wèi zhī xiān chū zì huáng dì xuān yuán shì
这句话大意是:魏之先,出自黄帝轩辕氏。
huáng dì zǐ yuē chāng yì chāng yì zhī shǎo zǐ shòu fēng běi guó yǒu dà xiān bì shān yīn yǐ wéi hào
现代白话:黄帝孔子说昌意,昌意之少子受封北国,有大鲜卑山, 因以为号。
qí hòu shì wèi jūn zhǎng tǒng yōu dōu zhī běi guǎng mò zhī yě xù mù qiān xǐ shè liè wèi yè chún piáo wèi sú jiǎn yì wèi huà bù wéi wén zì kè mù jié shéng ér yǐ
这句话大意是:其后世为君长,统幽都之北广莫之野,畜牧迁徙,射猎为业,淳朴为俗, 简易为化,不为文字,刻木结绳而已。
shí shì yuǎn jìn rén xiāng chuán shòu rú shǐ guān zhī jì lù yān
现代白话:时事远近,人相传授,如史官之纪录呢。
huáng dì yǐ tǔ dé wáng
这句话大意是:黄 帝以土德王。
běi sú wèi tǔ wèi tuō wèi hòu wèi bá gù yǐ wéi shì
这句话大意是:北俗谓土为托,谓后为跋,故以为氏。
qí yì shǐ jūn shì yáo shí zhú nǚ bá yú ruò shuǐ běi rén lài qí xūn shùn mìng wèi tián zǔ
这句话大意是:其裔始均,仕尧时,逐女魃于 弱水,北人赖其勋,舜命为田祖。
lì sān dài zhì qín hàn xūn yù xiǎn yǔn shān róng xiōng nú zhī shǔ lěi dài zuò hài zhōng zhōu
这句话大意是:历三代至秦、汉,獯鬻、猃狁、山戎、匈奴之属, 累代作害中州。
ér shǐ jūn zhī yì bù jiāo nán xià shì yǐ zǎi jí wú wén
这句话大意是:而始均之裔不交南夏,是以载籍无闻。
jī liù qī shí dài zhì chéng huáng dì huì máo lì tǒng guó sān shí liù dà xìng jiǔ shí jiǔ wēi zhèn běi fāng
这句话大意是:积六七十代,至成皇帝讳毛 立,统国三十六,大姓九十九,威振北方。
chéng dì bēng jié huáng dì dài lì
这句话大意是:成帝崩,节皇帝贷立。
jié dì bēng zhuāng huáng dì guān lì
这句话大意是:节帝崩,庄皇帝 观立。
zhuāng dì bēng míng huáng dì lóu lì
这句话大意是:庄帝崩,明皇帝楼立。
míng dì bēng ān huáng dì yuè lì
这句话大意是:明帝崩,安皇帝越立。
ān dì bēng xuān huáng dì tuī yín lì
这句话大意是:安帝崩,宣皇帝推寅立。
xuān dì nán qiān dà zé fāng qiān yú lǐ jué tǔ hūn míng jù rù móu gèng nán xǐ wèi xíng ér bēng
这句话大意是:宣帝 南迁大泽,方千余里,厥土昏冥沮洳,谋更南徙,未行而崩。
jǐng huáng dì lì lì
这句话大意是:景皇帝利立。
jǐng dì bēng yuán huáng dì sì lì
这句话大意是:景帝崩, 元皇帝俟立。
yuán dì bēng hé huáng dì sì lì
这句话大意是:元帝崩,和皇帝肆立。
hé dì bēng dìng huáng dì jī lì
这句话大意是:和帝崩,定皇帝机立。
dìng dì bēng xī huáng dì gài lì
这句话大意是:定帝崩,僖皇帝盖立。
xī dì bēng wēi huáng dì kuài lì
这句话大意是:僖帝崩,威皇帝侩立。
wēi dì bēng xiàn huáng dì lín lì
这句话大意是:威帝崩,献皇帝邻立。
shí yǒu shén rén yán cǐ tǔ huāng xiá yi xǐ jiàn dū yì
这句话大意是:时有神人,言此土荒遐,宜徙建都邑。
xiàn dì nián lǎo nǎi yǐ wèi shòu yú shèng wǔ huáng dì mìng nán yí
这句话大意是:献帝年老,乃以位授于圣武皇帝,命南移。
shān gǔ gāo shēn jiǔ nàn bā zǔ yú shì yù zhǐ
这句话大意是:山谷高深,九难八阻,于是欲止。
yǒu shén shòu shì mǎ qí shēng lèi niú dǎo yǐn lì nián nǎi chū shǐ jū xiōng nú gù dì
这句话大意是:有神 兽,似马,其声类牛,导引历年乃出,始居匈奴故地。
qí qiān xǐ cè lüè duō chū xuān xiàn èr dì gù shí rén bìng hào yuē tuī yín gài sú yún zuān yán zhī yì
这句话大意是:其迁徙策略,多出宣、献二 帝,故时人并号曰推寅,盖俗云钻研之义。
shèng wǔ huáng dì huì jí fén cháng tián yú shān zé xū jiàn zī píng zì tiān ér xià
这句话大意是:圣武皇帝讳诘汾,尝田于山泽,欻见辎𫐌自天而下。
jì zhì jiàn měi fù rén zì chēng tiān nǚ shòu mìng xiāng ǒu
这句话大意是:既至,见美妇人自称天女, 受命相偶。
dàn rì qǐng hái jī nián zhōu shí fù huì yú cǐ yán zhōng ér bié
这句话大意是:旦日请还,期年周时复会于此,言终而别。
jí qī dì zhì xiān tián chù guǒ jiàn tiān nǚ yǐ suǒ shēng nán shòu dì yuē cǐ jūn zhī zǐ yě dāng shì wèi dì wáng
这句话大意是:及期,帝至先田处,果见天 女,以所生男授帝,曰:“此君之子也,当世为帝王。
yǔ qì ér qù
这句话大意是:”语讫而去。
jí shǐ zǔ shén yuán huáng dì yě
这句话大意是:即始祖神元皇 帝也。
gù shí rén yàn yuē jí fén huáng dì wú fù jiā lì wēi huáng dì wú jiù jiā
这句话大意是:故时人谚曰:“诘汾皇帝无妇家,力微皇帝无舅家。
dì bēng shén yuán huáng dì lì
这句话大意是:”帝崩,神元皇帝立。
shén yuán huáng dì huì lì wēi
这句话大意是:神元皇帝讳力微。
yuán nián suì zài gēng zǐ xiān shì xī bù nèi qīn yī yú méi lù huí bù dà rén dòu bīn
这句话大意是:元年,岁在庚子,先是西部内侵,依于没鹿回部大人窦宾。
shén yuán yǒu xióng jié zhī dù hòu yǔ bīn gōng xī bù bīn jūn bài shī mǎ bù zǒu shén yuán shǐ yǐ suǒ chéng jùn mǎ gěi zhī
这句话大意是:神元有雄杰之度,后与宾攻西部,宾军败,失马步走,神元使以所乘骏马给之。
bīn guī qiú mǎ zhǔ dì yǐn ér bù yán
这句话大意是:宾 归,求马主,帝隐而不言。
bīn hòu zhī dà jīng jiāng fēn guó zhī bàn fèng dì dì bù shòu nǎi jìn qí ài nǚ
这句话大意是:宾后知,大惊,将分国之半奉帝,帝不受,乃进其爱女。
bīn yóu sī bào ēn nǎi cóng dì suǒ yù xǐ suǒ bù běi jū cháng chuān
这句话大意是:宾犹思报恩,乃从帝所欲,徙所部北居长川。
jī shù nián jiù bù rén xián lái guī fù
这句话大意是:积数年,旧部人咸来归附。
jí bīn lín zhōng jiè qí èr zi shǐ jǐn fèng shén yuán
这句话大意是:及宾临终, 戒其二子,使谨奉神元。
qí zi bù cóng nǎi yīn móu nì
这句话大意是:其子不从,乃阴谋逆。
dì zhào shā zhī jǐn bìng qí zhòng
这句话大意是:帝召杀之,尽并其众。
zhū bù dà rén xī fú kòng xián zhī shì èr shí yú wàn
这句话大意是:诸部大人悉 服,控弦之士二十余万。
sān shí jiǔ nián qiān yú dìng xiāng zhī shèng lè
这句话大意是:三十九年,迁于定襄之盛乐。
sì yuè jì tiān zhū bù jūn zhǎng jiē lái zhù jì wéi bái bù dà rén guān wàng bù zhì
这句话大意是:四月祭天,诸部君长皆来助 祭,唯白部大人观望不至。
zhēng ér lù zhī yuǎn jìn sù rán
这句话大意是:征而戮之,远近肃然。
dì nǎi gào zhū dà rén wèi yǔ wèi hé qīn jì
这句话大意是:帝乃告诸大人,为与魏和亲计。
sì shí èr nián qiǎn zi wén dì rú wèi qiě guān fēng tǔ
这句话大意是:四十二年,遣子文帝如魏,且观风土。
shì suì wèi jǐng yuán èr nián yě
这句话大意是:是岁,魏景元二年也。
wén dì huì shā mò hàn yǐ guó tài zi liú luò yáng
这句话大意是:文帝讳沙漠汗,以国太子留洛阳。
hòu wén dì yǐ shén yuán chūn qiū yǐ gāo qiú guī
这句话大意是:后文帝以神元春秋已高,求归。
jìn wǔ dì jù lǐ hù sòng
这句话大意是:晋武帝具礼 护送。
wǔ shí liù nián wén dì fù rú jìn qí dōng hái guó
这句话大意是:五十六年,文帝复如晋,其冬还国。
jìn zhēng běi jiāng jūn wèi guàn yǐ wén dì xióng yì kǒng wèi hòu huàn qǐng liú bù qiǎn
这句话大意是:晋征北将军卫瓘以文帝雄异,恐为后患, 请留不遣。
fù qǐng yǐ jīn jǐn lù guó zhī dà rén lìng zhì jiàn xì
这句话大意是:复请以金锦赂国之大人,令致间隙。
wǔ shí bā nián fāng qiǎn dì
这句话大意是:五十八年方遣帝。
shén yuán shǐ zhū bù dà rén yì yīn guǎn yíng dì
这句话大意是:神元使诸部大人 诣阴馆迎帝。
jiǔ hān dì yǎng shì fēi niǎo fēi wán luò zhī
这句话大意是:酒酣,帝仰视飞鸟,飞丸落之。
shí guó sú wú dàn zhòng dà jīng xiāng wèi yuē tài zi bèi fú tóng nán xià jiān qí shù jué rén
这句话大意是:时国俗无弹,众大惊,相谓曰:“太 子被服同南夏,兼奇术绝人。
ruò jì guó tǒng biàn yì jiù sú wú děng bì bù dé zhì
现代白话:若继国统,变易旧俗,我等必不得志。
nǎi móu wēi hài dì bìng xiān chí hái yuē tài zǐ yǐn kōng gōng ér luò fēi niǎo shì de jìn rén yì fǎ
这句话大意是:”乃谋危害帝, 并先驰还,曰:“太子引空弓而落飞鸟,似得晋人异法。
zì dì zài jìn hòu zhū zǐ ài chǒng shén yuán pō yǒu suǒ huò
这句话大意是:”自帝在晋后,诸子爱宠, 神元颇有所惑。
jí wén zhū dà rén qǐng yīn yuē dāng biàn chú zhī
这句话大意是:及闻诸大人请,因曰:“当便除之。
yú shì zhū dà rén chí yì sāi nán jiáo hài dì
这句话大意是:”于是诸大人驰诣塞南,矫害 帝。
qí nián shén yuán bù yù
这句话大意是:其年,神元不豫。
wū wán wáng kù xián qīn jìn rèn shì
这句话大意是:乌丸王库贤亲近任势。
xiān shòu wèi guàn zhī huò yù jǔ dòng zhū bù yīn yú tíng zhōng lì yuè fǔ yuē shàng hèn rǔ cáo chán shā tài zǐ yù jǐn shōu zhū dà rén zhǎng zǐ shā zhī
现代白话:先受卫瓘之货,欲沮动诸部,因于庭 中砺钺斧,曰:“上恨你曹谗杀太子,欲尽收诸大人长子杀之。
dà rén jiē xìn gè gè sàn zǒu
这句话大意是:”大人皆信,各各 散走。
shén yuán xún bēng fán xiǎng guó wǔ shí bā nián nián yī bǎi sì suì
这句话大意是:神元寻崩,凡飨国五十八年,年一百四岁。
dào wǔ jí wèi zūn wèi shǐ zǔ
这句话大意是:道武即位,尊为始祖。
zi zhāng huáng dì xī lù lì shí zhū bù lí pàn
这句话大意是:子章皇帝 悉鹿立,时诸部离叛。
dì jiǔ nián ér bēng
这句话大意是:帝九年而崩。
dì píng huáng dì chuò lì qī nián ér bēng
这句话大意是:弟平皇帝绰立,七年而崩。
wén dì shǎo zǐ sī huáng dì lì sī huáng dì huì fú
这句话大意是:文帝少子思皇帝立, 思皇帝讳弗。
zhèng chóng kuān jiǎn bǎi xìng huái fú
这句话大意是:政崇宽简,百姓怀服。
yī nián ér bēng
这句话大意是:一年而崩。
shén yuán zǐ zhāo dì lù guān lì
这句话大意是:神元子昭帝禄官立。
dì yuán nián fēn guó wèi sān bù yī jū shàng gǔ běi rú yuán xi dōng jiē yǔ wén bù zì tǒng zhī
这句话大意是:帝元年,分国 为三部:一居上谷北,濡源西,东接宇文部,自统之;。
yī jū dài jùn zhī cān hé bēi běi shǐ wén dì zhǎng zǐ huán dì huì yī yá tǒng zhī
这句话大意是:一居代郡之参合陂北,使文 帝长子桓帝讳猗厓统之;。
yī jū dìng xiāng zhī shèng lè gù chéng shǐ huán dì dì mù dì yī lú tǒng zhī
这句话大意是:一居定襄之盛乐故城,使桓帝弟穆帝猗卢统之。
zì shén yuán yǐ lái yǔ jìn hé hǎo
这句话大意是:自神元以来,与晋和好。
shì suì mù dì shǐ chū bīng zhōu qiān zá hú běi xǐ yún zhōng wǔ yuán shuò fāng
这句话大意是:是岁,穆帝始出并州,迁杂胡北徙云中、五原、朔方。
yòu xi dù hé jī xiōng nú wū wán zhū bù
这句话大意是:又西度河,击匈奴、乌丸诸部。
zì xìng chéng yǐ běi bā shí lǐ qì cháng chéng yuán jiā dào lì jié yǔ jìn fēn jiè
这句话大意是:自杏城以北八十里,迄长城原,夹道立碣,与晋分 界。
èr nián zàng wén dì jí huáng hòu fēng shì
这句话大意是:二年,葬文帝及皇后封氏。
chū sī dì yù gǎi zàng wèi guǒ ér bēng zhì shì shù chéng qián yì yān
现代白话:初,思帝欲改葬,未果而崩,至是述成前意呢。
sān nián huán dì dù mò běi xún yīn xi lüè zhū guó fán jī wǔ suì zhū bù jiàng fù zhě sān shí yú guó
这句话大意是:三年,桓帝度漠北巡,因西略诸国,凡积五岁,诸部降附者三十余国。
huán dì yīng jié kuí àn mǎ bù néng shèng cháng chéng ān chē jià dà niú niú jiǎo róng yī shí
这句话大意是:桓帝英 杰魁岸,马不能胜,常乘安车,驾大牛,牛角容一石。
dì céng zhōng gǔ ǒu tù zhī de réng shēng yú cān hé bēi tǔ wú yú gù shí rén yì zhī
这句话大意是:帝曾中蛊,呕吐之地仍生榆, 参合陂土无榆,故时人异之。
shí nián xiōng nú bié zhǒng liú yuán hǎi fǎn jìn yú lí shí zì hào hàn wáng
这句话大意是:十年,匈奴别种刘元海反晋于离石,自号汉王。
bīng zhōu cì shǐ sī mǎ téng lái qǐ shī huán dì yǔ dì dà jǔ yǐ zhù zhī dà pò yuán hǎi zhòng yú xī hé shàng dǎng
这句话大意是:并州刺史司马腾来乞师,桓帝 与帝大举以助之,大破元海众于西河、上党。
huán dì yǔ téng méng yú fén dōng ér hái nǎi shǐ fǔ xiāng wèi xióng duàn fán yú cān hé bēi xi lèi shí wèi tíng shù bēi yǐ jì xíng yān
现代白话:桓帝与腾盟于汾东而还,乃使辅相卫 雄、段繁,于参合陂西累石为亭,树碑以记行呢。
shí yī nián jìn jiǎ huán dì dà chán yú jīn yìn zǐ shòu
这句话大意是:十一年,晋假桓帝大单于金印紫绶。
shì suì huán dì bēng
这句话大意是:是岁,桓帝崩。
huán dì tǒng bù fán shí yī nián
这句话大意是:桓帝统部凡十一年。
hòu dìng xiāng hòu wèi cāo shù bēi yú dà hán chéng yǐ sòng gōng dé
这句话大意是:后定 襄侯卫操树碑于大邗城,以颂功德。
zi pǔ gēn dài lì
这句话大意是:子普根代立。
shí sān nián zhāo dì bēng
这句话大意是:十三年,昭帝崩。
mù dì suì zǒng shè sān bù wèi yī tǒng
这句话大意是:穆帝遂总摄三部为一统。
dì tiān zī yīng zhì yǒng lüè guò rén
这句话大意是:帝天姿英峙,勇略过人。
yuán nián liú yuán hǎi jiàn dì hào zì chēng dà hàn
这句话大意是:元年,刘元海僭帝号,自称大汉。
sān nián jìn bīng zhōu cì shǐ liú kūn qiǎn zi zūn wèi zhì qǐ shī
这句话大意是:三年,晋并州刺史刘琨遣子遵为质,乞师。
dì shǐ dì zǐ píng wén huáng dì zhù kūn pò bái bù dà rén cì gōng tiě fú liú wǔ
