xián xiá shí liú xīn bù chéng cāng cù shí cuò shǒu bù dé
这句话大意是:闲暇时留心不成,仓卒时措手不得。
hú luàn zhī wú rèn qí chéng bài huò huǐ huò bù huǐ shì guò hòu yī rán rú zuó shì zhī rén
现代白话:胡乱支我,任其成败,或悔或不悔,事过后依然如昨世之人。
rú cǐ zhě bǎi rén ér bǎi yě
这句话大意是:如此者,百人而百也。
fán shì yù zé lì cǐ wǔ zì jí dāng lǐ huì
这句话大意是:凡事豫则立,此五字极当理会。
dào yǎn zài shì fēi shàng jiàn qíng yǎn zài ài zēng shàng jiàn wù yǎn wú bié bái hùn dùn ér yǐ
这句话大意是:道眼在是非上见,情眼在爱憎上见,物眼无别白,浑沌而已。
shí jiàn de shì shí biàn yào zhǎn dīng jié tiě tuō rán shuǎng jié zuò chéng yī jiàn shì bù kě tuō ní dài shuǐ kào bì yǐ qiáng
这句话大意是:实见得是时,便要斩钉截铁,脱然爽洁,做成一件事,不可拖泥带水,靠壁倚墙。
rén dìng zhēn zú shèng tiān
这句话大意是:人定真足胜天。
jīn rén dàn wěi yú tiān ér bù zhī rén shì zhī wèi dìng ěr
这句话大意是:今人但委于天,而不知人事之未定耳。
fu dōng qì bì cáng bù néng shēng wù ér lǎo pǔ néng kāi dōng huā jié chūn shí
这句话大意是:夫冬气闭藏不能生物,而老圃能开冬花,结春实;。
wù xìng chǔn yú bù jiě rén shì ér niǎo shī néng shǐ què yì qí wā jiāo shū kuàng yú néng wéi zhī rén shì ér kě wěi zhī tiān hu
这句话大意是:物性蠢愚不解人事,而鸟师能使雀奕棋,蛙教书,况于能为之人事而可委之天吗?
zé shàn yào kàn qí rén hé rú qí rén kě zé yǐ shàn yòu dāng zì jìn cháng shàn jiù shī zhī dào
现代白话:责善要看其人怎么样,其人可责以善,又当自尽长善救失之道。
wú zhǐ zhāi qí suǒ jì wú jìn shù qí suǒ shī wú duì rén wú qiào zhí wú cháng yán wú lěi yán fàn cǐ liù jiè suī zhōng gào fēi shàn dào yǐ
现代白话:无指摘其所忌,无尽数其所失,无对人,无峭直,无长言,无累言,犯此六戒,虽忠告,非善道了。
qí bú jiàn tīng wǒ yì qiě yǒu guò yān hé yǐ zé rén
现代白话:其不见听,我亦且有过呢,凭什么责人?
yú xíng nián wǔ shí wù de wǔ bù zhēng zhī wèi
这句话大意是:余行年五十,悟得五不争之味。
rén wèn zhī
这句话大意是:人问之。
yuē bù yǔ jū jī rén zhēng fù bù yǔ jìn qǔ rén zhēng guì bù yǔ jīn shì rén zhēng míng bù yǔ jiǎn ào rén zhēng lǐ bù yǔ shèng qì rén zhēng shì fēi
这句话大意是:曰:“不与居积人争富,不与进取人争贵,不与矜饰人争名,不与简傲人争礼,不与盛气人争是非。
zhòng rén zhī suǒ hùn tóng xián zhě zhí zhī
这句话大意是:众人之所混同,贤者执之;。
xián zhě zhī suǒ shù fù shèng rén róng zhī
这句话大意是:贤者之所束缚,圣人融之。
zuò tiān xià hǎo shì jì duó dé liàng lì yòu shěn shì zé rén
这句话大意是:做天下好事,既度德量力,又审势择人。
zhuān yù nán chéng zhòng nù nán fàn
这句话大意是:专欲难成,众怒难犯。
cǐ bā zì zhě bù dú wàng dòng rén yi shèn suī yǐ zhì gōng wú sī zhī xīn xíng zhèng dà guāng míng zhī shì yì xū tiáo jì rén qíng fā míng shì lǐ bǐ dà jiā xìn cóng rán hòu dòng yǒu chéng shì kě jiǔ
这句话大意是:此八字者,不独妄动人宜慎,虽以至公无私之心,行正大光明之事,亦须调剂人情,发明事理,俾大家信从,然后动有成,事可久。
pán gēng qiān yīn wǔ wáng fá zhòu sān lìng wǔ shēn yóu kǒng fú cóng
这句话大意是:盘庚迁殷,武王伐纣,三令五申犹恐弗从。
gài héng qíng duō àn yú yuǎn shí xiǎo rén bù biàn yú jǐ sī
现代白话:盖恒情多暗于远识,品行较差的人不便于己私;。
qún qǐ ér huài zhī suī yǒu liáng fǎ hú chéng hú jiǔ
这句话大意是:群起而坏之,虽有良法,胡成胡久?
zì gǔ jiē rán gù jūn zi shèn zhī
现代白话:自古皆然,故有德行的人慎之。
biàn xué shù tán zhì lǐ zhí xū qióng dào zhì chù ràng rén bù dé suǒ wèi zōng miào cháo tíng pián pián yán zhě
这句话大意是:辨学术,谈治理,直须穷到至处,让人不得,所谓宗庙朝廷便便言者。
gài dào lǐ gǔ jīn zhī dào lǐ zhèng shì guó jiā zhī zhèng shì wù xū qiú shì nǎi yǐ
这句话大意是:盖道理,古今之道理,政事,国家之政事,务须求是乃已。
wǒ liǎng rén jiē zhì zhī dù wài fēi qiú shēn wǒ yě fēi qiú shèng rén yě hé ràng rén zhī yǒu
这句话大意是:我两人皆置之度外,非求伸我也,非求胜人也,何让人之有?
zhǐ shì píng xīn yì qì wèi biàn jiā dì yī fǎ
这句话大意是:只是平心易气,为辨家第一法。
cái shēng gāo sè lì biàn shì méi hán yǎng
这句话大意是:才声高色厉,便是没涵养。
wǔ yuè sāo sī zhèng wèi hán shí yòng
这句话大意是:五月缫丝,正为寒时用;。
bā yuè jī má zhèng wèi shǔ shí yòng
这句话大意是:八月绩麻,正为暑时用;。
píng rì hán yǎng zhèng wèi lín shí yòng
这句话大意是:平日涵养,正为临时用。
ruò lín shí bù néng jià yù qì zhì zhāng zhǔ wù yù píng rì ér yuē wǒ hán yǎng wú bù xìn yě
现代白话:若临时不能驾御气质、张主物欲,平日而曰“我涵养”,我不信也。
fu hán yǎng gōng fū qǐ wèi hán yǎng shí yòng zāi
现代白话:夫涵养工夫岂为涵养时用啊?
gù mǎ jué ér hòu qiú pèi bù rú cāo chi zhī yǒu cháng
这句话大意是:故马蹷而后求辔,不如操持之有常;。
fú chāi ér hòu wèi lún bù rú yuē shù zhī yǒu sù
这句话大意是:辐拆而后为轮,不如约束之有素。
qí bèi zhī yě ruò yū zhèng wèi yǒu shí ér yòng yě
这句话大意是:其备之也若迂,正为有时而用也。
fū qiǎn zhī jiàn piān zhí zhī shuō bàng jīng jù chuán yě jìn yī zhǒng dào lǐ jiū jìng dào jīng chù dōu shì fú shuō bēi cí
这句话大意是:肤浅之见,偏执之说,傍经据传也近一种道理,究竟到精处都是浮说陂辞。
suǒ yǐ zhī yán bì xū xiōng zhōng yǒu yī fù jí zhǔn chèng chǐ yòu xū zài táng shàng ér hòu rén shǐ cóng
这句话大意是:所以知言必须胸中有一副极准秤尺,又须在堂上,而后人始从。
bù rán qióng nián jù sòng qí shuí zhǔ chí yé
这句话大意是:不然,穷年聚讼,其谁主持耶?
xiān jiè zhòng rén néng jiàn zhì xiān jiè yú bǎi lǐ wài fēi lí lóng bù néng jiàn yí sì xián rén néng biàn jīng yì ér zhì rù shén fēi shèng rén bù jiě biàn
这句话大意是:纤芥众人能见,置纤芥于百里外,非骊龙不能见,疑似贤人能辨,精义而至入神,非圣人不解辨。
fu yǐ shèng rén zhī biàn yǔ xián rén qiě zī qí gǎn kuàng zhòng rén hu
这句话大意是:夫以圣人之辨语贤人,且滋其感,况众人吗?
shì gù wēi yán bù rù shì rén zhī ěr
这句话大意是:是故微言不入世人之耳。
lǐ zhí ér chū zhī yǐ wǎn shàn yán yě shàn dào yě
这句话大意是:理直而出之以婉,善言也,善道也。
yīn zhī yī zì miào bù kě yán
这句话大意是:因之一字妙不可言。
yīn lì zhě wú yī qián zhī fèi yīn hài zhě wú yī lì zhī láo yīn qíng zhě wú yī niàn zhī fú yīn yán zhě wú yī yǔ zhī zhēng
这句话大意是:因利者无一钱之费,因害者无一力之劳,因情者无一念之拂,因言者无一语之争。
huò yuē bù jǐ yú xùn hu
这句话大意是:或曰:“不几于徇吗?
yuē cǐ zhuǎn rù ér xùn wǒ zhě yě
这句话大意是:”曰:“此转入而徇我者也。
huò yuē bù jǐ yú shù hu
这句话大意是:”或曰:“不几于术吗?
yuē cǐ yīn shì ér lì dǎo zhě yě
这句话大意是:”曰:“此因势而利导者也。
gù wéi shèng rén shàn yòng yīn zhì zhě shàn yòng yīn
这句话大意是:”故惟圣人善用因,智者善用因。
chǔ shì cháng guò hòu wú hài wéi wèi gōng chí fǎ zé bù kě
这句话大意是:处世常过厚无害,惟为公持法则不可。
tiān xià zhī wù yū xú róu hé zhě duō zhǎng pò qiè zào jí zhě duō duǎn
这句话大意是:天下之物纡徐柔和者多长,迫切躁急者多短。
gù liè fēng zhòu yǔ wú suì cháo zhī wēi bào zhǎng kuáng lán wú sān rì zhī shì cuī pāi cù diào fēi bǎi bǎn zhī shēng jí cè jǐn xián fēi qiān lǐ zhī pèi
这句话大意是:故烈风骤雨无祟朝之威,暴涨狂澜无三日之势,催拍促调非百板之声,疾策紧衔非千里之辔。
rén shēng shòu yāo huò fú wú yī bù rán biǎn jí zhě kě yǐ sī yǐ
现代白话:人生寿夭祸福无一不然,褊急者能够思了。
gàn tiān xià shì wú yǐ qī xiàn zì kuān
这句话大意是:干天下事无以期限自宽。
shì yǒu bù cè shí yǒu bù gěi cháng yǒu yú yú qī xiàn zhī nèi yǒu duō shǎo shòu yòng chù
这句话大意是:事有不测,时有不给,常有馀于期限之内,有多少受用处!
jiāng shì ér néng mǐ dāng shì ér néng jiù jì shì ér néng wǎn cǐ zhī wèi dá quán cǐ zhī wèi cái
这句话大意是:将事而能弭,当事而能救,既事而能挽,此之谓达权,此之谓才;。
wèi shì ér zhī qí lái shǐ shì ér yào qí zhōng dìng shì ér zhī qí biàn cǐ zhī wèi cháng lǜ cǐ zhī wèi shi
这句话大意是:未事而知其来,始事而要其终,定事而知其变,此之谓长虑,此之谓识。
fán huò huàn yǐ ān lè shēng yǐ yōu qín miǎn
这句话大意是:凡祸患,以安乐生,以忧勤免;。
yǐ shē sì shēng yǐ jǐn yuē miǎn
这句话大意是:以奢肆生,以谨约免;。
yǐ jué wàng shēng yǐ zhī zú miǎn
这句话大意是:以觖望生,以知足免;。
yǐ duō shì shēng yǐ shèn dòng miǎn
这句话大意是:以多事生,以慎动免。
rèn nán rèn zhī shì yào yǒu lì ér wú qì
这句话大意是:任难任之事,要有力而无气;。
chù nán chǔ zhī rén yào yǒu zhī ér wú yán
这句话大意是:处难处之人,要有知而无言。
hàn dà cuī jiān yào xú xú xià shǒu jiǔ jiǔ jiàn gōng mò mò liú yì rǎng bì jí lì yī fàn shǒu zì jiā xiān bài
这句话大意是:撼大摧坚,要徐徐下手,久久见功,默默留意,攘臂极力,一犯手自家先败。
hūn àn nán yù zhī shi yōu róu bù duàn zhī xìng gāng shèn zì shì zhī xīn jiē bù kě yǔ móu tiān xià zhī shì
这句话大意是:昏暗难谕之识,优柔不断之性,刚慎自是之心,皆不可与谋天下之事。
zhì zhě yī jiàn jí tòu liàn zhě chù lèi ér tōng kùn zhě shú sī ér de
这句话大意是:智者一见即透,练者触类而通,困者熟思而得。
sān zhě zhī suǒ cháng móu shì zhī zī yě nài zhī hé qí zì yòng yě
这句话大意是:三者之所长,谋事之资也,奈之何其自用也?
shì bì yào qí suǒ zhōng lǜ bì fáng qí suǒ zhì
这句话大意是:事必要其所终,虑必防其所至。
ruò jiàn yǎn qián kuài yì biàn liǎo cǐ zuì wú shí gù shì yǒu dāng nù ér jūn zǐ bù nù
现代白话:若见眼前快意便了,此最无识,故事有当怒,而有德行的人不怒;。
dāng xǐ ér jūn zǐ bù xǐ
现代白话:当喜,而有德行的人不喜;。
dāng wèi ér jūn zǐ bù wéi dāng yǐ ér jūn zǐ bù yǐ zhě zhòng rén zhī qí yī jūn zǐ zhī qí tā yě
现代白话:当为,而有德行的人不为,当已,而有德行的人不已者,众人知其一,有德行的人知其它也。
róu ér cóng rén yú è bù ruò zhí ér wǎn rén yú shàn
这句话大意是:柔而从人于恶,不若直而挽人于善;。
zhí ér wǎn rén yú shàn bù ruò róu ér wǎn rén yú shàn zhī wèi miào yě
这句话大意是:直而挽人于善,不若柔而挽人于善之为妙也。
jī zhī yǐ lǐ fǎ zé wèi zhì yú è yě ér fèn rán wèi è
这句话大意是:激之以理法,则未至于恶也,而奋然为恶;。
kuì zhī yǐ qíng hǎo zé běn bù xǐ yì yě ér fèn rán xiàng yì
这句话大意是:愧之以情好,则本不徙义也,而奋然向义。
cǐ yóu shuì zhě suǒ dāng zhī yě
这句话大意是:此游说者所当知也。
shàn chǔ shì zhě yào de rén zì rán zhī qíng
这句话大意是:善处世者,要得人自然之情。
dé rén zì rán zhī qíng zé hé suǒ bù dé
这句话大意是:得人自然之情,则何所不得?
shī rén zì rán zhī qíng zé hé suǒ bù shī
这句话大意是:失人自然之情,则何所不失?
bù wéi dì wáng wéi rán suī èr rén tóng háng yì lí cǐ dào bù dé
这句话大意是:不惟帝王为然,虽二人同行,亦离此道不得。
chá yán guān sè duó dé liàng lì cǐ bā zì chǔ shì chǔ rén yī shí shào bù dé dǐ
这句话大意是:察言观色,度德量力,此八字处世处人一时少不得底。
rén yǒu yán bù néng dá yì zhě yǒu qí zhuàng fēi qí běn xīn zhě yǒu qí yán mào wū qí běn xīn zhě
这句话大意是:人有言不能达意者,有其状非其本心者,有其言貌诬其本心者。
jūn zǐ xiàn rén yǔ qí guò chá ér wū rén zhī xīn níng guò shù yǐ táo rén zhī qíng
现代白话:有德行的人现人与其过察而诬人之心,宁过恕以逃人之情。
rén qíng tiān xià gǔ jīn suǒ tóng shèng rén fáng qí sì tè wèi zhī lì zhōng yǐ de zhī
这句话大意是:人情天下古今所同,圣人防其肆,特为之立中以的之。
gù lì fǎ bù kě tài jí zhì lǐ bù kě tài yán zé rén bù kě tài jǐn rán hòu kě yǐ tóng guī yú dào
现代白话:故立法不可太极,制礼不可太严,责人不可太尽,然后能够同归于道。
bù rán shì qū zhī shǐ pàn yě
这句话大意是:不然,是驱之使畔也。
tiān xià zhī shì
这句话大意是:天下之事,。
yǒu sù ér pò zhī zhě
这句话大意是:有速而迫之者,。
yǒu chí ér nài zhī zhě
这句话大意是:有迟而耐之者,。
yǒu yǒng ér jié zhī zhě
这句话大意是:有勇而劫之者,。
yǒu róu ér zhé zhī zhě
这句话大意是:有柔而折之者,。
yǒu fèn ér jī zhī zhě
这句话大意是:有愤而激之者,。
yǒu yù ér wù zhī zhě
这句话大意是:有喻而悟之者,。
yǒu jiǎng ér xīn zhī zhě
这句话大意是:有奖而歆之者,。
yǒu shèn ér tán zhī zhě
这句话大意是:有甚而谈之者,。
yǒu shùn ér huǎn zhī zhě
这句话大意是:有顺而缓之者,。
yǒu jī chéng ér gǎn zhī zhě
这句话大意是:有积诚而感之者,。
yào zài xiàng jī
这句话大意是:要在相机。
yīn shí chuǎn shī wèi yǒu bù bài zhě yě
这句话大意是:因时舛施,未有不败者也。
lùn yǎn qián shì jiù yào shuō yǎn qián chǔ zhì wú zhuī jì wǎng wú dào yuǎn tú cǐ děng yǔ suī jīng wú bì jiàn zài yě
这句话大意是:论眼前事,就要说眼前处置,无追既往,无道远图,此等语虽精,无裨见在也。
wǒ yì zhì rén yì yú
这句话大意是:我益智,人益愚;。
wǒ yì qiǎo rén yì zhuō
这句话大意是:我益巧,人益拙。
hé zhě
这句话大意是:何者?
xiāng qù zhī yuǎn ér xiāng zé zhī shēn yě
这句话大意是:相去之远而相责之深也。
wéi yǒu dào zhě zhì néng liàng rén zhī yú qiǎo néng róng rén zhī zhuō zhī fèn liàng bù xiāng jí ér rén gè yǒu néng bù néng yě
这句话大意是:惟有道者,智能谅人之愚,巧能容人之拙,知分量不相及,而人各有能不能也。
tiān xià zhī shì zhǐ dìng le biàn wú shì
这句话大意是:天下之事,只定了便无事。
wù wú dìng zhǔ ér zhēng yán wú dìng jiàn ér zhēng shì wú dìng tǐ ér zhēng
这句话大意是:物无定主而争,言无定见而争,事无定体而争。
zhì rén wú hào wù shèng rén gōng hào wù zhòng rén suí hào wù xiǎo rén zuò hǎo è
现代白话:至人无好恶,圣人公好恶,众人随好恶,品行较差的人作好恶。
pú lì xià rén hūn yú zhě duō ér lǐ huì rén yì dòng bì yǒu hé yòu qiān wàn rén bù yī èr yě
这句话大意是:仆隶下人昏愚者多,而理会人意,动必有合,又千万人不一二也。
hòu shàng zhě wǎng wǎng yǐ wǒ zé zhī bù hé zé fú rán nù shèn zhě jì yǐ biān dá zé bèi yù huáng huò ér cuò luàn yù shén
这句话大意是:后上者往往以我责之,不合则艴然怒,甚者继以鞭答,则被愈惶惑而错乱愈甚。
shì wǒ zhī guò dà yú bǐ yě bǐ bù míng ér wǒ dāng míng yě bǐ wú néng shì shàng ér wǒ wú liàng róng xià yě bǐ wú xīn zhī shī ér wǒ yǒu xīn zhī è yě
这句话大意是:是我之过大于彼也,彼不明而我当明也,彼无能事上而我无量容下也,彼无心之失而我有心之恶也。
ruò rěn xìng píng qì zhǐ shǐ ér miàn mìng zhī shì liǎng yì yě
这句话大意是:若忍性平气,指使而面命之,是两益也。
bǐ wǒ wú kǔ ér shì yǒu jì bù yì kě hu
现代白话:彼我无苦而事有济,不是也很可吗?
shī yuē fěi nù yī jiào
这句话大意是:《诗》曰:“匪怒伊教。
shū yuē wú fèn jí yú wán
这句话大意是:”《书》曰:“无忿疾于顽。
cǐ xué zhě hán yǎng qì zhì dì yī yào wù yě
这句话大意是:”此学者涵养气质第一要务也。
huò wèn shì dà fū jiāo jì lǐ yǔ
这句话大意是:或问:“士大夫交际礼与?
yuē lǐ yě
这句话大意是:”曰:“礼也。
gǔ zhě mù lín guó yǒu xiǎng lǐ yǒu sī dí shì dà fū xiāng jiàn gè yǒu suǒ zhì xiāng dǎng yì rán fù rén yì rán hé kě fèi yě
这句话大意是:古者,睦邻国有享礼,有私觌”士大夫相见各有所贽,乡党亦然,妇人亦然,何可废也?
yuē jìn zhě yán jìn zhī hé yě
这句话大意是:“曰:”近者严禁之,何也?
yuē fēi jìn jiāo jì jìn yǐ jiāo jì xíng huì lù zhě yě
这句话大意是:“曰:”非禁交际,禁以交际行贿赂者也。
fu wú yuán ér jiāo wú chǔ ér kuì qí kuì yě guò qíng wèi zhī huì kě yě
这句话大意是:夫无缘而交,无处而馈,其馈也过情,谓之贿可也。
qǐ wéi yán jìn jí bù jīn jūn zǐ bù shòu yān
现代白话:岂惟严禁,即不禁,有德行的人不受呢。
nǎi ruò sù zài jiāo zhī qíng yóu gǔ ròu shù nián bú jiàn yī fàn bù xiāng liú rén qíng hu
这句话大意是:乃若宿在交,知情犹骨肉,数年不见,一饭不相留,人情吗?
shù qiān lǐ lái yī yī ér gào bié rén qíng hu
这句话大意是:数千里来,一揖而告别,人情吗?
zé bǐ yǒu kuì yí wǒ yǒu zèng sòng jiē tiān lǐ rén qíng zhī bù kě yǐ zhě yě
这句话大意是:则彼有馈遗,我有赠送,皆天理人情之不可已者也。
shì jūn zǐ lì shēn xíng jǐ zì yǒu fǎ dù jué rén táo shì qíng suǒ bù ān
现代白话:士有德行的人立身行己自有法度,绝人逃世,情所不安。
yú wèi bǐng dà zhèng zhě guì chí píng bù guì yī qiè
这句话大意是:余谓秉大政者贵持平,不贵一切。
chí píng zé yǒu jié yī qiè zé yù kuì hé zhě
这句话大意是:持平则有节,一切则愈溃,何者?
