北史 · 李延寿 · Chapter 2 of 100

本记·卷二

PinyinModern Translation
Size

shì zǔ tài wǔ huáng dì huì dào míng yuán huáng dì zhī zhǎng zǐ yě

这句话大意是:世祖太武皇帝讳焘,明元皇帝之长子也。

mǔ yuē dù guì pín

这句话大意是:母曰杜贵嫔。

tiān cì wǔ nián shēng yú dōng gōng

这句话大意是:天赐五年,生于东宫。

tǐ mào guī yì dào wǔ qí zhī yuē chéng wú yè zhě bì cǐ r yě

现代白话:体貌瑰异,道武奇之,曰:“成我业者必此儿也。

tài cháng qī nián sì yuè fēng tài píng wáng

这句话大意是:”泰常七年四月,封太平王。

wǔ yuè lì wèi huáng tài zǐ

这句话大意是:五 月,立为皇太子。

jí míng yuán dì jí mìng dì zǒng shè bǎi kuí

这句话大意是:及明元帝疾,命帝总摄百揆。

dì cōng míng dà dù yì huō rú yě

这句话大意是:帝聪明大度,意豁如也。

bā nián shí yī yuè jǐ sì míng yuán dì bēng rén shēn tài zǐ jí huáng dì wèi dà shè tiān xià

这句话大意是:八年十一月己巳,明元帝崩,壬申,太子即皇帝位,大赦天下。

shí èr yuè zhuī zūn huáng bǐ wèi mì huáng tài hòu

这句话大意是:十二月,追尊 皇妣为密皇太后。

jìn sī tú zhǎng sūn sōng jué wèi běi píng wáng

这句话大意是:进司徒长孙嵩爵为北平王;。

sī kōng xī jīn wèi yí chéng wáng

这句话大意是:司空奚斤为宜城王;。

lán tián gōng zhǎng sūn hàn wèi píng yáng wáng

这句话大意是:蓝田公长孙翰为 平阳王。

qí yú pǔ zēng jué wèi gè yǒu chà

这句话大意是:其余普增爵位各有差。

yú shì chú jìn gù shì xián yí kāi cāng kù zhèn qióng fá

这句话大意是:于是除禁锢,释嫌疑,开仓库,振穷乏。

hé nán liú rén xiāng shuài nèi shǔ zhě shén zhòng

这句话大意是:河南流人 相率内属者甚众。

shǐ guāng yuán nián chūn zhèng yuè bǐng yín ān dìng wáng mí hōng

这句话大意是:始光元年春正月丙寅,安定王弥薨。

xià sì yuè jiǎ chén dōng xún xìng dà níng

这句话大意是:夏四月甲辰,东巡,幸大宁。

liù yuè sòng xú xiàn zhī shì qí zhǔ yì fú

这句话大意是:六月,宋徐 羡之弑其主义符。

qiū qī yuè chē jià hái gōng

这句话大意是:秋七月,车驾还宫。

bā yuè rú rú liù wàn qí rù yún zhōng shā lüè rén lì gōng xiàn shèng lè

这句话大意是:八月,蠕蠕六万骑入云中,杀略人吏,攻陷 盛乐。

dì shuài qīng jì tǎo zhī lǔ nǎi tuì zǒu

这句话大意是:帝帅轻骑讨之,虏乃退走。

jiǔ yuè dà jiǎn yú tú yú dōng jiāo jiāng běi tǎo

这句话大意是:九月,大简舆徒于东郊,将北讨。

dōng shí èr yuè qiǎn píng yáng wáng cháng sūn hàn děng tǎo rú rú chē qí cì zuò shān rú rú běi dùn zhū jūn zhuī zhī dà huò ér hái

这句话大意是:冬十二月,遣 平阳王长孙翰等讨蠕蠕,车骑次祚山,蠕蠕北遁,诸军追之,大获而还。

èr nián chūn zhēng yuè jǐ mǎo chē jià zhì zì běi fá

这句话大意是:二年春正月己卯,车驾至自北伐。

sān yuè bǐng chén zūn bǎo mǔ dòu shì yuē bǎo tài hòu

这句话大意是:三月丙辰,尊保母窦氏曰保太后。

dīng sì yǐ běi píng wáng cháng sūn sōng wèi tài wèi píng yáng wáng cháng sūn hàn wèi sī tú yí chéng wáng xī jīn wèi sī kōng

这句话大意是:丁巳,以 北平王长孙嵩为太尉,平阳王长孙翰为司徒,宜城王奚斤为司空。

gēng shēn yíng gù dōng gōng wèi wàn shòu gōng qǐ yǒng ān ān lè èr diàn lín wàng guān jiǔ huá táng

这句话大意是:庚申,营故东宫 为万寿宫,起永安、安乐二殿、临望观、九华堂。

chū zào xīn zì qiān yú

这句话大意是:初造新字千余。

xià sì yuè zhào lóng xiāng jiāng jūn bù duī shǐ sòng

这句话大意是:夏四月诏龙骧将 军步堆使宋。

wǔ yuè zhào tiān xià shí jiā fā dà niú yī tóu yùn sù sāi shàng

这句话大意是:五月,诏天下十家发大牛一头运粟塞上。

qiū bā yuè hè lián qū gài sǐ

这句话大意是:秋八月,赫连屈丐死。

jiǔ yuè yǒng ān ān lè èr diàn chéng dīng mǎo dà xiǎng yǐ luò zhī

这句话大意是:九月, 永安、安乐二殿成,丁卯,大飨以落之。

dōng shí yuè guǐ mǎo chē jià běi fá dōng xī wǔ dào bìng chū

这句话大意是:冬十月癸卯,车驾北伐,东西五道并出。

píng yáng wáng cháng sūn hàn děng jué mò zhuī kòu rú rú běi zǒu

这句话大意是:平阳王长孙翰等绝漠追寇,蠕蠕北走。

sān nián chūn zhēng yuè rén shēn chē jià zhì zì běi fá

这句话大意是:三年春正月壬申,车驾至自北伐。

qǐ fú chì pán qiǎn shǐ cháo gòng qǐng tǎo hè lián chāng

这句话大意是:乞伏炽盘遣使朝贡,请讨赫连昌。

èr yuè qǐ tài xué yú chéng dōng sì kǒng zi yǐ yán huí pèi

这句话大意是:二月,起 太学于城东,祀孔子,以颜回配。

xià wǔ yuè xīn mǎo jìn zhōng shān gōng zuǎn jué wèi wáng fù nán ān gōng sù xiān jué cháng shān wáng

这句话大意是:夏五月辛卯,进中山公纂爵为王,复南安公素先 爵常山王。

liù yuè xìng yún zhōng jiù gōng yè líng miào xi zhì wǔ yuán tián yú yīn shān dōng zhì hé dōu shān

这句话大意是:六月,幸云中旧宫,谒陵庙,西至五原,田于阴山,东至和兜山。

qiū qī yuè zhù mǎ shè tái yú cháng chuān dì qīn dēng tái zǒu mǎ

这句话大意是:秋七 月,筑马射台于长川,帝亲登台走马。

wáng gōng zhū guó jūn zhǎng chí shè zhōng zhě cì jīn jǐn zēng xù gè yǒu chà

这句话大意是:王公诸国君长驰射中者,赐金锦缯絮各有差。

bā yuè chē jià hái gōng

这句话大意是:八月,车驾还宫。

sòng rén lái pìn

这句话大意是:宋人来聘。

dì yǐ hè lián qū gài sǐ zhū zǐ xiāng gōng dōng shí yuè dīng sì chē jià xi fá xìng yún zhōng lín jūn zǐ jīn

现代白话:帝以赫连屈丐死,诸子相攻,冬十月丁巳,车驾西伐, 幸云中,临有德行的人津。

huì tiān bào hán shù rì bīng hé

这句话大意是:会天暴寒,数日冰合。

shí yī yuè wù yín lǜ qīng jì xí hè lián chāng

这句话大意是:十一月戊寅,率轻骑袭赫连昌。

rén wǔ xǐ wàn yú jiā ér hái

这句话大意是:壬午, 徙万余家而还。

zhì zuò shān bān lǔ huò yǐ cì jiàng shì gè yǒu chà

这句话大意是:至祚山,班虏获以赐将士各有差。

shí èr yuè zhào xī jīn xi jù cháng ān

这句话大意是:十二月,诏奚斤西据长安。

qín lǒng dī qiāng jiē pàn chāng yì jīn jiàng

这句话大意是:秦、 陇氐羌皆叛昌诣斤降。

wǔ dū wáng yáng xuán jí jǔ qú méng xùn děng shǐ shǐ nèi fù

这句话大意是:武都王杨玄及沮渠蒙逊等使使内附。

sì nián chūn zhēng yuè yǐ yǒu chē jià zhì zì xi fá cì liú tái wén wǔ gè yǒu chà

这句话大意是:四年春正月乙酉,车驾至自西伐,赐留台文武各有差。

cóng rén zài dào duō sǐ dào zhě cái shí liù qī

这句话大意是:从人在道多死,到者裁 十六七。

jǐ hài xíng xìng yōu zhōu

这句话大意是:己亥,行幸幽州。

hè lián chāng qiǎn qí dì dìng xiàng cháng ān

这句话大意是:赫连昌遣其弟定向长安。

dì wén zhī qiǎn jiù yīn shān fá mù zào gōng jù

这句话大意是:帝闻之,遣就阴山伐木造攻具。

èr yuè chē jià hái gōng

这句话大意是:二月,车驾还宫。

sān yuè bǐng wǔ zhào zhí jīn wú huán dài zào qiáo yú jūn zǐ jīn

现代白话:三月丙午,诏执金我桓贷造桥于有德行的人津。

dīng chǒu guǎng píng wáng lián hōng

这句话大意是:丁丑,广平王连薨。

xià sì yuè dīng wèi zhào yuán wài sàn qí cháng shì bù duī shǐ yú sòng

这句话大意是:夏 四月丁未,诏员外散骑常侍步堆使于宋。

wǔ yuè chē jià xi tǎo hè lián chāng cì bá lín shān

这句话大意是:五月,车驾西讨赫连昌,次拔邻山。

zhù chéng shě zī zhòng yǐ qīng jì sān wàn xiān xíng

这句话大意是:筑城 舍辎重,以轻骑三万先行。

wù xū zhì hēi shuǐ

这句话大意是:戊戌,至黑水。

dì qīn qí tiān gào zǔ zōng zhī líng ér shì zhòng

这句话大意是:帝亲祈天,告祖宗之灵而誓众。

liù yuè guǐ mǎo shuò rì yǒu shí zhī

这句话大意是:六月癸 卯朔,日有蚀之。

jiǎ chén dà pò hè lián chāng chāng bēn shàng guī

这句话大意是:甲辰,大破赫连昌,昌奔上邽。

yǐ sì chē jià rù chéng lǔ chāng qún dì jí qí mǔ mèi qī qiè gōng rén wàn shù fǔ kù zhēn bǎo chē qí qì wù bù kě shèng jì

这句话大意是:乙巳,车驾入城,虏昌群弟及其 母妹妻妾宫人万数,府库珍宝车旗器物不可胜计。

xīn yǒu bān shī

这句话大意是:辛酉,班师。

liú cháng shān wáng sù zhí jīn wú huán dài zhèn tǒng wàn

现代白话:留常山王素、执金 我桓贷镇统万。

qiū qī yuè jǐ mǎo zhù tán yú zuò lǐng xì mǎ chí shè cì zhōng zhě jīn bó zēng xù gè yǒu chà

这句话大意是:秋七月己卯,筑坛于祚岭,戏马驰射,赐中者金帛缯絮各有差。

rú rú kòu yún zhōng wén pò hè lián chāng jù ér táo

这句话大意是:蠕 蠕寇云中,闻破赫连昌,惧而逃。

bā yuè rén zǐ chē jià zhì zì xi fá yǐn zhì cè xūn gào zōng miào bān jūn shí yǐ cì liú tái bǎi liáo gè yǒu chà

这句话大意是:八月壬子,车驾至自西伐,饮至策勋,告宗庙, 班军实以赐留台百僚各有差。

dōng shí yī yuè yǐ dǐ wáng yáng xuán wèi jiǎ zhēng nán dà jiàng jūn dū du liáng zhōu cì shǐ nán qín wáng

这句话大意是:冬十一月,以氐王杨玄为假征南大将军、都督、梁州 刺史、南秦王。

shí èr yuè xíng xìng zhōng shān shǒu zǎi tān wū miǎn zhě shí shù rén

这句话大意是:十二月,行幸中山,守宰贪污免者十数人。

guǐ mǎo chē jià hái gōng fù suǒ guò tián zū zhī bàn

这句话大意是:癸卯,车驾还宫,复所 过田租之半。

shén qiàn yuán nián chūn zhèng yuè yǐ tiān xià shǒu lìng duō fēi fǎ jīng xuǎn zhōng liáng xī dài zhī

这句话大意是:神蒨元年春正月,以天下守令多非法,精选忠良悉代之。

xīn wèi jīng zhào wáng lí hōng

这句话大意是:辛未,京兆王黎薨。

èr yuè gǎi yuán

这句话大意是:二月,改元。

sī kōng xī jīn jìn jūn ān dìng

这句话大意是:司空奚斤进军安定。

jiān jūn shì yù shǐ ān jié chū zhàn qín chāng

这句话大意是:监军侍御史安颉出战,禽昌。

qí yú zhòng lì chāng dì dìng wèi zhǔ zǒu hái píng liáng

这句话大意是:其余众立昌弟定为 主,走还平凉。

sān yuè xīn sì shì zhōng gǔ bì sòng hè lián chāng zhì yú jīng shī

这句话大意是:三月辛巳,侍中古弼送赫连昌至于京师。

sī kōng xī jīn zhuī hè lián dìng yú píng liáng mǎ máo lǐng wèi dìng suǒ qín

这句话大意是:司空奚斤追赫连定于平凉 马髦岭,为定所禽。

jiāng jūn qiū duī xiān zài ān dìng wén jīn bài dōng zǒu cháng ān

这句话大意是:将军丘堆先在安定,闻斤败,东走长安。

dì dà nù zhào jié lìng zhǎn zhī

这句话大意是:帝大怒,诏颉令斩之。

xià sì yuè hè lián dìng qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:夏四月,赫连定遣使朝贡。

rén zǐ xi xún

这句话大意是:壬子,西巡。

wù wǔ tián yú hé xī dà shè

这句话大意是:戊午,田于河西,大赦。

nán qín wáng yáng xuán qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:南秦王杨玄遣使 朝贡。

wǔ yuè qǐ fú chì pán sǐ

这句话大意是:五月,乞伏炽盘死。

qiū bā yuè dōng xìng guǎng níng lín guān wēn quán

这句话大意是:秋八月,东幸广宁,临观温泉。

yǐ tài láo jì huáng dì yáo shùn miào

这句话大意是:以太牢祭黄帝、尧、舜 庙。

jiǔ yuè chē jià hái gōng

这句话大意是:九月,车驾还宫。

dōng shí yī yuè yǐ wèi shuò rì yǒu shí zhī

这句话大意是:冬十一月乙未朔,日有蚀之。

shì yuè xíng xìng hé xī dà xiào liè

这句话大意是:是月,行幸河西,大校猎。

shí èr yuè jiǎ shēn chē jià hái gōng

这句话大意是:十 二月甲申,车驾还宫。

èr nián xià sì yuè sòng rén lái pìn

这句话大意是:二年夏四月,宋人来聘。

gēng yín chē jià běi fá

这句话大意是:庚寅,车驾北伐。

wǔ yuè dīng wèi cì yú shā mò shě zī zhòng qīng qí jiān jì mǎ zhì lì shuǐ

这句话大意是:五月丁未,次于沙漠,舍辎重,轻 骑兼冀马至栗水。

rú rú zhèn bù fén lú shè jué jì xi zǒu

这句话大意是:蠕蠕震怖,焚庐舍,绝迹西走。

dōng shí yuè zhèn lǚ kǎi xuán yú jīng shī gào yú zōng miào

这句话大意是:冬十月,振旅凯旋于京师,告于 宗庙。

liè zhì xīn rén yú mò nán dōng zhì rú yuán xi jì wǔ yuán yīn shān jìng sān qiān lǐ

这句话大意是:列置新人于漠南,东至濡源,西暨五原、阴山,竟三千里。

shí yī yuè xi xún tián yú hé xī zhì zuò shān ér hái

这句话大意是:十一月,西巡, 田于河西,至祚山而还。

sān nián chūn zhēng yuè gēng zǐ chē jià hái gōng

这句话大意是:三年春正月庚子,车驾还宫。

rén yín dà shè

这句话大意是:壬寅,大赦。

guǐ mǎo xíng xìng guǎng níng lín wēn quán zuò wēn quán gē

这句话大意是:癸卯,行幸广宁,临温泉,作《温 泉歌》。

èr yuè dīng mǎo sī tú píng yáng wáng cháng sūn hàn hōng

这句话大意是:二月丁卯,司徒、平阳王长孙翰薨。

wù chén chē jià hái gōng

这句话大意是:戊辰,车驾还宫。

sān yuè rén yín jìn kuài jī gōng hè lián chāng wèi qín wáng

这句话大意是:三月壬寅,进会稽 公赫连昌为秦王。

xià sì yuè jiǎ zǐ xíng xìng yún zhōng

这句话大意是:夏四月甲子,行幸云中。

chì lè wàn yú luò pàn zǒu zhào shàng shū fēng tiě zhuī miè zhī

这句话大意是:敕勒万余落叛走,诏尚书封铁追灭之。

wǔ yuè wù wǔ lùn tǎo chì lè gōng dà míng shǎng fá

这句话大意是:五月戊午,论讨敕勒功,大明赏罚。

qiū qī yuè jǐ hài zhào zhū zhēng zhèn jiāng jūn wáng gōng zhàng jié biān yuǎn zhě tīng kāi fǔ bì zhào qí cì zēng zhì lì yuán

这句话大意是:秋七月己亥,诏诸征镇将军、王公杖节边远者, 听开府辟召,其次增置吏员。

gēng zǐ zhào dà hóng lú qīng dù chāo jiǎ jié dū du jì dìng xiāng sān zhōu zhū jūn shì xíng zhēng nán dà jiàng jūn tài zǎi jìn jué wèi wáng zhèn yè wèi zhū jūn jié dù

这句话大意是:庚子,诏大鸿胪卿杜超假节都督冀、定、相三州诸军 事、行征南大将军、太宰,进爵为王,镇邺,为诸军节度。

bā yuè sòng jiāng dào yàn zhī zì qīng shuǐ rù hé sù liú xi xíng

这句话大意是:八月,宋将到彦之自清 水入河,溯流西行。

bǐng yín yàn zhī qiǎn jiàng dù hé gōng zhì bǎn guàn jūn jiāng jūn ān jié dū zhū jūn jī pò zhī