这句话大意是:帝使弟子平文皇帝助琨,破白部大 人,次攻铁弗刘武。
jìn huái dì jìn dì dà chán yú fēng dài gōng
这句话大意是:晋怀帝进帝大单于,封代公。
dì yǐ fēng yì qù guó xuán yuǎn cóng kūn qiú gōu zhù xíng běi dì
这句话大意是:帝以封邑去国县远,从琨求句注 陉北地。
kūn dà xǐ nǎi xǐ mǎ yì yīn guǎn lóu fán fán zhì guō wǔ xiàn rén yú xíng nán gēng lì chéng yì jǐn xiàn qí de
这句话大意是:琨大喜,乃徙马邑、阴馆、楼烦、繁畤、崞五县人于陉南,更立城邑,尽 献其地。
dōng jiē dài jùn xi lián xī hé shuò fāng shù bǎi bǎi
这句话大意是:东接代郡,西连西河、朔方数百百。
dì nǎi xǐ shí wàn jiā yǐ chōng zhī
这句话大意是:帝乃徙十万家以充之。
liù nián chéng shèng lè yǐ wéi běi dōu xiū gù píng chéng yǐ wéi nán dōu
这句话大意是:六年,城盛乐以为北都,修故平城以为南都。
dì dēng píng chéng xī shān guān wàng dì shì nǎi gèng nán bǎi lǐ yú shui lěi shuǐ zhī yáng huáng guā duī zhù xīn píng chéng jìn rén wèi zhī xiǎo píng chéng
这句话大意是:帝登平城西山,观望地势,乃更 南百里,于氵垒水之阳黄瓜堆筑新平城,晋人谓之小平城。
shǐ zi liù xiū zhèn zhī tǒng lǐng nán bù
这句话大意是:使子六修镇之,统领南 部。
bā nián jìn mǐn dì jìn dì wèi dài wáng zhì guān shǔ shí dài cháng shān èr jùn
这句话大意是:八年,晋愍帝进帝为代王,置官属,食代、常山二郡。
xiān shì guó sú kuān jiǎn zhì shì míng xíng jùn fǎ zhū bù rén duō yǐ wéi mìng dé zuì
这句话大意是:先是国俗宽简,至是明 刑峻法,诸部人多以违命得罪。
fán hòu qī zhě jiē jǔ bù lù zhī huò yǒu shì jiā xiāng xié xī fù sǐ suǒ
这句话大意是:凡后期者皆举部戮之,或有室家相携,悉赴死所。
rén wèn hé zhī yuē dāng jiù zhū
这句话大意是:人问何之,曰当就诛。
qí wēi yán ruò cǐ
这句话大意是:其威严若此。
jiǔ nián dì zhào liù xiū bù zhì nù tǎo zhī shī lì suì bēng
这句话大意是:九年,帝召六修不至,怒,讨之失利,遂崩。
pǔ gēn xiān shǒu wài jìng wén nán lái gōng liù xiū miè zhī
这句话大意是:普根先守外境,闻难,来攻六修灭之。
pǔ gēn lì yuè yú hōng
这句话大意是:普根立月余薨。
pǔ gēn zi shǐ shēng huán dì hòu lì zhī yòu hōng sī dì zǐ píng wén huáng dì lì
这句话大意是:普根子始生,桓帝后立 之,又薨,思帝子平文皇帝立。
píng wén huáng dì huì yù lǜ zī zhì xióng zhuàng shén yǒu wēi lüè
这句话大意是:平文皇帝讳郁律,姿质雄壮,甚有威略。
yuán nián suì zài dīng chǒu
这句话大意是:元年,岁在丁丑。
èr nián liú wǔ jù shuò fāng lái qīn xī bù dì dà pò zhī
这句话大意是:二年,刘武据朔方, 来侵西部,帝大破之。
xi jiān wū sūn gù dì dōng tūn wù jí yǐ xī kòng xián shàng mǎ jiāng bǎi wàn
这句话大意是:西兼乌孙故地,东吞勿吉以西,控弦上马将百万。
shì suì jìn yuán dì jí wèi yú jiāng nán liú yào jiàn dì wèi
这句话大意是:是岁,晋元帝即位于江南,刘曜僭帝位。
dì wén jìn mǐn dì wèi yào suǒ hài gù wèi dà chén yuē jīn zhōng yuán wú zhǔ tiān qí zī wǒ hu
这句话大意是:帝闻晋愍帝为曜所害,顾谓大臣曰: “今中原无主,天其资我吗。
yào qiǎn shǐ qǐng hé dì bù nà
这句话大意是:”曜遣使请和,帝不纳。
sān nián shí lè zì chēng zhào wáng qiǎn shǐ qǐ hé qǐng wèi xiōng dì dì zhǎn qí shǐ yǐ jué zhī
这句话大意是:三年,石勒自称赵王,遣使乞和,请为兄弟,帝斩其使以绝之。
wǔ nián jìn yuán dì qiǎn shǐ hán chàng jiā chóng jué fú dì jué zhī
这句话大意是:五年,晋元帝 遣使韩畅加崇爵服,帝绝之。
jiǎng wǔ yǒu píng nán xià zhì
这句话大意是:讲武,有平南夏志。
huán dì hòu yǐ dì de zhòng xīn kǒng bù lì jǐ zi hài dì suì bēng dà rén sǐ zhě shù shí rén
这句话大意是:桓帝后以帝得众心,恐不利己子, 害帝,遂崩,大人死者数十人。
tiān xìng chū zhuī zūn yuē tài zǔ
这句话大意是:天兴初,追尊曰太祖。
huán dì zhōng zǐ huì dì hè nù lì yǐ wǔ nián wèi yuán nián
这句话大意是:桓帝中子惠帝贺傉立,以五年为元年。
dì wèi qīn zhèng shì tài hòu lín cháo
这句话大意是:帝未亲政事,太后临朝。
qiǎn shǐ yǔ shí lè tōng hé shí rén wèi zhī nǚ guó shǐ
这句话大意是:遣使与石勒通 和,时人谓之女国使。
sì nián dì shǐ lín cháo yǐ zhū bù rén qíng wèi xī kuǎn shùn nǎi zhù chéng yú dōng mù gēn shān xǐ dōu zhī
这句话大意是:四年,帝始临朝,以诸部人情未悉款顺,乃筑城于东木根山, 徙都之。
wǔ nián dì bēng
这句话大意是:五年,帝崩。
dì yáng dì hé nà lì yǐ wǔ nián wèi yuán nián
这句话大意是:弟炀帝纥那立,以五年为元年。
sān nián shí lè qiǎn shí jì lóng kòu biān bù dì yù zhī bù lì qiān yú dà níng
这句话大意是:三年,石勒遣石季龙寇边部,帝御之,不利, 迁于大宁。
shí píng wén dì zhǎng zǐ liè dì jū yú jiù hè lán bù dì qiǎn shǐ qiú zhī hè lán bù shuài ǎi tóu yōng hù bù qiǎn
这句话大意是:时平文帝长子烈帝居于舅贺兰部,帝遣使求之,贺兰部帅蔼头拥护不遣。
dì nù zhào yǔ wén bù bìng lì jī ǎi tóu
这句话大意是:帝怒, 召宇文部并力击蔼头。
yǔ wén zhòng bài dì hái dà níng
这句话大意是:宇文众败,帝还大宁。
wǔ nián dì chū jū yú yǔ wén bù hè lán jí zhū bù dà rén gòng lì liè dì
这句话大意是:五年,帝出居于宇文部,贺兰及诸部 大人共立烈帝。
liè huáng dì huì yì huái yǐ wǔ nián wèi yuán nián
这句话大意是:烈皇帝讳翳槐,以五年为元年。
shí lè qiǎn shǐ qiú hé dì qiǎn dì zhāo chéng dì rú xiāng guó xǐ zhě wǔ qiān yú jiā
这句话大意是:石勒遣使求和,帝遣弟昭成帝如襄国,徙者五 千余家。
qī nián ǎi tóu bù xiū chén zhí zhào ér lù zhī guó rén fù èr
这句话大意是:七年,蔼头不修臣职,召而戮之,国人复贰。
yú shì yáng dì zì yǔ wén bù hái rù zhū bù dà rén fù fèng zhī
这句话大意是:于是炀帝自宇文部还入,诸 部大人复奉之。
yáng dì yǐ liè dì qī nián wèi hòu yuán nián
这句话大意是:炀帝以烈帝七年为后元年。
shí liè dì chū jū yú yè
这句话大意是:时烈帝出居于邺。
sān nián shí jì lóng nà liè dì yú dà níng
这句话大意是:三年,石季龙纳烈帝于大宁。
guó rén liù qiān yú jiā bù luò pàn yáng dì chū jū yú mù róng bù
这句话大意是:国 人六千余家部落叛,炀帝出居于慕容部。
liè dì fù lì yǐ yáng dì sān nián wèi hòu yuán nián
这句话大意是:烈帝复立,以炀帝三年为后元年。
chéng shèng lè chéng zài gù chéng dōng nán shí lǐ
这句话大意是:城盛乐城,在故城东南十里。
yī nián ér bēng
这句话大意是:一年而崩。
dì zhāo chéng huáng dì lì
这句话大意是:弟 昭成皇帝立。
zhāo chéng huáng dì huì shén yì jiān píng wén huáng dì zhī cì zǐ yě
这句话大意是:昭成皇帝讳什翼犍,平文皇帝之次子也。
shēng ér qí wěi kuān rén dà dù
这句话大意是:生而奇伟,宽仁大度。
shēn cháng bā chǐ lóng zhǔn lóng yán lì fā wěi dì wò zé rǔ chuí zhì xí
这句话大意是:身长八尺,隆 准龙颜,立发委地,卧则乳垂至席。
liè dì lín bēng gù mìng yíng dì yuē lì cǐ rén zé shè jì nǎi ān
这句话大意是:烈帝临崩,顾命迎帝,曰:“立此人则社稷乃 安。
gù dì dì gū zì yì yè fèng yíng yǔ dì jù hái
这句话大意是:”故帝弟孤自诣邺奉迎,与帝俱还。
jiàn guó yuán nián shí yī yuè dì jí wèi yú fán zhì běi shí nián shí jiǔ
这句话大意是:建国元年十一月,帝即位于繁畤北,时年十九。
èr nián chūn shǐ zhì bǎi guān fēn zhǎng zhòng zhí
这句话大意是:二年春,始置百官,分掌众职。
dōng zì shui suì mò xi jí pò luò nà mò bù kuǎn fù
这句话大意是:东自氵岁貊,西及破落那,莫不款附。
wǔ yuè cháo zhū dà rén yú cān hé bēi yì dìng dōu shui lěi yuán chuān lián rì bù jué nǎi cóng tài hòu jì ér zhǐ
这句话大意是:五月, 朝诸大人于参合陂,议定都氵垒源川,连日不决,乃从太后计而止。
pìn mù róng huang mèi wèi huáng hòu
这句话大意是:娉慕容晃妹为 皇后。
sān nián chūn yí dōu yún zhōng zhī shèng lè gōng
这句话大意是:三年春,移都云中之盛乐宫。
sì nián zhù shèng lè chéng yú gù chéng nán bā lǐ
这句话大意是:四年,筑盛乐城于故城南八里。
huáng hòu mù róng shì bēng
这句话大意是:皇后慕容氏崩。
shí yuè liú wǔ kòu xi jìng dì qiǎn jūn dà pò zhī
这句话大意是:十月,刘武寇西境,帝遣军大 破之。
wǔ sǐ zi wu huán lì shǐ lái guī shùn dì yǐ nǚ qī zhī
这句话大意是:武死,子务桓立,始来归顺,帝以女妻之。
qī nián èr yuè qiǎn dà rén zhǎng sūn zhì yíng hòu mù róng shì yú hé lóng
这句话大意是:七年二月,遣大人长孙秩迎后慕容氏于和龙。
huang sòng nǚ yú jìng
这句话大意是:晃送女于境。
qī yuè mù róng huang qiǎn shǐ lái pìn qiú jiāo hūn
这句话大意是:七月,慕容晃遣使 来聘,求交婚。
dì xǔ zhī yǐ liè dì nǚ qī yān
现代白话:帝许之,以烈帝女妻呢。
shí sì nián dì yǐ zhōng zhōu fēn gěng jiāng qīn lǜ liù jūn chéng shí shì zhī luàn kuò dìng zhōng yuán
这句话大意是:十四年,帝以中州纷梗,将亲率六军,乘石氏之乱,廓定中原。
zhū dà rén jiàn nǎi zhǐ
这句话大意是:诸大人谏,乃 止。
shí bā nián tài hòu wáng shì bēng
这句话大意是:十八年,太后王氏崩。
shí jiǔ nián zhēng yuè liú wu huán sǐ qí dì è tóu lì qián móu fǎn
这句话大意是:十九年正月,刘务桓死,其弟阏头立,潜谋反。
èr shí yī nián è tóu bù rén duō pàn jù ér dōng zǒu dù hé bàn jì ér bīng xiàn
这句话大意是:二十一年,阏头部人多叛,惧而东走,度河半济而冰陷。
hòu zhòng jǐn guī qí xiōng zi xī wù qí
这句话大意是:后众尽归其兄子悉勿 祈。
chū è tóu zhī pàn xī wù qí xiōng dì shí èr rén zài dì zuǒ yòu jǐn qiǎn zhī guī yù qí zì xiāng cāi lí
这句话大意是:初,阏头之叛,悉勿祈兄弟十二人在帝左右,尽遣之归,欲其自相猜离。
zhì shì xī wù qí duó qí zhòng è tóu qióng ér guī mìng dì dài zhī rú chū
这句话大意是:至是, 悉勿祈夺其众,阏头穷而归命,帝待之如初。
èr shí èr nián chūn dì dōng xún sāng qián chuān
这句话大意是:二十二年春,帝东巡桑干川。
sì yuè xī wù qí sǐ dì wèi chén lì
这句话大意是:四月,悉勿祈死,弟卫辰立。
èr shí sān nián liù yuè huáng hòu mù róng shì bēng
这句话大意是:二十三年六月,皇后慕容氏崩。
qī yuè wèi chén lái huì zàng yīn qiú hūn xǔ zhī
这句话大意是:七月,卫辰来会葬,因求婚,许之。
èr shí wǔ nián dì nán xún jūn zǐ jīn
现代白话:二十五年,帝南巡有德行的人津。
èr shí bā nián zhēng yuè wèi chén móu fǎn dù hé dōng
这句话大意是:二十八年正月,卫辰谋反,度河东。
dì tǎo zhī
这句话大意是:帝讨之。
wèi chén jù dùn zǒu
这句话大意是:卫辰惧,遁走。
sān shí nián shí yuè dì zhēng wèi chén
这句话大意是:三十年十月,帝征卫辰。
shí hé bīng wèi chéng dì nǎi yǐ wěi huán yuē sī
这句话大意是:时河冰未成,帝乃以苇𫄠约澌。
é rán bīng hé nǎi sàn wěi yú shàng bīng cǎo xiāng jié ruò fú qiáo zhòng jūn lì shè
这句话大意是:俄然冰合,乃散苇于 上,冰草相结若浮桥,众军利涉。
wèi chén yǔ zōng zú xi zǒu shōu qí bù luò ér hái
这句话大意是:卫辰与宗族西走,收其部落而还。
sān shí sì nián chūn zhǎng sūn jīn móu fǎn fú zhū
这句话大意是:三十四年春,长孙斤谋反,伏诛。
jīn zhī fǎn yě bá rèn xiàng yù zuò
这句话大意是:斤之反也,拔刃向御坐。
tài zǐ shí gé zhī shāng lèi wǔ yuè hōng
这句话大意是:太子寔格之,伤肋, 五月薨。
hòu zhuī shì yān shì wèi xiàn míng huáng dì
现代白话:后追谥呢,是为献明皇帝。
qī yuè huáng sūn guī shēng dà shè
这句话大意是:七月,皇孙珪生,大赦。
sān shí jiǔ nián fú jiān qiǎn qí dà sī mǎ fú luò shuài zhòng èr shí wàn jí qí jiāng zhū tóng zhāng cì shān qiāng děng zhū dào lái kòu wáng shī bù lì
这句话大意是:三十九年,苻坚遣其大司马苻洛帅众二十万及其将朱彤、张蚝、邓羌等诸道来 寇,王师不利。
dì shí bù yù nǎi lǜ guó rén bì yú yīn shān zhī běi
这句话大意是:帝时不豫,乃率国人避于阴山之北。
gāo chē zá zhǒng jǐn pàn sì miàn kòu chāo bù de chú mù fù dù mò nán
这句话大意是:高车杂种尽叛,四面寇抄,不 得刍牧,复度漠南。
jiān jūn shāo tuì nǎi hái
这句话大意是:坚军稍退,乃还。
shí èr yuè zhì yún zhōng
这句话大意是:十二月,至云中。
xún yǒu èr rì huáng zǐ shí jūn zuò luàn
这句话大意是:旬有二日,皇子寔君作乱。
dì bào bēng shí nián wǔ shí qī
这句话大意是:帝暴崩,时年五十七。
dào wǔ jí wèi zūn yuē gāo zǔ
这句话大意是:道武即位,尊曰高祖。
dì xìng kuān hòu
这句话大意是:帝性宽厚。
shí guó shǎo zēng bó dài rén xǔ qiān dào juàn èr shū shǒu zhě yǐ gào dì nì zhī wèi yàn fèng yuē wú bù rěn shì qiān zhī miàn qīng wù xiè zhī
现代白话:时国少缯帛,代人许谦盗绢二疋,守者以告,帝匿之,谓燕凤曰: “我不忍视谦之面,卿勿泄之。
qiān huò cán ér zì shā wèi cái rǔ shì fēi yě
这句话大意是:谦或惭而自杀,为财辱士,非也。
dì cháng jī xī bù pàn zéi liú shǐ zhōng mù
这句话大意是:”帝尝击西部叛 贼,流矢中目。
zéi pò hòu zhū dà chén zhí shè zhě gè chí zhuī dāo yù tú gē zhī
这句话大意是:贼破后,诸大臣执射者,各持锥刀欲屠割之。
dì yuē gè wèi qí zhǔ hé zuì yě shì zhī
这句话大意是:帝曰:“各为其主, 何罪也,释之!