shì bù néng yě
这句话大意是:势不能也。
gǔ rén ài rén zhī yì duō jīn rì è rén zhī yì duō
这句话大意是:古人爱人之意多,今日恶人之意多。
ài rén gù rén yì yú gǎi guò
这句话大意是:爱人,故人易于改过;。
ér shì wǒ yě cháng qīn wǒ zhī jiào cháng yì xíng
这句话大意是:而视我也常亲,我之教常易行;。
è rén gù rén gān yú zì qì ér shì wǒ yě cháng chóu wǒ zhī yán yì bù rù
这句话大意是:恶人,故人甘于自弃,而视我也常仇,我之言益不入。
guān yī yè ér zhī shù zhī sǐ shēng guān yī miàn ér zhī rén zhī bìng fǒu xiàn yī yán ér zhī shí zhī shì fēi xiàn yī shì ér zhī xīn zhī xié zhèng
这句话大意是:观一叶而知树之死生,观一面而知人之病否,现一言而知识之是非,现一事而知心之邪正。
lùn lǐ yào jīng xiáng lùn shì yào kǎi qiē lùn rén xū dài èr sān fēn hún hòu
这句话大意是:论理要精详,论事要剀切,论人须带二三分浑厚。
ruò qiè zhòng rén qíng rén bì nán kān
这句话大意是:若切中人情,人必难堪。
gù jūn zi bù jìn rén zhī qíng bù jìn rén zhī guò fēi zhí yuǎn huò yì yǐ liú rén yǎn shì zhī lù chù rén huǐ wù zhī jī yǎng rén tǐ miàn zhī yú yì tiān dì hán xù zhī qì yě
现代白话:故有德行的人不尽人之情,不尽人之过,非直远祸,亦以留人掩饰之路,触人悔悟之机,养人体面之馀,亦天地涵蓄之气也。
fù mǔ zài nán dào néng wéi wǒ jiù zhī gǎn hu
这句话大意是:“父母在难,盗能为我救之,感吗?
yuē cǐ bu shi zhī ēn yě hé kě yǐ fú gǎn
现代白话:”曰:“此不世之恩也,何能够弗感?
shè dāng yòng rén zhī quán cǐ rén qiú yòng kě jiàn zhī hu
这句话大意是:”“设当用人之权,此人求用,可荐之吗?
yuē hé kě jiàn yě
这句话大意是:”曰:“何可荐也?
tiān mìng yǒu dé dì wáng zhī gōng diǎn yě wǒ hé gǎn yǐ sī ēn jiān zhī
这句话大意是:天命有德,帝王之公典也,我何敢以私恩奸之?
shè dāng lǐ xíng zhī zhí cǐ rén zài yù kě zòng zhī hu
这句话大意是:”“设 当理刑之职,此人在狱,可纵之吗?
yuē hé kě zòng yě
这句话大意是:”曰:“何可纵也?
tiān tǎo yǒu zuì tiān xià zhī gōng fǎ yě wǒ hé gǎn yǐ sī ēn wěi zhī
这句话大意是:天讨有罪,天下之公法也,我何敢以私恩骫之?
yuē hé yǐ bào zhī
现代白话:”曰:“凭什么报之?
yuē yòng wú shēn shí wèi zhī sǐ kě yě
现代白话:”曰:“用我身时,为之死可也;。
yòng wú jiā shí wèi zhī pò kě yě
现代白话:用我家时,为之破可也。
qí tā huàn nàn yǔ zhī gòng kě yě
这句话大意是:其它患难与之共可也。
fán yǒu hèng nì lái qīn xiān sī suǒ yǐ qǔ zhī zhī gù jí sī suǒ yǐ chù zhī zhī fǎ bù kě biàn dòng qì
这句话大意是:凡有横逆来侵,先思所以取之之故,即思所以处之之法,不可便动气。
liǎng gè dòng qì yī duì xiǎo rén yì bān shòu huò
现代白话:两个动气,一对品行较差的人一般受祸。
xǐ fèng cheng shì gè yú zhàng
这句话大意是:喜奉承是个愚障。
bǐ zhī gān yán bēi cí lóng lǐ guò qíng jì de qí suǒ yù ér miǎn qí kě zuì yě ér wǒ xǐ zhī gǎn zhī suì qí bù dàng de zhī yù ér miǎn qí bù kě yǐ zhī zuì
这句话大意是:彼之甘言、卑辞、隆礼、过情,冀得其所欲,而免其可罪也,而我喜之,感之,遂其不当得之欲,而免其不可已之罪。
yǐ zì dǎo yú fèi gōng dǎng è zhī dà jiù
这句话大意是:以自蹈于废公党恶之大咎;。
yǐ zì fàn yú nán shì yì yuè zhī xiǎo rén
现代白话:以自犯于难事易悦之品行较差的人。
shì fèng cheng rén zhě zhì qiǎo ér xǐ fèng chéng zhě yú yě
这句话大意是:是奉承人者智巧,而喜奉承者愚也。
nǎi yǐ wéi xiāng yán jiù guī zé wàng yú xián zhě suì yǐ bù fèng cheng hèn zhī shèn zhě luó zhī ér hài zhī qí huò zuì guó fǎ shèng xùn shēn yǐ
现代白话:乃以为相沿旧规,责望于贤者,遂以不奉承恨之,甚者罗织而害之,其获罪国法圣训深了。
cǐ jū yào lù zhě zhī dà jiè yě
这句话大意是:此居要路者之大戒也。
suī rán fèng cheng rén zhě wèi cháng bù yú yě
这句话大意是:虽然,奉承人者未尝不愚也。
shǐ qí suǒ fèng cheng ér xiǎo rén yě zé kě guǒ
现代白话:使其所奉承而品行较差的人也,则可果;。
jūn zǐ yě bǐ wèi cháng bù yǐ cǐ guān rén pǐn yě
现代白话:有德行的人也,彼未尝不以此观人品也。
yí xīn zuì hài shì
这句话大意是:疑心最害事。
èr zé yí bù èr zé bù yí
这句话大意是:二则疑,不二则不疑。
rán zé shèng rén wú yí hu
这句话大意是:然则圣人无疑吗?
yuē shèng rén zhǐ rèn de yí gè lǐ yīn lǐ yǐ sī shùn lǐ yǐ xíng hé yí zhī yǒu
这句话大意是:曰,“圣人只认得一个理,因理以思,顺理以行,何疑之有?
xián rén yǒu yí huò yú lǐ yě zhòng rén duō yí huò yú qíng yě
这句话大意是:贤人有疑惑于理也,众人多疑惑于情也。
huò yuē bù yí ér wéi rén suǒ qī nài hé
这句话大意是:”或曰:“不疑而为人所欺奈何?
yuē xué dào bù yí shí zì rán néng xiān jué
这句话大意是:”曰:“学到不疑时自然能先觉。
kuàng bù yí zhī xué zhì chéng zhī xué yě jiǎo wěi yì bù rěn qī yǐ
现代白话:况不疑之学,至诚之学也,狡伪亦不忍欺了。
yǐ shí shì dī áng lǐ zhě zhòng rén yě
这句话大意是:以时势低昂理者,众人也;。
yǐ lǐ dī áng shí shì zhě xián rén yě
这句话大意是:以理低昂时势者,贤人也;。
tuī lǐ shì shì wú suǒ dī áng zhě shèng rén yě
这句话大意是:推理是视,无所低昂者,圣人也。
pín jiàn yǐ ào wèi dé fù guì yǐ qiān wèi dé jiē xián rén zhī jiàn ěr
这句话大意是:贫贱以傲为德,富贵以谦为德,皆贤人之见耳。
shèng rén zhǐ kàn lǐ dāng hé rú fù guì pín jiàn chú wài suàn
现代白话:圣人只看理当怎么样,富贵贫贱除外算。
chéng xīn zhě jiàn chéng zhī xīn yě
这句话大意是:成心者,见成之心也。
shèng rén xiōng zhōng dòng rán qīng xū wú gè jiàn chéng niàn tou gù yuē jué sì
这句话大意是:圣人胸中洞然清虚,无个见成念头,故曰绝四。
jīn rén yìng shì zǎi wù dōu shì chéng xīn zòng shǐ cōng míng zhào de pò bì jìng shì yì jiàn zhàng
这句话大意是:今人应事宰物都是成心,纵使聪明照得破,毕竟是意见障。
fán tīng yán xiān yào zhī yán zhě rén pǐn yòu yào zhī yán zhě yì xiàng yòu yào zhī yán zhě shí jiàn yòu yào zhī yán zhě qì zhì zé tīng bù shuǎng yǐ
现代白话:凡听言,先要知言者人品,又要知言者意向,又要知言者识见,又要知言者气质,则听不爽了。
bù xū fàn yī kǒu shuō bù xū zhe yī yì niàn zhī nèn zhēn zhēn chéng chéng xíng jiāng qù jiǔ zé zì yǒu bù yán zhī xìn mò chéng zhī fú xūn zhī shàn liáng biàn wéi ěr dé zhě yǐ
现代白话:不须犯一口说,不须着一意念,只恁真真诚诚行将去,久则自有不言之信,默成之孚,熏之善良,遍为你德者了。
jiǎn péng shēng yú jiǎn dì rán zhī kě jiǎn
这句话大意是:碱蓬生于碱地,燃之可碱;。
yán péng shēng yú yán de rán zhī kě yán
这句话大意是:盐蓬生于盐地,燃之可盐。
shì rén xiāng yǔ fēi miàn shàng zé kǒu zhōng yě
这句话大意是:世人相与,非面上则口中也。
rén zhī xīn gù bù néng yǎn yú miàn yǔ kǒu ér bù kě cè zhě zé bù jǐn yú miàn yǔ kǒu yě
这句话大意是:人之心固不能掩于面与口,而不可测者则不尽于面与口也。
gù wéi rén xīn zuì kě wèi rén xīn zuì bù kě zhī
这句话大意是:故惟人心最可畏,人心最不可知。
cǐ tiān xià zhī xiàn jǐng ér gǔ jīn shēng sǐ zhī qú yě
这句话大意是:此天下之陷阱,而古今生死之衢也。
yú yǒu yī zhuō fǎ tuī zhī yǐ zhì chéng shī zhī yǐ zhì hòu chí zhī yǐ zhì shèn yuǎn shì fēi ràng lì míng chù hòu xià zé yí dí niǎo shòu kě gǔ ròu ér fù xīn yǐ
现代白话:余有一拙法,推之以至诚,施之以至厚,持之以至慎,远是非,让利名,处后下,则夷狄鸟兽可骨肉而腹心了。
jiàng lìng shēn zhě qiě qīng xīn xiǎn zhě qiě huà dé ér hé xiàn jǐng zhī yǔ jí zāi
现代白话:将令深者且倾心,险者且化德,而何陷阱之予及啊?
bù rán bì yǔ dào zhī wèi jǐn yě
这句话大意是:不然,必予道之未尽也。
chǔ shì zhǐ yī shù zì kě wèi yǐ yǐ jí rén shì rén yóu jǐ yǐ
现代白话:处世只一恕字,可谓以已及人,视人犹己了。
rán yǒu bù zú yǐ jǐn zhě
这句话大意是:然有不足以 尽者。
tiān xià zhī shì yǒu yǐ suǒ bù yù ér rén yù zhě yǒu jǐ suǒ yù ér rén bù yù zhě
这句话大意是:天下之事,有已所不欲而人欲者,有己所欲而人不欲者。
zhè lǐ hái xū lǐ huì yǒu wú xiàn miào chù
这句话大意是:这里还须理会,有无限妙处。
níng kāi yuàn fǔ wú kāi ēn dòu
这句话大意是:宁开怨府,无开恩窦。
yuàn fǔ nán chōng ér ēn dòu yì kuò yě
这句话大意是:怨府难充,而恩窦易扩也;。
yuàn fǔ yì bì ér ēn dòu nán sāi yě
这句话大意是:怨府易闭,而恩窦难塞也。
bì yuàn fǔ wèi fú ér sāi ēn dòu wèi huò yě
这句话大意是:闭怨府为福,而塞恩窦为祸也。
yuàn fǔ yī rén zhě néng bì zhī sī dòu fēi rén yì lǐ zhì xìn bèi bù néng sāi yě
这句话大意是:怨府一仁者能闭之,思窦非仁、义、礼、智、信备不能塞也。
rén kǎo bù dà dé bù gàn xiǎo yù
这句话大意是:仁考布大德,不干小誉;。
yì zhě néng guǒ duàn bù wéi gū xī
这句话大意是:义者能果断,不为姑息;。
lǐ zhě yǒu děng chà jié wén bù yī qiè yǐ kǔ rén qíng
这句话大意是:礼者有等差节文,不一切以苦人情;。
zhì zhě yǒu quán yi yùn yòng bù zhāng huáng yǐ hài wén tīng
这句话大意是:智者有权宜运用,不张皇以骇闻听;。
xìn zhě sù fú rén jǔ cuò bù shēng zhòng yí quē yī bì wú quán jì yǐ
现代白话:信者素孚人,举措不生众疑,缺一必无全计了。
jūn zǐ yǔ xiǎo rén gòng shì bì bài jūn zǐ yǔ jūn zǐ gòng shì yì wèi bì wú bài hé zhě
现代白话:有德行的人与品行较差的人共事必败,有德行的人与有德行的人共事亦未必无败,何者?
yì jiàn bù tóng yě
这句话大意是:意见不同也。
jīn yǒu rén zhě yì zhě lǐ zhě zhì zhě xìn zhě wǔ rén yān ér gòng yī shì wǔ xiāng jì zé shì wú bù chéng wǔ yǒu zhǔ zé shì wú bù bài
现代白话:今有仁者、义者、礼者、智者、信者五人呢,而共一事,五相济则事无不成,五有主,则事无不败。
rén zhě yù kuān yì zhě yù yán zhì zhě yù qiǎo xìn zhě yù shí lǐ zhě yù wén shì hú yǐ chéng
这句话大意是:仁者欲宽,义者欲严,智者欲巧,信者欲实,礼者欲文,事胡以成?
cǐ wú tā zì shì zhī xīn shèng ér xiāng chí zhī shì jūn yě
这句话大意是:此无他,自是之心胜,而相持之势均也。
lì guān wǎng shì měi yǒu yǐ yì jiàn xiāng zhēng zhì wáng rén guó jiā niàng chéng huò biàn ér bù gù
这句话大意是:历观往事,每有以意见相争至亡人国家,酿成祸变而不顾。
jūn zǐ zhī zuì dà yǐ zāi
现代白话:有德行的人之罪大了啊!
rán zé hé rú
现代白话:然则怎么样?
yuē shì bù kě jūn
这句话大意是:曰:“势不可均。
shì jūn zé bù xiāng xià shì jūn zé wú jì dàn ér xíng qí xiōng yì
这句话大意是:势均则不相下,势均则无忌惮而行其胸臆。
sān jūn zhī shì zú wǔ xiàn jì piān pí móu shì zhǔ jiàng duàn yī hé yì jiàn zhī gǎn zhēng
这句话大意是:三军之事,卒伍献计,偏裨谋事,主将断一,何意见之敢争?
rán zé shàn tiān xià zhī shì yì zài hu tōng zhě dāng quán ér yǐ
这句话大意是:然则善天下之事,亦在乎通者当权而已。
wàn bì dōu yǒu gè yóu lái zhǐ jiù zhī yè chéng de shén shì
这句话大意是:万弊都有个由来,只救枝叶成得甚事?
yǔ xiǎo rén chù yī fēn jì jiào bù dé xū yào fàng kuān yī bù
现代白话:与品行较差的人处,一分计较不得,须要放宽一步。
chù tiān xià shì zhǐ xiāo de ān xiáng èr zì
这句话大意是:处天下事,只消得安详二字。
suī bīng guì shén sù yě xū cóng cǐ èr zì zuò chū
这句话大意是:虽兵贵神速,也须从此二字做出。
rán ān xiáng fēi chí huǎn zhī wèi yě cóng róng xiáng shěn yǎng fèn fā yú níng dìng zhī zhōng ěr
这句话大意是:然安详非迟缓之谓也,从容详审养奋发于凝定之中耳。
shì gù bù xián zé bù máng bù yì zé bù láo
这句话大意是:是故不闲则不忙,不逸则不劳。
ruò xiān dài huǎn zé hòu bì jí zào shì shì zhī yāng yě
这句话大意是:若先怠缓,则后必急躁,是事之殃也。
shí háng jiǔ huǐ qǐ de wèi zhī ān xiáng
这句话大意是:十行九悔,岂得谓之安详?
guǒ jué rén shì máng xīn zhōng cháng yǒu yú xián
这句话大意是:果决人似忙,心中常有馀闲;。
yīn xún rén shì xián xīn zhōng cháng yǒu yú lèi
这句话大意是:因循人似闲,心中常有馀累。
jūn zǐ yìng shì jiē wù cháng yíng de xīn zhōng yǒu cóng róng xián xiá shí biàn hǎo
现代白话:有德行的人应事接物,常赢得心中有从容闲暇时便好。
ruò yìng chóu shí láo rǎo bù yīng chou shí qiān guà jí shì chī lèi de
这句话大意是:若应酬时劳扰,不应酬时牵挂,极是吃累的。
wéi shàn ér piān yú suǒ xiàng yì shì bìng
这句话大意是:为善而偏于所向,亦是病。
shèng rén zhī wéi shàn duó dé liàng lì shěn shì shùn shí qiě rú fā táng bù quàn fēi rěn wàn mín zhī sǐ yě shí shì bù kě yě
这句话大意是:圣人之为善,度德量力,审势顺时,且如发棠不劝,非忍万民之死也,时势不可也。
ruò rèn shā mín qióng kě bēi ér wang sì xùn rén biàn shì yù yǐ
现代白话:若认煞民穷可悲,而枉巳徇人,便是欲了。
fēn míng bù dòng shēng sè jì zhī yǒu yú què lù xǔ duō hén jì fèi xǔ dà zhāng huáng zuì shì zhuō gōng
这句话大意是:分明不动声色,济之有馀,却露许多痕迹,费许大张皇,最是拙工。
tiān xià yǒu liǎng kě zhī shì fēi yì jīng zhě bù néng zé
这句话大意是:天下有两可之事,非义精者不能择。
ruò dào jīng chù bì jìng zhǐ yǒu yī kě ěr
这句话大意是:若到精处,毕竟只有一可耳。
shèng rén chǔ shì yǒu biàn yì wú fāng dǐ yǒu zhí jí bù biàn dǐ yǒu yī shì ér suǒ chǔ bù tóng dǐ yǒu shū shì ér suǒ chǔ yī zhì dǐ wéi qí kě ér yǐ
这句话大意是:圣人处事,有变易无方底,有执极不变底,有一事而所处不同底,有殊事而所处一致底,惟其可而已。
zì gǔ shèng rén shì dàng qí kě zhě yáo shùn yǔ wén zhōu kǒng shù shèng rén ér yǐ
这句话大意是:自古圣人,适当其可者,尧、舜、禹、文、周、孔数圣人而已。
dāng kě ér yòu wú jì cǐ zhī wèi zhì shèng
这句话大意是:当可而又无迹,此之谓至圣。
shèng rén chǔ shì rú rì yuè zhī sì zhào suí wù wèi yǐng
这句话大意是:圣人处事,如日月之四照,随物为影;。
rú shuǐ zhī sì liú suí dì chéng xíng jǐ bù yǔ yě
这句话大意是:如水之四流,随地成形,己不与也。
shǐ qì zuì hài shì shǐ xīn zuì hài lǐ jūn zǐ lín shì píng xīn yì qì
现代白话:使气最害事,使心最害理,有德行的人临事平心易气。
mèi zhě zhī qí yī
这句话大意是:昧者知其一。
bù zhī qí èr jiàn qí suǒ jiàn ér bú jiàn qí suǒ bú jiàn gù yú shì xiān kè yǒu jì
这句话大意是:不知其二,见其所见而不见其所不见,故于事鲜克有济。
wéi zhì zhě néng róu néng gāng néng yuán néng fāng néng cún néng wáng néng xiǎn néng cáng jǔ shì jù qiě yí ér bǐ què rán wèi zhī zú rú suǒ liào zhě jiàn xiān dìng yě
这句话大意是:惟智者能柔能刚,能圆能方,能存能亡,能显能藏,举世惧且疑,而彼确然为之,卒如所料者,见先定也。
zì dào bù zé bǐ chù wén dào bù xiū jù chù huà dào bù jiǎn kǒu chù shì dào bù kǔ xīn chù jiē wèi zhī zì dé
这句话大意是:字到不择笔处,文到不修句处,话到不检口处,事到不苦心处,皆谓之自得。
zì dé zhě yǔ tiān yù
这句话大意是:自得者与天遇。
wú yòng zhī pǔ jūn zǐ bù guì
现代白话:无用之朴,有德行的人不贵。
suī bù shì jī xiè biàn zhà zhì yú dé huì shù zhī yì bù kě wú
这句话大意是:虽不事机械变诈,至于德慧术知,亦不可无。
shén qīng rén wú hū yǔ jī huó rén wú chī shì
这句话大意是:神清人无忽语,机活人无痴事。
fēi móu zhī nán ér duàn zhī nán yě
这句话大意是:非谋之难,而断之难也。
móu zhě jǐn shì wù zhī lǐ dá shí shì zhī yi yì jiàn suǒ dào bù sī qí bù jīng yě rán zhòng jīng jí ér liǎng kě duàn sī nán yǐ
现代白话:谋者尽事物之理,达时势之宜,意见所到不思其不精也,然众精集而两可,断斯难了。
gù móu zhě jiào chǐ cùn duàn zhě jiào háo lí
这句话大意是:故谋者较尺寸,断者较毫厘;。
móu zhě jiàn yī fāng zhì jǐn duàn zhě huì bā fāng qǔ zhōng
这句话大意是:谋者见一方至尽,断者会八方取中。
gù xián zhě jiē kě yǔ móu ér duàn fēi shèng rén bù néng yě
这句话大意是:故贤者皆可与谋,而断非圣人不能也。
rén qíng bù biàn chù biàn yào huí bì
这句话大意是:人情不便处,便要回避。
bǐ suī nán yú yán
这句话大意是:彼虽难于言;。
ér xīn yàn kǔ zhī cǐ huì zhě zhī suǒ bì jué yě
这句话大意是:而心厌苦之,此慧者之所必觉也。
shì yǐ jūn zǐ tǐ xī rén qíng
现代白话:是以有德行的人体悉人情。
xī zhě wěi qū zhōu zhì zhī wèi yě
这句话大意是:悉者,委曲周至之谓也。
xù qí sī jì qí yuàn chéng qí míng mǐn qí jī tǐ xī zhī zhì yě gǎn rén lún yú xīn gǔ yǐ
现代白话:恤其私、济其愿、成其名、泯其迹,体悉之至也,感人沦于心骨了。
gù chá yán guān sè zhě xué zhī cū yě
这句话大意是:故察言观色者,学之粗也;。
dá qíng huì yì zhě xué zhī jīng yě
这句话大意是:达情会意者,学之精也。
tiān xià shì zhǐ pà rèn bù zhēn gù yī wéi guān wàng kàn rén yán wéi xíng zhǐ
这句话大意是:天下事只怕认不真,故依违观望,看人言为行止。
rèn de zhēn shí zé yǒu bù gǎn cóng zhī jūn qīn gèng nà guǎn yī guó fēi zhī tiān xià fēi zhī
这句话大意是:认得真时,则有不敢从之君亲,更那管一国非之,天下非之。
ruò zuò shì xiān pà rén yì lùn zuò dào zhōng jiān yī bèi bàng fěi xiāo rán zhōng zhǐ zhè bu zhǐ wú dìng lì qiě shì wú dìng jiàn
这句话大意是:若作事先怕人议论,做到中间一被谤诽,消然中止,这不止无定力,且是无定见。
mín gè yǒu xīn qǐ de rén rén shí jiàn yǔ wǒ xiāng tóng
这句话大意是:民各有心,岂得人人识见与我相同;。
mín xīn zhì yú qǐ de rén rén yì sī yǔ wǒ xiāng xìn
这句话大意是:民心至愚,岂得人人意思与我相信。
shì yǐ zuò shì jūn zǐ yào jiàn shì hòu gōng yè xiū xù shì qián yì lùn shì chéng hòu zhòng lùn zì xi
现代白话:是以作事有德行的人要见事后功业,休恤事前议论,事成后众论自息。
jí wàn yī bù chéng ér wǒ suǒ wèi zhě hé xià biàn shì dāng wèi yě lùn bù dé chéng bài
这句话大意是:即万一不成,而我所为者,合下便是当为也,论不得成败。
shěn shì liàng lì gù zhì zhě shì rán lǐ suǒ dāng wèi ér zhí kě wéi zhī dì shèng rén bì zuò yī fān jì bù dé chéng bài
这句话大意是:审势量力,固智者事,然理所当为,而值可为之地,圣人必做一番,计不得成败。
rú wéi chéng bù kè hé sǔn yú jǔ dòng jìng shì chéng dāng duò ěr
这句话大意是:如围成不克,何损于举动,竟是成当堕耳。
kǒng zǐ wéi zhèng yú wèi dìng yào xià shǒu zhèng míng biàn zhèng bù lái qù wèi yě de
这句话大意是:孔子为政于卫,定要下手正名,便正不来,去卫也得。
zhǐ shì zhè gè shì dìng gū xī bù guò
这句话大意是:只事这个,事定姑息不过。
jīn rén zuò shì zhǐ jì chéng bài dōu shì lì hài xīn hài le shì fēi zhī gōng
这句话大意是:今人做事只计成败,都是利害心害了是非之公。
huò wèn lǜ yǐ xià rén shì yīng de xià tā bù
这句话大意是:或问:“虑以下人,是应得下他不?
