日知录 · 顾炎武 · Chapter 11 of 33

卷十

PinyinModern Translation
Size

zhì dì gǔ xiān wáng zhī zhì dì yě wú qì yě ér yì bù jìn de

这句话大意是:○治地古先王之治地也,无弃也,而亦不尽地。

tián jiān zhī tu jiǔ guǐ yǒu yú dào yǐ

现代白话:田间之涂九轨,有余道了。

yí shān zé zhī fēn qiū shuǐ duō de yǒu suǒ xiū xī yǒu zuò fǎ shuǐ yǐ

现代白话:遗山泽之分,秋水多得有所休息,有作法水了。

shì yǐ gōng yì lì ér nán huài nián jì bù zú ér shì jì yǒu yú

这句话大意是:是以功易立而难坏,年计不足而世计有余。

hòu zhī rén yī yǐ jí pò zhī xīn wèi zhī shāng yāng jué xí qiān mò ér zhōng yuán zhī jiāng lǐ dàng rán

这句话大意是:后之人一以急迫之心为之,商鞅决袭阡陌,而中原之疆理荡然。

sòng zhèng hé yǐ hòu wéi hú zhàn jiāng ér dōng nán zhī shuǐ lì yì sāi

这句话大意是:宋政和以后,围湖占江,而东南之水利亦塞。

yú shì shí nián zhī zhōng huāng héng liù qī ér jiào qí suǒ de fǎn bù jí yú qián rén

这句话大意是:于是十年之中荒恒六七,而较其所得反不及于前人。

zǐ yuē

现代白话:孔子说;。

wú yù sù wú jiàn xiǎo lì

这句话大意是:“无欲速”,“无见小利”。

fu yù xíng jǐng dì zhī fǎ zé bì zì cǐ èr yán shǐ yǐ

现代白话:夫欲行井地之法,则必自此二言始了。

dòu hú zhàng chǐ gǔ dì wáng zhī yú quán liàng qí yú tiān xià zé wǔ suì xún shòu ér yī zhèng zhī yú shū tóng lǜ dù liàng héng shì yě

这句话大意是:○斗斛丈尺古帝王之于权量,其于天下,则五岁巡狩而一正之,《虞书》“同律度量衡”是也。

qí yú guó zhōng zé měi suì ér zài zhèng zhī lǐ jì yuè lìng rì yè fēn zé tóng dù liàng jūn héng shí jué dòu yǒng zhèng quán gài shì yě

这句话大意是:其于国中,则每岁而再正之,《礼记·月令》”日夜分,则同度量,钧衡石,角斗甬,正权概”是也。

gù guān shí hé jūn dà yǔ yǐ zhī xìng xià

这句话大意是:故关石和钧,大禹以之兴夏;。

jǐn quán liàng shěn fǎ dù ér wǔ wáng yǐ zhī zào zhōu

这句话大意是:谨权量,审法度,而武王以之造周。

jīn běi fāng zhī liàng xiāng yì ér yì bù tóng zhì yǒu yǐ wǔ dǒu wèi yī dòu zhě yí hòng zhī shì liǎng dòu bìng xíng

这句话大意是:今北方之量,乡异而邑不同,至有以五斗为一斗者,一哄之市,两斗并行。

zhì qí tǔ dì yǒu yǐ èr bǎi sì shí bù wèi mǔ zhě yǒu yǐ sān bǎi liù shí bù wèi mǔ zhě yǒu yǐ qī bǎi èr shí bù wèi mǔ zhě

这句话大意是:至其土地,有以二百四十步为亩者,有以三百六十步为亩者,有以七百二十步为亩者。

qí bù gōng yǒu yǐ wǔ chǐ wèi bù yǒu yǐ liù chǐ qī chǐ bā chǐ wèi bù

这句话大意是:其步弓有以五尺为步,有以六尺、七尺、八尺为步。

cǐ zhī wèi gōng bù xìn dù zhě yě

这句话大意是:此之谓工不信度者也。

fu fǎ bù yī zé mín qiǎo shēng

这句话大意是:夫法不一则民巧生。

yǒu wáng zhě qǐ tóng quán liàng ér zhèng jīng jiè qí xiān wu yǐ

现代白话:有王者起,同权量而正经界,其先务了。

hòu hàn shū jiàn wǔ shí wǔ nián zhào xià zhōu jùn jiǎn hé kěn tián qǐng mǔ jí hù kǒu nián jì

这句话大意是:《后汉书》:建武十五年,诏下州郡,简核垦田顷亩及户口、年纪。

hé nán yǐn zhāng jí zhū jùn shǒu shí yú rén zuò dù tián bù shí xià yù sǐ

这句话大意是:河南尹张及诸郡守十余人,坐度田不实,下狱死。

ér suí shū zhào wèi jì zhōu cì shǐ wèi tóng dòu tiě chǐ zhì zhī yú sì bǎi xìng biàn zhī

这句话大意是:而《隋书》赵为冀州刺史,为铜斗铁尺,置之于肆,百姓便之。

shàng wén lìng bān zhī tiān xià yǐ wéi cháng fǎ

这句话大意是:上闻,令颁之天下,以为常法。

tǎng yì kě xíng yú jīn rì zhě hu

这句话大意是:傥亦可行于今日者吗?

dì mǔ dà xiǎo yǐ jìn guō wéi shàng de yuǎn zhī wèi zhōng dì xià dì

这句话大意是:○地亩大小以近郭为上地,远之为中地、下地。

píng miàn zì jīn yuán zhī mò chéng yì qiū rén mín xī shǎo

这句话大意是:平面自金、元之末,城邑丘,人民稀少。

xiān gēng zhě jìn guō jìn guō hóng wǔ zhī cè tián yě

这句话大意是:先耕者近郭,近郭,洪武之册田也;。

hòu kěn zhě yuǎn jiāo yuǎn jiāo jì dài zhī xīn kē yě

这句话大意是:后垦者远郊,远郊,继代之新科也。

gù zhòng qīng shū yě

这句话大意是:故重轻殊也。

guǎng píng fǔ zhì yuē de yǒu dà xiǎo zhī fēn zhě yǐ èr bǎi sì shí bù wèi mǔ zì gǔ yǐ lái wèi zhī yǒu gǎi yě

这句话大意是:《广平府志》曰:“地有大小之分者,以二百四十步为亩,自古以来未之有改也。

yóu guó chū yǒu fèng zhǐ kāi kěn yǒng bù qǐ kē zhě yǒu yīn wū xià jiǎn báo ér wú liáng zhě jīn yī gài liàng chū zuò shù shì yǐ yuán é de shǎo ér zhàng chū zhī de fǎn duō

这句话大意是:由国初有奉旨开垦,永不起科者,有因洿下碱薄而无粮者,今一概量出作数,是以元额地少,而丈出之地反多。

yǒu sī kǒng mǔ shù zēng duō qǔ hài yú shàng ér yí hài yú mín nǎi yǐ dà mǔ gāi xiǎo mǔ qǔ hé yuán é zhī shù

这句话大意是:有司恐亩数增多,取骇于上,而贻害于民,乃以大亩该小亩,取合元额之数。

zì shì shàng xíng zào bào zé yòng dà dì yǐ tóu huáng cè

这句话大意是:自是上行造报,则用大地,以投黄册;。

xià xíng zhēng pài zé yòng xiǎo mǔ yǐ qǔ jūn píng

这句话大意是:下行征派,则用小亩,以取均平。

shì yǐ gè xiàn dà dì yǒu yǐ xiǎo dì yī mǔ bā fēn zhé yī mǔ dì zēng zhī zhì bā mǔ yǐ shàng zhé yī mǔ