qí rén shù ruò cǐ
这句话大意是:”其仁恕若此。
tài zǔ dào wǔ huáng dì huì guī zhāo chéng huáng dì zhī dí sūn xiàn míng dì zhī zǐ yě
这句话大意是:太祖道武皇帝讳珪,昭成皇帝之嫡孙,献明帝之子也。
mǔ yuē xiàn míng hè huáng hòu chū yīn qiān xǐ yóu yú yún zé
这句话大意是:母曰献明贺皇后,初因 迁徙,游于云泽。
qǐn mèng rì chū shì nèi wù ér jiàn guāng zì yǒu shǔ tiān xū rán yǒu gǎn
这句话大意是:寝梦日出室内,寤而见光自牖属天,欻然有感。
yǐ jiàn guó sān shí sì nián qī yuè qī rì shēng dì yú cān hé bēi běi qí yè fù yǒu guāng míng
这句话大意是:以建国三十四年 七月七日生帝于参合陂北,其夜复有光明。
zhāo chéng dà yuè qún chén chēng qìng dà shè gào yú zǔ zōng
这句话大意是:昭成大悦,群臣称庆,大赦,告于祖宗。
bǎo zhě yǐ dì tǐ zhòng bèi yú cháng r qiè dú qí guài
这句话大意是:保者以帝体重倍于常儿,窃独奇怪。
míng nián yǒu yú shēng yú cáng bāo zhī kǎn hòu suì chéng lín
这句话大意是:明年有榆生于藏胞之坎,后遂成林。
dì ruò ér néng yán mù yǒu guāng yào guǎng sǎng dà ěr
这句话大意是:帝弱而能 言,目有光曜,广颡大耳。
liù suì ér zhāo chéng bēng fú jiān qiǎn jiàng nèi wǔ jiāng qiān dì cháng ān lài yàn fèng nǎi miǎn
这句话大意是:六岁而昭成崩,苻坚遣将内侮,将迁帝长安,赖燕凤乃 免。
jiān jūn jì hái guó zhòng lí sàn
这句话大意是:坚军既还,国众离散。
jiān shǐ liú kù rén liú wèi chén fēn shè guó shì
这句话大意是:坚使刘库仁、刘卫辰分摄国事。
nán bù dà rén zhǎng sūn sōng jí yuán tā děng jǐn jiāng gù rén zhòng nán yī kù rén dì yú shì zhuǎn zài dú gū bù
这句话大意是:南部大人长孙嵩及元他 等尽将故人众南依库仁,帝于是转在独孤部。
yuán nián zàng zhāo chéng huáng dì yú jīn líng yíng zǐ gōng mù shì jǐn shēng chéng lín
这句话大意是:元年,葬昭成皇帝于金陵,营梓宫木柿尽生成林。
dì suī chōng yòu ér nì rán bù qún
这句话大意是:帝虽冲幼,而嶷然不群。
liú kù rén cháng wèi qí zǐ yuē dì yǒu gāo tiān xià zhī zhì bì xīng fù hóng yè
现代白话:刘 库仁常谓其孔子说:“帝有高天下之志,必兴复洪业。
qī nián shí yuè jìn bài fú jiān yú huái nán
这句话大意是:七年十月,晋败苻坚于淮南。
mù róng wén děng shā liú kù rén dì juàn dài shè guó bù
这句话大意是:慕容文等杀刘库仁,弟眷代摄国部。
bā nián mù róng dì chōng jiàn lì
这句话大意是:八年,慕容弟冲僭立。
yáo cháng zì chēng dà chán yú wàn nián qín wáng
这句话大意是:姚苌自称大单于、万年秦王。
mù róng chuí jiàn chēng yàn wáng
这句话大意是:慕容垂僭称燕王。
jiǔ nián liú kù rén zǐ xiǎn shā juàn ér dài zhī nǎi jiāng móu nì
这句话大意是:九年,刘库仁子显杀眷而代之,乃将谋逆。
shāng rén wáng bà zhī zhī lǚ dì zú yú zhòng zhōng dì nǎi chí hái
这句话大意是:商人王霸知之,履帝足于众中,帝 乃驰还。
shì shí gù dà rén liáng pén zi liù juàn wèi xiǎn móu zhǔ jǐn zhī qí jì mì shǐ bù rén mù chóng chí gào
这句话大意是:是时,故大人梁盆子六眷为显谋主,尽知其计,密使部人穆崇驰告。
dì nǎi yīn jié jiù chén zhǎng sūn jiān yuán tā děng yīn xìng hè lán bù
这句话大意是:帝乃 阴结旧臣长孙犍、元他等,因幸贺兰部。
qí rì xiǎn guǒ shǐ rén shā dì bù jí
这句话大意是:其日,显果使人杀帝,不及。
yǔ zài xiàn míng tài hòu chuán
这句话大意是:语在《献明 太后传》。
shì suì qǐ fú guó rén sī shǔ qín hé èr zhōu mù dà chán yú
这句话大意是:是岁,乞伏国仁私署秦、河二州牧、大单于。
yáo cháng shā fú jiān jiān zi pī jiàn jí huáng dì wèi yú jìn yáng
这句话大意是:姚苌杀苻坚,坚子丕僭即 皇帝位于晋阳。
dēng guó yuán nián chūn zhèng yuè wù shēn dì jí dài wáng wèi jiāo tiān jiàn yuán dà huì yú niú chuān
这句话大意是:登国元年春正月戊申,帝即代王位,郊天建元,大会于牛川。
fù yǐ zhǎng sūn sōng wèi nán bù dà rén yǐ shū sūn pǔ luò wèi běi bù dà rén
这句话大意是:复以长孙嵩为南 部大人,以叔孙普洛为北部大人。
shì yuè mù róng chuí jiàn jí huáng dì wèi yú zhōng shān guó hào yàn
这句话大意是:是月,慕容垂僭即皇帝位于中山,国号燕。
èr yuè xìng dìng xiāng zhī shèng lè xi zhòng kè nóng
这句话大意是:二月, 幸定襄之盛乐,息众课农。
mù róng chōng wèi qí bù xià suǒ shā
这句话大意是:慕容冲为其部下所杀。
xià sì yuè gǎi chēng wèi wáng
这句话大意是:夏四月,改称魏王。
wǔ yuè yáo cháng jiàn jí huáng dì wèi yú cháng ān guó hào dà qín
这句话大意是:五月,姚苌 僭即皇帝位于长安,国号大秦。
qiū bā yuè liú xiǎn qiǎn dì gāng ní yíng huáng shū fù kū duō yú mù róng yǒng yǐ bīng suí zhī lái bī nán jìng
这句话大意是:秋八月,刘显遣弟亢泥迎皇叔父窟咄于慕容永,以 兵随之,来逼南境。
dì zuǒ yòu yú huán děng yǔ zhū bù dà rén móu yīng zhī
这句话大意是:帝左右于桓等与诸部大人谋应之。
shì xiè zhū zào móu zhě wǔ rén yú xī bù wèn
这句话大意是:事泄,诛造谋者五人,余悉 不问。
dì lǜ nèi nán nǎi běi yú yīn shān xìng hè lán bù zǔ shān wèi gù
这句话大意是:帝虑内难,乃北逾阴山,幸贺兰部,阻山为固。
qiǎn xíng rén ān tóng zhǎng sūn hè zhēng shī yú mù róng chuí
这句话大意是:遣行人安同、长孙贺征师于 慕容垂。
chuí lìng qí zi hè lín lǜ shī suí tóng děng
这句话大意是:垂令其子贺𬴊率师随同等。
jūn wèi zhì ér kòu bī
这句话大意是:军未至而寇逼。
yú shì běi bù dà rén shū sūn pǔ luò děng shí sān rén jí zhū wū wán wáng bēn wèi chén
这句话大意是:于是北部大人叔孙普洛等十三 人及诸乌丸亡奔卫辰。
dì zì nǔ shān xìng niú chuān zhūn yú yán shuǐ nán chū dài gǔ huì hè lín yú gāo liǔ dà pò kū duō xī shōu qí zhòng
这句话大意是:帝自弩山幸牛川,屯于延水,南出代谷,会贺𬴊于高柳,大 破窟咄,悉收其众。
dōng shí yuè fú pī wèi jìn jiāng féng gāi suǒ shā
这句话大意是:冬十月,苻丕为晋将冯该所杀。
mù róng yǒng jiàn jí huáng dì wèi yú zhǎng zǐ
这句话大意是:慕容永僭即皇帝位于长子。
shí yī yuè fú dēng jiàn jí huáng dì wèi yú lǒng dōng
这句话大意是:十 一月,苻登僭即皇帝位于陇东。
shí èr yuè mù róng chuí qiǎn shǐ fèng dì xī dān yú yìn shòu fēng shàng gǔ wáng
这句话大意是:十二月,慕容垂遣使奉帝西单于印绶,封上谷王。
dì bù nà
这句话大意是:帝不纳。
èr nián xià wǔ yuè qiǎn ān tóng zhēng bīng yú mù róng chuí
这句话大意是:二年夏五月,遣安同征兵于慕容垂。
chuí qiǎn zi hè lín lǜ zhòng lái huì
这句话大意是:垂遣子贺𬴊率众来会。
liù yuè dì qīn zhēng liú xiǎn xiǎn bēn mù róng yǒng jǐn shōu qí bù luò
这句话大意是:六月,帝亲征刘显, 显奔慕容永,尽收其部落。
dōng shí èr yuè xún sōng mò hái xìng niú chuān
这句话大意是:冬十二月,巡松漠,还幸牛川。
sān nián xià wǔ yuè guǐ hài běi zhēng kù mò xī dà pò zhī
这句话大意是:三年夏五月癸亥,北征库莫奚,大破之。
liù yuè qǐ fú guó rén sǐ qí dì qián guī lì sī shǔ hé nán wáng
这句话大意是:六月,乞伏国仁死,其弟干归立,私 署河南王。
qiū qī yuè kù mò xī bù shuài jiū jí yí sàn yè fàn xíng gōng zòng qí pū tǎo jǐn miè zhī
这句话大意是:秋七月,库莫奚部帅鸠集遗散,夜犯行宫,纵骑扑讨,尽灭之。
bā yuè shǐ jiǔ yuán gōng yí yú mù róng chuí
这句话大意是:八月, 使九原公仪于慕容垂。
dōng shí yuè chuí qiǎn shǐ cháo gòng
这句话大意是:冬十月,垂遣使朝贡。
sì nián chūn zhēng yuè jiǎ yín xí gāo chē zhū bù luò
这句话大意是:四年春正月甲寅,袭高车诸部落。
èr yuè guǐ sì suì zhì nǚ shuǐ tǎo huà tū lín bù
这句话大意是:二月癸巳,遂至女水,讨叱突邻部。
bìng dà pò zhī
这句话大意是:并大破 之。
shì yuè lǚ guāng zì chēng sān hé wáng
这句话大意是:是月,吕光自称三河王。
xià wǔ yuè shǐ chén liú gōng qián yú mù róng chuí
这句话大意是:夏五月,使陈留公虔于慕容垂。
dōng shí yuè chuí qiǎn shǐ cháo gòng
这句话大意是:冬十月,垂遣使朝贡。
wǔ nián chūn sān yuè jiǎ shēn xī zhēng cì lù hún hǎi xí gāo chē yuán hé bù dà pò zhī
这句话大意是:五年春三月甲申,西征,次鹿浑海,袭高车袁纥部,大破之。
mù róng chuí qiǎn zi hè lín lái huì
这句话大意是:慕容垂遣子贺𬴊 来会。
xià sì yuè bǐng yín xíng xìng yì xīn shān yǔ hè lín tǎo hè lán hé xī zhū bù luò dà pò zhī
这句话大意是:夏四月丙寅,行幸意辛山,与贺𬴊讨贺兰、纥奚诸部落,大破之。
qiū bā yuè hái xìng niú chuān
这句话大意是:秋八月, 还幸牛川。
shǐ qín wáng gū yú mù róng chuí
这句话大意是:使秦王觚于慕容垂。
jiǔ yuè rén shēn tǎo chì nú bù náng qǔ shuǐ pò zhī
这句话大意是:九月壬申,讨叱奴部囊曲水,破之。
dōng shí yuè tǎo gāo chē dòu chén bù yú láng shān pò zhī
这句话大意是:冬十月,讨高 车豆陈部于狼山,破之。
shí èr yuè dì hái cì bái mò
这句话大意是:十二月,帝还次白漠。
liù nián chūn zhēng yuè xìng niǔ dié chuān
这句话大意是:六年春正月,幸纽垤川。
sān yuè qiǎn jiǔ yuán gōng yí chén liú gōng qián děng xi tǎo chù fú bù dà pò zhī
这句话大意是:三月,遣九原公仪、陈留公虔等西讨黜弗部,大破之。
xià sì yuè jì tiān
这句话大意是:夏四月,祭天。
qiū qī yuè rén shēn jiǎng wǔ yú niú chuān
这句话大意是:秋七月壬申,讲武于牛川。
mù róng chuí zhǐ qín wáng gū ér qiú míng mǎ dì jué zhī
这句话大意是:慕容垂止秦王觚而求名马,帝绝之。
nǎi qiǎn shǐ yú mù róng yǒng yǒng shǐ qí dà hóng lú mù róng jūn fèng biǎo quàn jìn zūn hào
这句话大意是:乃 遣使于慕容永,永使其大鸿胪慕容钧奉表劝进尊号。
jiǔ yuè dì xí wǔ yuán tú zhī shōu qí jī gǔ
这句话大意是:九月,帝袭五原,屠之,收其 积谷。
hái niǔ dié chuān yú gù yáng sài běi shù bēi jì gōng
这句话大意是:还纽垤川,于棝阳塞北树碑记功。
dōng shí yuè wù xū běi zhēng rú rú zhuī pò zhī yú dà qì nán shāng shān xià
这句话大意是:冬十月戊戌,北征蠕蠕,追破之于大碛南 商山下。
shí yī yuè wù chén hái xìng niǔ dié chuān
这句话大意是:十一月戊辰,还幸纽垤川。
wù yín wèi chén qiǎn zi zhí lì dī kòu nán bù
这句话大意是:戊寅,卫辰遣子直力鞮寇南部。
rén wǔ dì dà pò zhī yú tiě qí shān nán wèi chén fù zǐ bēn dùn
这句话大意是:壬午,帝大破 之于铁歧山南,卫辰父子奔遁。
shí èr yuè miè zhī wèi chén shǎo zǐ qū gài wáng bēn xuē yú bù
这句话大意是:十二月,灭之,卫辰少子屈丐亡奔薛于部。
zì hé yǐ nán zhū bù xī píng
这句话大意是:自河以 南,诸部悉平。
shōu wèi chén zǐ dì zōng dǎng wú shào zhǎng wǔ qiān yú rén jǐn shā zhī
这句话大意是:收卫辰子弟宗党无少长五千余人,尽杀之。
shì suì qǐ hé nán gōng
这句话大意是:是岁,起河南宫。
qī nián chūn zhēng yuè xìng mù gēn shān suì cì hēi yán chí xiǎng qún chén běi zhī měi shuǐ
这句话大意是:七年春正月,幸木根山,遂次黑盐池,飨群臣,北之美水。
sān yuè hái xìng hé nán gōng
这句话大意是:三月,还幸河南宫。
qiū qī yuè xíng xìng mò nán réng zhù xún tái
这句话大意是:秋七月,行幸漠南,仍筑巡台。
dōng shí èr yuè mù róng yǒng qiǎn shǐ cháo gòng
这句话大意是:冬十二月,慕容永遣使朝贡。
bā nián chūn zhēng yuè nán xún
这句话大意是:八年春正月,南巡。
èr yuè xìng gǔ yáng yuán fù bái lóu
这句话大意是:二月,幸羖羊原,赴白楼。
xià liù yuè běi xún
这句话大意是:夏六月,北巡。
qiū qī yuè lín xìng xīn tán
这句话大意是:秋七月,临幸 新坛。
xiān shì wèi chén zi qū gài bēn xuē gàn bù zhēng zhī bù sòng
这句话大意是:先是卫辰子屈丐奔薛干部,征之不送。
bā yuè dì nán zhēng xuē gàn bù tú qí chéng
这句话大意是:八月,帝南征薛干部,屠其城。
jiǔ yuè hái xìng hé nán gōng
这句话大意是:九月, 还幸河南宫。
jiǔ nián chūn sān yuè běi xún
这句话大意是:九年春三月,北巡。
shǐ dōng píng gōng yuán yí tún tián yú hé běi wǔ yuán zhì yú gù yáng sài wài
这句话大意是:使东平公元仪屯田于河北五原,至于棝阳塞外。
xià wǔ yuè tián yú hé dōng
这句话大意是:夏五月, 田于河东。
qiū qī yuè hái xìng hé nán gōng
这句话大意是:秋七月,还幸河南宫。
dōng shí yuè rú rú shè lún děng lǜ bù luò xi zǒu
这句话大意是:冬十月,蠕蠕社仑等率部落西走。
shì suì yáo cháng zi xìng jiàn lì shā fú dēng
这句话大意是:是岁,姚苌子 兴僭立,杀苻登。
mù róng chuí miè yǒng
这句话大意是:慕容垂灭永。
shí nián qiū qī yuè mù róng chuí qiǎn qí zi bǎo lái kòu wǔ yuán
这句话大意是:十年秋七月,慕容垂遣其子宝来寇五原。
bā yuè dì qīn bīng yú hé nán
这句话大意是:八月,帝亲兵于河南。
dōng shí yuè xīn wèi bǎo shāo chuán yè dùn
这句话大意是:冬十月辛未, 宝烧船夜遁。
jǐ mǎo dì jìn jūn jì hé
这句话大意是:己卯,帝进军济河。
yǐ yǒu xī zhì cān hé bēi
这句话大意是:乙酉夕,至参合陂。
bǐng xū dà pò zhī qín qí wáng gōng yǐ xià wén wǔ jiàng lì shù qiān rén
这句话大意是:丙戌,大破之,禽其王公以 下文武将吏数千人。
yú fú lǔ zhōng zhuó qí cái shí zhě gǔ yí gǔ rùn zhāo chóng děng cān móu yì xiàn zhāng gù shí
这句话大意是:于俘虏中擢其才识者贾彝、贾闰、晁崇等参谋议,宪章故实。
shí èr yuè hái xìng yún zhōng zhī shèng lè
这句话大意是:十二月,还幸云中之盛乐。
huáng shǐ yuán nián chūn zhèng yuè dà sōu yú dìng xiāng yīn dōng xìng shàn wú běi bēi
这句话大意是:皇始元年春正月,大搜于定襄,因东幸善无北陂。
sān yuè mù róng chuí kòu sāng qián chuān chén liú gōng qián sǐ zhī
这句话大意是:三月,慕容垂寇桑干川,陈 留公虔死之。