yuē ruò yīng de xià tā rú zǐ dì zhī xià fù xiōng zhè hé zú dào
这句话大意是:”曰:“若应得下他,如子弟之下父兄,这何足道?
rán yì bú shì bēi chǎn ér xùn rén yǐ fēi lǐ zhī gōng zhǐ shì wú fēn háo shàng rén zhī xīn bǎ shàng yī zhāo qián yī bù jìn zhe bié rén zhàn tiān dì jiān wéi yǒu xià miàn dǐ zuì kuān hòu miàn dǐ zuì zhǎng
这句话大意是:然亦不是卑谄而徇人以非礼之恭,只是无分毫上人之心,把上一着,前一步,尽着别人占,天地间惟有下面底最宽,后面底最长。
shì jūn zǐ zài cháo zé lùn zhèng zài yě zé lùn sú zài miào zé lùn jì lǐ zài sàng zé lùn sāng lǐ zài biān guó zé lùn zhàn shǒu fēi qí de yě wèi zhī xiàn tán
现代白话:士有德行的人在朝则论政,在野则论俗,在庙则论祭礼,在丧则论丧礼,在边国则论战守,非其地也,谓之羡谈。
chù tiān xià shì qián miàn cháng zhǎng chū yī fēn cǐ zhī wèi yù
这句话大意是:处天下事,前面常长出一分,此之谓豫;。
hòu miàn cháng yú chū yī fēn cǐ zhī wèi yù
这句话大意是:后面常馀出一分,此之谓裕。
rú cǐ zé shì wú bù jì ér xīn yǒu yú lè
这句话大意是:如此则事无不济,而心有馀乐。
ruò kòu shā fēn shù zuò qù bì yǒu hòu huǐ chù
这句话大意是:若扣杀分数做去,必有后悔处。
rén yì rán shī zài wǒ yǒu yú zhī ēn zé kě yǐ guǎng dé liú zài rén bù jìn zhī qíng zé kě yǐ quán hǎo
现代白话:人亦然,施在我有馀之恩,则能够广德,留在人不尽之情,则能够全好。
fēi shǒu rèn fēi dú rèn bù kě wèi huò fú xiān
这句话大意是:非首任,非独任,不可为祸福先。
fú shǐ huò duān jiē wēi dào yě
这句话大意是:福始祸端,皆危道也。
shì jūn zǐ dāng dà shì shí xiān rén ér rèn dāng zhī shèn guǒ èr zì
现代白话:士有德行的人当大事时,先人而任,当知慎果二字;。
cóng rén ér xíng dāng zhī míng zhé èr zì
这句话大意是:从人而行,当知明哲二字。
míng zhé fēi bì nàn yě wú bì yú shì ér zhī zì méi ěr
这句话大意是:明哲非避难也,无裨于事而只自没耳。
yǎng tài shì dà fū zhī lòu xí yě
这句话大意是:养态,士大夫之陋习也。
gǔ zhī jūn zǐ yǎng dé dé chéng ér jiàn zhū wài zhě yǒu dé róng
现代白话:古之有德行的人养德,德成而见诸外者有德容。
jiàn kě nù zé yǒu gāng zhèng zhī dé róng
这句话大意是:见可怒,则有刚正之德容;。
jiàn kě xíng zé yǒu guǒ yì zhī dé róng
这句话大意是:见可行,则有果毅之德容。
dāng yán zé zhōng rì bù xū kǒu bù hài qí wèi mò
这句话大意是:当言,则终日不虚口,不害其为默;。
dāng xíng zé bù yòu xiǎo gù bù hài qí wèi liàng
这句话大意是:当刑,则不宥小故,不害其为量。
jīn zhī rén shì dà fū yǐ kuān hòu hún hán wèi shèng dé yǐ rèn shì gǎn yán wéi xìng qì xiāo mó yōu guó jì shí zhě zhī zhì shǐ zhī jiù wén fǎ zǒu sú zhuàng ér yī wú suǒ zhǎn bù
这句话大意是:今之人,士大夫以宽厚浑涵为盛德,以任事敢言为性气,销磨忧国济时者之志,使之就文法,走俗状,而一无所展布。
jiē fū
这句话大意是:嗟夫!
zhì píng zhī shì yi ěr wàn yī duō gù bù zhī zhāng méi tǔ dǎn fèn shēn qián bù zhě shuí yě
现代白话:治平之世宜你,万一多故,不知张眉吐胆、奋身前步者谁也?
cǐ qián dài zhī fù zhé yě
这句话大意是:此前代之覆辙也。
chǔ shì xiān qiú dà tǐ jū guān xiān hòu mín fēng
这句话大意是:处事先求大体,居官先厚民风。
lín yì mò jì lì hài lùn rén mò jì chéng bài
这句话大意是:临义莫计利害,论人莫计成败。
yī rén fù wū yǐ wǎ yī rén fù wū yǐ máo wèi fù wǎ zhě yuē zi zhī fèi shí bèi yǔ rán ér bì fēng yǔ yī yě
这句话大意是:一人覆屋以瓦,一人覆屋以茅,谓覆瓦者曰:“子之费十倍予,然而蔽风雨一也。
fù wǎ zhě rì máo shí nián fǔ ér wǎ bǎi nián bù suì zi bǎi nián shí gèng ér duō yǐ gōng lì zhī fèi lǚ biàn zhī láo yě
这句话大意是:”覆瓦者日:“茅十年腐,而瓦百年不碎,子百年十更,而多以工力之费、屡变之劳也。
jiē fū
这句话大意是:”嗟夫!
tiān xià zhī huàn mò dà yú yǒu jiān jiǔ zhī fèi yí lǚ biàn zhī láo shì zhī wèi gōng wú yòng hài yǒu yì
这句话大意是:天下之患莫大于有坚久之费,贻屡变之劳,是之谓工无用,害有益。
tiān xià zhī sī yì mò dà yú niǔ zhāo xī zhī jìn wàng jiǔ yuǎn zhī ān shì zhī wèi yù sù chéng jiàn xiǎo lì
这句话大意是:天下之思,亦莫大于狃朝夕之近,忘久远之安,是之谓欲速成见小利。
shì gù pǔ sù hún jiān shèng rén zhì wù lì yòng zhī dào yě
这句话大意是:是故朴素浑坚,圣人制物利用之道也。
bǐ hǎo wén zhě wéi pǔ sù zhī chǐ ér mǐ lì fu yì bài zhī wù bù zhì shén yǐ
现代白话:彼好文者,惟朴素之耻而靡丽,夫易败之物,不智甚了。
huò yuē mí lì qí hún jiān zhě kě hu
这句话大意是:或曰:“糜丽其浑坚者可吗?
yuē jì hún jiān yǐ mǐ lì xī wèi
现代白话:”曰:“既浑坚了,靡丽奚为?
gǒu yǐ mǐ lì zhī fèi ér wèi hún jiān zhī zī qǐ bù yóu hún jiān zāi
现代白话:苟以靡丽之费而为浑坚之资,岂不尤浑坚啊?
shì gù jūn zǐ zuò yǒu yì zé qīng qiān jīn
现代白话:是故有德行的人作有益,则轻千金;。
zuò wú yì zé xī yī jiè
这句话大意是:作无益,则惜一介。
jiǎ lìng wú yī jiè zhī fèi jūn zǐ yì bù zuò wú yì hé yě
现代白话:假令无一介之费,有德行的人亦不作无益,何也?
bù gǎn yǐ ěr mù zhī wán qǐ tiān xià mín qióng cái jìn zhī huò yě
这句话大意是:不敢以耳目之玩,启天下民穷财尽之祸也。
yù shì bù fáng xiáng wèn guǎng wèn dàn bù kě yǒu piān zhǔ xīn
这句话大意是:遇事不妨详问、广问,但不可有偏主心。
qīng yán zhòu fā tīng yán zhī dà jiè yě
这句话大意是:轻言骤发,听言之大戒也。
jūn zǐ chǔ shì zhǔ zhī yǐ zhèn jìng yǒu zhǔ zhī xīn yùn zhī yǐ yuán huó bù jū zhī yòng yǎng zhī yǐ cóng róng dūn dà zhī dù xún zhī yǐ tuī xíng yǒu jiàn zhī xù dài zhī yǐ xù jǐn bì zhì zhī xiào yòu wèi cháng yǒu xīn qín xiào yuǎn zhī huǐ
现代白话:有德行的人处事主之以镇静有主之心,运之以圆活不拘之用,养之以从容敦大之度,循之以推行有渐之序,待之以序尽必至之效,又未尝有心勤效远之悔。
jīn rén lín shì cái qù ān pái yòu bù nài chóu cháng cǎo shuài hán hu yǔ shì fú luàn qǐ wú xìng chéng
这句话大意是:今人临事,才去安排,又不耐踌肠,草率含糊,与事拂乱,岂无幸成?
jìng bù chéng gè chǔ shì zhī dào
这句话大意是:竞不成个处事之道。
jūn zǐ yú rén gòng shì dāng gōng rén jǐ ér bù sī
现代白话:有德行的人与人共事,当公人己而不私。
gǒu shì zhī chéng bù bì gōng zhī chū zì wǒ yě
这句话大意是:苟事之成,不必功之出自我也;。
bù xìng ér bài bù bì jiù zhī guī zhū rén yě
这句话大意是:不幸而败,不必咎之归诸人也。
yǒu dāng rán yǒu zì rán yǒu ǒu rán
这句话大意是:有当然、有自然、有偶然。
jūn zǐ jǐn qí dāng rán tīng qí zì rán ér bù gǎn yú ǒu rán
现代白话:有德行的人尽其当然,听其自然,而不感于偶然;。
xiǎo rén ní yú ǒu rán fú qí zì rán ér qì qí dāng rán
现代白话:品行较差的人泥于偶然,拂其自然,而弃其当然。
ǎi
这句话大意是:噫!
ǒu rán bù kě de bìng qí dāng rán zhě shī zhī kě āi yě
这句话大意是:偶然不可得,并其当然者失之,可哀也。
bù wéi wài hàn bù yǐ wù yí ér hòu kě yǐ rèn tiān xià zhī dà shì
现代白话:不为外撼,不以物移,而后能够任天下之大事。
bǐ yuè zhī zé yuè nù zhī zé nù qiǎn zhōng xiá liàng cū xīn fú qì fù rén rú zǐ néng xiào zhī ér yù yǒu suǒ shù lì nán yǐ
现代白话:彼悦之则悦,怒之则怒,浅衷狭量,粗心浮气,妇人孺子能笑之,而欲有所树立,难了。
hé yě
这句话大意是:何也?
qí suǒ yǐ dài yòng zhě wú jù yě
这句话大意是:其所以待用者无具也。
míng bái jiǎn yì cǐ sì zì kě xíng zhī zhōng shēn
这句话大意是:明白简易,此四字可行之终身。
yì xīn jī rǎo shì duān shì zì tóu jù wǎng yě
这句话大意是:役心机,扰事端,是自投剧网也。
shuǐ zhī liú xíng yě ài yú gāng zé qiú tōng yú róu
这句话大意是:水之流行也,碍于刚,则求通于柔;。
zhì zhě zhī yú shì yě ài yú cǐ zé qiú tōng yú bèi
这句话大意是:智者之于事也,碍于此,则求通于被。
zhí ài yǐ qiú tōng zé yú zhī shén yě tú láo ér shì bù jì
这句话大意是:执碍以求通,则愚之甚也,徒劳而事不济。
jì tiān xià dà shì zhī zài jǐn yào chù yī zhāo liú xīn yòng lì bié gè dōu gù bu de
这句话大意是:计天下大事,只在紧要处一着留心用力,别个都顾不得。
pì zhī yì qí zhī zài shū yíng shàng liú xīn yī mǎ yī zú zhī shī hún bù fàng zài xīn xià ruò guān zhě yǐ cǐ yù jì qí gāo dī yì zhě yǐ cǐ yù luàn qí xīn mù biàn bù jì shì
这句话大意是:譬之奕棋,只在输赢上留心,一马一卒之失浑不放在心下,若观者以此预计其高低,奕者以此预乱其心目,便不济事。
kuàng shàn chóu zhě yǐ yǔ wèi qǔ yǐ sàng wèi de
这句话大意是:况善筹者以与为取,以丧为得;。
shàn yì zhě ěr zhī shǐ tūn yòu zhī shǐ jìn cǐ qǐ xún cháng shí jiàn suǒ néng cè zāi
现代白话:善奕者饵之使吞,诱之使进,此岂寻常识见所能策啊?
nǎi jiàn qí xiǎo shī ér jù jǔ náo zhī bìn chì zhī yīng xióng háo jié kě wèi qiè xiào yǐ kě wèi tòng wǎn yǐ
现代白话:乃见其小失而遽沮挠之,摈斥之,英雄豪杰可为窃笑了,可为恸惋了。
fu shì zhì zhě zhī suǒ jiè yǐ chéng gōng yú zhě zhī suǒ nì yǐ qǔ bài zhě yě
这句话大意是:夫势,智者之所借以成功,愚者之所逆以取败者也。
fu shì zhī shèng yě tiān dì shèng rén bù néng cái shì zhī shuāi yě tiān dì shèng rén bù néng zhèn yì yīn zhī ér yǐ
这句话大意是:夫势之盛也,天地圣人不能裁,势之衰也,天地圣人不能振,亦因之而已。
yīn zhī zhōng yù chù zhī quán cǐ shàn yòng shì zhě yě nǎi suǒ yǐ cái zhī zhèn zhī yě
这句话大意是:因之中寓处之权,此善用势者也,乃所以裁之振之也。
shì jūn zǐ bào jīng shì zhī jù bì xiān zhī wǔ yòng
现代白话:士有德行的人抱经世之具,必先知五用。
wǔ yòng zhī dào wèi jiāng ér màn cháng shì zhī cǐ xiǎo zhàng fū jì yǎng tóng xīn zhī suǒ wéi yě shì bì bù jì
这句话大意是:五用之道未将,而漫尝试之,此小丈夫技痒、童心之所为也,事必不济。
shì gù guì zé rén
这句话大意是:是故贵择人。
bù zé kě yǔ gòng shì zhī rén zé bù jì jué xīn bù kān qí rèn
这句话大意是:不择可与共事之人,则不既厥心,不堪其任。
huò yǐ xū wén xiāng qī huò yǐ yì jiàn xiāng qīng pì yǐ yù bēi fù xiǎo ér ér bēn zǒu yú qí qū zhī fēng yě
这句话大意是:或以虚文相欺,或以意见相倾,譬以玉杯付小儿,而奔走于崎岖之峰也。
shì gù guì dá shí
这句话大意是:是故贵达时。
shí zhě chéng shì zhī qī yě
这句话大意是:时者,成事之期也。
jī yǒu kě chéng huì yǒu kě jì bù xiān bù hòu zé qí dào yì xíng
这句话大意是:机有可乘,会有可际,不先不后,则其道易行。
bù dá yú shí
这句话大意是:不达于时。
pì tóu zhǒng yú jiān dòng zhī hou yě
这句话大意是:譬投种于坚冻之候也。
shì gù guì shěn shì
这句话大意是:是故贵审势。
zhě chéng shì zhī jiè yě
这句话大意是:者,成事之藉也。
dēng gāo ér zhāo shǔn fēng ér hū bù láo bù fèi ér qí yì jiù
这句话大意是:登高而招,顺风而呼,不劳不费,而其易就。
bù shěn yú shì pì xíng zhōu yú píng lù zhī de yě
这句话大意是:不审于势,譬行舟于平陆之地也。
shì gù guì shèn fā
这句话大意是:是故贵慎发。
zuǒ pàn wàng cháng lǜ què gù shí jiàn de lì yǐ yòu sī qí hài shí jiàn de chéng yǐ yòu lǜ qí bài wàn wú kě yú zé zhí jí ér bù biàn
现代白话:左盼望,长虑却顾,实见得利了,又思其害,实见得成了,又虑其败,万无可虞则执极而不变。
bù shèn suǒ fā pì yè shè yí de yě
这句话大意是:不慎所发,譬夜射仪的也。
shì gù guì yi wù
这句话大意是:是故贵宜物。
fu shì yǒu dāng dǎo cháng xí gù zhě yǒu dāng gǎi xián yì zhé zhě yǒu dāng xīng fèi jǔ zhuì zhě yǒu dāng jiù piān bǔ jiù zhě yǒu yǐ xiǎo qì dà ér zú yǐ chéng qí dà zhě yǒu lǐ qū yú shì ér bù hài qí wéi lǐ zhě yǒu dāng sān lìng wǔ shēn zhě yǒu dāng bù dòng shēng sè zhě
这句话大意是:夫事有当蹈常袭故者,有当改弦易辙者,有当兴废举坠者,有当救偏补救者,有以小弃大而卒以成其大者,有理屈于势而不害其为理者,有当三令五申者,有当不动声色者。
bù yí yú wù pì miáo yǒu jiān cún ér yù shí jù fén yě
这句话大意是:不宜于物,譬苗莠兼存,而玉石俱焚也。
zhā fu
这句话大意是:溠夫!
fēi yǒu qí jù zhī nán ér yòng qí jù zhě zhī nán yě
这句话大意是:非有其具之难,而用其具者之难也。
fǔ rú zhī yū shuō qū shì zhī jū tán sú zǐ zhī yōng shi zào rén zhī qiǎn mì jué zhě zhī yì yán xiān fū zhī yá yǔ jiē shì zhī chéng yě móu duàn jiā zhī suǒ jì yě
这句话大意是:腐儒之迂说,曲士之拘谈,俗子之庸识,躁人之浅觅,谲者之异言,𪫺夫之邪语,皆事之成也,谋断家之所忌也。
zhì zhě zhī yú shì yǒu yán zhī ér bù xíng zhě yǒu suǒ yán fēi suǒ xíng zhě yǒu xiān yán ér hòu xíng zhě yǒu xiān xíng ér hòu yán zhě yǒu xíng zhī jì chéng ér shǐ zhōng bù yán qí gù zhě yào yì wèi guó jiā shēn yuǎn zhī lǜ ér qiú yǐ bì jì ér yǐ
这句话大意是:智者之于事,有言之而不行者,有所言非所行者,有先言而后行者,有先行而后言者,有行之既成而始终不言其故者,要亦为国家深远之虑,而求以必济而已。
shàn yòng lì zhě jiù lì shàn yòng shì zhě jiù shì shàn yòng zhì zhě jiù zhì shàn yòng cái zhě jiù cái fu shì zhī wèi chéng
这句话大意是:善用力者就力,善用势者就势,善用智者就智,善用财者就财,夫是之谓乘。
chéng zhě zhī jī zhī wèi yě
这句话大意是:乘者,知几之谓也。
shī qí suǒ chéng zé bèi láo ér lì bù jiù de qí suǒ chéng zé yǔ wù wú wǔ yú wǒ wú kùn ér tiān xià xiǎng qí lì
这句话大意是:失其所乘,则倍劳而力不就,得其所乘,则与物无忤,于我无困,而天下享其利。
fán zhuó liàng tiān xià dà shì quán yào gè róng tōng zhōu mì yōu shēn lǜ yuǎn
这句话大意是:凡酌量天下大事,全要个融通周密,忧深虑远。
yíng shì zhě zhī zhèng fāng miàn yě yuǎn shì jìn shì rì yǒu jìn shì zhèng ér yuǎn shì bù zhèng zhě
这句话大意是:营室者之正方面也,远视近视,日有近视正而远视不正者;。
jiào zhǎng jiào duǎn yuē yǒu zhǔn yú duǎn ér bù zhǔn yú zhǎng zhě
这句话大意是:较长较短,曰有准于短而不准于长者;。
yīng shàng yīng xià yuē yǒu hé yú shàng ér bù hé yú xià zhě
这句话大意是:应上应下,曰有合于上而不合于下者;。
gù zuǒ gù yòu yuē yǒu xié yú zuǒ ér bù xié yú yòu zhě
这句话大意是:顾左顾右,曰有协于左而不协于右者。
jì ér yuǎn jìn cháng duǎn shàng xià zuǒ yòu zhī jiē yi yě rán hòu zhí shéng mò yùn mù shí jiū qì yòng yǐ dìng wàn shì bù bá zhī jī
这句话大意是:既而远近长短上下左右之皆宜也,然后执绳墨、运木石、鸠器用以定万世不拔之基。
jīn zhī chù tiān xià shì zhě cū xīn fú qì qiǎn jiàn báo shi de qí yī fāng ér gù zhí yǐ qiú shèng
这句话大意是:今之处天下事者,粗心浮气,浅见薄识,得其一方而固执以求胜。
yǐ cǐ tú jiǔ dà zhī yè wèi zhì ān zhī jì nán yǐ
现代白话:以此图久大之业,为治安之计,难了。
zì jīng sān shū wèi kě jù zhēn yě
这句话大意是:字经三书,未可遽真也;。
yán chuán sān kǒu wèi kě jù xìn yě
这句话大意是:言传三口,未可遽信也。
qiǎo zhě qì huà zhī zéi yě wàn wù zhī huò yě xīn shù zhī dù yě cái yòng zhī zāi yě jūn zǐ bù guì yān
现代白话:巧者,气化之贼也,万物之祸也,心术之蠹也,财用之灾也,有德行的人不贵呢。
jūn zǐ zhī chǔ shì yǒu zhēn jiàn yǐ bù jù xíng yě yòu yàn zhòng jiàn chá zhòng qíng xié zhū lǐ ér xié xié zhū zhòng qíng zhòng jiàn ér xié zé duàn yǐ bì xíng
现代白话:有德行的人之处事有真见了,不遽行也,又验众见,察众情,协诸理而协,协诸众情、众见而协,则断以必行;。
guǒ lǐ dāng rán ér zhòng qíng zhòng jiàn zhī bù xié yě yòu wěi qū yǐ xíng wú lǐ
现代白话:果理当然,而众情、众见之不协也,又委曲以行我理。
jì bù biǎn lǐ yòu bù hài rén cǐ zhī wèi lǐ shù
这句话大意是:既不贬理,又不骇人,此之谓理术。
ǎi
这句话大意是:噫!
wéi shèng rén zhě néng zhī liè jiào zhī lèi shì yě
这句话大意是:惟圣人者能之,猎较之类是也。
gàn tiān xià dà shì fēi qì bù jì
这句话大意是:干天下大事非气不济。
rán qì yù cáng bù yù lù
这句话大意是:然气欲藏,不欲露;。
yù yì bù yù yáng
这句话大意是:欲抑,不欲扬。
xiān tiān jiē dì shì yè bù dòng shēng sè bù jīng ěr mù zuò de tíng tíng tuǒ tuǒ cǐ wèi dì yī miào shǒu biàn shì rù shén
这句话大意是:掀天揭地事业不动声色,不惊耳目,做得停停妥妥,此为第一妙手,便是入神。
pì zhī tiān dì dāng chūn xià zhī shí fā yù wàn wù hé děng shèng dà liú xíng zhī qì
这句话大意是:譬之天地当春夏之时,发育万物,何等盛大流行之气!