这句话大意是:是以各县大地,有以小地一亩八分折一亩,递增之至八亩以上折一亩。

jì yīn qí de zhī gāo xià ér wèi zhī chà děng yòu jiē hé yī xiàn zhī zhàng de tóu yī xiàn zhī yuán é yǐ fū yī xiàn zhī liáng kē ér fù yì yóu zhī yǐ chū cǐ hòu rén yī shí zhī quán yi ěr

现代白话:既因其地之高下而为之差等,又皆合一县之丈地,投一县之元额,以敷一县之粮科,而赋役由之以出,此后人一时之权宜你。

kǎo zhī tā jùn rú hé nán bā fǔ ér huái qìng de dú xiǎo liáng dú zhòng

这句话大意是:”考之他郡,如河南八府,而怀庆地独小,粮独重。

kāi fēng sān shí sì zhōu xiàn ér zhá dì dú xiǎo liáng dú zhòng

这句话大意是:开封三十四州县,而札地独小,粮独重。

gài yóu yuán mò wèi shén cán pò gù dú zhòng yú tā jùn yì

这句话大意是:盖由元末未甚残破,故独重于他郡邑。

tiān xià chū dìng rì bù xiá jǐ dù tián zhī lìng jūn zhàng zhī fǎ yǒu suǒ bù jí xiáng ér zhōng yuán zhī de mí wàng jīng zhēn yì wú cóng àn mǔ kē zhī yě

这句话大意是:天下初定,日不暇给,度田之令、均丈之法有所不及详,而中原之地,弥望荆榛,亦无从按亩科之也。

táng shí lù zhì yǒu yán chuàng zhì zhī shǐ bù wu qí píng

这句话大意是:唐时陆贽有言:“创制之始,不务齐平。

gōng yìng yǒu fán jiǎn zhī shū mù shǒu yǒu néng fǒu zhī yì suǒ zài yáo fù qīng zhòng xiāng xuán

这句话大意是:供应有烦简之殊,牧守有能否之异所在徭赋,轻重相悬;。

suǒ qiǎn shǐ chén yì jiàn gè yì

这句话大意是:所遣使臣,意见各异。

jì zòu yí dìng yǒu jiā wú chú

这句话大意是:计奏一定,有加无除。

cǐ zé zhì bì zhī duān gǔ jīn yī zhé

这句话大意是:”此则致敝之端,古今一辙。

ér jǐng dì bù jūn fù shuì bù píng gù sān bǎi nián yú cǐ yǐ

现代白话:而井地不均,赋税不平,固三百年于此了。

gù dōng chāng fǔ zhì yán sān zhōu shí wǔ xiàn bù chǐ cēn cī dà xiǎo mǔ guī huà bù yī rén dé yǐ yì cháng duǎn guǎng xiá qí jiān

这句话大意是:故《东昌府志》言:“三州十五县,步尺参差,大小亩规画不一,人得以意长短广狭其间。

ér dà míng fǔ zhì wèi tián fù bì jūn ér hòu kě jiǔ chú shā máo zhī de bié jí wài qǐng xí zhū zhōu xiàn zhǎng lì huà yī ér dù zhī yǐ chāo zhǔn chǐ yǐ chǐ zhǔn bù yǐ bù zhǔn mǔ yǐ mǔ zhǔn fù fǎng jiāng nán yú lín cè shì ér biān cì zhī

这句话大意是:”而《大名府志》谓:“田赋必均而后可久,除沙茅之地别籍外,请檄诸州县长吏,画一而度之,以钞准尺,以尺准步,以步准亩,以亩准赋,仿江南鱼鳞册式而编次之。

jiù suǒ jí bù qí zhī é xī bà qù ér kuò qí jiàn cún zhě jūn tān yú zhū zhōu xiàn zhī jiān yī qiè liáng shuì mǎ cǎo yì chuán jūn yáo lǐ jiǎ zhī lèi lǜ lì shì zhī yǐ chà

这句话大意是:旧所籍不齐之额悉罢去,而括其见存者,均摊于诸州县之间,一切粮税、马草、驿传、均徭、里甲之类,率例视之以差。

shù bǎi lǐ zhī jiān fēng tǔ rén yān tóng tiáo gòng guàn yǐ

现代白话:数百里之间,风土人烟同条共贯了。

zé zhī jūn zhàng zhī yì qián rén yǐ cháng zhe zhī ér jīn kě tōng yú tiān xià zhě yě

这句话大意是:”则知均丈之议,前人已尝著之,而今可通于天下者也。

sòng míng yán sòng shí tián zhì bù lì chuān mǔ zhuǎn yì dīng kǒu yǐn lòu jiān bìng mào wěi wèi cháng kǎo àn

这句话大意是:《宋名》言:“宋时田制不立,川亩转易,丁口隐漏,兼并冒伪,未尝考按。

yòu yán xuān hé zhōng li yàn zhì jú rǔ zhōu

现代白话:”又言:“宣和中,李彦置局你州。

fán mín jiān měi tián shǐ tā rén tóu dié gào chén zhǐ wèi tiān huāng

这句话大意是:凡民间美田,使他人投牒告陈,指为天荒。

lǔ shān hé xiàn jǐn kuò wèi gōng tián fén mín gù quàn shǐ tián zhǔ shū zū su zhě zhé jiā wēi xíng

这句话大意是:鲁山阖县尽括为公田,焚民故券,使田主输租,诉者辄加威刑。

gōng tián jì wú èr shuì zhuǎn yùn shǐ yì bù wéi zòu chú xī jūn zhū tā zhōu

这句话大意是:公田既无二税,转运使亦不为奏除,悉均诸他州。

shì zé jīng jiè zhī bù zhèng fù shuì zhī bù jūn yǒu zì sòng yǐ rán zhě yòu bù dú jīn yuán zhī jì yǐ

现代白话:”是则经界之不正,赋税之不均,有自宋已然者,又不独金、元之季了。

zhōu xiàn jiè yù zì gǔ yǐ lái huà jiāng fēn yì bì xiāng bǐ fù tiān xià jiē rán

这句话大意是:○州县界域自古以来,画疆分邑必相比附,天下皆然。

nǎi jīn zé zhōu xiàn suǒ shǔ xiāng cūn yǒu qù zhì sān sì bǎi lǐ zhě yǒu chéng mén zhī wài wèi lín zhǔ zhě zé fú yuán bù kě bù gēng yě

这句话大意是:乃今则州县所属乡村,有去治三四百里者,有城门之外为邻属者,则幅员不可不更也。

xià guī zài wèi běi ér bìng yú wèi nán měi yuán zài běi shān ér bìng yú fù píng ruò cǐ zhī lèi jù yi fù shè

这句话大意是:下邽在渭北而并于渭南,美原在北山而并于富平,若此之类,俱宜复设。

ér dà míng xiàn jù fǔ qī lǐ kě yǐ shěng rù yuán chéng zé dà xiǎo bù kě bù jūn yě

现代白话:而大名县距府七里,能够省入元城,则大小不可不均也。

guǎn xiá zhī de duō yǒu gé yuè rú nán gōng wēi xiàn zhī jiān yǒu xīn hé xiàn

这句话大意是:管辖之地多有隔越,如南宫、威县之间,有新河县。

de

这句话大意是:地;。

qīng hé wēi xiàn zhī jiān yǒu guān xiàn

这句话大意是:清河、威县之间,有冠县。

de

这句话大意是:地;。

yùn chéng fàn xiàn zhī jiān yǒu zōu xiàn de

这句话大意是:郓城、范县之间,有邹县,地;。

qīng zhōu zhī yì dōu děng xiàn jù yǒu gāo yuàn de

这句话大意是:清州之益都等县俱有高苑地;。

huái ān zhī sù qiān xiàn yǒu kāi fēng zhī xiáng fú xiàn dì

这句话大意是:淮安之宿迁县有开封之祥符县地;。

dà tóng zhī líng qiū guǎng chāng èr xiàn zhōng jiān yǒu shùn tiān zhī wǎn píng xiàn de

