōng yǒu yí gè jiàn shí zé bù huò yú fēn zá zhī shuō yǒu yī duàn dào lǐ zé bù náo yú bǐ sú zhī jiàn

这句话大意是:胸中有一个见识,则不惑于纷杂之说,有一段道理,则不挠于鄙俗之见。

shī yún fěi xiān mín shì chéng fěi dà yóu shì jīng wéi jī yán shì zhēng

这句话大意是:《诗》云:“匪先民是程,匪大猷是经……惟迹言是争。

píng shēng dú shèng xián shū mǒu shì yǔ zhī hé mǒu shì yǔ zhī bèi jí zhī suǒ shì cóng zhī suǒ qù qǔ

这句话大意是:”平生读圣贤书,某事与之合,某事与之背,即知所适从,知所去取。

fǒu zé kǒu shī shū ér xīn zhòng rén yě shēn rú yì guān ér xíng bǐ fū yě

这句话大意是:否则口诗书而心众人也,身儒衣冠而行鄙夫也。

cǐ shì zhī láng yǒu yě

这句话大意是:此士之稂莠也。

shì rén xǐ yán wú hǎo rén cǐ mèng làng yǔ yě

这句话大意是:世人喜言无好人,此孟浪语也。

jīn qiě bù xū zé rén zhǐ yú shì jǐng chóu rén zhōng jù bǎi rén ér gè qǔ qí suǒ zhǎng rén bì yǒu yī shàn jí bǎi rén zhī shàn shǎo kě yǐ wèi xián rén

现代白话:今且不须择人,只于市井稠人中聚百人而各取其所长,人必有一善,集百人之善少,能够为贤人;。

rén bì yǒu yī jiàn jí bǎi rén zhī jiàn kě yǐ jué dà jì

现代白话:人必有一见,集百人之见能够决大计。

kǒng wǒ yú bǎi rén zhōng wèi bì rén rén gāo chū zhī yě ér ān kě hū pǐ fū pǐ fù zāi

现代白话:恐我于百人中未必人人高出之也,而安可忽匹夫匹妇啊?

xué yù bó jì yù gōng nán shuō bú shì yī cháng zǒng jiào zuò rén zhǐ shì gòu le gěng zhǐ

这句话大意是:学欲博,技欲工,难说不是一长,总较作人只是够了梗止。

xué rú bān mǎ zì rú zhōng wáng wén rú cáo liú shī rú li

这句话大意是:学如班、马,字如钟、王,文如曹、刘,诗如李;。

dù zhēng zhēng qiān gǔ zhī míng zhǐ shì gè xiǎo yì xí suǒ guì zài zuò rén hǎo

这句话大意是:杜,铮铮千古知名,只是个小艺习,所贵在作人好。

dào dāng shuō chù yī jù biàn yǒu qiān jūn zhī lì què yòu bù jī bù shū cǐ shì yán zhī shàng chéng

这句话大意是:到当说处,一句便有千钧之力,却又不激不疏,此是言之上乘。

chú wài suī shí jiān yě bù fáng

这句话大意是:除外虽十缄也不妨。

xún bì guī ruò shí wáng zhī zhì shǒu shí tào ruò xiān shèng zhī jīng chǐ jǐ zì dé è wén zhèng lùn shì rén yě yì dà kě lián yǐ

现代白话:循弊规若时王之制,守时套若先圣之经,侈己自得,恶闻正论,是人也亦大可怜了。

shì jiào xī lài yān

现代白话:世教奚赖呢?

xīn yào cháng cāo shēn yào cháng láo

这句话大意是:心要常操,身要常劳。

xīn yù cāo yù jīng míng shēn yù láo yù qiáng jiàn dàn zì bù kě guò ěr

这句话大意是:心愈操愈精明,身愈劳愈强健,但自不可过耳。

wèi shì kě bì zhǐ kě

这句话大意是:未适可,必止可;。

jì shì kě bù guò kě wù qiú shì kě ér zhǐ

这句话大意是:既适可,不过可,务求适可而止。

cǐ wú rén rì yòng chí xún xū yú cū xīn bù dé

现代白话:此我人日用持循,须臾粗心不得。

shì jūn zǐ zhī ǒu jù yě bù yán shēn xīn xìng mìng zé yán tiān xià guó jiā

现代白话:士有德行的人之偶聚也,不言身心性命,则言天下国家;。

bù yán wù lǐ rén qíng zé yán fēng sú shì dào

这句话大意是:不言物理人情,则言风俗世道;。

bù guī mù qián guò shī zé wèn píng shēng dé yè

这句话大意是:不规目前过失,则问平生德业。

bàng huā suí liǔ zhī jiān yín fēng nòng yuè zhī jì dōu wú bǐ sú xiè màn zhī tán wèi cǐ xīn bù kě yī shí liú yú xié pì cǐ shēn bù kě yī rì lìng zhī tōu duò yě

这句话大意是:傍花随柳之间,吟风弄月之际,都无鄙俗媟慢之谈,谓此心不可一时流于邪僻,此身不可一日令之偷惰也。

ruò yī xiāng féng bú shì xiè xiá biàn shì luàn jiǎng cǐ yǔ pú lì xià rén hé yì

这句话大意是:若一相逢,不是亵狎,便是乱讲,此与仆隶下人何异?

zhǐ duō le zhè yì guān ěr

这句话大意是:只多了这衣冠耳。

zuò rén yào rú shén lóng qū shēn biàn huà zì dé zì rú bù kě wèi shì lì shù shù suǒ jū fù

这句话大意是:作人要如神龙屈伸变化,自得自如,不可为势利术数所拘缚。

ruò jī bàn suí rén bù néng zì jué zhǐ shì gè niú yáng

这句话大意是:若羁绊随人,不能自决,只是个牛羊。

rán yì bù kě xiāo xiāo xìng xìng

这句话大意是:然亦不可哓哓悻悻。

gù dà zhì shàng zhé kàn de jǐ shì fēn míng wài miàn yào wú jì wú yán xiōng zhōng yào dú wǎng dú lái zěn bèi jī xiè rén jià yù de

这句话大意是:故大智上哲看得几事分明,外面要无迹无言,胸中要独往独来,怎被机械人驾驭得。

cái sè míng wèi cǐ sì zì kǎo rén pǐn zhī dà jié mù yě

这句话大意是:财色名位此四字,考人品之大节目也。

zhè lǐ dǎ bu guò xiǎo shàn bù zú lù yǐ

现代白话:这里打不过小善,不足录了。

zì gǔ dǐ lì míng jié zhě jīng jīng zài zhè lǐ zuò gōng fū zuì bù kě róng yì fàng guò

这句话大意是:自古砥砺名节者,兢兢在这里做工夫,最不可容易放过。

gǔ zhī rén fēi yuē wèi jū guì yào fēn wéi zūn zhǎng ér suì wú kě yán zhī rén wú kě zhǐ zhī guò yě

这句话大意是:古之人非曰位居贵要、分为尊长而遂无可言之人,无可指之过也;。

fēi yuē bēi yòu pín jiàn zhī rén yī wú suǒ zhī shi jí yǒu zhī shi ér yì bù dàng yán yě

这句话大意是:非曰卑幼贫贱之人一无所知识,即有知识而亦不当言也。

gài tǐ tǒng míng fēn què rán bù kě yì zhě zài dào yì zhī wài

这句话大意是:盖体统名分确然不可易者在道义之外;。

yǐ dào xiāng chéng yǐ xīn xiāng yǔ zài tǐ tǒng míng fēn zhī wài

这句话大意是:以道相成,以心相与在体统名分之外。

āi zāi

现代白话:哀啊!

hòu shì zhī guì yào zūn zhǎng ér suì wú guò yě

这句话大意是:后世之贵要尊长而遂无过也。

zhǐ jìn rì diǎn jiǎn zì jiā fā chū niàn tou lái guǒ shì rén xīn

这句话大意是:只尽日点检自家,发出念头来果是人心?

guǒ shì dào xīn

这句话大意是:果是道心?

chū yán xíng shì guǒ shì gōng zhèng

这句话大意是:出言行事果是公正?

guǒ shì sī qū

这句话大意是:果是私曲?

zì jiā rén pǐn zì jiā dìng le jǐ fēn hé xiá fēi xiào rén

这句话大意是:自家人品自家定了几分,何暇非笑人?

yòu hé gǎn xǐ rén zhī yù jǐ yé

这句话大意是:又何敢喜人之誉己耶?

wǎng jiàn tài shān qiáo yuè yǐ lì shēn sì yǔ shén ài zhī yí yǒu wèi jǐn

这句话大意是:往见“泰山乔岳以立身”四语,甚爱之,疑有未尽,。

yīn tuī guǎng wèi nán ér bā jǐng yún tài shān qiáo yuè zhī shēn hǎi kuò tiān kōng zhī fù hé fēng gān yǔ zhī sè rì zhào yuè lín zhī mù xuán qián zhuǎn kūn zhī shǒu pán shí dǐ zhù zhī zú lín shēn lǚ bó zhī xīn yù jié bīng qīng zhī gǔ

这句话大意是:因推广为男儿八景云:泰山乔岳之身,海阔天空之腹,和风甘雨之色,日照月临之目,旋干转坤之手,盘石砥柱之足,临深履薄之心,玉洁冰清之骨。

cǐ bā jǐng yǔ shén kuì zhī dāng yǔ tóng zhì zhě jié lì cóng shì yān

现代白话:此八景予甚愧之,当与同志者竭力从事呢。

qiú rén yǐ bù kě yòu qiú rén zhī zhuǎn qiú

这句话大意是:求人已不可,又求人之转求;。

xùn rén zhī qiú yǐ bù kě yòu zhuǎn qiú rén zhī xùn rén

这句话大意是:徇人之求已不可,又转求人之徇人;。

huàn nàn qiú rén yǐ bù kě yòu yǐ fù guì lì dá qiú rén cǐ zhàng fū zhī chǐ yě

这句话大意是:患难求人已不可,又以富贵利达求人,此丈夫之耻也。

wén míng cái míng yì míng yǒng míng rén jìn ràng dé guò wéi shì dào dé zhī míng zé dù zhě zhòng yǐ

现代白话:文名、才名、艺名、勇名,人尽让得过,惟是道德之名则妒者众了。

wú wén wú cái wú yì wú yǒng rén jǐn qiān de qǐ wéi shì wú dào dé zhī míng zé kuì zhě zhòng yǐ

现代白话:无文、无才、无艺、无勇,人尽谦得起,惟是无道德之名则愧者众了。

jūn zǐ yǐ dào dé zhī shí qián xiū yǐ dào dé zhī míng zì yǎn

现代白话:有德行的人以道德之实潜修,以道德之名自掩。

yǒu zhū jǐ ér hòu qiú zhū rén wú zhū jǐ ér hòu fēi zhū rén gù shì cáng shēn zhī shù

这句话大意是:有诸己而后求诸人,无诸己而后非诸人,固是藏身之恕;。

yǒu zhū jǐ ér bù qiú zhū rén wú zhū jǐ ér bù fēi zhū rén zì shì wú yán zhī gǎn

这句话大意是:有诸己而不求诸人,无诸己而不非诸人,自是无言之感。

dà xué wèi jū shàng zhě yán ruò shì jūn zǐ shǒu shēn zhī cháng fǎ zé yú yán yì xù dé zhī dào yě

现代白话:《大学》为居上者言,若士有德行的人守身之常法,则余言亦蓄德之道也。

qián kūn jǐn dà hé chǔ róng wǒ bù dé

这句话大意是:乾坤尽大,何处容我不得?

ér dào chù bù wéi rén suǒ róng zé wǒ zhī nán róng yě

这句话大意是:而到处不为人所容,则我之难容也。

miǎo rán yī shēn ér wèi shì shàng nán róng zhī rén nǎi hào yú rén yuē rén zhī běn néng róng wǒ yě

这句话大意是:眇然一身,而为世上难容之人,乃号于人曰:“人之本能容我也。

这句话大意是:”吁!

yì yú yǐ zāi

现代白话:亦愚了啊!

míng fēn zhě tiān xià zhī suǒ gòng shǒu zhě yě

这句话大意是:名分者,天下之所共守者也。

míng fēn bù lì zé cháo tíng zhī jì gāng bù zūn ér fǎ lìng bù xíng

这句话大意是:名分不立,则朝廷之纪纲不尊,而法令不行。

shèng rén yǐ míng fēn háng dào qū shì shì dào yǐ yā míng fēn bù zhī kǒng zǐ zhī dào shì lǔ hóu xī chì tiān rǎng ér xiāng dǎng yī piān hé děng jǐn jūn chén zhī lǐ

这句话大意是:圣人以名分行道,曲士恃道以压名分,不知孔子之道视鲁侯奚啻天壤,而《乡党》一篇何等尽君臣之礼!

nǎi zhī zūn míng fēn yǔ chǎn shí shì bù tóng

这句话大意是:乃知尊名分与谄时势不同。

míng fēn suǒ zài yī háo bù gǎn ào duò shí shì suǒ zài yī háo bù gǎn ē yú

这句话大意是:名分所在一毫不敢傲惰,时势所在一毫不敢阿谀。

gù zāi

现代白话:固啊!

shì zhī fǔ rú yǐ zūn míng fēn wéi chǎn shí shì yě

这句话大意是:世之腐儒以尊名分为谄时势也。

bēi zāi

现代白话:卑啊!

shì zhī bǐ fū yǐ chǎn shí shì wèi báo míng fēn yě

这句话大意是:世之鄙夫以谄时势为薄名分也。

shèng rén zhī dào tài hé ér yǐ gù wàn wù jiē yù

这句话大意是:圣人之道太和而已,故万物皆育。

biàn shì qiū dōng bù hài qí wèi tài hé kuàng tài hé yòu wèi cháng bù zài qiū dōng yǔ zhòu jiān zāi

现代白话:便是秋冬不害其为太和,况太和又未尝不在秋冬宇宙间啊!

yú xìng biǎn wú hóng dù píng xīn wēn róng xùn yǔ yuàn cóng shì yú tài hé zhī dào yǐ zì guǎng yān

现代白话:余性褊,无弘度、平心、温容、巽语,愿从事于太和之道以自广呢。

zhī jìng xī diǎn jiǎn jīn rì shuō de jǐ jù huà guān xì shēn xīn xíng de jǐ jiàn shì yǒu yì shì dào zì qiè zì kuì huǎng rán dú jué yǐ

现代白话:只竟夕点检今日说得几句话关系身心,行得几件事有益世道,自慊自愧,恍然独觉了。

ruò zuì jiǔ bǎo ròu zì tán làng xiào què bù cuò guò le yī rì luàn yán wàng dòng mèi lǐ cóng yù què bù zuò niè le yī rì

这句话大意是:若醉酒饱肉,恣谈浪笑,却不错过了一日,乱言妄动、昧理从欲,却不作孽了一日。

zhǐ yí gè sú niàn tóu cuò zuò le yī shēng rén

这句话大意是:只一个俗念头,错做了一生人;。

zhǐ yī shuāng sú yǎn mù cuò rèn le yī shēng rén

这句话大意是:只一双俗眼目,错认了一生人。

shào nián zhǐ yào xiǎng wǒ jiàn zài gàn xiē shèn me shì dào tóu chéng gè shèn me rén zhè biàn yǒu duō shǎo hèn xīn

这句话大意是:少年只要想我见在干些甚么事,到头成个甚么人,这便有多少恨心!

duō shǎo kuì hàn

这句话大意是:多少愧汗!

rú hé fàng de zì jiā guò

这句话大意是:如何放得自家过?

míng jìng suī zú yǐ zhào qiū háo zhī mò rán chí yǐ zhào miàn bù zhào shǒu zhě hé

这句话大意是:明镜虽足以照秋毫之末,然持以照面不照手者何?

miàn bù zì xiàn jiè jìng yǐ jiàn ruò shǒu zé wú zì xiàn zhī yǐ

现代白话:面不自见,借镜以见,若手则我自见之了。

jìng suī míng bù míng yú mù yě gù jūn zi guì zì zhī zì xìn

现代白话:镜虽明,不明于目也,故有德行的人贵自知自信。

yǐ rén yán wèi jìn zhǐ shì zhào shǒu zhī shi yě ruò ěr mù shí jiàn suǒ yǒu jí zé fěi tiān xià zhī jiàn wén bù jì yǐ

现代白话:以人言为进止,是照手之识也,若耳目识见所有及,则匪天下之见闻不济了。

yì mìng fǎ cǐ sān zhě jūn zǐ zhī suǒ yǐ dìng shēn ér zhòng rén zhī suǒ wàng niàn zhě yě

现代白话:义、命、法,此三者,有德行的人之所以定身,而众人之所妄念者也。

cóng wàng niàn ér qiǎo yá tú yǐ xìng qí sī jūn zǐ chǐ zhī

现代白话:从妄念而巧邪图以幸其私,有德行的人耻之。

fu yì bù dàng wèi mìng bù néng wèi fǎ bù gǎn wèi suī yù qiáng zhī qǐ wéi wú huò

这句话大意是:夫义不当为,命不能为,法不敢为,虽欲强之,岂惟无获?

suǒ sàng duō yǐ

现代白话:所丧多了。

jí huò yì fēi fú yě

这句话大意是:即获亦非福也。

bì xián zhě xún xián zhě yě

这句话大意是:避嫌者,寻嫌者也;。

zì biàn zhě zì wū zhě yě

这句话大意是:自辨者,自诬者也。

xīn shì chóng mén dòng dá lüè běn huí xié xíng shì bā chuāng líng lóng háo wú zhē zhàng zé jiàn zhě fú wén zhě xìn

这句话大意是:心事重门洞达,略本回邪,行事八窗玲珑,毫无遮障,则见者服,闻者信。

shāo yǒu bù bái zhī wū jiāng jiā jiā wèi wú chēng yuān rén rén wèi wú zhì huì yǐ

现代白话:稍有不白之诬,将家家为我称冤,人人为我置喙了。

cǐ zhī wèi jié pǐn bù zì jié ér rén jié zhī

这句话大意是:此之谓洁品,不自洁而人洁之。

shàn zhī dāng wèi rú yǐn shí yī fú rán nǎi wú rén rì yòng cháng xíng shì yě

现代白话:善之当为,如饮食衣服然,乃我人日用常行事也。

rén wèi wén yǒu yǐ huò fú dù yī shí zhě ér wéi shàn zé yǐ huò fú wéi xíng zhǐ

这句话大意是:人未闻有以祸福度衣食者,而为善则以祸福为行止;。

wèi wén yǒu yǐ huǐ yù fèi yī shí zhě ér wéi shàn zé yǐ huǐ yù wéi xíng zhǐ

这句话大意是:未闻有以毁誉废衣食者,而为善则以毁誉为行止。

wéi wéi shàn xīn bù zhēn chéng zhī gù ěr

这句话大意是:惟为善心不真诚之故耳。

guǒ zhēn guǒ chéng shàng yǒu gān sǐ jī hán ér lè yú qū shàn zhě

这句话大意是:果真、果诚,尚有甘死饥寒而乐于趋善者。

yǒu xiàng ér wú tǐ zhě huà rén yě yù wèi ér bù néng wèi

这句话大意是:有象而无体者,画人也,欲为而不能为;。

yǒu tǐ ér wú yòng zhě sù rén yě qīng jìng zūn yán xiǎng xī shēng xiāng huǒ ér yī wú suǒ wèi

这句话大意是:有体而无用者,塑人也,清净尊严,享牺牲香火,而一无所为;。

yǒu yùn dòng ér wú zhī jué zhě ǒu rén yě chí tí duō zhǐ shǐ ér hòu wèi

这句话大意是:有运动而无知觉者,偶人也,持提掇指使而后为。

cǐ sān rén zhě shēn wú xuè qì xīn wú líng míng wú wú zé yǐ

现代白话:此三人者,身无血气,心无灵明,我无责了。

wǒ shēn yuán wú pín fù guì jiàn dé shī róng rǔ zì wǒ zhǐ shì gè wǒ gù fù guì pín jiàn dé shī róng rǔ rú chūn fēng qiū yuè zì qù zì lái yǔ xīn quán bù qiān guà wǒ dào dǐ zhǐ shì gè wǒ fu rú shì gù kě pín kě fù kě guì kě jiàn kě de kě shī kě róng kě rǔ

这句话大意是:我身原无贫富贵贱得失荣辱字,我只是个我,故富贵贫贱得失荣辱如春风秋月,自去自来,与心全不牵挂,我到底只是个我,夫如是,故可贫可富可贵可贱可得可失可荣可辱。

jīn rén wéi fù guì shì tān qí de zhī yě bì xǐ qí shī zhī yě rú hé bù bēi

这句话大意是:今人惟富贵是贪,其得之也必喜,其失之也如何不悲?

qí de zhī yě wèi róng qí shī zhī yě rú hé bù rǔ

这句话大意是:其得之也为荣,其失之也如何不辱?

quán shì kào zhe jiǎ jǐng zuò zhēn shēn wài wù wèi fèn nèi cǐ èr shì zhī suǒ xiào yě kuàng wú rú hu

现代白话:全是靠着假景作真身,外物为分内,此二氏之所笑也,况我儒吗?

wú bèi zuò gōng fū zhè gè shì dì yī

现代白话:我辈做工夫,这个是第一。

wú kuì bù néng yǐ gào tóng zhì zhě

现代白话:我愧不能以告同志者。

běn fèn èr zì miào bù róng yán

这句话大意是:本分二字,妙不容言。

jūn zǐ chí shēn bù kě bù zhī běn fèn zhī běn fèn zé qiān tai wàn zhuàng yī háo jiā sǔn bù dé