rán shì zhī bù jiàn tīng zhī bù wén qǐ wú fēng yǔ léi tíng yì zhǐ shí fā jiān chū bù xiǎn jiàng zuò wàn wù zhī jī zhè cái shì huà gōng
这句话大意是:然视之不见,听之不闻,岂无风雨雷霆,亦只时发间出,不显匠作万物之迹,这才是化工。
shū yú liào shì ér zhuō yú móu shēn míng zhé zhě zhī suǒ jù yě
这句话大意是:疏于料事,而拙于谋身,明哲者之所惧也。
shí chù zhe jiǎo wěn chù xià shǒu
这句话大意是:实处着脚,稳处下手。
gū xī yī liàn shì chù rén dà bìng tòng dāng yì chù suī chù gǔ ròu yì yào guǒ duàn
这句话大意是:姑息依恋,是处人大病痛,当义处,虽处骨肉亦要果断;。
lǔ mǎng jìng yi shì chù shì dà bìng tòng dāng jǐn yào chǔ suī xì wēi yì yào jiǎn diǎn
这句话大意是:卤莽径宜,是处事大病痛,当紧要处,虽细微亦要检点。
zhèng zhí zhī rén néng rèn tiān xià zhī shì
这句话大意是:正直之人能任天下之事。
qí cái qí shǒu xiǎo shì zì kě jiàn
这句话大意是:其才、其守小事自可见。
ruò shuō xiǎo shì qiě fàng guò dà shì dào shǒu cái jiàn dān dāng zhè biàn shì shì shuō dào dà shì dìng rán yě fàng guò le
这句话大意是:若说小事且放过,大事到手才见担当,这便是饰说,到大事定然也放过了。
sōng bǎi shēng xiǎo biàn zhí wèi yǒu shǐ qū ér zhōng zhí zhě yě
这句话大意是:松柏生,小便直,未有始曲而终直者也。
ruò yòng quán biàn shí lìng yǒu jiào liàng yòu shì yī fù dāng shuō huà
这句话大意是:若用权变时另有较量,又是一副当说话。
wú sǔn sǔn wú yì yì wú tōng tōng wú sāi sāi cǐ diào tiān dì zhī dào lǐ rén wù zhī yi yě
这句话大意是:无损损,无益益,无通通,无塞塞,此调天地之道,理人物之宜也。
rán rén jūn zì fèng wú xián yú sǔn sǔn yú bǎi xìng wú xián yú yì yì
这句话大意是:然人君自奉无嫌于损损,于百姓无嫌于益益;。
jūn zǐ kuò lǐ lù wú xián yú tōng tōng dù yù dòu wú xián yú sāi sāi
现代白话:有德行的人扩理路无嫌于通通,杜欲窦无嫌于塞塞。
shì wù zhī lǐ yǒu dìng ér rén qíng yì jiàn qiān qí wàn jìng wú de qí dìng zhě ér xíng zhī jí xíng jì kě yí xīn shì nán bái yì fù zhī wú kě nài hé
现代白话:事物之理有定,而人情意见千歧万径,我得其定者而行之,即形迹可疑,心事难白,亦付之无可奈何。
ruò zhuì zhuì wèi jī suǒ suǒ zì míng qǐ néng jiā zhì yī huì zāi
现代白话:若惴惴畏讥,琐琐自明,岂能家置一喙啊?
qiě rén bù wǒ xìn biàn zhī hé yì
这句话大意是:且人不我信,辩之何益?
rén ruò wǒ xìn hé shì yú biàn
这句话大意是:人若我信,何事于辩?
ruò shì yǒu guān shè zé bù dāng yǐ jiān mò fáng dà jì
这句话大意是:若事有关涉,则不当以缄默妨大计。
chǔ rén chù yǐ chǔ shì dōu yào yǒu yú wú yú biàn wú jiù xìng cǐ lǐ shén nán yán
这句话大意是:处人、处已、处事都要有馀,无馀便无救性,此里甚难言。
huǐ qián mò rú shèn shǐ huǐ hòu mò rú gǎi tú tú huǐ wú yì yě
这句话大意是:悔前莫如慎始,悔后莫如改图,徒悔无益也。
jū xiāng ér yòu yú shù shí lǐ zhī jiàn kēng kēng rán shǒu zhī yě bǎi gōng bù pò jí yóu dà dū jiàn qiān lǐ zhī shì máng rán zì shī yǐ
现代白话:居乡而囿于数十里之见,硁硁然守之也,百攻不破,及游大都,见千里之事,茫然自失了。
jū jīn ér yòu yú qiān wàn rén zhī jiàn kēng kēng rán shǒu zhī yě bǎi gōng bù pò jí guān fén diǎn jiàn qiān wàn nián zhī shì máng rán zì shī yǐ
现代白话:居今而囿于千万人之见,硁硁然守之也,百攻不破,及观坟典,见千万年之事,茫然自失了。
shì gù yòu jiàn bù kě niǔ niǔ zé xiá xiá zé bù zú yǐ shàn tiān xià zhī shì
这句话大意是:是故囿见不可狃,狃则狭,狭则不足以善天下之事。
shì chū yú yì wài suī zhì zhě yì qióng bù kě yǐ kē zé yě
现代白话:事出于意外,虽智者亦穷,不能够苛责也。
tiān xià zhī huò duō yǐn chéng ér zú zhì huò ǒu jī ér suì chéng
这句话大意是:天下之祸多隐成而卒至,或偶激而遂成。
yǐn chéng zhě guì yù fáng ǒu jī zhě guì jiān rěn
这句话大意是:隐成者贵预防,偶激者贵坚忍。
dāng shì yǒu sì yào jì pàn yào guǒ jué pà shì mián
这句话大意是:当事有四要:际畔要果决,怕是绵;。
zhí chí yào jiān nài pà shì cuì
这句话大意是:执持要坚耐,怕是脆;。
jī kuò yào shēn chén pà shì qiǎn
这句话大意是:机括要深沉,怕是浅;。
yìng biàn yào jī jǐng bó shì chí
这句话大意是:应变要机警,伯是迟。
jūn zǐ dòng dà shì shí lì ér wú yī hài qí jǔ zhī yě bì yǐ
现代白话:有德行的人动大事十利而无一害,其举之也,必了。
rán tiān xià wú shí lì zhī shì bù dé yǐ ér quán qí fēn shù zhī duō guǎ lì qī ér hài sān zé wú quán qí lì ér fáng qí hài
现代白话:然天下无十利之事,不得已而权其分数之多寡,利七而害三则我全其利而防其害。
yòu jiào qí shì shì zhī qīng zhòng yì yǒu jiǔ hài ér yī lì zhě wèi zhī suǒ lì zhòng ér suǒ hài qīng yě suǒ lì jí ér suǒ hài huǎn yě suǒ lì nán de ér suǒ hài kě jiù yě suǒ lì jiǔ yuǎn ér suǒ hài yī shí yě
这句话大意是:又较其事势之轻重,亦有九害而一利者为之,所利重而所害轻也,所利急而所害缓也,所利难得而所害可救也,所利久远而所害一时也。
cǐ bù kě yǔ qiǎn jiàn báo shí zhě dào
这句话大意是:此不可与浅见薄识者道。
dāng xū mò yàn jiǔ jiǔ shí yǔ de shí xiāng lín
这句话大意是:当需莫厌久,久时与得时相邻。
ruò fèn qí jiǔ yě ér jué jué zhī shì bù néng rěn yú sī xū ér gān qì qián láo zuò shī hòu de yě
这句话大意是:若愤其久也,而决绝之,是不能忍于斯须,而甘弃前劳,坐失后得也。
cǐ cóng shì zhě zhī dà jiè yě
这句话大意是:此从事者之大戒也。
ruò kàn de shì tǐ shěn biàn bù bì xū jí xū zhī jiǔ yì dāng sù qù
这句话大意是:若看得事体审,便不必需,即需之久,亦当速去。
zhāo sān mù sì yòng shù zhě chéng zhà yǐ rén qíng zhī jí zhì yǒu yǐ zhāo sān mù sì wèi biàn zhě yǒu yǐ cháo sì mù sān wèi biàn zhě yào zài dāng qí suǒ jí
现代白话:朝三暮四,用术者诚诈了,人情之极致,有以朝三暮四为便者,有以朝四暮三为便者,要在当其所急。
yuán fēi yú qí zhōng bì yǒu suǒ dāng yě
这句话大意是:猿非愚,其中必有所当也。
tiān xià zhī huò fēi ǒu rán ér chéng yě yǒu còu hé yǒu bó jī yǒu jī jiàn
这句话大意是:天下之祸非偶然而成也,有辏合,有搏激,有积渐。
còu hé zhě zá ér bù kě jiě zài tiān wèi fēng yǔ léi diàn zài shēn wèi duō guò zài rén wéi péng jiān zài shì wèi zhòng wù zāo huì zài bìng wèi fēng hán shǔ shī hé ér chéng bì
这句话大意是:辏合者,杂而不可解,在天为风雨雷电,在身为多过,在人为朋奸,在事为众恶遭会,在病为风寒暑湿,合而成痹。
bó jī zhě yǒng ér bù kě yù zài tiān wèi xùn léi dà báo zài shēn wèi fèn hěn zài rén wéi hèng nì zú jiā zài shì wèi zhòu gǎn chéng xiōng zài bìng wèi zhōng hán bào jué
这句话大意是:搏激者,勇而不可御,在天为迅雷大雹,在身为忿狠,在人为横逆卒加,在事为骤感成凶,在病为中寒暴厥。
jī jiàn zhě jí zhòng ér bù kě fǎn zài tiān wèi hán shǔ zhī xù zài shēn wèi zuì è guàn yíng zài rén wéi bāo cáng dài chěng zài shì wèi dà bì jí huài zài bìng wèi xuè qì shuāi léi tán huǒ yùn yù
这句话大意是:积渐者,极重而不可反,在天为寒暑之序,在身为罪恶贯盈,在人为包藏待逞,在事为大敝极坏,在病为血气衰羸、痰火蕴郁,;。
yǎn yǎn bù kě zhī
这句话大意是:奄奄不可支。
cǐ sān chéng zhě lǐ shì zhī zì rán tiān dì wàn wù jiē bù néng wài huò fú zhī lái héng bì yóu zhī
这句话大意是:此三成者,理势之自然,天地万物皆不能外,祸福之来,恒必由之。
gù jūn zi wéi shàn zé jí zhòng měi ér fáng cuò lǚ zhī duō fèn zhì jié ér jiè yī zhāo zhī nù tǐ dào yǐ zhōng shēn zī zī bù juàn ér jué bù kě zhǎng zhī yù
现代白话:故有德行的人为善则籍众美,而防错履之多,奋志节而戒一朝之怒,体道以终身,孜孜不倦,而绝不可长之欲。
zài zhī lüè bù rú yī zhī xiáng yě
这句话大意是:再之略,不如一之详也;。
yī zhī xiáng bù rú zài zhī xiáng yě zài xiáng wú hòu yōu yǐ
现代白话:一之详,不如再之详也,再详无后忧了。
yǒu xú dāng shì zhī miào dào yě
这句话大意是:有徐,当事之妙道也。
gù wàn wú kě lǜ zhī shì bèi shí yī nán shì bèi bǎi yī dà shì bèi qiān yī bù cè zhī shì bèi wàn yī
这句话大意是:故万无可虑之事备十一,难事备百一,大事备千一,不测之事备万一。
zài wǒ yǒu yú zé zú yǐ dàng tiān xià zhī gǎn yǐ bù zú dāng gǎn wèi yǒu bù kùn zhě
这句话大意是:在我有馀则足以当天下之感,以不足当感,未有不困者。
shí yǒu yú lǐ gǎn ér jí tòu
这句话大意是:识有馀,理感而即透;。
cái yǒu yú shì gǎn ér jí bàn
这句话大意是:才有馀,事感而即办;。
lì yǒu yú rèn gǎn ér jí shèng
这句话大意是:力有馀,任感而即胜;。
qì yǒu yú biàn gǎn ér bù zhèn
这句话大意是:气有馀,变感而不震;。
shēn yǒu yú nèi wài gǎn ér bù bìng
这句话大意是:身有馀,内外感而不病。
yǔ zhī bù cóng zhēng zhī yù qíng míng zhī nǎi jīng
这句话大意是:语之不从,争之愈勍,名之乃惊。
bù yǔ bù zhēng wú suǒ shì míng hū hū míng míng wú shì yǐ chéng bǐ yì měng měng
现代白话:不语不争,无所事名,忽忽冥冥,我事已成,彼亦懵懵。
xī rén wèi bù dòng shēng sè ér cuò tiān xià yú tài shān yǔ yǐ wèi dòng shēng sè zé bù néng cuò tiān xià yú tài shān yǐ
现代白话:昔人谓不动声色而措天下于泰山,予以为动声色则不能措天下于泰山了。
gù yuē mò ér chéng zhī bù yán ér xìn cún hu dé xíng
这句话大意是:故曰默而成之,不言而信,存乎德行。
tiān xià zhī shì zài yì wài zhě cháng duō
这句话大意是:天下之事,在意外者常多。
zhòng rén jiàn de yǎn qián wú shì dōu fàng xià xīn míng zhé zhī shì zhī zài yì wài zuò gōng fū gù měi wàn quán ér wú hòu yōu
这句话大意是:众人见得眼前无事都放下心,明哲之士只在意外做工夫,故每万全而无后忧。
bù yǐ wài zhì zhě wèi róng rǔ jí yǒu shòu yòng chù rán xū shì lǐ miàn fēn shù zú shǐ de
这句话大意是:不以外至者为荣辱,极有受用处,然须是里面分数足始得。
jīn rén jiàn rén jìng màn zhé yǒu xǐ yùn xīn jiē wài zhòng zhě yě
这句话大意是:今人见人敬慢,辄有喜愠,心皆外重者也。
cǐ mí bù pò xiōng zhōng bīng tàn yī shēng
这句话大意是:此迷不破,胸中冰炭一生。
yǒu yī jiè bì lìn zhě yǒu qiān jīn kě qīng zhě ér shì zhī lùn qǔ yǔ dòng yuē suǒ zhí jǐ hé
这句话大意是:有一介必吝者,有千金可轻者,而世之论取与动,曰所直几何?
cǐ luàn yǔ ěr
这句话大意是:此乱语耳。
cái yóu bīng yě yòng zhī fá zuì diào mín zé wèi rén yì zhī shī
这句话大意是:才犹兵也,用之伐罪吊民,则为仁义之师;。
yòng zhī bào guǎ lìng ruò zé wèi jié duó zhī dào
这句话大意是:用之暴寡凌弱,则为劫夺之盗。
shì gù jūn zǐ fēi wú cái zhī huàn huàn bù shàn yòng cái ěr
现代白话:是故有德行的人非无才之患,患不善用才耳。
gù wéi yǒu dé zhě néng yòng cái
这句话大意是:故惟有德者能用才。
cáng mò dà zhī hài ér yǐ xiǎo lì zhōng qí yì
这句话大意是:藏莫大之害,而以小利中其意;。
cáng mò dà zhī lì ér yǐ xiǎo hài yí qí xīn
这句话大意是:藏莫大之利,而以小害疑其心。
cǐ sī zhě zhī suǒ bì duò ér zhì zhě zhī suǒ dú jué yě
这句话大意是:此思者之所必堕,而智者之所独觉也。
jīn rén jiàn qián bèi xiān dá zuò shì bù zì zhèn bá zhé shēng tàn hèn bù zhī qú dāng wǒ shí yě huì tàn hèn rén fǒu
这句话大意是:今人见前辈先达作事不自振拔,辄生叹恨,不知渠当我时也会叹恨人否?
wǒ dāng qú shí néng miǎn hòu rén tàn hèn fǒu
这句话大意是:我当渠时能免后人叹恨否?
shì bú dào shǒu zé rén jǐn yì dài jūn dào shǒu shí shì shì nǔ lì bù qīng fàng guò biàn hǎo
这句话大意是:事不到手,责人尽易,待君到手时,事事努力不轻放过便好。
zhǐ rèn xiāo xiāo zé rén tā rì zòng wú kě tàn hèn jīn rì yì fú bó zǐ yě
这句话大意是:只任哓哓责人,他日纵无可叹恨,今日亦浮薄子也。
qū qū yú rén jiào shì fēi qí liàng yǔ suǒ jiào zhī rén xiāng qù jǐ hé
这句话大意是:区区与人较是非,其量与所较之人相去几何?
wú shí jiàn dǐ rén nán yǔ shuō huà
这句话大意是:无识见底人,难与说话;。
piān shí jiàn dǐ rén gèng nán yǔ shuō huà
这句话大意是:偏识见底人,更难与说话。
liǎng jūn zǐ wú zhēng xiāng ràng gù yě
现代白话:两有德行的人无争,相让故也;。
yī jūn zǐ yī xiǎo rén wú zhēng yǒu róng gù yě
现代白话:一有德行的人一品行较差的人无争,有容故也。
zhēng zhě liǎng xiǎo rén yě
现代白话:争者,两品行较差的人也。
yǒu shí zhě nài hé zì chǔ yú xiǎo rén
现代白话:有识者奈何自处于品行较差的人?
jí de zhī wèi bì róng ér kuàng wú yì yú dé yǐ bó xiǎo rén zhī míng yòu xiǎo rén ér yú zhě
现代白话:即得之未必荣,而况无益于得以博品行较差的人之名,又品行较差的人而愚者。
fāng yán shì chù rén dà bìng tòng
这句话大意是:方严是处人大病痛。
shèng xián chǔ shì lí yī wēn hòu bù dé
这句话大意是:圣贤处世离一温厚不得,。
gù yuē fàn ài zhòng
这句话大意是:故曰泛爱众,。
yuē hé ér bù tóng
这句话大意是:曰和而不同,。
yuē hé ér bù liú
这句话大意是:曰和而不流,。
yuē qún ér bù dǎng
这句话大意是:曰群而不党,。
yuē zhōu ér bù bǐ
这句话大意是:曰周而不比,。
yuē ài rén
这句话大意是:曰爱人,。
yuē cí yàng
这句话大意是:曰慈样,。
yuē kǎi tì
这句话大意是:曰岂弟,。
yuē lè zhī
这句话大意是:曰乐只,。
yuē qīn mín
这句话大意是:曰亲民,。
yuē róng zhòng
这句话大意是:曰容众,。
yuē wàn wù yī tǐ
这句话大意是:曰万物一体,。
yuē tiān xià yī jiā
这句话大意是:曰天下一家,。
zhōng guó yī rén
这句话大意是:中国一人。
zhī nèn jǔ jǔ liáng liáng lěng luò nán qīn biàn shì shì shàng yí gè ài wù
这句话大意是:只恁踽踽凉凉冷落难亲,便是世上一个碍物。
jí shǐ chí zhèng shǒu fāng dú lì bù gǒu yì fēi yòng shì zhī cái zhǐ shì yī jié juàn jiè zhī tǔ ěr
这句话大意是:即使持正守方,独立不苟,亦非用世之才,只是一节狷介之土耳。
móu tiān xià hòu shì shì zuì bù kě cǎo cǎo dāng shēn sī yuǎn lǜ
这句话大意是:谋天下后世事最不可草草,当深思远虑。
zhòng rén zhī shi
这句话大意是:众人之识,。
tiān xià suǒ tóng yě
这句话大意是:天下所同也,。
qiǎn mèi ér niǔ yú mù qián
这句话大意是:浅昧而狃于目前,。
qí cì yǒu zhòng rén kàn de yī bàn zhě
这句话大意是:其次有众人看得一半者,。
qí cì háo jié zhī shì yǔ liàn dá zhī rén de qí dà gài zhě
这句话大意是:其次豪杰之士与练达之人得其大概者,。
qí cì jīng shí zhī rén yǒu kuàng shì dú dé zhī jiàn zhě
这句话大意是:其次精识之人有旷世独得之见者,。
qí cì jīng lún cuò zhì dāng shí bù dòng shēng sè
这句话大意是:其次经纶措置、当时不动声色,。
hòu shì bù néng biàn yì zhě
这句话大意是:后世不能变易者,。
zhì cǐ zé jīng yǐ
现代白话:至此则精了,。
jǐn yǐ
现代白话:尽了,。
wú yǐ fù jiā yǐ
现代白话:无以复加了,。
cǐ zhī wèi dà zhì
这句话大意是:此之谓大智,。
cǐ zhī wèi zhēn cái
这句话大意是:此之谓真才。
ruò ǒu de zhī jiàn jiè tīng zhī yán qiào néng zì xǐ ér rǎng bì zhí yán tiān xià shì cǐ lǎo chéng zhě zhī suǒ āi ér shēn chén zhě zhī suǒ jù yě
这句话大意是:若偶得之见,借听之言,翘能自喜而攘臂直言天下事,此老成者之所哀,而深沉者之所惧也。
ér jīn zhǐ yí gè gǒu zì zhī wú shì jiè wàn shì ān dé bù fèi chí
现代白话:而今只一个苟字支我世界,万事安得不废弛?
tiān xià shì yào chéng shì dài shí pì zhī jué yōng dài qí jiāng kuì zé bìng zhě bù kǔ ér yōng zì yù ruò huǐ fù dú rén suī jí biān shǒu duàn bì yóu chí yě
这句话大意是:天下事要乘势待时,譬之决痈待其将溃,则病者不苦而痈自愈,若虺蝮毒人,虽即砭手断臂,犹迟也。
fàn xiū bù jué jiù yàn lù xiū bù kàn jiù zǒu rén xiū bù zé jiù jiāo huà xiū bù xiǎng jiù shuō shì xiū bù sī jiù zuò
这句话大意是:饭休不嚼就咽,路休不看就走,人休不择就交,话休不想就说,事休不思就做。
cān líng guī qí běn yì rén yě ér yǔ shēn wú dàng fǎn yǐ yì bìng
这句话大意是:参苓归芪本益人也,而与身无当,反以益病;。
qīn hòu kěn qiè běn ài rén yě ér yú rén wú dàng fǎn yǐ sù huò gù jūn zi shèn yān
现代白话:亲厚恳切本爱人也,而与人无当,反以速祸,故有德行的人慎呢。
liǎng xiāng mó dàng yǒu jiē sǔn wú jù quán tè dà xiǎo jiǔ jìn ěr
这句话大意是:两相磨荡,有皆损无俱全,特大小久近耳。
lì rèn zhōng rì duàn gē bì yǒu quē shé zhī shí
这句话大意是:利刃终日断割,必有缺折之时;。
dǐ shí zhōng rì mó lóng yì yǒu kuī xiāo zhī jiàn
这句话大意是:砥石终日磨砻,亦有亏消之渐。
gù jūn zi bù yù dí rén yǐ zì quán yě
现代白话:故有德行的人不欲敌人以自全也。
jiàn qián miàn zhī qiān lǐ bù ruò jiàn bèi hòu zhī yī cùn
这句话大意是:见前面之千里,不若见背后之一寸。
gù dá xiàn fēi nàn ér fǎn guān wéi nán
这句话大意是:故达现非难,而反观为难;。
jiàn jiàn fēi nàn ér jiàn bú jiàn wéi nán
这句话大意是:见见非难,而见不见为难;。
cǐ jǔ shì zhī suǒ mí ér zhì zhě zhī dú jué yě
这句话大意是:此举世之所迷,而智者之独觉也。
yù jì rǔ guī huǐ jiāng ān cí
现代白话:誉既你归,毁将安辞?
lì jì rǔ guī hài jiāng ān cí
现代白话:利既你归,害将安辞?
qiǎo jì rǔ guī zuì jiāng ān cí
现代白话:巧既你归,罪将安辞?
shàng shì huì yì gù tǐ rén yě yǐ yì guān rén yě yì yǐ yì
这句话大意是:上士会意,故体人也以意,观人也亦以意。
yì zhī gǎn rén yě shēn yú gǔ ròu dài zhī shā rén yě dú yú fǔ yuè
这句话大意是:意之感人也深于骨肉,怠之杀人也毒于斧钺。
ōu niǎo zhī yú fǔ zhī jī huì yì yě kě yǐ rén ér bù rú ōu hu
现代白话:鸥鸟知渔父之机,会意也,能够人而不如鸥吗?
zhì yú zhēng sè fā shēng ér bù guān chá zé yòu zài sè sī jǔ yǐ zhī xià
现代白话:至于征色发声而不观察,则又在色斯举了之下。
shì jūn zǐ yào rèn tiān xià guó jiā shì xiān bǎ běn shēn chú wài
现代白话:士有德行的人要任天下国家事,先把本身除外。
suǒ yǐ shuō cè míng wěi zhì yán zì cè míng zhī hòu shēn yǐ fēi wǒ yǒu yǐ kuàng fù guì hu
现代白话:所以说策名委质,言自策名之后身已非我有了,况富贵吗?