这句话大意是:大同之灵丘、广昌二县中间有顺天之宛平县地。

huò jù xiàn yī èr bǎi lǐ huò gé sān sì zhōu lǐ sǒu jiān huì bū héng bì yóu zhī

这句话大意是:或距县一二百里,或隔三四州里,薮奸诲逋,恒必由之。

ér shén zé yǒu rú shěn qiū zhī xiàn shǔ de liáng nǎi lì yú rǔ yáng zhě zé cuò hù bù kě bù zhèng yě

现代白话:而甚则有如沈丘之县署,地粮乃隶于你阳者,则错互不可不正也。

wèi suǒ zhī zhūn yǒu zài sān sì bǎi lǐ zhī wài yǔ mín de xiāng cuò jìn jiǔ ér mí qí bǎn jí zé jūn mín bù kě bù qīng yě

这句话大意是:卫所之屯,有在三四百里之外,与民地相错,浸久而迷其版籍,则军民不可不清也。

shuǐ bīn zhī de xiāo zhǎng bù cháng rú pú zhōu zhī xī mén wài sān lǐ jí yǐ bǔ cháo yì zhī tān shǐ shǎn xī zhī rén yuè hé ér diàn zhì yú zhēng dòu shā shāng zé shì biàn bù kě bù tōng yě

这句话大意是:水滨之地消长不常,如蒲州之西门外三里,即以补朝邑之坍,使陕西之人越河而佃,至于争斗杀伤,则事变不可不通也。

zhōu lǐ xíng fāng shì zhǎng zhì bāng guó zhī dì yù ér zhèng qí fēng jiāng wú yǒu huá lí zhī de

这句话大意是:《周礼·形方氏》:“掌制邦国之地域,而正其封疆,无有华离之地。

yǒu wáng zhě zuò wèi yi qiǎn shǐ fēn àn jùn yì tú xiě dì xíng diàn yǐ shān chuān zhèng yǐ jīng jiè de yì mín jū bì cān xiāng de shù hū yù sòng shuāi ér fēng sú chún yǐ

现代白话:”有王者作,谓宜遣使分按郡邑,图写地形,奠以山川,正以经界,地邑民居必参相得,庶乎狱讼衰而风俗淳了。

hòu wèi tián zhì hòu wèi suī qǐ shuò mò jù yǒu zhōng yuán rán qí kěn tián jūn tián zhī zhì yǒu zú wèi hòu shì fǎ zhě

这句话大意是:○后魏田制后魏虽起朔漠,据有中原,然其垦田、均田之制有足为后世法者。

jǐng mù tài zǐ jiān guó lìng yuē zhōu shū yán rèn nóng yǐ gēng shì gòng jiǔ gǔ

这句话大意是:景穆太子监国,令曰:“《周书》言:‘任农以耕事,贡九谷;。

rèn pǔ yǐ shù shì gòng cǎo mù

这句话大意是:任圃以树事,贡草木;。

rèn gōng yǐ yú cái gòng qì wù

这句话大意是:任工以余材,贡器物;。

rèn shāng yǐ shì shì gòng huò huì

这句话大意是:任商以市事,贡货贿;。

rèn yǐ chù shì gòng niǎo shòu

这句话大意是:任以畜事,贡鸟兽;。

rèn pín yǐ nǚ shì gòng bù bó

这句话大意是:任嫔以女事,贡布帛;。

rèn héng yǐ shān shì gòng qí cái

这句话大意是:任衡以山事,贡其材;。

rèn yú yǐ zé shì gòng qí wù

这句话大意是:任虞以泽事,贡其物。

nǎi lìng yǒu sī kè jī nèi zhī mín shǐ wú niú zhě jiè rén niú yǐ gēng zhòng ér wèi zhī yún tián cháng zhī

这句话大意是:’乃令有司课畿内之民,使无牛者借人牛以耕种,而为之芸田偿之。

fán gēng zhòng èr shí èr mǔ ér yún qī mǔ dà lüè yǐ shì wèi lǜ

这句话大意是:凡耕种二十二亩,而芸七亩,大略以是为率。

shǐ mín gè biāo xìng míng yú tián shǒu yǐ zhī qí qín duò

这句话大意是:使民各标姓名于田首,以知其勤惰。

jìn yǐn jiǔ yóu xì zhě

这句话大意是:禁饮酒游戏者。

yú shì kěn tián dà zēng

这句话大意是:”于是垦田大增。

gāo zǔ tài hé jiǔ nián shí yuè dīng wèi zhào yuē zhèn chéng qián zài wèi shí yǒu wǔ nián měi lǎn xiān wáng zhī diǎn jīng lún bǎi shì chǔ xù jì jī lí yuán yǒng ān

这句话大意是:高祖太和九年十月丁未,诏曰:“朕承干在位十有五年,每览先王之典,经纶百氏,储蓄既积,黎元永安。

yuán jì jì yè sī dào líng tì

这句话大意是:爰暨季叶,斯道陵替。

fù qiáng zhě bìng jiān shān zé pín ruò zhě wàng jué yī chán zhì lìng de yǒu yí lì mín wú yú cái

这句话大意是:富强者并兼山泽,贫弱者望绝一廛,致令地有遗利,民无余财。

huò zhēng mǔ pàn yǐ wáng qū huò yīn jī jǐn yǐ qì yè

这句话大意是:或争亩畔以亡躯,或因饥馑以弃业。

ér yù tiān xià tài píng bǎi xìng fēng zú ān kě de zāi

现代白话:而欲天下太平,百姓丰足,安可得啊!

jīn qiǎn shǐ zhě xún háng zhōu jùn yǔ mù shǒu jūn gěi tiān xià zhī tián quàn kè nóng sāng xīng fù mín zhī běn

这句话大意是:今遣使者循行州郡,与牧守均给天下之田,劝课农桑,兴富民之本。

qí zhì nán fū shí wǔ yǐ shàng shòu lù tián sì shí mǔ fù rén èr shí mǔ

这句话大意是:其制:男夫十五以上,受露田四十亩,妇人二十亩。

mín nián jí kè zé shòu tián lǎo miǎn jí shēn méi zé hái tián

这句话大意是:民年及课则受田,老免,及身没则还田。

zhū sāng tián bù zài hái shòu zhī xiàn

这句话大意是:诸桑田不在还受之限。

nán fū rén gěi tián èr shí mǔ kè shí yú zhǒng sāng wǔ shí shù zǎo wǔ zhū yú sān gēn

这句话大意是:男夫人给田二十亩,课莳余种桑五十树,枣五株,榆三根。

fēi sāng zhī tǔ fu gěi yī mǔ

这句话大意是:非桑之土,夫给一亩。

yī fǎ kè shí yú zǎo xiàn sān nián zhǒng bì bù bì duó qí bù bì zhī de

这句话大意是:依法课莳榆枣,限三年种毕,不毕夺其不毕之地。

yú shì yǒu kǒu fēn shì yè zhī zhì táng shí yóu yán zhī

这句话大意是:于是有口分、世业之制,唐时犹沿之。

jiē hū rén jūn yù liú xīn mín shì ér chuàng bǎi shì zhī guī qí yì yùn zhī zhǎng shàng yě yǐ

这句话大意是:嗟乎,人君欲留心民事,而创百世之规,其亦运之掌上也已。

sòng lín xūn zuò běn zhèng zhī shū ér chén tóng fù yǐ wéi bì yǒu yīng xióng tè qǐ zhī jūn yòng yú yī biàn zhī hòu qǐ fēi zhī yán zhī shì zāi