现代白话:有德行的人持身不可不知本分,知本分则千态万状一毫加损不得。

shèng wáng wèi zhì dāng shǐ mín de qí běn fèn de běn fèn zé róng rǔ sǐ shēng yī háo yuàn wàng bù dé

这句话大意是:圣王为治,当使民得其本分,得本分则荣辱死生一毫怨望不得。

zi shì fù chén shì jūn jiē yóu bù zhī běn fèn shǐ

这句话大意是:子弑父,臣弑君,皆由不知本分始。

liǎng róu wú shēng hé yě yī róu wú shēng shòu yě

这句话大意是:两柔无声,合也,一柔无声,受也。

liǎng gāng bì suì jī yě

这句话大意是:两刚必碎,激也;。

yī gāng bì sǔn jī yě

这句话大意是:一刚必损,积也。

gù yì qǔ yī gāng yī róu

这句话大意是:故《易》取一刚一柔。

shì wèi hu zhōng yǐ chéng tiān xià zhī wu yǐ hé yī shēn zhī dé jūn zǐ shàng zhī

现代白话:是谓乎中以成天下之务,以和一身之德,有德行的人尚之。

wú yǐ rén yù ér suì wèi wú guò

这句话大意是:毋以人誉而遂谓无过。

shì dào shàng hún hòu rén rén yǒu xīn shǐ yě

这句话大意是:世道尚浑厚,人人有心史也。

rén zhī xīn shǐ zhēn wéi wǒ yǒu xīn shǐ ér hòu wú wèi rén zhī xīn shǐ yǐ

现代白话:人之心史真,惟我有心史而后无畏人之心史了。

yín nù shì dà è lǐ miàn yù bú zhù qì wài miàn gù bu de rén chéng shén hán yǎng

这句话大意是:淫怒是大恶,里面御不住气,外面顾不得人,成甚涵养?

huò yuē hán yǎng dú wú nù hu

这句话大意是:或曰:“涵养独无怒吗?

yuē shèng xián zhī nù zì bié

这句话大意是:”曰:“圣贤之怒自别。

fán zhì yú wú tā zài dú shū yǔ bù dú shū

这句话大意是:凡智愚无他,在读书与不读书;。

huò fú wú tā zài wéi shàn yǔ bù wéi shàn

这句话大意是:祸福无他,在为善与不为善;。

pín fù wú tā zài qín jiǎn yǔ bù qín jiǎn

这句话大意是:贫富无他,在勤俭与不勤俭;。

huǐ yù wú tā zài rén shù yǔ bù rén shù

这句话大意是:毁誉无他,在仁恕与不仁恕。

gǔ rén zhī kuān dà fēi zhí wéi dào lǐ dāng rú cǐ rán shà yǒu shòu yòng chù

这句话大意是:古人之宽大,非直为道理当如此,然煞有受用处。

hóng qì dù yǐ yǎng dé yě shěng yuàn nù yǐ yǎng qì yě jué chóu chóu yǐ yuǎn huò yě

这句话大意是:弘器度以养德也,省怨怒以养气也,绝仇雠以远祸也。

píng rì dú shū wéi yǒu zuò guān shì zhǎn bù shí

这句话大意是:平日读书,惟有做官是展布时。

jiāng qióng jū suǒ jiàn wén jí shēng píng suǒ yù wèi zhě yī yī shì cháng zhī xū shì suǒ lǐ zhī zhèng shì gè dé qí yí suǒ zhì zhī rén wù gè dé qí suǒ cái shì mǎn le běn rán dǐ fèn liàng

这句话大意是:将穷居所见闻,及生平所欲为者一一试尝之,须是所理之政事各得其宜,所治之人物各得其所,才是满了本然底分量。

zhī jiàn de yǎn qián dōu bù kě yì biàn shì gè ài shì zhī rén

这句话大意是:只见得眼前都不可意,便是个碍世之人。

rén bù kě wǒ yì wǒ bì bù kě rén yì

这句话大意是:人不可我意,我必不可人意。

bù kě rén yì zhě wǒ yī rén bù kě wǒ yì zhě qiān wàn rén

这句话大意是:不可人意者我一人,不可我意者千万人。

wū hū

这句话大意是:呜呼!

wèi yǒu bù kě qiān wàn rén yì ér bù wēi zhě yě

这句话大意是:未有不可千万人意而不危者也。

shì gù zhì zhě néng yǔ shì yi zhì rén bù yǔ shì ài

这句话大意是:是故智者能与世宜,至人不与世碍。

xìng fēn zhí fèn míng fēn shì fēn cǐ sì zhě yǔ nèi zhī dà wù

这句话大意是:性分、职分、名分、势分,此四者,宇内之大物。

xìng fēn zhí fèn zài jǐ zài jǐ zhě bù kě bù jìn

这句话大意是:性分、职分在己,在己者不可不尽;。

míng fēn shì fēn zài shàng zài shàng zhě bù kě bù shǒu

这句话大意是:名分、势分在上,在上者不可不守。

chū kàn de wǒ wū le shì jiè biàn shì gè dào zhí

这句话大意是:初看得我污了世界,便是个盗跖;。

hòu kàn de shì jiè wū le wǒ biàn shì gè bó yí

这句话大意是:后看得世界污了我,便是个伯夷;。

zuì hòu kàn de shì jiè yě bù wū wǒ wǒ yě bù wū shì jiè biàn shì gè lǎo zi

这句话大意是:最后看得世界也不污我,我也不污世界,便是个老子。

xīn yào yǒu chéng chí kǒu yào yǒu mén hù

这句话大意是:心要有城池,口要有门户。

yǒu chéng chí zé bù chū yǒu mén hù zé bù zòng

这句话大意是:有城池则不出,有门户则不纵。

shì jūn zǐ zuò rén bù zhǎng jìn zhǐ shì bù yòng xīn bù zháo lì

现代白话:士有德行的人作人不长进,只是不用心,不着力。

qí suǒ yǐ bù yòng xīn bù zháo lì zhě zhǐ shì bù kuì bù fèn

这句话大意是:其所以不用心、不着力者,只是不愧不奋。

néng kuì néng fèn shèng rén kě zhì

这句话大意是:能愧能奋,圣人可至。

yǒu dào zhī yán jiāng zhī xīn wù

这句话大意是:有道之言,将之心悟;。

yǒu dé zhī yán de dìng gōng xíng

这句话大意是:有德之言,得定躬行。

yǒu dào zhī yán hóng chàng yǒu dé zhī yán qīn qiè

这句话大意是:有道之言弘畅,有德之言亲切。

yǒu dào zhī yán rú yóu wàn huò zhī sì yǒu dé zhī yán rú fā wàn huò zhī shāng

这句话大意是:有道之言如游万货之肆,有德之言如发万货之商。

yǒu dào zhě bù róng bù yán yǒu dé zhě wú hóu yú yán suī rán wèi cháng bù yán yě

这句话大意是:有道者不容不言,有德者无侯于言,虽然,未尝不言也。

gù yuē yǒu dé zhě bì yǒu yán

这句话大意是:故曰:有德者必有言。

xué zhě shuō huà yào jiǎn zhòng cóng róng xún wù bàng shì zhè biàn shì shuō huà zhōng hán yǎng

这句话大意是:学者说话要简重从容,循物傍事,这便是说话中涵养。

huò wèn bù yuàn bù yóu le kǒng yú shì tiān chǔ rén shàng gèng yào liú xīn bù

这句话大意是:或问:“不怨不尤了,恐于事天处人上更要留心不?

yuē zhè tiān rén liǎng xiàng qiān tóu wàn xù rú hé zhào guǎn de lái

这句话大意是:”曰“这天人两项,千头万绪,如何照管得来?

yǒu gè jiǎn biàn zhī fǎ zhī zài zì jiā shēn shàng zuò yī niàn yán yī shì dōu diǎn jiǎn de méi wǒ fēn háo bú shì nà huò fú huǐ yù dōu bù xū lǐ huì

这句话大意是:有个简便之法,只在自家身上做,一念、-言、一事都点检得没我分毫不是,那祸福毁誉都不须理会。

wǒ wú qiú huò zhī dào ér huò lái zì yǒu tiān dān jiè

这句话大意是:我无求祸之道,而祸来自有天耽借;。

wǒ wú zhì huǐ zhī dào ér huǐ lái zì yǒu rén dān cuò yǔ wǒ quán bù gān shè

这句话大意是:我无致毁之道,而毁来自有人耽错,与我全不干涉。

ruò fú yǔ yù shì wǒ yīng de dǐ wǒ bù jiā xǐ

这句话大意是:若福与誉是我应得底,我不加喜;。

shì wǒ xìng de dǐ wǒ qiě xīng jù kuì hǎo

这句话大意是:是我幸得底,我且惺惧愧郝。

kuàng tiān yě yǒu lì liàng bù néng dǐ rén yě yǒu zhī shi bú dào dǐ yě yào tǐ xī tā què yǒu yī jiàn jǐn yào shēng pà wǒ bù néng gé tiān dòng wù

这句话大意是:况天也有力量不能底,人也有知识不到底,也要体悉他,却有一件紧要,生怕我不能格天动物。

zhè gè shāo yǒu qiàn quē zì yuàn zì yóu qiě bù xiá yòu nà gù de bié gè

这句话大意是:这个稍有欠缺,自怨自尤且不暇,又那顾得别个。

kǒng zǐ shuō gè shàng bù yuàn xià bù yóu shì bù yuàn hu qí wài dào lǐ

这句话大意是:孔子说个上不怨、下不尤,是不愿乎其外道理;。

mèng zǐ shuō gè yǎng bù kuì fǔ bù zuò shì sù wèi ér háng dào lǐ

这句话大意是:孟子说个仰不愧、俯不怍,是素位而行道理。

cǐ èr yì cháng xiāng xū

这句话大意是:此二意常相须。

tiān lǐ běn zì lián tuì ér wú yòu chù zhī yǐ shū

现代白话:天理本自廉退,而我又处之以疏;。

rén yù běn shàn yín yuán ér wú yòu xiá zhī yǐ qīn

现代白话:人欲本善夤缘,而我又狎之以亲;。

xiǎo rén mǎn fāng cùn ér jūn zǐ zài qiān lǐ zhī wài yǐ yù shēn zhī xiū de hu

现代白话:品行较差的人满方寸,而有德行的人在千里之外了,欲身之修,得吗?

gù xué zhě yǔ tiān lǐ chù shǐ zé jìng zhī rú shī bǎo jì ér qīn zhī rú gǔ ròu jiǔ zé hún huà wèi yī tǐ

这句话大意是:故学者与天理处,始则敬之如师保,既而亲之如骨肉,久则浑化为一体。

rén yù suī yù chéng jiàn ér rù yě wú cóng yǐ

现代白话:人欲虽欲乘间而入也,无从了。

qì jì shèng xīn jì mǎn cái jì lù

这句话大意是:气忌盛,心忌满,才忌露。

wài qíng dí wǔ shēng sè dài lì míng wèi huàn nàn yàn ān nèi qíng dí wǔ è nù xǐ hào qiān chán biǎn jí jī guàn

这句话大意是:外勍敌五:声色、贷利、名位、患难、晏安,内勍敌五:恶怒、喜好、牵缠、褊急、积惯。

shì jūn zi zhōng rì bèi zhè gè hūn huò líng jià cǐ xiǎo yǒng zhě zhī suǒ nà kuǎn ér dà yǒng zhě zhī suǒ wu kè yě

现代白话:世有德行的人终日被这个昏惑凌驾,此小勇者之所纳款,而大勇者之所务克也。

xuán qí zhī jí yī yǐ píng yì

这句话大意是:玄奇之疾,医以平易;。

yīng fā zhī jí yī yǐ shēn chén

这句话大意是:英发之疾,医以深沉;。

kuò dà zhī jí yī yǐ chōng shí

这句话大意是:阔大之疾,医以充实。

bù yuǎn zhī fù bù ruò lái xíng zhī shěn yě

这句话大意是:不远之复,不若来行之审也。

fèn shǐ dài zhōng xiū yè zhī zéi yě

这句话大意是:奋始怠终,修业之贼也;。

huǎn qián jí hòu yìng shì zhī zéi yě

这句话大意是:缓前急后,应事之贼也;。

zào xīn fú qì chù dé zhī zéi yě

这句话大意是:躁心浮气,畜德之贼也;。

jí yán lì sè chù zhòng zhī zéi yě

这句话大意是:疾言厉色,处众之贼也。

míng xīn shèng zhě bì zuò wěi

这句话大意是:名心盛者必作伪。

zuò dà guān dǐ shì yí yàng jiā shù zuò hǎo rén dǐ shì yí yàng jiā shù

这句话大意是:做大官底是一样家数,做好人底是一样家数。

jiàn yì bù wéi yòu tuō zhī wéi zhòng cǐ lì xíng zhě zhī dà jiè yě

这句话大意是:见义不为,又托之违众,此力行者之大戒也。

ruò kěn wù shí yòu zì táo míng bù huàn yú wú shù wú qiè yǐ zì hèn yān

现代白话:若肯务实,又自逃名,不患于无术我窃以自恨呢。

gōng jìng qiān jǐn cǐ sì zì yǒu xīn zhī shàn yě

这句话大意是:恭敬谦谨,此四字有心之善也;。

xiá wǔ ào lìng cǐ sì zì yǒu xīn zhī è yě rén suǒ yì zhī yě

这句话大意是:狎侮傲凌,此四字有心之恶也,人所易知也。

zhì yú dài hū duò màn cǐ sì zì nǎi wú xīn zhī shī ěr ér dān shū zhī jiè dài shèng jìng zhě xiōng lùn zhì hū zhě zhì fēn cún wáng

这句话大意是:至于怠忽惰慢,此四字乃无心之失耳,而丹书之戒怠胜敬者凶,论治忽者至分存亡。

dà xué yǐ ào duò tóng lùn zēng zǐ yǐ bào màn lián yǔ zhě hé zāi

现代白话:《大学》以傲惰同论,曾子以暴慢连语者何啊?

gài tiān xià zhī huò huàn jiē qǐ yú sì zì yī shēn zhī zuì guò jiē shēng yú sì zì

这句话大意是:盖天下之祸患皆起于四字,一身之罪 过皆生于四字。

dài zé yī qiè gǒu qiě hū zé yī qiè hūn wàng duò zé yī qiè shū lǎn màn zé yī qiè yán chí yǐ zhī yìng shì zé wàn shì jiē fèi yǐ zhī jiē rén zé zhòng xīn jiē lí

这句话大意是:怠则一切苟且,忽则一切昏忘,惰则一切疏懒,慢则一切延迟,以之应事则万事皆废,以之接人则众心皆离。

gǔ rén lín mín rú yù xiǔ suǒ shǐ rén rú chéng dà jì kuàng jiē píng jiāo yǐ shàng zhě hu

这句话大意是:古人临民如驭朽索,使人如承大祭,况接平交以上者吗?

gǔ rén chǔ shì bù xiè ěr bù wàng yuǎn kuàng mù qián zhī qīn qiè zhòng dà zhě hu

这句话大意是:古人处事不泄迩,不忘远,况目前之亲切重大者吗?

gù yuē wú zhòng guǎ wú dà xiǎo wú gǎn màn cǐ jiǔ zì jí wú bù jìng

这句话大意是:故曰无众寡,无大小,无敢慢,此九字即毋不敬。

wú bù jìng sān zì fēi dàn shèng kuáng zhī fēn cún wáng zhì luàn sǐ shēng huò fú zhī guān yě bì rán bù yì zhī lǐ yě

这句话大意是:毋不敬三字,非但圣狂之分,存亡、治乱、死生、祸福之关也,必然不易之理也。

chén xīn jīng yīng zhě shǐ zhēn zhī zhī

这句话大意是:沉心精应者,始真知之。

rén yī shēng dà zuì guò zhī zài zì shì zì sī sì zì

这句话大意是:人一生大罪过,只在自是自私四字。

gǔ rén shèn yán měi yún yǒu yú bù gǎn jǐn

这句话大意是:古人慎言,每云有馀不敢尽。

jīn rén zhǐ jǐn qí yú hái bù chéng dà guò zhǐ shì fù huì zhī wú xīn zhī qí fēi ér qǔ biàn yú kǒu bù zhì qū rén bù zhǐ zé yòu jǐn yǒu yú zhě zhī zuì rén yě

现代白话:今人只尽其馀,还不成大过,只是附会支我,心知其非而取辨于口,不至屈人不止,则又尽有馀者之罪人也。

zhēn zhèng shòu yòng chù shí fēn yòng bù dé yī fēn nà jiǔ fēn dōu wú xiē gān xì ér pīn sǐ wàng shēng rěn rǔ dòng qì yǐ qiú zhī zhě jiē jiǔ fēn yě

这句话大意是:真正受用处,十分用不得一分,那九分都无些干系,而拼死忘生、忍辱动气以求之者,皆九分也。

hé shù wù de tā xǐng

这句话大意是:何术悟得他醒?

kě xiào kě tàn

这句话大意是:可笑可叹!

pín bù zú xiū kě chà shì pín ér wú zhì

这句话大意是:贫不足羞,可差是贫而无志;。

jiàn bù zú è kě wù shì jiàn ér wú néng

这句话大意是:贱不足恶,可恶是贱而无能;。

lǎo bù zú tàn kě tàn shì lǎo ér xū shēng

这句话大意是:老不足叹,可叹是老而虚生;。

sǐ bù zú bēi kě bēi shì sǐ ér wú wén

这句话大意是:死不足悲,可悲是死而无闻。

shèng rén zhī wén shàn yán yě xīn xīn rán wéi kǒng ní zhī gù hé zhī yǐ tóng yán yǐ kāi qí lè gào zhī chéng

这句话大意是:圣人之闻善言也,欣欣然惟恐尼之,故和之以同言,以开其乐告之诚;。

shèng rén zhī wén guò yán yě yǐn yǐn rán wéi kǒng fú zhī gù nèi zhī yǐ wēn sè yǐ yòu qí zhōng gào zhī shí

这句话大意是:圣人之闻过言也,引引然惟恐拂之,故内之以温色,以诱其忠告之实。

hé yě

这句话大意是:何也?

jìn dé gǎi guò wèi qí yǒu yì yú wǒ yě

这句话大意是:进德改过为其有益于我也。

cǐ zhī wèi zhì zhī

这句话大意是:此之谓至知。

gǔ zhě zhāo yǐn yì jīn yě jiǎng tián tuì wú dǎng kě yǐ kuì yǐ gǔ zhě yǐn yì yǎng dào bù dé yǐ ér hòu chū jīn zhě tián tuì yǎng wàng yāo xū míng yǐ gàn jìn wú dǎng kě yǐ jiè yǐ

现代白话:古者招隐逸,今也奖恬退,我党能够愧了,古者隐逸养道,不得已而后出,今者恬退养望,邀虚名以干进,我党能够戒了。

xǐ lái shí yì diǎn jiǎn nù lái shí yì diǎn jiǎn dài duò shí yì diǎn jiǎn fàng sì shí yì diǎn jiǎn cǐ shì xǐng chá dà tiáo kuǎn

这句话大意是:喜来时一点检,怒来时一点检,怠惰时一点检,放肆时一点检,此是省察大条款。

rén dào cǐ duō xiǎng bù qǐ gù bu de yī cuò le biàn huǐ bù jí

这句话大意是:人到此,多想不起,顾不得,一错了,便悔不及。

zhì luàn xì suǒ yòng shì

这句话大意是:治乱系所用事。

tiān xià guó jiā jūn zǐ yòng shì zé zhì xiǎo rén yòng shì zé luàn

现代白话:天下国家有德行的人用事则治,品行较差的人用事则乱;。

yī shēn dé xìng yòng shì zé zhì qì xí yòng shì zé luàn

这句话大意是:一身德性用事则治,气习用事则乱。

nán guǎn dǐ shì rèn yì nán fáng dǐ shì guàn bìng

这句话大意是:难管底是任意,难防底是惯病。

cǐ chù zhuó lì biàn shì xué shàng zhe zhēn yǎng chù zhuó shǒu

这句话大意是:此处着力,便是穴上着针、痒处着手。

shì diǎn jiǎn zhōng rì shuō huà yǒu jǐ jù qià hǎo dǐ biàn jiàn suǒ yǎng

这句话大意是:试点检终日说话有几句恰好底,便见所养。

yè kè mù rú jù chǐ gǔ wú wén zì yòng yǐ jì rì xíng zhī shì shù yě

这句话大意是:业刻木如巨齿,古无文字,用以记日行之事数也。

yī shì bì

这句话大意是:一事毕;。

zé qù yī kè

这句话大意是:则去一刻;。

shì jù bì zé jǐn qù zhī wèi zhī xiū yè

这句话大意是:事俱毕,则尽去之,谓之修业。

gēng shì zé zài kè rú qián dà shì zé dà kè wèi zhī dà yè

这句话大意是:更事则再刻如前,大事则大刻,谓之大业。

duō shì zé duō kè wèi zhī guǎng yè

这句话大意是:多事则多刻,谓之广业。

shì nóng gōng shāng suǒ yè bù tóng wèi zhī cháng yè

这句话大意是:士农工商所业不同,谓之常业。

nóng wèi shì zé gǎi kè wèi zhī yì yè

这句话大意是:农为士则改刻,谓之易业。

gǔ rén wèi yǒu yī shēng wú suǒ yè zhě wèi yǒu yī rì bù xiū yè zhě gù gǔ rén shēn xiū shì lǐ ér wú dài duò huāng níng zhī shí cháng yǒu yōu qín tì lì zhī zhì