ruò yíng yíng yú fù guì shēn jiā què shì shè jì cāng shēng wěi zhì yú wǒ yě jūn zhī zéi chén hu
这句话大意是:若营营于富贵身家,却是社稷苍生委质于我也,君之贼臣吗?
tiān zhī ruò mín hu
这句话大意是:天之僇民吗?
shèng xián zhī liàng kōng kuò shì dào xiōng zhōng rú yī yè zhī fàn cāng hǎi
这句话大意是:圣贤之量空阔,事到胸中如一叶之泛沧海。
shèng xián chù tiān xià shì wěi qū yū xú bù qīng xùn yī yǐ zhī qíng yǐ wéi tiān xià zhī yù yǐ pò tiān xià zhī fáng
这句话大意是:圣贤处天下事,委曲纡徐,不轻徇一已之情,以违天下之欲,以破天下之防。
shì gù dào yǒu bù dàng zhí shì yǒu bù bì guǒ zhě cǐ lèi shì yě
这句话大意是:是故道有不当直,事有不必果者,此类是也。
pì zhī háng dào rán xún qǔ cóng yuǎn shùn qí chéng jī ér bù gǎn yǐ yù sù shì yǐ zhī biàn zhě shì bù kě yě
这句话大意是:譬之行道然,循曲从远顺其成迹,而不敢以欲速适已之便者,势不可也。
ruò bì yù jiǎn jié zhí suì zé liǎng jīng chéng tú zhèng yǐ shéng mò pò chéng chú yì sāi hé yí shān zhōng yǒu shù bǎi lǐ zhī jìn yǐ ér rén qíng shì shì bù kě yě
现代白话:若必欲简捷直遂,则两京程途正以绳墨,破城除邑,塞河夷山,终有数百里之近了,而人情事势不可也。
shì yǐ chǔ shì yào xùn yǐ chū zhī ér xué zhě jiē wù pà jìng qíng zhí xíng
这句话大意是:是以处事要逊以出之,而学者接物怕径情直行。
rè nào zhōng kōng lǎo le duō shǎo háo jié xián dàn zī wèi wéi shèng xián cháng dé chū jí dāng rè nào shí yě zhǐ yǐ zhè xián dàn xīn yīng zhī
这句话大意是:热闹中空老了多少豪杰,闲淡滋味惟圣贤尝得出,及当热闹时也只以这闲淡心应之。
tiān xià wàn shì wàn wù zhī lǐ dōu shì xián dàn zhōng qiú lái rè nào chù shǐ yòng
这句话大意是:天下万事万物之理都是闲淡中求来,热闹处使用。
shì gù jìng zhě dòng zhī mǔ
这句话大意是:是故,静者,动之母。
xiōng zhōng wú yī háo qiàn quē shēn shàng wú yī xiē diǎn rǎn biàn shì xī huáng yǐ shàng rén jí zài yí dí huàn nàn zhōng hé yì yù zhú chūn tái shàng
这句话大意是:胸中无一毫欠缺,身上无一些点染,便是羲皇以上人,即在夷狄患难中,何异玉烛春台上?
shèng rén xiān tiān jiē dì shì yè zhǐ guǎn zuò zhǐ shì bù fèi lì
这句话大意是:圣人掀天揭地事业只管做,只是不费力;。
chú hài qù è zhǐ guǎn zuò zhǐ shì bù dòng qì
这句话大意是:除害去恶只管做,只是不动气;。
dǎo xiǎn tóu jiān zhǐ guǎn zuò zhǐ shì bù dòng xīn
这句话大意是:蹈险投艰只管做,只是不动心。
shèng xián yòng gāng zhǐ gòu jì nà yī jiàn shì biàn liǎo
这句话大意是:圣贤用刚,只够济那一件事便了;。
yòng míng zhǐ gòu de nà jiàn qíng biàn liǎo
这句话大意是:用明,只够得那件情便了;。
fèn wài bù shèng fēn háo
这句话大意是:分外不剩分毫。
suǒ yǐ zuò shì wú hén jì shén hún hòu shì jì yǒu chéng ér yì wú yì
这句话大意是:所以作事无痕迹,甚浑厚,事既有成,而亦无议。
shèng rén zhǐ yǒu yī zhǒng cái qiān tōng wàn guàn suí shì hé yí pì rú fù guì zhǐ jī yī zhǒng qián mào yì bǎi huò dōu de
这句话大意是:圣人只有一种才,千通万贯随事合宜,譬如富贵只积一种钱,贸易百货都得。
zhòng rén zhī cái rú huò qīng hú suī měi bù kě yù hán
这句话大意是:众人之材如货,轻縠虽美,不可御寒;。
qīng qiú suī wēn bù kě dāng shǔ
这句话大意是:轻裘虽温,不可当暑。
yòu yǎng cái yào yǒu gēn běn zé suí yù bù qióng
这句话大意是:又养才要有根本,则随遇不穷;。
yùn cái yào yǒu jī kuò gù suí gǎn bù zhì
这句话大意是:运才要有机括,故随感不滞;。
chí cái yào yǒu hán xù gù suí shì bù bài
这句话大意是:持才要有涵蓄,故随事不败。
zuò yí sì zhī jī zhě bǎi kǒu bù néng zì biàn
这句话大意是:坐疑似之迹者,百口不能自辨;。
fàn yī jiàn zhī zhēn zhě bǎi kǒu nán duó qí zhí
这句话大意是:犯一见之真者,百口难夺其执。
cǐ shì zhī tōng huàn yě
这句话大意是:此世之通患也。
shèng rén xū míng tōng biàn wěn hé rén qíng rú rén zhī gān fèi zài qí fù zhōng jì wú dùn qíng yì wú wū zhí
这句话大意是:圣〔人〕虚明通变吻合人情,如人之肝肺在其腹中,既无遁情,亦无诬执。
gù rén yǒu gǎn qì zhě yǒu kuì fú zhě yǒu huān yuè zhě
这句话大意是:故人有感泣者,有愧服者,有欢悦者。
gù yuē wéi shèng rén wèi néng tōng tiān xià zhī zhì bù néng rú shèng rén xiān yào gè xū xīn
这句话大意是:故曰惟圣人为能通天下之志,不能如圣人,先要个虚心。
shèng rén chù xiǎo rén bù lù xíng jī zhōng jiān zì yǒu de yǐ chù gāo yá dǒu qiàn zhí qì zhuàng kuí jiē piān yě jí bù lùn qǔ huò jìn xiǎo wén fu yǐ
现代白话:圣人处品行较差的人不露形迹,中间自有得已,处高崖陡堑,直气壮頄皆偏也,即不论取祸,近小文夫了。
mèng zǐ jiàn yuè zhèng zi cóng wáng huān hé děng shēn è
这句话大意是:孟子见乐正子从王驩,何等深恶!
jí chù wáng huān yǔ xíng ér bù yǔ bǐ suī rán yóu xíng jì yǐ
现代白话:及处王驩,与行而不与比,虽然,犹形迹了。
kǒng zǐ chù yáng huò zhǐ shì gè dài fǎ chù xiàng tuí zhǐ shì gè duǒ fǎ
这句话大意是:孔子处阳货只是个绐法,处向魋只是个躲法。
jūn zǐ suǒ de bù wèn gù qí suǒ xíng yì yì
现代白话:有德行的人所得不问,故其所行亦异。
yǒu xiǎo rén yú cǐ rén zhě lián zhī yì zhě è zhī lǐ zhě chù zhī bù shī lǐ zhì zhě chù zhī bù qǔ huò xìn zhě tuī chéng yǐ yù zhī ér bù jì lì hài wéi shèng rén chù xiǎo rén dé dàng kě zhī yi
现代白话:有品行较差的人于此,仁者怜之,义者恶之,礼者处之不失礼,智者处之不取祸,信者推诚以御之而不计利害,惟圣人处品行较差的人得当可之宜。
bèi fā yú xiāng lín zhī dòu qǐ shì è niàn tóu
这句话大意是:被发于乡邻之斗,岂是恶念头?
dàn lèi yú cóng jǐng jiù rén yǐ
现代白话:但类于从井救人了。
shèng xián bù wéi shàn yú xìng fēn zhī wài
这句话大意是:圣贤不为善于性分之外。
shì tú shàng zhǐ yìng chóu wú yì rén shì gōng fū zhàn le bā fēn gèng yǒu shèn jīng lì shí hòu xiū zhèng jīng zhí yè
这句话大意是:仕途上只应酬无益人事,工夫占了八分,更有甚精力时候修正经职业?
wǒ cháng zì xǐ xíng sān zhǒng fāng biàn shén yú bǐ wǒ yǒu yì bù miàn yè rén shěng qí pí yú yìng jiē
这句话大意是:我尝自喜行三种方便,甚于彼我有益:不面谒人,省其疲于应接;。
bù qīng jì shū shěng qí kùn yú cái dá
这句话大意是:不轻寄书,省其困于裁答;。
bù qǐ qiú rén kàn gù shěng qí nán yú qū chǔ
这句话大意是:不乞求人看顾,省其难于区处。
shì jūn zǐ zhōng shēn yìng chóu bù zhǐ yī shì quán yào jiāng yí gè jìng dìng xīn zhuó liàng huǎn jí qīng zhòng wèi hòu xiān
现代白话:士有德行的人终身应酬不止一事,全要将一个静定心酌量缓急轻重为后先。
ruò yīng jiāo gé qíng chù fēn zá shì dōu shì yī wèi rè máng diān dǎo luàn yīng zhī cǐ biàn bú jiàn cún xīn dìng xìng zhī gōng dāng shì chǔ wù zhī fǎ
这句话大意是:若应𫐖轕情处纷杂事,都是一味热忙,颠倒乱应,只此便不见存心定性之功,当事处物之法。
rú zhě xiān yào gè bù sú cái bù sú yòu pà guāi sú
这句话大意是:儒者先要个不俗,才不俗又怕乖俗。
shèng rén zhǐ shì hé rén yì bān zhōng jiān zì yǒu miào chù
这句话大意是:圣人只是和人一般,中间自有妙处。
chù tiān xià shì xiān bǎ wǒ zì gé qǐ qiān jūn wàn mǎ zhōng xiān bǎ rén zì gé qǐ
这句话大意是:处天下事,先把我字阁起,千军万马中,先把人字阁起。
chù huǐ yù yào yǒu shí yǒu liàng
这句话大意是:处毁誉,要有识有量。
jīn zhī xué zhě jǐn yǒu xiàng shàng dǐ xiàn shì suǒ yù ér qū zhī xiàn shì suǒ huǐ ér bì zhī zhǐ shì shi bù dìng
这句话大意是:今之学者,尽有向上底,见世所誉而趋之,见世所毁而避之,只是识不定;。
wén yù wǒ ér xǐ wén huǐ wǒ ér nù zhǐ shì liàng bù guǎng
这句话大意是:闻誉我而喜,闻毁我而怒,只是量不广。
zhēn shàn è zài wǒ huǐ yù yú wǒ wú fēn háo xiāng gàn
这句话大意是:真善恶在我,毁誉于我无分毫相干。
mǒu píng shēng zhǐ yù kāi kǒu jiàn xīn bù jiě zuò tūn tǔ yǔ
这句话大意是:某平生只欲开口见心,不解作吞吐语。
huò yuē kǒng fēi qí nán qí shèn zhī yì
这句话大意是:或曰:“恐非其难其慎之义。
yǔ jué rán jīng xiè yuē gōng yán shèn shì
这句话大意是:”予矍然惊谢曰:“公言甚是。
dàn qí nán qí shèn zài wèi yán zhī qián xīn zhōng zé gè shì zì cái tuō kǒu gèng bù fù yí hé tūn tǔ zhī yǒu
这句话大意是:但其难其慎在未言之前,心中择个是字才脱口,更不复疑,何吞吐之有?
tūn tǔ zhě bàn míng bàn àn shì yú kāi chéng xīn sān zì ài
这句话大意是:吞吐者,半明半暗,似于开成心三字碍。
jiē rén yào hé zhōng yǒu jiè chǔ shì yào jīng zhōng yǒu guǒ rèn lǐ yào zhèng zhōng yǒu tōng
这句话大意是:接人要和中有介,处事要精中有果,认理要正中有通。
tiān xià zhī shì cháng gǔ wǔ bú jiàn bà láo yī shuāi xiē biàn nàn zhèn jǔ
这句话大意是:天下之事常鼓舞不见罢劳,一衰歇便难振举。
shì yǐ jūn zǐ tí xǐng jīng shén bù lìng hūn xuàn yì shǐ jīn gǔ bù lìng dài duò jù zhèn jǔ zhī nán yě
现代白话:是以有德行的人提醒精神不令昏眩,役使筋骨不令怠惰,惧振举之难也。
shí guān shí xíng shí xīn wú bù fú rén zhī lǐ
这句话大意是:实官、实行、实心,无不孚人之理。
dāng dà shì yào xīn shén dìng xīn qì zú
这句话大意是:当大事,要心神定,心气足。
shì jiān wú yī chù wú fú yì shì wú yī rì wú fú yì shì chuí dù liàng kuān hóng yǒu shòu yòng chù bǐ jú liàng biǎn qiǎn zhě kōng zì ào hèn ěr
这句话大意是:世间无一处无拂意事,无一日无拂意事,椎度量宽弘有受用处,彼局量褊浅者空自懊恨耳。
tīng yán zhī dào xú shěn wèi xiān zhí bù xìn zhī xīn yǔ zhí bì xìn zhī xīn qí shī yī yě
这句话大意是:听言之道徐审为先,执不信之心与执必信之心,其失一也。
wéi shèng rén néng xiān jué qí cì mò rú xú shěn
这句话大意是:惟圣人能先觉,其次莫如徐审。
jūn zǐ zhī chǔ shì yě yào wǒ jiù shì bù lìng shì jiù wǒ
现代白话:有德行的人之处事也,要我就事,不令事就我;。
qí cháng mín yě yào wǒ jiù mín bù lìng mín jiù wǒ
这句话大意是:其长民也,要我就民,不令民就我。
shàng zhì bù huǐ xiáng yú shì xiān yě
这句话大意是:上智不悔,详于事先也;。
xià yú bù huǐ mí yú shì hòu yě
这句话大意是:下愚不悔,迷于事后也。
wéi jūn zǐ duō huǐ
现代白话:惟有德行的人多悔。
suī rán huǐ rén shì bù huǐ tiān mìng huǐ wǒ bù huǐ rén
这句话大意是:虽然,悔人事,不悔天命,悔我不悔人。
wǒ wú kě huǐ zé tiān yě rén yě tīng zhī yǐ
现代白话:我无可悔,则天也、人也,听之了。
mǒu yìng chóu shí yǒu yī dà bìng tòng měi yú shì qián shū hū shì hòu diǎn jiǎn diǎn jiǎn hòu zhé huǐ lìn
这句话大意是:某应酬时有一大病痛,每于事前疏忽,事后点检,点检后辄悔吝;。
xián shí yōng tǎ máng shí pò jí pò jí hòu zhé chā cuò
这句话大意是:闲时慵獭,忙时迫急,迫急后辄差错。
huò yuē cǐ shī xiān hòu zhe ěr
这句话大意是:或曰:“此失先后着耳。
kěn bǎ diǎn jiǎn xīn fàng zài shì qián shěng de diǎn jiǎn yòu shěng de huǐ lìn
这句话大意是:”肯把点检心放在事前,省得点检,又省得悔吝。
kěn bǎ jí pò xīn fàng zài xián shí shěng de chā cuò yòu shěng de qiān guà
这句话大意是:肯把急迫心放在闲时,省得差错,又省得牵挂。
dà shuài wǒ bèi bú shì shì lèi xīn nǎi shì xīn lèi xīn
这句话大意是:大率我辈不是事累心,乃是心累心。
yī jǐn zhī bù néng ér jǐn wú yì zhī jǐn
这句话大意是:一谨之不能,而谨无益之谨;。
yī qín zhī bù néng ér qín wú jí zhī qín yú cǐ xīn bèi kǔ ér yú shì fǎn bù xiáng yān hūn nuò shén yǐ
现代白话:一勤之不能,而勤无及之勤,于此心倍苦,而于事反不详呢,昏懦甚了!
shū cǐ yǐ zì ràng
这句话大意是:书此以自让。
wú wèi rén wěi wěi suì yǐ wéi shì wǒ yě
这句话大意是:无谓人唯唯,遂以为是我也;。
wú wèi rén mò mò suì yǐ wéi fú wǒ yě wú wèi rén xù xù suì yǐ wéi ài wǒ yě
这句话大意是:无谓人默默,遂以为服我也,无谓人煦煦,遂以为爱我也;。
wú wèi rén bēi bēi suì yǐ wéi gōng wǒ yě
这句话大意是:无谓人卑卑,遂以为恭我也。
shì dào shǒu qiě mò jí biàn yào huǎn huǎn xiǎng
这句话大意是:事到手且莫急,便要缓缓想;。
xiǎng de shí qiè mò huǎn biàn yào jí jí xíng
这句话大意是:想得时切莫缓,便要急急行。
wǒ bù néng níng nài shì ér lìng shì rú wú yì bù zé zào fán
现代白话:我不能宁耐事,而令事如我意,不则躁烦;。
wǒ bù néng hán róng rén ér lìng rén rú wú yì bù zé qiǎn nù
现代白话:我不能涵容人,而令人如我意,不则谴怒。
rú shì zé zhōng rì wú zì zài shí yǐ ér shì zú yǐ fèn rén zú yǐ yuàn wǒ zú yǐ sǔn cǐ wèi zhì yú
现代白话:如是则终日无自在时了,而事卒以偾,人卒以怨,我卒以损,此谓至愚。
yǒu yóu zhōng zhī yán yǒu yóu kǒu zhī yán
这句话大意是:有由衷之言,有由口之言;。
yǒu gēn xīn zhī sè yǒu fú miàn zhī sè
这句话大意是:有根心之色,有浮面之色。
gè bù tóng yě yīng zhī zhě guì shěn
这句话大意是:各不同也,应之者贵审。
fù guì jiā zhī zāi yě
这句话大意是:富贵,家之灾也;。
cái néng shēn zhī yāng yě
这句话大意是:才能,身之殃也;。
shēng míng bàng zhī méi yě
这句话大意是:声名,谤之媒也;。
huān lè bēi zhī jiè yě
这句话大意是:欢乐,悲之藉也。
gù wéi chǔ shùn jìng wéi nán
这句话大意是:故惟处顺境为难。
zhǐ shì cháng yǒu jù xīn chí yī bù zuò zé miǎn yú huò
这句话大意是:只是常有惧心,迟一步做,则免于祸。
yǔ yún yī cuò èr wù zuì hǎo lǐ huì
这句话大意是:语云一错二误最好理会。
fán yī cuò zhě bì èr wù gài cuò bì huǐ zuò huǐ zuò zé xīn níng yú suǒ huǐ bù xiá tā sī yòu cuò yī shì
这句话大意是:凡一错者,必二误,盖错必悔怍,悔怍则心凝于所悔,不暇他思,又错一事。
shì yǐ wú xīn chéng yī cuò yǒu xīn chéng èr wù yě
这句话大意是:是以无心成一错,有心成二误也。
lǐ jié yìng duì jiān zuì duō cǐ shī
这句话大意是:礼节应对间最多此失。
gǒu yǒu cuò chǔ gèng yi zhèn dìng bù kě máng luàn yī máng luàn zé xiāng yīn ér cuò zhě wú qióng yǐ
现代白话:苟有错处,更宜镇定,不可忙乱,一忙乱则相因而错者无穷了。
chōng fán de wán dùn rén fēn zá shì chí zhì qī fú nì shí cǐ zhōng zuì hǎo yǎng huǒ
这句话大意是:冲繁地,顽钝人,纷杂事,迟滞期,拂逆时,此中最好养火。
ruò jué liè fèn jī huǐ bù kě yán
这句话大意是:若决裂愤激,悔不可言;。
nài dé guò shí yǒu wú xiàn shòu yòng
这句话大意是:耐得过时,有无限受用。
dāng fán pò shì shǐ lóng gǔ rén
这句话大意是:当繁迫事,使聋瞽人;。
zhí zhuī zhú shí qí shòu bìng mǎ
这句话大意是:值追逐时,骑瘦病马;。
duì hūn cán zhú lǐ làn luàn sī ér néng yì niàn bù zào shēng sè bù dòng yì bù hòu shì zhě qí cái qì wú chéng fú zhī yǐ
现代白话:对昏残烛,理烂乱丝,而能意念不躁,声色不动,亦不后事者,其才器我诚服之了。
yì suǒ dāng wèi lì suǒ néng wèi xīn yù yǒu wéi ér qīn yǒu wǎn de huí qī ná quàn de zhǐ zhǐ shì wú zhì
这句话大意是:义所当为,力所能为,心欲有为,而亲友挽得回,妻拏劝得止,只是无志。
miào chù xiān dìng bù dé kǒu chuán bù dé lín shì lín shí xiāng jǐ dù shì huò zhǐ xū sè yì huò zhǐ xū piàn yán huò yòng jí léi huò yòng jī yīn wu zài dāng kě bù bì bǐ jué bù bì rén jīng què yào shàn chí shàn fā yī cuò biàn shì sǐ shēng guān
这句话大意是:妙处先定不得,口传不得,临事临时,相几度势,或只须色意,或只须片言,或用疾雷,或用积阴,务在当可,不必彼觉,不必人惊,却要善持善发,一错便是死生关。
yì zhǔ yú ài zé gòu mà pū jī jiē suǒ yǐ qīn zhī yě
这句话大意是:意主于爱,则诟骂扑击皆所以亲之也;。
yì zhǔ yú è zé jiǎng yù chóu móu jiē suǒ yǐ chóu zhī yě
这句话大意是:意主于恶,则奖誉绸缪皆所以仇之也。
yǎng dìng zhě shàng jiāo zé gōng ér bù pò xià jiāo zé tài ér bù hū chù qīn zé ài ér bù xiá chù shū zé zhēn ér bù yàn
这句话大意是:养定者,上交则恭而不迫,下交则泰而不忽,处亲则爱而不狎,处疏则真而不厌。
yǒu jìn yòng yǒu tuì yòng yǒu xū yòng yǒu shí yòng yǒu huǎn yòng yǒu zhòu yòng yǒu mò yòng yǒu bù yòng zhī yòng cǐ bā yòng zhě zǎi shì zhī quán yě
这句话大意是:有进用,有退用,有虚用,有实用,有缓用,有骤用,有默用,有不用之用,此八用者,宰事之权也。
ér yào zhī guī yú jì yì bú yì suī jì jūn zǐ bù guì yě
现代白话:而要之归于济义,不义,虽济,有德行的人不贵也。
zé rén yào hán xù jì tài jǐn
这句话大意是:责人要含蓄,忌太尽;。
yào wěi wǎn jì tài zhí
这句话大意是:要委婉,忌太直;。
yào yí sì jì tài zhēn
这句话大意是:要疑似,忌太真。
jīn zǐ dì shòu fù xiōng zhī zé yě shàng yǒu suǒ bù kān ér kuàng tā rén hu
这句话大意是:今子弟受父兄之责也,尚有所不堪,而况他人吗?
kǒng zǐ yuē zhōng gào ér shàn dào zhī bù kě zé zhǐ
现代白话:孔孔子说:“忠告而善道之,不可则止。
cǐ yǔ bù zhǐ quán jiāo yì kě yǎng qì
这句话大意是:”此语不止全交,亦可养气。
huò mò dà yú bù chóu rén ér yǒu chóu rén zhī cí sè chǐ mò dà yú bù ēn rén ér zhà ēn rén zhī zhuàng tài
这句话大意是:祸莫大于不仇人而有仇人之辞色,耻莫大于不恩人而诈恩人之状态。
róu shèng gāng nè zhǐ biàn ràng kuì zhēng qiān fú ào
这句话大意是:柔胜刚,讷止辩,让愧争,谦伏傲。
shì gù tuì zhě de cháng bèi jìn zhě shī cháng bèi
这句话大意是:是故退者得常倍,进者失常倍。
yú shǎo shí céng xiè dāng mì zhī yǔ xiān jūn zé zhī duì yuē yǐ jiè wén zhě shǐ wù xiè yǐ
现代白话:余少时曾泄当密之语,先君责之,对曰:“已戒闻者使勿泄了。
xiān jūn yuē zi bù néng bì zi zhī kǒu ér néng bì rén zhī kǒu hu
这句话大意是:”先君曰:“子不能必子之口,而能必人之口吗?