现代白话:宋林勋作《本政》之书,而陈同父以为必有英雄特起之君,用于一变之后,岂非知言之士啊。

kāi kěn huāng dì míng chū chéng yuán mò dà luàn zhī hòu shān dōng hé nán duō shì wú rén zhī dì

这句话大意是:○开垦荒地明初,承元末大乱之后,山东、河南多是无人之地。

hóng wǔ zhōng zhào yǒu néng kāi kěn zhě jí wéi jǐ yè yǒng bù qǐ kē

这句话大意是:洪武中,诏有能开垦者,即为己业,永不起科。

zhì zhèng tǒng zhōng liú mín jù jū zhào lìng zhàn jí

这句话大意是:至正统中,流民聚居,诏令占籍。

jǐng tài liù nián liù yuè bǐng shēn hù bù shàng shū zhāng fèng děng zòu shān dōng hé nán běi zhí lì bìng shùn tiān fǔ wú é tián dì jiǎ fāng kāi huāng gēng zhòng yǐ jí gào qí bù nà shuì liáng

这句话大意是:景泰六年六月丙申,户部尚书张凤等奏:“山东、河南、北直隶并顺天府无额田地,甲方开荒耕种,乙即告其不纳税粮。

ruò bù qǐ kē zhēng jìng zhī tu zhōng nán dù sè

这句话大意是:若不起科,争竞之涂终难杜塞。

jīn hòu dàn gào zhēng zhě yi yī běn bù suǒ zòu jiǎn qīng qǐ kē zé lì měi mǔ kē mǐ sān shēng sān hé měi liáng yī shí kē cǎo èr shù bù wéi yǒng jué zhēng jìng zhī duān yì qiě shǎo zhù cāng bǐng zhī jī

这句话大意是:今后但告争者,宜依本部所奏,减轻起科,则例每亩科米三升三合,每粮一石科草二束,不惟永绝争竞之端,抑且少助仓禀之积。

cóng zhī

这句话大意是:”从之。

hù kē dū jǐ shì zhōng chéng zhāng děng hé fèng děng bù shǒu zǔ zhì bù xù mín yuàn dì bù tīng

这句话大意是:户科都给事中成章等劾凤等不守祖制,不恤民怨,帝不听。

rán zì gǔ wú yǒng bù qǐ kē zhī de

这句话大意是:然自古无永不起科之地。

guó chū dàn yǐ zhāo lái kěn mín lì fǎ zhī guò fǎn yǐ qǐ hòu rì zhī zhēng duān ér bǐ cǐ gào jié tóu xiàn wáng fǔ xūn qī jí xī tiān fó zǐ wú guài hū jīng jiè zhī bù zhèng fù shuì zhī bù jūn yě

这句话大意是:国初但以招徕垦民,立法之过,反以启后日之争端,而彼此告讦,投献王府、勋戚及西天佛子,无怪乎经界之不正,赋税之不均也。

sū sōng èr fǔ tián fù zhī zhòng qiū jùn dà xué yǎn yì bǔ yuē hán yù wèi fù chū tiān xià ér jiāng nán jū shí jiǔ

这句话大意是:○苏松二府田赋之重丘浚《大学衍义补》曰:“韩愈谓赋出天下,而江南居十九。

yǐ jīn guān zhī zhè dōng xī yòu jū jiāng nán shí jiǔ ér sū sōng cháng jiā hú wǔ fǔ yòu jū liǎng jiàn shí jiǔ yě

这句话大意是:以今观之,浙东西又居江南十九,而苏、松、常、嘉、湖五府又居两渐十九也。

kǎo hóng wǔ zhōng tiān xià xià shuì qiū liáng yǐ shí jì zhě zǒng èr qiān jiǔ bǎi sì shí sān wàn yú ér zhè jiāng bù zhèng sī èr bǎi qī shí wǔ wàn èr qiān yú sū zhōu fǔ èr bǎi bā shí jiǔ qiān yú sōng jiāng fǔ yī bǎi èr shí wàn jiǔ qiān yú cháng zhōu fǔ wǔ shí wǔ wàn èr qiān yú

这句话大意是:考洪武中,天下夏税秋粮以石计者,总二千九百四十三万余,而浙江布政司二百七十五万二千余,苏州府二百八十九千余,松江府一百二十万九千余,常州府五十五万二千余。

shì cǐ yī fān sān fǔ zhī de qí tián zū bǐ tiān xià wéi zhòng qí liáng é bǐ tiān xià wèi duō

这句话大意是:是此一藩三府之地,其田租比天下为重,其粮额比天下为多。

jīn guó jiā dōu yàn suì cáo jiāng nán mǐ sì bǎi yú wàn dàn yǐ shí jīng shī

这句话大意是:今国家都燕,岁漕江南米四百余万石,以实京师。

ér cǐ wǔ fǔ zhě jǐ jū jiāng xī hú guǎng nán zhí lì zhī bàn

这句话大意是:而此五府者,几居江西、湖广、南直隶之半。

chén qiè yǐ sū zhōu yī fǔ jì zhī yǐ zhǔn qí yú

这句话大意是:臣窃以苏州一府计之,以准其余。

sū zhōu yī fǔ qī xiàn qí kěn tián jiǔ wàn liù qiān wǔ bǎi liù qǐng jū tiān xià bā bǎi sì shí jiǔ wàn liù qiān yú qǐng tián shù zhī zhōng

这句话大意是:苏州一府七县,其垦田九万六千五百六顷,居天下八百四十九万六千余顷田数之中;。

ér chū èr bǎi bā shí wàn jiǔ qiān dàn shuì liáng yú tiān xià èr qiān jiǔ bǎi sì shí yú wàn dàn suì é zhī nèi

这句话大意是:而出二百八十万九千石税粮,于天下二千九百四十余万石岁额之内。

qí kē zhēng zhī zhòng mín lì zhī jié kě zhī yě yǐ

这句话大意是:其科征之重,民力之竭,可知也已。

dù zōng huán shàng xún fǔ shì láng zhōu chén shū yuē wǔ jì qián shì shuì liǎng zhè zhī tián měi mǔ sān dòu

这句话大意是:杜宗桓《上巡抚侍郎周忱书》曰:“五季钱氏税两浙之田,每亩三斗。

sòng shí jūn liǎng zhè tián měi mǔ yī dòu

这句话大意是:宋时均两浙田,每亩一斗。

yuán rù zhōng guó dìng tiān xià tián shuì shàng tián měi mǔ shuì sān shēng zhōng tián èr shēng bàn xià tián èr shēng shuǐ tián wǔ shēng

这句话大意是:元入中国,定天下田税,上田每亩税三升,中田二升半,下田二升,水田五升。

zhì yú wǒ tài zǔ gāo huáng dì shòu mìng zhī chū tiān xià tián shuì yì bù guò sān shēng wǔ shēng ér qí zuì xià yǒu sān hé wǔ hé zhě

这句话大意是:至于我太祖高皇帝受命之初,天下田税亦不过三升、五升,而其最下有三合、五合者。

yú shì tiān xià zhī mín xián de qí suǒ dú sū sōng èr fǔ zhī mín zé yīn fù zhòng ér liú yí shī suǒ zhě duō yǐ

现代白话:于是天下之民咸得其所,独苏、松二府之民则因赋重而流移失所者多了。

jīn zhī liáng zhòng qù chù měi lǐ yǒu táo qù yī bàn shàng xià zhě

这句话大意是:今之粮重去处,每里有逃去一半上下者。

qǐng yán qí gù

这句话大意是:请言其故。

guó chū jí mò tǔ háo tián zū yǒu yīn wèi zhāng shì yì bīng ér jí mò zhě yǒu yīn nüè mín dé zuì ér jí mò zhě