这句话大意是:丙寅,彦之遣将度河攻治坂,冠军将军安颉督诸军击破之。

jiǔ yuè guǐ mǎo lì mì huáng tài hòu miào yú yè

这句话大意是:九 月癸卯,立密皇太后庙于邺。

jiǎ chén xíng xìng tǒng wàn suì zhēng píng liáng

这句话大意是:甲辰,行幸统万,遂征平凉。

shì yuè féng bá sǐ

这句话大意是:是月,冯跋死。

dōng shí yuè yǐ mǎo guàn jūn jiāng jūn ān jié jì hé gōng luò yáng bǐng zǐ bá zhī

这句话大意是:冬十月 乙卯,冠军将军安颉济河攻洛阳,丙子,拔之。

xīn sì ān jié píng wǔ láo

这句话大意是:辛巳,安颉平武牢。

shí yī yuè yǐ yǒu chē jià zhì píng liáng

这句话大意是:十一月乙酉, 车驾至平凉。

jǐ hài xíng xìng ān dìng

这句话大意是:己亥,行幸安定。

gēng zǐ dì zì ān xi hái lín píng liáng suì jué qiàn wéi shǒu zhī

这句话大意是:庚子,帝自安西还临平凉,遂掘堑围守之。

xíng xìng niǔ chéng ān wèi chū fù shè qín lǒng zhī rén cì fù qī nián

这句话大意是:行幸纽 城,安慰初附,赦秦、陇之人,赐复七年。

xīn chǒu ān jié shuài zhū jūn gōng huá tái

这句话大意是:辛丑,安颉帅诸军攻滑台。

jǔ qú méng xùn qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:沮渠蒙逊遣 使朝贡。

rén yín fēng shòu guāng hóu shū sūn jiàn wèi dān yáng wáng

这句话大意是:壬寅,封寿光侯叔孙建为丹杨王。

shí èr yuè dīng mǎo hè lián dìng dì shè yú dù luò gū miàn fù chū jiàng píng liáng shōu qí zhēn bǎo

这句话大意是:十二月丁卯,赫连定弟社于度洛孤面缚 出降,平凉,收其珍宝。

dìng cháng ān lín jìn wǔ gōng shǒu jiāng jiē bēn zǒu guān zhōng píng

这句话大意是:定长安、临晋、武功守将皆奔走,关中平。

rén shēn chē jià hái dōng liú bā dōng gōng yán pǔ děng zhèn ān dìng

这句话大意是:壬申,车驾还 东,留巴东公延普等镇安定。

sì nián chūn zhēng yuè rén wǔ chē jià cì mù gēn shān dà xiǎng qún chén

这句话大意是:四年春正月壬午,车驾次木根山,大飨群臣。

bǐng shēn sòng jiāng tán dào jì wáng zhòng dé cóng qīng shuǐ jiù huá tái

这句话大意是:丙申,宋将檀道济、王仲德从清 水救滑台。

dān yáng wáng shū sūn jiàn rǔ yīn gōng zhǎng sūn dào shēng jù zhī dào jì děng bù gǎn jìn

现代白话:丹杨王叔孙建、你阴公长孙道生拒之,道济等不敢进。

shì yuè hè lián dìng miè qǐ fú mù mò

这句话大意是:是月,赫连定灭 乞伏慕末。

èr yuè xīn yǒu ān jié sī mǎ chu zhī píng huá tái

这句话大意是:二月辛酉,安颉、司马楚之平滑台。

guǐ yǒu chē jià hái gōng yǐn zhì cè xūn gào yú zōng miào cì liú tái bǎi guān gè yǒu chà

这句话大意是:癸酉,车驾还宫,饮至策勋,告于 宗庙,赐留台百官各有差。

zhàn shì cì fù shí nián

这句话大意是:战士赐复十年。

dìng zhōu rén jī zhào kāi cāng yǐ zhèn zhī

这句话大意是:定州人饥,诏开仓以振之。

sòng jiāng tán dào jì wáng zhòng dé dōng zǒu

这句话大意是:宋将檀道济、 王仲德东走。

sān yuè gēng xū guàn jūn jiāng jūn ān jié xiàn sòng fú wàn yú rén jiá bīng sān wàn

这句话大意是:三月庚戌,冠军将军安颉献宋俘万余人,甲兵三万。

xià liù yuè hè lián dìng běi xí jǔ qú méng xùn wèi tǔ yù hún mù guī suǒ zhí

这句话大意是:夏六月,赫连定 北袭沮渠蒙逊,为吐谷浑慕𪻺所执。

rùn yuè yǐ wèi rú rú guó qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:闰月乙未,蠕蠕国遣使朝贡。

zhào sàn qí shì láng zhōu shào shǐ yú sòng

这句话大意是:诏散骑侍郎周绍 使于宋。

qiū qī yuè jǐ yǒu xíng xìng hé xī

这句话大意是:秋七月己酉,行幸河西。

qǐ chéng huá gōng

这句话大意是:起承华宫。

bā yuè yǐ yǒu jǔ qú méng xùn qiǎn zǐ ān zhōu rù shì

这句话大意是:八月乙酉,沮渠蒙逊遣子安周入侍。

tǔ yù hún mù guī qiǎn shǐ fèng biǎo qǐng sòng hè lián dìng

这句话大意是:吐谷浑慕𪻺遣使奉表,请送赫连定。

jǐ chǒu yǐ mù guī wèi dà jiàng jūn fēng xī qín wáng

这句话大意是:己丑,以慕𪻺为大将军,封西秦王。

jiǔ yuè guǐ chǒu chē jià hái gōng

这句话大意是:九月癸丑, 车驾还宫。

gēng shēn jiā tài wèi zhǎng sūn sōng zhù guó dà jiàng jūn yǐ zuǒ guāng lù dài fu cuī hào wèi sī tú zhēng xi dà jiàng jūn zhǎng sūn dào shēng wèi sī kōng

这句话大意是:庚申,加太尉长孙嵩柱国大将军,以左光禄大夫崔浩为司徒,征西大将 军长孙道生为司空。

guǐ hài zhào jiān tài cháng li shùn chí jié bài hé xī wáng jǔ qú méng xùn wèi jiǎ jié jiā shì zhōng dū du liáng zhōu chí jié jí xī yù qiāng róng zhū jūn shì xíng zhēng xi dà jiàng jūn tài fù liáng zhōu mù liáng wáng

这句话大意是:癸亥,诏兼太常李顺持节拜河西王沮渠蒙逊为假节、加侍中、 都督凉州持节及西域羌戎诸军事、行征西大将军、太傅、凉州牧、凉王。

rén shēn zhào yuē fàn yáng lú xuán bó líng cuī chāo zhào jùn li líng hé jiān xíng yǐng bó hǎi gāo yǔn guǎng píng yóu yā tài yuán zhāng wěi děng jiē xián jùn zhī zhòu guān miǎn zhōu bāng yǒu yǔ yí zhī yòng

这句话大意是:壬申,诏 曰:“范阳卢玄、博陵崔绰、赵郡李灵、河间邢颖、勃海高允、广平游雅、太原张 伟等皆贤俊之胄,冠冕州邦,有羽仪之用。

yì yuē wǒ yǒu hǎo jué wú yǔ ěr mí zhī

现代白话:《易》曰:‘我有好爵,我与你縻之。

rú xuán zhī bǐ yǐn jì héng mén bù yào míng yù zhě jǐn chì zhōu jùn yǐ lǐ fā qiǎn

这句话大意是:’ 如玄之比,隐迹衡门,不曜名誉者,尽敕州郡以礼发遣。

suì zhēng xuán děng

这句话大意是:”遂征玄等。

zhōu jùn suǒ qiǎn zhì zhě shù bǎi rén jiē chà cì xù yòng

这句话大意是:州郡所遣至 者数百人,皆差次叙用。

dōng shí yuè wù yín zhào sī tú cuī hào gǎi dìng lǜ lìng

这句话大意是:冬十月戊寅,诏司徒崔浩改定律令。

xíng xìng mò nán

这句话大意是:行幸漠南。

shí yī yuè bǐng chén běi bù chì lè mò fú kù ruò yú lǜ qí bù shù wàn qí qū lù shòu shù bǎi wàn yì xíng zài suǒ

这句话大意是:十一月丙 辰,北部敕勒莫弗库若于率其部数万骑驱鹿兽数百万诣行在所。

dì yīn ér dà shòu yǐ cì cóng zhě lè shí mò nán yǐ jì gōng dé

这句话大意是:帝因而大狩,以赐 从者,勒石漠南,以记功德。

yí chéng wáng xī jīn zuò shì jiàng jué wèi gōng

这句话大意是:宜城王奚斤坐事降爵为公。

shí èr yuè chē jià hái gōng

这句话大意是:十二月,车驾还宫。

yán hé yuán nián chūn zhèng yuè bǐng wǔ zūn bǎo tài hòu wèi huáng tài hòu lì huáng hòu hè lián shì yǐ huáng zǐ huang wèi huáng tài zǐ yè yú tài miào dà shè gǎi yuán

这句话大意是:延和元年春正月丙午,尊保太后为皇太后,立皇后赫连氏,以皇子晃为皇太子, 谒于太庙,大赦改元。

sān yuè dīng wèi zhuī zèng fū rén hè shì wèi huáng hòu

这句话大意是:三月丁未,追赠夫人贺氏为皇后。

rén shēn xī qín wáng tǔ yù hún mù guī sòng hè lián dìng yú jīng shī

这句话大意是:壬申,西秦王吐谷浑慕𪻺 送赫连定于京师。

xià wǔ yuè sòng rén lái pìn

这句话大意是:夏五月,宋人来聘。

liù yuè gēng yín chē jià fá hé lóng

这句话大意是:六月庚寅,车驾伐和龙。

zhào shàng shū zuǒ pú yè ān yuán děng zhūn yú mò nán yǐ bèi rú rú

这句话大意是:诏尚书左仆射安原 等屯于漠南,以备蠕蠕。

xīn mǎo zhào jiān sàn qí cháng shì shān yǐng shǐ yú sòng

这句话大意是:辛卯,诏兼散骑常侍邓颖使于宋。

qiū qī yuè jǐ sì chē jià zhì hé lóng chuān qiàn yǐ shǒu zhī

这句话大意是:秋七月己巳,车驾至和 龙,穿堑以守之。

shì yuè zhù dōng gōng

这句话大意是:是月,筑东宫。

jiǔ yuè yǐ mǎo chē jià xi hái

这句话大意是:九月乙卯,车驾西还。

xǐ yíng qiū chéng zhōu liáo dōng lè làng dài fāng xuán tú liù jùn rén sān wàn jiā yú yōu zhōu kāi cāng yǐ zhèn zhī

这句话大意是:徙营丘、成周、辽东、乐 浪、带方、玄菟六郡人三万家于幽州,开仓以振之。

dōng shí yuè tǔ yù hún mù guī qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:冬十月,吐谷浑慕𪻺遣使朝贡。

shí yī yuè jǐ sì chē jià zhì zì hé lóng

这句话大意是:十一月己巳,车驾至自和龙。

shí èr yuè jǐ chǒu féng hóng zǐ cháng lè gōng chóng jí qí mǔ dì lǎng lǎng dì miǎo yǐ liáo xī nèi shǔ

这句话大意是:十二月己丑,冯弘子长乐公崇及其母弟朗、朗弟邈以 辽西内属。

xiān shì bì zhào xián liáng ér zhōu jùn duō bī qiǎn zhī zhào yǐ lǐ shēn yù rèn qí jìn tuì

这句话大意是:先是,辟召贤良而州郡多逼遣之,诏以礼申喻,任其进退。

èr nián chūn èr yuè gēng wǔ zhào jiān hóng lú qīng li jì chí jié jiǎ féng chóng chē qí dà jiàng jūn liáo xī wáng chéng zhì tīng zhì shàng shū yǐ xià

这句话大意是:二年春二月庚午,诏兼鸿胪卿李继持节假冯崇车骑大将军、辽西王,承制,听 置尚书已下。

rén wǔ zhào jiān sàn qí cháng shì sòng xuān shǐ yú sòng

这句话大意是:壬午,诏兼散骑常侍宋宣使于宋。

xià sì yuè jǔ qú méng xùn sǐ yǐ qí zi mù jiān wèi chē qí jiāng jūn gǎi fēng xī hé wáng

这句话大意是:夏四月,沮渠蒙逊死,以其子牧犍 为车骑将军,改封西河王。

liù yuè qiǎn yǒng chāng wáng jiàn shàng shū zuǒ pú yè ān yuán dū zhū jūn tǎo hé lóng

这句话大意是:六月,遣永昌王健、尚书左仆射安原督诸军讨和龙。

xīn sì zhào lè ān wáng fàn fā qín yōng bīng yī wàn zhù xiǎo chéng yú cháng ān chéng nèi

这句话大意是:辛 巳,诏乐安王范发秦、雍兵一万筑小城于长安城内。

qiū bā yuè liáo xī wáng féng chóng shàng biǎo qiú shuō jiàng qí fù dì bù tīng

这句话大意是:秋八月,辽西王冯崇上表求说 降其父,帝不听。

jiǔ yuè sòng rén lái pìn bìng xiàn xùn xiàng yī

这句话大意是:九月,宋人来聘,并献驯象一。

wù wǔ zhào jiān dà hóng lú qīng cuī zé chí jié bài zhēng lǔ jiāng jūn yáng nán dāng wèi zhēng nán dà jiàng jūn yí tóng sān sī fēng nán qín wáng

这句话大意是:戊午,诏兼大鸿胪卿崔赜持节拜 征虏将军杨难当为征南大将军、仪同三司,封南秦王。

dōng shí èr yuè jǐ sì dà shè tiān xià

这句话大意是:冬十二月己巳,大赦天下。

xīn wèi xìng yīn shān běi

这句话大意是:辛未,幸阴山北。

zhào jiān sàn qí cháng shì lú xuán shǐ yú sòng

这句话大意是:诏兼散骑常侍卢玄使于宋。

sān nián chūn zhēng yuè yǐ wèi chē jià cì yú nǚ shuǐ dà xiǎng qún chén

这句话大意是:三年春正月乙未,车驾次于女水,大飨群臣。

wù xū féng hóng qiǎn shǐ qiú hé dì bù xǔ

这句话大意是:戊戌,冯弘遣使求和,帝不许。

bǐng chén nán qín wáng yáng nán dāng kè hàn zhōng sòng yōng zhōu liú rén qī qiān jiā yú cháng ān

这句话大意是:丙辰,南秦王杨难当克汉中,送雍州流人七千家于长安。

èr yuè wù yín zhào yǐ pín nián lǚ zhēng yǒu shì xī běi yùn shū zhī yì bǎi xìng qín láo lìng jùn xiàn kuò pín fù yǐ wéi sān jí fù zhě zū fù rú cháng zhōng zhě fù èr nián xià qióng zhě fù sān nián

这句话大意是:二月戊寅,诏以频年屡征, 有事西北,运输之役,百姓勤劳,令郡县括贫富以为三级,富者租赋如常,中者复 二年,下穷者复三年。

xīn mǎo chē jià hái gōng

这句话大意是:辛卯,车驾还宫。

sān yuè jiǎ yín xíng xìng hé xī

这句话大意是:三月甲寅,行幸河西。

rùn yuè jiǎ xū qín wáng hè lián chāng pàn zǒu

这句话大意是:闰月甲戌,秦王赫 连昌叛走。

bǐng zǐ hé xī hou jiāng gé shā zhī

这句话大意是:丙子,河西候将格杀之。

yàn qí móu fǎn qún dì jiē fú zhū

这句话大意是:验其谋反,群弟皆伏诛。

jǐ mǎo chē jià hái gōng

这句话大意是:己卯,车驾还宫。

jìn péng chéng gōng sù jué wèi wáng

这句话大意是:进 彭城公粟爵为王。

qiū qī yuè xīn sì dōng gōng chéng bèi zhì tún wèi sān fēn xī gōng zhī yī rén wǔ xíng xìng měi jì suì zhì xí chéng

这句话大意是:秋七月辛巳,东宫成,备置屯卫,三分西宫之一,壬午,行幸美 稷,遂至隰城。

mìng zhū jūn tǎo shān hú bái lóng yú hé xī

这句话大意是:命诸军讨山胡白龙于河西。

jiǔ yuè wù zǐ kè zhī

这句话大意是:九月戊子,克之。

zhǎn bái lóng jí qí jiàng shuài tú qí chéng

这句话大意是:斩白龙及其将帅,屠 其城。

dōng shí yī yuè chē jià hái gōng

这句话大意是:冬十一月,车驾还宫。

shí èr yuè jiǎ chén xíng xìng yún zhōng

这句话大意是:十二月甲辰,行幸云中。

tài yán yuán nián chūn zhèng yuè yǐ wèi shuò rì yǒu shí zhī

这句话大意是:太延元年春正月乙未朔,日有蚀之。

rén wǔ jiàng sǐ zuì xíng yǐ xià gè yī děng

这句话大意是:壬午,降死罪刑已下各一等。

guǐ wèi chū dào wǔ míng yuán gōng rén lìng de jià

这句话大意是:癸未,出道 武、明元宫人,令得嫁。

jiǎ shēn dà shè gǎi yuán

这句话大意是:甲申,大赦改元。

èr yuè gēng zǐ rú rú yān qí chē shī gè qiǎn shǐ cháo gòng

现代白话:二月庚子,蠕蠕、呢耆、车师各遣使朝 贡。

zhào cháng ān jí píng liáng rén xǐ zài jīng shī qí gū lǎo bù néng zì cún zhě tīng huán xiāng lǐ

这句话大意是:诏长安及平凉人徙在京师其孤老不能自存者,听还乡里。

dīng wèi chē jià hái gōng

这句话大意是:丁未,车驾还宫。

xià wǔ yuè gēng shēn jìn yí dū gōng mù shòu wèi yí dū wáng rǔ yīn gōng zhǎng sūn dào shēng wéi shàng dǎng wáng yí chéng gōng xī jīn wèi héng nóng wáng guǎng líng gōng lóu fú lián wèi guǎng líng wáng

现代白话:夏 五月庚申,进宜都公穆寿为宜都王,你阴公长孙道生为上党王,宜城公奚斤为恒农 王,广陵公娄伏连为广陵王。

qiǎn shǐ zhě èr shí bèi shǐ xī yù

这句话大意是:遣使者二十辈使西域。

jiǎ xū xíng xìng yún zhōng

这句话大意是:甲戌,行幸云中。

liù yuè jiǎ wǔ zhào yuē qù chūn xiǎo hàn dōng zuò bù mào yōu qín kè jǐ qí qǐng líng yòu

这句话大意是:六月甲午, 诏曰:“去春小旱,东作不茂,忧勤克己,祈请灵祐。

qǐ zhèn jīng chéng yǒu gǎn hé bào yìng zhī sù

这句话大意是:岂朕精诚有感,何报应之速。

yún yǔ zhèn sǎ liú zé zhān wò

这句话大意是:云雨震洒,流泽沾渥。

yǒu bǐ fù rén chí fāng cùn yù yìn yì lù xiàn hòu sūn jiā jì ér wáng qù mò zhī suǒ zài

这句话大意是:有鄙妇人持方寸玉印诣潞县侯孙家,既而亡去,莫知所在。

yìn yǒu sān zì wèi lóng niǎo zhī xíng yào miào qí qiǎo bù lèi rén jì wén yuē hàn yì píng

这句话大意是:印有三字,为龙鸟之形,要妙奇巧,不类人迹,文曰‘旱疫平’。

tuī xún qí lǐ gài shén líng zhī bào yìng yě

这句话大意是:推寻其理,盖神 灵之报应也。

bǐ zhě yǐ lái zhēn ruì réng zhēn gān lù liú yè jiàng yú diàn nèi

这句话大意是:比者以来,祯瑞仍臻,甘露流液,降于殿内;。

jiā guā hé dì shēng yú zhōng shān

这句话大意是:嘉瓜合蒂,生于中山;。

yě mù lián lǐ zhí yú wèi jùn

这句话大意是:野木连理,殖于魏郡;。

zài xiān hòu zài dàn zhī xiāng bái yàn jí yú shèng lè jiù dū xuán niǎo suí zhī gài yǒu qiān shù