qiě jiè rén yǔ jiè jǐ shú nán
这句话大意是:且戒人与戒己孰难?
xiǎo zi shèn zhī
这句话大意是:小子慎之。
zhōng fú miào zhī zhì yě
这句话大意是:中孚,妙之至也。
gé tiān dòng wù bù zài xíng jì yán yǔ
这句话大意是:格天动物不在形迹言语。
shì wéi zhī mò
这句话大意是:事为之末;。
gǒu wú chéng yǐ fú zhī zhū jiē zāo pò ěr tú qín wú yì yú yì
这句话大意是:苟无诚以孚之,诸皆糟粕耳,徒勤无益于义;。
niǎo bào luǎn yuē fú cóng zhǎo cóng zǐ xuè qì qián rù ér zi suí mǔ huà qǐ zài shēng sè
这句话大意是:鸟抱卵曰孚,从爪从子,血气潜入而子随母化,岂在声色?
qǐ shì zào zuò
这句话大意是:岂事造作?
xué zhě wù cǐ zì bù yuàn tiān yóu rén
这句话大意是:学者悟此,自不怨天尤人。
yīng wàn biàn suǒ wàn lǐ wéi chén jìng zhě de zhī
这句话大意是:应万变,索万理,惟沉静者得之。
shì gù shuǐ zhǐ zé néng zhào héng dìng zé néng chēng
这句话大意是:是故水止则能照,衡定则能称。
shì yì yǒu hūn hūn yìng chóu ér yì jì shì mèng mèng tán dào ér yì yǒu fā míng zhě fēi zī zhì gāo zé ǒu rán hé yě suǒ bù hé zhě hé xiàn
这句话大意是:世亦有昏昏应酬而亦济事,梦梦谈道而亦有发明者,非资质高,则偶然合也,所不合者何限?
huò mò dà yú bù tǐ rén zhī sī ér yòu kǔ zhī chóu mò shēn yú bù huì rén zhī duǎn ér yòu jié zhī
这句话大意是:祸莫大于不体人之私而又苦之,仇莫深于不讳人之短而又讦之。
kěn tì bié rén xiǎng shì dì yī děng xué wèn
这句话大意是:肯替别人想,是第一等学问。
bù pà qiān rì mì zhǐ chóu yī shì shū
这句话大意是:不怕千日密,只愁一事疏。
chéng le zài wú shū chù xiǎo rén yǎn zhe tú láo ěr xīn yǐ
现代白话:诚了再无疏处,品行较差的人掩着,徒劳你心了。
pì zhī yú wù yī háo qiàn quē jiǔ zé zì yǒu qiàn quē chéng dāng shí
这句话大意是:譬之于物,一毫欠缺,久则自有欠缺承当时;。
pì zhī yú shēn yī háo xū ruò jiǔ zé zì yǒu xū ruò chéng dāng shí
这句话大意是:譬之于身,一毫虚弱,久则自有虚弱承当时。
zhì qí shēn yú shì fēi zhī wài ér hòu kě yǐ zhé shì fēi zhī zhōng
现代白话:置其身于是非之外,而后能够折是非之中;。
zhì qí shēn yú lì hài zhī wài ér hòu kě yǐ guān lì hài zhī biàn
现代白话:置其身于利害之外,而后能够观利害之变。
yú guān chá jìn zhōng měi shēng táng shǒu lǐng guān fán sì rén xiān yī táng guān cì fēn bān duì yī jiāng tuì zé yú yī shǒu sì rén yòu yī gōng ér xíng
这句话大意是:余观察晋中,每升堂,首领官凡四人,先揖堂官,次分班对揖,将退则余揖手,四人又一躬而行。
yī rì sān rén zhě yǐ gōng chū
这句话大意是:一日,三人者以公出?
yī rén zài táng ǒu wàng duì bān zhī wú rén yòu hū yī xià qǐ kuì bù kě yán qún lì rěn kǒu ér xiào
这句话大意是:一人在堂,偶忘对班之无人,又忽揖下,起,愧不可言,群吏忍口而笑。
yú yī shǒu wèi zhī yuē yǒu shì bù fáng xiān tuì
这句话大意是:余揖手谓之曰:“有事不妨先退。
yī zhě tuì qí sè dùn píng
这句话大意是:”揖者退,其色顿平。
xī yú jīn dà tóng rì xiàn chéng dào rèn yú ràng bǐ jiē shǒu chéng tā gù ér shī zhān yú miàn zé bù lì yuē nài hé bù yǐ lǐ gào xīn guān
这句话大意是:昔余今大同日,县丞到任,余让笔揭手,丞他顾而失瞻,余面责簿吏曰:“奈何不以礼告新官?
chéng kuì xiè zhōng gōng yàn bù jiě róng yú shén huǐ zhī
这句话大意是:”丞愧谢,终公宴不解容,余甚悔之。
ǒu cǐ jǔ néng yǎn rén guò kě bǔ qián shī yǐ
现代白话:偶此举能掩人过,可补前失了。
yīn shi zhī yǐ chōng zhōng hòu zhī duān yún
这句话大意是:因识之以充忠厚之端云。
shàn yòng rén dǐ shì gè rén dōu yòng de
这句话大意是:善用人底,是个人都用得;。
bù shàn yòng rén dǐ shì gè rén yòng bù dé
这句话大意是:不善用人底,是个人用不得。
yǐ duō è qì rén ér yǐ xiǎo shī fā duān shì jiè qì zhě yǐ kǒu shí ér zì qǔ bù wěi zhī jī yě
这句话大意是:以多恶弃人,而以小失发端,是藉弃者以口实而自取不韪之讥也。
céng yǒu yī lì nù tà rén yú zhàng ér shù zhī
这句话大意是:曾有一隶怒挞人,余杖而恕之;。
yòu qiè tóng shè qián yòu zhàng ér shù zhī
这句话大意是:又窃同舍钱,又杖而恕之。
qiě jiè zhī yuē rǔ shèn sān fàn bù rǔ róng yǐ
现代白话:且戒之曰:“你慎,三犯不你容了。
yī rì zài yàn zuì ér qǐn yú jì xíng yǐ ér hū zhī bù zhì jì zhì tuō jí shí zuì yě
现代白话:”一日在燕醉而寝,余既行了,而呼之不至,既至,托疾,实醉也。
yú zhú zhī chū
这句话大意是:余逐之出。
yǔ rén yuē yú bìng bù néng cóng suì zhú wǒ
这句话大意是:语人曰:“余病不能从,遂逐我。
rén yuē mǒu gōng yǒu dé qì nǎi yǐ jí zhú rén yé
这句话大意是:”人曰:“某公有德器,乃以疾逐人耶?
bù zhī yú è zhī yě yǐ jī qiān ér zhú zhī yě yǐ xiǎo shī zé yú zhī zhuō yě
这句话大意是:”不知余恶之也,以积愆而逐之也,以小失则余之拙也。
suī rán bǐ jiè kǒu yǐ zì bái kě wèi tā rì gèng zhǔ zhī xiān róng yú zhuō hé huǐ
这句话大意是:虽然,彼借口以自白,可为他日更主之先容,余拙何悔?
shǒu duàn bù kě tài kuò tài kuò zé tián sāi nán wán
这句话大意是:手段不可太阔,太阔则填塞难完;。
tóu xù bù kě tài fán tài fán zé zhào guǎn bú dào
这句话大意是:头绪不可太繁,太繁则照管不到。
dé le zhēn shì fēi cái lùn gōng shì fēi
这句话大意是:得了真是非,才论公是非。
ér jīn shì fēi bù dàn zhuō fēng bǔ yǐng qiě wú fēng wú yǐng bù zhī hé chǔ shēng lái wàng tīng zhě jù xìn shì shí yǐ dìng shì fēi
这句话大意是:而今是非不但捉风捕影,且无风无影,不知何处生来,妄听者遽信是实以定是非。
yuē wǒ wú sī yě
这句话大意是:曰:我无私也。
ǎi
这句话大意是:噫 !
gù wú sī yǐ cǎi líng zhǐ jí bào gōng xiàng bó shú wèi biàn zhī
现代白话:固无私了,彩苓止棘、暴公巷伯,孰为辩之?
gù kě shǐ zhī kuì yě nǎi shǐ zhī yuàn
这句话大意是:固可使之愧也,乃使之怨;。
gù kě shǐ zhī huǐ yě nǎi shǐ zhī nù
这句话大意是:固可使之悔也,乃使之怒;。
gù kě shǐ zhī gǎn yě nǎi shǐ zhī hèn
这句话大意是:固可使之感也,乃使之恨。
xiǎo rén dāng rú shì yé
这句话大意是:晓人当如是耶?
bú yào shǐ rén yǒu guò
这句话大意是:不要使人有过。
qiān rěn jiē jū zūn zhī dào jiǎn pǔ jiē jū fù zhī dào
这句话大意是:谦忍皆居尊之道,俭朴皆居富之道。
gù yuē bēi bù xué gōng pín bù xué jiǎn
这句话大意是:故曰:卑不学恭,贫不学俭。
háo xióng zhī qì suī zhèng duō cū zhǐ yòng tā yī fēn biàn zú jì shì nà jiǔ fēn dōu duō le fǎn yǐ fèn shì yǐ
现代白话:豪雄之气虽正多粗,只用他一分,便足济事,那九分都多了,反以愤事了。
jūn zǐ bù shòu rén bù dé yǐ zhī qíng bù kǔ rén bù gǎn bù cóng zhī shì
现代白话:有德行的人不受人不得已之情,不苦人不敢不从之事。
jiào rén shí liù zì yòu yè jiǎng quàn tí sī jǐng jué hán yù
这句话大意是:教人十六字:诱掖,奖劝,提撕,警觉,涵育;。
xūn táo gǔ wǔ xīng zuò
这句话大意是:熏陶,鼓舞,兴作。
shuǐ jī nì liú huǒ jī héng fā rén jī luàn zuò jūn zǐ shèn qí suǒ yǐ jī zhě
现代白话:水激逆流,火激横发,人激乱作,有德行的人慎其所以激者。
kuì zhī zé xiǎo rén kě shǐ wèi jūn zǐ jī zhī zé jūn zǐ kě shǐ wèi xiǎo rén
现代白话:愧之,则品行较差的人可使为有德行的人,激之,则有德行的人可使为品行较差的人。
shì qián rěn yì zhèng shì rěn nán
这句话大意是:事前忍易,正事忍难;。
zhèng shì huǐ yì shì hòu huǐ nán
这句话大意是:正事悔易,事后悔难。
shuō jǐn yǒu qiān shuō shì què wú liǎng shì
这句话大意是:说尽有千说,是却无两是。
gù tán dào zhě bì yào zhū yī shì ér hòu jīng móu shì zhě bì dìng yú yī shì ér hòu jì
这句话大意是:故谈道者必要诸一是而后精,谋事者必定于一是而后济。
shì jiān shì gè yǒu qià hǎo chù shèn yī fēn zhě dé yī fēn hū yī fēn zhě shī yī fēn quán shèn quán de quán hū quán shī
这句话大意是:世间事各有恰好处,慎一分者得一分,忽一分者失一分,全慎全得,全忽全失。
xiǎo shì duō hū hū xiǎo zé shī dà
这句话大意是:小事多忽,忽小则失大;。
yì shì duō hū hū yì zé shī nán
这句话大意是:易事多忽,忽易则失难。
cún xīn jūn zǐ zì dé zhī tǐ yàn zhōng ěr
现代白话:存心有德行的人自得之体验中耳。
dào yī chù wèn yī chù fēng sú guǒ bù dà hài xiāng yǔ xún zhī wú yǔ xiāng wǔ
这句话大意是:到一处问一处风俗,果不大害,相与循之,无与相忤。
guǒ yú yì yǒu fáng huò bù yán ér mò mò zhuǎn yí huò wǎn yán ér xú xú gǎn dòng bǐ jiāng bù jué ér tóng guī yú wǒ yǐ
现代白话:果于义有妨,或不言而默默转移,或婉言而徐徐感动,彼将不觉而同归于我了。
ruò jí yán lì sè shì jǐ fēi rén shì jī yě zì jiā qǔ huò bù xī kě xī hǎo shì zuò bù chéng
这句话大意是:若疾言厉色,是己非人,是激也,自家取祸不惜,可惜好事做不成。
shì yǒu kě yǐ yì qǐ zhě bù bì nì shǒu jiù lì
现代白话:事有能够义起者,不必泥守旧例;。
yǒu kě yǐ dú duàn zhě bù bì guān wàng zhòng rén
现代白话:有能够独断者,不必观望众人。
ruò jiù lì dāng zhòng rén shì mò fēi xiōng zhōng dào lǐ ér bǐ xiān de zhī zhě yě fāng xǐ jiù lì miǎn wú láo fāng xǐ zhòng jiàn yìn wú shì hé kě bié shēng yì jiàn yǐ zuò cōng míng zāi
现代白话:若旧例当,众人是,莫非胸中道理而彼先得之者也,方喜旧例免我劳,方喜众见印我是,何可别生意见以作聪明啊?
cǐ jì rén zhī hòu zhě zhī suǒ dāng zhī yě
这句话大意是:此继人之后者之所当知也。
shàn yòng míng zhě yòng zhī yú àn
这句话大意是:善用明者,用之于暗;。
shàn yòng mì zhě yòng zhī yú shū
这句话大意是:善用密者,用之于疏。
nǐ shuō dǐ shì wǒ biàn cóng wǒ bú shì cóng nǐ wǒ zì cóng shì réng sī zhī yǒu
这句话大意是:你说底是我便从,我不是从你,我自从是,仍私之有?
nǐ shuō dǐ bú shì wǒ biàn bù cóng bú shì bù cóng nǐ wǒ zì bù cóng bú shì hé xián zhī yǒu
这句话大意是:你说底不是我便不从,不是不从你,我自不从不是,何嫌之有?
rì yòng chóu zuò shì shì wù wù yào hé tiān lǐ rén qíng
这句话大意是:日用酬酢,事事物物要合天理人情。
suǒ wèi hé zhě rú wù zhī yǒu dǐ gài rán fāng zhě bù yǔ yuán zhě hé dà zhě bù yǔ xiǎo zhě hé yī zhě bù yǔ zhèng zhě hé
这句话大意是:所谓合者,如物之有底盖然,方者不与圆者合,大者不与小者合,欹者不与正者合。
fù zhū qí shàng ér bù guǎng bù xiá páng shì qí xì ér ruò yǒu ruò wú
这句话大意是:覆诸其上而不广不狭,旁视其隙而若有若无。
yī wù yǒu yī wù zhī hé bù xiāng kǔ yǔ
这句话大意是:一物有一物之合,不相苦窳;。
wàn wù gè yǒu qí hé bù xiāng jiǎ jiè
这句话大意是:万物各有其合,不相假借。
cǐ zhī wèi tiān zé cǐ zhī wèi dà zhōng cǐ zhī wèi tiān xià wàn shì wàn wù gè dé qí suǒ ér shèng rén zhī suǒ yǐ cóng róng zhōng xián zhě zhī suǒ yǐ jīng yī qiú zhòng rén zhī suǒ yǐ zuì xīn mèng yì cuò xíng luàn shī zhě yě
这句话大意是:此之谓天则,此之谓大中,此之谓天下万事万物各得其所,而圣人之所以从容中,贤者之所以精一求,众人之所以醉心梦意、错行乱施者也。
shì yǒu bù dàng wèi ér wèi zhě gù bú shì
这句话大意是:事有不当为而为者,固不是;。
yǒu bù dàng huǐ ér huǐ zhě yì bú shì
这句话大意是:有不当悔而悔者,亦不是。
shèng xián zhōng shǐ wú èr xīn zhǐ shì jiàn de dìng le
这句话大意是:圣贤终始无二心,只是见得定了。
zuò shí yuán bù cuò zuò hòu rú hé huǐ
这句话大意是:做时原不错,做后如何悔?
jí yǒu xiōng jiù yì shì zuò shí biàn dà shou qì rú cǐ
这句话大意是:即有凶咎,亦是做时便大[ 扌弃] 如此。
xīn shí bù rán ér jī shí rán
这句话大意是:心实不然,而迹实然。
rén zhí qí rán zhī jī wǒ biàn qí bù rán zhī xīn suī bǎi kǒu bù xiāng xìn yě
这句话大意是:人执其然之迹,我辨其不然之心,虽百口,不相信也。
gù jūn zi bù shì rén yǐ kě yí zhī jī bù zì wū qí nán biàn zhī xīn
现代白话:故有德行的人不示人以可疑之迹,不自诬其难辨之心。
hé zhě
这句话大意是:何者?
zhèng dà zhī xīn fú rén yǒu sù guāng míng zhī xíng wú suǒ yǎn fù yě
这句话大意是:正大之心孚人有素,光明之行无所掩覆也。
tǎng yǒu yí wǒ zhě rèn zhī ér yǐ xiāo xiāo hé wéi
这句话大意是:倘有疑我者,任之而已,哓哓何为?
dà zhàng fū kàn de shēng sǐ zuì qīng suǒ yǐ bù kěn sǐ zhě jiāng yǐ qiú sǐ suǒ yě
这句话大意是:大丈夫看得生死最轻,所以不肯死者,将以求死所也。
sǐ dé qí suǒ zé wéi shàn yòng sǐ yǐ
现代白话:死得其所,则为善用死了。
chéng rén qǔ yì sǐ zhī suǒ yě suī sǐ xián yú shēng yě
这句话大意是:成仁取义,死之所也,虽死贤于生也。
jiāng jì ér qí qí sī lǜ zhī bù qí zhě bù wéi è niàn jiù shì shàn niàn yě shì bù gāi dòng de
这句话大意是:将祭而齐其思虑之不齐者,不惟恶念,就是善念也是不该动的。
zhè sān rì lǐ shí shí kè kè zhī zài nà suǒ jì zhě shēn shàng gèng wú bié gè xiǎng tou gù yuē jīng bái yī xīn
这句话大意是:这三日里,时时刻刻只在那所祭者身上,更无别个想头,故曰精白一心。
cái yī háo zá biàn bú shì jīng bái cái èr biàn bú shì yī xīn gù jūn zǐ píng rì wú xié mèng qí rì wú zá mèng
现代白话:才一毫杂便不是精白,才二便不是一心,故有德行的人平日无邪梦,齐日无杂梦。
zhāng sǐ yǒu zhī guò cǐ shì dì yī bù rén
这句话大意是:彰死友之过,此是第一不仁。
shēng ér gào zhī yě wàng qí néng gǎi bǐ jí wén zhī yě shàng néng zì bái sǐ ér zhāng zhī fu hé wéi zhě
这句话大意是:生而告之也,望其能改,彼及闻之也,尚能自白,死而彰之,夫何为者?
suī shí guò yě wú wèi yǎn zhī
现代白话:虽实过也,我为掩之。
zhēng lì qǐ yú rén gè yǒu yù zhēng yán qǐ yú rén gè yǒu jiàn
这句话大意是:争利起于人各有欲,争言起于人各有见。
wéi jūn zǐ yǐ dàn bó zì chǔ yǐ zhī néng ràng rén xiōng zhōng yǒu wú xiàn kuài huó chù
现代白话:惟有德行的人以淡泊自处,以知能让人,胸中有无限快活处。
chī zhè yī zhù fàn shì hé rén zhǒng huò dǐ
这句话大意是:吃这一箸饭,是何人种获底?
chuān zhè yì pǐ bó shì hé rén zhī rǎn dǐ
这句话大意是:穿这一匹帛,是何人织染底?
dà shà gāo táng rú hé gāi wǒ zhù jū
这句话大意是:大厦高堂,如何该我住居?
ān chē sì mǎ rú hé gāi wǒ chéng zuò
这句话大意是:安车驷马,如何该我乘坐?
huò bǎo nuǎn zhī xiū sī zuò zhě zhī láo
这句话大意是:获饱暖之休,思作者之劳;。
xiǎng zūn róng zhī lè sī gōng zhě zhī kǔ cǐ shì dà fū rì yè bù kě wàng qíng zhě yě
这句话大意是:享尊荣之乐,思供者之苦,此士大夫日夜不可忘情者也。
bù rán qí fù sī shì sī mín duō yǐ
现代白话:不然,其负斯世斯民多了。
zhǐ dà gōng le biàn shì bāo hán tiān xià qì xiàng
这句话大意是:只大公了,便是包涵天下气象。
dìng jìng ān lǜ de cǐ wǔ zì shí shí yǒu shì shì yǒu lí le cǐ wǔ zì biàn shì mèng làng zuò
这句话大意是:定、静、安、虑、得,此五字时时有,事事有,离了此五字便是孟浪做。
gōng rén yì gōng jǐ nán
这句话大意是:公人易,公己难;。
gōng jǐ yì gōng jǐ yú rén nán
这句话大意是:公己易,公己于人难;。
gōng yǐ yú rén yì wàng rén jǐ zhī jiè ér bù zhī wǒ zhī wèi shuí nán
这句话大意是:公已于人易,忘人己之界而不知我之为谁难。
gōng rén chù rén néng gōng zhě yě
这句话大意是:公人处,人能公者也;。
gōng yǐ chù jǐ yì gōng zhě yě
这句话大意是:公已处,己亦公者也。
zhì yú gōng jǐ yú rén zé bù yǐ wǒ wèi xián shí dāng guì wǒ fù wǒ
这句话大意是:至于公己于人,则不以我为嫌时,当贵我富我。
tài rán chǔ zhī ér bù xián yú zūn jǐ shì dāng yì wǒ lì wǒ
这句话大意是:泰然处之而不嫌于尊己事,当逸我利我。
gōng rán xíng zhī ér bù xián yú lì mín fēi fù guì wǒ yì lì wǒ yě
这句话大意是:公然行之而不嫌于厉民,非富贵我,逸利我也。
wǒ zhě tiān xià zhī wǒ yě
这句话大意是:我者,天下之我也。
tiān xià míng fēn jì gāng yú wǒ hu jì zé wǒ zhě míng fēn jì gāng zhī jù yě
这句话大意是:天下名分纪纲于我乎寄,则我者,名分纪纲之具也。
hé xián zhī yǒu
这句话大意是:何嫌之有?
cǐ zhī wèi gōng jǐ yú rén suī rán yóu wèi néng wàng qí dào wèi huà yě
这句话大意是:此之谓公己于人,虽然,犹未能忘其道,未化也。
shèng rén chù fù guì yì lì zhī de ér wàng qí shēn
这句话大意是:圣人处富贵逸利之地,而忘其身;。
wèi tiān xià láo kǔ bēi yīn ér yì wàng qí shēn
这句话大意是:为天下劳苦卑因,而亦忘其身。
fēi yuē wǒ fèn dāng rán yě fēi yuē wǒ zhì yù rán yě
这句话大意是:非曰我分当然也,非曰我志欲然也。
pì tòng zhě zhī bì shēn yín lè zhě zhī bì tán xiào yǎng zhě zhī bì pá sāo zì rán ér yǐ
这句话大意是:譬痛者之必呻吟,乐者之必谈笑,痒者之必爬搔,自然而已。
pì chán zhī míng qiū jī zhī tí xiǎo cǎo mù zhī róng kū zì rán ér yǐ
这句话大意是:譬蝉之鸣秋,鸡之啼晓,草木之荣枯,自然而已。
fu rú shì suī fù zhī shǐ huī qí xīn nù zhī shǐ báo qí yì bù néng yě
这句话大意是:夫如是,虽负之使灰其心,怒之使薄其意,不能也;。
kuàng cǐ fēn bù jìn ér cǐ xīn shǎo dài hu
这句话大意是:况此分不尽,而此心少怠吗?