这句话大意是:古人未有一生无所业者,未有一日不修业者,故古人身修事理,而无怠惰荒宁之时,常有忧勤惕励之志。

yī rì wú shì zé yī rì bù ān jù yè zhī bù xiū ér kuàng rì zhī bù kě yě

这句话大意是:一日无事,则一日不安,惧业之不修而旷日之不可也。

jīn yě hūn hūn dàng dàng sì zhī bù kě shōu shí qióng nián zhōng rì wú yī yóu wéi fàng yì ér rù yú qín shòu zhě wú yè zhī gù yě

这句话大意是:今也昏昏荡荡,四肢不可收拾,穷年终 日无一猷为放逸而入于禽兽者,无业之故也。

rén shēng liǎng jiān wú yī shì kě jiàn wú yī shàn kě chēng zī yī jiè shí yú rén ér tōu ān duò xíng yǐ sǐ kě xiū yě yǐ

这句话大意是:人生两间,无一事可见,无一善可称,资衣藉食于人,而偷安惰行以死,可羞也已。

gǔ zhī bàng rén yě yě zhōng hòu chéng dǔ

这句话大意是:古之谤人也,也忠厚诚笃。

zhū lín zhī yǔ hé děng hún hán

这句话大意是:株林之语,何等浑涵!

yú rù zhī yáo yóu dào shí shì

这句话大意是:舆入之谣,犹道实事。

hòu shì zé bù rán suǒ yuàn zài cǐ suǒ bàng zài bǐ

这句话大意是:后世则不然,所怨在此,所谤在彼。

bǐ gù zhī qí suǒ yuàn zhě wèi bì shàng zhī fēi ér qí bàng bù zú yǐ xíng yě nǎi bié shēng yī xiàng yì lùn qí cái biàn fù huì zú yǐ mǐn wú yuàn zhī zhī shí qǐ rén xìn zhī zhī xīn néng shǐ bèi bàng zhě bù néng miǎn bàng zhī zhī huò ér wǒ táo bàng rén zhī zuì

现代白话:彼固知其所怨者未必上之非,而其谤不足以行也,乃别生一项议论,其才辨附会足以泯我怨之之实,启人信之之心,能使被谤者不能免谤之之祸,而我逃谤人之罪。

wū hū

这句话大意是:呜呼!

jīn zhī bàng suī gǔ zhī jūn zǐ qiě bì jì zhī yǐ

现代白话:今之谤,虽古之有德行的人且避忌之了。

shèng xián chù bàng wú bié fǎ zhǐ shì zì xiū qí huò fú zé tīng zhī ěr

这句话大意是:圣贤处谤无别法,只是自修,其祸福则听之耳。

chù lì zé yào rén zuò jūn zǐ wǒ zuò xiǎo rén

现代白话:处利则要人做有德行的人,我做品行较差的人;。

chù míng zé yào rén zuò xiǎo rén wǒ zuò jūn zǐ sī huò zhī shén yě

现代白话:处名则要人做品行较差的人,我做有德行的人,斯惑之甚也。

shèng xián chù lì ràng lì chù míng ràng míng gù dàn rán tián rán bù yǔ shì wǔ

这句话大意是:圣贤处利让利,处名让名,故淡然恬然,不与世忤。

rèn jiào wàn fēn jīn chí qiān fēn diǎn jiǎn lǐ miàn wú zì rán gēn běn cāng cù zhī jì hū tū zhī qǐng běn tài zì rán lù chū

这句话大意是:任教万分矜持,千分点检,里面无自然根本,仓卒之际、忽突之顷,本态自然露出。

shì yǐ jūn zǐ shèn dú

现代白话:是以有德行的人慎独。

dú zhōng zhǐ yǒu zhè gè fā chū lái zhǐ shì zhè gè hé láo huí hù hé yòng zhī wú

现代白话:独中只有这个,发出来只是这个,何劳回护,何用支我?

lì yǒu suǒ bù néng shèng rén bù yǐ wú kě nài hé zhě zé rén

这句话大意是:力有所不能,圣人不以无可奈何者责人;。

xīn yǒu suǒ dāng jǐn shèng rén bù yǐ wú kě nài hé zhě zì wěi

这句话大意是:心有所当尽,圣人不以无可奈何者自诿。

huò wèn kǒng zǐ zī yī gāo qiú sù yī ní qiú huáng yī hú qiú wú nǎi fēi wèi sù zhī yì yǔ

这句话大意是:或问:“孔子缁衣羔裘,素衣麑裘,黄衣狐裘,无乃非位素之义与?

yuē gōng cǐ wèn shén hǎo

这句话大意是:”曰:“公此问甚好。

shèn xiū jūn zǐ níng shī zhī jiǎn sù bù fáng

现代白话:慎修有德行的人,宁失之俭素不妨。

ruò lùn dà zhōng zhì zhèng zhī dào de zhī wèi yǒu cái què jiǎn bù zhòng lǐ yǔ wú cái bù dé wèi ér chǐ rán zì fèng zhě xiāng qù suī yuǎn ér shī zhōng zé jūn

这句话大意是:若论大中至正之道,得之为有财,却俭不中礼,与无财不得为而侈然自奉者相去虽远,而失中则均。

shèng xián bù huì shē zhī míng bù tān jiǎn zhī měi zhǐ yào dào lǐ shàng qià hǎo ěr

这句话大意是:圣贤不讳奢之名,不贪俭之美,只要道理上恰好耳。

guǎ ēn yuē báo shāng ēn yuē kè jǐn shì yuē qiè guò shì yuē jī

这句话大意是:寡恩曰薄,伤恩曰刻,尽事曰切,过事曰激。

cǐ sì zhě kuān hòu zhī suǒ shēn jiè yě

这句话大意是:此四者,宽厚之所深戒也。

yì chēng dào jì tiān xià ér wú rú shì yè dòng chēng háng dào jì shí jì shì ān mín

现代白话:《易》称“道济天下”,而我儒事业,动称行道济时,济世安民。

shèng rén wèi cháng bù guì jì yě

这句话大意是:圣人未尝不贵济也。

zhōu fù yǐ ér bǎo de zhōu zài wèi zhī jì kě hu

现代白话:舟覆了,而保得舟在,谓之济可吗?

gù wèi tiān xià zhě huàn zhī yǒu qí shēn yǒu qí shēn bù kě yǐ wèi tiān xià

现代白话:故为天下者,患知有其身,有其身不能够为天下。

wàn wù ān yú zhī zú sǐ yú wú yàn

这句话大意是:万物安于知足,死于无厌。

zú gōng guò hòu duō wén mì jié jiē míng jiào zhī zuì rén yě

这句话大意是:足恭过厚,多文密节,皆名教之罪人也。

shèng rén zhī dào zì yǒu zhōng zhèng

这句话大意是:圣人之道自有中正。

bǐ xiāng yuán zhě jiǎo míng jù jī xī jìn qiú róng rǔ shēn jiàng zhì jiē suǒ bù xù suì chéng jǔ shì tōng tào

这句话大意是:彼乡原者,徼名惧讥、希进求荣、辱身降志,皆所不恤,遂成举世通套。

suī zhí dào qīng jié zhī jūn zǐ shāo wú dǐ zhù zhī lì bù miǎn zhú bō suí liú qí dǐ zhù zhě xuán yǐ dé zuì

现代白话:虽直道清节之有德行的人,稍无砥柱之力,不免逐波随流,其砥柱者,旋以得罪。

jiē fū

这句话大意是:嗟夫!

nìng fēng yú sú bù yǒu chí héng dāng lù zhě yī jí lì wǎn huí zhī shì dào hé shí fù gǔ yé

这句话大意是:佞风谀俗,不有持衡当路者一极力挽回之,世道何时复古耶?

shí shí tǐ xī rén qíng niàn niàn chí xún tiān lǐ

这句话大意是:时时体悉人情,念念持循天理。

yù jìn xiū yù jué bù zhǎng

这句话大意是:愈进修,愈觉不长;。

yù diǎn jiǎn yù jué yǒu fēi

这句话大意是:愈点检,愈觉有非;。

hé zhě

这句话大意是:何者?

bù liú yì zuò rén zì jiā jǐn kàn de guò

这句话大意是:不留意作人,自家尽看得过。

zhī rì rì liú yì xiàng shàng kàn de zì jiā dōu shì bìng tòng

这句话大意是:只日日留意向上,看得自家都是病痛。

nà yǒu xiē hǎo chù

这句话大意是:那有些好处?

chū tóu zhī jiàn dé rén yù zhōng guò shī dào jiǔ jiǔ yòu jiàn de tiān lǐ zhōng guò shī dào wú tiān lǐ guò shī zé zhōng xíng yǐ

现代白话:初头只见得人欲中过失,到久久又见得天理中过失,到无天理过失,则中行了。

yòu yǒu bù zì rán bù hún huà zhuó sè chī lì guò shī zǒu chū zhè gè biān jìng cái shì

这句话大意是:又有不自然,不浑化,着色吃力,过失走出这个边境才是。

shèng rén néng lì wú guò zhī de

这句话大意是:圣人能立无过之地。

gù xué zhě yǐ yǒu yī shàn zì duō yǐ guǎ yī guò zì xìng jiē wú zhì zhě yě

这句话大意是:故学者以有一善自多,以寡一过自幸,皆无志者也。

jí xíng zhě zhī jiàn dào yuǎn ér zú bù qián

这句话大意是:急行者,只见道远而足不前;。

jí yún zhě zhī jiàn cǎo duō ér chú bù lì

这句话大意是:急耘者,只见草多而锄不利。

lǐ yì zhī dà fáng huài yú zhòng rén yī niàn zhī gǒu

这句话大意是:礼义之大防,坏于众人一念之苟。

pì rú yóu jìng zhī rén zhǐ wèi yī shí juàn háng jǐ bù biàn píng dì tà pò yī tiáo xī jìng hòu lái rén gēn xún jiù jì zhǒng chéng bù kě sāi zhī dà dào

这句话大意是:譬如由径之人,只为一时倦行几步,便平地踏破一条蹊径,后来人跟寻旧迹,踵成不可塞之大道。

shì yǐ jūn zǐ dāng zhòng rén suǒ jīng zhī shì lüè bù dòng róng cái gàn ài lǐ yì shàng xiē xū biàn è rán biàn sè ruò chù dà xíng xiàn rán jù dà fáng zhī bù kě kuì ér wēi duān zhī bù kě kāi yě

现代白话:是以有德行的人当众人所惊之事,略不动容,才干碍礼义上些须,便愕然变色,若触大刑宪然,惧大防之不可溃,而微端之不可开也。

jiē fū

这句话大意是:嗟夫!

cǐ zhòng rén zhī suǒ wèi yū ér bù yǐ wéi zhòng qīng zhě yě

这句话大意是:此众人之所谓迂,而不以为重轻者也。

cǐ kāi tiān xià bù kě sāi zhī xìn zhě zì gǒu qiě zhī rén shǐ yě

这句话大意是:此开天下不可塞之衅者,自苟且之人始也。

dà xíng zhī měi yǐ xiào wèi dì yī

这句话大意是:大行之美,以孝为第一;。

xì xíng zhī měi yǐ lián wèi dì yī

这句话大意是:细行之美,以廉为第一。

cǐ èr zhě jūn zǐ zhī suǒ wu dūn yě

现代白话:此二者,有德行的人之所务敦也。

rán ér bù biàn zhī shēn shēng bù rú bù gào zhī shùn

这句话大意是:然而不辨之申生,不如不告之舜;。

jǐng shàng zhī li bù rú shòu kuì zhī é

这句话大意是:井上之李,不如受馈之鹅。

cǐ èr zhě xiào lián zhī suǒ wu biàn yě

这句话大意是:此二者,孝廉之所务辨也。

jí xiōng huò fú shì tiān zhǔ zhāng huǐ yù yǔ duó shì rén zhǔ zhāng lì shēn xíng yǐ shì wǒ zhǔ zhāng

这句话大意是:吉凶祸福是天主张,毁誉予夺是人主张,立身行已是我主张。

cǐ sān zhě bù xiāng duó yě

这句话大意是:此三者,不相夺也。

bù dé zuì yú fǎ yì bù dé zuì yú lǐ nán

这句话大意是:不得罪于法易,不得罪于理难。

jūn zǐ zhǐ shì bù dé zuì yú lǐ ěr

现代白话:有德行的人只是不得罪于理耳。

fán zài wǒ zhě dōu shì fèn nèi dǐ

这句话大意是:凡在我者,都是分内底;。

zài tiān zài rén zhě dōu shì fèn wài dǐ

这句话大意是:在天在人者,都是分外底。

xué zhě yào míng yú nèi wài zhī fēn zé zài nèi quē yī fēn biàn shì bù chéng rén chù zài wài dé yī fēn biàn shì gāi zhī zú chù

这句话大意是:学者要明于内外之分,则在内缺一分,便是不成人处,在外得一分,便是该知足处。

tīng yán guān xíng shì qǔ rén zhī dào

这句话大意是:听言观行,是取人之道;。

lè qí yán ér bù wèn qí rén shì qǔ shàn zhī dào

这句话大意是:乐其言而不问其人,是取善之道。

jīn rén è wén shàn yán biàn yí yí yuē bǐ néng yán ér xíng bù dǎi yán hé zú qǔ

这句话大意是:今人恶闻善言,便𫍙𫍙曰:“彼能言而行不逮言,何足取?

shì fú sī yě

这句话大意是:”是弗思也。

wú zhī tīng yán yě wèi qí yán zhī yǒu yì yú wǒ ěr

现代白话:我之听言也,为其言之有益于我耳。

gǒu yì yú wǒ rén zhī xián fǒu xī wèn yān

现代白话:苟益于我,人之贤否奚问呢?

yī bì xǐ zhě shì wén xiù

这句话大意是:衣敝枲者,市文绣;。

shí zāo kāng zhě shì liáng ròu jiāng yǐ rén qì zhī hu

这句话大意是:食糟糠者,市粱肉,将以人弃之吗?

qǔ shàn ér bù yòng yī jiù shì xún cháng rén hé guì yú qǔ

这句话大意是:取善而不用,依旧是寻常人,何贵于取?

pì zhī bā zhēn fāng zhàng ér bù xià zhe yī rán è sǐ ěr

这句话大意是:譬之八珍方丈而不下着,依然饿死耳。

yǒu dé zhī róng shēn chén níng zhòng nèi chōng rán yǒu yú wài qù rán wú jì

这句话大意是:有德之容深沉凝重,内充然有馀,外阒然无迹。

ruò miàn mù dōu shì jīng shén jí bù chū zhū kǒu ér lòu xiè yǐ duō yǐ bì jìng shì yǎng de fú qiǎn

现代白话:若面目都是精神,即不出诸口,而漏泄已多了,毕竞是养得浮浅。

pì zhī wú liàng rén yī bēi jiǔ biàn dá yú miàn mù

这句话大意是:譬之无量人,一杯酒便达于面目。

rén rén gè yǒu yī jù zhōng shēn yòng zhī bù jìn zhě dàn zài cún xīn zhuó lì ěr

这句话大意是:人人各有一句终身用之不尽者,但在存心着力耳。

huò wèn zhī yuē zhǐ shì duì zhèng zhī yào biàn shì

这句话大意是:或问之,曰:“只是对症之药便是。

rú zi zhāng zhǐ xiāo de cún chéng èr zì zǎi wǒ zhǐ xiāo de jǐng duò èr zì zǐ lù zhǐ xiāo de zé shàn èr zì zi xià zhǐ xiāo de jiàn dà èr zì

这句话大意是:如子张只消得存诚二字,宰我只消得警惰二字,子路只消得择善二字,子夏只消得见大二字。

yán yī yě chū yóu zhī kǒu zé xìn qiě cóng

这句话大意是:言一也,出由之口,则信且从;。

chū zhí zhī kǒu zé sān lìng wǔ shēn ér rén qiě yí zhī yǐ

现代白话:出跖之口,则三令五申而人且疑之了。

gù yǒu yán zhě yǒu suǒ yǐ zhòng qí yán zhě

这句话大意是:故有言者,有所以重其言者。

sù xíng fú rén shì suǒ yǐ zhòng qí yán zhě yě

这句话大意是:素行孚人,是所以重其言者也。

bù rán qiě wéi yán lèi yǐ

现代白话:不然,且为言累了。

shì rén jiē zhī xiào rén xiào rén bù fáng xiào dào shì chù biàn nàn dào kě yǐ xiào rén shí zé gèng nán

现代白话:世人皆知笑人,笑人不妨,笑到是处便难,到能够笑人时则更难。

huǐ wǒ zhī yán kě wén huǐ wǒ zhī rén bù bì wèn yě

这句话大意是:毁我之言可闻,毁我之人不必问也。

shǐ wǒ yǒu cǐ shì yě bǐ suī bù yán bì yǒu yán zhī zhě

这句话大意是:使我有此事也,彼虽不言,必有言之者。

wǒ wén ér gǎi zhī shì yòu dé yī bù shòu yè zhī shī yě

这句话大意是:我闻而改之,是又得一不受业之师也。

shǐ wǒ wú cǐ shì yé wǒ suī bù biàn bì yǒu biàn zhī zhě

这句话大意是:使我无此事耶,我虽不辨,必有辨之者。

ruò wén ér nù zhī shì yòu duō yī bù shòu yán zhī guò yě

这句话大意是:若闻而怒之,是又多一不受言之过也。

jīng míng shì suǒ wèi yě ér bào zhī

这句话大意是:精明世所畏也,而暴之;。

cái néng shì suǒ dù yě ér shì zhī bù méi yě fū

这句话大意是:才能世所妒也,而市之,不没也夫!

zhǐ yí gè tān ài xīn dì yī kě jiàn kě chǐ

这句话大意是:只一个贪爱心,第一可贱可耻。

yáng mǎ zhī yú shuǐ gé ying yǐ zhī yú xīng shān qiāng láng zhī yú jī fèn dōu shì zhè gè niàn tou

这句话大意是:羊马之于水革,蝇蚁之于腥膻,蜣螂之于积粪,都是这个念头。

shì yǐ jūn zǐ zhì yù

现代白话:是以有德行的人制欲。

qīng yì kù yú lǜ lìng qīng yì zhī rén kù yú zhì yù zhī lì

这句话大意是:清议酷于律令,清议之人酷于治狱之吏。

lǜ lìng suǒ yuān lài qīng yì yǐ míng zhī suī sǐ yóu shēng yě

这句话大意是:律令所冤,赖清议以明之,虽死犹生也;。

qīng yì suǒ yuān wàn gǔ wú fǎn àn yǐ

现代白话:清议所冤,万古无反案了。

shì yǐ jūn zǐ bù qīng yì rén jù yuān zhī yě

现代白话:是以有德行的人不轻议人,惧冤之也。

wéi cǐ shì dé zuì yú tiān shén zhòng bào bì jí zhī

这句话大意是:惟此事得罪于天甚重,报必及之。

quán guì zhī mén suī xì tōng jiā zhī yǐ yě xū jiàn miàn xī xíng zōng shǎo jiù hǎo

这句话大意是:权贵之门虽系通家知已,也须见面稀,行踪少就好。

cháng ài táng shī yǒu zhōng rì dì chéng lǐ bù shí wǔ hòu mén zhī jù kě wèi xīn jìn zhī fǎ

这句话大意是:尝爱唐诗有“终日帝城里,不识五侯门”之句,可为新进之法。

wén shì shàng yǒu bù píng shì biàn mǎn qiāng fèn mèn chū jī qiè zhī yǔ cǐ zuì qiǎn fū báo zi shì jūn zǐ zhī dà jiè

现代白话:闻世上有不平事,便满腔愤懑,出激切之语,此最浅夫薄子,士有德行的人之大戒。

rén hòu kè bó shì xiū duǎn guān

这句话大意是:仁厚刻薄,是修短关;。

xíng zhǐ yǔ mò shì huò fú guān

这句话大意是:行止语默,是祸福关;。

qín duò jiǎn shē shì chéng bài guān

这句话大意是:勤惰俭奢,是成败关;。

yǐn shí nán nǚ shì sǐ shēng guān

这句话大意是:饮食男女,是死生关。

yán chū zhū kǒu shēn hé yǔ yān

现代白话:言出诸口,身何与呢?

ér shēn wáng

这句话大意是:而身亡。

wǔ wèi yí yú kǒu fù hé zhī yān

现代白话:五味宜于口,腹何知呢?