chuí suì zhì píng chéng xī běi wén dì jiāng zhì nǎi zhù chéng zì shǒu
这句话大意是:垂遂至平城西北,闻帝将至,乃筑城自守。
jí shèn suì dùn sǐ yú shàng gǔ
这句话大意是:疾甚,遂遁,死于上谷。
zi bǎo mì sàng hái zhì zhōng shān nǎi jiàn lì
这句话大意是:子宝秘丧,还至中山乃僭立。
xià liù yuè dīng hài huáng tài hòu hè shì bēng
这句话大意是:夏六月丁亥,皇太后贺氏崩。
shì yuè zàng xiàn míng tài hòu
这句话大意是:是月,葬献明太后。
lǚ guāng jiàn chēng tiān wáng guó hào liáng
这句话大意是:吕 光僭称天王,国号凉。
qiū qī yuè zuǒ sī mǎ xǔ qiān shàng shū quàn jìn zūn hào yú shì gǎi yuán shǐ jiàn tiān zǐ jīng qí chū jǐng rù bì
这句话大意是:秋七月,左司马许谦上书劝进尊号,于是改元,始建天子旌 旗,出警入跸。
bā yuè jǐ hài dà jǔ tǎo mù róng bǎo
这句话大意是:八月己亥,大举讨慕容宝。
dì qīn lēi liù jūn sì shí yú wàn nán chū mǎ yì yú gōu zhù jīng qí luò yì èr qiān yú lǐ gǔ xíng ér qián rén wū jiē zhèn
这句话大意是:帝亲勒六军四十余万南出马邑,逾句注, 旌旗络绎二千余里,鼓行而前,人屋皆震。
bié zhào jiāng jūn fēng zhēn děng cóng dōng dào xí yōu zhōu wéi jì
这句话大意是:别诏将军封真等从东道袭幽州,围蓟。
jiǔ yuè wù wǔ cì yáng qǔ chéng xī shān lín guān jìn yáng
这句话大意是:九月戊午,次阳曲,乘西山,临观晋阳。
bǎo bīng zhōu mù liáo xī wáng nóng qì chéng dùn bīng zhōu píng
这句话大意是:宝并州牧、辽西王农弃城遁,并州平。
chū jiàn tái shěng zhì bǎi guān fēng bài gōng hóu jiāng jūn cì shǐ tài shǒu
这句话大意是:初 建台省,置百官,封拜公、侯、将军、刺史、太守。
shàng shū láng yǐ xià xī yòng wén rén
这句话大意是:尚书郎以下悉用文人。
dì chū zhí zhōng yuán liú xīn wèi nà
这句话大意是:帝初拓 中原,留心慰纳。
zhū shì dà fū yì jūn mén zhě wú shào zhǎng jiē yǐn rù rén de jìn yán gǒu yǒu wēi néng xián méng xù yòng
这句话大意是:诸士大夫诣军门者,无少长皆引入,人得尽言,苟有微能,咸蒙 叙用。
jǐ wèi zhào fǔ guó jiāng jūn xī mù lüè dì jìn chuān huò mù róng bǎo dān yáng wáng mǎi de děng yú píng táo chéng
这句话大意是:己未,诏辅国将军奚牧略地晋川,获慕容宝、丹杨王买得等于平陶城。
jiǔ yuè jìn xiào wǔ dì cú
这句话大意是:九月, 晋孝武帝殂。
dōng shí yī yuè gēng zǐ shuò dì zhì zhēn dìng
这句话大意是:冬十一月庚子朔,帝至真定。
zì cháng shān yǐ dōng shǒu zǎi huò juān chéng bēn cuàn huò qǐ sǎng jūn mén wéi zhōng shān yè xìn dōu sān chéng bù xià
这句话大意是:自常山以东,守宰或捐城奔窜,或稽颡 军门,唯中山、邺、信都三城不下。
bié zhào dōng píng gōng yí gōng yè guàn jūn jiāng jūn wáng jiàn zuǒ jūn jiāng jūn li lì děng gōng xìn dōu jūn suǒ xíng bù dé shāng sāng zǎo
这句话大意是:别诏东平公仪攻邺,冠军将军王建、左军将军 李栗等攻信都,军所行不得伤桑枣。
wù wǔ jìn jūn zhōng shān
这句话大意是:戊午,进军中山。
jǐ wèi wéi zhī
这句话大意是:己未,围之。
dì yuē zhèn liàng bǎo bù néng chū zhàn bì píng chéng zì shǒu jí gōng zé shāng shì jiǔ shǒu zé fèi liáng bù rú xiān píng yè xìn dōu rán hòu hái qǔ zhōng shān
这句话大意是:帝曰:“朕量 宝不能出战,必凭城自守,急攻则伤士,久守则费粮,不如先平邺、信都,然后还 取中山。
zhū jiāng chēng shàn
这句话大意是:”诸将称善。
dīng mǎo chē jià xìng lǔ kǒu chéng
这句话大意是:丁卯,车驾幸鲁口城。
èr nián chūn zhēng yuè rén xū dì yǐn qí wéi xìn dōu
这句话大意是:二年春正月壬戌,帝引骑围信都。
qí yè bǎo jì zhōu cì shǐ yí dū wáng mù róng fèng yú chéng bēn zhōng shān
这句话大意是:其夜,宝冀州刺史、宜都王慕容凤逾城奔中 山。
guǐ hài bǎo fǔ guó jiāng jūn zhāng xiāng hù jūn jiāng jūn xú chāo jǔ chéng jiàng
这句话大意是:癸亥,宝辅国将军张骧、护军将军徐超举城降。
shì yuè xiān bēi tū fā wū gū sī shǔ dà dān yú xī píng wáng
这句话大意是:是月,鲜卑秃发乌孤私署大单 于、西平王。
èr yuè dīng chǒu dì jūn yú jù lù zhī bǎi sì wù lín hū tuó shuǐ
这句话大意是:二月丁丑,帝军于钜鹿之柏肆坞,临滹沱水。
qí yè bǎo xī zhòng fàn yíng liǎo jí xíng gōng bīng rén hài sàn
这句话大意是:其夜,宝悉众犯营,燎 及行宫,兵人骇散。
dì jīng qǐ bù jí yì guān xiǎn chū jī gǔ
这句话大意是:帝惊起,不及衣冠,跣出击鼓。
é ér zuǒ yòu jí zhōng jūn jiàng shì shāo jí
这句话大意是:俄而,左右及中军将士稍集。
dì shè qí zhèn liè fēng yíng wài zòng qí chōng zhī
这句话大意是:帝设奇阵,列烽营外,纵骑冲之。
bǎo zhòng dà bài zǒu hái zhōng shān huò qí qì xiè shù shí wàn jì
这句话大意是:宝众大败,走还中山,获其器械数十万计。
bǎo shàng shū mǐn liàng mì shū jiān cuī chěng děng jiàng zhě xiāng zhǔ cì bài zhí jué gè yǒu chà
这句话大意是:宝尚 书闵亮、秘书监崔逞等降者相属,赐拜职爵各有差。
sān yuè jǐ yǒu chē jià cì lú nú
这句话大意是:三月己酉,车驾次卢奴。
bǎo qiú hé qǐng sòng qín wáng gū gē cháng shān yǐ xī fèng wèi qǐ shǒu zhōng shān yǐ dōng
这句话大意是:宝求 和,请送秦王觚,割常山以西奉魏,乞守中山以东。
dì xǔ zhī
这句话大意是:帝许之。
yǐ ér bǎo bèi yuē
这句话大意是:已而宝背约。
xīn hài chē jià cì zhōng shān mìng jiāng wéi zhī
这句话大意是:辛亥, 车驾次中山,命将围之。
shì yè bǎo dì hè lín jiāng qī zǐ zǒu xī shān
这句话大意是:是夜,宝弟贺𬴊将妻子走西山。
bǎo kǒng hè lín xiān jù hé lóng rén zǐ yè běi dùn
这句话大意是:宝恐贺𬴊先据和龙,壬子 夜,北遁。
chéng nèi gòng lì mù róng pǔ lín wéi zhǔ
这句话大意是:城内共立慕容普邻为主。
xià sì yuè dì yǐ jūn liáng bù jì zhào dōng píng gōng yí ba yè wéi xǐ zhūn jù lù
这句话大意是:夏四月,帝以军粮不继,诏东平公仪罢邺围, 徙屯巨鹿。
wǔ yuè gēng zǐ dì yǐ zhōng shān chéng nèi wèi pǔ lín suǒ xié nǎi zhāo yù zhī
这句话大意是:五月庚子,帝以中山城内为普邻所胁,乃招喻之。
jiǎ chén yào bīng yáng wēi yǐ shì chéng nèi mìng zhū jūn ba wéi nán xǐ yǐ dài qí biàn
这句话大意是:甲辰,曜兵扬威,以 示城内,命诸军罢围南徙,以待其变。
jiǎ yín yǐ dōng píng gōng yí wèi zuǒ chéng xiàng fēng wèi wáng
这句话大意是:甲寅,以东平公仪为左丞相,封卫王。
jìn xiāng chéng gōng tí jué wèi wáng
这句话大意是:进襄 城公题爵为王。
qiū qī yuè pǔ lín qiǎn wū wán zhāng xiāng lǜ wǔ qiān yú rén chū chéng qiú shí kòu líng shòu
这句话大意是:秋七月,普邻遣乌丸、张骧率五千余人出城求食,寇灵寿。
hè lín zì dīng líng zhōng rù jūn yīn qí zhòng fù rù zhōng shān shā pǔ lín ér zì lì
这句话大意是:贺𬴊自 丁零中入军,因其众,复入中山,杀普邻而自立。
bā yuè bǐng yín shuò dì jìn jūn jiǔ mén
这句话大意是:八月丙寅朔,帝进军九门。
shí dà yì rén mǎ niú sǐ zhě shí wǔ liù zhōng shān yóu jù shǒu qún xià xián sī běi hái
这句话大意是:时大 疫,人马牛死者十五六,中山犹拒守,群下咸思北还。
dì zhī zhī wèi yuē sī gù tiān mìng jiāng ruò zhī hé
这句话大意是:帝知之,谓曰:“斯固天命, 将若之何!
sì hǎi zhī rén jiē kě yǔ wèi guó zài wú suǒ yǐ fǔ zhī ěr hé xù hu wú rén
现代白话:四海之人皆可与为国,在我所以抚之耳,何恤乎无人!
qún chén nǎi bù gǎn yán
这句话大意是:”群臣乃不敢言。
jiǔ yuè hè lín jī qióng lǜ sān wàn yú rén kòu xīn shì
这句话大意是:九月,贺𬴊饥穷,率三万余人寇新市。
jiǎ zǐ huì dì jìn jūn tǎo zhī
这句话大意是:甲子晦,帝进军讨之。
tài shǐ lìng zhāo chóng zòu yuē bù jí
这句话大意是:太史令晁崇奏曰: “不吉。
dì yuē hé yě
这句话大意是:”帝曰:“何也?
duì yuē zhòu yǐ jiǎ zǐ wáng bīng jiā jì zhī
这句话大意是:”对曰:“纣以甲子亡,兵家忌之。
dì yuē zhōu wǔ bù yǐ jiǎ zǐ shèng hu
这句话大意是:”帝曰:“周武不 以甲子胜吗?
chóng wú yǐ duì
这句话大意是:”崇无以对。
dōng shí yuè bǐng yín dì jìn jūn xīn shì hè lín tuì zǔ gū shuǐ yī jiān rù zé yǐ zì gù
这句话大意是:冬十月丙寅,帝进军新市,贺𬴊退阻泒水,依渐洳 泽以自固。
jiǎ xū dì lín qí yíng zhàn yú yí tái wù dà pò zhī
这句话大意是:甲戌,帝临其营,战于义台坞,大破之。
hè lín dān mǎ zǒu yè mù róng dé shā zhī
这句话大意是:贺𬴊单马走邺,慕容德杀之。
jiǎ shēn hè lín suǒ shǔ gōng qīng shàng shū jiāng lì shì zú jiàng zhě èr wàn yú rén
这句话大意是:甲申,贺𬴊所署公卿尚书将吏士卒降者二万余人。
qí jiāng zhāng xiāng li chén mù róng wén děng xiān lái jiàng xún jiē wáng hái shì rì fù huò zhī jiē shè ér bù wèn
这句话大意是:其将张骧、李沈、慕容文等先来 降,寻皆亡还,是日复获之,皆赦而不问。
huò qí suǒ chuán huáng dì xǐ shòu tú shū fǔ kù zhēn bǎo
这句话大意是:获其所传皇帝玺绶、图书、府库珍宝。
zhōng shān píng
这句话大意是:中山平。
yǐ yǒu xiāng chéng wáng tí hōng
这句话大意是:乙酉,襄城王题薨。
tiān xìng yuán nián chūn zhèng yuè mù róng dé zǒu bǎo huá tái wèi wáng yí kè yè
这句话大意是:天兴元年春正月,慕容德走保滑台,卫王仪克邺。
gēng zǐ xíng xìng zhēn dìng suì xìng yè
这句话大意是:庚子,行幸真定,遂幸邺。
bǎi xìng yǒu lǎo bìng bù néng zì cún zhě zhào jùn xiàn zhèn xù zhī
这句话大意是:百姓有老病不能自存者,诏郡县振恤之。
dì zhì yè xún dēng tái xiè biàn lǎn gōng chéng jiāng yǒu dìng dū zhī zhì nǎi zhì xíng tái
这句话大意是:帝至邺,巡登台榭,遍览宫城,将有定都 之志,乃置行台。
suì hái zhōng shān suǒ guò cún wèn bǎi xìng
这句话大意是:遂还中山,所过存问百姓。
zhào dà jūn suǒ jīng zhōu jùn jiē fù zī zū yī nián chú shān dōng rén zū fù zhī bàn
这句话大意是:诏大军所经州郡皆复赀租一年,除山 东人租赋之半。
chē jià jiāng běi hái fā zú wàn rén tōng zhí dào zì wàng dū tiě guān záo héng lǐng zhì dài wǔ bǎi yú lǐ
这句话大意是:车驾将北还,发卒万人通直道,自望都铁关凿恒岭至代五百余里。
dì lǜ hái hòu shān dōng yǒu biàn nǎi yú zhōng shān zhì xíng tái zhào wèi wáng yí zhèn zhī shǐ lüè yáng gōng zūn zhèn bó hǎi zhī hé kǒu
这句话大意是:帝虑还后山东有变,乃于中山置行台,诏卫王仪镇之,使略阳公遵镇勃海之合口。
yòu jūn jiāng jūn yǐn guó xiān dū zū yú jì zhōu wén dì jiāng hái móu fǎn yù xí xìn dōu ān nán jiāng jūn zhǎng sūn sōng zhí sòng zhǎn zhī
这句话大意是:右军将军尹国先督租于冀州,闻帝将还,谋反,欲袭信都,安南将军长孙嵩执送, 斩之。
xīn yǒu chē jià fā zhōng shān zhì yú wàng dū yáo shān
这句话大意是:辛酉,车驾发中山,至于望都尧山。
xǐ shān dōng liù zhōu rén lì jí tú hé gāo lí zá yí sān shí liù shǔ bǎi gōng jì qiǎo shí yú wàn kǒu yǐ chōng jīng shī
这句话大意是:徙山东六州人吏及徒何、高丽杂夷、三 十六署百工伎巧十余万口以充京师。
chē jià cì yú héng shān zhī yáng
这句话大意是:车驾次于恒山之阳。
bó líng bó hǎi zhāng wǔ zhū jùn qún dào bìng qǐ lüè yáng gōng zūn děng tǎo zhī
这句话大意是:博陵、勃海、章武诸郡群 盗并起,略阳公遵等讨之。
shì yuè mù róng dé zì chēng yàn wáng jù guǎng gù
这句话大意是:是月,慕容德自称燕王,据广固。
èr yuè chē jià zhì zì zhōng shān
这句话大意是:二月,车驾至自中山。
xìng fán zhì gōng
这句话大意是:幸繁畤宫。
gēng xuǎn tún wèi
这句话大意是:更选屯卫。
zhào gěi nèi xǐ xīn hù gēng niú jì kǒu shòu tián
这句话大意是:诏给内徙新户耕牛,计口受田。
sān yuè zhēng zuǒ chéng xiàng wèi wáng yí hái jīng shī zhào lüè yáng gōng zūn dài zhèn zhōng shān
这句话大意是:三月,征左丞相、卫王仪还 京师,诏略阳公遵代镇中山。
xià sì yuè rén xū yǐ lì yáng gōng mù chóng wèi tài wèi jù lù gōng zhǎng sūn sōng wèi sī tú jìn fēng lüè yáng gōng zūn wèi cháng shān wáng nán ān gōng shùn wèi pí líng wáng
这句话大意是:夏四月壬戌,以历阳公穆崇为太尉,钜鹿公长孙嵩为 司徒,进封略阳公遵为常山王,南安公顺为毗陵王。
jì tiān yú xi jiāo qí zhì yǒu jiā yān
现代白话:祭天于西郊,旗帜有加呢。
guǎng píng tài shǒu liáo xī gōng yì liè móu fǎn yǔ jùn rén hán qí jiǎo jiǎ chèn tú jiāng xí yè chéng
这句话大意是:广 平太守、辽西公意列谋反,与郡人韩奇矫假谶图,将袭邺城。
zhào fǎn zhě jiù jùn cì sǐ
这句话大意是:诏反者就郡赐死。
shì yuè lán hàn shā mù róng bǎo ér zì lì wèi dà chán yú chāng lí wáng
这句话大意是:是 月,兰汗杀慕容宝而自立为大单于、昌黎王。
liù yuè bǐng zǐ zhào yǒu sī yì dìng guó hào
这句话大意是:六月丙子,诏有司议定国号。
qún chén zòu yuē xī zhōu qín yǐ qián dì wáng jū suǒ shēng zhī tǔ jí wàng tiān xià jí chéng wèi hào
这句话大意是:群臣奏 曰:“昔周、秦以前,帝王居所生之土,及王天下,即承为号。
jīn guó jiā qǐ jī yún dài yīng yǐ dài wéi hào
这句话大意是:今国家启基云、代, 应以代为号。
zhào yuē xī zhèn yuǎn zǔ zǒng yù yōu dōu kòng zhì xiá guó suī jiàn wáng wèi wèi dìng jiǔ zhōu
这句话大意是:”诏曰:“昔朕远祖总御幽都,控制遐国,虽践王位,未定九州。
dǎi yú zhèn gōng sǎo píng zhōng tǔ xiōng nì dàng chú xiá ěr shuài fú yi réng xiān hào wèi wèi
这句话大意是:逮 于朕躬,扫平中土,凶逆荡除,遐迩率服,宜仍先号为魏。
qiū qī yuè qiān dū píng chéng shǐ yíng gōng shì jiàn zōng miào lì shè jì
这句话大意是:”秋七月,迁都平城, 始营宫室,建宗庙,立社稷。