kuàng rén qíng wèi fú ér wéi rén shì zé hu
这句话大意是:况人情未孚,而惟人是责吗?
fu shì zhī wèi wàng rén jǐ zhī jiè ér bù zhī wǒ zhī wèi shuí
这句话大意是:夫是之谓忘人己之界,而不知我之为谁。
bù zhī wǒ zhī wèi shuí zé yì bù zhī rén zhī wèi shuí yǐ
现代白话:不知我之为谁,则亦不知人之为谁了。
bù zhī rén wǒ zhī wèi shuí zé liù hé hùn yī ér tài hé yuán qì sāi yú tiān dì zhī jiān yǐ
现代白话:不知人我之为谁,则六合混一,而太和元气塞于天地之间了。
bì rú shì ér hòu wèi zhī rén
这句话大意是:必如是而后谓之仁。
cái xià shǒu biàn xiǎng dào jiū jìng chù
这句话大意是:才下手便想到究竟处。
lǐ shì shù jiē yǒu zì rán
这句话大意是:理、势、数皆有自然。
shèng rén bù yǔ zì rán dòu xiān zhī bù gǎn yú zhī cóng zhī bù gǎn yíng zhī dài zhī bù gǎn nài zhī yǎng zhī bù gǎn qiáng zhī
这句话大意是:圣人不与自然斗,先之不敢于之,从之不敢迎之,待之不敢奈之,养之不敢强之。
gōng zài níng jīng bù yīng qí fēng miào zài mò chéng bù jiē qí míng
这句话大意是:功在凝精不撄其锋,妙在默成不揭其名。
fu shì yǐ lǐ shì shù jiē wèi wǒ yòng ér xiāng wàng yú bù zhēng
这句话大意是:夫是以理、势、数皆为我用,而相忘于不争。
ǎi
这句话大意是:噫!
fēi shàn jì tiān xià zhī shì zhě bù zú yǐ yǔ cǐ
这句话大意是:非善济天下之事者,不足以语此。
xīn yī qì chún kě yǐ gé tiān dòng wù tiān xià wú bù chéng zhī wu yǐ
现代白话:心一气纯,能够格天动物,天下无不成之务了。
wò qí jī shǐ zì xi kāi qí qiào shǐ zì jiào fā qí méng shǐ zì zhēng tí qí gāng shǐ zì zhāng cǐ lǎo shì zhī shù hu
这句话大意是:握其机使自息,开其窍使自噭,发其萌使自峥,提其纲使自张,此老氏之术吗?
yuē fēi yě
这句话大意是:曰:非也。
èr dì sān wáng yù shì zhī dà fǎ bù guò shì yě
这句话大意是:二帝三王御世之大法不过是也。
jiě qí suǒ bù dé bù dòng tóu qí suǒ bù dé bù hǎo shì qí suǒ bù dé bù bì
这句话大意是:解其所不得不动,投其所不得不好,示其所不得不避。
tiān xià gù yǒu dǐ sǐ ér wéi wú yì zhǐ zhě cāo zhī yǒu yào ér diān duō qí xīn gù yě
现代白话:天下固有抵死而惟我意指者,操之有要而敁敪其心故也。
huà gōng wú tā shù yì zhǐ shì rú cǐ
这句话大意是:化工无他术,亦只是如此。
duì yōu rén wù lè duì kū rén wù xiào duì shī yì rén wù qín
这句话大意是:对忧人勿乐,对哭人勿笑,对失意人勿矜。
yǔ qín shòu xī zé zāi
现代白话:与禽兽奚择啊?
yú qín shòu yòu hé nán yān
现代白话:于禽兽又何难呢?
cǐ shì mèng zǐ dà pái qiǎn
这句话大意是:此是孟子大排遣。
chū ài jìng rén shí jiù ān pái zhè niàn tou zài bù shēng qì
这句话大意是:初爱敬人时,就安排这念头,再不生气。
yú yīn kuò chōng pái yí hèng nì zhī fǎ cǐ wài yǒu shí yī yuē yǔ xiǎo rén chù jìn dé zhī zī yě
现代白话:余因扩充排遗横逆之法,此外有十:一曰与品行较差的人处,进德之资也。
bǐ wǔ yù shén wǒ rěn yù jiān yú wǒ xī sǔn zāi
现代白话:彼侮愈甚,我忍愈坚,于我奚损啊?
shī yuē tā shān zhī shí kě yǐ gōng yù
现代白话:《诗》曰:“他山之石,能够攻玉。
èr yuē bù yù xiǎo rén bù zú yǐ yàn wǒ zhī liàng
现代白话:”二曰不遇品行较差的人,不足以验我之量。
shū yuē yǒu róng dé nǎi dà
这句话大意是:《书》曰:“有容德乃大。
sān yuē bǐ hèng nì zhě zhì yú zì fǎn ér zhōng yóu bù dé miǎn yān
现代白话:”三曰彼横逆者至于自反,而忠犹不得免呢。
qí rén zhī wán bèi shén yǐ yī yǔ zhī xiào bì qǐ huò duān
现代白话:其人之顽悖甚了,一与之校必起祸端。
bīng fǎ yún qiú ér bù dé zhě tiāo yě wú yīng
这句话大意是:兵法云:“求而不得者,挑也无应。
sì yuē shǐ ài jìng yǐ yòu zì fǎn ér rén lǐ yǐ yòu zì fǎn ér zhōng yǐ
现代白话:”四曰始爱敬了,又自反而仁礼了,又自反而忠了。
wǒ lǐ yì zhí wǒ guò yì guǎ
这句话大意是:我理益直,我过益寡。
qí zú yě nǎi bù rěn yú yī chěng yǐ yǎn jiù shàn ér yǔ bǐ fēn è zhì zhě bù wéi
这句话大意是:其卒也乃不忍于一逞以掩旧善,而与彼分恶,智者不为。
tài shǐ gōng yuē wú qì qián xiū ér suì xīn guò
这句话大意是:太史公曰:“无弃前修而祟新过。
wǔ yuē shì fēi zhī xīn rén jiē yǒu zhī
这句话大意是:”五曰是非之心,人皆有之。
bǐ gù zì mèi qí tiān ér zé wǒ wú yǐ gōng lùn zì míng wú yì fù zhī bù biàn
现代白话:彼固自昧其天,而责我无已,公论自明,我亦付之不辩;。
gǔ rén yún táo lǐ bù yán xià zì chéng xī
这句话大意是:古人云:“桃李不言,下自成蹊。
liù yuē zì fǎn wú quē
这句话大意是:”六曰自反无阙。
bǐ yù nán yíng ān xīn yǐ dài zhī jiān kǒu yǐ tīng zhī bǐ jì bì qióng
这句话大意是:彼欲难盈,安心以待之,缄口以听之,彼计必穷。
bīng zhì yuē bù yīng bù dòng dí jiàng zì jìng
这句话大意是:兵志曰:“不应不动,敌将自静。
qī yuē kě bì zé bì zhī rú tài wáng zhī qù bīn
这句话大意是:”七曰可避则避之,如太王之去邠;。
kě xià zé xià zhī rú hán xìn zhī kuà xià
这句话大意是:可下则下之,如韩信之跨下。
gǔ rén yún shēn yù qū dào yù zūn
这句话大意是:古人云:“身愈诎,道愈尊。
yòu yuē zhōng shēn ràng pàn bù shī yī duàn
这句话大意是:又曰:“终身让畔,不失一段。
bā yuē fù zhī tiān
这句话大意是:”八曰付之天。
tiān dào yǒu zhī zhī wǒ zhě qí tiān hu
这句话大意是:天道有知,知我者其天吗?
shī yuē tóu bǐ yǒu hào
这句话大意是:《诗》曰:“投彼有昊。
jiǔ yuē wěi zhī mìng
这句话大意是:”九曰委之命。
rén shēng xiāng yǔ huò shùn huò wǔ huò hé huò lí huò shū zhī ér qīn huò hòu zhī ér yí huò ǒu zāo ér jiě huò jiǔ gòu ér wēi
这句话大意是:人生相与,或顺或忤,或合或离,或疏之而亲,或厚之而疑,或偶遭而解,或久构而危。
lǔ píng gōng jiāng chū ér yù zāng cāng sī mǎ niú wèi dì zǐ ér yǒu huán tuí qǐ fēi mìng yé
这句话大意是:鲁平公将出而遇臧仓,司马牛为弟子而有桓魋,岂非命耶?
shí yuē wài níng bì yǒu nèi yōu
这句话大意是:十曰外宁必有内忧。
xiǎo rén qīn líng zé jù huàn fáng wēi cháng lǜ què gù ér bù gǎn chǐ rán
现代白话:品行较差的人侵陵则惧患、防危、长虑、却顾,而不敢侈然。
yǒu sì xīn zé bǎi huò qián xiāo
这句话大意是:有肆心则百祸潜消。
mèng zǐ yuē chū zé wú dí guó wài huàn zhě guó héng wáng
现代白话:孟孔子说:“出则无敌国外患者,国恒亡。
sān zì fǎn hòu jūn zǐ cún xīn yóu rú cǐ
现代白话:”三自反后,有德行的人存心犹如此。
bǐ ài rén bù qīn lǐ rén bù dá ér jù nù yǔ fū bù ài rén bù jìng rén ér wàng rén zhī ài jìng jǐ yě qí qù
这句话大意是:彼爱人不亲礼,人不答而遽怒,与夫不爱人、不敬人而望人之爱敬己也,其去。
hèng nì néng jǐ hé zāi
现代白话:横逆能几何啊?
guò zé wàng rén wáng shēn zhī niàn yě
这句话大意是:过责望人,亡身之念也。
jūn zǐ xiāng yǔ yào liǎng yǒu tuì xīn bù kě liǎng yǒu jìn xīn
现代白话:有德行的人相与,要两有退心,不可两有进心。
zì fǎn zhě tuì xīn yě
这句话大意是:自反者,退心也。
gù gāng liǎng jìn zé suì róu liǎng jìn zé qū wàn fú jiē shēng yú tuì fǎn
这句话大意是:故刚两进则碎,柔两进则屈,万福皆生于退反。
shī zhě bù zhī shòu zhě bù zhī chéng dòng yú tiān zhī nán ér xīn tōng yú hǎi zhī běi shì wèi shén yìng
这句话大意是:施者不知,受者不知,诚动于天之南,而心通于海之北,是谓神应;。
wǒ yì cái méng bǐ yì jí jué bù sì chū yán kě yǐ mò huì shì wèi niàn yīng
现代白话:我意才萌,彼意即觉,不俟出言,能够默会,是谓念应;。
wǒ yǐ mù shòu zhī bǐ yǐ mù shòu zhī rén jiē bù zhī shāng rén dú jué shì wèi bù yán zhī yīng
这句话大意是:我以目授之,彼以目受之,人皆不知,商人独觉,是谓不言之应;。
wǒ gù qiáng zhī bǐ gù fú zhī yáng yì ér yīn tóng shì wèi bù yīng zhī yīng
这句话大意是:我固强之,彼固拂之,阳异而阴同,是谓不应之应。
míng hu cǐ zhě kě yǐ tán bīng yǐ
现代白话:明乎此者,能够谈兵了。
bēi yòu yǒu guò shèn qí suǒ yǐ zé ràng zhī zhě duì zhòng bù zé kuì huǐ bù zé mù yè bù zé zhèng yǐn shí bù zé zhèng huān qìng bù zé zhèng bēi yōu bù zé jí bìng bù zé
这句话大意是:卑幼有过,慎其所以责让之者:对众不责,愧悔不责,暮夜不则,正饮食不责,正欢庆不责,正悲忧不责,疾病不责。
jǔ shì zhī yì lùn yǒu wǔ qiú zhī tiān lǐ ér shùn jí zhī rén qíng ér ān kě àn shèng xián kě zhì shén míng ér bù bì yú tiān xià suǒ tóng yuē gōng lùn
这句话大意是:举世之议论有五:求之天理而顺,即之人情而安,可按圣贤,可质神明,而不必于天下所同,曰公论。
qíng yǒu suǒ biàn yì yǒu suǒ fú chěng biàn bó yǐ jì qí yī piān zhī shuō yuē sī lùn
这句话大意是:情有所便,意有所拂,逞辩博以济其一偏之说,曰私论。
xīn wú sī qū qì shén háo xióng bù chá shì zhī xū shí shì zhī nán yì lǐ zhī kě fǒu zhí yī yú zhī jiàn niǔ shí sú zhī xí jì bù zhèng dà yòu bù jīng míng ying hōng wā áo tōng guó chéng yī jiā zhī shuō ér bù kě yǔ shèng xián píng zhèng tōng dá zhī shi yuē wàng lùn
这句话大意是:心无私曲,气甚豪雄,不察事之虚实、势之难易、理之可否,执一隅之见,狃时俗之习,既不正大,又不精明,蝇哄蛙嗷,通国成一家之说,而不可与圣贤平正通达之识,曰妄论。
zào wěi tóu jiān wěng zǐ guǐ mì wèi bù gēn zhī yán bō zhòng rén zhī ěr qiān kǒu chéng gōng jiǔ chuán chéng shí zú shǐ yí yóu wèi jué zhí yuē wū lùn
这句话大意是:造伪投奸,滃訾诡秘,为不根之言,播众人之耳,千口成公,久传成实,卒使夷由为𫏋跖,曰诬论。
chēng rén zhī shàn xiōng wú chèng chǐ huò yú xiǎo lián qǔ jǐn gǎn qí zhào yì xiàng gōng xǐ yī jī zhī yì qì yuè yī shà zhī dào yán bù guān dà jié bù jiào shēng píng bù jǔ quán tǐ bú yào yǒng zhōng ér jù xǔ zhī yuē wú shí zhī lùn
这句话大意是:称人之善,胸无秤尺,惑于小廉曲谨,感其照意象恭,喜一激之义气,悦一霎之道言,不观大节,不较生平,不举全体,不要永终,而遽许之,曰无识之论。
wū hū
这句话大意是:呜呼!
yì lùn zhī nán yě jiǔ yǐ tīng zhī zhě kě fú chá yǔ
现代白话:议论之难也久了,听之者可弗察与?
jiǎn jìng chén mò zhī rén fā yòng chū lái bù kě dāng gù tíng xù zhī shuǐ yī jué bù kě yù yě zhé chǔ zhī wù qí dú bù kě dāng yě qián fú zhī shòu yī měng bù kě jìn yě
这句话大意是:简静沉默之人发用出来不可当,故停蓄之水一决不可御也,蛰处之物其毒不可当也,潜伏之兽一猛不可禁也。
qīng xiè zhòu jǔ bào yǔ jí fēng ěr zhì zhě bù jù yān
现代白话:轻泄骤举,暴雨疾风耳,智者不惧呢。
píng jū wú shì zhī shí zé zhàng fū bù kě shéng yǐ fù rén zhī shǒu yě jí qí lín nàn shǒu sǐ zé dāng yǔ zhēn nǚ liè fù bǐ jié
这句话大意是:平居无事之时,则丈夫不可绳以妇人之守也,及其临难守死,则当与贞女烈妇比节;。
jiē rén chù zhòng zhī jì zé jūn zǐ wèi cháng shì rén yǐ lián yú zhī jī yě jí qí rèn dào tú yì zé dāng yǔ zhuàng shì jiàn zú zhēng yǒng
现代白话:接人处众之际,则有德行的人未尝示人以廉隅之迹也,及其任道徒义,则当与壮士健卒争勇。
huò zhī chéng yě bì yǒu jiàn qí jī yě fèn yú jī
这句话大意是:祸之成也必有渐,其激也奋于积。
zhì zhě yú qí jiàn yě jué zhī yú qí jī yě xiāo zhī shén zé jué zhī
这句话大意是:智者于其渐也绝之,于其积也消之,甚则决之。
jué zhī bì xū miào shǒu pì zhī yáng rán yù ér nèi kuì bù rú wài jué
这句话大意是:决之必须妙手,譬之疡然,郁而内溃,不如外决;。
chéng ér hòu jué bù rú zǎo sàn
这句话大意是:成而后决,不如早散。
hán yǎng bù dìng de è yán dào ěr xiān sī yù qì qì píng zài méi cuò de
这句话大意是:涵养不定的,恶言到耳先思驭气,气平再没错的。
yī bù píng ráo nǐ zuò de shì yě dài zhe wǔ fēn guò shī zài
这句话大意是:一不平,饶你做得是,也带着五分过失在。
jí yán jù sè lì shēng nù qì yuán wú yòng chù
这句话大意是:疾言、遽色、厉声、怒气,原无用处。
wàn shì wàn wù zhǐ yǐ xīn píng qì hé chù zhī zì yǒu miào yīng
这句话大意是:万事万物只以心平气和处之,自有妙应。
yú biǎn měi zuò cǐ shī shū yǐ zì jǐng
这句话大意是:余褊,每坐此失,书以自警。
cháng jiàn yī lùn rén zhě yún qú zhǐ bǎ tiān xià shì rèn zhēn zuò ān dé bù bài
这句话大意是:尝见一论人者云:“渠只把天下事认真做,安得不败?
yú wén zhī shén jīng yà qiè yì tiān xià shì jǐn rèn zhēn zuò qù hái zuò dé bù xiàng ruò zhī zài jiǎ jiè miàn mù shàng zuò gōng fū chéng shén dào lǐ
这句话大意是:”余闻之甚惊讶,窃意天下事尽认真做去,还做得不象,若只在假借面目上做工夫,成甚道理?
tiān xià shì zhǐ rèn zhēn zuò le
这句话大意是:天下事只认真做了。
gèng yǒu shèn shuō
这句话大意是:更有甚说?
hé shì bù chéng
这句话大意是:何事不成?
fāng jīn dà bìng tòng zhèng huàn zài bù kěn rèn zhēn zuò suǒ yǐ dà gāng cháng zhèng dào lǐ wú rén fú chí dà kě shāng xīn
这句话大意是:方今大病痛,正患在不肯认真做,所以大纲常、正道理无人扶持,大可伤心。
jiē fū
这句话大意是:嗟夫!
wǔ zi zhī yú suǒ wèi rèn zhēn yě yǔ
这句话大意是:武子之愚,所谓认真也与?
rén rén yīn xún hūn hū zài zuì mèng zhōng guò le yī shēng huài fèi le tiān xià duō shǎo shì
这句话大意是:人人因循昏忽,在醉梦中过了一生,坏废了天下多少事!
wéi yōu qín tì lì zhī jūn zǐ cháng zì xīng xīng shuǎng jué
现代白话:惟忧勤惕励之有德行的人,常自惺惺爽觉。
míng yì lǐ yì shí shí shì nán
这句话大意是:明义理易,识时势难;。
míng yì lǐ fǔ rú kě néng shí shí shì fēi tōng rú bù néng yě
这句话大意是:明义理腐儒可能,识时势非通儒不能也。
shí shí yì shi shì nán
这句话大意是:识时易,识势难;。
shí shí jiàn zhě kě néng shi shì fēi zǎo jiàn zhě bù néng yě
这句话大意是:识时见者可能,识势非蚤见者不能也。
shi shì ér zǎo tú zhī zì bù zhì yú jí zhòng hé shí zhī zú yōu
这句话大意是:识势而蚤图之,自不至于极重,何时之足忧?
zhǐ yǒu wú jì ér shēng yí zài wú yǒu yì ér néng yǎn zhě kě bù wèi zāi
现代白话:只有无迹而生疑,再无有意而能掩者,可不畏啊?
lìng rén kě wèi wèi yǒu bù è zhī zhě è shēng huǐ
这句话大意是:令人可畏,未有不恶之者,恶生毁;。
lìng rén kě qīn wèi yǒu bù ài zhī zhě ài shēng yù
这句话大意是:令人可亲,未有不爱之者,爱生誉。
xiān shì tǐ dài shén hūn shì dào shǒu máng jiǎo luàn shì guò xīn ān yì sàn cǐ shì zhī zéi yě
这句话大意是:先事体怠神昏,事到手忙脚乱,事过心安意散,此事之贼也。
bīng jiā yóu bù lì cǐ
这句话大意是:兵家尤不利此。
shàn yòng lì zhě jǔ bǎi jūn ruò yī yǔ shàn yòng zhòng zhě cāo wàn lǚ ruò yī rén
这句话大意是:善用力者,举百钧若一羽,善用众者,操万旅若一人。
méi zhè diǎn zhēn qíng kě xī le fán wén chǐ fèi
这句话大意是:没这点真情,可惜了繁文侈费;。
yǒu zhè diǎn zhēn qíng hé xián yú èr guǐ yī jū
这句话大意是:有这点真情,何嫌于二簋一掬?
bǎi dài ér xià bǎi lǐ ér wài lùn rén zhǐ shì gè ěr biān zhǐ shàng bìng jī ér wū zhī nà néng lùn xīn
这句话大意是:百代而下,百里而外,论人只是个耳边纸上,并迹而诬之,那能论心?
wū hū
这句话大意是:呜呼!
wén shì shàng kě qīng lùn rén hū zāi
现代白话:文士尚可轻论人乎啊?
cǐ tiān qiǎn guǐ zé suǒ xì shèn zhī
这句话大意是:此天谴鬼责所系,慎之!
huò wèn yuàn yóu zhī niàn dǐ shì nán kè nài hé
这句话大意是:或问:“怨尤之念,底是难克,奈何?
yuē jūn zì lái yuàn yóu yuàn yóu chū shèn de
这句话大意是:”曰:“君自来怨尤,怨尤出甚的?
tiān zhī shuǐ hàn wèi nüè bù pà rén yuàn sǐ zì sǐ ěr shuǐ hàn bái ruò yě
这句话大意是:天之水旱为虐不怕人怨,死自死耳,水旱白若也;。
rén zhī tān cán wú yàn bù bó nǐ yóu hèn zì hèn ěr tān cán zì ruò yě
这句话大意是:人之贪残无厌不伯你尤,恨自恨耳,贪残自若也。
cǐ jiē wú kě nài hé zhě
这句话大意是:此皆无可奈何者。
jīn qiě bù wàng jūn zì xiū zì zé zhǐ jiāng zhè wú kě nài hé shì nǎo luàn xīn cháng yòu tiān le xǔ duō tòng kǔ bù ruò dàn rán ān zhī tǎo xiē pián yí
这句话大意是:今且不望君自修自责,只将这无可奈何事恼乱心肠,又添了许多痛苦,不若淡然安之,讨些便宜。
qí rén dà xiào ér qù
这句话大意是:”其人大笑而去。
jiàn shì yì rèn shì nán
这句话大意是:见事易,任事难。
dāng jú zhě zhǐ pà bù néng shí jiàn de guǒ shí jiàn de zé sǐ shēng yǐ zhī róng rǔ yǐ zhī gèng guǎn shén yī jiā fēi zhī quán guó fēi zhī tiān xià fēi zhī
这句话大意是:当局者只怕不能实见得,果实见得,则死生以之,荣辱以之,更管甚一家非之,全国非之,天下非之。
rén shì zhě shì yóu rén shēng yě
这句话大意是:人事者,事由人生也。
qīng xīn shěng shì qǐ bù zài rén
这句话大意是:清心省事,岂不在人?
bì hù yú xiāng lín zhī dòu suī yǒu jiě fēn zhī zhì xī zhēng zhī lì bù wéi yě suī rěn ér bù dé wèi zhī yáng zhū
这句话大意是:闭户于乡邻之斗,虽有解纷之智,息争之力,不为也,虽忍而不得谓之杨朱。
wàng jiā yú huái xiāng zhī shí suī yǒu shì jiā zhī yōu gǔ ròu zhī nán bù gù yě suī láo ér bù dé wèi zhī mò dí
这句话大意是:忘家于怀襄之时,虽有室家之忧,骨肉之难,不顾也,虽劳而不得谓之墨翟。
liú sú wū shì zhōng zhēn nán zuò rén yòu tiào tuō bù chū zhǐ shì qīng ér bù jī jiù hǎo
这句话大意是:流俗污世中真难做人,又跳脱不出,只是清而不激就好。
ēn mò dào wú yǐ jiā chù qíng báo yì hòu ài zhòng chéng xì
这句话大意是:恩莫到无以加处:情薄易厚,爱重成隙。
yù wèi biàn wèi kōng yán hé yì
这句话大意是:欲为便为,空言何益?