这句话大意是:在先后载诞之乡,白燕集于盛乐旧都,玄鸟随之,盖有千数;。

jiā hé pín suì hé xiù yú héng nóng

这句话大意是:嘉禾频岁合秀于恒农;。

bái tù bìng jiàn yú bó hǎi bái zhì sān zhǐ yòu jí yú píng yáng tài zǔ zhī miào

这句话大意是:白兔并见于勃海,白雉三只又集于平阳太祖之庙。

tiān jiàng jiā kuàng jiāng hé dé yǐ chou zhī

这句话大意是:天降嘉贶, 将何德以酬之?

qí lìng tiān xià dà pú wǔ rì lǐ bào bǎi shén shǒu zǎi jì jiè nèi míng shān dà chuān shàng dá tiān yì

这句话大意是:其令天下大酺五日,礼报百神,守宰祭界内名山大川,上答天意。

bǐng wǔ gāo lí shàn shàn guó bìng qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:” 丙午,高丽、鄯善国并遣使朝贡。

qiū qī yuè tián yú gù yáng

这句话大意是:秋七月,田于棝阳。

jǐ mǎo lè píng wáng pī děng wǔ jiāng dōng fá zhì hé lóng xǐ nán nǚ liù qiān kǒu ér hái

这句话大意是:己卯,乐平王丕等五将东伐, 至和龙,徙男女六千口而还。

bā yuè bǐng xū xíng xìng hé xī

这句话大意是:八月丙戌,行幸河西。

sù tè guó qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:粟特国遣使朝贡。

jiǔ yuè chē jià hái gōng

这句话大意是:九月,车驾 还宫。

dōng shí yuè guǐ mǎo shàng shū zuǒ pú yè ān yuán móu fǎn fú zhū

这句话大意是:冬十月癸卯,尚书左仆射安原谋反,伏诛。

jiǎ chén xíng xìng dìng zhōu cì yú xīn chéng gōng

这句话大意是:甲辰,行幸定州,次于新城宫。

shí yī yuè jǐ sì xiào liè yú guǎng chuān

这句话大意是:十一月己巳,校猎于广川。

bǐng zǐ xíng xìng yè sì mì tài hòu miào

这句话大意是:丙子,行幸邺,祀密太后庙。

zhū suǒ guò qīn wèn gāo nián bāo lǐ xián jùn

这句话大意是:诸所过亲问高年,褒礼贤 俊。

shí èr yuè guǐ mǎo qiǎn shǐ zhě yǐ tài láo sì běi yuè

这句话大意是:十二月癸卯,遣使者以太牢祀北岳。

èr nián chūn zhēng yuè jiǎ yín chē jià hái gōng

这句话大意是:二年春正月甲寅,车驾还宫。

èr yuè wù zǐ féng hóng qiǎn shǐ cháo gòng qiú sòng shì zǐ dì bù xǔ

这句话大意是:二月戊子,冯弘遣使朝贡,求送侍子,帝不许。

rén chén qiǎn shǐ zhě shí yú bèi yì gāo lí dōng yí zhū guó zhào yù zhī

这句话大意是:壬辰,遣使者十余辈诣高丽、东夷诸国,诏喻之。

sān yuè bǐng chén sòng rén lái pìn

这句话大意是:三月丙辰,宋人来聘。

xīn wèi qiǎn píng dōng jiāng jūn é qīng ān xī jiāng jūn gǔ bì tǎo féng hóng

这句话大意是:辛未,遣 平东将军娥清、安西将军古弼讨冯弘。

hóng qiú jiù yú gāo lí gāo lí qiǎn qí dà jiàng gé màn lú yíng zhī

这句话大意是:弘求救于高丽,高丽遣其大将葛蔓卢迎之。

xià sì yuè jiǎ yín huáng zǐ xiǎo r miáo r bìng hōng

这句话大意是:夏四月甲寅,皇子小儿、苗儿并薨。

wǔ yuè yǐ mǎo féng hóng bēn gāo lí

这句话大意是:五月乙卯,冯弘奔高丽。

wù wǔ zhào sàn qí cháng shì fēng bō shǐ gāo lí zhēng sòng féng hóng

这句话大意是:戊午,诏散骑常侍封 拨使高丽,征送冯弘。

dīng mǎo xíng xìng hé xī

这句话大意是:丁卯,行幸河西。

hè lián dìng zhī xi yě yáng nán dāng qiè jù shàng guī qiū qī yuè gēng xū mìng lè píng wáng pī děng tǎo zhī

这句话大意是:赫连定之西也,杨难当窃据上邽,秋七月 庚戌,命乐平王丕等讨之。

zhào sàn qí cháng shì yóu yā shǐ yú sòng

这句话大意是:诏散骑常侍游雅使于宋。

bā yuè dīng hài qiǎn shǐ liù bèi shǐ xī yù

这句话大意是:八月丁亥,遣使六辈使西域。

dì xiào liè yú hé xī zhào guǎng píng gōng zhāng lí fā dìng zhōu qī jùn yī wàn èr qiān rén tōng suō quán dào

这句话大意是:帝校猎于河西,诏广平公张黎发定州七郡一万二千人通莎泉道。

jiǎ chén gāo chē guó qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:甲辰,高车国遣使 朝贡。

jiǔ yuè gēng xū lè píng wáng pī děng zhì lüè yáng gōng nán dāng fèng zhào shè shàng guī shǒu

这句话大意是:九月庚戌,乐平王丕等至,略阳公难当奉诏摄上邽守。

gāo lí bù sòng féng hóng dì jiāng fá zhī nà lè píng wáng pī jì ér zhǐ

这句话大意是:高丽不送冯弘,帝将 伐之,纳乐平王丕计而止。

dōng shí yī yuè jǐ yǒu xìng gù yáng

这句话大意是:冬十一月己酉,幸棝阳。

qū yě mǎ yú yún zhōng zhì yě mǎ yuàn

这句话大意是:驱野马于云中,置野马苑。

rùn yuè rén zǐ chē jià hái gōng

这句话大意是:闰 月壬子,车驾还宫。

yǐ chǒu gǎi fēng yǐng chuān wáng tí wèi wǔ chāng wáng

这句话大意是:乙丑,改封颍川王提为武昌王。

hé xī wáng jǔ qú mù jiān qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:河西王沮渠牧犍遣使朝贡。

shì suì tǔ yù hún mù guī sǐ

这句话大意是:是 岁,吐谷浑慕𪻺死。

sān nián chūn zhēng yuè guǐ wèi zhōng shān wáng zuǎn hōng

这句话大意是:三年春正月癸未,中山王纂薨。

wù zǐ tài wèi běi píng wáng cháng sūn sōng hōng

这句话大意是:戊子,太尉、北平王长孙嵩薨。

yǐ sì dān yáng wáng shū sūn jiàn hōng

这句话大意是:乙巳,丹杨王 叔孙建薨。

èr yuè yǐ mǎo xíng xìng yōu zhōu cún xù gū lǎo wèn rén jí kǔ

这句话大意是:二月乙卯,行幸幽州,存恤孤老,问人疾苦。

hái xìng shàng gǔ suì zhì dài suǒ guò fù tián zū zhī bàn

这句话大意是:还幸上谷,遂至代,所过 复田租之半。

sān yuè jǐ mǎo chē jià hái gōng

这句话大意是:三月己卯,车驾还宫。

dīng yǒu sòng rén lái pìn

这句话大意是:丁酉,宋人来聘。

xià wǔ yuè jǐ chǒu zhào tiān xià lì rén de jǔ gào shǒu lìng bù rú fǎ zhě

这句话大意是:夏五月己丑,诏天下吏人得 举告守令不如法者。

bǐng shēn xíng xìng yún zhōng

这句话大意是:丙申,行幸云中。

qiū qī yuè wù zǐ shǐ yǒng chāng wáng jiàn shàng dǎng wáng cháng sūn dào shēng tǎo shān hú bái lóng yú dǎng yú xī hé miè zhī

这句话大意是:秋七月戊子,使永昌王健、上党王长孙道生 讨山胡白龙余党于西河,灭之。

bā yuè jiǎ chén xíng xìng hé xī

这句话大意是:八月甲辰,行幸河西。

jiǔ yuè jiǎ shēn chē jià hái gōng

这句话大意是:九月甲申,车驾还宫。

dīng yǒu qiǎn shǐ zhě bài xī qín wáng mù guī dì mù lì yán wèi zhèn xi dà jiàng jūn yí tóng sān sī gǎi fēng xī píng wáng

这句话大意是:丁酉, 遣使者拜西秦王慕𪻺弟慕利延为镇西大将军、仪同三司,改封西平王。

dōng shí yuè guǐ mǎo xíng xìng yún zhōng

这句话大意是:冬十月癸卯, 行幸云中。

shí yī yuè rén shēn chē jià hái gōng

这句话大意是:十一月壬申,车驾还宫。

shì suì hé xī wáng jǔ qú mù jiān shì zǐ fēng tán lái cháo gāo lí qì dān qiū cí yuè bān yān qí chē shī sù tè shū lè wū sūn kě pán tuó shàn shàn pò luò nà zhě shé děng guó gè qiǎn shǐ cháo gòng

现代白话:是岁,河西王沮渠牧犍世子封坛来朝,高丽、 契丹、龟兹、悦般、呢耆、车师、粟特、疏勒、乌孙、渴盘陁、鄯善、破洛那、者 舌等国各遣使朝贡。

sì nián chūn sān yuè gēng chén shàn shàn wáng dì sù yán qí lái cháo

这句话大意是:四年春三月庚辰,鄯善王弟素延耆来朝。

guǐ wèi ba shā mén nián wǔ shí yǐ xià

这句话大意是:癸未,罢沙门年五十以下。

jiāng yáng wáng gēn hōng

这句话大意是:江阳王根 薨。

shì yuè gāo lí shā féng hóng

这句话大意是:是月,高丽杀冯弘。

xià wǔ yuè wù yín shè

这句话大意是:夏五月戊寅,赦。

qiū qī yuè rén shēn chē jià běi fá

这句话大意是:秋七月壬申,车驾北伐。

dōng shí yī yuè dīng mǎo shuò rì yǒu shí zhī

这句话大意是:冬十一月丁卯 朔,日有蚀之。

shí èr yuè chē jià zhì zì běi fá

这句话大意是:十二月,车驾至自北伐。

shàng luò ba quán diǎn děng xiāng shuài nèi fù

这句话大意是:上洛巴、泉蕇等相帅内附。

zhào jiān sàn qí cháng shì gāo yǎ shǐ yú sòng

这句话大意是:诏兼散骑常侍 高雅使于宋。

wǔ nián chūn zhēng yuè gēng yín xíng xìng dìng zhōu

这句话大意是:五年春正月庚寅,行幸定州。

sān yuè xīn wèi chē jià hái gōng

这句话大意是:三月辛未,车驾还宫。

gēng yín yǐ gù nán qín wáng shì zǐ yáng bǎo zōng wèi zhēng nán dà jiàng jūn qín zhōu mù wǔ dū wáng zhèn shàng guī

这句话大意是:庚寅,以故南秦王世子杨 保宗为征南大将军、秦州牧、武都王,镇上邽。

xià wǔ yuè guǐ wèi zhē yì guó xiàn hàn xuè mǎ

这句话大意是:夏五月癸未,遮逸国献汗血马。

liù yuè jiǎ chén chē jià xi tǎo jǔ qú mù jiān

这句话大意是:六 月甲辰,车驾西讨沮渠牧犍。

shì zhōng yí dū wáng mù shòu fǔ huáng tài zǐ jué liú tái shì dà jiàng jūn cháng lè wáng jī jìng fǔ guó dà jiàng jūn jiàn níng wáng chóng èr wàn rén zhūn mò nán yǐ bèi rú rú

这句话大意是:侍中、宜都王穆寿辅皇太子决留台事,大将军长乐王 嵇敬、辅国大将军建宁王崇二万人屯漠南,以备蠕蠕。

qiū qī yuè jǐ sì chē jià zhì shàng dōu shǔ guó chéng dà xiǎng qún chén jiǎng wǔ mǎ shè

这句话大意是:秋七月己巳,车驾至上都属 国城,大飨群臣,讲武马射。

rén wǔ liú zī zhòng fēn bù zhū jūn

这句话大意是:壬午,留辎重,分部诸军。

bā yuè bǐng shēn chē jià zhì gū zāng mù jiān xiōng zi zǔ yú chéng lái jiàng

这句话大意是:八月丙申,车驾至姑臧, 牧犍兄子祖逾城来降。

nǎi fēn jūn wéi zhī

这句话大意是:乃分军围之。

jiǔ yuè bǐng xū mù jiān yǔ zuǒ yòu wén wǔ wǔ qiān rén miàn fù jūn mén dì jiě qí fù dài yǐ fān chén zhī lǐ

这句话大意是:九月丙戌,牧犍与左右文武五千人面缚军门, 帝解其缚,待以籓臣之礼。

shōu qí chéng nèi hù kǒu èr shí yú wàn cāng kù zhēn bǎo bù kě chēng jì

这句话大意是:收其城内户口二十余万,仓库珍宝不可称计。

jìn zhāng yè gōng tū fā bǎo zhōu jué wèi wáng yǔ lóng xiāng jiāng jūn mù pí ān yuǎn jiāng jūn yuán hè fēn lüè zhū jùn

这句话大意是:进张掖公 秃发保周爵为王,与龙骧将军穆罴、安远将军源贺分略诸郡。

mù jiān dì zhāng yè tài shǒu yi de xi bēn jiǔ quán tài shǒu wú huì hòu bēn jìn chāng

这句话大意是:牧犍弟张掖太守宜得 西奔酒泉太守无讳,后奔晋昌;。

lè dōu tài shǒu ān zhōu nán bēn tǔ yù hún

这句话大意是:乐都太守安周南奔吐谷浑。

wù zǐ rú rú fàn sāi suì zhì qī jiè shān jīng dū dà hài

这句话大意是:戊子,蠕蠕犯塞,遂至 七介山,京都大骇。

huáng tài zǐ mìng shàng dǎng wáng cháng sūn dào shēng děng jù zhī

这句话大意是:皇太子命上党王长孙道生等拒之。

dōng shí yuè xīn yǒu chē jià hái gōng

这句话大意是:冬十月辛酉,车驾还宫。

xǐ liáng zhōu rén sān wàn yú jiā yú jīng shī

这句话大意是:徙 凉州人三万余家于京师。

liú lè píng wáng pī zhēng xi jiāng jūn hè duō luó zhèn liáng zhōu

这句话大意是:留乐平王丕、征西将军贺多罗镇凉州。

guǐ hài qiǎn zhāng yè wáng tū fā bǎo zhōu yù zhū bù xiān bēi bǎo zhōu yīn lǜ zhū bù pàn yú zhāng yè

这句话大意是:癸亥,遣张掖王秃 发保周喻诸部鲜卑,保周因率诸部叛于张掖。

shí yī yuè yǐ sì sòng rén lái pìn bìng xiàn xùn xiàng yī

这句话大意是:十一月乙巳,宋人来聘,并献驯象一。

shí èr yuè rén wǔ chē jià zhì zì xi fá yǐn zhì cè xūn gào yú zōng miào

这句话大意是:十二月壬午,车驾至自西伐,饮至策勋,告于宗庙。

yáng nán dāng kòu shàng guī zhèn jiāng yuán wù tóu tǎo zǒu zhī

这句话大意是:杨难当寇上邽,镇将元勿头讨 走之。

shì suì shàn shàn qiū cí shū lè yān qí gāo lí sù tè kě pán tuó pò luò nà xī jū bàn děng guó bìng qiǎn shǐ cháo gòng

现代白话:是岁,鄯善、龟兹、疏勒、呢耆、高丽、粟特、渴盘陀、破洛那、悉居半等 国并遣使朝贡。

tài píng zhēn jūn yuán nián chūn zhèng yuè jǐ yǒu jǔ qú wú huì guó jiǔ quán

这句话大意是:太平真君元年春正月己酉,沮渠无讳国酒泉。

xīn hài fēn qiǎn shì chén xún xíng zhōu jùn guān chá fēng sú wèn rén jí kǔ

这句话大意是:辛亥,分遣侍臣巡行州郡,观察 风俗,问人疾苦。

èr yuè jǐ sì zhào jiǎ tōng zhí cháng shì xíng yǐng shǐ yú sòng

这句话大意是:二月己巳,诏假通直常侍邢颖使于宋。

fā cháng ān rén wǔ qiān jùn kūn míng chí

这句话大意是:发长安人五千浚昆明池。

sān yuè jiǔ quán xiàn

这句话大意是:三月,酒泉陷。

xià sì yuè wù wǔ shuò rì yǒu shí zhī

这句话大意是:夏四月戊午朔,日有蚀之。

gēng chén jǔ qú wú huì kòu zhāng yè

这句话大意是:庚辰,沮渠无讳寇张掖。

tū fā bǎo zhōu zhūn shān dān

这句话大意是:秃发保周屯删 丹。

liù yuè dīng chǒu huáng sūn jùn shēng dà shè gǎi yuán

这句话大意是:六月丁丑,皇孙浚生,大赦改元。

qiū qī yuè xíng xìng yīn shān

这句话大意是:秋七月,行幸阴山。

jǐ chǒu yǒng chāng wáng jiàn dà pò tū fā bǎo zhōu zǒu zhī

这句话大意是:己丑,永昌王健大破秃 发保周,走之。

bǐng shēn bǎo tài hòu dòu shì bēng yú xíng gōng

这句话大意是:丙申,保太后窦氏崩于行宫。

guǐ chǒu bǎo zhōu zì shā chuán shǒu jīng shī

这句话大意是:癸丑,保周自杀,传首京师。

bā yuè jiǎ shēn jǔ qú wú huì jiàng

这句话大意是:八月甲 申,沮渠无讳降。

jiǔ yuè rén yín chē jià hái gōng

这句话大意是:九月壬寅,车驾还宫。

shì suì zhōu zhèn shí wǔ jī zhào kāi cāng zhèn xù zhī

这句话大意是:是岁,州镇十五饥,诏开仓振恤之。

yǐ hé nán zhǔ yào zi jié r wèi hé jiān wáng hòu gǎi fēng lüè yáng wáng

这句话大意是:以河 南主曜子羯儿为河间王,后改封略阳王。

èr nián chūn zhēng yuè guǐ mǎo bài jǔ qú wú huì wèi zhēng xi dà jiàng jūn liáng zhōu mù jiǔ quán wáng

这句话大意是:二年春正月癸卯,拜沮渠无讳为征西大将军、凉州牧、酒泉王。

sān yuè xīn mǎo zàng huì tài hòu yú guō shān

这句话大意是:三月辛卯,葬 惠太后于崞山。

gēng xū xīn xīng wáng jùn lüè yáng wáng jié r yǒu zuì chù wèi gōng

这句话大意是:庚戌,新兴王俊、略阳王羯儿有罪,黜为公。

xīn hài fēng rú rú yù jiǔ lǘ qǐ guī wèi shuò fāng wáng jǔ qú wàn nián wèi zhāng yè wáng