ér fù bìng

这句话大意是:而腹病。

xiǎo hài dà zhāo zhāo yě ér rén měi zòng zhī xùn zhī zì qí suǒ chū gōng qí suǒ rù

这句话大意是:小害大,昭昭也,而人每纵之,徇之,恣其所出,供其所入。

hún shēn dōu zhē gài de wéi yǒu miàn mù bù kě yǎn

这句话大意是:浑身都遮盖得,惟有面目不可掩。

miàn mù zhě gōng zhī zhèng yě

这句话大意是:面目者,公之证也。

jí yǒu hòu mào zhě cu ran nán zuò yù bèi bù jué xīn zhōng shì dōu fā zài miàn mù shàng

这句话大意是:即有厚貌者,卒然难做预备,不觉心中事都发在面目上。

gù jūn zi wú kuì xīn zé wú zuò róng

现代白话:故有德行的人无愧心则无怍容。

zhōng xīn zhī dá dá yǐ cǐ yě fèi gān zhī shì shì yǐ cǐ yě

这句话大意是:中心之达达以此也,肺肝之视视以此也。

cǐ xiū jǐ zhě zhī suǒ wèi yě

这句话大意是:此修己者之所畏也。

wéi biàn bù yī shì wǒ shēng chū fú bù kuì cǐ shēng jǐn kě yǐ hái dà zào

现代白话:韦弁布衣,是我生初服,不愧,此生尽能够还大造。

xuān miǎn shì shèn wù shì

这句话大意是:轩冕是甚物事?

jiāng gè zhàng fū lái zuò huài le yǒu shèn miàn mù duì nà qīng tiān bái rì

这句话大意是:将个丈夫来做坏了,有甚面目对那青天白日?

shì yǔ zhòu zhōng yī fǔ chòu wù yě nǎi yáng méi tǔ qì yǐ cǐ kuā rén ér shì rén gòng róng mù zhī yì dà yì shì

这句话大意是:是宇宙中一腐臭物也,乃扬眉吐气,以此夸人,而世人共荣慕之,亦大异事。

duō shǎo yīng xióng háo jié kě yǔ wéi shàn ér zú wú chéng zhǐ wèi bá cǐ shēn yú xí sú zhōng bù chū

这句话大意是:多少英雄豪杰可与为善而卒无成,只为拔此身于习俗中不出。

ruò bù xù qún bàng duàn yǐ bì xíng yǐ gǔ rén wèi qì yǒu yǐ tiān dì wèi zhī jǐ rèn tā qiān wū wàn huǐ hé fáng

这句话大意是:若不恤群谤,断以必行,以古人为契友,以天地为知己,任他千诬万毁何妨?

wéi rén wú fù yáng shàn zhě zhī xīn wú shí chēng è zhě zhī kǒu yì kě yǐ yǔ zhēn xiū yǐ

现代白话:为人无复扬善者之心,无实称恶者之口,亦能够语真修了。

shēn zhě dào zhī yú yě

这句话大意是:身者,道之舆也。

shēn zài dào yǐ xíng dào fēi zài shēn yǐ xíng yě

这句话大意是:身载道以行,道非载身以行也。

gù jūn zǐ dào xíng zé shēn cóng zhī yǐ jìn

现代白话:故有德行的人道行,则身从之以进;。

dào bù xíng zé shēn cóng zhī yǐ tuì

这句话大意是:道不行,则身从之以退。

dào bù xíng ér qiú jìn bù yǐ pì zhī dà gǔ bǎi huò shān jī bù shòu bù zài yǐ guī ér yòu yǐ kōng yú gù qián yě

这句话大意是:道不行而求进不已,譬之大贾百货山积不售,不载以归,而又以空舆雇钱也;。

fàn fū xiào zhī tān bǐ shú shén yān

现代白话:贩夫笑之,贪鄙孰甚呢?

gù chū chù zhī fēn zhǐ yǒu gōng yǔ dào héng zé shì dào bù xíng zé juǎn ér huái zhī

这句话大意是:故出处之分,只有工语:道行则仕, 道不行则卷而怀之。

shě shì jiē fēi yě

这句话大意是:舍是皆非也。

shì jiān zhì guì mò rú rén pǐn yǔ tiān de cān yǔ gǔ rén you dì wáng qiě wèi zhī qū tiān xià bù yì qí shǒu

这句话大意是:世间至贵,莫如人品与天地参,与古人友,帝王且为之屈,天下不易其守。

ér nǎi yǐ shēng sè cái huò fù guì lì dá qīng qīng jiāng gè rén pǐn mài le cǐ zhī wèi zì jiàn

这句话大意是:而乃以声色、财货、富贵、利达,轻轻将个人品卖了,此之谓自贱。

shāng gǔ de qí huò yì xū dài jià kuàng shì jūn zǐ zhī shēn hu

现代白话:商贾得奇货亦须待价,况士有德行的人之身吗?

shēn yǐ bù hù duǎn wèi dì yī zhǎng jìn rén

这句话大意是:身以不护短为第一长进人。

néng bù hù duǎn zé zhǎng jìn zhì yǐ

现代白话:能不护短,则长进至了。

shì yǒu shí tài jūn zǐ miǎn yān wú wǔ rén zhī tài cū háo wú fù rén zhī tài róu nuò wú ér nǚ zhī tài jiāo zhì wú shì jǐng zhī tài tān bǐ wú sú zǐ zhī tài yōng lòu

现代白话:世有十态,有德行的人免呢:无武人之态(粗豪),无妇人之态(柔懦),无儿女之态(娇稚),无市井之态(贪鄙),无俗子之态(庸陋);。

wú dàng zǐ zhī tài xuān tiāo wú líng yōu zhī tài huá jī

这句话大意是:无荡子之态(儇佻),无伶优之态(滑稽);。

wú lǘ yán zhī tài cūn yě wú táng xià rén zhī tài jú pò wú bì zǐ zhī tài bēi chǎn wú zhēn dié zhī tài guǐ àn wú shāng gǔ zhī tài xuàn shòu

这句话大意是:无闾阎之态(村野),无堂下人之态(局迫),无婢子之态:(卑谄),无侦谍之态(诡暗),无商贾之态(衒售)。

zuò běn sè rén shuō gēn xīn huà gàn jìn qíng shì

这句话大意是:作本色人,说根心话,干近情事。

jūn zǐ yǒu guò bù cí bàng wú guò bù fǎn bàng gòng guò bù tuī bàng

现代白话:有德行的人有过不辞谤,无过不反谤,共过不推谤。

bàng wú suǒ sǔn yú jūn zǐ yě

现代白话:谤无所损于有德行的人也。

wéi shèng xián zhōng rì shuō huà wú yī zì chà shī

这句话大意是:惟圣贤终日说话无一字差失。

qí yú dōu yào nǐ zhī ér hòu yán yǒu yú bù gǎn jǐn bù rán wèi yǒu wú guò zhě

这句话大意是:其馀都要拟之而后言,有馀,不敢尽,不然未有无过者。

gù wéi guǎ yán zhě guǎ guò

这句话大意是:故惟寡言者寡过。

xīn wú liú yán yán wú zé rén suī lù fèi gān jūn zǐ bù qǔ yě

现代白话:心无留言,言无择人,虽露肺肝,有德行的人不取也。

bǐ gù zì yǐ wéi guāng míng yǐ jūn zǐ hé cháng bù guāng míng

现代白话:彼固自以为光明了,有德行的人何尝不光明?

zì bù qīng yán yán zé xīn kǒu rú yī ěr

这句话大意是:自不轻言,言则心口如一耳。

bǎo shēn dǐ shì dé yì hài shēn dǐ shì cái néng

这句话大意是:保身底是德义,害身底是才能。

dé yì zhōng zhī cái néng wū hū

这句话大意是:德义中之才能,呜呼!

miǎn yǐ

现代白话:免了。

héng yán shū lǎn qín jǐn cǐ sì zì měi xiāng yīn

这句话大意是:恒言“疏懒勤谨”,此四字每相因。

lǎn shēng shū jǐn zì qín

这句话大意是:懒生疏,谨自勤。

shèng xián zhī shēn qǐ shēng ér è yì hǎo láo zāi

现代白话:圣贤之身岂生而恶逸好劳啊?

zhī tiān xià jiē duò màn zé bǎi wu fèi chí ér luàn wáng suí zhī yǐ

现代白话:知天下皆惰慢则百务废弛,而乱亡随之了。

xiān zhèng yún gǔ zhī shèng xián wèi cháng bù yǐ dài duò huāng níng wèi jù qín lì bù xī zì qiáng

这句话大意是:先正云:古之圣贤未尝不以怠惰荒宁为惧,勤励不息自强;。

yuē jù

这句话大意是:曰惧;。

yuē qiáng ér shèng xián zhī qíng xiàn yǐ suǒ wèi yōu qín tì lì zhě yě

现代白话:曰强而圣贤之情见了,所谓忧勤惕励者也。

wéi yōu gù qín wéi tì gù lì

这句话大意是:惟忧故勤,惟惕故励。

xuè fēi yǒu dào zhī yán yě

这句话大意是:谑非有道之言也。

kǒng yú qǐ bù xì

这句话大意是:孔于岂不戏?

jìng shì dào lǐ shàng tuō sǎ

这句话大意是:竟是道理上脱洒。

jīn zhī xì zhě xiè yǐ jí yǒu huá jī zhī qiǎo yì jìn pái yōu zhī liú

现代白话:今之戏者,媟了,即有滑稽之巧,亦近俳优之流。

níng jìng zhě chǐ zhī

这句话大意是:凝静者耻之。

wú zé rén zì xiū zhī dì yī yào dào

这句话大意是:无责人,自修之第一要道;。

néng tǐ rén yǎng liàng zhī dì yī yào fǎ

这句话大意是:能体人,养量之第一要法。

yǔ bù hǎo zǒu guì gōng zhī mén suī qíng yì suǒ guān měi yǐ wú wèi ér zhǐ

这句话大意是:予不好走贵公之门,虽情义所关,每以无谓而止。

huò ràng yǔ yuē bēn zǒu guì gōng dé bù wèi qí xǐ hu

这句话大意是:或让予曰:“奔走贵公,得不谓其喜吗?

huò yuē jù bǐ yǐ bù bēn zǒu wèi zuì yě

这句话大意是:”或曰:“惧彼以不奔走为罪也。

yǔ tàn yuē bù rán

这句话大意是:予叹曰:“不然。

guì gōng zhī mén bēn zǒu rú shì bǐ gù yàn kǔ zhī shèn zhě jiàn yú yán miàn dàn hún hòu rěn bù fā yú shēng ěr

这句话大意是:贵公之门奔走如市,彼固厌苦之甚者见于颜面,但浑厚忍不发于声耳。

tú shū zì jǐ yī qín láo tú zēng guì gōng yī yàn wù

这句话大意是:徒输自己一勤劳,徒增贵公一厌恶。

qiě rù mén yī yī zhī hòu bīn zhǔ gè wú kě yán cǐ miàn kuì hǎo yǐ wú fā fù chù yǐ

现代白话:且入门一揖之后,宾主各无可言,此面愧郝已无发付处了。

yǔ kǒng chū rù shì zhě fàn yú zhòng tào ér bù gǎn dú yì gù fā míng zhī

这句话大意是:予恐初入仕者犯于众套而不敢独异,故发明之。

wáng wǒ zhě wǒ yě

这句话大意是:亡我者,我也。

rén bù zì wáng shuí néng wáng zhī

这句话大意是:人不自亡,谁能亡之?

zhān zhān xù xù róu rùn kě rén zhàng fū zhī dà chǐ yě

这句话大意是:沾沾煦煦,柔润可人,丈夫之大耻也。

jūn yú qǐ yù yú rén guāi lì

这句话大意是:君于岂欲与人乖戾?

dàn zì yǒu zhèng qíng zhēn wèi gù róu jiā bú shì ruǎn měi zì ài zhě bù kě bù biàn

这句话大意是:但自有正情真味故柔嘉不是软美,自爱者不可不辨。

shì dà fū yī shēn sī shì zhī fèng hóng yǐ

现代白话:士大夫一身,斯世之奉弘了。

bù cán zhī ér wén xiù bù gēng chù ér gāo liáng bù gù dài ér běn mǎ bù shāng fàn ér jī xù cǐ hé yǐ gù yě

现代白话:不蚕织而文绣,不耕畜而膏梁,不雇贷而本马,不商贩而积蓄,此凭什么故也?

nǎi yú shì fēn háo wú bǔ cán fù liǎng jiān

这句话大意是:乃于世分毫无补,惭负两间。

rén yòu yǐ dà guān chà shì jǐng r gài guān yǒu yú kuì yǐ

现代白话:‘人又以大官诧市井儿,盖棺有馀愧了。

qiě mò lùn shēn tǐ lì xíng zhǐ tīng suí zài jù tán jiān céng jǐ gè shuō tiān xià guó jiā shēn xīn xìng mìng zhèng jīng dào lǐ

这句话大意是:且莫论身体力行,只听随在聚谈间曾几个说天下、国家、身心、性命正经道理?

zhōng rì xiāo xiāo cì cì mǎn kǒu dōu shì xián tán luàn tán

这句话大意是:终日哓哓刺刺,满口都是闲谈乱谈。

wú bèi shì yī měng shěng shì jūn zǐ zài tiān dì jiān kě fǒu rú cǐ dù rì

现代白话:我辈试一猛省,士有德行的人在天地间可否如此度日?

jūn zǐ shèn qiú rén

现代白话:有德行的人慎求人。

jiǎng dào wèn dé suī qū yǐ zhé jié zì shì hào xué zhě shì

这句话大意是:讲道问德,虽屈已折节,自是好学者事。

ruò fù guì lì dá xiàng rén kāi kǒu zuì shāng shì qì níng kùn dùn mò chǐ yě

这句话大意是:若富贵利达向人开口,最伤士气,宁困顿没齿也。

yán yǔ zhī è mò dà yú zào wū xíng shì zhī è mò dà yú kē kè

这句话大意是:言语之恶,莫大于造诬,行事之恶,莫大于苛刻;。

xīn shù zhī è mò dà yú shēn xiǎn

这句话大意是:心术之恶,莫大于深险。

zì jiā cái dé zì jiā míng bái de

这句话大意是:自家才德,自家明白的。

cái duǎn dé wēi jí bēi guān báo lù yǐ wéi nán chēng

这句话大意是:才短德微,即卑官薄禄,已为难称。

ruò yǐ yú sì fēn ér jué wàng wú qióng què shì nán wéi le zào wù

这句话大意是:若已逾涘分而觖望无穷,却是难为了造物。

kǒng mèng shēn bù yù yòu dāng rú hé

这句话大意是:孔孟身不遇,又当如何?

bù shàn zhī míng měi chéng yú yī shì hòu yǒu zhū zhǎng bù néng yǎn yě

这句话大意是:不善之名,每成于一事,后有诸长,不能掩也;。

ér wéi yī bù shàn chuán

这句话大意是:而惟一不善传。

jūn zǐ zhī dòng kě bù shèn yǔ

现代白话:有德行的人之动可不慎与?

yī rì yǔ yǒu rén lùn shēn xiū dào lǐ yǒu rén yuē wú lǎo yǐ

现代白话:一日与友人论身修道理,友人曰:“我老了。

mǒu yuē gōng wú zì qì

这句话大意是:”某曰:“公无自弃。

píng rì wèi è jí zhǔ xíng shí gàn yī hǎo shì bù shī wéi gǎi guò zhī guǐ kuàng yī xī shàng cún hu

这句话大意是:平日为恶,即属行时干一好事,不失为改过之鬼,况一息尚存吗?

jì zuò rén zài shì jiān biàn yào jìn shuǎng shuǎng lì zhēng zhēng de

这句话大意是:既做人在世间,便要劲爽爽、立铮铮的。

ruò rú chūn yǐn qiū shé fēng huā yǔ xù yī shēng kào rén zuò gǔ qià sì shì shàng duō le zhè gè rén

这句话大意是:若如春蚓秋蛇,风花雨絮,一生靠人作骨,恰似世上多了这个人。

yǒu rén yú cǐ jīng mì zhě bìng qí shū mǐ qǐ zhě bìng qí lòu fán rù zhě bìng qí jiǎn qiān gōng zhě bìng qí jù wěi qū zhě bìng qí zhí wú néng kě yú yī shì zhī rén nài hé

这句话大意是:有人于此,精密者病其疏,靡绮者病其陋,繁缛者病其简,谦恭者病其倨,委曲者病其直,无能可于一世之人,奈何?

yuē yī shēn zěn kě dé yī shì zhī rén zhī zì diǎn jiǎn wú shēn guǒ rú suǒ bìng fǒu

现代白话:曰:一身怎可得一世之人,只自点检我身果如所病否?

ruò yǐ yī shēn jiù zhòng kǒu kǒng zǐ bù néng jí néng zhī chéng gè shèn me rén pǐn

这句话大意是:若以一身就众口,孔子不能,即能之,成个甚么人品?

fàng jūn zǐ yǐ zhōng dào wéi cóng wéi bù yǐ zhòng yán wèi yōu xǐ

现代白话:放有德行的人以中道为从违,不以众言为忧喜。

fu lǐ fēi tú qīn rén nǎi jūn zǐ zhī suǒ yǐ zì ài yě

现代白话:夫礼非徒亲人,乃有德行的人之所以自爱也;。

fēi tú zūn rén nǎi jūn zǐ zhī suǒ yǐ jìng shēn yě

现代白话:非徒尊人,乃有德行的人之所以敬身也。

jūn zǐ zhī chū yán yě rú sè fū zhī yòng cái

现代白话:有德行的人之出言也,如啬夫之用财;。

qí jiàn yì yě rú tān fū zhī qū lì

这句话大意是:其见义也,如贪夫之趋利。

gǔ zhī rén qín lì jīn zhī rén duò màn

这句话大意是:古之人勤励,今之人惰慢。

qín lì gù jīng míng ér dé rì xiū

这句话大意是:勤励故精明,而德日修;。

duò màn gù hūn bì ér yù rì sì

这句话大意是:惰慢故昏蔽,而欲日肆。

shì yǐ shèng rén guì yōu qín tì lì

这句话大意是:是以圣人贵忧勤惕励。

xiān wáng zhī lǐ wén yòng yǐ shì qíng hòu shì zhī lǐ wén yòng yǐ shì wěi

这句话大意是:先王之礼文用以饰情,后世之礼文用以饰伪。

shì qíng zé sān qiān sān bǎi suī zhì fán yě bù hài qí wèi shuài zhēn

这句话大意是:饰情则三千三百,虽至繁也,不害其为率真;。

shì wěi zé suī yī yī yī bài yǐ zì duō yǐ

现代白话:饰伪则虽一揖一拜,已自多了。

hòu zhī è shì wěi zhě nǎi yī qiè gǒu jiǎn jué liè yǐ kuì tiān xià zhī fáng ér zì wèi zhī shuài zhēn jiāng liú yú bǎi zǐ zhī jiǎn ér bù kě xíng yòu lǐ zhī zéi yě

这句话大意是:后之恶饰伪者,乃一切苟简决裂,以溃天下之防,而自谓之率真,将流于伯子之简而不可行,又礼之贼也。

qīng zhě zhuó suǒ dù yě ér yòu jī zhī qiǎn zhī hu

这句话大意是:清者浊所妒也,而又激之浅之吗?

qí wèi liàng yǐ

现代白话:其为量了。

shì gù jūn zǐ yú yǐ huì měi yú rén cáng jí

现代白话:是故有德行的人于已讳美,于人藏疾。

ruò yǒu jī zhuó zhī rèn zhě bù hài qí wèi fēn xiǎo

这句话大意是:若有激浊之任者,不害其为分晓。

chǔ shì yǐ jī shàn wèi dì yī bìng tòng

这句话大意是:处世以讥讪为第一病痛。

bù shàn zài bǐ wǒ hé yǔ yān

现代白话:不善在彼,我何与呢?

yú dài xiǎo rén bù néng jiǎ cí sè xiǎo rén huò bù néng kān

现代白话:余待品行较差的人不能假辞色,品行较差的人或不能堪。

nián yǒu wáng dào yuán wēi zhī yuē jīn shì jū guān qiè yi jiè cǐ

这句话大意是:年友王道源危之曰:“今世居官切宜戒此。

fǎ dù shì cháo tíng de cái huò shì bǎi xìng de zhēn jiè bù dé rén qíng

这句话大意是:法度是朝廷的,财货是百姓的,真借不得人情。

zhì yú cí sè què shì wǒ de

这句话大意是:至于辞色,却是我的;。

jiǎ jiè xiē ér hé hài

这句话大意是:假借些儿何害?

yú shēn gǎn zhī yīn shi ér gǎi yān

现代白话:”余深感之,因识而改呢。

gāng míng shì zhī ài yě

这句话大意是:刚、明,世之碍也。

gāng ér wǎn míng ér huì miǎn huò yě fū

这句话大意是:刚而婉,明而晦,免祸也夫!

jūn zǐ zhī suǒ chí xún zhǐ yǒu liǎng tiáo lù fēi xiān shèng zhī chéng guī zé shí wáng zhī dìng zhì

现代白话:有德行的人之所持循,只有两条路:非先圣之成规,则时王之定制。

cǐ wài xī yá yě sú yě jūn zǐ bù yóu

现代白话:此外悉邪也、俗也,有德行的人不由。

fēi zhí zhī nán ér shàn yòng qí zhí zhī nán

这句话大意是:非直之难,而善用其直之难;。

fēi yòng zhí zhī nán ér shàn yǎng qí zhí zhī nán

这句话大意是:非用直之难,而善养其直之难。

chǔ shēn bù fáng yú báo dài rén bù fáng yú hòu

这句话大意是:处身不妨于薄,待人不妨于厚;。

zé jǐ bù fáng yú hòu zé rén bù fáng yú báo

这句话大意是:责己不妨于厚,责人不妨于薄。

zuò yú guǎng zhòng zhī zhōng sì gù ér hòu yǔ bù xiān shēng bù yáng shēng bù dú shēng

这句话大意是:坐于广众之中,四顾而后语,不先声,不扬声,不独声。

kǔ chǔ shì zhèng róng jǐn jié lè chù shì shǒu wǔ zú dǎo

这句话大意是:苦处是正容谨节,乐处是手舞足蹈。

zhè gè lè yòu cóng nà kǔ chǔ lái

这句话大意是:这个乐又从那苦处来。

huá jī tán xié yán bì ér zuǒ yòu gù wéi kǒng rén wú xiào róng cǐ suǒ wèi qiǎo yán lìng sè zhě yě