mù róng bǎo zǐ shèng shā lán hàn ér zì lì wèi cháng lè wáng
这句话大意是:慕容宝子盛杀兰汗而自立为长乐王。
bā yuè zhào yǒu sī zhèng fēng jī zhì jiāo diàn duān jìng shù biāo dào lǐ píng wǔ quán jiào wǔ liàng dìng wǔ dù
这句话大意是:八月,诏有司正 封畿,制郊甸,端径术,标道里,平五权,较五量,定五度。
qiǎn shǐ xún háng jùn guó jǔ zòu shǒu zǎi bù fǎ zhě qīn lǎn chá chù zhì zhī
这句话大意是:遣使循行郡国,举奏 守宰不法者,亲览察黜陟之。
dōng shí yuè qǐ tiān wén diàn
这句话大意是:冬十月,起天文殿。
shí yī yuè xīn hài shàng shū lì bù láng zhōng shān yàn hǎi diǎn guān zhì lì jué pǐn dìng lǜ lǚ xié yīn lè
这句话大意是:十一月辛亥,尚书吏部郎中邓彦 海典官制,立爵品,定律吕,协音乐。
yí cáo láng zhōng dǒng mì zhuàn jiāo miào shè jì cháo jìn xiǎng yàn zhī yí
这句话大意是:仪曹郎中董谧撰郊庙、社稷、朝觐、飨宴之 仪。
sān gōng láng zhōng wáng dé dìng lǜ lìng shēn kē jìn
这句话大意是:三公郎中王德定律令,申科禁。
tài shǐ lìng zhāo chóng zào hún yí kǎo tiān xiàng
这句话大意是:太史令晁崇造浑仪,考天象。
lì bù shàng shū cuī hóng zǒng cái zhī
这句话大意是:吏部尚书崔宏总 裁之。
rùn yuè zuǒ chéng xiàng wèi wáng yí jí wáng gōng qīng shì yì què shàng shū yuē chén děng wén chén jí jū zhōng zé liè sù qí qí guǐ
这句话大意是:闰月,左丞相卫王仪及王公卿士,诣阙上书曰:“臣等闻宸极居中,则列宿 齐其晷。
dì wáng shùn tiān zé qún hòu yǎng qí dù
这句话大意是:帝王顺天,则群后仰其度。
fú wéi bì xià dé xié èr yí dào lóng sān wǔ rén fēng bèi yú sì hǎi shèng huà sāi yú tiān qū zé jí kūn chóng ēn zhān xíng wěi ōu gē suǒ shǔ bā biǎo guī xīn
这句话大意是:伏惟陛下德协二仪,道隆三五,仁风被于四海, 盛化塞于天区,泽及昆虫,恩沾行苇,讴歌所属,八表归心。
ér gōng lǚ qiān xū tuì shēn hòu jǐ chén yí wèi zhāng gǔn fú wèi yù fēi suǒ yǐ shàng yǔn huáng tiān zhī yì xià fù lè tuī zhī xīn
这句话大意是:而躬履谦虚,退身后 己,宸仪未彰,衮服未御,非所以上允皇天之意,下副乐推之心。
chén děng jǐn mèi sǐ yǐ wén
这句话大意是:臣等谨昧死以闻。
dì sān ràng nǎi xǔ zhī
这句话大意是:” 帝三让乃许之。
shí èr yuè jǐ chǒu dì lín tiān wén diàn
这句话大意是:十二月己丑,帝临天文殿。
tài wèi sī tú jìn xǐ shòu bǎi guān xián chēng wàn suì
这句话大意是:太尉、司徒进玺绶,百官咸称万岁。
dà shè gǎi yuán zhuī zūn chéng dì yǐ xià jí hòu hào shì lè yòng huáng shǐ zhī wǔ
这句话大意是:大 赦,改元,追尊成帝以下及后号谥,乐用《皇始之舞》。
zhào bǎi sī yì dìng xíng cì shàng shū cuī hóng děng zòu cóng tǔ dé fú sè shàng huáng shù yòng wǔ zǔ yǐ wèi xī yǐ chén xī shēng yòng bái wǔ jiāo lì qì xuān zàn shí lìng jìng shòu rén shí xíng xià zhī zhèng
这句话大意是:诏百司议定行次,尚书崔 宏等奏从土德,服色尚黄,数用五,祖以未,腊以辰,牺牲用白,五郊立气,宣赞 时令,敬授人时,行夏之正。
xǐ liù zhōu èr shí èr jùn shǒu zǎi háo jié lì rén èr qiān jiā yú dài dōu
这句话大意是:徙六州二十二郡守宰豪杰吏人二千家于代都。
èr nián chūn zhēng yuè jiǎ zǐ chū sì shàng dì yú nán jiāo yǐ shǐ zǔ shén yuán huáng dì pèi jiàng tán shì liǎo chéng lǐ ér fǎn
这句话大意是:二年春正月甲子,初祀上帝于南郊,以始祖神元皇帝配,降坛视燎,成礼而反。
yǐ chǒu shè jīng shī
这句话大意是:乙丑,赦京师。
shǐ zhì sān jià zhī fǎ
这句话大意是:始制三驾之法。
gēng wǔ běi xún
这句话大意是:庚午,北巡。
fēn mìng zhū jiāng dà xí gāo chē cháng shān wáng zūn sān jūn cóng dōng dào chū cháng chuān gāo liáng wáng lè zhēn děng qī jūn cóng xī dào chū niú chuān chē jià qīn lēi liù jūn cóng zhōng dào zì bó rán shuǐ xī běi chū
这句话大意是:分命诸将大袭高车,常山王遵三军从 东道出长川,高凉王乐真等七军从西道出牛川,车驾亲勒六军从中道自駮髯水西北 出。
èr yuè dīng hài shuò zhū jūn tóng huì pò gāo chē zá zhǒng sān shí yú bù
这句话大意是:二月丁亥朔,诸军同会,破高车杂种三十余部。
wèi wáng yí dū sān jiāng bié cóng xī běi jué mò qiān yú lǐ pò qí yí bèng qī bù
这句话大意是:卫王仪督三将别从西北绝漠千 余里,破其遗迸七部。
hái cì niú chuān jí báo shān bìng kè shí jì gōng
这句话大意是:还次牛川,及薄山,并刻石纪功。
yǐ suǒ huò gāo chē zhòng qǐ lù yuàn yú nán tái yīn běi jù cháng chéng dōng bāo bái dēng shǔ zhī xī shān guǎng lún shù shí lǐ záo qú yǐn wǔ chuān shuǐ zhù zhī yuàn zhōng shū wèi sān gōu fēn liú gōng chéng nèi wài
这句话大意是:以所获高车众起鹿苑于南 台阴,北距长城,东苞白登,属之西山,广轮数十里,凿渠引武川水,注之苑中, 疏为三沟,分流宫城内外。
yòu chuān hóng yàn chí
这句话大意是:又穿鸿雁池。
sān yuè jǐ wèi chē jià zhì zì běi fá
这句话大意是:三月己未,车驾至自北伐。
jiǎ zǐ chū lìng wǔ jīng qún shū gè zhì bó shì zēng guó zǐ tài xué shēng yuán sān qiān rén
这句话大意是:甲子,初令 《五经》群书各置博士,增国子太学生员三千人。
shì yuè dī rén li biàn pàn mù róng dé qiú yuán yú yè
这句话大意是:是月,氐人李辩叛慕容德,求援 于邺。
xíng tái shàng shū hé bá yǐ qīng jì yīng zhī kè huá tái shōu dé gōng rén fǔ cáng
这句话大意是:行台尚书和跋以轻骑应之,克滑台,收德宫人府藏。
qiū qī yuè qǐ tiān huā diàn
这句话大意是:秋七月,起天华殿。
xīn yǒu dà yuè yú lù yuàn
这句话大意是:辛 酉,大阅于鹿苑。
bā yuè zēng qǐ jīng chéng shí èr mén zuò xi wǔ kù
这句话大意是:八月,增启京城十二门,作西武库。
chú zhōu jùn rén zū fù zhī bàn
这句话大意是:除州郡人租赋之半。
xīn hài zhào lǐ guān bèi zhuàn zhòng yí zhe yú xīn lìng
这句话大意是:辛亥, 诏礼官备撰众仪,著于新令。
fàn yáng rén lú pǔ jù zhòng hǎi bīn chēng yōu zhōu cì shǐ gōng lüě jùn xiàn shā yōu zhōu cì shǐ fēng tà gàn
这句话大意是:范阳人卢溥聚众海滨,称幽州刺史,攻掠郡县,杀幽 州刺史封沓干。
shì yuè tū fā wū gū sǐ qí dì lì lù gū lì qiǎn shǐ cháo gòng
这句话大意是:是月,秃发乌孤死,其弟利鹿孤立,遣使朝贡。
dōng shí yuè tài miào chéng qiān shén yuán píng wén zhāo chéng xiàn míng huáng dì shén zhǔ yú tài miào
这句话大意是:冬十月,太庙成, 迁神元、平文、昭成、献明皇帝神主于太庙。
shí èr yuè tiān huā diàn chéng
这句话大意是:十二月,天华殿成。
lǚ guāng lì qí zi shào wèi tiān wáng zì chēng tài shàng huáng jí sǐ shù zǐ zuǎn shā shào ér jiàn lì
这句话大意是:吕光立其子绍为 天王,自称太上皇,及死,庶子纂杀绍而僭立。
sān nián chūn zhēng yuè wù wǔ cái guān jiāng jūn hé tū pò lú pǔ yú liáo xī huò zhī jí qí zi huàn chuán sòng jīng shī huàn zhī
这句话大意是:三年春正月戊午,材官将军和突破卢溥于辽西,获之,及其子焕传送京师,轘 之。
guǐ hài sì běi jiāo
这句话大意是:癸亥,祀北郊。
fēn mìng zhū guān xún háng zhōu jùn guān fēng sú chá jǔ bù fǎ
这句话大意是:分命诸官循行州郡,观风俗,察举不法。
èr yuè dīng hài zhào yǒu sī sì rì yú dōng jiāo
这句话大意是:二月丁亥,诏有司祀 日于东郊。
shǐ gēng jí tián
这句话大意是:始耕籍田。
rén yín huáng zǐ cōng hōng
这句话大意是:壬寅,皇子聪薨。
sān yuè wù wǔ lì huáng hòu mù róng shì
这句话大意是:三月戊午,立皇后慕容氏。
shì yuè chuān chéng nán qú tōng yú chéng nèi zuò dōng xi yú chí
这句话大意是:是月,穿城南 渠通于城内,作东西鱼池。
xià sì yuè yáo xìng qiǎn shǐ cháo gòng
这句话大意是:夏四月,姚兴遣使朝贡。
wǔ yuè wù chén zhào yè zhě pú yè zhāng jì shǐ yú xìng
这句话大意是:五月戊辰,诏谒者仆射张济使 于兴。
jǐ sì dōng xún suì xìng zhuō lù qiǎn shǐ zhě yǐ tài láo sì dì yáo dì shùn miào
这句话大意是:己巳,东巡,遂幸涿鹿,遣使者以太牢祀帝尧、帝舜庙。
xi xìng mǎ yì guān shui lěi yuán
这句话大意是:西幸马邑,观氵垒 源。
liù yuè gēng chén shuò rì yǒu shí zhī
这句话大意是:六月庚辰朔,日有蚀之。
qiū qī yuè qǐ fú qián guī dà wéi yáo xìng suǒ pò
这句话大意是:秋七月,乞伏干归大为姚兴所破。
rén zǐ chē jià hái gōng
这句话大意是:壬子,车驾还宫。
qǐ zhōng tiān diàn jí yún mǔ táng jīn huá shì
这句话大意是:起中天殿及云母堂、金华室。
shí tài shǐ lǚ zòu tiān wén cuò luàn dì qīn lǎn jīng zhàn duō yún yi gǎi wáng yì zhèng yú shì shù gé guān hào yù yǐ fáng sāi xiōng jiǎo xiāo mǐ zāi biàn
这句话大意是:时太史屡奏天文错乱,帝亲览经占,多云宜改王易政, 于是数革官号,欲以防塞凶狡,消弭灾变。
yǐ ér lǜ chén xià yí huò dōng shí èr yuè bǐng shēn xià zhào shù chéng bài zhī lǐ jiàn yīn zhōu zhī shī gé qín hàn zhī bì yǐ yù chén xià
这句话大意是:已而虑臣下疑惑,冬十二月丙申,下诏 述成败之理,鉴殷、周之失,革秦、汉之弊,以喻臣下。
shì suì hé yòu zhū jùn fèng liáng wǔ zhāo wáng lǐ xuán shèng wèi qín liáng èr zhōu mù liáng gōng zhào xīng bà yè nián hào gēng zǐ
这句话大意是:是岁,河右诸郡奉、凉武 昭王李玄盛为秦凉二州牧、凉公,肇兴霸业,年号庚子。
sì nián chūn èr yuè dīng hài mìng lè shī rù xué xí wǔ shì cài yú xiān shèng xiān shī
这句话大意是:四年春二月丁亥,命乐师入学习舞,释菜于先圣、先师。
dīng yǒu fēn mìng shǐ zhě xún xíng zhōu jùn tīng chá cí sòng jiū hé bù fǎ
这句话大意是:丁酉,分命使者巡行 州郡,听察辞讼,纠劾不法。
shì yuè lǚ guāng dì zǐ lóng shì lǚ zuǎn ér zì lì
这句话大意是:是月,吕光弟子隆弑吕纂而自立。
sān yuè dì qīn yú jiàn yú qǐn miào
这句话大意是:三月,帝亲渔,荐 于寝庙。
xià sì yuè xīn mǎo ba yè xíng tái
这句话大意是:夏四月辛卯,罢邺行台。
zhào yǒu sī míng yáng yǐn yì
这句话大意是:诏有司明扬隐逸。
wǔ yuè qǐ zǐ jí diàn xuán wǔ lóu liáng fēng guān shí chí lù yuàn tái
这句话大意是:五月,起紫极殿、玄武楼、凉 风观、石池、鹿苑台。
liù yuè lú shuǐ hú jǔ qú méng xùn sī shǔ liáng zhōu mù zhāng yè gōng
这句话大意是:六月,卢水胡沮渠蒙逊私署凉州牧、张掖公。
qiū qī yuè zhào yǎn zhōu cì shǐ zhǎng sūn féi nán xùn xǔ chāng péng chéng
这句话大意是:秋七月,诏兖 州刺史长孙肥南徇许昌、彭城。
zhào cì tiān xià zhèn shù jiàng shì bù bó gè yǒu chà
这句话大意是:诏赐天下镇戍将士布帛各有差。
bā yuè duàn xìng shā mù róng shèng shū fù xī jǐn zhū duàn shì jiàn jí huáng dì wèi
这句话大意是:八月,段兴杀慕容 盛,叔父熙尽诛段氏,僭即皇帝位。
dōng shí èr yuè jí bó shì rú shēng bǐ zhòng jīng wén zì yì lèi xiāng cóng fán sì wàn yú zì hào yuē zhòng wén jīng
这句话大意是:冬十二月,集博士儒生比众经文字,义类相从, 凡四万余字,号曰《众文经》。
shì suì liáng wǔ zhāo wáng jǔ qú méng xùn bìng qiǎn shǐ cháo gòng
这句话大意是:是岁,凉武昭王、沮渠蒙逊并遣使朝贡。
wǔ nián chūn zhēng yuè dì wén yáo xìng jiāng kòu biān gēng yín dà jiǎn yú tú zhào bīng zhōu zhū jūn jī gǔ yú píng yáng qián bì
这句话大意是:五年春正月,帝闻姚兴将寇边,庚寅,大简舆徒,诏并州诸军积谷于平阳干壁。
sān yuè tū fā lì lù gū sǐ
这句话大意是:三月,秃发利鹿孤死。
xià wǔ yuè yáo xìng qiǎn qí dì yì yáng wáng píng lái qīn píng yáng gōng xiàn qián bì
这句话大意是:夏五月,姚兴遣其弟义阳王平来侵平阳,攻陷干壁。
qiū qī yuè wù chén shuò chē jià xi tǎo
这句话大意是:秋七月 戊辰朔,车驾西讨。
bā yuè yǐ sì zhì qián bì píng gù shǒu jìn jūn wéi zhī
这句话大意是:八月乙巳,至干壁,平固守,进军围之。
yáo xìng xī jǔ qí zhòng lái jiù
这句话大意是:姚兴悉举其众来救。
jiǎ zǐ dì dù méng kēng nì jī xìng jūn dà pò zhī
这句话大意是:甲子,帝度蒙坑,逆击兴军大破之。
dōng shí yuè píng fù shuǐ ér sǐ fú qí yú zhòng sān wàn yú rén huò xìng shàng shū zuǒ pú yè dí bó zhī yǐ xià sì pǐn jiāng jūn yǐ shàng sì shí yú rén
这句话大意是:冬十月,平赴水而死,俘其余众三万余人,获 兴尚书左仆射狄伯支以下四品将军以上四十余人。
huò qián wáng chén wáng cì duō jìn lēi bìng zhǎn yǐ xùn
这句话大意是:获前亡臣王次多、靳勒,并斩以 徇。
xìng pín shǐ qǐng hé dì bù xǔ
这句话大意是:兴频使请和,帝不许。
qún chén qǐng jìn píng pú bǎn dì lǜ rú rú wéi nán wù shēn bān shī
这句话大意是:群臣请进平蒲坂,帝虑蠕蠕为难,戊申,班师。
shí yī yuè chē jià cì jìn yáng
这句话大意是:十一月, 车驾次晋阳。
zhēng xiāng zhōu cì shǐ yǔ yuè wèi sī kōng
这句话大意是:征相州刺史庾岳为司空。
shí èr yuè xīn hài zhì zì xī zhēng
这句话大意是:十二月辛亥,至自西征。
yuè lēi mò fú lǜ qí bù wàn yú jiā nèi shǔ
这句话大意是:越勒莫弗率其部万 余家内属。
liù nián chūn zhēng yuè xīn wèi shuò fāng yù chí bù bié shuài lǜ wàn jiā nèi shǔ rù jū yún zhōng
这句话大意是:六年春正月辛未,朔方尉迟部别帅率万家内属,入居云中。
xià sì yuè guǐ sì shuò rì yǒu shí zhī
这句话大意是:夏四月癸巳朔,日 有蚀之。
wǔ yuè dà jiǎn yú tú jiàng lüè jiāng huái
这句话大意是:五月,大简舆徒,将略江淮。
qiū qī yuè zhèn xi dà jiàng jūn sī lì xiào wèi pí líng wáng shùn yǒu zuì yǐ wáng hái dì
这句话大意是:秋七月,镇西大将军、司隶校尉、毗陵王顺 有罪,以王还第。