这句话大意是:辛亥,封蠕蠕郁久闾 乞归为朔方王,沮渠万年为张掖王。

xià sì yuè dīng sì sòng rén lái pìn

这句话大意是:夏四月丁巳,宋人来聘。

qiū bā yuè xīn hài zhào sàn qí shì láng zhāng wěi shǐ yú sòng

这句话大意是:秋八月辛亥,诏散骑 侍郎张伟使于宋。

jiǔ yuè wù xū yǒng chāng wáng jiàn hōng

这句话大意是:九月戊戌,永昌王健薨。

dōng shí yī yuè gēng zǐ zhèn nán dà jiāng jūn xī juàn píng jiǔ quán

这句话大意是:冬十一月庚子,镇南大将军奚眷平酒泉。

shí èr yuè bǐng zǐ sòng rén lái pìn

这句话大意是:十二月丙子,宋人来聘。

sān nián chūn zhēng yuè jiǎ shēn dì zhì dào tán qīn shòu fú lù bèi fǎ jià qí zhì jǐn qīng

这句话大意是:三年春正月甲申,帝至道坛,亲受符箓,备法驾,旗帜尽青。

sān yuè rén yín běi píng wáng cháng sūn tuí yǒu zuì xuē jué wèi hóu

这句话大意是:三月壬寅,北平 王长孙颓有罪,削爵为侯。

xià sì yuè jiǔ quán wáng jǔ qú wú huì zǒu dù liú shā jù shàn shàn

这句话大意是:夏四月,酒泉王沮渠无讳走渡流沙,据鄯善。

liáng wǔ zhāo wáng sūn li bǎo jù dūn huáng qiǎn shǐ nèi fù

这句话大意是:凉武昭王 孙李宝据敦煌,遣使内附。

wǔ yuè xíng xìng yīn shān běi

这句话大意是:五月,行幸阴山北。

liù yuè bǐng xū yáng nán dāng cháo yú xíng gōng

这句话大意是:六月丙戌,杨难当朝于行宫。

xiān shì qǐ diàn yú yīn shān běi diàn chéng ér nán dāng zhì yīn yuē guǎng dé yān

现代白话:先是, 起殿于阴山北,殿成而难当至,因曰广德呢。

qiū bā yuè jiǎ xū huì rì yǒu shí zhī

这句话大意是:秋八月甲戌晦,日有蚀之。

dōng shí yuè jǐ mǎo fēng huáng zǐ fú luō wèi jìn wáng hàn wèi qín wáng tán wèi yàn wáng jiàn wèi chǔ wáng yú wèi wú wáng

这句话大意是:冬十月己 卯,封皇子伏罗为晋王,翰为秦王,谭为燕王,建为楚王,余为吴王。

shí èr yuè xīn sì tài bǎo xiāng chéng gōng lú lǔ yuán hōng

这句话大意是:十二月辛巳, 太保、襄城公卢鲁元薨。

dīng yǒu chē jià hái gōng li bǎo qiǎn shǐ cháo gòng yǐ bǎo wèi zhèn xi dà jiàng jūn kāi fǔ yí tóng sān sī shā zhōu mù dūn huáng gōng

这句话大意是:丁酉,车驾还宫,李宝遣使朝贡,以宝为镇西大将军、开 府仪同三司、沙州牧、敦煌公。

sì nián chūn zhēng yuè gēng wǔ xíng xìng zhōng shān

这句话大意是:四年春正月庚午,行幸中山。

èr yuè bǐng zǐ cì yú héng shān zhī yáng zhào yǒu sī kān shí lè míng

这句话大意是:二月丙子,次于恒山之阳,诏有司刊石勒铭。

shì yuè kè chóu chí

这句话大意是:是 月,克仇池。

sān yuè gēng shēn chē jià hái gōng

这句话大意是:三月庚申,车驾还宫。

xià sì yuè wǔ dū wáng yáng bǎo zōng móu fǎn zhū jiāng qín sòng jīng shī

这句话大意是:夏四月,武都王杨保宗谋反,诸将禽送京师。

dǐ qiāng fù tuī bǎo zōng dì wén dé wéi zhǔ wéi chóu chí

这句话大意是:氐、羌复推保宗弟文德为主,围仇池。

liù yuè gēng yín zhào fù rén zī fù sān nián qí tián zū suì shū rú cháng mù shǒu bù dé wàng yǒu zhēng fā

这句话大意是:六月庚寅,诏复人赀赋三年,其田租岁输如 常,牧守不得妄有征发。

guǐ sì dà yuè yú xi jiāo

这句话大意是:癸巳,大阅于西郊。

jiǔ yuè xīn chǒu xíng xìng mò nán

这句话大意是:九月辛丑,行幸漠南。

jiǎ chén shě zī zhòng yǐ qīng jì xí rú rú fēn jūn wèi sì dào

这句话大意是:甲辰,舍辎重, 以轻骑袭蠕蠕,分军为四道。

dōng shí yī yuè jiǎ zǐ chē jià hái zhì shuò fāng

这句话大意是:冬十一月甲子,车驾还至朔方。

zhào yuē fu yīn yáng yǒu wǎng fù sì shí yǒu dài xiè shòu zi rèn xián gài gǔ jīn bù yì zhī lìng diǎn yě

这句话大意是:诏曰:“夫阴阳有往 复,四时有代谢,授子任贤,盖古今不易之令典也。

qí lìng huáng tài zǐ fù lǐ wàn jī zǒng tǒng bǎi kuí

这句话大意是:其令皇太子副理万机,总统百 揆。

zhū gōng chén qín láo rì jiǔ jiē dāng yǐ jué guī dì suí shí cháo qǐng xiǎng yàn zhèn qián lùn dào chén mó ér jǐ bù yí fù fán yǐ jù zhí

这句话大意是:诸功臣勤劳日久,皆当以爵归第,随时朝请,飨宴朕前,论道陈谟而己,不宜 复烦以剧职。

gèng jǔ xián jùn yǐ bèi bǎi guān míng wèi kē zhì yǐ chēng zhèn xīn

这句话大意是:更举贤俊,以备百官,明为科制,以称朕心。

shí èr yuè xīn mǎo chē jià zhì zì běi fá

这句话大意是:”十二月辛卯,车驾至 自北伐。

wǔ nián chūn zhēng yuè rén yín huáng tài zǐ shǐ zǒng bǎi kuí

这句话大意是:五年春正月壬寅,皇太子始总百揆。

shì zhōng zhōng shū jiān yí dū wáng mù shòu sī tú dōng dōu gōng cuī hào shì zhōng guǎng píng gōng zhāng lí shì zhōng jiàn xìng gōng gǔ bì fǔ tài zǐ yǐ jué shù zhèng

这句话大意是:侍中中书监宜都王穆寿、司徒东都公崔浩、 侍中广平公张黎、侍中建兴公古弼辅太子以决庶政。

zhū shàng shū zhě jiē chēng chén shàng shū yí yǔ biǎo tóng

这句话大意是:诸上书者皆称臣,上疏仪与表 同。

wù shēn zhào zì wáng gōng yǐ xià zhì yú shù rén sī yǎng shā mén wū jí jīn yín gōng qiǎo zhī rén zài qí jiā zhě jiē qiǎn yì guān cáo xiàn jīn nián èr yuè shí wǔ rì

这句话大意是:戊申,诏自王公已下至于庶人,私养沙门、巫及金银工巧之人在其家者,皆遣 诣官曹,限今年二月十五日。

guò qī bù chū wū shā mén shēn sǐ zhǔ rén mén zhū

这句话大意是:过期不出,巫、沙门身死,主人门诛。

gēng xū zhào zì sān gōng yǐ xià zhì yú qīng shì qí zǐ xī jiē yì tài xué qí bǎi gōng jì qiǎo zōu zú zǐ xī dāng xí qí fù xiōng suǒ yè bù tīng sī lì xué xiào wéi zhě shī shēn sǐ zhǔ rén mén zhū

这句话大意是:庚戌,诏自三 公已下至于卿士,其子息皆诣太学,其百工伎巧驺卒子息当习其父兄所业,不听私 立学校,违者师身死,主人门诛。

èr yuè xīn wèi zhōng shān wáng chén děng bā rén yǐ běi fá hòu qī zhǎn yú dū nán

这句话大意是:二月辛未,中山王辰等八人以北伐后期,斩于都 南。

guǐ yǒu lè píng wáng pī hōng

这句话大意是:癸酉,乐平王丕薨。

gēng chén xíng xìng lú

这句话大意是:庚辰,行幸庐。

sān yuè wù chén dà huì yú nà nán

这句话大意是:三月戊辰,大会于那南。

qiǎn shǐ zhě sì bèi shǐ xi yù

这句话大意是:遣使者四辈使西 域。

jiǎ chén chē jià hái gōng

这句话大意是:甲辰,车驾还宫。

xià sì yuè yǐ hài tài zǎi yáng píng wáng dù chāo wèi zhàng xià suǒ shā

这句话大意是:夏四月乙亥,太宰、阳平王杜超为帐下所杀。

wǔ yuè dīng yǒu xíng xìng yīn shān běi

这句话大意是:五月丁酉,行 幸阴山北。

liù yuè xī píng wáng tǔ yù hún mù lì yán shā qí xiōng zi wěi dài lì wěi dì huà lì yán děng lái bēn qǐ shī

这句话大意是:六月,西平王吐谷浑慕利延杀其兄子纬代,立纬弟,叱力延等来奔,乞 师。

yǐ huà lì yán wèi guī yì wáng

这句话大意是:以叱力延为归义王。

qiū bā yuè yǐ chǒu tián yú hé xī

这句话大意是:秋八月乙丑,田于河西。

rén wǔ zhào yuán wài sàn qí cháng shì gāo jì shǐ yú sòng

这句话大意是:壬午,诏员外散骑常侍高济使于 宋。

jiǔ yuè dì zì hé xī zhì yú mǎ yì guān yú guō chuān

这句话大意是:九月,帝自河西至于马邑,观于崞川。

jǐ hài chē jià hái gōng

这句话大意是:己亥,车驾还宫。

dīng wèi xíng xìng mò nán

这句话大意是:丁未,行幸漠南。

dōng shí yuè guǐ wèi jìn wáng fú luō dà pò mù lì yán

这句话大意是:冬 十月癸未,晋王伏罗大破慕利延。

mù lì yán zǒu bēn bái lán qí bù yī wàn sān qiān nèi fù

这句话大意是:慕利延走奔白兰,其部一万三千内附。

shí yī yuè sòng rén lái pìn

这句话大意是:十一月, 宋人来聘。

shí èr yuè bǐng xū chē jià hái gōng

这句话大意是:十二月丙戌,车驾还宫。

liù nián chūn zhēng yuè xīn hài xíng xìng dìng zhōu yǐn jiàn zhǎng lǎo cún wèn zhī

这句话大意是:六年春正月辛亥,行幸定州,引见长老,存问之。

zhào jiān yuán wài sàn qí cháng shì sòng yīn shǐ yú sòng

这句话大意是:诏兼员外散骑常侍宋愔使于 宋。

èr yuè suì xi xìng shàng dǎng guān lián lǐ shù yú xuán shì

这句话大意是:二月,遂西幸上党,观连理树于玄氏。

zhì tǔ jīng tǎo xǐ pàn hú chū pèi jùn xiàn

这句话大意是:至吐京,讨徙叛胡,出配郡县。

sān yuè gēng shēn chē jià hái gōng

这句话大意是:三月庚 申,车驾还宫。

zhào zhū yǒu yí yù jiē fù zhōng shū yǐ jīng yì liàng jué

这句话大意是:诏诸有疑狱皆付中书,以经义量决。

xià liù yuè wù zǐ shuò rì yǒu shí zhī

这句话大意是:夏六月戊子朔,日有蚀之。

rén chén běi xún

这句话大意是:壬 辰,北巡。

qiū bā yuè rén chén sàn qí cháng shì chéng zhōu gōng wàn dù guī yǐ qīng jì zhì shàn shàn zhí qí wáng zhēn dá yǔ yì jīng shī

这句话大意是:秋八月壬辰,散骑常侍成周公万度归以轻骑至鄯善,执其王真达,与诣 京师。

dì dà yuè hòu dài zhī

这句话大意是:帝大悦,厚待之。

chē jià xìng yīn shān běi cì yú guǎng dé gōng

这句话大意是:车驾幸阴山北,次于广德宫。

zhào fā tiān xià bīng sān qǔ yī gè dāng jiè yán yǐ xū hòu mìng

这句话大意是:诏发天下兵,三取一,各当 戒严,以须后命。

xǐ zhū zhǒng zá rén wǔ qiān yú jiā yú běi biān

这句话大意是:徙诸种杂人五千余家于北边。

lìng rén běi xǐ xù mù zhì guǎng mò yǐ ěr rú rú

这句话大意是:令人北徙畜牧至广漠,以饵蠕蠕。

rén yín zhēng xi dà jiàng jūn gāo liáng wáng nà děng tǎo tǔ yù hún mù lì yán

这句话大意是:壬寅,征西大将军、高凉王那等讨吐谷浑慕利延。

jūn dào màn tóu chéng mù lì yán qū qí bù luò xi dù liú shā nà jí zhuī gù xī qín wáng mò guī shì zǐ bèi náng nì jūn jù zhàn nà jī pò zhī

这句话大意是:军到蔓头城,慕利延驱其部落西 度流沙,那急追,故西秦王莫𪻺世子被囊逆军拒战,那击破之。

zhōng shān gōng dù fēng zhuī dù sān wēi zhì xuě shān qín bèi náng jí mù lì yán xiōng zi shén guī chì pán zi chéng lóng sòng yú jīng shī

这句话大意是:中山公杜丰追度三 危,至雪山,禽被囊及慕利延兄子什归、炽盘子成龙,送于京师。

mù lì yán suì xi rù yú tián guó

这句话大意是:慕利延遂西入于 阗国。

jiǔ yuè lú shuǐ hú gài wú jù zhòng fǎn yú xìng chéng

这句话大意是:九月,卢水胡盖吴聚众反于杏城。

dōng shí yī yuè gāo liáng wáng nà zhèn lǚ hái jīng shī

这句话大意是:冬十一月,高凉王那振旅还京师。

gēng shēn liáo dōng wáng dòu lòu tóu hōng

这句话大意是:庚申, 辽东王窦漏头薨。

hé dōng shǔ xuē yǒng zōng jù dǎng rù fén qǔ

这句话大意是:河东蜀薛永宗聚党入汾曲。

xi tōng gài wú shòu qí wèi hào

这句话大意是:西通盖吴,受其位号。

gài wú zì hào tiān tái wáng shǔ bǎi guān

这句话大意是:盖吴自号天台 王,署百官。

xīn wèi chē jià hái gōng

这句话大意是:辛未,车驾还宫。

xuǎn liù zhōu bīng yǒng měng zhě shǐ yǒng chāng wáng rén gāo liáng wáng nà fēn lǐng wèi èr dào nán lüè huái sì yǐ běi

这句话大意是:选六州兵勇猛者,使永昌王仁、高凉王那分领为二 道,南略淮、泗以北。

xǐ qīng xú zhī rén yǐ shí hé běi

这句话大意是:徙青、徐之人以实河北。

guǐ wèi xi xún

这句话大意是:癸未,西巡。

qī nián chūn zhēng yuè wù chén chē jià cì dōng yōng qín xuē yǒng zōng zhǎn zhī

这句话大意是:七年春正月戊辰,车驾次东雍,禽薛永宗,斩之。

qí nán nǚ wú shào zhǎng jiē fù shuǐ sǐ

这句话大意是:其男女无少长皆赴水死。

xīn wèi nán xìng fén yīn

这句话大意是:辛 未,南幸汾阴。

gài wú tuì zǒu běi dì

这句话大意是:盖吴退走北地。

èr yuè bǐng xū xìng cháng ān cún wèn fù lǎo

这句话大意是:二月丙戌,幸长安,存问父老。

dīng hài xìng kūn míng chí suì tián yú qí shān zhī yáng

这句话大意是:丁亥,幸昆明池, 遂田于岐山之阳。

suǒ guò zhū yǔ gài wú tōng móu fǎn hài shǒu jiāng zhě

这句话大意是:所过诛与盖吴通谋反害守将者。

sān yuè zhào zhū zhōu kēng shā mén huǐ zhū fó xiàng xǐ cháng ān chéng nèi gōng qiǎo èr qiān jiā yú jīng shī

这句话大意是:三月,诏诸州坑沙门,毁诸佛像, 徙长安城内工巧二千家于京师。

xià sì yuè jiǎ shēn chē jià zhì zì cháng ān

这句话大意是:夏四月甲申,车驾至自长安。

wù zǐ huǐ yè chéng wǔ céng fú tú yú ní xiàng zhōng de yù xǐ èr qí wén jiē yuē shòu mìng yú tiān jì shòu yǒng chāng

这句话大意是:戊子,毁邺城五层佛 图,于泥像中得玉玺二,其文皆曰:“受命于天,既寿永昌”。

qí yī kè qí páng yuē wèi suǒ shòu hàn chuán guó xǐ

这句话大意是:其一刻其旁曰“魏 所受汉传国玺”。

wǔ yuè gài wú fù jù xìng chéng zì hào qín dì wáng

这句话大意是:五月,盖吴复聚杏城,自号秦地王。

bǐng xū fā sī yōu dìng jì sì zhōu shí wàn rén zhù jī shàng sāi wéi qǐ shàng gǔ xi zhì yú hé guǎng mào jiē qiān lǐ

这句话大意是:丙戌,发司、幽、定、冀四 州十万人筑畿上塞围,起上谷,西至于河,广袤皆千里。

liù yuè guǐ wèi shuò rì yǒu shí zhī

这句话大意是:六月癸未朔,日有蚀之。

qiū bā yuè gài wú wèi qí xià rén suǒ shā chuán shǒu jīng shī

这句话大意是:秋八月,盖吴为其下人所杀,传首京师。

fù lüè yáng gōng jié r wáng jué

这句话大意是:复略阳公羯儿王爵。

bā nián chūn zhēng yuè guǐ wèi xíng xìng zhōng shān

这句话大意是:八年春正月癸未,行幸中山。

sān yuè hé xī wáng jǔ qú mù jiān móu fǎn fú zhū

这句话大意是:三月,河西王沮渠牧犍谋反,伏诛。

xià wǔ yuè chē jià hái gōng

这句话大意是:夏五月,车 驾还宫。

liù yuè xī zhēng zhū jiāng fú fēng gōng chù zhēn děng bā jiāng zuò dào méi jūn zī suǒ zài lǔ lüě zāng gè qiān wàn jì bìng zhǎn zhī

这句话大意是:六月,西征诸将扶风公处真等八将坐盗没军资,所在虏掠,赃各千万计, 并斩之。

qiū bā yuè lè ān wáng fàn hōng

这句话大意是:秋八月,乐安王范薨。

dōng shí yī yuè shì zhōng zhōng shū jiān yí dū wáng mù shòu hōng

这句话大意是:冬十一月,侍中、中书监、宜都王穆寿薨。

shí èr yuè jìn wáng fú luō hōng

这句话大意是:十二月, 晋王伏罗薨。

jiǔ nián chūn zhēng yuè sòng rén lái pìn

这句话大意是:九年春正月,宋人来聘。

èr yuè guǐ mǎo xíng xìng dìng zhōu

这句话大意是:二月癸卯,行幸定州。

shān dōng rén jī zhào kāi cāng zhèn zhī

这句话大意是:山东人饥,诏开仓振之。

ba sāi wéi zuò

这句话大意是:罢塞 围作。

suì xi xìng shàng dǎng

这句话大意是:遂西幸上党。

zhào yú hú guān dōng běi dài wáng shān lèi shí wèi sān fēng yòu zhǎn qí fèng huáng shān nán zú yǐ duàn zhī