这句话大意是:滑稽谈谐,言毕而左右顾,惟恐人无笑容,此所谓巧言令色者也。

xiǎo rén cè mèi jiē cǐ tài ěr

现代白话:品行较差的人侧媚皆此态耳。

xiǎo zi jiè zhī

这句话大意是:小子戒之。

rén zhī shì xiǎo guò yě kuì zuò huǐ hèn rú fàn dà è fu rán hòu néng gǎi

这句话大意是:人之视小过也,愧作悔恨如犯大恶,夫然后能改。

wú shāng èr zì xiū jǐ zhě zhī dà jiè yě

这句话大意是:无伤二字,修己者之大戒也。

yǒu guò shì yī guò bù kěn rèn guò yòu shì yī guò

这句话大意是:有过是一过,不肯认过又是一过。

yī rèn zé liǎng guò dōu wú yī bù rèn zé liǎng guò bù miǎn

这句话大意是:一认则两过都无,一不认则两过不免。

bǐ qiáng biàn yǐ shì fēi zhě guǒ hé wéi yě

这句话大意是:彼强辩以饰非者,果何为也?

yī you yú rén zhēng ér lì zhǐ qí duǎn

这句话大意是:一友与人争,而历指其短。

yǔ yuē yú shí fēn zhōng jūn yǒu yī fēn bú shì fǒu

这句话大意是:予曰,“于十分中,君有一分不是否?

you yuē wǒ nán shuō méi yī èr fēn

这句话大意是:”友曰:“我难说没一二分。

yǔ yuē qiě jiāng zhè yī èr fēn dōu méi le cái hǎo zé rén

这句话大意是:”予曰:“且将这一二分都没了才好责人。

yú èr shí nián qián céng yǒu xīn jī shuāng qīng zhī zhì shí nián lái yǒu sì yǔ yún xíng yù qīng míng yù zhuó

这句话大意是:余二十年前曾有心迹双清之志,十年来有四语云:“行欲清,名欲浊;。

dào yù jìn shēn yù tuì

这句话大意是:道欲进,身欲退;。

lì yù hòu hài yù qián

这句话大意是:利欲后,害欲前;。

rén yù fēng jǐ yù yuē

这句话大意是:人欲丰,己欲约。

jìn kàn lái tài zhí zhuó dà jiǎo jī zhǐ yǐ wú xīn rèn zì rán qiú dāng qí kě ěr

这句话大意是:近看来,太执着,大矫激,只以无心任自然求当其可耳。

míng jì yī rèn qù lái bù xū zhào guǎn

这句话大意是:名迹一任去来,不须照管。

jūn zǐ zhī wéi shàn yě yǐ wéi lǐ suǒ dāng wèi fēi yào fú fēi gàn lù

现代白话:有德行的人之为善也,以为理所当为,非要福,非干禄;。

qí bù wéi bù shàn yě yǐ wéi lǐ suǒ bù dàng wèi fēi jù huò fēi yuǎn zuì

这句话大意是:其不为不善也,以为理所不当为,非惧祸,非远罪。

zhì yú chuí shì jiào zé zhūn zhūn yǐ huò fú xíng shǎng wéi yán

这句话大意是:至于垂世教,则谆谆以祸福刑赏为言。

cǐ tiān dì shèng wáng quàn chéng zhī dà quán jūn zǐ bù gǎn bù fèng ruò ér yǔ zhòng gòng shǒu yě

现代白话:此天地圣王劝惩之大权,有德行的人不敢不奉若而与众共守也,。

mào lín fāng shù hǎo niǎo zhī méi yě

这句话大意是:茂林芳树,好鸟之媒也;。

wū chí zhuó qú huì chóng zhī mǔ yě qì lèi zhī zì rán yě

这句话大意是:污池浊渠,秽虫之母也,气类之自然也。

shàn bù yǔ fú qī è bù yǔ huò zhāo

这句话大意是:善不与福期,恶不与祸招。

jūn zǐ jiàn zhèng rén ér hé xié rén jiàn xiān fū ér mì

现代白话:有德行的人见正人而合,邪人见𪫺夫而密。

wú guān yú shè ér zhī yán xíng yǐ

现代白话:我观于射,而知言行了。

fu shè shěn ér hòu fā yǒu dìng jiàn yě

这句话大意是:夫射审而后发,有定见也;。

mǎn ér hòu fā yǒu dìng lì yě

这句话大意是:满而后发,有定力也。

fu yán néng shěn mǎn zé yán wú bù zhōng

这句话大意是:夫言能审满,则言无不中;。

xíng néng shěn mǎn zé xíng wú bù de

这句话大意是:行能审满,则行无不得。

jīn zhī yán xíng jiē luàn fàng shǐ yě jí zhōng xìng ěr

这句话大意是:今之言行皆乱放矢也,即中,幸耳。

wō yǐ xián jiàn mì chán yǐ shēn jiàn nián yíng yǐ guāng jiàn huò

这句话大意是:蜗以涎见觅,蝉以身见黏,萤以光见获。

gù ài shēn zhě bù guì hè hè zhī míng

这句话大意是:故爱身者,不贵赫赫之名。

dà xiāng fǎn zhě dà xiāng sì cǐ lǐ shì zhī zì rán yě

这句话大意是:大相反者大相似,此理势之自然也。

gù nù jí zé xiào xǐ jí zé bēi

这句话大意是:故怒极则笑,喜极则悲。

jìng zhě bù gǒu zhī wèi yě gù fǎn gǒu wèi jìng

这句话大意是:敬者,不苟之谓也,故反苟为敬。

duō mén zhī shì shēng fēng duō kǒu zhī rén shēng huò

这句话大意是:多门之室生风,多口之人生祸。

mó zhuān qì bì bù tu yǐ shèng è yǎn qí zhēn yě

这句话大意是:磨砖砌壁不涂以垩,恶掩其真也。

yī shèng zé rén wèi fèn tǔ zhī qiáng yǐ

现代白话:一垩则人谓粪土之墙了。

fán wài shì zhě jiē nèi bù zú zhě

这句话大意是:凡外饰者,皆内不足者。

zhì dào wú yán zhì yán wú wén zhì wén wú fǎ

这句话大意是:至道无言,至言无文,至文无法。

kǔ dú yì bì gān dú nán bì

这句话大意是:苦毒易避,甘毒难避。

jìn rén zhī bì mǎ qí rén zhī nǚ lè yuè rén zhī zǐ nǚ yù bó qí dú shén yǐ ér yú zhě rú yí jí zhī zhī yì bù fù gù yě

现代白话:晋人之壁马,齐人之女乐,越人之子女玉帛,其毒甚了,而愚者如饴,即知之亦不复顾也。

yóu shì tuī zhī rén jiē yǒu gān dú bù bì zì wài kuì ér dān dān qiú zhī zhě qiě zhòng yān

现代白话:由是推之,人皆有甘毒,不必自外馈,而眈眈求之者且众呢。

qǐ dú yú rén lǔ rén wú rén yú zāi

现代白话:岂独虞人、鲁人、吴人愚啊?

zhī wèi zhě kě yǐ jù yǐ

现代白话:知味者能够惧了。

hào yì wù láo gān shí yuè sè shì jǐ hài qún zé biàn chěng fèn suī niǎo shòu yì néng zhī

这句话大意是:好逸恶劳,甘食悦色,适己害群,择便逞忿,虽鸟兽亦能之。

líng yú wàn wù zhě dāng qiú yǒu bié bù rán lèi zhī yǐ

现代白话:灵于万物者,当求有别,不然,类之了。

qiě fēng dé lín rén hè qīng zhì zhí wū xiào yàn zhēn gǒu zé niǎo shòu zhī yǒu zhī zhě ér xiào fǎ zhī qiě bù shī wéi jūn zǐ yǐ

现代白话:且风德麟仁,鹤清豸直,乌孝雁贞,苟择鸟兽之有知者而效法之,且不失为有德行的人了。

kě yǐ rén ér bù rú hu

现代白话:能够人而不如吗?

wàn shì dōu yào gè běn yì

这句话大意是:万事都要个本意;。

gōng shì zhī shè zhǐ wèi ān jū

这句话大意是:宫室之设,只为安居;。

yī zhī shè zhǐ wèi bì tǐ

这句话大意是:衣之设,只为蔽体;。

shí zhī shè zhǐ wèi chōng jī

这句话大意是:食之设,只为充饥;。

qì zhī shè zhǐ wèi lì yòng

这句话大意是:器之设,只为利用;。

qī zhī shè zhǐ wèi yǒu hòu

这句话大意是:妻之设,只为有后。

tuī cǐ lèi bù kě jǐn qióng

这句话大意是:推此类不可尽穷。

gǒu zhī qí běn yì zhī zài běn yì shàng qiú fèn wài de dōu shì duō le

这句话大意是:苟知其本意,只在本意上求,分外的都是多了。

shì dà fū yāng jí zǐ sūn zhě yǒu shí yī yuē yōu miǎn tài chǐ

这句话大意是:士大夫殃及子孙者有十:一曰优免太侈。

èr rì qīn duó tài duō

这句话大意是:二日侵夺太多。

sān yuē qǐng tuō miè gōng

这句话大意是:三曰请托灭公。

sì yuē shì shì líng rén

这句话大意是:四曰恃势凌人。

wǔ yuē kùn lèi xiāng dǎng

这句话大意是:五曰困累乡党。

liù yuē yào jié quán guì sǔn guó bìng rén

这句话大意是:六曰要结权贵,损国病人。

qī yuē dào shàng bō xià yǐ shí sī tuó

这句话大意是:七曰盗上剥下,以实私橐。

bā yuē huáng gǔ xié shuō yáo luàn guó shì

这句话大意是:八曰簧鼓邪说,摇乱国是。

jiǔ yuē shù dǎng bào fù míng zhōng shàn rén

这句话大意是:九曰树党报复,明中善人。

shí yuē yǐn yòng xié nì nüè mín bìng guó

这句话大意是:十曰引用邪昵,虐民病国。

ér bèi wèn lì shēn zhī dào

这句话大意是:儿辈问立身之道。

yuē běn fèn zhī nèi bù qiàn xiān wēi

这句话大意是:曰:“本分之内,不欠纤微;。

běn fèn zhī wài bù jiā háo mò

这句话大意是:本分之外,不加毫末。

jīn yě běn fèn fú tú ér jiā yú běn fèn zhī wài zhě bù chì qiān wàn yǐ

现代白话:今也本分弗图,而加于本分之外者,不啻千万了。

nèi wài zhī fēn hé chǔ bié bái

这句话大意是:内外之分何处别白?

kuàng gǎn wèn xiān huī háo mò jiān yé

这句话大意是:况敢问纤徽毫末间耶?

zhì zhě bù yǔ mìng dòu bù yǔ fǎ dòu bù yǔ lǐ dòu bù yǔ shì dòu

这句话大意是:智者不与命斗,不与法斗,不与理斗,不与势斗。

xué zhě shì shì yào zì zé shèn wú zé rén

这句话大意是:学者事事要自责,慎无责人。

rén bù kě wǒ yì zì shì wǒ wú liàng

这句话大意是:人不可我意,自是我无量;。

wǒ bù kě rén yì zì shì wǒ wú néng

这句话大意是:我不可人意,自是我无能。

shí shí zì fǎn cái dé wú bù jìn zhī lǐ

这句话大意是:时时自反,才德无不进之理。

qì zhì zhī bìng xiǎo xīn shù zhī bìng dà

这句话大意是:气质之病小,心术之病大。

tóng xīn sú tài cǐ èr zhě shì rén zhī dà chǐ yě

这句话大意是:童心俗态,此二者士人之大耻也。

èr chǐ bù fú zhōng bù kě yǐ rù jūn zǐ zhī lù

现代白话:二耻不服,终不能够入有德行的人之路。

xí chéng yí róng zhǐ shén bù dǎ jǐn bì xū shì sè xiàn zhōng fā chū lái cái shì shèng dé guāng huī

这句话大意是:习成仪容止甚不打紧,必须是瑟僩中发出来,才是盛德光辉。

nà gè bù yán lì

这句话大意是:那个不严厉?

bù fàng sì zhuāng zhòng

这句话大意是:不放肆庄重?

bù wéi jīn chí xì lǜ

这句话大意是:不为矜持戏滤?

bù wéi xiè màn

这句话大意是:不为媟慢?

wéi yǒu dào zhě néng zhī wéi yǒu dé zhě shi zhī

这句话大意是:惟有道者能之,惟有德者识之。

róng mào yào chén yā zì rán zhǐ yǒu yī xiē fú qiǎn zhī sè zuò wéi zhī zhuàng biàn shì wū lòu shǎo gōng fū

这句话大意是:容貌要沉雅自然,只有一些浮浅之色,作为之状,便是屋漏少工夫。

dé bù pà nán jī zhǐ pà yì lèi

这句话大意是:德不怕难积,只怕易累。

qiān rì zhī jī bù jīn yī rì zhī lèi shì gù jūn zǐ fáng suǒ yǐ lèi zhě

现代白话:千日之积不禁一日之累,是故有德行的人防所以累者。

zhěn xí zhī yán fáng tà zhī xíng tōng hu sì hǎi

这句话大意是:枕席之言,房闼之行,通乎四海。

qiáng bēi shì qiǎn zhě wú lùn jí gōng jìn zhī shēn yán wú yǒu yán ér bù zhī dòng ér bù wén zhě

这句话大意是:墙卑室浅者无论,即宫禁之深严,无有言而不知,动而不闻者。

shì jūn zǐ bù ài míng jié zé yǐ rú yǒu yī háo zì hào zhī xīn yōu dú máng dòng kě bù shèn yǔ

现代白话:士有德行的人不爱名节则已,如有一毫自好之心,幽独盲动可不慎与?

fù yǐ néng shī wéi dé pín yǐ wú qiú wèi dé guì yǐ xià rén wéi dé jiàn yǐ wàng shì wèi dé

这句话大意是:富以能施为德,贫以无求为德,贵以下人为德,贱以忘势为德。

rù miào bù qī jìng ér zì jìng rù cháo bù qī sù ér zì sù shì yǐ jūn zǐ shèn suǒ rù yě

现代白话:入庙不期敬而自敬,入朝不期肃而自肃,是以有德行的人慎所入也。

jiàn yán shī zé shōu liǎn jiàn xiá you zé fàng cī shì yǐ jūn zǐ shèn suǒ jiē yě

现代白话:见严师则收敛,见狎友则放恣,是以有德行的人慎所接也。

máng zhī shī huǐ hèn zhī jí yě kě wèi shì jūn zǐ yīn jiàn dāng sān fù zhī

现代白话:《氓》之诗,悔恨之极也,可为士有德行的人殷鉴,当三复之。

táng shī yǒu yún liǎng luò bù shàng tiān shuǐ fù nán zài shōu

这句话大意是:唐诗有云:“两落不上天,水覆难再收。

yòu jìn shì yǒu míng yán yī ǒu yún yī shī jiǎo wèi qiān gǔ hèn zài huí tóu shì bǎi nián shēn

这句话大意是:”又近世有名言一偶云:“一失脚为千古恨,再回头是百年身。

cǐ yǔ zú dào máng shī xīn shì qí yuē yì yǐ yān zāi

现代白话:”此语足道《氓》诗心事,其曰亦已呢啊。

suǒ wèi hé jiē jí yǐ wú kě nài hé zhī cí yě

现代白话:所谓何嗟及了,无可奈何之辞也。

píng shēng suǒ wéi shǐ yuàn wǒ zhě dé yǐ zhǐ zhāi ài wǒ zhě bù néng yǎn hù cǐ shěng shēn zhī dà jù yě

这句话大意是:平生所为,使怨我者得以指摘,爱我者不能掩护,此省身之大惧也。

shì jūn yú shèn zhī

这句话大意是:士君于慎之。

gù wǒ wú guò ér bàng yǔ tāo tiān bù zú liàng yě kě tán xiào ér shòu zhī

这句话大意是:故我无过,而谤语滔天不足谅也,可谈笑而受之;。

wǒ yǒu guò ér xìng bù jí wén dāng qǐn bù tiē xí shí bù xià yàn yǐ

现代白话:我有过,而幸不及闻,当寝不贴席、食不下咽了。

shì yǐ jūn zǐ guì wú è yú zhì

现代白话:是以有德行的人贵无恶于志。

jǐn yán shèn dòng shěng shì qīng xīn yǔ shì wú ài yú rén wú qiú cǐ wèi xiǎo tiào tuō

这句话大意是:谨言慎动,省事清心,与世无碍,与人无求,此谓小跳脱。

shēn yào yán zhòng yì yào ān dìng sè yào wēn yǎ qì yào hé píng yǔ yào jiǎn qiè xīn yào cí xiáng zhì yào guǒ yì jī yào zhěn mì

这句话大意是:身要严重,意要安定,色要温雅,气要和平,语要简切,心要慈祥,志要果毅,机要缜密。

shàn yǎng shēn zhě jī kě hán shǔ láo yì wài gǎn lǚ biàn ér qì tǐ ruò yī wèi cháng biàn yě

这句话大意是:善养身者,饥渴、寒暑、劳役,外感屡变,而气体若一,未尝变也;。

shàn yǎng dé zhě sǐ shēng róng rǔ yí xiǎn wài gǎn lǚ biàn ér yì niàn ruò yī wèi cháng biàn yě

这句话大意是:善养德者,死生、荣辱、夷险,外感屡变,而意念若一,未尝变也。

fu cáng lìng zhī shēn zhì fā yáng shí ér jiě rén yì

这句话大意是:夫藏令之身,至发扬时而解〔亻亦〕;。

zhǎng lìng zhī shēn zhì shōu liǎn shí ér yù è bù dé wèi zhī dìng qì

这句话大意是:长令之身,至收敛时而郁阏,不得谓之定气。

sù chēng zhèn jìng zhì cāng cù ér sè biàn

这句话大意是:宿称镇静,至仓卒而色变;。

sù chēng dàn bó zhì fēn huá ér xīn dòng bù dé wèi zhī dìng lì

这句话大意是:宿称淡泊,至纷华而心动,不得谓之定力。

sī èr zhě jiē wú yǎng zhī guò yě

这句话大意是:斯二者皆无养之过也。

lǐ miàn yào huó pō yú guī duǎn zhī zhōng wú lìng dài hū

这句话大意是:里面要活泼于规短之中,无令怠忽;。

wài miàn yào liū tuō yú lǐ fǎ zhī zhōng wú jīn jiǎo qiáng

这句话大意是:外面要溜脱于礼法之中,无今矫强。

sì shí yǐ qián yǎng de dìng zé lǎo ér yù jiān

这句话大意是:四十以前养得定,则老而愈坚;。

yǎng bù dìng zé lǎo ér yù huài

这句话大意是:养不定,则老而愈坏。

bǎi nián shí nán shì yǐ jūn zǐ jìn dé xiū yè guì jí duì yě

现代白话:百年实难,是以有德行的人进德修业贵及对也。

hán yǎng rú péi cuì méng xǐng chá rú sōu tián dù kè zhì rú qù pán gēn

这句话大意是:涵养如培脆萌,省察如搜田蠹,克治如去盘根。

hán yǎng rú nǚ zǐ zuò yōu guī xǐng chá rú luó zú jī jiān xì kè zhì rú jiāng jūn zhàn qíng dí

这句话大意是:涵养如女子坐幽闺,省察如逻卒缉奸细,克治如将军战勍敌。

hán yǎng yòng wù wàng wù zhù gōng fu xǐng chá yòng wú dài wú huāng gōng fū kè zhì yòng shì jué shì hū gōng fū

这句话大意是:涵养用勿忘勿助工夫,省察用无怠无荒工夫,克治用是绝是忽工夫。

shì shàng zhǐ yǒu gè dào lǐ shì kě tān kě yù de chū bù xiàn yú qǔ shù zhī duō hé zhě

这句话大意是:世上只有个道理是可贪可欲的,初不限于取数之多,何者?

suǒ xìng fēn dìng yuán shì wú xiàn liàng de zhōng shēn xíng zhī bù jìn

这句话大意是:所性分定原是无限量的,终身行之不尽。

cǐ wài dōu shì rén yù zuì bù kě méng yī háo xīn xiàn xīn

这句话大意是:此外都是人欲,最不可萌一毫歆羡心。

tiān zhī shēng rén gè yǒu yí dìng de fēn yá shèng rén zhì rén gè yǒu yí dìng de pǐn jié pì zhī dān fū yù jiān yú gài rén yù dǐng shí tú ěr láo xīn jìng yì hé yì

现代白话:天之生人各有一定的分涯,圣人制人各有一定的品节,譬之担夫欲肩舆,丐人欲鼎食,徒你劳心,竟亦何益?

jiē fū

这句话大意是:嗟夫!

cuàn duó zhī suǒ yóu shēng ér dà luàn zhī suǒ yóu qǐ jiē chǐ qí fèn nèi zhī bù zú ān ér wéi jiàn fèn wài zhě zhī kě tān kě yù gù yě

这句话大意是:篡夺之所由生,而大乱之所由起,皆耻其分内之不足安,而惟见分外者之可贪可欲故也。

gù xué zhě yǎng xīn xiān yào gè zhī fēn

这句话大意是:故学者养心先要个知分。

zhī fēn zhě xīn cháng níng yù cháng de suǒ yù de zì zú yǐ ān shēn lì yòng

这句话大意是:知分者,心常宁,欲常得,所欲得自足以安身利用。

xīn shù yǐ guāng míng dǔ shí wèi dì yī róng mào yǐ zhèng dà lǎo chéng wèi dì yī yán yǔ yǐ jiǎn zhòng zhēn qiè wèi dì yī