wù zǐ běi xún zhù lí gōng yú chái shān zòng shì xiào liè dōng běi yú jì lǐng chū cān hé dài gǔ
这句话大意是:戊子,北巡,筑离宫于豺山,纵士校猎,东北逾罽岭,出参合、 代谷。
jiǔ yuè xíng xìng nán píng chéng guī dù shui lěi nán xià wū shān bèi huáng guā duī jiāng jiàn xīn yì
这句话大意是:九月,行幸南平城,规度氵垒南夏屋山,背黄瓜堆,将建新邑。
xīn wèi chē jià hái gōng
这句话大意是:辛未,车驾 还宫。
dōng shí yuè qǐ xi zhāo yáng diàn
这句话大意是:冬十月,起西昭阳殿。
yǐ mǎo lì huáng zǐ sì wèi qí wáng jiā chē qí dà jiàng jūn wèi xiàng guó
这句话大意是:乙卯,立皇子嗣为齐王,加车骑大将军,位相国。
shào wèi qīng hé wáng jiā zhēng nán dà jiàng jūn
这句话大意是:绍 为清河王,加征南大将军。
xī wèi yáng píng wáng yào wèi hé nán wáng
这句话大意是:熙为阳平王,曜为河南王。
fēng gù qín mǐn wáng zǐ kuí wèi yù zhāng wáng chén liú huán wáng zǐ yuè wèi zhū tí wáng
这句话大意是:封故秦愍王子夔为豫章王, 陈留桓王子悦为朱提王。
dīng sì jìn rén lái pìn
这句话大意是:丁巳,晋人来聘。
shí yī yuè gēng wǔ jiāng jūn yī wèi dà pò gāo chē
这句话大意是:十一月庚午,将军伊谓大破高车。
shí èr yuè jìn huán xuán fèi qí zhǔ sī mǎ dé zōng wèi píng gù wáng ér zì lì jiàn hào chu
这句话大意是:十二 月,晋桓玄废其主司马德宗为平固王而自立,僭号楚。
tiān cì yuán nián chūn èr yuè jìn liú yù qǐ bīng zhū huán xuán
这句话大意是:天赐元年春二月,晋刘裕起兵诛桓玄。
sān yuè chū xiàn xiàn hù bù mǎn bǎi ba zhī
这句话大意是:三月,初限县户不满百罢之。
xià wǔ yuè zhì shān dōng zhū yě fā zhōu jùn tú zhé zào bīng jiǎ
这句话大意是:夏五月, 置山东诸冶,发州郡徒谪造兵甲。
qiū jiǔ yuè dì lín zhāo yáng diàn fēn zhì zhòng zhí yǐn cháo chén wén wǔ qīn zì jiǎn zhuó liàng néng xù yòng
这句话大意是:秋九月,帝临昭阳殿,分置众职,引朝臣文武亲 自简擢,量能叙用。
zhì jué sì děng yuē wáng gōng hóu zi chú bó nán zhī hào
这句话大意是:制爵四等,曰王、公、侯、子,除伯、男之号。
zhuī lù jiù chén jiā fēng jué gè yǒu chà
这句话大意是:追录旧臣,加 封爵各有差。
shì qiū jiāng nán dà luàn liú rén qiǎng fù bēn huái běi zhě háng dào xiāng xún
这句话大意是:是秋,江南大乱,流人繦负奔淮北者行道相寻。
dōng shí yuè xīn sì dà shè gǎi yuán
这句话大意是:冬十月辛巳,大赦, 改元。
zhù xī gōng
这句话大意是:筑西宫。
shí yī yuè xìng xī gōng dà xuǎn chén liáo lìng gè biàn zōng dǎng bǎo jǔ cái xíng zhū bù zǐ sūn shī yè cì jué zhě èr qiān yú rén
这句话大意是:十一月,幸西宫,大选臣僚,令各辨宗党,保举才行,诸部子孙失 业赐爵者二千余人。
èr nián chūn zhēng yuè jìn zhǔ sī mǎ dé zōng fù wèi
这句话大意是:二年春正月,晋主司马德宗复位。
xià sì yuè sì xi jiāo chē qí jǐn hēi
这句话大意是:夏四月,祀西郊,车旗尽黑。
dōng shí yuè mù róng dé sǐ
这句话大意是:冬十月,慕容 德死。
sān nián chūn zhēng yuè jiǎ shēn běi xún xìng chái shān gōng xiào liè hái zhì wū gū shān
这句话大意是:三年春正月甲申,北巡,幸豺山宫,校猎,还至屋孤山。
èr yuè yǐ hài xìng dài yuán shān jiàn wǔ dàn tíng
这句话大意是:二月乙亥,幸代园山, 建五石亭。
sān yuè gēng zǐ chē jià hái gōng
这句话大意是:三月庚子,车驾还宫。
xià sì yuè gēng shēn fù xìng chái shān gōng
这句话大意是:夏四月庚申,复幸豺山宫。
zhàn shòu zhù zuò láng wáng yi dì zào bīng fǎ gū xū lì chéng tú sān bǎi liù shí
这句话大意是:占授著作郎王宜弟造 《兵法孤虚立成图》三百六十。
shí suì dēng dìng xiāng jiǎo shǐ shān yòu xìng mǎ chéng
这句话大意是:时遂登定襄角史山,又幸马城。
jiǎ xū chē jià hái gōng
这句话大意是:甲戌,车驾还宫。
liù yuè fā bā bù wǔ bǎi lǐ nèi nán dīng zhù shui lěi nán gōng mén quē gāo shí yú zhàng
这句话大意是:六月,发八部五百里内男丁筑氵垒南宫,门阙高十余丈。
yǐn gōu chuān chí guǎng yuàn yòu
这句话大意是:引沟穿池,广苑囿。
guī lì wài chéng fāng èr shí lǐ fēn zhì shì lǐ jīng tú dòng dá
这句话大意是:规立 外城方二十里,分置市里,经途洞达。
sān shí rì ba
这句话大意是:三十日罢。
qiū qī yuè tài wèi mù chóng hōng
这句话大意是:秋七月,太尉穆崇薨。
bā yuè jiǎ chén xíng xìng chái shān gōng suì zhì qīng niú shān
这句话大意是:八月甲辰, 行幸豺山宫,遂至青牛山。
bǐng chén xi dēng wǔ yào běi yuán guān jiǔ shí jiǔ quán zào gǔ tíng suì zhī shí mò
这句话大意是:丙辰,西登武要北原,观九十九泉,造古亭,遂之石漠。
jiǔ yuè jiǎ xū shuò xìng mò nán yán chí
这句话大意是:九月甲戌朔,幸漠南盐池。
rén wǔ zhì mò zhōng guān tiān yán chí
这句话大意是:壬午,至漠中,观天盐池。
dù mò běi zhī tǔ yán chí
这句话大意是:度漠北,之吐盐池。
guǐ sì nán hái cháng chuān
这句话大意是:癸巳, 南还长川。
bǐng shēn lín guān zhǎng bēi
这句话大意是:丙申,临观长陂。
dōng shí yuè gēng shēn chē jià hái gōng
这句话大意是:冬十月庚申,车驾还宫。
sì nián chūn èr yuè fēng huáng zǐ xiū wéi hé jiān wáng chù wén wèi cháng lè wáng lián wèi guǎng píng wáng lí wèi jīng zhào wáng
这句话大意是:四年春二月,封皇子修为河间王,处文为长乐王,连为广平王,黎为京兆王。
xià wǔ yuè běi xún zì cān hé bēi dōng guò pán yáng shān dà yǔ bào shuǐ liú zī chē shù bǎi chéng shā bǎi yú rén
这句话大意是:夏五月,北巡,自参合陂东过蟠羊山,大雨,暴水流辎车数百乘,杀百余人。
suì dōng běi yú shí mò zhì cháng chuān xìng rú yuán
这句话大意是:遂东 北逾石漠,至长川,幸濡源。
cháng shān wáng zūn yǒu zuì cì sǐ
这句话大意是:常山王遵有罪赐死。
liù yuè hè lián qū gài zì chēng dà chán yú dà xià tiān wáng
这句话大意是:六月,赫连屈丐自称大单于、大 夏天王。
qiū qī yuè xi xìng cān hé bēi
这句话大意是:秋七月,西幸参合陂。
zhù běi gōng yuán sān xún ér ba nǎi hái gōng
这句话大意是:筑北宫垣,三旬而罢,乃还宫。
mù róng bǎo yǎng zǐ gāo yún shā mù róng xī ér zì lì jiàn hào tiān wáng
这句话大意是:慕容宝养子高云杀 慕容熙而自立,僭号天王。
bā yuè zhū sī kōng yǔ yuè
这句话大意是:八月,诛司空庾岳。
wǔ nián chūn zhēng yuè xíng xìng chái shān gōng suì rú cān hé bēi guān yú yú yán shuǐ zhì níng chuān
这句话大意是:五年春正月,行幸豺山宫,遂如参合陂,观渔于延水,至宁川。
sān yuè yáo xìng qiǎn shǐ cháo gòng
这句话大意是:三月,姚兴遣 使朝贡。
qiū qī yuè wù xū shuò rì yǒu shí zhī
这句话大意是:秋七月戊戌朔,日有蚀之。
dōng shí yuè tū fā nù tán jiàn jí liáng wáng wèi
这句话大意是:冬十月,秃发傉檀僭即凉王位。
liù nián xià dì bù yù
这句话大意是:六年夏,帝不豫。
chū dì fú hán shí sàn zì tài yī lìng yīn qiāng sǐ hòu yào shù dòng fā zhì cǐ yù shén
这句话大意是:初,帝服寒食散,自太医令阴羌死后,药数动发,至此愈甚。
ér zāi biàn lǚ jiàn yōu mèn bù ān huò shù rì bù shí huò bù qǐn dá dàn guī jiù qún xià xǐ nù guāi cháng
这句话大意是:而灾变屡见,忧懑不安,或数日不食,或不寝达旦,归咎群下,喜怒乖常。
wèi bǎi liáo zuǒ yòu bù kě xìn lǜ rú tiān wén zhī zhàn huò yǒu zhǒu yè zhī yú
这句话大意是:谓百僚 左右不可信,虑如天文之占,或有肘腋之虞。
zhuī sī jì wǎng chéng bài dé shī zhōng rì jìng yè dú yǔ bù zhǐ ruò bàng yǒu guǐ wù duì yáng zhě
这句话大意是:追思既往成败得失,终日竟夜独语不 止,若傍有鬼物对扬者。
cháo chén zhì qián zhuī qí jiù è biàn jiàn shā hài
这句话大意是:朝臣至前,追其旧恶,便见杀害。
qí yú huò yǐ yán sè biàn dòng huò yǐ chuǎn xī bù tiáo huò yǐ xíng bù guāi jié huò yǐ yán cí shī cuò dì yǐ wéi huái è zài xīn biàn jiàn yú wài nǎi shǒu zì ōu jī
这句话大意是:其余或以颜色变动,或 以喘息不调,或以行步乖节,或以言辞失措,帝以为怀恶在心,变见于外,乃手自 殴击。
sǐ zhě jiē chén tiān ān diàn qián
这句话大意是:死者皆陈天安殿前。
yú shì cháo yě rén qíng gè huái wēi jù yǒu sī fèi dài mò xiāng dū shè bǎi gōng tōu jié dào zéi gōng xíng xiàng lǐ zhī jiān rén wéi xī shǎo
这句话大意是:于是朝野人情各怀危惧,有司废怠,莫相督摄,百工偷 劫,盗贼公行,巷里之间,人为稀少。
dì yì wén zhī yuē zhèn gù zòng zhī shǐ rán xìng guò zāi nián dāng gèng qīng zhěng zhī ěr
这句话大意是:帝亦闻之,曰:“朕故纵之使然,幸过灾年, 当更清整之耳。
qiū qī yuè mù róng shì zhī shǔ bǎi yú jiā móu yù wài bēn fā jué fú zhū sǐ zhě sān bǎi yú rén
这句话大意是:”秋七月,慕容氏支属百余家谋欲外奔,发觉,伏诛死者三百余人。
bā yuè wèi wáng yí móu pàn cì sǐ
这句话大意是:八月,卫王仪谋叛,赐死。
shí yuè wù chén qīng hé wáng shào zuò luàn dì bēng yú tiān ān diàn shí nián sān shí jiǔ
这句话大意是:十月戊辰,清河王绍作乱,帝崩于天安殿,时年三十九。
yǒng xīng èr nián jiǔ yuè jiǎ yín shàng shì yuē xuān wǔ huáng dì zàng yú shèng lè jīn líng miào hào tài zǔ tài cháng wǔ nián gǎi shì yuē dào wǔ
这句话大意是:永兴二年九月甲寅,上谥曰宣武皇帝,葬于盛乐金陵,庙号太祖,泰常五年改谥曰 道武。
tài zōng míng yuán huáng dì huì sì dào wǔ huáng dì zhī zhǎng zǐ yě
这句话大意是:太宗明元皇帝讳嗣,道武皇帝之长子也。
mǔ yuē liú guì rén dēng guó qī nián shēng yú yún zhōng gōng
这句话大意是:母曰刘贵人,登国七年,生于云中宫。
dào wǔ wǎn yǒu nán wén ér dà yuè nǎi dà shè
这句话大意是:道武晚有男,闻而大悦,乃大赦。
dì míng ruì kuān yì fēi lǐ bù dòng
这句话大意是:帝明睿宽毅,非礼不动。
tiān xìng liù nián fēng qí wáng bài xiàng guó
这句话大意是:天兴六年,封齐王,拜 相国。
chū dì mǔ jì cì sǐ dào wǔ zhào dì gào yuē xī hàn wǔ jiāng lì qí zi ér shā qí mǔ bù lìng fù rén yǔ guó zhèng rǔ dāng jì tǒng gù wú yuǎn tóng hàn wǔ
现代白话:初,帝母既赐死,道武召帝告曰:“昔汉武将立其子而杀其母,不令妇人与 国政,你当继统,故我远同汉武。
dì sù chún xiào āi bù zì shèng
这句话大意是:”帝素纯孝,哀不自胜。
dào wǔ nù
这句话大意是:道武怒。
dì hái gōng āi bù zì zhǐ dào wǔ zhī ér yòu zhào dì
这句话大意是:帝还宫,哀不 自止,道武知而又召帝。
dì yù rù zuǒ yòu jiàn qǐng dài hé jiě ér jìn dì cóng zhī
这句话大意是:帝欲入,左右谏,请待和解而进,帝从之。
jí yuán shào zhī nì dì hái ér zhū zhī
这句话大意是:及元绍之逆, 帝还而诛之。
yǒng xīng yuán nián dōng shí yuè rén wǔ huáng dì jí wèi dà shè gǎi yuán zhuī zūn huáng bǐ wèi xuān mù huáng hòu
这句话大意是:永兴元年冬十月壬午,皇帝即位,大赦改元,追尊皇妣为宣穆皇后。
gōng qīng dà chén xiān bà guī dì zhě xī fù dēng yòng zhī
这句话大意是:公卿大臣 先罢归第者,悉复登用之。
zhào nán píng gōng zhǎng sūn sōng běi xīn hóu ān tóng duì lǐ rén sòng jiǎn xián rèn néng
这句话大意是:诏南平公长孙嵩、北新侯安同对理人讼,简贤任能。
shì yuè féng bá shì qí zhǔ gāo yún jiàn hào tiān wáng guó hào běi yàn
这句话大意是:是 月,冯跋弑其主高云,僭号天王,国号北燕。
rùn shí yuè dīng hài zhū tí wáng yuè móu fǎn cì sǐ
这句话大意是:闰十月丁亥,朱提王悦谋反,赐死。
zhào dōu bīng jiāng jūn shān yáng hóu xī jīn xún zhū zhōu wèn rén jí kǔ
这句话大意是:诏都兵将军山阳侯奚斤巡诸州,问人疾苦。
shí èr yuè wù xū fēng wèi wáng yí zi liáng wèi nán yáng wáng jìn yīn píng gōng liè jué wèi wáng gǎi fēng gāo liáng wáng lè zhēn wèi píng yáng wáng
这句话大意是:十二月戊戌,封卫王仪子良为南阳王, 进阴平公列爵为王,改封高凉王乐真为平阳王。
jǐ hài dì shǐ jū xī gōng yù tiān wén diàn
这句话大意是:己亥,帝始居西宫,御天文殿。
rú rú fàn sāi
这句话大意是:蠕 蠕犯塞。
shì suì qǐ fú qián guī zì chēng qín wáng
这句话大意是:是岁,乞伏干归自称秦王。
èr nián chūn zhēng yuè jiǎ yín shuò zhào nán píng gōng zhǎng sūn sōng děng běi zhēng rú rú yīn liú tún mò nán
这句话大意是:二年春正月甲寅朔,诏南平公长孙嵩等北征蠕蠕,因留屯漠南。
xià wǔ yuè sōng děng zì dà mò hái rú rú zhuī wéi zhī yú niú chuān
这句话大意是:夏五月,嵩等 自大漠还,蠕蠕追围之于牛川。
rén shēn dì běi fá rú rú wén ér dùn zǒu
这句话大意是:壬申,帝北伐,蠕蠕闻而遁走。
chē jià hái xìng cān hé bēi
这句话大意是:车驾还幸参合陂。
liù yuè jìn jiāng liú yù miè mù róng chāo
这句话大意是:六月,晋将刘裕灭慕容超。
qiū qī yuè dīng sì lì shè tái yú bēi xi réng jiǎng wǔ
这句话大意是:秋七月丁巳,立射台于陂西,仍讲武。
yǐ chǒu zhì zì běi fá
这句话大意是:乙丑,至自北伐。
sān nián chūn èr yuè wù xū zhào jiǎn gōng rén fēi yù jí jì qiǎo zhě xī yǐ cì guān rén
这句话大意是:三年春二月戊戌,诏简宫人非御及伎巧者,悉以赐鳏人。
jǐ hài zhào běi xīn hóu ān tóng děng chí jié xún xíng bìng dìng èr zhōu jí zhū shān jū zá hú dīng líng wèn qí jí kǔ chá jǔ shǒu zǎi bù fǎ zhě
这句话大意是:己亥,诏北新侯安同 等持节巡行并、定二州及诸山居杂胡、丁零,问其疾苦,察举守宰不法者。
xīn chǒu jiǎn gōng rén gōng jì zhī bù jí zhě chū cì rén bù néng zì cún zhě
这句话大意是:辛丑, 简宫人工伎之不急者出,赐人不能自存者。
sān yuè jǐ wèi zhào shì chén cháng pèi jiàn
这句话大意是:三月己未,诏侍臣常佩剑。
xià wǔ yuè bǐng yín fù chū gōng rén cì guān rén