这句话大意是:诏于壶关东北大王山累石为三封,又斩其凤凰山南足以断之。

sān yuè chē jià hái gōng

这句话大意是:三月,车驾还宫。

xià wǔ yuè jiǎ xū yǐ jiāo zhǐ gōng hán bá wèi jiǎ zhēng xi jiāng jūn lǐng hù xī róng xiào wèi shàn shàn wáng zhèn shàn shàn fù yì qí rén bǐ zhī jùn xiàn

这句话大意是:夏五月甲戌,以交趾公韩拔为假征西将军、领护西戎校尉、鄯善 王,镇鄯善,赋役其人,比之郡县。

liù yuè xīn yǒu xíng xìng guǎng dé gōng

这句话大意是:六月辛酉,行幸广德宫。

dīng mǎo yuè bān guó qiǎn shǐ qiú yǔ wáng shī jù tǎo rú rú

这句话大意是:丁卯,悦般国遣使求 与王师俱讨蠕蠕。

dì xǔ zhī

这句话大意是:帝许之。

qiū bā yuè zhào zhōng wài zhū jūn jiè yán

这句话大意是:秋八月,诏中外诸军戒严。

jiǔ yuè yǐ yǒu liàn bīng yú xi jiāo

这句话大意是:九月乙酉,练兵于西郊。

bǐng xū xìng yīn shān

这句话大意是:丙 戌,幸阴山。

shì yuè chéng zhōu gōng wàn dù guī qiān lǐ yì shàng dà pò yān qí guó qí wáng jiū shī bēi nà bēn qiū cí

现代白话:是月,成周公万度归千里驿上:大破呢耆国,其王鸠尸卑那奔龟兹。

dōng shí yuè xīn chǒu héng nóng wáng xī jīn hōng

这句话大意是:冬十月辛丑,恒农王奚斤薨。

guǐ mǎo yǐ hūn yīn shē mí sāng zàng guò dù zhào yǒu sī gèng wéi kē xiàn

这句话大意是:癸卯,以婚姻奢靡,丧葬过度,诏有司更为科限。

guǐ hài dà shè

这句话大意是:癸 亥,大赦。

shí èr yuè zhào chéng zhōu gōng wàn dù guī zì yān qí xi tǎo qiū cí

现代白话:十二月,诏成周公万度归自呢耆西讨龟兹。

huáng tài zǐ cháo yú xíng gōng

这句话大意是:皇太子朝于行宫。

suì cóng běi tǎo

这句话大意是:遂从北讨。

zhì shòu xiáng chéng bú jiàn rú rú yīn jī liáng chéng nèi liú shǒu ér hái

这句话大意是:至受降城,不见蠕蠕,因积粮城内,留守而还。

běi píng wáng cháng sūn dūn zuò shì jiàng jué wèi gōng

这句话大意是:北平王长孙敦坐事降爵为公。

shí nián chūn zhèng yuè wù chén shuò dì zài mò nán dà xiǎng bǎi liáo

这句话大意是:十年春正月戊辰朔,帝在漠南,大飨百寮。

jiǎ xū rú rú tǔ hè zhēn jù yuǎn dùn

这句话大意是:甲戌,蠕蠕吐贺真惧,远遁。

sān yuè sōu yú hé xī

这句话大意是:三月, 搜于河西。

gēng yín chē jià hái gōng

这句话大意是:庚寅,车驾还宫。

xià sì yuè bǐng shēn shuò rì yǒu shí zhī

这句话大意是:夏四月丙申朔,日有蚀之。

jiǔ yuè yuè wǔ yú qì shàng suì běi fá

这句话大意是:九月,阅武于碛上,遂北 伐。

dōng shí yuè gēng zǐ huáng tài zǐ jí qún guān fèng yíng yú xíng gōng

这句话大意是:冬十月庚子,皇太子及群官奉迎于行宫。

shí èr yuè wù shēn chē jià zhì zì běi fá

这句话大意是:十二月戊申,车驾至自北伐。

jǐ yǒu yǐ píng chāng gōng tuō zhēn wèi zhōng shān wáng

这句话大意是:己酉, 以平昌公托真为中山王。

shí yī nián chūn zhēng yuè yǐ chǒu xíng xìng luò yáng

这句话大意是:十一年春正月乙丑,行幸洛阳。

suǒ guò jùn guó jiē qīn duì gāo nián cún xù gū guǎ

这句话大意是:所过郡国,皆亲对高年,存恤孤寡。

èr yuè jiǎ wǔ dà sōu yú liáng shān

这句话大意是:二月甲午, 大搜于梁山。

huáng zǐ zhēn hōng

这句话大意是:皇子真薨。

shì yuè dà xiū gōng shì huáng tài zǐ jū yú běi gōng

这句话大意是:是月,大修宫室,皇太子居于北宫。

chē jià suì zhēng xuán hù

这句话大意是:车驾遂征悬瓠。

xià sì yuè guǐ mǎo chē jià hái gōng cì cóng zhě jí liú tái láng lì yǐ shàng shēng kǒu gè yǒu chà

这句话大意是:夏四 月癸卯,车驾还宫,赐从者及留台郎吏已上生口各有差。

liù yuè jǐ hài zhū sī tú cuī hào

这句话大意是:六月己亥,诛司徒崔浩。

xīn chǒu běi xún yīn shān

这句话大意是:辛丑,北巡阴山。

qiū qī yuè sòng jiāng wáng xuán mó gōng huá tái

这句话大意是:秋七月,宋将王玄谟攻滑台。

bā yuè guǐ hài tián yú hé tián

这句话大意是:八月癸亥,田于河田。

guǐ wèi liàn bīng yú xi jiāo

这句话大意是:癸未,练兵 于西郊。

jiǔ yuè xīn mǎo chē jià nán fá

这句话大意是:九月辛卯,车驾南伐。

guǐ sì huáng tài zǐ běi fá zhūn yú mò nán

这句话大意是:癸巳,皇太子北伐,屯于漠南。

wú wáng yú liú shǒu jīng dū

这句话大意是:吴王余留守京都。

gēng zǐ qǔ shè dìng jì xiāng sān zhōu sǐ zuì yǐ xià

这句话大意是:庚子,曲赦定、冀、相三州死罪已下。

dōng shí yuè yǐ chǒu chē jià jì hé xuán mó qì jūn ér zǒu nǎi mìng zhū jiāng fēn dào bìng jìn

这句话大意是:冬十月乙丑,车驾济河,玄谟弃军而走,乃 命诸将分道并进。

chē jià zì zhōng dào

这句话大意是:车驾自中道。

shí yī yuè xīn mǎo zhì zōu shān

这句话大意是:十一月辛卯,至邹山。

shǐ shǐ zhě yǐ tài láo sì kǒng zi

这句话大意是:使使者以太牢祀孔子。

shì yuè è dùn guó xiàn shī zǐ yī

这句话大意是:是月, 頞盾国献师子一。

shí èr yuè dīng mǎo chē jià zhì huái

这句话大意是:十二月丁卯,车驾至淮。

zhào yì guàn wěi zuò fá shù wàn ér jì huái nán jiē jiàng

这句话大意是:诏刈雚苇作筏数万而济,淮南皆降。

guǐ wèi chē jià lín jiāng qǐ xíng gōng yú guā bù shān

这句话大意是:癸 未,车驾临江,起行宫于瓜步山。

zhū jūn tóng rì jiē lín jiāng suǒ guò chéng yì mò bù wàng chén bēn kuì qí jiàng fù zhě bù kě shèng shǔ

这句话大意是:诸军同日皆临江,所过城邑,莫不望尘奔溃,其 降附者不可胜数。

jiǎ shēn sòng wén dì shǐ xiàn bǎi láo gòng qí fāng wù yòu qǐng jìn nǚ yú huáng sūn yǐ qiú hé hǎo

这句话大意是:甲申,宋文帝使献百牢,贡其方物,又请进女于皇孙,以求和好。

dì yǐ shī hūn fēi lǐ xǔ hé ér bù xǔ hūn shǐ sàn qí shì jí xià hóu yě bào zhī

这句话大意是:帝以师婚非礼,许和而不许婚,使散骑侍即夏侯野报之。

dì zhào huáng sūn wéi shū zhì mǎ tōng wèn yān

现代白话:帝诏皇孙为书,致马通问 呢。

zhèng píng yuán nián chūn zhèng yuè bǐng xū shuò dà huì jùn chén yú jiāng shàng wén wǔ shòu jué zhě èr bǎi yú rén

这句话大意是:正平元年春正月丙戌朔,大会郡臣于江上,文武受爵者二百余人。

dīng hài chē jià běi xuán

这句话大意是:丁亥,车驾 北旋。

èr yuè guǐ wèi cì yú lǔ kǒu

这句话大意是:二月癸未,次于鲁口。

huáng tài zǐ cháo yú xíng gōng

这句话大意是:皇太子朝于行宫。

sān yuè jǐ hài chē jià zhì zì nán fá yǐn zhì cè xūn gào yú zōng miào yǐ jiàng rén wǔ wàn yú jiā fēn zhì jìn jī cì liú tái wén wǔ suǒ huò jūn zī shēng kǒu gè yǒu chà

这句话大意是:三月己亥,车驾至自南伐,饮至策 勋,告于宗庙,以降人五万余家分置近畿,赐留台文武所获军资生口各有差。

xià wǔ yuè rén yín dà shè

这句话大意是:夏五 月壬寅,大赦。

liù yuè rén xū gǎi yuán

这句话大意是:六月壬戌,改元。

chē shī guó wáng qiǎn zi rù shì

这句话大意是:车师国王遣子入侍。

zhào yǐ xíng gāng tài mì fàn zhě gèng zhòng mìng yǒu sī qí àn lǜ lìng wù qiú jué zhōng zì yú yǒu bù biàn yú rén zhě yī bǐ zēng sǔn

这句话大意是:诏以刑纲太密,犯者更众, 命有司其案律令,务求厥中,自余有不便于人者,依比增损。

zhào tài zǐ shǎo fù yóu yā zhōng shū shì láng hú fāng huí děng gǎi dìng lǜ zhì

这句话大意是:诏太子少傅游雅、中 书侍郎胡方回等改定律制。

lüè yáng wáng jié r gāo liáng wáng nà yǒu zuì cì sǐ

这句话大意是:略阳王羯儿、高凉王那有罪赐死。

wù chén huáng tài zǐ hōng

这句话大意是:戊辰,皇太子薨。

rén shēn zàng jǐng mù tài zǐ yú jīn líng

这句话大意是:壬 申,葬景穆太子于金陵。

qiū qī yuè dīng hài xíng xìng yīn shān

这句话大意是:秋七月丁亥,行幸阴山。

shěng zhū cáo lì yuán sān fēn zhī yī

这句话大意是:省诸曹吏员三分之一。

jiǔ yuè guǐ sì chē jià hái gōng

这句话大意是:九月癸巳, 车驾还宫。

dōng shí yuè gēng shēn xíng xìng yīn shān

这句话大意是:冬十月庚申,行幸阴山。

sòng rén lái pìn

这句话大意是:宋人来聘。

zhào diàn zhōng jiàng jūn láng fǎ yòu shǐ yú sòng

这句话大意是:诏殿中将军郎法祐使于宋。

jǐ sì sī kōng shàng dǎng wáng cháng sūn dào shēng hōng

这句话大意是:己巳, 司空、上党王长孙道生薨。

shí èr yuè dīng chǒu chē jià hái gōng

这句话大意是:十二月丁丑,车驾还宫。

fēng huáng sūn jùn wèi gāo yáng wáng xún yǐ huáng sūn shì dí bù yí zài fān nǎi zhǐ

这句话大意是:封皇孙浚为高阳王,寻以皇孙 世嫡,不宜在籓,乃止。

gǎi fēng qín wáng hàn wèi dōng píng wáng yàn wáng tán wèi lín huái wáng chǔ wáng jiàn wèi guǎng yáng wáng wú wáng yú wèi nán ān wáng

这句话大意是:改封秦王翰为东平王,燕王谭为临淮王,楚王建为广阳王, 吴王余为南安王。

èr nián chūn zhēng yuè gēng chén shuò nán lái xiáng rén wǔ qiān yú jiā yú zhōng shān móu pàn zhōu jūn tǎo píng zhī

这句话大意是:二年春正月庚辰朔,南来降人五千余家于中山谋叛,州军讨平之。

jì zhōu cì shǐ zhāng yè wáng jǔ qú wàn nián yǔ xiáng rén tōng móu cì sǐ

这句话大意是:冀州刺史、 张掖王沮渠万年与降人通谋,赐死。

sān yuè jiǎ yín zhōng cháng shì zōng ài gòu nì dì bēng yú yǒng ān gōng shí nián sì shí wǔ

这句话大意是:三月甲寅,中常侍宗爱构逆,帝崩于永安宫, 时年四十五。

mì bù fā sāng

这句话大意是:秘不发丧。

ài yòu jiáo huáng hòu lìng shā dōng píng wáng hàn yíng zhōu ān wáng yú lì

这句话大意是:爱又矫皇后令,杀东平王翰,迎周安王余立。

dà shè gǎi yuán wèi yǒng píng

这句话大意是:大赦,改元 为永平。

zūn shì yuē tài wǔ huáng dì zàng yú yún zhōng jīn líng miào hào shì zǔ

这句话大意是:尊谥曰太武皇帝,葬于云中金陵,庙号世祖。

dì shēng bù dǎi mì tài hòu jí yǒu suǒ shi yán zé bēi tòng āi gǎn bàng rén míng yuán wén ér jiā tàn

这句话大意是:帝生不逮密太后,及有所识, 言则悲恸,哀感傍人,明元闻而嘉叹。

jí míng yuán bù yù yī bù shì dài

这句话大意是:及明元不豫,衣不释带。

xìng qīng jiǎn lǜ sù fú yù yǐn shàn qǔ gěi ér yǐ bù hǎo zhēn lì shí bù èr wèi

这句话大意是:性清俭率素,服御 饮膳,取给而已,不好珍丽,食不二味。

suǒ xìng zhāo yí guì rén yī wú jiān cǎi

这句话大意是:所幸昭仪、贵人,衣无兼彩。

qún chén bái dì gèng jùn jīng yì chéng huáng yǐ cóng zhōu yì shè xiǎn zhī yì yòu chén xiāo hé zhuàng lì zhī shuō

这句话大意是:群臣白帝, 更峻京邑城隍以从《周易》设险之义,又陈萧何壮丽之说。

dì yuē gǔ rén yǒu yán zài dé bù zài xiǎn

这句话大意是:帝曰:“古人有言,在 德不在险。

qū gài zhēng tǔ zhù chéng ér zhèn miè zhī qǐ zài chéng yě

这句话大意是:屈丐蒸土筑城,而朕灭之,岂在城也?

jīn tiān xià wèi píng fāng xū rén lì tǔ gōng zhī shì zhèn suǒ wèi wèi

这句话大意是:今天下未平,方须人力,土功之 事,朕所未为。

xiāo hé zhī duì fēi yǎ yán yě

这句话大意是:萧何之对,非雅言也。

měi yǐ cái zhě jūn guó zhī běn wú suǒ qīng fèi

这句话大意是:”每以财者军国之本,无所轻费。

zhì yú shǎng cì jiē shì xūn jì zhī jiā qīn qī ài chǒng wèi cháng héng yǒu suǒ jí

这句话大意是:至于赏赐, 皆是勋绩之家,亲戚爱宠,未尝横有所及。

lín dí cháng yǔ shì zú tóng zài shǐ shí jiān

这句话大意是:临敌,常与士卒同在矢石间。

zuǒ yòu sǐ shāng zhě xiāng jì ér dì shén sè zì ruò

这句话大意是:左右死伤 者相继,而帝神色自若。

shì yǐ rén sī xiào mìng suǒ xiàng wú qián

这句话大意是:是以人思效命,所向无前。

mìng jiāng chū shī zhǐ shòu jié dù cóng mìng zhě wú bù zhì shèng wéi shuǎng zhě lǜ duō bài shī

这句话大意是:命将出师,指授节度,从命者 无不制胜,违爽者率多败失。

xìng yòu zhī rén

这句话大意是:性又知人。

bá shì yú zú wǔ zhī zhōng wéi qí cái xiào suǒ cháng

这句话大意是:拔士于卒伍之中,唯其才效所长。

bù lùn běn mò jiān shén yán duàn míng yú xíng shǎng

这句话大意是:不论本 末,兼甚严断,明于刑赏。

gōng zhě shǎng bù yí jiàn zuì zhě xíng bù bì qīn suī chǒng ài zhī zhōng bù kuī fǎ

这句话大意是:功者赏不遗贱,罪者刑不避亲,虽宠爱之,终不亏法。

cháng yuē fǎ zhě zhèn yǔ tiān xià gòng zhī hé gǎn qīng yě

这句话大意是:常曰:“法者,朕与天下共之,何敢轻也。

gù dà chén fàn fǎ wú suǒ kuān jiǎ

这句话大意是:”故大臣犯法,无所宽假。

yā zhǎng tīng chá shùn xī zhī jiān xià wú yǐ cuò qí jiān yǐn

这句话大意是:雅长听察, 瞬息之间,下无以措其奸隐。

rán guǒ yú zhū lù hòu duō huǐ zhī

这句话大意是:然果于诛戮,后多悔之。

sī tú cuī hào sǐ hòu dì běi fá shí xuān chéng gōng li xiào bó jí dǔ chuán zhě yǐ wéi zú dì wén ér dào zhī wèi zuǒ yòu yuē li xuān chéng kě xī

这句话大意是:司徒崔浩死后,帝北伐,时 宣城公李孝伯疾笃,传者以为卒,帝闻而悼之,谓左右曰:“李宣城可惜。

yòu yuē zhèn xiàng shī yán cuī sī tú kě xī li xuān chéng kě āi

这句话大意是:”又曰: “朕向失言,崔司徒可惜,李宣城可哀。

bāo biǎn yǎ yì jiē cǐ lèi yě

这句话大意是:”褒贬雅意,皆此类也。

jǐng mù huáng dì huì huang tài wǔ huáng dì zhī zhǎng zǐ yě

这句话大意是:景穆皇帝讳晃,太武皇帝之长子也。

mǔ yuē hè fū rén

这句话大意是:母曰贺夫人。

yán hé yuán nián zhēng yuè bǐng wǔ lì wèi huáng tài zǐ shí nián wǔ suì

这句话大意是:延和元年正月丙午,立为皇 太子,时年五岁。

míng huì qiáng zhì wén zé bù wàng

这句话大意是:明慧强识,闻则不忘。

jí zhǎng hǎo dú jīng shǐ jiē tōng dà yì

这句话大意是:及长,好读经史,皆通大义。

tài wǔ shén qí zhī

这句话大意是:太武甚奇之。

jí xī zhēng liáng zhōu huáng tài zǐ jiān guó

这句话大意是:及西征凉州,皇太子监国。

chū tài wǔ zhī fá hé xī li shùn děng xián yán gū zāng wú shuǐ cǎo bù kě xíng shī

这句话大意是:初,太武之伐河西,李顺等咸言姑臧无水草,不可行师。

tài zǐ yǒu yí sè

这句话大意是:太子有疑色。

jí chē jià zhì gū zāng nǎi zhào tài zǐ yuē gū zāng chéng dōng xī mén wài yǒng quán hé yú chéng běi qí dà rú hé zé cǎo mào shèng kě gōng dà jūn shù nián