这句话大意是:心术以光明笃实为第一,容貌以正大老成为第一,-言语以简重真切为第一。

xué zhě zhǐ bǎ xìng fēn zhī suǒ gù yǒu zhí fèn zhī suǒ dāng wèi

这句话大意是:学者只把性分之所固有,职分之所当为;。

shí shí liú xīn jiàn jiàn nǔ lì biàn qīn qīn hu shèng xián zhī yù

这句话大意是:时时留心,件件努力,便骎骎乎圣贤之域。

fēi cǐ èr zhě jiē shì duì wài wù jiē shì wàng wéi

这句话大意是:非此二者,皆是对外物,皆是妄为。

jìn dé mò rú bù gǒu bù gǒu xiān yào gè nài fán

这句话大意是:进德莫如不苟,不苟先要个耐烦。

jīn rén zhǐ wèi yǒu zào xīn ér bù nài fán gù yī qiè gǒu qiě zú zhì pò dà fáng ér bù gù qì dà yì ér bù wéi qí shǐ jiē qǐ yú yī niàn zhī gǒu yě

这句话大意是:今人只为有躁心而不耐烦,故一切苟且卒至破大防而不顾,弃大义而不为,其始皆起于一念之苟也。

bù néng zhǎng jìn zhǐ wèi hūn ruò liǎng zì suǒ kǔ

这句话大意是:不能长进,只为昏弱两字所苦。

hūn yi jìng yǐ chéng shén shén dìng zé jiàn jīng míng

这句话大意是:昏宜静以澄神,神定则渐精明;。

ruò yi fèn yǐ yǎng qì qì zhuàng zé jiàn qiáng jiàn

这句话大意是:弱宜奋以养气,气壮则渐强健。

yī qiè yán xíng zhǐ shì píng xīn yì qì jiù hǎo

这句话大意是:一切言行,只是平心易气就好。

zì zòng jì chéng bù wéi lǐ fǎ suǒ bù néng zhì suī zì jiā huǐ hèn yì zhì zì jiā bù dé

这句话大意是:恣纵既成,不惟礼法所不能制,虽自家悔恨,亦制自家不得。

shàn ài rén zhě wú shǐ zì zòng

这句话大意是:善爱人者,无使恣纵;。

shàn zì ài zhě yì wú shǐ zì zòng

这句话大意是:善自爱者,亦无使恣纵。

tiān lǐ yú rén yù jiāo zhàn shí yào rú bǎi zhàn jiàn ér jiǔ sǐ bù yí bǎi zhé bù huí qí nài wǒ hé

这句话大意是:天理与人欲交战时,要如百战健儿,九死不移,百折不回,其奈我何?

rú hé táng táng tiān jūn què wéi rén yù chén pú

这句话大意是:如何堂堂天君,却为人欲臣仆?

nèi kuǎn shòu xiáng qiāng zǐ zhōng chéng shén shì jiè

这句话大意是:内款受降,腔子中成甚世界?

yǒu wèn mì yǔ zhě zhǔ yuē wàng yǐ shí xīn xiāng gào

这句话大意是:有问密语者嘱曰:“望以实心相告!

yú xiào yuē wú nèi yǒu bù kě mán zhī běn xīn shàng yǒu bù kě qī zhī tiān rì zài běn rén yǒu bù kě yǎn zhī shì fēi zài tōng guó yǒu bù róng mǐn zhī gōng lùn yī yǒu bù shí zì fù sì qiān yǐ

现代白话:”余笑曰:“我内有不可瞒之本心,上有不可欺之天日,在本人有不可掩之是非,在通国有不容泯之公论,一有不实,自负四愆了。

hé xiá yǐ mào yán kuáng mén xià zāi

现代白话:何暇以貌言诳门下啊?

shì jūn zǐ zǎo xīn yù dé yào shǐ ké tuò wèi yù biàn niào jiē xiāng cái jiàn gōng fū yuán mǎn

现代白话:士有德行的人澡心浴德,要使咳唾为玉,便溺皆香,才见工夫圆满。

ruò líng tái zhōng yǒu yì diǎn wū zhuó biàn rú guā dì lí lú rù wèi bù ǒu tù jǐn bù zhǐ

这句话大意是:若灵台中有一点污浊,便如瓜蒂藜芦,入胃不呕吐尽不止,。

qǐ kě shǐ yī kè róng liú cǐ zhōng yé

这句话大意是:岂可使一刻容留此中耶?

fu rú shì rán hòu hùn hán cè kě chén zī ní kě rù

这句话大意是:夫如是,然后圂涵厕可沉,缁泥可入。

yǔ qí yì bào lì zhī qì bù ruò yǎng hé píng zhī xīn

这句话大意是:与其抑暴戾之气,不若养和平之心;。

yǔ qí cái jì yì zhī ēn bù ruò jué fèn wài zhī wàng

这句话大意是:与其裁既溢之恩,不若绝分外之望;。

yǔ qí wèi hòu shì zhī hòu bù ruò shī xiān shì zhī bù

这句话大意是:与其为后事之厚,不若施先事之簿;。

yǔ qí fú yán nián zhī yào bù ruò shǒu bǎo shēn zhī fāng

这句话大意是:与其服延年之药,不若守保身之方。

wěi fán fú nì shēng yàn ě xīn fèn shǒu nài zhī lì

这句话大意是:猥繁拂逆,生厌恶心,奋守耐之力;。

róu yàn fāng nóng shēng zhān rě xīn fèn tiào tuō zhī lì

这句话大意是:柔艳芳浓,生沾惹心,奋跳脱之力;。

tuī wǎn chōng tū shēng suí zhú xīn fèn zhí chí zhī lì

这句话大意是:推挽冲突,生随逐心,奋执持之力;。

cháng tú mò lù shēng shuāi xiē xīn fèn gǔ wǔ zhī lì

这句话大意是:长途末路,生衰歇心,奋鼓舞之力;。

jí jù pí láo shēng gǒu qiě xīn fèn jìng shèn zhī lì

这句话大意是:急遽疲劳,生苟且心,奋敬慎之力。

jìn dào rù dé mò yào yú yǒu héng

这句话大意是:进道入德莫要于有恒。

yǒu héng zé bù bì yù sù bù bì zhù zhǎng yōu yōu jiàn jiàn zì dào shén shèng dì wèi

这句话大意是:有恒则不必欲速,不必助长,优优渐渐自到神圣地位。

gù tiān dào zhǐ shì gè héng měi rì dìng zhǔn shì sān bǎi liù shí wǔ dù sì fēn dù zhī yī fēn háo bù sǔn bù jiā liú xíng bù huǎn bù jí ér wàn gǔ cháng cún wàn wù de suǒ

这句话大意是:故天道只是个恒,每日定准是三百六十五度四分度之一,分毫不损不加,流行不缓不急,而万古常存,万物得所。

zhǐ wú héng le wàn shì dōu chéng bù dé

这句话大意是:只无恒了,万事都成不得。

yú zuì zuò cǐ bìng

这句话大意是:余最坐此病。

gǔ rén yún yǒu qín xīn wú yuǎn dào

这句话大意是:古人云:“有勤心,无远道。

zhǐ yǒu rén shèng dào wú dào shèng rén zhī lǐ

这句话大意是:”只有人胜道,无道胜人之理。

shì jūn zǐ zhǐ qiú sì zhēn zhēn xīn zhēn kǒu zhēn ěr zhēn yǎn

现代白话:士有德行的人只求四真:真心、真口、真耳、真眼。

zhēn xīn wú wàng niàn

这句话大意是:真心,无妄念;。

zhēn kǒu wú zá yǔ

这句话大意是:真口,无杂语;。

zhēn ěr wú xié wén

这句话大意是:真耳,无邪闻;。

zhēn yǎn wú cuò shi

这句话大意是:真眼,无错识。

yú zhě rén xiào zhī cōng míng zhě rén yí zhī

这句话大意是:愚者人笑之,聪明者人疑之。

cōng míng ér yú qí dà zhì yě

这句话大意是:聪明而愚,其大智也。

fu shī yún mǐ zhé bù yú zé zhī bù yú fēi zhé yě

这句话大意是:夫《诗》云“靡哲不愚”,则知不愚非哲也。

yǐ jīng dào zhī shi yòng jiān chí zhī xīn yùn jīng jìn zhī lì biàn shì jīn shí kě chuān tún yú kě gé gèng yǒu shèn me nán zuò zhī shì gōng

这句话大意是:以精到之识,用坚持之心,运精进之力,便是金石可穿,豚鱼可格,更有甚么难做之事功?

nán zào zhī shèng shén

这句话大意是:难造之圣神?

shì jūn zǐ lù lù yī shēng bǎi shì wú chéng zhǐ shì wú zhì

现代白话:士有德行的人碌碌一生,百事无成,只是无志。

qí yǒu shàn ér zhāng zhě bì qí yǒu è ér yǎn zhě yě

这句话大意是:其有善而彰者,必其有恶而掩者也。

jūn zǐ bù zhāng shàn yǐ sǔn dé bù yǎn è yǐ zhǎng tè

现代白话:有德行的人不彰善以损德,不掩恶以长慝。

yú rì rì yǒu guò rán zì xìn guò fā wú xīn rú qīng shuǐ zhī yú cái fā jí jiàn xiǎo fā jí jué suǒ yǐ zú bù dé suì qí háo hàn zhì liú làng bù kě shōu shí zhě

现代白话:余日日有过,然自信过发我心,如清水之鱼,才发即见,小发即觉,所以卒不得遂其豪悍,至流浪不可收拾者。

xiōng zhōng shì fēi yuán xiān yǒu yǐ zhào zhī yě

这句话大意是:胸中是非,原先有以照之也。

suǒ yǐ cháng fā zhě hé yě

这句话大意是:所以常发者何也?

zhǐ shì xīn bù cún yǎng bù dìng

这句话大意是:只是心不存,养不定。

cái wèi bù shàn pà wū le míng er cǐ shì xùn wài xīn gǒu kě mán rén hái shì yào zuò

这句话大意是:才为不善,怕污了名儿,此是徇外心,苟可瞒人,还是要做;。

cái wèi bù shàn pà wū le shēn zi cǐ shì wèi jǐ xīn jí rén bù zhī chéng wéi rén yí bàng dōu bù zhào guǎn

这句话大意是:才为不善,怕污了身子,此是为己心,即人不知,成为人疑谤,都不照管。

shì gù qī dà tíng yì qī wū lòu nán

这句话大意是:是故欺大庭易,欺屋漏难;。

qī wū lòu yì qī fāng cùn nán

这句话大意是:欺屋漏易,欺方寸难。

wú bèi zhōng rì bù zhǎng jìn chù zhǐ shì gè yuàn yóu liǎng zì quán bù fǎn jǐ

现代白话:我辈终日不长进处,只是个怨尤两字,全不反己。

shèng xián xué wèn zhǐ shì gè zì zé zì jìn zì zé zì jìn zhī dào yuán wú biān jiè yì wú jìn tóu

这句话大意是:圣贤学问,只是个自责自尽,自责自尽之道原无边界,亦无尽头。

ruò wán le zì jiā fēn shù hái yào tīng qí zài tiān zài rén bù gǎn yuàn yóu

这句话大意是:若完了自家分数,还要听其在天在人,不敢怨尤。

kuàng zì jiā jǔ dòng yòu duō guǐ zé rén fēi dǐ zuì guò què gǎn yuàn yóu yé

这句话大意是:况自家举动又多鬼责人非底罪过,却敢怨尤耶?

yǐ shì zhī zì zé zì jìn dǐ rén jué bù yuàn yóu

这句话大意是:以是知自责自尽底人,决不怨尤;。

yuàn yóu dǐ rén jué bù kěn zì zé zì jìn

这句话大意是:怨尤底人,决不肯自责自尽。

wú bèi bù kě bù zì jiā yī zhào kàn cái zhào kàn biàn zhī tiān rén dài wǒ yuán bù báo è zhǐ shì wǒ duō cán fù chù

现代白话:我辈不可不自家一照看,才照看,便知天人待我原不薄,恶只是我多惭负处。

guǒ shì hú liǎn rén bù rěn yǐ shèng fǔ chòu

这句话大意是:果是瑚琏,人不忍以盛腐殠;。

guǒ shì tú liǎo rén bù kěn yǐ jiàn zōng bēng

这句话大意是:果是荼蓼,人不肯以荐宗祊;。

lǚ yě rén bù kěn yǐ jiā zhū shǒu

这句话大意是:履也,人不肯以加诸首;。

guān yě rén bù rěn yǐ jí qí zú

这句话大意是:冠也,人不忍以籍其足。

wù yóu rán ér kuàng yú rén hu

这句话大意是:物犹然,而况于人吗?

róng rǔ zài suǒ zì shù wú yǐ zhì zhī hé yóu jí zhī

这句话大意是:荣辱在所自树,无以致之,何由及之?

cǐ zì xiū zhě suǒ dāng zhī yě

这句话大意是:此自修者所 当知也。

wú yǐ xiǎo shì dòng shēng sè xiè dà rén zhī tǐ

这句话大意是:无以小事动声色,亵大人之体。

lì shēn xíng yǐ fú rén shén nán yě yào kàn shèn me rén bù fú ruò zhōng dào jūn zǐ bù fú dāng zǎo yè shěng tì

现代白话:立身行已,服人甚难,也要看甚么人不服,若中道有德行的人不服,当蚤夜省惕。

qí yì jiàn bù tóng xìng shù gè bié zhì xiàng xiāng fǎn zhě zhǐ yào qiú wǒ yí gè shì yě bù xū yǔ tā bié zì lǐ huì

这句话大意是:其意见不同、性术各别、志向相反者,只要求我一个是,也不须与他别自理会。

qí è wù bù yán zhě bì yǒu è yú jǐ zhě yě

这句话大意是:其恶恶不严者,必有恶于己者也;。

qí hào shàn bù jí zhě bì wú shàn yú yǐ zhě yě

这句话大意是:其好善不亟者,必无善于已者也。

rén rén zhī hào shàn yě bù chì kǒu chū

这句话大意是:仁人之好善也,不啻口出;。

qí è wù yě bèng zhū sì yí bù yǔ tóng zhōng guó

这句话大意是:其恶恶也,迸诸四夷不与同中国。

mèng zǐ yuē wú xiū wù zhī xīn fēi rén yě

现代白话:孟孔子说:“无羞恶之心,非人也。

zé è wù yì jūn zǐ suǒ bù miǎn zhě dàn kǒng wèi jǐ sī zuò è zài tā rén fēi kě wù ěr

现代白话:”则恶恶亦有德行的人所不免者,但恐为己私,作恶在他人,非可恶耳。

ruò mín zhī suǒ è ér bù è

这句话大意是:若民之所恶而不恶;。

wèi wéi mín zhī fù mǔ kě hu

这句话大意是:谓为民之父母可吗?

shì rén hú tú zhǐ shì dǐ sǐ méi zì jiā bú shì què bù zì xiǎng wǒ shì yáo shùn hu

这句话大意是:世人胡涂,只是抵死没自家不是,却不自想,我是尧、舜吗?

guǒ shì yáo shùn zhēn shì méi yī háo bù shì

这句话大意是:果是尧、舜,真是没一毫不是?

wǒ ruò shì tāng wǔ wèi fǎn zhī qián yě yǒu fèn háo cuò wù

这句话大意是:我若是汤武,未反之前也有分毫错误。

rú hé shèng qì jù rén qiǎo yán shì yǐ zài bù rèn yī fēn guò chà yé

这句话大意是:如何盛气拒人,巧言饰已,再不认一分过差耶?

lǎn sǎn èr zì lì shēn zhī zéi yě

这句话大意是:懒散二字,立身之贼也。

qiān dé wàn yè rì dài fèi ér wú chéng

这句话大意是:千德万业,日怠废而无成;。

gàn zuì wàn è rì hèng zì ér wú zhì jiē cǐ èr zì wèi zhī

这句话大意是:干罪万恶,日横恣而无制,皆此二字为之。

xī jìn chóu lǐ fǎ ér lè háo fàng bìng běn zhèng zài cǐ ān sì rì tōu

这句话大意是:西晋仇礼法而乐豪放,病本正在此安肆日偷。

ān sì lǎn sǎn zhī wèi yě

这句话大意是:安肆,懒散之谓也。

cǐ shèng xián zhī dà chéng yě

这句话大意是:此圣贤之大成也。

shèn me xiáng fú de cǐ zhī zì rì qín shèn

这句话大意是:甚么降伏得此之字,日勤慎。

qín shèn zhě jìng zhī wèi yě

这句话大意是:勤慎者,敬之谓也。

bù nán tiān xià xiāng wàng zhǐ pà yī rén qiè xiào

这句话大意是:不难天下相忘,只怕一人窃笑。

fu jǔ shì zhī bù wén dào yě jiǔ yǐ ér wén dào zhě wèi bì wú rén

现代白话:夫举世之不闻道也久了,而闻道者未必无人。

gǒu wèi wén dào zhě suǒ zhī suī yī shì fēi zhī kě yě

这句话大意是:苟为闻道者所知,虽一世非之可也;。

gǒu wèi wén dào zhě suǒ xiào suī tiān xià shì zhī zhōng fēi chún zhèng zhī xué

这句话大意是:苟为闻道者所笑,虽天下是之,终非纯正之学。

gù yuē zhòng jiē yuè zhī qí wèi shì zhě xiào zhī yǒu shí zhī jūn zǐ bì bù yǐ zhòng yuè bó yī xiào yě

现代白话:故曰:众皆悦之,其为士者笑之,有识之有德行的人必不以众悦博一笑也。

yǐ shèng xián zhī dào jiào rén yì yǐ shèng xián zhī dào zhì rén nán yǐ shèng xián zhī dào chū kǒu yì yǐ shèng xián zhī dào gōng xíng nán

这句话大意是:以圣贤之道教人易,以圣贤之道治人难,以圣贤之道出口易,以圣贤之道躬行难;。

yǐ shèng xián zhī dào fèn shǐ yì yǐ shèng xián zhī dào kè zhōng nán

这句话大意是:以圣贤之道奋始易,以圣贤之道克终难;。

yǐ shèng xián zhī dào dāng rén yì yǐ shèng xián zhī dào shèn dú nán

这句话大意是:以圣贤之道当人易,以圣贤之道慎独难;。

yǐ shèng xián zhī dào kǒu ěr yì yǐ shèng xián zhī dào xīn de nán

这句话大意是:以圣贤之道口耳易,以圣贤之道心得难;。

yǐ shèng xián zhī dào chǔ cháng yì yǐ shèng xián zhī dào chǔ biàn nán

这句话大意是:以圣贤之道处常易,以圣贤之道处变难。

guò cǐ liù nán zhēn dào shèng xián dì bù

这句话大意是:过此六难,真到圣贤地步。

qū qū liù yì qǐ bù jūn zǐ lù shàng rén

现代白话:区区六易,岂不有德行的人路上人?

zhōng bù dé wèi dǔ shí zhī shì yě

这句话大意是:终不得谓笃实之士也。

shān xī niè sī shū zhāi yú xīn zhì yī tà míng yú qí shàng zuǒ yuē ěr hān yú mèng dé wú yǒu xiāo zhēng lù sù zhě hu

现代白话:山西臬司书斋,余新置一榻铭于其上左曰:“你酣馀梦,得无有宵征露宿者吗?