这句话大意是:夏五月丙寅, 复出宫人赐鳏人。
dīng mǎo chē jià yè jīn líng yú shèng lè
这句话大意是:丁卯,车驾谒金陵于盛乐。
jǐ sì chāng lí wáng mù róng bó r móu fǎn fú zhū
这句话大意是:己巳,昌黎王慕容伯儿谋反,伏诛。
liù yuè yáo xìng qiǎn shǐ cháo gòng
这句话大意是:六月,姚兴遣使朝贡。
qiū qī yuè wù shēn cì wèi shì pú sān rì
这句话大意是:秋七月戊申,赐卫士酺三日。
dōng shí yī yuè dīng wèi dà yuè yú dōng jiāo
这句话大意是:冬十一月丁未,大阅于东郊。
sì nián chūn èr yuè guǐ wèi dēng shòu quān shè měng shòu
这句话大意是:四年春二月癸未,登兽圈,射猛兽。
xià sì yuè yǐ wèi yàn qún chén yú xī gōng shǐ gè xiàn zhí yán wù yǒu suǒ huì
这句话大意是:夏四月乙未,宴群臣于西宫,使各献直言, 勿有所讳。
liù yuè qǐ fú qián guī wèi xiōng zǐ gōng fǔ suǒ shì
这句话大意是:六月,乞伏干归为兄子公府所弑。
rùn yuè bǐng chén dà yuè yú dōng jiāo
这句话大意是:闰月丙辰,大阅于东郊。
qiū qī yuè jǐ sì shuò dōng xún
这句话大意是:秋七月己巳 朔,东巡。
zhì sì xiāng dà jiàng yòu fàng shí èr shí zhì shí èr xiǎo jiàng
这句话大意是:置四厢大将,又放十二时,置十二小将。
yǐ shān yáng hóu xī jīn yuán chéng gōng qū xíng zuǒ yòu chéng xiàng
这句话大意是:以山阳侯奚斤、元城公屈行左 右丞相。
jǐ mǎo dà mí yú shí huì shān
这句话大意是:己卯,大猕于石会山。
wù zǐ lín qù jī bēi guān yú
这句话大意是:戊子,临去畿陂观渔。
gēng yín zhì yú rú yuán xi xún xìng běi bù zhū luò
这句话大意是:庚寅,至于濡源,西巡,幸 北部诸落。
bā yuè rén zǐ xìng xī gōng lín bǎn diàn dà xiǎng qún chén mìng bǎi xìng dà pú sān rì
这句话大意是:八月壬子,幸西宫,临板殿,大飨群臣,命百姓大酺三日。
yǐ mǎo cì wáng gōng yǐ xià zhì sù wèi jiàng shì bù gè yǒu chà
这句话大意是:乙卯,赐王 公以下至宿卫将士布各有差。
dōng shí yī yuè jǐ chǒu cì zōng shì jìn shǔ nán yáng wáng liáng yǐ xià zhì yú sī má qīn bù bó gè yǒu chà
这句话大意是:冬十一月己丑,赐宗室近属南阳王良以下至于缌麻亲 布帛各有差。
shì yuè jǔ qú méng xùn jiàn chēng hé xī wáng
这句话大意是:是月,沮渠蒙逊僭称河西王。
shí èr yuè dīng sì běi xún zhì cháng chéng ér xuán
这句话大意是:十二月丁巳,北巡,至长城而旋。
wǔ nián chūn zhēng yuè jǐ sì dà yuè jī nèi nán nián shí èr yǐ shàng xī jí
这句话大意是:五年春正月己巳,大阅畿内,男年十二以上悉集。
jǐ mǎo xìng xī gōng
这句话大意是:己卯,幸西宫。
è bá dà qú shuài sì shí yú rén yì què fèng gòng cì yǐ zēng bó jǐn jì gè yǒu chà
这句话大意是:頞拔大渠帅 四十余人诣阙奉贡,赐以缯帛锦罽各有差。
yǐ yǒu zhào zhū zhōu liù shí hù chū róng mǎ yì pǐ
这句话大意是:乙酉,诏诸州,六十户出戎马一匹。
gēng yín dà yuè yú dōng jiāo shǔ jiàng shuài yǐ shān yáng hóu xī jīn wèi qián jūn zhòng sān wàn
这句话大意是:庚 寅,大阅于东郊,署将帅,以山阳侯奚斤为前军,众三万;。
yáng píng wáng xī děng shí èr jiāng gè yī wàn qí
这句话大意是:阳平王熙等十二将各一 万骑;。
dì lín bái dēng gōng zì xiào lǎn
这句话大意是:帝临白登,躬自校览。
èr yuè gēng xū xìng gāo liǔ chuān
这句话大意是:二月庚戌,幸高柳川。
guǐ chǒu chuān yú chí yú běi yuàn
这句话大意是:癸丑,穿鱼池于北苑。
gēng wǔ yáo xìng qiǎn shǐ cháo gòng
这句话大意是:庚午, 姚兴遣使朝贡。
jǐ mǎo zhào shǐ zhě xún xíng tiān xià zhāo yán jùn yàn sōu yáng yǐn yì
这句话大意是:己卯,诏使者巡行天下,招延俊彦,搜扬隐逸。
xià sì yuè yǐ mǎo xi xún
这句话大意是:夏四月乙卯,西巡。
wǔ yuè yǐ hài xíng xìng yún zhōng jiù gōng zhī dà shì
这句话大意是:五月乙亥,行幸云中旧宫之大室。
bǐng zǐ dà shè
这句话大意是:丙子,大赦。
liù yuè xi xìng wǔ yuán xiào liè yú gǔ luó shān huò shòu shí wàn
这句话大意是:六月,西幸五原,校猎于骨罗山, 获兽十万。
qiū qī yuè jǐ sì hái xìng báo shān
这句话大意是:秋七月己巳,还幸薄山。
dì dēng guān xuān wǔ yóu xìng kè shí sòng dé zhī chù nǎi yú qí páng qǐ shí tán ér jiàn xiǎng yān cì cóng zhě dà pú yú shān xià
现代白话:帝登观宣武游幸刻石颂德之处,乃于其旁起石 坛而荐飨呢,赐从者大酺于山下。
qián jūn xī jīn děng pò yuè lēi bèi ní bù luò yú bá nà shān xī xǐ èr wàn yú jiā ér xuán
这句话大意是:前军奚斤等破越勒倍泥部落于跋那山西,徙二万 余家而旋。
bǐng xū chē jià zì dà shì xī nán xún zhū bù luò suì nán cì dìng xiāng dà luò chéng dōng yú qī lǐng shān tián yú shàn wú chuān
这句话大意是:丙戌,车驾自大室西南巡诸部落,遂南次定襄大洛城,东逾七岭山,田 于善无川。
bā yuè guǐ mǎo chē jià hái gōng
这句话大意是:八月癸卯,车驾还宫。
guǐ chǒu xī jīn děng bān shī
这句话大意是:癸丑,奚斤等班师。
jiǎ yín dì lín bái dēng shān guān xiáng rén shù jūn shí
这句话大意是:甲寅,帝临白登山,观降人, 数军实。
zhì xīn rén yú dà níng gěi nóng qì jì kǒu shòu tián
这句话大意是:置新人于大宁,给农器,计口受田。
dōng shí yī yuè guǐ yǒu dà xiǎng yú xī gōng
这句话大意是:冬十一月癸酉,大飨于西宫。
yáo xìng qiǎn shǐ cháo gòng qǐng jìn nǚ dì xǔ zhī
这句话大意是:姚兴遣 使朝贡,请进女,帝许之。
shén ruì yuán nián chūn zhèng yuè xīn yǒu yǐ zhēn ruì pín jí dà shè gǎi yuán
这句话大意是:神瑞元年春正月辛酉,以祯瑞频集,大赦改元。
xīn sì xíng xìng fán zhì
这句话大意是:辛巳,行幸繁畤。
cì wáng gōng yǐ xià zhì yú shì zú bǎi gōng bù bó gè yǒu chà
这句话大意是:赐王公以下 至于士卒百工布帛各有差。
èr yuè wù xū chē jià hái gōng
这句话大意是:二月戊戌,车驾还宫。
yǐ mǎo qǐ fēng gōng yú píng chéng dōng běi
这句话大意是:乙卯,起丰宫于平城东北。
xià liù yuè qǐ fú chì pán miè tū fā nù tán
这句话大意是:夏六 月,乞伏炽盘灭秃发傉檀。
qiū qī yuè jìn jiāng zhū líng shí miè shǔ
这句话大意是:秋七月,晋将朱龄石灭蜀。
bā yuè wù zǐ zhào mǎ yì hòu yuán lòu sūn shǐ yú yáo xìng
这句话大意是:八月戊子,诏马邑侯元陋孙 使于姚兴。
yáo xìng qiǎn shǐ cháo gòng
这句话大意是:姚兴遣使朝贡。
jiǔ yuè dīng sì shuò rì yǒu shí zhī
这句话大意是:九月丁巳朔,日有蚀之。
dōng shí yī yuè rén wǔ zhào shǐ zhě xún xíng zhū zhōu jiào yuè shǒu zǎi zī cái fēi zì jiā suǒ jī xī bù wèi zāng
这句话大意是:冬十一月壬午,诏使者巡行诸 州,校阅守宰资财,非自家所赍,悉簿为赃。
shǒu zǎi bù rú fǎ tīng bǎi xìng yì què gào zhī
这句话大意是:守宰不如法,听百姓诣阙告之。
shí èr yuè bǐng xū shuò rú rú fàn sāi
这句话大意是:十二 月丙戌朔,蠕蠕犯塞。
bǐng shēn chē jià běi fá
这句话大意是:丙申,车驾北伐。
èr nián chūn zhēng yuè bǐng chén chē jià zhì zì běi fá
这句话大意是:二年春正月丙辰,车驾至自北伐。
èr yuè dīng hài dà xiǎng yú xī gōng
这句话大意是:二月丁亥,大飨于西宫。
jiǎ chén lì xuān wǔ miào yú bái dēng xi
这句话大意是:甲辰,立宣武庙于 白登西。
sān yuè dīng chǒu zhào yǐ cì shǐ shǒu zǎi lǜ duō bū duò jīn nián zī diào xiàn wéi zhě zhé chū jiā cái yǐ chōng bù tīng zhēng fā yú rén
这句话大意是:三月丁丑,诏以刺史守宰率多逋惰,今年赀调县违者,谪出家财以充,不 听征发于人。
xià sì yuè jìn rén lái pìn
这句话大意是:夏四月,晋人来聘。
jǐ mǎo běi xún
这句话大意是:己卯,北巡。
wǔ yuè dīng hài cì yú cān hé dōng xìng dà níng
这句话大意是:五月丁亥,次于参合,东幸大宁。
dīng wèi tián yú sì jiá shān
这句话大意是:丁未,田于四岬山。
liù yuè wù wǔ lín qù jī bēi guān yú
这句话大意是:六月戊午,临去畿陂观渔。
xīn yǒu cì yú rú yuán lì bàng tái
这句话大意是:辛酉,次于濡源,立蜯台。
suì shè bái xióng yú tuí niú shān huò zhī
这句话大意是:遂射白 熊于颓牛山,获之。
dīng mǎo xìng chì chéng qīn jiàn zhǎng lǎo wèn rén jí kǔ fù zū yī nián
这句话大意是:丁卯,幸赤城,亲见长老,问人疾苦,复租一年。
nán cì shí tíng xìng shàng gǔ wèn bǎi nián fǎng xián jùn fù tián zū zhī bàn
这句话大意是:南次石亭, 幸上谷,问百年,访贤俊,复田租之半。
rén shēn xìng zhuō lù dēng jiào shān guān wēn quán shǐ yǐ tài láo cí huáng dì táng yáo miào
这句话大意是:壬申,幸涿鹿,登峤山,观温泉,使以太 牢祠黄帝、唐尧庙。
guǐ yǒu xìng guǎng níng shì rú shàng gǔ
这句话大意是:癸酉,幸广宁,事如上谷。
jǐ mǎo dēng guǎng níng zhī lì shān yǐ tài láo cí shùn miào dì qīn jiā lǐ yān
现代白话:己卯,登广宁之历山,以太牢祠舜 庙,帝亲加礼呢。
gēng chén xìng dài
这句话大意是:庚辰,幸代。
qiū qī yuè guǐ wèi chē jià hái gōng fù suǒ guò tián zū zhī bàn
这句话大意是:秋七月癸未,车驾还宫,复所过田租之半。
bā yuè gēng chén huì rì yǒu shí zhī
这句话大意是:八月庚 辰晦,日有蚀之。
jiǔ yuè jīng shī rén jī tīng jiù shí shān dōng
这句话大意是:九月,京师人饥,听就食山东。
dōng shí yuè rén zǐ yáo xìng shǐ fèng qí xī píng gōng zhǔ zhì dì yǐ hòu lǐ nà zhī
这句话大意是:冬十月壬子,姚兴使奉其西平公 主至,帝以后礼纳之。
xīn yǒu xíng xìng jù rù chéng
这句话大意是:辛酉,行幸沮洳城。
guǐ hài chē jià hái gōng
这句话大意是:癸亥,车驾还宫。
bǐng yín zhào yǐ pín yù shuāng hàn nián gǔ bù dēng mìng chū bù bó cāng gǔ yǐ zhèn pín qióng
这句话大意是:丙寅,诏以频遇霜旱, 年谷不登,命出布帛仓谷以振贫穷。
tài cháng yuán nián chūn èr yuè dīng wèi yáo xìng sǐ
这句话大意是:泰常元年春二月丁未,姚兴死。
sān yuè jǐ chǒu cháng lè wáng chù wén hōng
这句话大意是:三月己丑,长乐王处文薨。
xià sì yuè rén zǐ dà shè gǎi yuán
这句话大意是:夏四月壬子,大赦 改元。
gēng shēn hé jiān wáng xiū hōng
这句话大意是:庚申,河间王修薨。
wǔ yuè jiǎ shēn huì xīng èr jiàn
这句话大意是:五月甲申,彗星二见。
liù yuè dīng sì běi xún
这句话大意是:六月丁巳,北巡。
qiū qī yuè jiǎ shēn dà xiǎn yú niú chuān dēng fǔ shān lín yīn fán shuǐ nán guān yú jiǔ shí jiǔ quán
这句话大意是:秋七月甲申, 大狝于牛川,登釜山,临殷繁水,南观于九十九泉。
wù xū chē jià hái gōng
这句话大意是:戊戌,车驾还宫。
xīn hài huì rì yǒu shí zhī
这句话大意是:辛亥晦,日 有蚀之。
jiǔ yuè jìn liú yù sù hé fá yáo hóng qiǎn bù jiàng wáng zhòng dé cóng lù dào zhì liáng chéng
这句话大意是:九月,晋刘裕溯河伐姚泓,遣部将王仲德从陆道至梁城。
yǎn zhōu cì shǐ wèi jiàn wèi nuò qì shǒu běi dù zhòng dé suì rù huá tái
这句话大意是:兖州刺史尉建畏 懦,弃守北渡,仲德遂入滑台。
zhào jiāng jūn shū sūn jiàn děng dù hé yào wēi zhǎn wèi jiàn yú chéng xià
这句话大意是:诏将军叔孙建等度河曜威,斩尉建于城下。
dōng shí yī yuè wù yín qǐ péng tái yú běi yuàn
这句话大意是:冬十一 月戊寅,起蓬台于北苑。
shí èr yuè nán yáng wáng liáng hōng
这句话大意是:十二月,南阳王良薨。
èr nián chūn zhēng yuè jiǎ xū shuò rì yǒu shí zhī
这句话大意是:二年春正月甲戌朔,日有蚀之。
èr yuè bǐng wǔ zhào shǐ zhě xún xíng tiān xià guān fēng sú wèn qí suǒ kǔ
这句话大意是:二月丙午,诏使者巡行天下,观风俗,问其所 苦。
shì yuè liáng wǔ zhāo wáng hōng
这句话大意是:是月,凉武昭王薨。
wǔ yuè xi xún zhì yún zhōng suì jì hé tián yú dà mò
这句话大意是:五月,西巡至云中,遂济河,田于大漠。
qiū qī yuè yǐ hài chē jià hái gōng
这句话大意是:秋七月乙亥,车 驾还宫。
yǐ yǒu qǐ bái tái yú chéng nán gāo èr shí zhàng
这句话大意是:乙酉,起白台于城南,高二十丈。
shì yuè jìn liú yù miè yáo hóng
这句话大意是:是月,晋刘裕灭姚泓。
dōng shí yuè guǐ chǒu yù zhāng wáng kuí hōng
这句话大意是:冬十月癸丑,豫 章王夔薨。
shí èr yuè jǐ yǒu zhào hé dōng hé nèi gòu hóng zǐ dì bō yuè rén jiān zhě
这句话大意是:十二月己酉,诏河东、河内购泓子弟播越人间者。
sān nián chūn sān yuè jìn rén lái pìn
这句话大意是:三年春三月,晋人来聘。
gēng xū xìng xī gōng
这句话大意是:庚戌,幸西宫。
yǐ bó hǎi fàn yáng jùn qù nián shuǐ fù qí zū shuì
这句话大意是:以勃海、范阳郡去年水,复其租税。
xià sì yuè jǐ sì xǐ jì dìng yōu sān zhōu tú hé yú jīng shī
这句话大意是:夏四月己巳,徙冀、定、幽三州徒何于京师。
wǔ yuè rén zǐ dōng xún zhì rú yuán jí gān sōng
这句话大意是:五月壬子,东巡至濡源,及甘松。
qiǎn zhēng dōng jiāng jūn zhǎng sūn dào shēng shuài shī xí féng bá suì zhì lóng chéng xǐ qí jū rén wàn yú jiā ér hái
这句话大意是:遣 征东将军长孙道生帅师袭冯跋,遂至龙城,徙其居人万余家而还。
qiū qī yuè wù wǔ chē jià zhì jīng shī
这句话大意是:秋七月戊午,车 驾至京师。
bā yuè yàn mén hé nèi dà yǔ shuǐ fù qí zū shuì
这句话大意是:八月,雁门、河内大雨水,复其租税。
dōng shí yuè wù chén zhù gōng yú xī yuàn
这句话大意是:冬十月戊辰,筑宫于西苑。
shí yī yuè hè lián qū gài kè cháng ān
这句话大意是:十一 月,赫连屈丐克长安。
shí èr yuè jìn ān dì cú
这句话大意是:十二月,晋安帝殂。
sì nián chūn zhēng yuè rén chén shuò chē jià lín hé dà sōu yú dú zhǔ
这句话大意是:四年春正月壬辰朔,车驾临河,大搜于犊渚。
guǐ mǎo hái gōng
这句话大意是:癸卯,还宫。
sān yuè hè lián qū gài jiàn jí huáng dì wèi
这句话大意是:三月,赫连屈丐僭 即皇帝位。
guǐ chǒu zhù gōng yú péng tái běi
这句话大意是:癸丑,筑宫于蓬台北。
xià sì yuè gēng chén xiǎng dōng miào yuǎn fān zhù jì zhě shù bǎi guó
这句话大意是:夏四月庚辰,享东庙,远蕃助祭者数百国。