现代白话:及车驾至姑臧,乃诏太孔子说:“姑臧城东西门外涌泉,合于城北,其 大如河,泽草茂盛,可供大军数年。

rén zhī duō yán yì kě wù yě

这句话大意是:人之多言,亦可恶也。

tài zǐ wèi gōng chén yuē wèi rén chén bù shí ruò cǐ qǐ shì zhōng hu

这句话大意是:”太子谓宫臣曰:“为 人臣不实若此,岂是忠乎!

wú chū wén yǒu yí dàn dì jué xíng ěr

现代白话:我初闻有疑,但帝决行耳。

jǐ wù rén dà shì yán zhě fù hé miàn mù jiàn dì yě

这句话大意是:几误人大事,言者复何面目 见帝也。

zhēn jūn sì nián cóng zhēng rú rú zhì lù hún gǔ yǔ zéi yù

这句话大意是:真君四年,从征蠕蠕,至鹿浑谷,与贼遇。

lǔ huáng bù rǎo luàn

这句话大意是:虏惶怖扰乱。

tài zǐ yán yú tài wǔ yuē yi sù jìn jī yǎn qí bù bèi

这句话大意是:太子言于太武曰: “宜速进击,掩其不备。

shàng shū lìng liú jié gù jiàn yǐ wéi chén shèng zéi duō xū jūn dà jí

这句话大意是:”尚书令刘洁固谏,以为尘盛贼多,须军大集。

tài zǐ yuē cǐ yóu zéi kuāng rǎo hé yǒu yíng shàng ér yǒu cǐ chén

现代白话:太孔子说: “此由贼恇扰,何有营上而有此尘?

tài wǔ yí zhī suì bù jí jī rú rú yuǎn dùn

这句话大意是:”太武疑之,遂不急击,蠕蠕远遁。

jì ér huò lǔ hòu jì nǎi yún bù jué guān jūn zú zhì shàng xià huáng jù

这句话大意是:既而获虏 候骑,乃云不觉官军卒至,上下惶惧。

běi zǒu jīng liù qī rì zhī wú zhuī zhě nǎi xú xíng

这句话大意是:北走经六七日,知无追者,乃徐行。

dì shēn hèn zhī

这句话大意是:帝深恨 之。

zì shì tài zǐ suǒ yán jūn guó dà shì duō jiàn nà yòng suì zhī wàn jī

这句话大意是:自是太子所言军国大事,多见纳用,遂知万机。

jí jiān guó mìng yǒu sī shǐ bǎi xìng yǒu niú jiā yǐ rén niú xiāng mào

这句话大意是:及监国,命有司使百姓有牛家 以人牛相贸。

yòu jìn yǐn jiǔ zá xì qì běn gū fàn zhě yú shì kěn tián dà zēng

这句话大意是:又禁饮酒杂戏弃本沽贩者,于是垦田大增。

zhèng píng yuán nián liù yuè wù chén hōng yú dōng gōng shí nián èr shí sì

这句话大意是:正平元年六月戊辰,薨于东宫,时年二十四。

gēng wǔ mìng chí jié jiān tài wèi zhāng lí jiān sī kōng dòu jǐn fèng cè jí jiù shì jǐng mù tài zǐ

这句话大意是:庚午,命持节兼太尉张黎、兼司 空窦瑾奉策即柩谥景穆太子。

wén chéng jí wèi zhuī zūn wèi jǐng mù huáng dì miào hào gōng zōng

这句话大意是:文成即位,追尊为景穆皇帝,庙号恭宗。

gāo zōng wén chéng huáng dì huì jùn jǐng mù huáng dì zhī zhǎng zǐ yě

这句话大意是:高宗文成皇帝讳浚,景穆皇帝之长子也。

mǔ yuē lǘ shì

这句话大意是:母曰闾氏。

zhēn jūn yuán nián liù yuè shēng yú dōng gōng

这句话大意是:真君元年六月,生于东宫。

dì shǎo cōng dá tài wǔ cháng zhì zuǒ yòu hào shì dí huáng sūn

这句话大意是:帝少聪达,太武常置左右,号世嫡皇孙。

nián wǔ suì tài wǔ běi xún dì cóng zài hòu féng lǔ shuài zhì yī nú jiāng jiā fá

这句话大意是:年五岁,太武北巡,帝从在后,逢虏帅桎 一奴,将加罚。

dì wèi yuē nú jīn zāo wǒ rǔ yi shì zhī

现代白话:帝谓曰:“奴今遭我,你宜释之。

shuài fèng mìng jiě fù

这句话大意是:”帅奉命解缚。

tài wǔ wén zhī yuē cǐ r suī xiǎo yù yǐ tiān zǐ zì chǔ

这句话大意是:太武闻之曰: “此儿虽小,欲以天子自处。

yì qí zhī

这句话大意是:”意奇之。

jí zhǎng fēng gé yì cháng měi cān jué dà zhèng kě fǒu

这句话大意是:及长,风格异常,每参决大政可否。

zhèng píng èr nián sān yuè zhōng cháng shì zōng ài shì nì lì nán ān wáng yú

这句话大意是:正平二年三月,中常侍宗爱弑逆,立南安王余。

shí yuè bǐng wǔ shuò yòu zéi yú

这句话大意是:十月丙午朔,又贼余。

yú shì diàn zhōng shàng shū zhǎng sūn kě hóu yǔ shàng shū lù lì fèng yíng shì dí huáng sūn

这句话大意是:于是殿 中尚书长孙渴侯与尚书陆丽奉迎世嫡皇孙。

xīng ān yuán nián dōng shí yuè wù shēn huáng dì jí wèi yú yǒng ān qián diàn

这句话大意是:兴安元年冬十月戊申,皇帝即位于永安前殿。

dà shè gǎi yuán zhèng píng èr nián wèi xīng ān

这句话大意是:大赦,改元,正平二年为兴安。

yǐ piào qí dà jiàng jūn yuán shòu lè wèi tài zǎi dū du zhōng wài zhū jūn lù shàng shū shì

这句话大意是:以骠骑大将军元寿乐为太宰、都督中外诸军、录尚书事。

yǐ shàng shū zhǎng sūn kě hóu wèi shàng shū lìng yí tóng sān sī

这句话大意是:以尚书长孙渴侯为尚书令、 仪同三司。

shí yī yuè bǐng zǐ èr rén zhēng quán bìng cì sǐ

这句话大意是:十一月丙子,二人争权,并赐死。

guǐ wèi guǎng yáng wáng jiàn lín huái wáng tán hōng

这句话大意是:癸未,广阳王建、临淮王谭薨。

jiǎ shēn huáng bǐ lǘ shì hōng

这句话大意是:甲申, 皇妣闾氏薨。

jìn píng nán jiāng jūn sòng zǐ hóu zhōu niǔ jué wéi lè líng wáng nán bù shàng shū cháng ān zi lù lì wèi píng yuán wáng wén wǔ gè jiā wèi yī děng

这句话大意是:进平南将军、宋子侯周忸爵为乐陵王,南部尚书、常安子陆丽为平原 王,文武各加位一等。

rén yín zhuī zūn huáng kǎo jǐng mù tài zǐ wèi jǐng mù huáng dì bǐ lǘ shì wèi gōng huáng hòu zūn bǎo mǔ cháng shì wèi bǎo tài hòu

这句话大意是:壬寅,追尊皇考景穆太子为景穆皇帝,妣闾氏为恭皇后,尊 保母常氏为保太后。

shí èr yuè wù shēn fù zàng gōng huáng hòu yú jīn líng

这句话大意是:十二月戊申,祔葬恭皇后于金陵。

yǐ mǎo chū fù fó fǎ

这句话大意是:乙卯,初复佛法。

dīng sì yǐ lè líng wáng zhōu niǔ wèi tài wèi píng yuán wáng lù lì wèi sī tú zhèn xi jiāng jūn dù yuán bǎo wèi sī kōng

这句话大意是:丁巳,以 乐陵王周忸为太尉,平原王陆丽为司徒,镇西将军杜元宝为司空。

bǎo dá shā liè děng guó gè qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:保达、沙猎等国 各遣使朝贡。

wù yín jìn jiàn yè gōng lù sì jué wèi dōng píng wáng jìn guǎng píng gōng dù qiǎn jué wèi wáng

这句话大意是:戊寅,进建业公陆俟爵为东平王,进广平公杜遣爵为王。

guǐ hài zhào yǐ yíng zhōu huáng kāi cāng zhèn xù

这句话大意是:癸亥,诏以 营州蝗,开仓振恤。

jiǎ zǐ tài wèi lè líng wáng zhōu niǔ yǒu zuì cì sǐ

这句话大意是:甲子,太尉、乐陵王周忸有罪赐死。

jìn pú yáng gōng lǘ ruò wén jué wèi wáng

这句话大意是:进濮阳公闾若文爵为王。

èr nián chūn zhēng yuè xīn sì jìn sī kōng dù yuán bǎo jué wèi jīng zhào wáng

这句话大意是:二年春正月辛巳,进司空杜元宝爵为京兆王。

guǎng píng wáng dù yí hōng

这句话大意是:广平王杜遗薨。

jìn shàng shū pú yè dōng ān gōng liú ní jué wèi wáng

这句话大意是:进尚书仆射、东 安公刘尼爵为王。

fēng jiàn níng wáng chóng zi lì wèi jǐ nán wáng

这句话大意是:封建宁王崇子丽为济南王。

guǐ wèi zhào yǔ bǎi xìng zá diào shí wǔ

这句话大意是:癸未,诏与百姓杂调十五。

bǐng xū jìn shàng shū xī píng gōng yuán hè jué wèi wáng

这句话大意是:丙戌,进 尚书、西平公源贺爵为王。

èr yuè jǐ wèi sī kōng jīng zhào wáng dù yuán bǎo móu fǎn fú zhū

这句话大意是:二月己未,司空、京兆王杜元宝谋反,伏诛。

jiàn níng wáng chóng chóng zi jǐ nán wáng lì wèi yuán bǎo suǒ yǐn gè cì sǐ

这句话大意是:建宁王崇、 崇子济南王丽为元宝所引,各赐死。

yǐ chǒu fā jīng shī wǔ qiān rén chuān tiān quán chí

这句话大意是:乙丑,发京师五千人穿天泉池。

shì yuè sòng tài zǐ shào shā wén dì

这句话大意是:是月,宋太子 劭杀文帝。

sān yuè zūn bǎo tài hòu wèi huáng tài hòu

这句话大意是:三月,尊保太后为皇太后。

jìn ān fēng gōng lǘ wǔ pí jué wèi hé jiān wáng

这句话大意是:进安丰公闾武皮爵为河间王。

xià wǔ yuè sòng xiào wǔ dì shā tài zǐ shào ér zì lì

这句话大意是:夏五月,宋孝 武帝杀太子劭而自立。

rùn yuè yǐ hài tài huáng tài hòu hè lián shì bēng

这句话大意是:闰月乙亥,太皇太后赫连氏崩。

qiū qī yuè xīn hài xíng xìng yīn shān

这句话大意是:秋七月辛亥,行幸阴山。

pú yáng wáng lǘ ruò wén yǒng chāng wáng rén móu fǎn

这句话大意是:濮 阳王闾若文、永昌王仁谋反。

yǐ mǎo rén cì sǐ ruò wén fú zhū

这句话大意是:乙卯,仁赐死,若文伏诛。

jǐ sì chē jià hái gōng

这句话大意是:己巳,车驾还宫。

shì yuè zhù mǎ shè tái yú nán jiāo

这句话大意是:是月, 筑马射台于南郊。

bā yuè wù xū zhào yuē zhèn jí wèi yǐ lái fēng yǔ shùn xù biān fāng wú shì zhòng ruì jiān chéng

这句话大意是:八月戊戌,诏曰:“朕即位以来,风雨顺序,边方无事,众瑞兼 呈。

yòu yú yuàn nèi huò fāng cùn yù yìn qí wén yuē zǐ sūn cháng shòu

这句话大意是:又于苑内获方寸玉印,其文曰‘子孙长寿’。

qún gōng qīng shì xián yuē xiū zāi qǐ zhèn yī rén kè zhēn sī yīng shí yóu tiān dì zǔ zōng jiàng yòu zhī suǒ zhì yě

现代白话:群公卿士咸曰休啊,岂朕一人, 克臻斯应,实由天地祖宗降祐之所致也。

sī yǔ zhào shù gòng cí jiā qìng

这句话大意是:思与兆庶,共兹嘉庆。

qí lìng bǎi xìng dà pú sān rì jiàng shū sǐ yǐ xià qiú

这句话大意是:其令百姓大酺三日, 降殊死已下囚。

jiǔ yuè rén zǐ yuè wǔ yú nán jiāo

这句话大意是:”九月壬子,阅武于南郊。

dōng shí yī yuè xīn yǒu xíng xìng xìn dōu zhōng shān guān chá fēng sú

这句话大意是:冬十一月辛酉,行幸信都、中山,观察 风俗。

shí èr yuè jiǎ wǔ chē jià hái gōng

这句话大意是:十二月甲午,车驾还宫。

fù běi píng gōng zhǎng sūn dūn wáng jué

这句话大意是:复北平公长孙敦王爵。

shì suì shū lè kě pán tuó kù mò xī qì dān jì bīn děng guó gè qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:是岁,疏勒、渴盘陀、库莫 奚、契丹、罽宾等国各遣使朝贡。

xìng guāng yuán nián chūn zhèng yuè yǐ chǒu yǐ shì zhōng hé nán gōng yī xǔ wèi sī kōng

这句话大意是:兴光元年春正月乙丑,以侍中、河南公伊珝为司空。

èr yuè jiǎ wǔ dì zhì dào tán dēng shòu tú lù

这句话大意是:二月甲午,帝至道坛,登 受图箓。

lǐ huá qǔ shè jīng shī

这句话大意是:礼华,曲赦京师。

xià liù yuè xíng xìng yīn shān

这句话大意是:夏六月,行幸阴山。

qiū qī yuè bǐng shēn shuò rì yǒu shí zhī

这句话大意是:秋七月丙申朔,日有蚀之。

gēng zǐ huáng zǐ hóng shēng

这句话大意是:庚子, 皇子弘生。

xīn chǒu dà shè gǎi yuán

这句话大意是:辛丑,大赦改元。

bā yuè jiǎ xū zhào wáng shēn hōng

这句话大意是:八月甲戌,赵王深薨。

yǐ hài chē jià hái gōng

这句话大意是:乙亥,车驾还宫。

yǐ chǒu huáng shū wǔ tóu lóng tóu hōng

这句话大意是:乙丑,皇叔 武头、龙头薨。

jiǔ yuè kù mò xī guó xiàn míng mǎ yǒu yī jiǎo zhuàng rú lín

这句话大意是:九月,库莫奚国献名马,有一角,状如麟。

bì dōu mén dà suǒ sān rì huò jiān rén wáng mìng shù bǎi rén

这句话大意是:闭都门,大索三日,获 奸人亡命数百人。

dōng shí yī yuè wù xū xíng xìng zhōng shān suì xìng xìn dōu

这句话大意是:冬十一月戊戌,行幸中山,遂幸信都。

shí èr yuè bǐng zǐ hái xìng líng qiū zhì wēn quán gōng

这句话大意是:十二月丙子,还幸灵丘, 至温泉宫。

gēng chén chē jià hái gōng

这句话大意是:庚辰,车驾还宫。

chū yú huà wàn dān děng guó gè qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:出于、叱万单等国各遣使朝贡。

tài ān yuán nián chūn zhèng yuè xīn yǒu fèng tài wǔ jǐng mù shén zhǔ yú tài miào

这句话大意是:太安元年春正月辛酉,奉太武、景穆神主于太庙。

lè píng wáng bá yǒu zuì cì sǐ

这句话大意是:乐平王拔有罪,赐死。

èr yuè guǐ wèi wǔ chāng wáng tí hōng

这句话大意是:二月 癸未,武昌王提薨。

sān yuè jǐ hài yǐ tài wǔ jǐng mù shén zhǔ rù tài miào gǎi yuán qǔ shè jīng shī sǐ qiú yǐ xià

这句话大意是:三月己亥,以太武、景穆神主入太庙,改元,曲赦京师死囚已 下。

xià liù yuè rén xū zhào míng huáng zǐ hóng qǔ shè

这句话大意是:夏六月壬戌,诏名皇子弘,曲赦。

guǐ yǒu zhào shàng shū mù zhēn děng èr shí rén xún xíng zhōu jùn guān chá fēng sú dà míng shǎng fá

这句话大意是:癸酉,诏尚书穆真等二十人巡行州郡,观察 风俗,大明赏罚。

dōng shí yuè gēng wǔ yǐ liáo xī gōng cháng yīng wèi tài zǎi jìn jué wèi wáng

这句话大意是:冬十月庚午,以辽西公常英为太宰,进爵为王。

shì suì zhē yì bō sī shū lè děng guó gè qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:是岁,遮逸、波 斯、疏勒等国各遣使朝贡。

èr nián chūn zhēng yuè yǐ mǎo lì huáng hòu féng shì

这句话大意是:二年春正月乙卯,立皇后冯氏。

èr yuè dīng sì lì huáng zǐ hóng wèi huáng tài zǐ dà shè

这句话大意是:二月丁巳,立皇子弘为皇太子,大赦。

xià liù yuè yǔ lín zhōng láng yú pàn yuán tí děng móu nì zhū

这句话大意是:夏六月, 羽林中郎于判、元提等谋逆,诛。

qiū bā yuè tián yú hé xī

这句话大意是:秋八月,田于河西。

píng xī jiāng jūn yú yáng gōng wèi juàn běi jī yī wú kè qí chéng dà huò ér hái

现代白话:平西将军、渔阳公尉眷北击 伊我,克其城,大获而还。

jiǔ yuè xīn sì jìn hé dōng gōng lǘ pí líng líng gōng lǘ gē jué bìng wèi wáng

这句话大意是:九月辛巳,进河东公闾毗、零陵公闾纥爵,并为王。

dōng shí yuè jiǎ shēn chē jià hái gōng

这句话大意是:冬 十月甲申,车驾还宫。

jiǎ wǔ qǔ shè jīng shī

这句话大意是:甲午,曲赦京师。

shí yī yuè gǎi fēng xī píng wáng yuán hè lǒng xī wáng

这句话大意是:十一月,改封西平王源贺陇西王。

yè dá pǔ lán děng guó gè qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:嚈哒、 普岚等国各遣使朝贡。

sān nián chūn zhēng yuè zhēng yú yáng gōng wèi juàn bài tài wèi jìn jué wèi wáng lù shàng shū shì

这句话大意是:三年春正月,征渔阳公尉眷拜太尉,进爵为王,录尚书事。

xià wǔ yuè fēng huáng dì xīn chéng wéi yáng píng wáng

这句话大意是:夏五月,封皇弟新 成为阳平王。

liù yuè guǐ mǎo xíng xìng yīn shān

这句话大意是:六月癸卯,行幸阴山。

qiū bā yuè tián yú yīn shān zhī běi

这句话大意是:秋八月,田于阴山之北。

jǐ hài hái gōng

这句话大意是:己亥,还宫。

dōng shí yuè jiāng dōng xún zhào tài zǎi cháng yīng qǐ xíng gōng yú liáo xī huáng shān