ěr jiǔ chóng qīn dé wú yǒu bào jiān liè fū zhě hu

现代白话:你灸重衾,得无有抱肩裂肤者吗?

gǔ zhī rén wò bā shān yú qiǎng bǎo zhì wàn xìng yú rèn xí ér hòu tū rán dé yī xī zhī ān

这句话大意是:古之人卧八埏于襁褓,置万姓于衽席,而后突然得一夕之安。

wū hū

这句话大意是:呜呼!

gǔ zhī rén yì rén yě fū

这句话大意是:古之人亦人也夫?

gǔ zhī mín yì mín yě fū

这句话大意是:古之民亦民也夫?

yòu yuē dú shì bù chù yù jūn zǐ suǒ yǐ yǎng jīng

现代白话:“右曰:”独室不触欲,有德行的人所以养精;。

dú chǔ bù jiāo yán jūn zǐ suǒ yǐ yǎng qì

现代白话:独处不交言,有德行的人所以养气;。

dú hún bù zháo ài jūn zǐ suǒ yǐ yǎng shén

现代白话:独魂不着碍,有德行的人所以养神;。

dú qǐn bù kuì qīn jūn zǐ suǒ yǐ yǎng dé

现代白话:独寝不愧衾,有德行的人所以养德。

shèn zhě zhī yǒu yú zú yǐ jí rén

这句话大意是:慎者之有馀,足以及人;。

bù shèn zhě zhī suǒ jī bù néng bǎo shēn

这句话大意是:不慎者之所积,不能保身。

jìn shì liào dù rén yì cháng xiàng bù hǎo biān shuō qù gù shì shuāi shì rén xīn wú zhōng hòu zhī yì

这句话大意是:近世料度人意,常向不好边说去,固是衰世人心无忠厚之意。

rán tǔ jūn zǐ bù kě bù zì zé

现代白话:然土有德行的人不可不自责。

ruò shì sù xíng fú rén biàn shì bié niàn tóu rén yì xiàng hǎo biān liào dù hé zhě

这句话大意是:若是素行孚人,便是别念头人亦向好边料度,何者?

suǒ yǐ zì lì zhě zú xìn yě

这句话大意是:所以自立者,足信也。

shì gù jūn zǐ shèn suǒ yǐ lì

现代白话:是故有德行的人慎所以立。

rén bù zì ài zé wú suǒ bù wéi

这句话大意是:人不自爱,则无所不为;。

guò yú zì ài zé yī wú kě wèi

这句话大意是:过于自爱,则一无可为。

zì ài zhě xiān zhàn míng shí lì yú tiān xià guó jiā ér jī bù zú yǐ bái qí xīn zé bù wèi

这句话大意是:自爱者,先占名,实利于天下国家,而迹不足以白其心则不为;。

zì ài zhě xiān zhàn lì yǒu lì yú tiān xià guó jiā ér yǒu sǔn yú fù guì lì dá zé bù wèi

这句话大意是:自爱者,先占利,有利于天下国家,而有损于富贵利达则不为。

shàng zhī zhě jí bù wéi fù guì lì dá ér yǒu lèi yú shēn jiā qī zǐ zé bù wèi

这句话大意是:上之者即不为富贵利达,而有累于身家妻子则不为。

tiān xià shì dài qí míng lì liǎng quán ér hòu wèi zhī zé suǒ wéi zhě wú jǐ yǐ

现代白话:天下事待其名利两全而后为之,则所为者无几了。

yǔ qí xǐ wén rén zhī guò bù ruò xǐ wén yǐ zhī guò

这句话大意是:与其喜闻人之过,不若喜闻已之过;。

yǔ qí lè dào jǐ zhī shàn bù ruò lè dào rén zhī shàn

这句话大意是:与其乐道己之善,不若乐道人之善。

yào fēi rén xiān yào rèn de zì jiā shì gè shèn me rén

这句话大意是:要非人,先要认的自家是个甚么人;。

yào rèn de zì jiā xiān kàn gǔ rén shì gè shèn me rén

这句话大意是:要认的自家,先看古人是个甚么人。

kǒu zhī zuì dà yú bǎi tǐ yī jìn qù bǎi chuān guàn bù mǎn yī chū lái wàn mǎ zhuī bù huí

这句话大意是:口之罪大于百体,一进去百川灌不满,一出来万马追不回。

jiā zhǎng bù néng lìng rén jìng zé jiào lìng bù xíng

这句话大意是:家长不能令人敬,则教令不行?

bù néng lìng rén ài zé xīn zhì bù fú

这句话大意是:不能令人爱,则心志不孚。

zì xīn dé zhě shàng bù néng bì qí shēn tǐ lì xíng zì ěr mù rù zhě yù qí miǎn cóng ér qiáng gǎi yān wàn wàn qí nán yǐ

现代白话:自心得者,尚不能必其身体力行,自耳目入者,欲其勉从而强改呢,万万其难了。

gù sān dá dé bù shì zhī yě ér yòu yù qí rén

这句话大意是:故三达德不恃知也,而又欲其仁;。

bù shì rén yě ér yòu yù qí yǒng

这句话大意是:不恃仁也,而又欲其勇。

hé xià zuò rén zì yǒu zuò rén dào lǐ bù wéi bié gè

这句话大意是:合下作人自有作人道理,不为别个。

rèn de zhēn le biàn yào bù hou zhōng rì zuò yǐ dài dàn chéng gōng ér hòu zhǐ

这句话大意是:认得真了,便要不候终日,坐以待旦,成功而后止。

rén shēng wéi yǒu shuō huà shì dì yī nán shì

这句话大意是:人生惟有说话是第一难事。

huò wèn xiū jǐ zhī dào

这句话大意是:或问修己之道。

yuē wú xiǎn kè yǒu zhōng

这句话大意是:曰:“无鲜克有终。

wèn zhì rén zhī dào

这句话大意是:”问治人之道。

yuē wú fèn jí yú wán

这句话大意是:曰:“无忿疾于顽。

rén shēng tiān dì jiān yào zuò yǒu yì yú shì dǐ rén

这句话大意是:人生天地间,要做有益于世底人。

zòng méi zhè xīn cháng zhè běn shì yě xiū zuò yǒu sǔn yú shì dǐ rén

这句话大意是:纵没这心肠、这本事,也休作有损于世底人。

shuō huà rú zuò wén zì zì zài xīn tóu dǎ diǎn guò shì xīn wèi cǎo gǎo ér kǒu téng zhēn yě yóu bù néng wú guò ér kuàng yóu yì zhī yán zhēn shì bìng kuáng sàng xīn zhě

这句话大意是:说话如作文字,字在心头打点过,是心为草稿而口誊真也,犹不能无过,而况由易之言,真是病狂丧心者。

xīn bù jiān què zhì bù fèn yáng lì bù yǒng měng ér yù tú yì gǎi guò suī qiān huǐ wàn huǐ jìng wú bǔ yú fēn háo

这句话大意是:心不坚确,志不奋扬,力不勇猛,而欲徒义改过,虽千悔万悔,竞无补于分毫。

rén dào zì jiā méi nài zì jiā hé shí biàn kě tòng kū

这句话大意是:人到自家没奈自家何时,便可恸哭。

fú mò měi yú ān cháng huò mò wēi yú chéng mǎn

这句话大意是:福莫美于安常,祸莫危于盛满。

tiān dì jiān wàn wù wàn shì wèi yǒu chéng mǎn ér bù shuāi zhě yě

这句话大意是:天地间万物万事未有盛满而不衰者也。

ér chéng mǎn gè yǒu fèn liàng wéi zhì zhě néng zhī zhī

这句话大意是:而盛满各有分量,惟智者能知之。

shì gù zhī yǐ yī sháo wèi chéng mǎn wèng yǐ shù shí wèi chéng mǎn

这句话大意是:是故卮以一勺为盛满,瓮以数石为盛满;。

yǒu wèng zhī róng ér huái sháo zhī jù zé qìng yǒu yú yǐ

现代白话:有瓮之容而怀勺之惧,则庆有馀了。

huò fú shì qì yùn shàn è shì rén shì

这句话大意是:祸福是气运,善恶是人事。

lǐ cháng xiāng yìng lèi yì xiāng qiú

这句话大意是:理常相应,类亦相求。

ruò zhí fú shàn huò yín zhī shuō ér shǐ zhī bù shuǎng zé wéi shàn zhī xīn shuāi yǐ

现代白话:若执福善祸淫之说,而使之不爽,则为善之心衰了。

dà jiǎ qì yùn zhǐ shì ǒu rán gù shàn huò fú yín huò huò zhě bàn shàn huò huò yín huò fú zhě yì bàn bù shàn bù yín ér huò huò huò fú zhě yì bàn rén shì zhǐ shì gè dāng rán

这句话大意是:大叚气运只是偶然,故善获福、淫获祸者半,善获祸、淫获福者亦半,不善不淫而获祸获福者亦半,人事只是个当然。

shàn zhě huò fú wú fēi wéi fú ér xiū shàn

现代白话:善者获福,我非为福而修善;。

yín zhě huò huò wú fēi wéi huò ér gǎi yín

现代白话:淫者获祸,我非为祸而改淫。

shàn huò huò ér yín huò fú wú níng shàn ér chù huò bù kěn yín ér yào fú

现代白话:善获祸而淫获福,我 宁善而处祸,不肯淫而要福。

shì gù jūn zǐ lùn tiān dào bù yán huò fú lùn rén shì bù yán lì hài

现代白话:是故有德行的人论天道不言祸福,论人事不言利害。

zì wú xìng fēn dāng wèi zhī wài jiē bù yōng xīn qí yán huò fú lì hài wèi shì jiào fā yě

现代白话:自我性分当为之外,皆不庸心,其言祸福利害,为世教发也。

zì tiān zǐ yǐ zhì yú shù rén lái yǒu wú suǒ wèi ér bù wáng zhě yě

这句话大意是:自天子以至于庶人,来有无所畏而不亡者也。

tiān zǐ zhě shàng wèi tiān xià wèi mín wèi yán guān yú yī shí wèi shǐ guān yú hòu shì

这句话大意是:天子者,上畏天,下畏民,畏言官于一时,畏史官于后世。

bǎi guān wèi jūn qún lì wèi zhǎng lì bǎi xìng wèi shàng jūn zǐ wèi gōng yì xiǎo rén wèi xíng zǐ dì wèi fù xiōng bēi yòu wèi jiā zhǎng

现代白话:百官畏君,群吏畏长吏,百姓畏上,有德行的人畏公议,品行较差的人畏刑,子弟畏父兄,卑幼畏家长。

wèi zé bù gǎn sì ér dé yǐ chéng wú wèi zé cóng qí suǒ yù ér jí yú huò

这句话大意是:畏则不敢肆而德以成,无畏则从其所欲而及于祸。

fēi shēng zhī ān xíng zhī

这句话大意是:非生知,安行之?

shèng rén wèi yǒu wú suǒ wèi ér néng chéng qí dé zhě yě

这句话大意是:圣人未有无所畏而能成其德者也。

wù jì quán shèng shì jì quán měi rén jì quán míng

这句话大意是:物忌全盛,事忌全美,人忌全名。

shì gù tiān dì yǒu qiàn quē zhī tǐ shèng xián wú kuài zú zhī xīn

这句话大意是:是故天地有欠缺之体,圣贤无快足之心。

ér kuàng suǒ xiè qún méng bù ān qiǎn bó zhī fēn ér yù mǎn qí nán yàn zhī yù qǐ bù ān zāi

现代白话:而况琐屑群氓,不安浅薄之分,而欲满其难厌之欲,岂不安啊?

shì yǐ jūn zǐ jiàn yì ér sī sǔn chí mǎn ér sī yì bù gǎn zì wú yá zhī wàng

现代白话:是以有德行的人见益而思损,持满而思溢,不敢恣无涯之望。

jìng dìng hòu kàn zì jiā shì shèn me yī gè rén

这句话大意是:静定后看自家是甚么一个人。

shào nián dà bìng dì yī pà shì qì gāo

这句话大意是:少年大病,第一怕是气高。

yú cān zhèng dōng fān rì yǔ nián yǒu zhāng dū liáng lín bì zài zuò

这句话大意是:余参政东藩日,与年友张督粮临碧在座。

yú yǐ zhū pàn fēng bǐ nóng zì dà lín bì yuē kě xī

这句话大意是:余以朱判封笔浓字大,临碧曰:“可惜!

kě xī

这句话大意是:可惜!

yú qíng bǐ jǔ shǒu yuē nián xiōng cǐ yī niàn tiān xià shòu qí fú yǐ

现代白话:”余擎笔举手曰:“年兄此一念,天下受其福了。

pàn bǐ yī zì suǒ fèi sī háo zhū ěr jī rì jī suì shěng fèi bù zhī jǐ wàn bèi

这句话大意是:判笔一字所费丝毫朱耳,积日积岁,省费不知几万倍。

kè yòng zhū zhī xīn wàn shì jiē rán

这句话大意是:克用朱之心,万事皆然。

tiān xià gè yá mén jī rì jī suì shěng fèi yòu bù zhī jǐ wàn bèi

这句话大意是:天下各衙门积日积岁省费又不知几万倍。

qiě xīn bù chǐ rán zì fàng zú yǐ yǎng dé

这句话大意是:且心不侈然自放,足以养德;。

cái bù chǐ rán làng fèi zú yǐ yǎng fú

这句话大意是:财不侈然浪费,足以养福。

bù dàn tiān wù bù yí bào tiǎn mín gāo bù yí màn qì ér yǐ

这句话大意是:不但天物不宜暴殄,民膏不宜慢弃而已。

fu shì yǒu zhòng yú fèi zhě guò fèi bù wéi shē

这句话大意是:夫事有重于费者,过费不为奢;。

shěng yǒu bù fèi shì zhě guò shěng bù wéi lìn

这句话大意是:省有不废事者,过省不为吝。

yú zài fǔ yuàn rì bù jiǎn yú zhǐ ér jiè shì lì shū piàn zhǐ jiē shǐ yǒu yòng

这句话大意是:”余在抚院日,不俭于纸,而戒示吏书片纸皆使有用。

bǐ jiàn fù guì jiā zǐ dì yòng cái huò rú ní shā zhǎng yú zhī huì jì bù jí rén yǒu yòng zhī wù jiē qì yú de xiōng zhōng wú bù rěn yī niàn kǒu zhōng wú kě xī liǎng zì

这句话大意是:比见富贵家子弟,用财货如泥沙,长馀之惠既不及人,有用之物皆弃于地,胸中无不忍一念,口中无可惜两字。

rén huò quàn zhī zé yuē suǒ zhí jǐ hé

这句话大意是:人或劝之,则曰:“所值几何?

yú cháng hào wèi gōu hè zhī guǐ ér bǐ fāng chǐ rán zì yǐ wéi dà shǒu duàn bù xiǎo jiā shì

这句话大意是:”余尝号为沟壑之鬼,而彼方侈然自以为大手段,不小家势。

tòng zāi

现代白话:痛啊!

ér cáo zhì zhī

这句话大意是:儿曹志之。

yán yǔ bú dào qiān gāi wàn gāi zài xiū kāi kǒu

这句话大意是:言语不到千该万该,再休开口。

jīn rén kǔ bù kěn qiān zhǐ yào ná de jià zi dìng yǐ wéi cún tǐ

这句话大意是:今人苦不肯谦,只要拿得架子定,以为存体。

fū zǐ gào zi zhāng cóng zhèng yǐ wú xiǎo dà wú zhòng guǎ wú gǎn màn wèi bù jiāo ér zhōu gōng wèi xiāng tǔ wò xià bái wū shèn zhě

现代白话:孔子告子张从政,以无小大、无众寡、无敢慢为不骄,而周公为相,吐握下白屋甚者。

fù shī yǒu dào zhī jūn zi bù zhī sǔn le shén tǐ

这句话大意是:父师有道之君,子不知损了甚体?

ruò míng fēn suǒ zài zì shì biǎn sǔn bù dé

这句话大意是:若名分所在,自是贬损不得。

guò kuān shā rén guò měi shā shēn

这句话大意是:过宽杀人,过美杀身。

shì yǐ jūn zǐ bù zòng mín qíng yǐ quán zhī yě bù yíng jǐ yù yǐ shēng zhī yě

现代白话:是以有德行的人不纵民情以全之也,不盈己欲以生之也。

guī mén zhī shì kě chuán ér hòu zhī jūn zǐ zhī jiā fǎ yǐ

现代白话:闺门之事可传,而后知有德行的人之家法了;。

jìn xí zhī rén qǐ jìng ér hòu zhī jūn zǐ zhī shēn fǎ yǐ

现代白话:近习之人起敬,而后知有德行的人之身法了。

qí zuò yòng chù zhǐ shì wú bù jìng

这句话大意是:其作用处只是无不敬。

sòng rú fēn fēn jù sòng yǔ qiě mò lǐ huì zhǐ lǐ huì zì jiā hé děng jiǎn jìng

这句话大意是:宋儒纷纷聚讼语且莫理会,只理会自家何等简径。

gè zì zé zé tiān qīng de níng

这句话大意是:各自责,则天清地宁;。

gè xiāng zé zé tiān fān dì fù

这句话大意是:各相责,则天翻地覆。

bù zhú wù shì dà xióng lì liàng xué zhě dì yī gōng fū quán zài zhè lǐ zuò

这句话大意是:不逐物是大雄力量,学者第一工夫全在这里做。

shǒu róng gōng zú róng zhòng tóu róng zhí kǒu róng zhǐ zuò rú shī lì rú zhāi yǎn ruò sī mù wú kuáng shì ěr wú qīng tīng cǐ wài jǐng yě

这句话大意是:手容恭,足容重,头容直,口容止,坐如尸,立如斋,俨若思,目无狂视,耳无倾听,此外景也。

wài jǐng shì zhěng qí yán sù nèi jǐng shì zhāi zhuāng zhōng zhèng wèi yǒu bù zhěng qí yán sù ér néng zhāi zhuāng zhōng zhèng zhě

这句话大意是:外景是整齐严肃,内景是斋庄中正,未有不整齐严肃而能斋庄中正者。

gù jiǎn shù wǔ gōng bǎi tǐ zhǐ wèi shōu shè cǐ xīn

这句话大意是:故捡束五宫百体,只为收摄此心。

cǐ xīn ruò cóng róng hé shùn yú lǐ fǎ zhī zhōng zé qǔ gōng zhǐ zhǎng yù yí xíng gē yín fēng nòng yuè suí liǔ bàng huā hé shì bù kě

这句话大意是:此心若从容和顺于礼法之中,则曲肱指掌、浴沂行歌、吟风弄月、随柳傍花,何适不可?

suǒ wèi dēng bǐ àn wú suǒ shì fá yě

这句话大意是:所谓登彼岸无所事筏也。

tiān dì wèi wàn wù yù jǐ qiān nián yǒu yī huì jǐ bǎi nián yǒu yī huì jǐ shí nián yǒu yī huì

这句话大意是:天地位,万物育,几千年有一会,几百年有一会,几十年有一会。

gù tiān dì zhī zhōng hé shén nán

这句话大意是:故天地之中和甚难。

jìng duì sì ér yán

这句话大意是:敬对肆而言。

jìng shì yí bù yí bù shōu liǎn xiàng nèi shōu liǎn zhì wú nèi chù fā chū lái zì rán chàng sì zhī fā shì yè mí màn liù hé

这句话大意是:敬是一步一步收敛向内,收敛至无内处,发出来自然畅四肢,发事业,弥漫六合;。

sì shì yí bù yí bù fàng zòng wài miàn qù sì zhī liú huò bù yán kě zhī

这句话大意是:肆是一步一步放纵外面去,肆之流祸不言可知。

suǒ yǐ qiān gǔ shèng rén zhǐ yī jìng zì wèi yǔn zhí de guān liè zǐ

这句话大意是:所以千古圣人只一敬字为允执的关捩子。

yáo qīn míng yǔn gōng shùn wēn gōng yǔn sāi yǔ zhī ān rǔ zhǐ tāng zhī shèng jìng rì jī wén zhī lǎng gōng wǔ zhī jìng shèng kǒng yú zhī gōng ér ān

现代白话:尧钦明允恭,舜温恭允塞,禹之安你止,汤之圣敬日跻,文之朗恭,武之敬胜,孔于之恭而安。

jiǎng xué jiā bù jiǎng zhè gè bù zhī zěn me zuò gōng fū

这句话大意是:讲学家不讲这个,不知怎么做工夫。

qiè tàn jìn lái shì dào zài shàng zhě jī kuān chéng róu jī róu chéng qiè jī qiè chéng wèi jī wèi chéng fèi

这句话大意是:窃叹近来世道,在上者积宽成柔,积柔成怯,积怯成畏,积畏成废;。

zài xià zhě jī màn chéng jiāo jī jiāo chéng yuàn jī yuàn chéng héng jī héng chéng gǎn

这句话大意是:在下者积慢成骄,积骄成怨,积怨成横,积横成敢。

wú bù zhī cǐ shí zhì tǐ dāng rú hé fǎn yě

现代白话:我不知此时治体当如何反也。

tǐ miàn èr zì fǎ dù zhī zéi yě

这句话大意是:体面二字,法度之贼也。

tǐ miàn zhòng fǎ dù qīng

这句话大意是:体面重,法度轻;。

fǎ dù chí jì gāng huài

这句话大意是:法度弛,纪纲坏。

xī yě bìng zài fǎ dù jīn yě bìng zài jì gāng

这句话大意是:昔也病在法度,今也病在纪纲。

míng fēn zhě jì gāng zhī dà wù yě

这句话大意是:名分者,纪纲之大物也。

jīn yě zài cháo xiǎo chén miǎo dà chén zài biān jūn shì qīng zhǔ shuài zài jiā zǐ fù miè fù mǔ zài xué xiào dì zǐ màn shī hòu jìn lìng xiān jìn zài xiāng lǐ bēi yòu yà zūn zhǎng

这句话大意是:今也在朝小臣藐大臣,在边军士轻主帅,在家子妇蔑父母,在学校弟子慢师,后进凌先进,在乡里卑幼轧尊长。

wéi tān sì shì zì bù zhī lǐ fǎ wèi hé wù jiàn bù kě zhǎng

这句话大意是:惟贪肆是恣,不知礼法为何物,渐不可长。

jīn yǐ zhǎng yǐ jí zhī bì luàn bì wáng shì yǐ zhòng yǐ fǎn yǐ nán yǐ

现代白话:今已长了,极之必乱必亡,势已重了,反已难了。

wú shí zhě yóu rán shén zhī nài hé

这句话大意是:无识者犹然,甚之,奈何?

huò fú zhě tiān sī zhī

这句话大意是:祸福者,天司之;。

róng rǔ zhě jūn sī zhī

这句话大意是:荣辱者,君司之;。

huǐ yù zhě rén sī zhī

这句话大意是:毁誉者,人司之;。

shàn è zhě wǒ sī zhī

这句话大意是:善恶者,我司之。

wǒ zhǐ lǐ huì wǒ sī bié gè dōu mò zhào guǎn

这句话大意是:我只理会我司,别个都莫照管。

wú rén zhōng rì zuì bù kě yōu yōu dàng dàng zuò kōng qū qiào

现代白话:我人终日最不可悠悠荡荡作空躯壳。

yè yǒu bù dé bù fèi shí zhì yú dé zé zì yǒu zhī yǐ zhì wú zhī shí bù kě yī xī duàn jìn xiū zhī gōng yě