这句话大意是:国初籍没土豪田租,有因为张氏义兵而籍没者,有因虐民得罪而籍没者。

yǒu sī bù tǐ shèng xīn jiāng mò rù tián dì yī yī zū é qǐ liáng měi mǔ sì wǔ dǒu qī bā dòu zhì yī shí yǐ shàng mín bìng zì cǐ ér shēng

这句话大意是:有司不体圣心,将没入田地,一依租额起粮,每亩四五斗,七八斗,至一石以上,民病自此而生。

hé yě

这句话大意是:何也?

tián wèi mò rù zhī shí xiǎo mín yú tǔ háo chù hái zū cháo wǎng mù huí ér yǐ

这句话大意是:田未没入之时,小民于土豪处还租,朝往暮回而已。

hòu biàn sī zū wèi guān liáng nǎi yú gè cāng sòng nà yùn shè jiāng hú dòng jīng suì yuè yǒu èr sān shí nà yī shí zhě yǒu sì wǔ dàn nà yī shí zhě yǒu yù fēng bō dào zéi zhě yǐ zhì lěi nián tuō qiàn bù zú

这句话大意是:后变私租为官粮,乃于各仓送纳,运涉江湖,动经岁月,有二三石纳一石者,有四五石纳一石者,有遇风波盗贼者,以致累年拖欠不足。

yú àn sòng huá tíng yī xiàn jí gōng jiāng yī fǔ

这句话大意是:愚按宋华亭一县,即公江一府。

dāng shào xī shí qiū miáo zhǐ shí yī wàn èr qiān sān bǎi yú shí

这句话大意是:当绍熙时,秋苗止十一万二千三百余石;。

jǐng dìng zhōng jiǎ sì dào mǎi mín tián yǐ wéi gōng tián yì liáng yī shí wǔ wàn bā qiān èr bǎi yú shí

这句话大意是:景定中,贾似道买民田以为公田,益粮一十五万八千二百余石。

sòng mò guān mín tián dì shuì liáng gòng sì shí èr wàn èr qiān bā bǎi yú shí liàng jiā yuán hú

这句话大意是:宋末,官民田地税粮共四十二万二千八百余石,量加圆斛。

yuán chū tián shuì bǐ sòng yóu qīng rán zhì dà dé jiān mò rù zhū qīng zhāng tián hòu zhì yuán jiān yòu mò rù zhū guó zhēn guǎn míng děng tián yī fǔ shuì liáng zhì yǒu bā shí wàn dàn

这句话大意是:元初田税比宋尤轻,然至大德间,没入朱清、张田后,至元间又没入朱国珍、管明等田,一府税粮至有八十万石。

dài zhì jì nián zhāng shì chéng yòu bìng zhū bō shǔ cái fù fǔ yǔ fu yíng wéi shā zhí sēng dào zhàn yì děng tián

这句话大意是:迨至季年,张士诚又并诸拨属财赋府,与夫营围、沙职、僧道、站役等田。

zhì hóng wǔ yǐ lái yī fǔ shuì liáng gòng yī bǎi èr shí yú wàn dàn zū jì tài zhòng mín bù néng kān

这句话大意是:至洪武以来,一府税粮共一百二十余万石,租既太重,民不能堪。

yú shì huáng shàng lián mín zhòng kùn lǚ jiàng dé yīn jiāng tiān xià xì guān tián de liáng é dì jiǎn sān fēn èr fēn wài sōng jiāng yī fǔ shuì liáng shàng bù xià yī bǎi èr wàn jiǔ qiān yú shí

这句话大意是:于是皇上怜民重困,屡降德音,将天下系官田地粮额递减三分、二分外,松江一府税粮尚不下一百二万九千余石。

yú lì guān wǎng gǔ zì yǒu tián shuì yǐ lái wèi yǒu ruò shì zhī zhòng zhě yě

这句话大意是:愚历观往古,自有田税以来,未有若是之重者也。

yǐ nóng fū cán fù dòng ér zhī něi ér gēng gōng shuì bù zú zé mài ér yù nǚ

这句话大意是:以农夫蚕妇冻而织,馁而耕,供税不足,则卖儿鬻女;。

yòu bù zú rán hòu bù dé yǐ ér táo yǐ zhì tián dì huāng wú qián liáng nián nián tuō qiàn

这句话大意是:又不足,然后不得已而逃,以至田地荒芜,钱粮年年拖欠。

xiàng méng ēn shè zì yǒng lè shí sān nián zhì shí jiǔ nián qī nián zhī jiān suǒ miǎn shuì liáng bù xià shù bǎi wàn shí

这句话大意是:向蒙恩赦,自永乐十三年至十九年,七年之间所免税粮不下数百万石。

yǒng lè èr shí nián zhì xuān dé sān nián yòu fù qī nián tuō qiàn zhé shōu qīng jī yì bù xià shù bǎi wàn shí

这句话大意是:永乐二十年至宣德三年,又复七年,拖欠折收轻赍亦不下数百万石。

zhé shōu zhī hòu liǎng fèng zhào shū chì yù zì xuān dé qī nián yǐ qián tuō qiàn liáng cǎo yán liáng tún zhǒng zǐ lì shuì sī mén tān kè chāo xī jiē tíng zhēng

这句话大意是:折收之后,两奉诏书敕谕,自宣德七年以前,拖欠粮草盐粮、屯种子粒、税丝门摊课钞,悉皆停征。

qián hòu yī shí bā nián jiān juān miǎn zhé shōu tíng zhēng zhì bù kě suàn

这句话大意是:前后一十八年间,蠲免折收停征至不可算。

yóu cǐ guān zhī tú yǒu zhòng shuì zhī míng shū wú zhēng shuì zhī shí

这句话大意是:由此观之,徒有重税之名,殊无征税之实。

yuàn gé xià zhuǎn dá huáng shàng jī gǔ shuì fǎ zhēn zhuó qǔ shě yǐ yí yú jīn zhě ér shuì zhī qīng qí zhòng é shǐ mín rú qī shū nà

这句话大意是:愿阁下转达皇上,稽古税法,斟酌取舍,以宜于今者而税之,轻其重额,使民如期输纳。

cǐ zé guó jiā yǒu qīng shuì zhī míng yòu yǒu zhēng shuì zhī shí yǐ

现代白话:此则国家有轻税之名,又有征税之实了。

jīn àn xuān miào shí lù hóng xī yuán nián rùn qī yuè guǎng xī yòu bù zhèng shǐ zhōu gàn zì sū cháng jiā hú děng fǔ xún shì

这句话大意是:今按《宣庙实录》:洪熙元年闰七月,广西右布政使周干,自苏、常、嘉、湖等府巡视。

hái yán sū zhōu děng chǔ rén mín duō yǒu táo wáng zhě xún zhī qí lǎo jiē yún yóu guān fǔ bì zhèng kùn mín suǒ zhì

这句话大意是:还言:“苏州等处人民多有逃亡者,询之耆老,皆云由官府弊政困民所致。

rú wú jiāng kūn shān mín tián mǔ jiù shuì wǔ shēng xiǎo mín diàn zhǒng fù shì tián mǔ chū sī zū yī shí

这句话大意是:如吴江、昆山民田亩旧税五升,小民佃种富室田亩,出私租一石。

hòu yīn mò rù guān yī sī zū jiǎn èr dòu shì shí fēn ér qǔ bā yě

这句话大意是:后因没入官,依私租减二斗,是十分而取八也。

bō cì gōng hóu fù mǎ děng xiàng tián měi mǔ jiù shū zū yī shí hòu yīn shì gù hái guān yòu rú sī zū lì jǐn qǔ zhī