这句话大意是:冬十月, 将东巡,诏太宰常英起行宫于辽西黄山。

shí èr yuè zhōu zhèn wǔ huáng bǎi xìng jī shǐ kāi cāng zhèn gěi zhī

这句话大意是:十二月,州镇五蝗,百姓饥,使开仓振给 之。

shì suì sù tè yú tián děng wǔ shí yú guó bìng qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:是岁,粟特、于阗等五十余国并遣使朝贡。

sì nián chūn zhēng yuè bǐng wǔ shuò chū shè jiǔ jìn

这句话大意是:四年春正月丙午朔,初设酒禁。

yǐ mǎo xíng xìng guǎng níng wēn quán gōng suì dōng xún

这句话大意是:乙卯,行幸广宁温泉宫,遂东巡。

gēng wǔ zhì liáo xi huáng shān gōng

这句话大意是:庚午,至辽 西黄山宫。

yóu yàn shù rì qīn duì gāo nián láo wèn jí kǔ

这句话大意是:游宴数日,亲对高年,劳问疾苦。

èr yuè bǐng zǐ dēng jié shí shān guān cāng hǎi dà xiǎng qún chén yú shān shàng bān shǎng jìn jué gè yǒu chà

这句话大意是:二月丙子,登碣石山,观沧海,大飨 群臣于山上,班赏进爵各有差。

gǎi jié shí shān wéi lè yóu shān zhù tán jì xíng yú hǎi bīn

这句话大意是:改碣石山为乐游山,筑坛记行于海滨。

wù yín nán xìng xìn dōu tián yú guǎng chuān

这句话大意是:戊寅,南幸 信都,田于广川。

sān yuè dīng wèi guān mǎ shè yú zhōng shān

这句话大意是:三月丁未,观马射于中山。

suǒ guò jùn guó cì fù yī nián

这句话大意是:所过郡国赐复一年。

bǐng chén chē jià hái gōng

这句话大意是:丙辰,车驾还宫。

qǐ tài huá diàn

这句话大意是:起太华殿。

yǐ chǒu dōng píng wáng lù sì hōng

这句话大意是:乙丑,东平王陆俟薨。

xià wǔ yuè rén xū zhào yuē bǐ nián yǐ lái zá diào jiǎn shěng ér suǒ zài zhōu jùn xián yǒu bū xuán

这句话大意是:夏五月壬戌,诏曰:“比年以来,杂调减省,而 所在州郡咸有逋悬。

fēi zài zhí zhī guān suí dǎo shī suǒ tān huì guò dù shuí shǐ zhī rán

这句话大意是:非在职之官绥导失所,贪秽过度,谁使之然?

zì jīn cháng diào bù chōng rén bù ān yè zǎi rén zhī tú jiā yǐ sǐ zuì

这句话大意是:自今常调不充, 人不安业,宰人之徒,加以死罪。

liù yuè bǐng shēn tián yú sōng shān

这句话大意是:”六月丙申,田于松山。

qiū qī yuè gēng wǔ xíng xìng hé xī

这句话大意是:秋七月庚午,行幸河西。

jiǔ yuè dīng sì hái gōng

这句话大意是:九月丁巳,还宫。

xīn hài tài huá diàn chéng

这句话大意是:辛亥,太华殿成。

bǐng yín xiǎng qún chén dà shè

这句话大意是:丙寅,飨群臣,大赦。

dōng shí yuè jiǎ xū běi xún zhì yīn shān

这句话大意是:冬十月甲戌,北巡,至 阴山。

yǒu gù zhǒng huǐ fèi zhào yuē xī jī wén zàng kū gǔ tiān xià guī rén

这句话大意是:有故冢毁废,诏曰:“昔姬文葬枯骨,天下归仁。

zì jīn yǒu chuān fén lǒng zhě zhǎn zhī

这句话大意是:自今有穿坟垅者,斩之。

xīn mǎo cì yú chē lún shān lèi shí jì xíng

这句话大意是:” 辛卯,次于车轮山,累石记行。

shí yī yuè chē jià dù mò rú rú jué jì yuǎn dùn

这句话大意是:十一月,车驾渡漠,蠕蠕绝迹远遁。

shí èr yuè zhōng shān wáng tuō zhēn hōng

这句话大意是:十二月,中山 王托真薨。

wǔ nián chūn èr yuè jǐ yǒu sī kōng hé nán gōng yī xǔ hōng

这句话大意是:五年春二月己酉,司空、河南公伊珝薨。

sān yuè gēng yín qǔ shè jīng shī sǐ zuì yǐ xià

这句话大意是:三月庚寅,曲赦京师死罪已下。

xià sì yuè jǐ sì fēng huáng dì zǐ tuī wèi jīng zhào wáng

这句话大意是:夏四 月己巳,封皇弟子推为京兆王。

wǔ yuè jū cháng guó qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:五月,居常国遣使朝贡。

liù yuè wù shēn xíng xìng yīn shān

这句话大意是:六月戊申,行幸阴山。

qiū bā yuè gēng xū suì xìng yún zhōng

这句话大意是:秋 八月庚戌,遂幸云中。

rén xū hái gōng

这句话大意是:壬戌,还宫。

jiǔ yuè wù chén yí tóng sān sī dūn huáng gōng li bǎo hōng

这句话大意是:九月戊辰,仪同三司、敦煌公李宝薨。

dōng shí èr yuè wù shēn zhào yǐ liù zhèn yún zhōng gāo píng èr yōng qín zhōu biàn yù zāi hàn nián gǔ bù shōu kāi cāng lǐn zhèn fá

这句话大意是:冬十二 月戊申,诏以六镇、云中、高平、二雍、秦州遍遇灾旱,年谷不收,开仓廪振乏。

yǒu xǐ liú zhě yù hái sāng zǐ

这句话大意是:有徙流者,喻还桑梓。

hé píng yuán nián chūn zhèng yuè jiǎ zǐ shuò dà shè gǎi yuán

这句话大意是:和平元年春正月甲子朔,大赦改元。

gēng wǔ zhào sàn qí shì láng féng chǎn shǐ yú sòng

这句话大意是:庚午,诏散骑侍郎冯阐使于宋。

xià sì yuè wù xū huáng tài hòu cháng shì bēng yú shòu ān gōng

这句话大意是:夏四月戊 戌,皇太后常氏崩于寿安宫。

wǔ yuè guǐ yǒu zàng zhāo tài hòu yú guǎng níng míng jī shān

这句话大意是:五月癸酉,葬昭太后于广宁鸣鸡山。

liù yuè jiǎ wǔ zhào zhēng xi dà jiàng jūn yáng píng wáng xīn chéng děng tǎo tǔ yù hún shén yín

这句话大意是:六月甲午,诏征 西大将军、阳平王新成等讨吐谷浑什寅。

cuī hào zhī zhū yě shǐ guān suì fèi zhì shì fù zhì

这句话大意是:崔浩之诛也,史官遂废,至是复置。

qiū qī yuè xī zhēng zhū jūn zhì xī píng shén yín zǒu bǎo nán shān

这句话大意是:秋七 月,西征诸军至西平,什寅走保南山。

jiǔ yuè gēng shēn shuò rì yǒu shí zhī

这句话大意是:九月庚申朔,日有蚀之。

shì yuè zhū jūn jì hé zhuī shén yín

这句话大意是:是月,诸军济河, 追什寅。

yù zhàng qì duō bìng yì nǎi yǐn hái

这句话大意是:遇瘴气,多病疫,乃引还。

gēng wǔ chē jià hái gōng

这句话大意是:庚午,车驾还宫。

dōng shí yuè jū cháng wáng xiàn xùn xiàng sān

这句话大意是:冬十月,居常王献驯象三。

shí yī yuè zhào sàn qí shì láng lú dù shì shǐ yú sòng

这句话大意是:十一月,诏散骑侍郎卢度世使于宋。

èr nián chūn zhēng yuè yǐ yǒu zhào yuē cì shǐ mù rén wèi wàn lǐ zhī biǎo

这句话大意是:二年春正月乙酉,诏曰:“刺史牧人,为万里之表。

zì qǐng měi yīn fā diào bī rén jiǎ dài dà shāng fù jiǎ yào shè shí lì shàng xià tōng tóng fēn yǐ rùn wū

这句话大意是:自顷每因发调,逼人假贷, 大商富贾,要射时利,上下通同,分以润屋。

wéi zhèng zhī bì mò guò yú cǐ qí yī qiè jìn jué

这句话大意是:为政之弊,莫过于此,其一切禁绝。

fàn zhě shí shū yǐ shàng jiē sǐ

这句话大意是:犯者,十疋以上皆死。

bù gào tiān xià xián lìng zhī jìn

这句话大意是:布告天下,咸令知禁。

èr yuè xíng xìng zhōng shān suì xìng xìn dōu

这句话大意是:”二月,行幸中山,遂幸信都。

sān yuè sòng rén lái pìn

这句话大意是:三月, 宋人来聘。

chē jià suǒ guò jiē qīn duì gāo nián wèn jí kǔ

这句话大意是:车驾所过,皆亲对高年,问疾苦。

zhào nián bā shí yī zi bù cóng yì

这句话大意是:诏年八十,一子不从役。

líng qiū nán yǒu shān gāo sì bǎi yú zhàng nǎi zhào qún chén yǎng shè shān fēng wú néng yú zhě

这句话大意是:灵丘南有山 高四百余丈,乃诏群臣仰射山峰,无能逾者。

dì wān hú fā shǐ chū sān shí yú zhàng guò shān nán èr bǎi èr shí bù

这句话大意是:帝弯弧发矢,出三十余丈,过山南二 百二十步。

suì kān shí lè míng

这句话大意是:遂刊石勒铭。

shì yuè fā bìng sì zhōu wǔ qiān yú rén xiū hé xī liè dào

这句话大意是:是月,发并、肆州五千余人修河西猎道。

xīn sì chē jià hái gōng

这句话大意是:辛巳,车驾还宫。

xià sì yuè yǐ wèi hé dōng wáng lǘ pí hōng

这句话大意是:夏四月乙未,河东王闾毗薨。

wǔ yuè guǐ wèi zhào nán bù shàng shū huáng lú tóu li fū yè kǎo kè zhū zhōu

这句话大意是:五月癸未,诏南部尚书黄卢头、李敷业考课诸州。

qiū qī yuè wù yín fēng huáng dì xiǎo xīn chéng wéi jì yīn wáng tiān cì wèi rǔ yīn wáng wàn shòu wéi lè liáng wáng luò hóu wèi guǎng píng wáng

现代白话:秋 七月戊寅,封皇弟小新成为济阴王,天赐为你阴王,万寿为乐良王,洛侯为广平王。

bā yuè bō sī guó qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:八月,波斯国遣使朝贡。

dōng shí yuè zhào jiǎ yuán wài sàn qí cháng shì yóu míng gēn shǐ yú sòng

这句话大意是:冬十月,诏假员外散骑常侍游明根使于宋。

guǎng píng wáng luò hóu hōng

这句话大意是:广平王洛侯薨。

sān nián chūn zhēng yuè rén wǔ yǐ dōng jùn gōng yǐ hún wèi tài yuán wáng

这句话大意是:三年春正月壬午,以东郡公乙浑为太原王。

guǐ wèi lè liáng wáng wàn shòu hōng

这句话大意是:癸未,乐良王万寿薨。

èr yuè rén zǐ shuò rì yǒu shí zhī

这句话大意是:二月壬子朔, 日有蚀之。

guǐ yǒu tián yú guō shān suì guān yú yú xuán hóng chí

这句话大意是:癸酉,田于崞山,遂观渔于旋鸿池。

sān yuè jiǎ shēn sòng rén lái pìn

这句话大意是:三月甲申,宋人来聘。

gāo lí xǐ wáng qì niè sī yàn yú shī shū lè shí nà xī jū bàn kě pán tuó děng guó bìng qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:高丽、蓰王、 契啮、思厌、于师、疏勒、石那、悉居半、渴盘陀等国并遣使朝贡。

xià liù yuè gēng shēn xíng xìng yīn shān

这句话大意是:夏六月庚申, 行幸阴山。

qiū qī yuè rén yín xìng hé xī

这句话大意是:秋七月壬寅,幸河西。

jiǔ yuè rén chén cháng shān wáng sù hōng

这句话大意是:九月壬辰,常山王素薨。

dōng shí yuè zhào yuán wài sàn qí cháng shì yóu míng gēn shǐ yú sòng

这句话大意是:冬十月,诏员外散骑常 侍游明根使于宋。

shí yī yuè rén yín chē jià hái gōng

这句话大意是:十一月壬寅,车驾还宫。

shí èr yuè yǐ mǎo zhì zhàn zhèn zhī fǎ shí yǒu yú tiáo yīn dà nuó yào bīng yǒu fēi lóng téng shé yú lí zhī biàn yǐ shì wēi wǔ

这句话大意是:十二月乙卯,制战阵之法十有余条,因 大傩曜兵,有飞龙腾蛇鱼丽之变,以示威武。

wù wǔ líng líng wáng lǘ bá hōng

这句话大意是:戊午,零陵王闾拔薨。

sì nián chūn sān yuè yǐ wèi cì jīng shī rén nián qī shí yǐ shàng tài guān chú shí yǐ zhōng qí nián

这句话大意是:四年春三月乙未,赐京师人年七十以上太官厨食,以终其年。

huáng zǐ hú rén hōng zhuī fēng lè líng wáng

这句话大意是:皇子胡仁薨,追 封乐陵王。

xià sì yuè guǐ hài shàng xìng xī yuàn qīn shè měng shòu sān tóu

这句话大意是:夏四月癸亥,上幸西苑,亲射猛兽三头。

wǔ yuè rén chén shì zhōng yú yáng wáng wèi juàn hōng

这句话大意是:五月壬辰,侍中、渔阳王尉眷 薨。

rén yín xíng xìng yīn shān

这句话大意是:壬寅,行幸阴山。

qiū qī yuè rén wǔ zhào yuē zhèn měi suì xián yuè mìng qún chén jiǎng wǔ

这句话大意是:秋七月壬午,诏曰:“朕每岁闲月,命群臣讲武。

suǒ xìng zhī chù bì lì gōng tán

这句话大意是:所幸之处, 必立宫坛。

mí fèi zhī gōng láo sǔn fēi yī yi réng jiù fèi hé bì gǎi zuò yě

这句话大意是:糜费之功,劳损非一,宜仍旧费,何必改作也。

bā yuè bǐng yín suì tián yú hé xi

这句话大意是:”八月丙寅,遂田于河 西。

jiǔ yuè xīn sì chē jià hái gōng

这句话大意是:九月辛巳,车驾还宫。

dōng shí yuè yǐ dìng xiāng èr zhōu yǔn shuāng shāng jia miǎn qí tián zū

这句话大意是:冬十月,以定、相二州陨霜伤稼,免其田租。

zhào yuán wài sàn qí cháng shì yóu míng gēn shǐ yú sòng

这句话大意是:诏员外散 骑常侍游明根使于宋。

shí èr yuè xīn chǒu zhào yǐ sāng zàng jià qǔ dà lǐ wèi bèi mìng yǒu sī wèi zhī tiáo gé shǐ guì jiàn yǒu zhāng shàng xià xián xù zhe zhī yú jīn

这句话大意是:十二月辛丑,诏以丧葬嫁娶,大礼未备,命有司为之条格, 使贵贱有章,上下咸序,著之于今。

rén yín zhào yuē hūn yīn zhě rén dào zhī shǐ

这句话大意是:壬寅,诏曰:“婚姻者,人道之始。

bǐ zhě yǐ lái guì zú zhī mén duō bù lǜ fǎ huò tān lì cái lù huò yīn yuán sī hǎo zài yú gǒu hé wú suǒ zé xuǎn

这句话大意是:比者以来, 贵族之门多不率法,或贪利财赂,或因缘私好,在于苟合,无所择选。

chén huì qīng huà kuī sǔn rén lún jiāng hé yǐ xuān shì diǎn mó chuí zhī lái yì

现代白话:尘秽清化, 亏损人伦,将凭什么宣示典谟,垂之来裔。

jīn zhì huáng zú shī fū wáng gōng hòu bó jí shì shù zhī jiā bù dé yǔ bǎi gōng jì qiǎo bēi xìng wèi hūn fàn zhě jiā zuì

这句话大意是:今制皇族师傅王公侯伯及士庶之家,不得 与百工伎巧卑姓为婚,犯者加罪。

wǔ nián chūn zhēng yuè dīng hài fēng huáng dì yún wéi rèn chéng wáng

这句话大意是:五年春正月丁亥,封皇弟云为任城王。

èr yuè zhào yǐ zhōu zhèn shí sì qù suì chóng shuǐ kāi cāng zhèn xù

这句话大意是:二月,诏以州镇十四去岁虫水,开仓振 恤。

xià sì yuè guǐ mǎo jìn fēng dùn qiū gōng li jùn wèi wáng

这句话大意是:夏四月癸卯,进封顿丘公李峻为王。

rùn yuè wù zǐ dì yǐ hàn gù jiǎn shàn zé shēn

这句话大意是:闰月戊子,帝以旱故,减膳责身。

shì yè shù yǔ dà jiàng

这句话大意是:是夜, 澍雨大降。

wǔ yuè sòng xiào wǔ dì cú

这句话大意是:五月,宋孝武帝殂。

liù yuè dīng hài xíng xìng yīn shān

这句话大意是:六月丁亥,行幸阴山。

qiū qī yuè rén yín xíng xìng hé xī

这句话大意是:秋七月壬寅,行幸河西。

jiǔ yuè xīn chǒu chē jià hái gōng

这句话大意是:九 月辛丑,车驾还宫。

dōng shí yuè láng yá hóu sī mǎ chu zhī hōng

这句话大意是:冬十月,琅邪侯司马楚之薨。

shí èr yuè nán qín wáng yáng nán dāng hōng

这句话大意是:十二月,南秦王杨难当薨。

tǔ hū luō guó qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:吐呼 罗国遣使朝贡。

liù nián chūn zhēng yuè bǐng shēn dà shè

这句话大意是:六年春正月丙申,大赦。

èr yuè dīng chǒu xíng xìng lóu fán gōng

这句话大意是:二月丁丑,行幸楼烦宫。

gāo lí xǐ wáng duì màn děng guó gè qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:高丽、蓰王、对曼等国各遣 使朝贡。

sān yuè wù xū xiāng zhōu cì shǐ xī píng jùn wáng tǔ yù hún quán hōng

这句话大意是:三月戊戌,相州刺史、西平郡王吐谷浑权薨。

yǐ sì chē jià hái gōng

这句话大意是:乙巳,车驾还宫。

xià sì yuè pò luò nà guó xiàn hàn xuè mǎ pǔ lán guó xiàn bǎo jiàn

这句话大意是:夏四月, 破洛那国献汗血马,普岚国献宝剑。

wǔ yuè guǐ mǎo dì bēng yú tài huá diàn shí nián èr shí liù

这句话大意是:五月癸卯,帝崩于太华殿,时年二十六。

liù yuè bǐng yín fèng zūn shì yuē wén chéng huáng dì miào hào gāo zōng

这句话大意是:六月 丙寅,奉尊谥曰文成皇帝,庙号高宗。

bā yuè zàng yún zhōng zhī jīn líng

这句话大意是:八月,葬云中之金陵。

xiǎn zǔ xiàn wén huáng dì huì hóng wén chéng huáng dì zhī zhǎng zǐ yě mǔ yuē li guì rén