这句话大意是:业有不得不废时,至于德,则自有知以至无知时,不可一息断进修之功也。

qīng wú shì chéng zhuó jiàng zé zì qīng

这句话大意是:清无事澄,浊降则自清;。

lǐ wú shì fù jǐ kè zé zì fù

这句话大意是:礼无事复,己克则自复。

qù le bìng biàn shì hǎo rén

这句话大意是:去了病,便是好人;。

qù le yún biàn shì qíng tiān

这句话大意是:去了云,便是晴天。

qī chǐ zhī qū dài tiān fù de dǐ sǐ bù qū yú rén nǎi zì luò cǎo yǐ zhì gài guān jiàng zhì rǔ shēn fèng cheng wù yù bù chì nú lì dào nà hún shēng yú tiān zhī shàng jiàn nà wéi huáng shàng dì yǒu hé yán miàn

这句话大意是:七尺之躯,戴天覆地,抵死不屈于人,乃自落草,以至盖棺降志辱身、奉承物欲,不啻奴隶,到那魂升于天之上,见那维皇上帝有何颜面?

kuì sǐ

这句话大意是:愧死!

kuì sǐ

这句话大意是:愧死!

shòu bù dé wū bàng zhǐ shì wú shí dù

这句话大意是:受不得诬谤,只是无识度。

chú shì dāng zuì lín xíng bù dé hán yuān ér sǐ xū shì biàn míng

这句话大意是:除是当罪临刑,不得含冤而死,须是辩明。

ruò wū miè míng xíng xián yán cháng yǔ yù biàn zé yù jiā tú zì fèn mèn ěr

这句话大意是:若污蔑名行,闲言长语,愈辨则愈加,徒自愤懑耳。

bù ruò fù zhī wàng yán jiǔ zé míng yě

这句话大意是:不若付之忘言,久则明也。

dé bù míng yě de zì yǒu tiān zài ěr

这句话大意是:得不明也,得自有天在耳。

zuò yī jié zhī shì yě yào chéng zhāng bù chéng zhāng biàn shì miáo ér bù xiù

这句话大意是:作一节之士也要成章,不成章便是苗而不秀。

bù huàn wú rén suǒ gòng zhī zhī xiǎn míng ér huàn yǒu rén suǒ bù zhī zhī yǐn è

这句话大意是:不患无人所共知之显名,而患有人所不知之隐恶。

xiǎn míng suī zhe yuǎn ěr ér yǐn è huò zuì shén míng

这句话大意是:显明虽着远迩,而隐恶获罪神明。

shěng gōng zhě jù zhī

这句话大意是:省躬者惧之。

dǎo xié pì zé sì zhì kàng é lüè wú suǒ gù jì

这句话大意是:蹈邪僻,则肆志抗额略无所顾忌;。

yóu yì lǐ zé xiū tóu kuì miàn ruò wú yǐ zì róng

这句话大意是:由义礼,则羞头愧面若无以自容。

cǐ yú bù xiào zhī héng tài ér shì jūn zǐ zhī dà chǐ yě

现代白话:此愚不肖之恒态,而士有德行的人之大耻也。

wù yù shēng yú qì zhì

这句话大意是:物欲生于气质。

yào de fù guì fú zé tiān zhǔ zhāng yóu bù dé wǒ

这句话大意是:要得富贵福泽,天主张,由不得我;。

yào zuò xián rén jūn zǐ wǒ zhǔ zhāng yóu bù dé tiān

现代白话:要做贤人有德行的人,我主张,由不得天。

wèi è zài méi gè miǎn qiǎng dǐ wéi shàn zài méi gè zì rán dǐ

这句话大意是:为恶再没个勉强底,为善再没个自然底。

xué zhě kān pò cǐ niàn tou níng bù kuì fèn

这句话大意是:学者勘破此念头,宁不愧奋?

bù wéi sān shì nú bì biàn shì liǎng jiān wēng zhǔ

这句话大意是:不为三氏奴婢,便是两间翁主。

sān shì zhě hé

这句话大意是:三氏者何?

yī yuē qì zhì shì shēng lái qì bǐng zài shēn jǔ dòng jiē qí zuò shǐ rú yǒng zhě duō bào lì nuò zhě duō tuì qiè shì yǐ

这句话大意是:一曰气质氏,生来气禀在身,举动皆其作使,如勇者多暴戾,懦者多退怯是已。

èr yuē xí sú shì shì tài jí chéng xián zhě bù néng zì miǎn zhǐ de yǔ shì fú chén yǔ shì yī wéi míng zhī zhī ér bù néng dú lì

这句话大意是:二曰习俗氏,世态即成,贤者不能自免,只得与世浮沉,与世依违,明知之而不能独立。

sān yuē wù yù shì mǎn shì jiē kě tì zhī wù měi rì jiē xùn yù zhī shì chén gù liú lián zhì sǐ bù néng tiào tuō

这句话大意是:三曰物欲氏,满世皆可𣨼之物,每日皆殉欲之事,沉痼流连,至死不能跳脱。

kuí rán qī chǐ zhī qū bēn zǒu sān jiā zhī mén bù zài cǐ zé zài bǐ

这句话大意是:魁然七尺之躯,奔走三家之门,不在此则在彼。

jiàng zhì rǔ shēn xīn ān yì kěn mí liàn bù néng zì zhī jí zhī yì bù kuì fèn dà zhàng fū lì shēn tiān dì zhī jiān yǔ liǎng yí cān wèi wàn wù líng bù néng tǐng shēn zì shù ér yǐ mén bàng hù yú sān jiā hōng hōng liè liè yǐ fù guì lì dá zì xióng yì kě lián yǐ

现代白话:降志辱身,心安意肯,迷恋不能自知,即知亦不愧愤,大丈夫立身天地之间,与两仪参,为万物灵,不能挺身自竖而倚门傍户于三家,轰轰烈烈,以富贵利达自雄,亦可怜了。

yǔ jí fēi zhōng cáng yì huò yì háo nú hàn bì yě páo xiào zhí zhú bù néng jiě nián qù fù ān dé tǐng rán tuō rán dú zì dāng jiā wèi liǎng jiān yī zhǔ rén wēng hu

这句话大意是:予即非忠藏义获,亦豪奴悍婢也,咆哮踯躅,不能解粘去缚,安得挺然脱然独自当家为两间一主人翁乎!

kě tàn kě hèn

这句话大意是:可叹可恨。

zì jiā zuò rén zì jiā shí fēn xiǎo dǐ nǎi xū měi xūn xīn ér xǐ dòng yán sè shì wèi zì qī

这句话大意是:自家作人,自家十分晓底,乃虚美熏心,而喜动颜色,是为自欺。

bié rén zuò rén zì jiā shí fēn xiǎo dǐ nǎi míng zhī qí è ér yù chǐ kǒu jiá shì wèi qī rén

这句话大意是:别人作人,自家十分晓底,乃明知其恶,而誉侈口颊,是谓欺人。

èr zhě jiē kě chǐ yě

这句话大意是:二者皆可耻也。

zhī jué èr zì xī qiào tiān yuān

这句话大意是:知觉二字,奚翘天渊。

zhì le zhī cái jué jué le cái suàn zhī bù jué suàn bù dé zhī

这句话大意是:致了知才觉,觉了才算知,不觉算不得知。

ér jīn shuō chuāng tòng rén rén dōu zhī wéi bìng chuāng zhě wèi zhī jué

这句话大意是:而今说疮痛,人人都知,惟病疮者谓之觉。

jīn rén wéi shàn qù è bù chéng zhǐ shì bù jué jué hòu biàn yóu bù dé bù wéi shàn bù qù è

这句话大意是:今人为善去恶不成,只是不觉,觉后便由不得不为善不去恶。

shùn qí zì rán zhǐ yǒu yī háo jiǎo qiáng biàn bú shì

这句话大意是:顺其自然,只有一毫矫强,便不是;。

de qí běn yǒu zhǐ yǒu yī háo zēng yì biàn bú shì

这句话大意是:得其本有,只有一毫增益,便不是。

dù zhī yú cháng duǎn yě quán zhī yú qīng zhòng yě bù shuǎng háo fā yě yào gè zhǎng chǐ tí chèng dǐ

这句话大意是:度之于长短也,权之于轻重也,不爽毫发,也要个掌尺提秤底。

sì duān zì yǒu fèn liàng kuò chōng dào jǐn chù zhǐ mǎn de yuán lái fèn liàng zài zēng bù dé xiē zǐ

这句话大意是:四端自有分量,扩充到尽处,只满得原来分量,再增不得些子。

jiàn yì bù wéi lì zhì wú héng zhǐ shì shèn qì bù zú

这句话大意是:见义不为,立志无恒,只是肾气不足。

guò yě rén jiē jiàn zhī nǎi jiàn jūn zǐ

现代白话:过也,人皆见之,乃见有德行的人。

jīn rén wú guò kě jiàn qǐ néng xián yú jūn zǐ zāi

现代白话:今人无过可见,岂能贤于有德行的人啊?

yuán zhī zài wén shì mí féng shàng zuò gōng fū fèi jǐn liǎo wú xiàn qiǎo huí hù chéng jiù le yí gè zhēn xiǎo rén

现代白话:缘只在文饰弥缝上做工夫,费尽了无限巧回护,成就了一个真品行较差的人。

zì jiā shēn zi yuán shì zì jǐ xīn qù hài tā qǔ huò zhāo yóu xiàn yú wēi bài gèng bù gàn bié gè shì

这句话大意是:自家身子,原是自己心去害他,取祸招尤,陷于危败,更不干别个事。

liù jīng sì shū jūn zǐ zhī lǜ lìng

现代白话:六经四书,有德行的人之律令。

xiǎo rén fàn fǎ yuán bù céng dú fǎ lǜ

现代白话:品行较差的人犯法,原不曾读法律。

shì jūn zǐ dú shèng xián shū ér yī yī fàn zhī shì yòu zài xiǎo rén xià yǐ

现代白话:士有德行的人读圣贤书而一一犯之,是又在品行较差的人下了。

shèn yán dòng yú qī zǐ pú lì zhī jiān jiǎn shēn xīn yú shí xī qǐ jū zhī jì zhè gōng fū biàn mì le

这句话大意是:慎言动于妻子仆隶之间,检身心于食息起居之际,这工夫便密了。

xiū wěi zuì yú qì huà yī qiè zé zhī rén shì

这句话大意是:休诿罪于气化,一切责之人事;。

xiū guò wàng yú shì jiān yī qiè qiú zhī wǒ shēn

这句话大意是:休过望于世间,一切求之我身。

cháng kàn de zì jiā wèi bì shì tā rén wèi bì fēi biàn yǒu zhǎng jìn

这句话大意是:常看得自家未必是,他人未必非,便有长进。

zài kàn de tā rén jiē yǒu kě qǔ wú shēn zhǐ shì guò duō gèng yǒu zhǎng jìn

现代白话:再看得他人皆有可取,我身只是过多,更有长进。

lǐ huì de yì mìng liǎng zì zì rán bù kěn zuò dī rén

这句话大意是:理会得义命两字,自然不肯做低人。

chóu zhòng zhōng yī yán yī dòng dà jiā huán xiàng ér shì zhī kǒu suī bù yán ér shì fēi zhī gōng zì zài

这句话大意是:稠众中一言一动,大家环向而视之,口虽不言,而是非之公自在。

guǒ shàn yě dà jiā tóng méng ài jìng zhī niàn

这句话大意是:果善也,大家同萌爱敬之念;。

guǒ bù shàn yě dà jiā tóng méng yàn wù zhī niàn suī xiǎo yán dòng bù kě bù jǐn

这句话大意是:果不善也,大家同萌厌恶之念,虽小言动,不可不谨。

huò wèn ào wèi xiōng dé zé qiān wèi jī dé yǐ

现代白话:或问:“傲为凶德,则谦为基德了?

yuē qiān zhēn shì jí rán qiān bù zhōng lǐ suǒ sǔn yì duō

这句话大意是:”曰:“谦真是吉,然谦不中礼,所损亦多。

zài shàng zhě wèi fēi lǐ zhī qiān zé luàn míng fèn wěn jì wǎng jiǔ zhī fǎ lìng bù xíng

这句话大意是:”在上者为非礼之谦,则乱名份、紊纪网,久之法令不行。

zài xià zhě wèi fēi lǐ zhī qiān zé qǔ jiàn rǔ sàng qì jié jiǔ zhī lián chǐ sǎo dì

这句话大意是:在下者为非礼之谦,则取贱辱、丧气节,久之廉耻扫地。

jūn zǐ jiē rén wèi cháng bù jǐn chì chí shēn wèi cháng bù zhèng dà yǒu zǐ yuē gōng jìn yú lǐ yuǎn chǐ rǔ yě

现代白话:有德行的人接人未尝不谨饬,持身未尝不正大,有孔子说:“恭近于礼,远耻辱也。

kǒng zǐ yuē gōng ér wú lǐ zé láo

现代白话:”孔孔子说:“恭而无礼则劳。

yòu yuē qiǎo yán lìng sè zú gōng mǒu yì chǐ zhī

这句话大意是:”又曰:“巧言令色足恭,某亦耻之。

zēng zǐ yuē xié jiān chǎn xiào bìng yú xià qí

现代白话:”曾孔子说:“胁肩谄笑,病于夏畦。

jūn zǐ wú zhòng guǎ wú xiǎo dà wú gǎn màn hé cháng guì ào zāi

现代白话:”有德行的人无众寡,无小大,无敢慢,何尝贵傲啊?

ér qí xiū bēi nìng yě yòu rú cǐ kě wèi lì shēn xíng jǐ zhě zhī fǎ jiè

这句话大意是:而其羞卑佞也又如此,可为立身行己者之法戒。

fán chǔ rén bù xì què rán zhī míng fēn biàn xiǎo yǒu qiān xià bù fáng

这句话大意是:凡处人不系确然之名分,便小有谦下不妨。

de wèi ér wèi zhī suī wú zàn rǔ bì yǒu hòu yōu

这句话大意是:得为而为之,虽无暂辱,必有后忧。

jí bù lùn lì hài lùn dào lǐ yì yún jū shàng bù jiāo mín kě jìn bù kě xià

这句话大意是:即不论利害论道理,亦云居上不骄民,可近不可下。

zhǐ rén qíng shì gù shú le shèn me dà guān zuò bù dào

这句话大意是:只人情世故熟了,甚么大官做不到?

zhǐ tiān lǐ rén xīn hé le shèn me hǎo shì zuò bù chéng

这句话大意是:只天理人心合了,甚么好事做不成?

shì jūn zǐ cháng zì diǎn jiǎn zhòu sī yè xiǎng bù dé yī shí xián xì sī xiǎng gè shén shì

现代白话:士有德行的人常自点检,昼思夜想,不得一时闲,郄思想个甚事?

guǒ wèi tiān xià guó jiā hu

这句话大意是:果为天下国家吗?

yì wéi shēn jiā qī zǐ hu

这句话大意是:抑为身家妻子吗?

fēi qín zǒu shòu dōng wù xi bēn zhēng shí duó cháo

这句话大意是:飞禽走兽,东鹜西奔,争食夺巢;。

fàn fū shù zǐ cháo chū mù guī fēng cān shuǐ xiǔ tā zì shí qí lì yuán wèi wēn bǎo yòu bù céng shòu rén fù tuō xiǎng rén gòng fèng yǒu hé bù kě

这句话大意是:贩夫竖子,朝出暮归,风餐水宿,他自食其力,原为温饱,又不曾受人付托,享人供奉,有何不可?

shì jūn zǐ gāo guān zhòng lù shàng jiè zhī yǐ míng fèn xià fèng zhī yǐ zūn róng wèi rǔ hu

现代白话:士有德行的人高官重禄,上藉之以名份,下奉之以尊荣,为你吗?

bù wéi rǔ hu

现代白话:不为你吗?

nǎi zī quán shì ér yíng niǎo kū fú jǐng zhī tú xì sī zhēn shì kuì sǐ

这句话大意是:乃资权势而营鸟哭巿井之图,细思真是愧死。

gǔ zhě xiāng yǒu jìn shēn jiā bāng shòu qí bì yìn shì mín shì wéi zhǔn shéng

这句话大意是:古者乡有缙绅,家邦受其庇荫,士民视为准绳。

jīn yě xiāng yǒu jìn shēn zēng jiā bāng líng duó láo fèi zhī yōu kāi tǔ mín shē mí fú bó zhī sú

这句话大意是:今也乡有缙绅,增家邦陵夺劳费之忧,开土民奢靡浮薄之俗。

rán zé xiāng yǒu jìn shēn xiāng zhī yāng yě fēng jiào zhī dù yě

这句话大意是:然则乡有缙绅,乡之殃也,风教之蠹也。

wú dǎng kě zì kuì zì hèn yǐ

现代白话:我党可自愧自恨了。

sú qì rù gāo huāng biǎn què bù néng zhì

这句话大意是:俗气入膏肓,扁鹊不能治。

wéi rén xiōng zhōng wú fēn háo dào lǐ ér yōng diào bēi zhí xū wén làn tào rèn zhī jí zhēn ér zhí zhī shén dìng shì rén yě jiāng yù jiù yào zhī bù kě rù

这句话大意是:为人胸中无分毫道理,而庸调卑职、虚文滥套认之极真,而执之甚定,是人也,将欲救药,知不可入。

wú dǎng jiè zhī

现代白话:我党戒之。

shì dà fū jū xiāng wú lùn dà yǒu bì yì zhǐ bù wéi jìn chū xī yǐ shì qīn líng shòu huì zhǔ tuō tǎo zhàn fū yì wú cǐ sì è yě hái suàn yī fēn rén

这句话大意是:士大夫居乡,无论大有裨益,只不违禁出息,倚势侵陵,受贿嘱托,讨占夫役,无此四恶,也还算一分人。

huò yuē jiā jì xiāo tiáo ān dé bù zhì shēng

这句话大意是:或曰:“家计萧条,安得不治生?

yuē zhì shēng yǒu dào rú cǐ ér hòu zhì shēng wú shì kě jiè zhě sǐ hu

这句话大意是:”曰:“治生有道,如此而后治生,无势可藉者死吗?

huò yuē qīn zú yǒu shì ān dé bù shēn lǐ

这句话大意是:”或曰:“亲族有事,安得不伸理?

yuē guān zì yǒu fǎ yǒu sòng bì jiè qǐng yè wú lì kě tōng zhě sǐ hu

这句话大意是:”曰:“官自有法,有讼必藉请谒,无力可通者死吗?

shì dà fū wú qióng è ér sǐ zhī lǐ ān yòng guǎ lián sàng chǐ ruò shì

这句话大意是:”士大夫无穷饿而死之理,安用寡廉丧耻若是。

xué zhě shì rén yù rú kòu chóu bù huàn wú gōng zhì zhī lì zhī yuán yī xiàng gū xī tā rú jiāo zǐ suǒ yǐ yǎng chéng chāng jué zhī shì wú kě nài hé gù yuē shi bù zǎo lì bù yì yě

这句话大意是:学者视人欲如寇仇,不患无攻治之力,只缘一向姑息他如骄子,所以养成猖獗之势,无可奈何,故曰识不早,力不易也。

zhì rén yù zài chū fā shí jí yì jiǎo bǔ dào nà héng liú shí xū yào fèn wàn fū mò dāng zhī yǒng cái dé jì shì

这句话大意是:制人欲在初发时,极易剿捕,到那横流时,须要奋万夫莫当之勇,才得济事。

yǔ zhòu nèi shì jiē bèi cǐ shēn jí yī zhǒng wèi wán yī háo wèi jǐn biàn shì yī fēn pò zhàn

这句话大意是:宇宙内事,皆备此身,即一种未完,一毫未尽,便是一分破绽;。

tiān dì jiān shēng mò fēi wú tǐ jí yī fū bù huò yī wù shī suǒ biàn shì yī chù chuāng yí

现代白话:天地间生,莫非我体,即一夫不获,一物失所,便是一处疮痍。

kè yī fēn bǎi fēn qiān wàn fēn kè de jǐn shí cái jiàn yǒu shēng zhēn wǒ

这句话大意是:克一分、百分、千万分,克得尽时,才见有生真我;。

tuì yī bù bǎi bù qiān wàn bù tuì dào jí chǔ bù chóu wú chǔ ān shēn

这句话大意是:退一步、百步、千万步,退到极处,不愁无处安身。

shì dào fàng dé xīn xià hái shèn yī shèn hé fáng

这句话大意是:事到放得心下,还慎一慎何妨?

yán yú lái xiàng kǒu biān zài sī yī bù gèng hǎo

这句话大意是:言于来向口边,再思一步更好。

wàn bān hǎo shì shuō wèi zhōng rì bù wéi

这句话大意是:万般好事说为,终日不为;。

bǎi zhǒng tān xīn yào zú hé shí shì zú

这句话大意是:百种贪心要足,何时是足?

huí zhe tóu kàn nián nián yǒu guò chà

这句话大意是:回着头看,年年有过差;。

fàng kāi jiǎo xíng rì rì jiàn zhǎng jìn

这句话大意是:放开脚行,日日见长进。

nán xiāo kè qì shuāi yóu zhuàng bù jìn chén xīn lǎo shàng tóng

这句话大意是:难消客气衰犹壮,不尽尘心老尚童。

dàn chí tiě shí tóng jiān zhì jí yǒu jīn gāng bù huài shēn

这句话大意是:但持铁石同坚志,即有金钢不坏身。

✦ You read 卷二·乐集·修身

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.