这句话大意是:拨赐公侯、驸马等项田,每亩旧输租一石,后因事故还官,又如私租例尽取之。

qiě shí fēn ér qǔ qí bā mín yóu bù kān kuàng jǐn qǔ zhī hu

这句话大意是:且十分而取其八,民犹不堪,况尽取之吗?

jǐn qǔ zé wú yǐ gěi sī jiā ér bì zhì dòng něi yù bù táo wáng bù kě de yǐ

现代白话:尽取则无以给私家,而必至冻馁,欲不逃亡不可得了。

qǐ mìng suǒ sī jiāng méi guān zhī tián jí gōng hóu hái guān tián zū jù zhào bǐ chù guān tián qǐ kē mǔ shuì liù dòu

这句话大意是:乞命所司,将没官之田及公侯还官田租,俱照彼处官田起科,亩税六斗。

zé tián dì wú pāo huāng zhī huàn ér xiǎo mín dé yǐ ān shēng

这句话大意是:则田地无抛荒之患,而小民得以安生。

xià bù yì

这句话大意是:”下部议。

xuān dé wǔ nián èr yuè guǐ sì zhào gè chù jiù é guān tián qǐ kē bù yī zū liáng jì zhòng nóng mín fú shèng

这句话大意是:宣德五年二月癸巳,诏各处旧额官田起科不一,租粮既重,农民弗胜。

zì jīn nián wèi shǐ měi tián yī mǔ jiù é nà liáng zì yī dòu zhì sì dòu zhě gè jiǎn shí fēn zhī èr

这句话大意是:自今年为始,每田一亩,旧额纳粮自一斗至四斗者,各减十分之二;。

zì sì dòu yī shēng zhì yī shí yǐ shàng zhě gè jiǎn shí fēn zhī sān yǒng wèi dìng lì

这句话大意是:自四斗一升至一石以上者,各减十分之三,永为定例。

liù nián sān yuè xún fǔ shì láng zhōu chén yán sōng jiāng fǔ huá tíng shàng hǎi èr xiàn jiù yǒu guān tián shuì liáng èr wàn qī qiān jiǔ bǎi yú shí jù shì gǔ é

这句话大意是:六年三月,巡抚侍郎周忱言:“松江府华亭、上海二县,旧有官田,税粮二万七千九百余石,俱是古额。

kē liáng tài zhòng qǐ yī mín tián qǐ kē shù zhēng shōu yì wán

这句话大意是:科粮太重,乞依民田起科,庶征收易完。

shàng mìng xíng zài hù bù huì guān yì hé chén biàn luàn chéng fǎ gū míng yào yù qǐng zuì zhī

这句话大意是:”上命行在户部会官议,劾忱变乱成法,沽名要誉,请罪之。

shàng bù qī nián sān yuè gēng shēn shuò zhào dàn xì guān tián dì shuì liáng bù fēn gǔ é jìn é xī yī wǔ nián èr yuè guǐ sì zhào shū jiǎn miǎn bù xǔ gù wéi

这句话大意是:上不七年三月庚申朔,诏但系官田地税粮,不分古额、近额,悉依五年二月癸巳诏书减免,不许故违。

xīn yǒu shàng tuì cháo yù zuǒ shùn mén wèi shàng shū hú shui yíng yuē zhèn zuó yǐ guān tián fù zhòng bǎi xìng kǔ zhī zhào jiǎn shén zhī sān yǐ sū mín lì

这句话大意是:辛酉,上退朝,御左顺门,谓尚书胡氵荧曰:’朕昨以官田赋重,百姓苦之,诏减什之三,以苏民力。

cháng wén wài jiān yǒu yán cháo tíng měi xià zhào juān chú zū fù ér hù bù jiē bù zhǔn

这句话大意是:尝闻外间有言,朝廷每下诏蠲除租赋,而户部皆不准。

shèn zhě wén yí jiè yuē yǒu sī yǒu wù yǐ zhào shū wèi cí zhī yǔ

这句话大意是:甚者文移戒约有司,有‘勿以诏书为辞’之语。

ruò rán zé shì fèi gé zhào lìng yōng è ēn zé bù shǐ xià liú qí jiù ruò hé

这句话大意是:若然,则是废格诏令,壅遏恩泽,不使下流,其咎若何!

jīn jiǎn zū zhī lìng wu zài bì xíng

这句话大意是:今减租之令务在必行。

shū yuē mín wéi bāng běn běn gù bāng níng

这句话大意是:《书》曰:‘民惟邦本,本固邦宁。

yǒu zǐ yuē bǎi xìng bù zú yǐn shú yǔ zú

现代白话:’有孔子说:‘百姓不足,尹孰与足?

qīng děng jiē shì rén qǐ bù zhī cǐ

这句话大意是:’卿等皆士人,岂不知此?

zhèn zuó yǒu shī shù cǐ yì jīn yǐ shì qīng qí niàn zhī wú wàng

这句话大意是:朕昨有诗述此意,今以示卿,其念之毋忘。

shui yíng děng jiē dùn shǒu xiè

这句话大意是:”氵荧等皆顿首谢。

qí shī yuē guān zū pō fán zhòng zài xī gài yǒu yīn

这句话大意是:其诗曰:“官租颇繁重,在昔盖有因。

ér cǐ fú tián zhě běn jiē pín xià mín

这句话大意是:而此服田者,本皆贫下民。

gēng zuò jì láo shū nà yì kǔ xīn

这句话大意是:耕作既劳,输纳亦苦辛。

suì lìng yī shí wēi hé yǐ shàn qí shēn

这句话大意是:遂令衣食微,曷以赡其身?

yīn niàn cè yǔ huái gù jì ān dé xún

这句话大意是:殷念恻予怀,故迹安得循?

xià zhào jiǎn shén sān xíng zhī sì fāng jūn

这句话大意是:下诏减什三,行之四方均。

xiān wáng shì wàn xìng yǒu yòu fù zǐ qīn

这句话大意是:先王视万姓,有右父子亲。

cí wéi zhòng bāng běn qǐ yuē qín wú rén

现代白话:兹惟重邦本,岂曰矜我仁!

yīng miào shí lù zhèng tǒng yuán nián rùn liù yuè dīng mǎo xíng zài hù bù zòu zhè jiāng zhí lì sū sōng děng chù jiǎn chú shuì liáng qǐng mìng míng chù xún fǔ shì láng bìng tóng fǔ xiàn guān yòng xīn hé shí

这句话大意是:”《英庙实录》:正统元年闰六月丁卯,行在户部奏:“浙江、直隶、苏、松等处减除税粮,请命名处巡抚侍郎并同府县官,用心核实。

qí guān tián měi mǔ qiū liáng sì dòu yī shēng zhì sān shí yǐ shàng zhě jiǎn zuò èr dòu qī shēng

这句话大意是:其官田每亩秋粮四斗一升至三石以上者,减作二斗七升;。

èr dòu yī shēng yǐ shàng zhì sì dòu zhě jiǎn zuò èr dòu

这句话大意是:二斗一升以上至四斗者,减作二斗;。

yī dòu yī shēng zhì èr dòu zhě jiǎn zuò yī dòu

这句话大意是:一斗一升至二斗者,减作一斗。

míng bái jù shù sòng bù mó kān

这句话大意是:明白具数,送部磨勘。

cóng zhī

这句话大意是:”从之。

guān tián zì hàn yǐ lái yǒu zhī

这句话大意是:官田自汉以来有之。

sòng shǐ jiàn yán yuán nián jí cài jīng wáng fǔ děng zhuāng yǐ wéi guān tián

这句话大意是:《宋史》:建炎元年,籍蔡京、王黼等庄以为官田。

kāi xǐ sān nián zhū hán tuó zhòu míng nián zhì ān biān suǒ fán tuó zhòu yǔ qí tā quán xìng mò rù zhī tián jí wéi tián hú tián zhī zài guān zhě jiē lì yān shū mǐ qī shí èr wàn yī qiān qī bǎi hú yǒu jī qián yī bǎi sān shí yī wàn wǔ qiān mín yǒu jī ér yǐ