xīn sì nán xún xìng yàn mén cì suǒ guò wú chū jīn nián zū fù
这句话大意是:辛巳, 南巡,幸雁门,赐所过无出今年租赋。
wǔ yuè gēng yín shuò guān yú yú shui lěi shuǐ
这句话大意是:五月庚寅朔,观渔于氵垒水。
jǐ hài chē jià hái gōng
这句话大意是:己亥,车驾还 宫。
qiū bā yuè xīn wèi dōng xún qiǎn shǐ cí héng yuè
这句话大意是:秋八月辛未,东巡,遣使祠恒岳。
jiǎ shēn chē jià hái gōng cì suǒ guò wú chū jīn nián tián zū
这句话大意是:甲申,车驾还宫,赐所过无出今年田租。
jiǔ yuè jiǎ yín zhù gōng yú bái dēng shān
这句话大意是:九 月甲寅,筑宫于白登山。
dōng shí yī yuè dīng hài shuò rì yǒu shí zhī
这句话大意是:冬十一月丁亥朔,日有蚀之。
shí èr yuè guǐ hài xi xún zhì yún zhōng yú bái dào běi liè yě mǎ yú rǔ gū shān
这句话大意是:十二月癸亥,西巡,至云中, 逾白道,北猎野马于辱孤山。
zhì yú huáng hé cóng jūn zǐ jīn xi dù dà shòu yú xuē lín shān
现代白话:至于黄河,从有德行的人津西度,大狩于薛林山。
wǔ nián chūn zhēng yuè bǐng xū shuò zì xuē lín dōng hái
这句话大意是:五年春正月丙戌朔,自薛林东还。
zhì wū dòu chéng xiǎng láo jiàng shì dà pú èr rì bān qín yǐ cì zhī
这句话大意是:至屋窦城,飨劳将士,大酺二日,班禽以赐 之。
jǐ hài chē jià hái gōng
这句话大意是:己亥,车驾还宫。
sān yuè bǐng xū nán yáng wáng yì wén hōng
这句话大意是:三月丙戌,南阳王意文薨。
xià sì yuè bǐng yín qǐ shui lěi nán gōng
这句话大意是:夏四月丙寅,起氵垒南宫。
wǔ yuè yǐ yǒu zhào yuē xuān wǔ huáng dì tǐ dé yī zhī xuán yuǎn yīng zì rán zhī chōng miào dà xíng dà míng wèi jǐn shèng měi
这句话大意是:五月 乙酉,诏曰:“宣武皇帝体得一之玄远,应自然之冲妙,大行大名,未尽盛美。
jīn qǐ wěi tú shǐ dǔ zūn hào qí gèng shàng zūn shì yuē dào wǔ huáng dì yǐ zhāng líng mìng zhī xiān qǐ shèng dé zhī xuán tóng
这句话大意是:今 启纬图,始睹尊号,其更上尊谥曰道武皇帝,以章灵命之先启,圣德之玄同。
gēng xū huái nán hóu sī mǎ guó fán chí yáng hòu sī mǎ dào cì děng móu fǎn fú zhū
这句话大意是:”庚 戌,淮南侯司马国璠、池阳侯司马道赐等谋反,伏诛。
liù yuè bǐng yín xìng yì dú shān
这句话大意是:六月丙寅,幸翳犊山。
shì yuè jìn gōng dì shàn wèi yú sòng
这句话大意是:是月, 晋恭帝禅位于宋。
qiū qī yuè dīng yǒu xi zhì wǔ yuán
这句话大意是:秋七月丁酉,西至五原。
dīng wèi xìng yún zhōng dà shì cì cóng zhě dà pú
这句话大意是:丁未,幸云中大室,赐从者大酺。
bā yuè guǐ hài chē jià hái gōng
这句话大意是:八月 癸亥,车驾还宫。
rùn yuè jiǎ wǔ yīn píng wáng liè hōng
这句话大意是:闰月甲午,阴平王烈薨。
shì suì xī liáng wáng
这句话大意是:是岁,西凉亡。
liù nián chūn èr yuè jǐ hài zhào tiān xià hù èr shí shū róng mǎ yì pǐ dà niú yī tóu
这句话大意是:六年春二月己亥,诏天下户二十输戎马一匹、大牛一头。
sān yuè jiǎ zǐ yáng píng wáng xī hōng
这句话大意是:三月甲子,阳平王熙 薨。
yǐ hài zhì liù bù rén yáng mǎn bǎi kǒu zhě diào róng mǎ yì pǐ
这句话大意是:乙亥,制六部人羊满百口者调戎马一匹。
fā jīng shī liù qiān yú rén zhù yuàn qǐ zì jiù yuàn dōng bāo bái dēng zhōu huí sì shí yú lǐ
这句话大意是:发京师六千余人筑苑,起自旧苑,东 苞白登,周回四十余里。
xià liù yuè yǐ yǒu běi xún zhì yú pán yáng shān
这句话大意是:夏六月乙酉,北巡,至于蟠羊山。
qiū qī yuè yǐ mǎo chē jià hái gōng
这句话大意是:秋七月乙卯,车驾还宫。
guǐ yǒu xi xún
这句话大意是:癸酉,西巡。
liè yú zuò shān qīn shè měng shòu huò zhī
这句话大意是:猎于祚山,亲射猛兽,获之。
suì zhì yú hé
这句话大意是:遂至于河。
bā yuè gēng zǐ dà mí yú dú zhǔ
这句话大意是:八月庚子,大猕于犊渚。
jiǔ yuè gēng xū chē jià hái gōng
这句话大意是:九 月庚戌,车驾还宫。
rén shēn sòng rén lái pìn
这句话大意是:壬申,宋人来聘。
dōng shí yuè jǐ hài xíng xìng dài
这句话大意是:冬十月己亥,行幸代。
shí èr yuè bǐng shēn xi xún yú yún zhōng
这句话大意是:十二月丙申,西巡于 云中。
qī nián chūn zhēng yuè jiǎ chén shuò zì yún zhōng xi xìng wū dòu chéng cì cóng zhě dà pú sān rì
这句话大意是:七年春正月甲辰朔,自云中西幸屋窦城,赐从者大酺三日。
èr yuè bǐng xū chē jià hái gōng
这句话大意是:二月丙戌,车驾还 宫。
sān yuè yǐ chǒu hé nán wáng yào hōng
这句话大意是:三月乙丑,河南王曜薨。
xià sì yuè jiǎ xū fēng huáng zǐ dào wèi tài píng wáng bài xiàng guó jiā dà jiāng jūn
这句话大意是:夏四月甲戌,封皇子焘为太平王,拜相国,加大将军;。
pī wéi lè píng wáng jiā chē qí dà jiàng jūn
这句话大意是:丕为乐平王,加车骑大将军;。
mí wèi ān dìng wáng jiā wèi dà jiàng jūn
这句话大意是:弥为安定王,加卫大将军;。
fàn wéi lè ān wáng jiā zhōng jūn dà jiàng jūn
这句话大意是:范为乐安王,加中军大将 军;。
jiàn wèi yǒng chāng wáng jiā fǔ jūn dà jiàng jūn
这句话大意是:健为永昌王,加抚军大将军;。
chóng wèi jiàn níng wáng jiā fǔ guó dà jiàng jūn
这句话大意是:崇为建宁王,加辅国大将军;。
jùn wèi xīn xīng wáng jiā zhèn jūn dà jiàng jūn
这句话大意是:俊为新兴王,加镇 军大将军;。
xiàn huái cháng gōng zhǔ zi jī jìng wèi cháng lè wáng bài dà sī mǎ dà jiàng jūn
这句话大意是:献怀长公主子嵇敬为长乐王,拜大司马、大将军。
chū dì fú hán shí sàn pín nián fā dòng bù kān wàn jī wǔ yuè lì tài píng wáng dào wèi huáng tài zǐ lín cháo tīng zhèng
这句话大意是:初,帝服寒食散,频 年发动,不堪万机,五月,立太平王焘为皇太子,临朝听政。
shì yuè sòng wǔ dì cú
这句话大意是:是月,宋武帝殂。
qiū jiǔ yuè zhào sī kōng xī jīn děng shuài shī fá sòng
这句话大意是:秋 九月,诏司空奚斤等帅师伐宋。
yǐ sì xìng shui lěi nán gōng suì rú guǎng níng
这句话大意是:乙巳,幸氵垒南宫,遂如广宁。
jǐ yǒu zhào huáng tài zǐ lǜ bǎi guó yǐ fǎ jià tián yú dōng yuàn chē chéng fú wù jiē yǐ shèng yú zhī fù
这句话大意是:己酉,诏皇太子率 百国以法驾田于东苑,车乘服物皆以乘舆之副。
xīn hài zhù píng chéng wài guō zhōu huí sān shí èr lǐ
这句话大意是:辛亥,筑平城外郭,周回三十二里。
xīn yǒu xìng jiào shān qiǎn shǐ zhě cí huáng dì táng yáo miào
这句话大意是:辛酉,幸峤山,遣使者祠黄帝、唐尧庙。
yīn dōng xìng yōu zhōu jiàn qí nián wèn qí suǒ kǔ cì yǐ jué hào
这句话大意是:因东幸幽州,见耆年,问其所苦,赐以爵 号。
fēn qiǎn shǐ zhě xún xíng zhōu jùn guān chá fēng sú
这句话大意是:分遣使者巡行州郡,观察风俗。
dōng shí yuè jiǎ xū chē jià hái gōng fù suǒ guò tián zū zhī bàn
这句话大意是:冬十月甲戌,车驾还宫,复所过田租之半。
xī jīn děng jì hé gōng huá tái bù bá qiú jì shī dì nù bù xǔ
这句话大意是:奚 斤等济河,攻滑台不拔,求济师,帝怒不许。
yì qīn nán zhēng wèi qí shēng yuán
这句话大意是:议亲南征,为其声援。
rén chén nán xún chū zì tiān mén guān yú héng lǐng sì fāng fán fù dà rén gè shuài suǒ bù cóng zhě wǔ wàn yú rén
这句话大意是:壬辰,南巡, 出自天门关,逾恒岭,四方蕃附大人各帅所部从者五万余人。
shí yī yuè huáng tài zǐ qīn tǒng liù jūn zhèn sāi shàng ān dìng wáng mí yǔ běi xīn gōng ān tóng jū shǒu
这句话大意是:十一月,皇太子亲统 六军镇塞上,安定王弥与北新公安同居守。
bǐng wǔ qǔ shè sī zhōu shū sǐ yǐ xià
这句话大意是:丙午,曲赦司州殊死以下。
bǐng chén cì yú zhōng shān wèn rén jí kǔ
这句话大意是:丙辰,次于 中山,问人疾苦。
shí èr yuè bǐng xū xíng xìng jì zhōu cún wèn rén sú
这句话大意是:十二月丙戌,行幸冀州,存问人俗。
qiǎn shòu guāng hóu shū sūn dá děng lǜ zhòng zì píng yuán dōng dù xùn xià qīng yǎn zhū jùn
这句话大意是:遣寿光侯叔孙达等率众自平 原东度,徇下青、兖诸郡。
bā nián chūn zhēng yuè bǐng chén xíng xìng yè cún wèn rén sú
这句话大意是:八年春正月丙辰,行幸邺,存问人俗。
sī kōng xī jīn jì píng yǎn yù hái wéi wǔ láo sòng shǒu jiāng máo dé zǔ jù shǒu bù xià
这句话大意是:司空奚斤既平兖、豫,还围武牢,宋守 将毛德祖距守不下。
rú rú fàn sāi
这句话大意是:蠕蠕犯塞。
èr yuè wù chén zhù cháng chéng yú cháng chuān zhī nán qǐ zì chì chéng xi zhì wǔ yuán yán mào èr qiān yú lǐ bèi zhì shù wèi
这句话大意是:二月戊辰,筑长城于长川之南,起自赤城,西至五 原,延袤二千余里,备置戍卫。
sān yuè yǐ mǎo jì zì líng chāng
这句话大意是:三月乙卯,济自灵昌。
xià sì yuè dīng mǎo xìng chéng gāo guān wǔ láo
这句话大意是:夏四月丁卯,幸成皋,观武 牢。
ér chéng nèi fá shuǐ xiàn gěng jí hé
这句话大意是:而城内乏水,县绠汲河。
dì lìng lián jiàn shàng shī fén chán jué qí jí lù
这句话大意是:帝令连舰,上施轒巉,绝其汲路;。
yòu chuān dì dào yǐ duó qí jǐng
这句话大意是:又穿地道,以夺其 井。
dīng chǒu xìng luò yáng guān shí jīng
这句话大意是:丁丑,幸洛阳,观石经。
rùn yuè dīng wèi hái xìng hé nèi běi dēng tài xíng xìng gāo dōu
这句话大意是:闰月丁未,还幸河内,北登太行,幸高都。
jǐ wèi wǔ láo kuì
这句话大意是:己未,武 牢溃。
shì zhòng dà yì sǐ zhě shí èr sān
这句话大意是:士众大疫,死者十二三。
xīn yǒu xìng jìn yáng bān cì wáng gōng yǐ xià zhì yú sī yì
这句话大意是:辛酉,幸晋阳,班赐王公以下至于厮役。
wǔ yuè bǐng yín hái cì yàn mén huáng tài zǐ lǜ liú tái wáng gōng yíng yú gōu zhù zhī běi
这句话大意是:五月丙寅, 还次雁门,皇太子率留台王公迎于句注之北。
gēng yín chē jià zhì zì nán xún
这句话大意是:庚寅,车驾至自南巡。
liù yuè jǐ hài tài wèi yí dū gōng mù guān hōng
这句话大意是:六月己亥,太 尉、宜都公穆观薨。
bǐng chén běi xún zhì cān hé bēi
这句话大意是:丙辰,北巡,至参合陂。
qiū qī yuè xìng sān huì wū hóu quán zhào huáng tài zǐ lǜ bǎi guān yǐ cóng
这句话大意是:秋七月,幸三会屋侯泉,诏皇太子率 百官以从。
bā yuè xìng mǎ yì guān yú shui lěi yuán
这句话大意是:八月,幸马邑,观于氵垒源。
jiǔ yuè yǐ hài chē jià hái gōng
这句话大意是:九月乙亥,车驾还宫。
dōng shí yuè guǐ mǎo guǎng xī gōng qǐ wài qiáng zhōu huí èr shí lǐ
这句话大意是:冬十月癸卯,广西 宫,起外墙,周回二十里。
shì suì jī zhào suǒ zài kāi cāng zhèn gěi
这句话大意是:是岁饥,诏所在开仓振给。
shí yī yuè jǐ sì dì bēng yú xī gōng shí nián sān shí èr
这句话大意是:十一月己巳,帝崩于西宫, 时年三十二。
yí zhào yǐ sī kōng xī jīn suǒ huò jūn shí cì dà chén zì sī tú zhǎng sūn sōng yǐ xià zhì yú shì zú gè yǒu chà
这句话大意是:遗诏以司空奚斤所获军实赐大臣自司徒长孙嵩以下,至于士卒各有差。
shí èr yuè gēng zǐ shàng shì yuē míng yuán huáng dì zàng yú yún zhōng jīn líng miào chēng tài zōng
这句话大意是:十二月庚子,上谥曰明元皇帝,葬于云中金陵,庙称太宗。
dì jiān zī wén wǔ lǐ ài rú shēng hǎo lǎn shǐ chuán yǐ liú xiàng suǒ zhuàn xīn xù shuō yuàn yú jīng diǎn zhèng yì duō yǒu suǒ quē nǎi zhuàn xīn jí sān shí piān cǎi zhū jīng shǐ gāi qià gǔ yì yún
这句话大意是:帝兼资文武,礼爱儒生,好览史传,以刘向所撰《新序》、《说苑》于经典正 义多有所阙,乃撰《新集》三十篇,采诸经史,该洽古义云。
lùn yuē zì gǔ dì wáng zhī xìng chéng yǒu tiān mìng yì lài lèi gōng jī dé fāng qì líng xīn
这句话大意是:论曰:自古帝王之兴,诚有天命,亦赖累功积德,方契灵心。
yǒu wèi yǎn zhái yōu fāng dài wéi jūn zhǎng
这句话大意是:有魏奄宅幽方, 代为君长。
shén yuán shēng zì tiān nǚ huán mù qín yú jìn shì míng fú rén shì fu qǐ tú rán
这句话大意是:神元生自天女,桓、穆勤于晋室,冥符人事,夫岂徒然!
zhāo chéng yǐ xióng jié zhī zī bāo jūn rén zhī liàng zhēng fá sì kè wēi bèi xiá huāng
这句话大意是:昭成以雄杰之姿,苞君人之量,征伐四克,威被遐荒。
nǎi gǎi dōu lì hào huī lóng dà yè zhōng bǎi liù shí zài guāng zhái qū zhōng qí yuán gù yǒu yóu yǐ
现代白话:乃改都立号,恢隆大业, 终百六十载,光宅区中,其原固有由了。
dào wǔ xiǎn huì ān wēi zhī zhōng qū shēn qián yuè zhī jì
这句话大意是:道武显晦安危之中,屈申潜跃之际。
qū lǜ yí lí fèn qí líng wǔ
这句话大意是:驱率遗黎,奋其灵武。
kè jiǎn fāng nán suì qǐ zhōng yuán
这句话大意是:克翦方难,遂启中 原。
chuí gǒng rén shén xiǎn dēng huáng jí
这句话大意是:垂拱人神,显登皇极。
suī guān lǚ bù xiá qī huáng wài tǔ ér zhì zuò jīng mó xián chū cháng jiǔ suǒ wèi dà rén lì jiàn bǎi xìng yǔ néng yì bu shi zhī shén wǔ yě
这句话大意是:虽冠履不暇,栖遑外土,而制作经谟,咸出长久,所谓 大人利见,百姓与能,抑不世之神武也。
ér tún è yǒu qī huò shēng fēi lǜ jiāng rén shì bù zú qǐ tiān shí wèi zhī hu
这句话大意是:而屯厄有期,祸生非虑,将人事不足,岂 天实为之吗?
míng yuán chéng yùn zhī chū shǔ kuò dìng zhī shǐ yú shí láng gù chī zhì yóu yǒu kuī yú
这句话大意是:明元承运之初,属廓定之始,于时狼顾鸱峙,犹有窥觎。
yǐ jiā yǐ tiān cì zhī mò nèi nán yóu shén
这句话大意是:已加以天赐之末,内 难尤甚。
dì xiào xīn ruì lüè quán zhèng jiān yùn zuǎn yè gù jī nèi hé wài fǔ zhōng néng zhōu zhèng kuǎn fú shēng jiào nán bèi zǔ gōng zōng dé qí yì liáng yǐ yuǎn yǐ
现代白话:帝孝心睿略,权正兼运,纂业固基,内和外抚,终能周、郑款服,声教南 被,祖功宗德,其义良已远了!