bù wéi biàn bù wéi kōng yán hé yì
这句话大意是:不为便不为,空言何益?
yǐ zhì gōng zhī ěr tīng zhì sī zhī kǒu shùn zhí yì míng yǐ
现代白话:以至公之耳听至私之口,舜、跖易名了;。
yǐ zhì gōng zhī xīn xíng zhì sī zhī wén chù zhì yì fǎ yǐ
现代白话:以至公之心行至私之闻,黜陟易法了。
gù jiān tīng zé bù bì jīng chá zé bù xuàn shì kě cóng róng bù bì jí jù yě
这句话大意是:故兼听则不蔽,精察则不眩,事可从容,不必急遽也。
mǒu jū guān yàn wú qíng zhě zhī duō yán měi cái yì zhī
这句话大意是:某居官,厌无情者之多言,每裁抑之。
gài wú yàn zhī yù fēi fèn zhī qiú ruò yǐ wēn yán jiē zhī bǐ kěn qǐ wú yǐ fán suǒ bù xiū fēi yán jù zé yī rì zhī yìng chóu jǐ hé
这句话大意是:盖无厌之欲,非分之求,若以温颜接之,彼恳乞无已,烦琐不休,非严拒则一日之应酬几何?
jí bù shǔ rì kàn de rén yǒu bù jìn zhī qíng yì bù shǐ tōng yì wèi jìn shàn
这句话大意是:及部署日看得人有不尽之情,抑不使通,亦未尽善。
cháng tí èr yǔ yú sī shǔ yún yào shuō de jìn zhe dōu shuō wǒ bù tián nǐ
这句话大意是:尝题二语于私署云:“要说的尽着都说,我不嗔你;。
bù gāi cóng wèi gǎn qīng cóng nǐ xiū guài wǒ
这句话大意是:不该从未敢轻从,你休怪我。
huò yuē bì jìng wǎng rì shì
这句话大意是:”或曰:“毕竟往日是。
tóng tú ér yù nán bì nǚ qí bì bù qīng bì zhòng yì bì nàn bēi yòu bì zūn zhǎng
这句话大意是:同途而遇,男避女,骑避步,轻避重,易避难,卑幼避尊长。
shì zhī suǒ jí lǐ zhī suǒ jié shèng rén bù dé ér háo fà yě
这句话大意是:势之所极,理之所截,圣人不得而毫发也。
gù bǎo gū yǐ shí kè fēn sǐ shēng míng cì yǐ xiāng lín fēn de shī
这句话大意是:故保辜以时刻分死生,名次以相邻分得失。
yǐn shéng zhī jué duò wǎ zhī suì fēi bì dāng duàn dāng bì zhī chù jūn zǐ bù bì rú cǐ qū qū yě
现代白话:引绳之绝,堕瓦之碎,非必当断当敝之处,有德行的人不必如此区区也。
zhì lǐ fǎ yǐ chuí wàn shì shéng tiān xià zhě xū shì shí zhōng zhī shèng rén zhēn zhuó tiān lǐ rén qíng zhī zhì ér wèi zhī
这句话大意是:制礼法以垂万世、绳天下者,须是时中之圣人斟酌天理人情之至而为之。
yī yǐ lì jí wú yī háo jiǎo fú xīn wú yī háo chéng chuàng xīn wú yī háo yī qiè xīn yán yě ér yú rén qíng bù kǔ kuān yě ér yú tiān zé bù luàn bǐ tiān xià kěn cóng ér wàn shì xiāng ān
这句话大意是:一以立极,无一毫矫拂心,无一毫惩创心,无一毫一切心,严也而于人情不苦,宽也而于天则不乱,俾天下肯从而万世相安。
gù yuē lǐ zhī yòng hé wèi guì
这句话大意是:故曰:“礼之用,和为贵。
hé zhī yī zì zhì lǐ fǎ shí hé xià biàn yǒu qǐ bù wèi měi
这句话大意是:”和之一字,制礼法时合下便有,岂不为美?
yí lǐ bù zhī shì hé rén zhì zuò yǒu jìn yú yū kuò zhě yǒu jìn yú pò ài zhě yǒu jìn yú jiǎo fú zhě dà shuài shì gè yán kē fán xì zhī shèng rén suǒ wéi xiōng zhōng yòu dài gè chéng chuàng jiǎo fú xīn ér yī qiè zhī
这句话大意是:《仪礼》不知是何人制作,有近于迂阔者,有近于迫隘者,有近于矫拂者,大率是个严苛繁细之圣人所为,胸中又带个惩创矫拂心,而一切之。
hòu shì yǐ wéi zhōu gōng yě suì xiāng yán ér shǒu zhī bì jìng bù biàn yú rén qíng zhě chéng le gè wàn shì xū chē
这句话大意是:后世以为周公也,遂相沿而守之,毕竟不便于人情者,成了个万世虚车。
shì yǐ fán mì zhě jī rén zào xīn ér tiān xià jiē táo yú kuò dà jiǎn zhí zhī zhōng
这句话大意是:是以繁密者激人躁心,而天下皆逃于阔大简直之中;。
yán jùn zhě jī rén pàn xīn ér tiān xià jiē táo yú xiāo yáo fàng cī zhī de
这句话大意是:严峻者激人畔心,而天下皆逃于逍遥放恣之地。
shén zhī zhě nǎi suǒ qū zhī yě
这句话大意是:甚之者,乃所驱之也。
cǐ bù kě yī èr zhǐ
这句话大意是:此不可一二指。
yú dú lǐ gài xīn bù ān ér kǒu bù gǎn dào zhě bù chì bǎi yú shì yě
这句话大意是:余读《礼》,盖心不安而口不敢道者,不啻百馀事也。
ér sòng rú bù chá lǐ zhī qíng yòu yú jié wén shàng zēng yī zhòng suǒ yuè yǔ xiǎo zi hé gǎn yán
这句话大意是:而宋儒不察《礼》之情,又于节文上增一重锁钥,予小子何敢言?
lǐ wú bù bào bù bì kāi duō shì zhī duān yuàn
这句话大意是:礼无不报,不必开多事之端怨;。
wú bù chou bù kě zhǒng nán yán zhī hèn
这句话大意是:无不酬,不可种难言之恨。
zhōu zhōng shī huǒ xū sī jiù fǎ
这句话大意是:舟中失火,须思救法。
xiàng zhù jiā bīng wán xū yào jiā de qǐ
这句话大意是:象箸夹冰丸,须要夹得起。
xiāng xián zhī jìng shèn bù ruò xiāng wàng zhī nù lì
这句话大意是:相嫌之敬慎,不若相忘之怒詈。
shì jūn zǐ zhī xiāng yǔ yě bì qiú xié zhū lǐ yì jiāng shì sú jì jiào yī qiè tuō jǐn
现代白话:士有德行的人之相与也,必求协诸礼义,将世俗计较一切脱尽。
jīn shì hào wèi zhī lǐ zhě quán bù lǐ huì shèng xián běn yì zhǐ shì jié wén xí shú shì tǐ ān liàn càn rán kě guān rén biàn chēng zhī zì jiā xīn rán zì dé tài rán zé rén
这句话大意是:今世号为知礼者全不理会圣贤本意,只是节文习熟,事体谙练,灿然可观,人便称之,自家欣然自得,泰然责人。
jiē fū
这句话大意是:嗟夫!
zì fán wén mí shàng ér xiān wáng zhī dào yān mò tiān xià zhī kǔ xiāng zé qún xiāng zhú zhě jiē mò shì zhī mǐ wén yě
这句话大意是:自繁文弥尚而先王之道湮没,天下之苦相责,群相逐者,皆末世之靡文也。
qiú zhī yú dào shí jiǔ bù hé cǐ zhī wèi xí shàng
这句话大意是:求之于道,十九不合,此之谓习尚。
xí shàng huài rén rú yǐn kuáng quán
这句话大意是:习尚坏人,如饮狂泉。
xué zhě chǔ shì chǔ rén xiān yào shi gè lǐ yì zhī zhōng
这句话大意是:学者处事处人,先要识个礼义之中。
zhèng zhè gè zhōng zhèng chù yào xī zhī wú háo lí zhī chà chù zhī wú guò bù jí zhī miù biàn shì shèng rén
这句话大意是:正这个中正处,要析之无毫厘之差,处之无过不及之谬,便是圣人。
dāng jí jù rǒng zá shí zhǐ bù dòng huǒ zé shén yǒu yú ér bù láo shì cóng róng ér jiù lǐ
这句话大意是:当急遽冗杂时,只不动火,则神有余而不劳事,从容而就理。
yī dòng huǒ zhǒng zhǒng dōu bù jì
这句话大意是:一动火,种种都不济。
yǔ píng shēng chǔ rén chǔ shì lèi qiè zhī bìng gǒng jū qí jiǔ yī xiàng zài zhè lǐ kè zhǐ píng xiāo mó bù qù
这句话大意是:予平生处人处事,泪切之病廾居其九,一向在这里克,只凭消磨不去。
shǐ zhī bù měi zhī zhì biàn huà shén nán ér kuàng yǐ wú héng zhī zhì bù shēn zhī yǎng rú hé néng biàn huà de
这句话大意是:始知不美之质变化甚难,而况以无恒之志、不深之养,如何能变化得?
ruò zhì dìng ér yǎng shēn biàn shì xià yú yě yí dé yī bàn
这句话大意是:若志定而养深,便是下愚也移得一半。
yǔ píng shēng zuò shì fā yán yǒu yī dà bìng tòng zhǐ shì gè jǐn zì shì yǐ wú hán xù bù hún hòu wèi zhōng shēn zhī dà jiè
这句话大意是:予平生做事发言,有一大病痛,只是个尽字,是以无涵蓄,不浑厚,为终身之大戒。
fán dāng shì wú lùn shì fēi xié zhèng dōu yào cóng róng yùn jiè ruò yī bù dàng yì biàn fèn huì ér jué liè zhī cǐ rén zhōng fēi yuǎn qì
这句话大意是:凡当事,无论是非邪正,都要从容蕴藉,若一不当意便忿恚而决裂之,此人终非远器。
yǐ lèi ér fā zhě bì yǐ wú ér fèi cǐ bù zì hán yǎng zhōng lái suàn bù dé yǒu gēn běn dǐ xué zhě
这句话大意是:以泪而发者,必以无而癈,此不自涵养中来,算不得有根本底学者。
hán yǎng zhōng rén yù dāng wèi zhī shì lái de bù xǐ ruò lǎn ruò chí chí de shén jiān bù yí bù xiē
这句话大意是:涵养中人,遇当为之事,来得不徙,若懒若迟,持得甚坚,不移不歇。
bǐ rǎng bì zhǐ zhǎng ér rèn tiān xià zhī shì nán shuō bú shì yì qì bì jìng dào jìn tóu chù bù quán měi
这句话大意是:彼攘臂抵掌而任天下之事,难说不是义气,毕竟到尽头处不全美。
tiān dì wàn wù zhī lǐ jiē shǐ yú cóng róng ér zú yú jí cù
这句话大意是:天地万物之理皆始于从容,而卒于急促。
jí cù zhě jìn qì yě cóng róng zhě chū qì yě
这句话大意是:急促者尽气也,从容者初气也。
shì cóng róng zé yǒu yú wèi rén cóng róng zé yǒu yú nián
这句话大意是:事从容则有余味,人从容则有余年。
fán rén yìng chóu duō bù jīng sī yī xiàng rèn qíng zuò qù suǒ yǐ dòng duō yǒu huǐ
这句话大意是:凡人应酬多不经思,一向任情做去,所以动多有悔。
ruò xīn tóu yǒu yī fēn jiǎn diǎn biàn yǒu yī fēn de chù zhì zhě zhī hū gù bù ruò yú zhě zhī xiáng yě
这句话大意是:若心头有一分检点,便有一分得处,智者之忽固不若愚者之详也。
rì rì xíng bù pà qiān wàn lǐ cháng cháng zuò bù pà qiān wàn shì
这句话大意是:日日行不怕千万里,常常做不怕千万事。
shì jiàn dào wú bù kě shí biàn zhǎn jié zuò bú yào liú liàn ér nǚ zǐ zhī qíng bù zú yǐ yǔ bàn dà shì zhě yě
这句话大意是:事见到无不可时便斩截做,不要留恋,儿女子之情不足以语办大事者也。
duàn zhī yī shì yuán wèi yì suǒ dāng háng xì niàn yǒu qiān chán shì yǒu chè ài bù dé tuō rán shuǎng jié cái tòng shà shà xià yī ge duàn zì rú dāo zhǎn fǔ qí yī bān
这句话大意是:断之一事,原谓义所当行,郄念有牵缠,事有掣碍,不得脱然爽洁,才痛煞煞下一个断字,如刀斩斧齐一般。
zǒng rán zhī zài dà tóu nǎo chù chéng yí gè shì zì dì èr yì yòu dōu fàng xià kuàng ér nǚ qíng lì hài niàn nà gù de tā
这句话大意是:总然只在大头脑处成一个是字,第二义又都放下,况儿女情、利害念,那顾得他?
ruò dài nǐ bǎi kě yì qiān chèn xīn yī xiē hǎo shì zuò bù chéng
这句话大意是:若待你百可意、千趁心,一些好事做不成。
xiān zhòng rén ér wèi hòu zhòng rén ér yán
这句话大意是:先众人而为,后众人而言。
zài xié rén qián fā zhèng lùn bù wèn yǒu xīn wú xīn cǐ shì bù mó zhī hèn
这句话大意是:在邪人前发正论,不问有心无心,此是不磨之恨。
jiàn tān zhě tán lián dào yǐ bù kān wén
这句话大意是:见贪者谈廉道,已不堪闻;。
yòu shuō mǒu guān rú hé lián yì nán kān
这句话大意是:又说某官如何廉,益难堪;。
yòu shuō mǒu guān tān yù yì nán kān
这句话大意是:又说某官贪,愈益难堪;。
kuàng yòu quàn rǔ dāng lián kuàng yòu zé rǔ rú hé tān bǐ hé yǐ dāng zhī
现代白话:况又劝你当廉,况又责你如何贪,彼凭什么当之?
huò yuē dāng rú hé
这句话大意是:或曰:“当如何?
yuē wèi zài zé jìn tuì zài wǒ xíng fǎ kě yě
这句话大意是:”曰:“位在,则进退在我,行法可也。
wèi bù zài ér qíng yì xiāng guān mì fěng kě yě
这句话大意是:位不在,而情意相关,密讽可也。
ruò yǔ wǒ wú gān shè zé qián kǒu ér yǐ
这句话大意是:若与我无干涉,则钳口而已。
lǐ rù mén ér wèn huì cǐ yì dāng huì zhě
这句话大意是:”礼入门而问讳,此亦当讳者。
tiān xià shì zuì bù kě xiān bì ér yù dào zhī yǐ dìng yǐ lín shí hái yǒu biàn gēng kuàng wèi dìng zhě hu
现代白话:天下事最不可先必而豫道之,已定了,临时还有变更,况未定者吗?
gù níng yǒu bù zhī zhī míng wú yí shī yán zhī huǐ
这句话大意是:故宁有不知之名,无贻失言之悔。
jǔ shì áo áo jīng jīng bù dé xiāng ān zhǐ shì dǐ sǐ méi zì jiā bú shì ěr
这句话大意是:举世嚣嚣兢兢不得相安,只是抵死没自家不是耳。
ruò zhǐ bǎ zì jiā bú shì dōu rèn zài tì bié rén rèn yī fēn biàn shì qīng níng shì jiè liǎng wàng yán yǐ
现代白话:若只把自家不是都认,再替别人认一分,便是清宁世界,两忘言了。
rén rén zì zé zì jìn bù zhí sì hǎi wú zhēng mí yǔ zhòu jiān jiē tài hé zhī qì yǐ
现代白话:人人自责自尽,不直四海无争,弥宇宙间皆太和之气了。
dāng chǔ dōu yào gè zì qiáng bù xī zhī xīn tiān xià hé shì bù dé le
这句话大意是:当处都要个自强不息之心,天下何事不得了?
tiān xià hé rén bù néng chù
这句话大意是:天下何人不能处?
guī mó xiān yào gè kuò dà yì sī xiān yào gè ān xián gǔ zhī rén yuē jǐ ér fēng rén gù qún xià lè wèi zhī yòng ér suǒ de cháng bèi
这句话大意是:规模先要个阔大,意思先要个安闲,古之人约己而丰人,故群下乐为之用,而所得常倍。
xú sī ér shěn chǔ gù jǐ bù láo ér shì jí jīng xiáng
这句话大意是:徐思而审处,故己不劳而事极精详。
biǎn jí èr zì chǔ shì zhī dà ài yě
这句话大意是:褊急二字,处世之大碍也。
fán rén chū dòng yī niàn shì rú cǐ jí zuò chū lái xì bú shì rú cǐ shì qù huí gù yòu jué bú shì rú cǐ zhǐ shì shí jiàn bù dìng
这句话大意是:凡人初动一念是如此,及做出来郄不是如此,事去回顾又觉不是如此,只是识见不定。
shèng xián cái fā yī niàn shǐ zhōng rú yī jí yǒu sī suǒ bù guò zhōu xiáng cǐ yī niàn ěr
这句话大意是:圣贤才发一念,始终如一,即有思索,不过周详此一念耳。
gài shèng xián yǒu de yú yù yǎng gù ān xián
这句话大意是:盖圣贤有得于豫养,故安闲;。
zhòng rén qǔ bàn yú lín shí gù xuàn huò
这句话大意是:众人取办于临时,故昡惑。
chǔ rén bù kě rèn jǐ yì yào xī rén zhī qíng
这句话大意是:处人不可任己意,要悉人之情;。
chǔ shì bù kě rèn jǐ jiàn yào xī shì zhī lǐ
这句话大意是:处事不可任己见,要悉事之理。
tiān xià wú nán chù zhī shì zhǐ xiāo de liǎng gè rú zhī hé
这句话大意是:天下无难处之事,只消得两个“如之何”;。
tiān xià wú nán chù zhī rén zhǐ xiāo de sān gè bì zì chéng
这句话大意是:天下无难处之人,只消得三个“必自成”。
rén qíng yào nài xīn tǐ tā tǐ dào xī chù zé rén kě guǎ guò wǒ kě guǎ yuàn
这句话大意是:人情要耐心体他,体到悉处,则人可寡过,我可寡怨。
shì bù guān xì dōu xiē guò dào guān xì shí huǐ zhī hé jí
这句话大意是:事不关系都歇过到关系时悔之何及?
shì xìng bù bài dōu ráo guò dào bài shì shí chéng zhī hé yì
这句话大意是:事幸不败都饶过,到败事时惩之何益?
shì yǐ jūn zǐ bù hū xiǎo fáng qí bài yě bù shù bài fáng qí zài zhǎn
现代白话:是以有德行的人不忽小防,其败也不恕败,防其再展。
cǐ xīn yǔ páng guān zhě yì bān hé shì bù jì
这句话大意是:此心与旁观者一般,何事不济?
shì dào rén xīn mín shēng guó jì cǐ shì shì jūn zǐ sì dà zé rèn
现代白话:世道、人心、民生、国计,此是士有德行的人四大责任。
zhè lǐ dōu yǒu jīng lüè dōu néng zhāng zhǔ cǐ shì shì jūn zǐ sì dà gōng yè
现代白话:这里都有经略,都能张主,此是士有德行的人四大功业。
qíng yǒu kě tōng mò yú jiù yǒu zhě guò cái yì yǐ shēng guǎ ēn zhī yuàn
这句话大意是:情有可通,莫于旧有者过裁抑,以生寡恩之怨;。
shì zài de yǐ mò yú jiù wú zhě wàng zēng shè yǐ kāi duō shì zhī mén
这句话大意是:事在得已,莫于旧无者妄增设,以开多事之门。
ruò lǐ dāng gé shí dāng xìng hé yú shì shì rén qíng zé fēi suǒ jū yǐ
现代白话:若理当革、时当兴,合于事势人情,则非所拘了。
yì rán fèn yǒu wéi zhī zhì dào shǒu lái zhǐ zuò de wǔ fēn
这句话大意是:毅然奋有为之志,到手来只做得五分。
qú fēi bù zì xìn wèi lín shì zhī zhì xiàng suī dǔ jì lín shì zhī lì liàng bù zú yě
这句话大意是:渠非不自信,未临事之志向虽笃,既临事之力量不足也。
gù píng jū guān rén yǐ zì xǐng zhǐ kě xìn dé yī bàn
这句话大意是:故平居观人以自省,只可信得一半。
bàn tiān xià dà shì yào jīng xiáng yào tōng biàn yào guǒ duàn yào zhí chí
这句话大意是:办天下大事,要精详,要通变,要果断,要执持。
cái sōng ruǎn dài chí hé yì shǔ tóu shé wěi
这句话大意是:才松软怠弛,何异鼠头蛇尾?
chú tiān xià dà jiān yào gù lǜ yào shēn chén yào tū zú yào jié jué cái zhāng huáng shū màn shì yīng hǔ kǎn lóng lín
这句话大意是:除天下大奸,要顾虑,要深沉,要突卒,要洁绝,才张皇疏慢,是撄虎欿龙鳞。
lì hài sǐ shēng jiān yǒu yì rán bù duó zhī jiè cǐ wèi dà zhí chí
这句话大意是:利害死生间有毅然不夺之介,此谓大执持。
jīng jí xǐ nù shì wú cu ran jù biàn zhī róng cǐ wèi zhēn hán yǎng
这句话大意是:惊急喜怒事无卒然遽变之容,此谓真涵养。
lì fù qiū shān wèi zú xióng de fù wàn shān cǐ shēn hái fù de
这句话大意是:力负邱山未足雄,地负万山,此身还负地。
liàng bāo cāng hǎi bù wéi dà tiān bāo sì hǎi wú liàng yù bāo tiān
现代白话:量包沧海不为大,天包四海,我量欲包天。
tiān bù kě qī rén bù kě qī hé chǔ mán cáng xiē zǐ
这句话大意是:天不可欺,人不可欺,何处瞒藏些子?
xìng fēn dāng jìn zhí fèn dāng jǐn mò jiào jiǔ quē fēn háo
这句话大意是:性分当尽职分当尽,莫教久缺分毫。
hé shì hé fēi hé zhǎng hé duǎn dàn kàn bǎi rěn zhī tú
这句话大意是:何是何非,何长何短,但看百忍之图。
bù yīn bù gǔ bù chī bù lóng zì qǔ yī zhāo zhī fèn
这句话大意是:不喑不瞽,不痴不聋,自取一朝之忿。
zhí wàn gǔ gāng cháng xiān lì dìng zì jiā dì bù
这句话大意是:植万古纲常,先立定自家地步;。
zuò liǎng jiān shì yè xiān tuī kāi wù wǒ fān lí
这句话大意是:做两间事业,先推开物我藩篱。
ái bù guò dǐ shì mò rú zǎo xíng
这句话大意是:挨不过底事,莫如早行;。
huǐ wú jí zhī yán hé sì xiū shuō
这句话大意是:悔无及之言,何似休说。
gǒu shí bù gǒu zhēn bù gǒu máng chù wú máng zài wú máng
这句话大意是:苟时不苟真不苟,忙处无忙再无忙。
qiān liù yáo huà huà jiē jí
这句话大意是:《谦》六爻,画画皆吉;。
shù yī zì chǔ chù kě xíng
这句话大意是:恕一字,处处可行。
cái féng lè chù xū zhī kǔ jì méi xián shí nà yǒu máng
这句话大意是:才逢乐处须知苦,既没闲时那有忙。
shēng lái bù gǎn fú wú fā yì dào hé fáng duàn cǐ tóu
现代白话:生来不敢拂我发,义到何妨断此头。
liàng xián liù hé ài shēn fù wǔ yuè qīng
这句话大意是:量嫌六合隘,身负五岳轻。
xiū mǎi guì hòu jiàn xiū zhú zhòng rén jiàn
这句话大意是:休买贵后贱,休逐众人见。
nán hu néng rěn miào zài bù yán
这句话大意是:难乎能忍,妙在不言。
xiū máng xiū lǎn bù lǎn bù máng
这句话大意是:休忙休懒,不懒不忙。