现代白话:开禧三年,诛韩佗胄,明年,置安边所,凡佗胄与其他权幸没入之田及围田、湖田之在官者皆隶呢,输米七十二万一千七百斛有奇,钱一百三十一万五千缗有奇而已。

jǐng dìng sì nián

这句话大意是:景定四年,。

diàn zhōng shì yù shǐ chén yáo dào yòu zhèng yán cáo xiào qìng jiān chá yù shǐ yú lǜ zhāng yán děng yán qǐ yī zǔ zōng xiàn tián yì

这句话大意是:殿中侍御史陈尧道、右正言曹孝庆、监察御史虞虑、张颜等言:“乞依祖宗限田议,。

zì liǎng zhè jiāng dōng xī guān mín hù yú xiàn zhī tián

这句话大意是:自两浙、江东西官民户逾限之田,。

chōu sān fēn zhī yī mǎi chōng gōng tián

这句话大意是:抽三分之一买充公田,。

dé yī qiān wàn mǔ zhī tián

这句话大意是:得一千万亩之田,。

zé suì yǒu liù qī bǎi wàn hú zhī rù

这句话大意是:则岁有六七百万斛之入。

chéng xiàng jiǎ sì dào zhǔ qí yì xíng zhī shǐ yú zhè xi liù jùn fán tián mǔ qǐ zū mǎn shí zhě yǔ èr bǎi guàn yǐ cì dì jiǎn

这句话大意是:丞相贾似道主其议行之,始于浙西六郡,凡田亩起租满石者,予二百贯,以次递减。

yǒu sī yǐ mǎi tián duō wèi gōng jiē miù yǐ qī bā dòu wèi shí

这句话大意是:有司以买田多为功,皆谬以七八斗为石。

qí hòu tián shǎo yǔ qiāo jí kuī zū yǔ diàn rén fù zū ér táo zhě lǜ qǔ cháng tián zhǔ liù zhī mín duō pò jiā yǐ

现代白话:其后田少,与硗瘠亏租,与佃人负租而逃者,率取偿田主,六之民多破家了。

ér píng jiāng zhī tián dú duō yuán zhī yǒu tiān xià yě cǐ tián jiē bié lǐng yú guān

这句话大意是:”而平江之田独多,元之有天下也,此田皆别领于官。

sōng jiāng fǔ zhì yán yuán shí miáo shuì gōng tián wài fù yǒu jiāng huái cái fù dōu zǒng guǎn fǔ lǐng gù sòng fēi tián yǐ gōng tài hòu

这句话大意是:《松江府志》言:“元时苗税,公田外,复有江淮财赋都总管府领故宋妃田,以供太后;。

jiāng zhè cái fù fǔ lǐng jí mò zhū zhāng tián yǐ gōng zhōng gōng

这句话大意是:江浙财赋府领籍没朱、张田,以供中宫;。

dào tián tí lǐng suǒ lǐng jí mò zhū guǎn tián yǐ cì chéng xiàng tuì tuì

这句话大意是:稻田提领所领籍没朱、管田,以赐丞相脱脱;。

bō cì zhuāng lǐng sòng qīn wáng jí xīn jí míng qìng miào xíng èr sì děng tián yǐ cì yǐng táng sì yuàn zhū wáng jìn chén

这句话大意是:拨赐庄领宋亲王及新籍明庆、妙行二寺等田,以赐影堂寺院、诸王近臣;。

yòu yǒu kuò rù bái yún zōng sēng tián jiē bù xì zhōu xiàn yuán é

这句话大意是:又有括入白云宗僧田,皆不系州县元额。

ér yuán shǐ suǒ jì cì tián dà chén rú bài zhù yàn tiē mù ér děng zhū wáng rú lǔ wáng zhōu ā bù cì tán wáng chè chè tū děng gōng zhǔ rú lǔ guó dà zhǎng gōng zhǔ sì yuàn rú jí qìng wàn shòu èr sì wú bù yǐ píng jiāng tián

这句话大意是:而《元史》所记赐田,大臣如拜住、燕帖木儿等,诸王如鲁王周阿不刺、郯王彻彻秃等,公主如鲁国大长公主,寺院如集庆、万寿二寺,无不以平江田。

ér píng jiāng zhī guān tián yòu duō zhì zhāng shì chéng jù wú zhī rì qí suǒ shǔ píng zhāng tài wèi děng guān jiē chū yú fù fàn xiǎo rén wú bù zhì zài liáng tián měi zhái yī shí mǎi xiàn zhī chǎn biàn yú píng jiāng ér yī rù bǎn tú yì àn qí zū bù mò rù zhī

现代白话:而平江之官田又多,至张士诚据吴之日,其所署平章、太尉等官皆出于负贩品行较差的人,无不志在良田美宅,一时买献之产遍于平江,而一入版图,亦按其租簿没入之。

yǐ ér fù mín chén wàn sān děng yòu duō yǐ shì bèi jí shì gù gǎi píng jiāng yuē sū zhōu ér sū zhōu zhī guān tián duō ér yì duō

这句话大意是:已而富民沈万三等又多以事被籍,是故改平江曰苏州,而苏州之官田多而益多。

gù xuān dé qī nián liù yuè wù zǐ zhī fǔ kuàng zhōng suǒ zòu zhī shù cháng zhōu děng qī xiàn qiū liáng èr bǎi qī shí qī wàn jiǔ qiān yú shí qí zhōng mín liáng zhǐ yī shí wǔ wàn sān qiān yī bǎi qī shí yú shí guān liáng èr bǎi liù shí èr wàn wǔ qiān jiǔ bǎi sān shí yú shí

这句话大意是:故宣德七年六月戊子,知府况钟所奏之数,长洲等七县秋粮二百七十七万九千余石,其中民粮止一十五万三千一百七十余石,官粮二百六十二万五千九百三十余石。

shì yī fǔ zhī dì tǔ wú lǜ jiē guān tián ér mín tián bù guò shí wǔ fēn zhī yī yě

这句话大意是:是一府之地土无虑皆官田,而民田不过十五分之一也。

qiě fú mín tián jǐn yǐ wǔ shēng qǐ kē ér guān tián zhī yī shí zhě fèng zhào jiǎn qí shén zhī sān ér yóu wèi qī dòu shì zé mín jiān zhī tián yī rù yú guān ér yī mǔ zhī liáng huà ér wèi shí sì mǔ yǐ

现代白话:且夫民田仅以五升起科,而官田之一石者,奉诏减其什之三,而犹为七斗,是则民间之田一入于官,而一亩之粮化而为十四亩了。

cǐ gù qí jí zhòng nán fǎn zhī shì shǐ yú jǐng dìng qì yú hóng wǔ ér zhēng kē zhī é shí bèi yú shào xī yǐ qián zhě yě

这句话大意是:此固其极重难返之势,始于景定讫于洪武,而征科之额十倍于绍、熙以前者也。

yú shì xún fǔ zhōu chén yǒu jūn hào zhī fǎ yǒu gǎi pài jīn huā guān bù zhī fǎ yǐ kuān guān tián ér zū é zhī zhòng zé yí dìng ér bù kě gǎi

这句话大意是:于是巡抚周忱有均耗之法,有改派金花官布之法,以宽官田,而租额之重则一定而不可改。

ruò fú guān tián zhī nóng jù chē niú qí shǐ jiē gěi yú guān ér suì shū qí shuì jìn jiǔ bù kě wèn ér qí shuì fù pài zhī yú tián