这句话大意是:显祖献文皇帝讳弘,文成皇帝之长子也,母曰李贵人。

xìng guāng yuán nián qī yuè shēng yú yīn shān zhī běi

这句话大意是:兴光元年七月生于阴山 之北。

tài ān èr nián èr yuè lì wèi huáng tài zǐ

这句话大意是:太安二年二月,立为皇太子。

hé píng liù nián wǔ yuè jiǎ chén jí huáng dì wèi dà shè

这句话大意是:和平六年五月甲辰,即皇帝位,大赦。

zūn huáng hòu yuē huáng tài hòu

这句话大意是:尊皇后曰皇太后。

chē qí dà jiàng jūn yǐ hún jiǎo zhào shā shàng shū yáng bǎo nián píng yáng gōng gǔ ài rén nán yáng gōng zhāng tiān dù yú jìn zhōng

这句话大意是:车骑大将军乙浑矫诏 杀尚书杨保年、平阳公贾爱仁、南阳公张天度于禁中。

wù shēn sī tú gōng píng yuán wáng lù lì zì tāng quán rù cháo yòu shā zhī

这句话大意是:戊申,司徒公、平原王陆丽 自汤泉入朝,又杀之。

jǐ yǒu yǐ hún wèi tài wèi gōng yǐ lù shàng shū shì dōng ān wáng liú ní wèi sī tú gōng yǐ shàng shū zuǒ pú yè hé qí nú wèi sī kōng gōng

这句话大意是:己酉,以浑为太尉公,以录尚书事、东安王刘尼为司徒公, 以尚书左仆射和其奴为司空公。

liù yuè fēng fán yáng hòu li yí wèi dān yáng wáng zhēng dōng dà jiàng jūn féng xī wèi chāng lí wáng

这句话大意是:六月,封繁阳侯李嶷为丹杨王,征东大将军冯熙为 昌黎王。

qiū qī yuè guǐ sì yǐ tài wèi yǐ hún wèi chéng xiàng wèi jū zhū wáng shàng shì wú dà xiǎo jiē jué yān

现代白话:秋七月癸巳,以太尉乙浑为丞相,位居诸王上,事无大小皆决呢。

jiǔ yuè gēng zi qǔ shè jīng shī

这句话大意是:九月庚 子,曲赦京师。

bǐng wǔ zhào yuē xiān cháo yǐ zhōu mù qīn rén yi zhì liáng zuǒ gù chì yǒu sī bān jiǔ tiáo zhī zhì shǐ qián zhèng xuǎn lì yǐ dài hòu rén

这句话大意是:丙午,诏曰:“先朝以州牧亲人,宜置良佐,故敕有司班九条之制, 使前政选吏以待后人。

rán mù sī jǔ fēi qí rén qiān yú diǎn dù

这句话大意是:然牧司举非其人,愆于典度。

jīn zhì cì shǐ shǒu zǎi dào guān zhī rì yǎng zì jǔ rén wàng zhōng xìn yǐ wéi xuǎn guān bù lùn qián zhèng gòng xiāng píng zhì

这句话大意是:今制刺史守宰到官之日,仰自 举人望忠信,以为选官,不论前政,共相平置。

ruò jiǎn rèn shī suǒ yǐ wǎng shàng lùn

这句话大意是:若简任失所,以罔上论。

shì yuè sòng yì yáng wáng liú chǎng zì péng chéng lái bēn

这句话大意是:”是月, 宋义阳王刘昶自彭城来奔。

dōng shí yuè zhēng yáng píng wáng xīn chéng jīng zhào wáng zǐ tuī jì yīn wáng xiǎo xīn chéng rǔ yīn wáng tiān cì rèn chéng wáng yún rù cháo

现代白话:冬十月,征阳平王新成、京兆王子推、济阴王小新成、 你阴王天赐、任城王云入朝。

shí yī yuè sòng xiāng dōng wáng yù shā qí zhǔ zi yè ér zì lì

这句话大意是:十一月,宋湘东王彧杀其主子业而自立。

tiān ān yuán nián chūn zhèng yuè jǐ chǒu shuò dà shè gǎi yuán

这句话大意是:天安元年春正月己丑朔,大赦,改元。

èr yuè gēng shēn chéng xiàng tài yuán wáng yǐ hún móu fǎn fú zhū

这句话大意是:二月庚申,丞相、太原王乙浑谋反,伏 诛。

yǐ hài yǐ shì zhōng yuán kǒng què wèi pú yáng wáng shì zhōng lù dìng guó wèi dōng jùn wáng

这句话大意是:乙亥,以侍中元孔雀为濮阳王,侍中陆定国为东郡王。

sān yuè gēng zǐ yǐ lǒng xī wáng yuán hè wèi tài wèi gōng

这句话大意是:三月庚子,以陇西王源 贺为太尉公。

xīn chǒu jīng zōng wén chéng huáng dì shén zhǔ yòu yú tài miào

这句话大意是:辛丑,京宗文成皇帝神主祐于太庙。

xīn hài dì xìng dào tán qīn shòu fú lù

这句话大意是:辛亥,帝幸道坛,亲受符箓。

qū shè jīng shī

这句话大意是:曲 赦京师。

qiū jiǔ yuè jǐ yǒu chū lì xiāng xué jùn zhì bó shì èr rén zhù jiào èr rén xué shēng liù shí rén

这句话大意是:秋九月己酉,初立乡学,郡置博士二人,助教二人,学生六十人。

dōng shí èr yuè huáng dì ān píng wáng hōng

这句话大意是:冬十二 月,皇弟安平王薨。

shì suì zhōu zhèn shí yī hàn rén jī kāi cāng zhèn xù

这句话大意是:是岁,州镇十一旱,人饥,开仓振恤。

huáng xìng yuán nián chūn zhèng yuè guǐ sì zhèn nán dà jiāng jūn wèi yuán dà pò sòng jiāng zhāng yǒng chén yōu zhī yú lǚ liáng dōng

这句话大意是:皇兴元年春正月癸巳,镇南大将军尉元大破宋将张永、沈攸之于吕梁东。

sòng rén lái pìn

这句话大意是:宋人 来聘。

gēng zǐ dōng píng wáng dào fú móu fǎn yú cháng ān qí sī mǎ duàn tài yáng zhǎn zhī chuán shǒu jīng shī

这句话大意是:庚子,东平王道符谋反于长安,其司马段太阳斩之,传首京师。

dào fú xiōng dì jiē fú zhū

这句话大意是:道符兄弟皆 伏诛。

rùn yuè yǐ dùn qiū wáng lǐ jùn wèi tài zǎi

这句话大意是:闰月,以顿丘王李峻为太宰。

èr yuè jì yīn wáng xiǎo xīn chéng hōng

这句话大意是:二月,济阴王小新成薨。

sòng dōng píng tài shǒu shēn zuǎn shù wú yán è jué wáng shǐ zhào zhēng nán dà jiāng jūn mù róng bái yào dū zhū jūn wǎng tǎo

这句话大意是:宋东平太守申纂戍无 盐,遏绝王使,诏征南大将军慕容白曜督诸军往讨。

sān yuè jiǎ yín kè zhī

这句话大意是:三月甲寅,克之。

qiū bā yuè dīng yǒu xìng wǔ zhōu shān shí kū sì

这句话大意是:秋八月丁酉, 幸武州山石窟寺。

wù shēn huáng zǐ hóng shēng

这句话大意是:戊申,皇子宏生。

dà shè gǎi yuán

这句话大意是:大赦,改元。

jiǔ yuè jǐ sì jìn féng yì gōng lǐ bái wèi liáng jùn wáng

这句话大意是:九月己巳,进冯翊公李白为梁郡 王。

dōng shí yuè jǐ hài shuò rì yǒu shí zhī

这句话大意是:冬十月己亥朔,日有蚀之。

guǐ mǎo tián yú nà nán chí

这句话大意是:癸卯,田于那男池。

pú yáng wáng kǒng què zuò dài màn jiàng wèi gōng

这句话大意是:濮阳王孔雀坐怠慢降为公。

èr nián chūn èr yuè guǐ wèi tián yú xī shān qīn shè wǔ bào

这句话大意是:二年春二月癸未,田于西山,亲射武豹。

sān yuè mù róng bái yào jìn wéi dōng yáng

这句话大意是:三月,慕容白曜进围东阳。

wù wǔ sòng rén lái pìn

这句话大意是:戊午,宋 人来聘。

xià sì yuè bǐng zǐ shuò rì yǒu shí zhī

这句话大意是:夏四月丙子朔,日有蚀之。

xīn chǒu jìn nán jùn gōng li huì jué wèi wáng

这句话大意是:辛丑,进南郡公李惠爵为王。

wǔ yuè yǐ mǎo tián yú guō shān suì xìng fán zhì

这句话大意是:五月乙卯,田于 崞山,遂幸繁畤。

xīn yǒu chē jià hái gōng

这句话大意是:辛酉,车驾还宫。

liù yuè gēng chén yǐ hé nán bì dì qǔ shè jīng shī shū sǐ yǐ xià

这句话大意是:六月庚辰,以河南避地,曲赦京师殊死已下。

yǐ chāng lí wáng féng xī wèi tài fù

这句话大意是:以昌黎王冯熙为太傅。

qiū jiǔ yuè xīn hài fēng huáng shū zhēn wèi nán ān wáng cháng shòu wèi chéng yáng wáng tài luò wèi zhāng wǔ wáng xiū wèi ān dìng wáng

这句话大意是:秋九月辛亥,封皇叔桢为南安王,长寿为城阳王,太洛为章 武王,休为安定王。

dōng shí yuè guǐ yǒu shuò rì yǒu shí zhī

这句话大意是:冬十月癸酉朔,日有蚀之。

xīn chǒu tián yú lěng quán

这句话大意是:辛丑,田于冷泉。

shí yī yuè zhōu zhèn èr shí qī shuǐ hàn zhào kāi cāng zhèn xù

这句话大意是:十一月,州镇二 十七水旱,诏开仓振恤。

shí èr yuè jiǎ wǔ zhào yuē qǐng zhāng yǒng gǎn jù wáng wēi pù gǔ yuán xí

这句话大意是:十二月甲午,诏曰:“顷张永敢拒王威,暴骨原隰。

tiān xià zhī rén yī yě qí yǒng jūn cán fèi zhī shì tīng hái jiāng nán

这句话大意是:天下 之人一也,其永军残废之士,听还江南。

lù hái cǎo mǎng zhě chì zhōu xiàn shōu yì zhī

这句话大意是:露骸草莽者,敕州县收瘗之。

sān nián chūn zhēng yuè yǐ chǒu dōng yáng kuì lǔ chén wén xiù

这句话大意是:三年春正月乙丑,东阳溃,虏沈文秀。

wù chén sī kōng píng chāng gōng hé qí nú hōng

这句话大意是:戊辰,司空、平昌公和其奴薨。

èr yuè jǐ mǎo jìn shàng dǎng gōng mù róng bái yào jué wèi jǐ nán wáng

这句话大意是:二月己 卯,进上党公慕容白曜爵为济南王。

xià sì yuè rén chén sòng rén lái pìn

这句话大意是:夏四月壬辰,宋人来聘。

bǐng shēn míng huáng zǐ hóng dà shè

这句话大意是:丙申,名皇子宏,大 赦。

dīng yǒu tián yú guō shān

这句话大意是:丁酉,田于崞山。

wǔ yuè xǐ qīng qí rén yú jīng shī

这句话大意是:五月,徙青、齐人于京师。

liù yuè xīn wèi lì huáng zǐ hóng wèi huáng tài zǐ

这句话大意是:六月辛未,立皇子宏为皇太子。

dōng shí yuè dīng yǒu shuò rì yǒu shí zhī

这句话大意是:冬十月丁酉朔,日有蚀之。

shì yuè tài zǎi dùn qiū wáng lǐ jùn hōng

这句话大意是:是月,太宰、顿丘王李峻薨。

shí yī yuè jìn xiāng chéng gōng hán tuí jué wèi wáng

这句话大意是:十一月,进襄城公韩颓爵 为王。

sì nián chūn zhēng yuè zhōu zhèn dà jī zhào kāi cāng zhèn xù

这句话大意是:四年春正月,州镇大饥,诏开仓振恤。

èr yuè yǐ dōng jùn wáng lù dìng guó wèi sī kōng gōng

这句话大意是:二月,以东郡王陆定国为司空公。

zhào zhēng xi dà jiàng jūn shàng dǎng wáng cháng sūn guān tǎo tǔ yù hún shén yín

这句话大意是:诏征 西大将军、上党王长孙观讨吐谷浑什寅。

guǎng yáng wáng shí hóu hōng

这句话大意是:广阳王石侯薨。

sān yuè bǐng xū zhào tiān xià rén bìng zhě suǒ zài guān sī qiǎn yī jiù jiā zhěn shì suǒ xū yào rèn yī suǒ liàng gěi zhī

这句话大意是:三月丙戌,诏天下人病者, 所在官司遣医就家诊视,所须药任医所量给之。

xià sì yuè xīn chǒu dà shè

这句话大意是:夏四月辛丑,大赦。

wù shēn

这句话大意是:戊申。

zhǎng sūn guān jūn zhì màn tóu shān dà pò shén yín

这句话大意是:长孙观 军至曼头山,大破什寅。

wǔ yuè fēng huáng dì cháng lè wèi jiàn chāng wáng

这句话大意是:五月,封皇弟长乐为建昌王。

liù yuè sòng rén lái pìn

这句话大意是:六月,宋人来聘。

qiū bā yuè rú rú fàn sāi

这句话大意是:秋八月, 蠕蠕犯塞。

jiǔ yuè bǐng yín chē jià běi fá zhū jiāng jù huì yú nǚ shuǐ dà pò lǔ jūn

这句话大意是:九月丙寅,车驾北伐,诸将俱会于女水,大破虏军。

sī tú dōng ān gōng liú ní zuò shì miǎn

这句话大意是:司徒、东安公刘尼 坐事免。

rén shēn chē jià zhì zì běi fá yǐn zhì cè xūn gào yú zōng miào

这句话大意是:壬申,车驾至自北伐,饮至策勋,告于宗庙。

dōng shí yuè zhū jǐ nán wáng mù róng bái yào gāo píng gōng li fū

这句话大意是:冬十月,诛济南王慕容白曜、 高平公李敷。

shí yī yuè zhào chí shān zé jìn

这句话大意是:十一月,诏弛山泽禁。

shí èr yuè jiǎ chén xìng lù yě yuàn shí kū sì

这句话大意是:十二月甲辰,幸鹿野苑、石窟寺。

yáng píng wáng xīn chéng hōng

这句话大意是:阳平王新成 薨。

wǔ nián chūn èr yuè yǐ hài zhào jiǎ yuán wài sàn qí cháng shì xíng yòu shǐ yú sòng

这句话大意是:五年春二月乙亥,诏假员外散骑常侍邢祐使于宋。

xià sì yuè běi píng wáng cháng sūn dūn hōng

这句话大意是:夏四月,北平王长孙敦薨。

liù yuè dīng wèi xíng xìng hé xī

这句话大意是:六月丁未,行幸河西。

qiū qī yuè bǐng yín suì zhì yīn shān

这句话大意是:秋七月丙寅,遂至阴山。

bā yuè dīng hài chē jià hái gōng

这句话大意是:八月丁亥,车驾还宫。

dì yòu ér shén wǔ cōng ruì jī wù yǒu jì rén zhī guī

这句话大意是:帝幼而神武, 聪睿机悟,有济人之规。

rén xiào chún zhì lǐ jìng shī yǒu

这句话大意是:仁孝纯至,礼敬师友。

jí jí wèi yā báo shí wù cháng yǒu yí shì zhī xīn yù shàn wèi yú shū fù jīng zhào wáng zǐ tuī qún chén gù qǐng nǎi zhǐ

这句话大意是:及即位,雅薄时务,常有遗世之心, 欲禅位于叔父京兆王子推,群臣固请,乃止。

bǐng wǔ shǐ tài bǎo jiàn ān wáng lù xǔ tài wèi yuán hè fèng huáng dì xǐ shòu cè mìng huáng tài zǐ shēng dì wèi

这句话大意是:丙午,使太保建安王陆珝、太尉源贺 奉皇帝玺绶,册命皇太子升帝位。

yú shì qún gōng zòu shàng zūn hào tài shàng huáng dì

这句话大意是:于是群公奏上尊号太上皇帝。

jǐ yǒu tài shàng huáng dì xǐ yù chóng guāng gōng cǎi chuán bù zhuó tǔ jiē ér yǐ

这句话大意是:己酉,太上皇帝徙 御崇光宫,采椽不斫,土阶而已。

guó zhī dà shì xián yǐ wén

这句话大意是:国之大事咸以闻。

chéng míng yuán nián wén míng tài hòu yǒu hàn dì bēng yú yǒng ān diàn nián èr shí sān

这句话大意是:承明元年,文明太后有憾,帝 崩于永安殿,年二十三。

shàng zūn shì yuē xiàn wén huáng dì miào hào xiǎn zǔ

这句话大意是:上尊谥曰献文皇帝,庙号显祖。

zàng yún zhōng jīn líng

这句话大意是:葬云中金陵。

lùn yuē tài wǔ cōng míng xióng duàn wēi líng jié lì

这句话大意是:论曰:太武聪明雄断,威灵杰立。

jiè èr shì zhī zī fèn zhēng fá zhī qì suì róng xuān sì chū zhōu xuán yí xiǎn

这句话大意是:藉二世之资,奋征伐之气,遂戎轩四出,周 旋夷险。

píng qín lǒng sǎo tǒng wàn jiǎn liáo hǎi dàng hé yuán

这句话大意是:平秦、陇,扫统万,翦辽海,荡河源。

nán yí hé dān běi rú jué jì kuò dìng sì biǎo hùn yī huá róng

这句话大意是:南夷荷担,北蠕绝迹,廓定四表, 混一华戎。

qí wèi wǔ gōng yě dà yǐ

现代白话:其为武功也大了。

suì shǐ yǒu wèi zhī yè guāng mài bǎi wáng

这句话大意是:遂使有魏之业,光迈百王。

qǐ fēi shén ruì jīng lún shì dāng mìng shì

这句话大意是:岂非神睿经纶,事当命世。

zhì yú chū zé dōng chǔ bù zhōng mò nǎi xìn chéng suǒ hū gù běn yí fáng dài fú sī hū

这句话大意是:至于初则东储不终,末乃衅成所忽,固本贻防,殆弗思吗。

jǐng mù míng dé lìng wén sù shì cú yāo qí lì yuán zhī dào yú

这句话大意是:景穆明德令闻,夙世殂夭,其戾园之悼欤。

wén chéng shǔ tài wǔ zhī hòu nèi pō xū hào jì ér guó xìn shí jiān cháo yě chǔ chǔ

这句话大意是:文成属太武之后,内颇虚耗,既而国衅时艰,朝野楚楚。

dì yǔ shí xiāo xi jìng yǐ zhèn zhī

这句话大意是:帝与时消息,静以镇 之。

yǎng wēi bù dé huái jī zhōng wài zì fēi jī wù shēn yù qín jì wèi xīn yì hé néng ruò cǐ

这句话大意是:养威布德,怀缉中外,自非机悟深裕,矜济为心,亦何能若此?

kě wèi yǒu jūn rén zhī dù yǐ

现代白话:可谓有君人之 度了。

xiàn wén cōng ruì sù chéng jiān zī xióng duàn gù néng gèng qīng mò yě dà qǐ nán fú

这句话大意是:献文聪睿夙成,兼资雄断,故能更清漠野,大启南服。

ér zǎo yǒu yàn shì zhī xīn zhōng zhì gōng wéi zhī biàn jiāng tiān yì yě

这句话大意是:而早有厌世之心,终致 宫闱之变,将天意也。

✦ You read 本记·卷二

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.