这句话大意是:若夫官田之农具、车牛,其始皆给于官,而岁输其税,浸久不可问,而其税复派之于田。

rán ér guān tián guān zhī tián yě guó jiā zhī suǒ yǒu

这句话大意是:然而官田,官之田也,国家之所有。

ér gēng zhě yóu rén jiā zhī diàn hù yě

这句话大意是:而耕者,犹人家之佃户也。

mín tián mín zì yǒu zhī tián yě

这句话大意是:民田,民自有之田也。

gè wèi yī cè ér zhēng zhī yóu fu sòng shǐ suǒ wèi yī yuē guān tián zhī fù èr yuē mín yòng zhī fù jīn shǐ suǒ wèi guān tián yuē zū sī tián yuē shuì zhě ér wèi cháng bìng yě

这句话大意是:各为一册而征之,犹夫《宋史》所谓“一曰官田之赋,二曰民用之赋”,《金史》所谓“官田曰租,私田曰税”者,而未尝并也。

xiāng yán rì jiǔ bǎn jí é tuō jiāng jiè mò xún cūn bǐ zhī máng wèi cháng jiàn cè mǎi mài guò gē zhī jì wǎng wǎng yǐ guān zuò mín

这句话大意是:相沿日久,版籍讹脱,疆界莫寻,村鄙之氓未尝见册,买卖过割之际,往往以官作民。

ér lǐ xū zhī fēi sǎ yí huàn zhě yòu bǎi chū ér bù kě jiū

这句话大意是:而里胥之飞洒移换者,又百出而不可究。

suǒ wèi guān tián zhě fēi xī zhī guān tián yǐ

现代白话:所谓官田者,非昔之官田了。

nǎi zhì sòng duān wú qióng ér fù bù lǐ

这句话大意是:乃至讼端无穷,而赋不理。

yú shì jǐng tài èr nián cóng zhè jiāng bù zhèng sī yòu bù zhèng shǐ yáng zàn zhī yán jiāng hú zhōu fǔ guān tián zhòng zū fēn pài mín tián qīng zū zhī jiā chéng nà jí guī bìng zé lì

这句话大意是:于是景泰二年,从浙江布政司右布政使杨瓒之言,将湖州府官田重租分派民田轻租之家承纳,及归并则例。

sì nián zhào xún fǔ zhí lì shì láng li mǐn jūn dìng yìng tiān děng fǔ zhōu xiàn guān mín tián

这句话大意是:四年,诏巡抚直隶侍郎李敏,均定应天等府州县官民田。

jiā jìng èr shí liù nián jiā xīng zhī fǔ zhào yíng chuàng yì tián bù fēn guān mín shuì bù fēn děng zé yī qiè yǐ sān dòu qǐ zhēng

这句话大意是:嘉靖二十六年,嘉兴知府赵瀛创议:“田不分官民,税不分等则,一切以三斗起征。

sū sōng cháng sān fǔ cóng ér xiào zhī zì guān tián zhī qī dòu liù dòu xià zhì mín tián zhī wǔ shēng tōng wèi yī zé

这句话大意是:”苏、松、常三府从而效之,自官田之七斗、六斗,下至民田之五升,通为一则。

ér zhōu xiàn zhī é gè shì qí suǒ yǒu guān tián zhī duō shǎo qīng zhòng wéi zhǔn duō zhě cháng zhōu zhì mǔ kē sān dòu qī shēng shǎo zhě tài cāng mǔ kē èr dòu jiǔ shēng yǐ

现代白话:而州县之额,各视其所有官田之多少轻重为准,多者长洲至亩科三斗七升,少者太仓亩科二斗九升了。

guó jiā shī lěi dài zhī gōng tián ér xiǎo mín nǎi dài guān diàn nà wú yá zhī zū fù shì zhī bù píng mò shén yú cǐ

这句话大意是:国家失累代之公田,而小民乃代官佃纳无涯之租赋,事之不平,莫甚于此。

rán ér wèi cǐ shuō zhě yì qióng yú shì zhī wú kě nài hé ér dāng rì zhī shì dà fū yì jiē tiè rán ér wú yì lùn yì yǐ zhì rú luàn sī bù dé shǒu èr sān bǎi nián zhǐ shàng zhī xū kē ér shǐ sī rén zhī hài rú shuǐ yì shēn ér bù kě jiù yě

这句话大意是:然而为此说者,亦穷于势之无可奈何,而当日之士大夫亦皆帖然而无异论,亦以治如乱丝,不得守二三百年纸上之虚科,而使斯人之害如水益深,而不可救也。

yì cháng lùn zhī zì sān dài yǐ xià tián dài mǎi mài ér suǒ wèi yè zhǔ zhě jí lián mò kuà qiān bù guò běn qí zī zhū zhī zhí ér zhí zhī gāo xià zé yòu yǐ shí wèi zhī

这句话大意是:抑尝论之,自三代以下,田待买卖,而所谓业主者即连陌跨阡,不过本其锱铢之直,而直之高下则又以时为之。

dì lì zhī yíng xū rén shì zhī yíng chù lǜ shù shí nián ér yī biàn

这句话大意是:地力之盈虚,人事之嬴绌,率数十年而一变。

nài zhī hé yī rù yú guān ér suì rú shān hé jiè yù zhè bu xìng quàn yě

这句话大意是:柰之何一入于官,而遂如山河界域这不杏劝也?

qiě jǐng dìng zhī jūn chén qí mǎi cǐ tián zhě bù guò yǔ yǐ gào dié huì zǐ xū míng bù shòu zhī wù bī ér duó zhī yǐ zhì huì chū mín chóu ér zì wáng qí guó

这句话大意是:且景定之君臣,其买此田者,不过予以告牒、会子虚名,不售之物,逼而夺之,以至彗出民愁,而自亡其国。

sì bǎi yú nián zhī hòu tuī běn zhòng fù zhī yóu zé yóu qí yí huò yě

这句话大意是:四百余年之后,推本重赋之由,则犹其遗祸也。

ér kuàng yú mò rù zhī tián běn wú qí zhí zhě hu

这句话大意是:而况于没入之田本无其直者乎!

zhì yú jīn rì diàn fēi xī rì zhī diàn ér zhǔ yì fēi xī rì zhī zhǔ

这句话大意是:至于今日,佃非昔日之佃,而主亦非昔日之主。

zé fu guān tián zhě yì jiāng yǔ cè jí ér jù xiāo gòng chē niú ér jiē jǐn yǐ

现代白话:则夫官田者,亦将与册籍而俱销,共车牛而皆尽了。

yóu zhí guān zū zhī shuō yǐ qiú zhī yīn yǐ bù kě xíng ér yù yī qiè gǎi cóng mín tián yǐ fù wǔ shēng zhī é jí yòu hài yú zhòng ér sǔn yú guó

这句话大意是:犹执官租之说以求之,因已不可行,而欲一切改从民田,以复五升之额,即又骇于众而损于国。

yǒu wáng zhě zuò

这句话大意是:有王者作,。

xián zé sān rǎng

这句话大意是:咸则三壤,。

wèi yi qiǎn shǐ àn xíng wú zhōng

这句话大意是:谓宜遣使案行吴中,。

zhú xiàn qīng zhàng

这句话大意是:逐县清丈,。

dìng qí féi jí gāo xià wèi sān děng

这句话大意是:定其肥瘠高下为三等,。

shàng tián kē èr dòu

这句话大意是:上田科二斗,。

zhōng tián yī dòu wǔ shēng

这句话大意是:中田一斗五升,。

xià tián yī dòu

这句话大意是:下田一斗,。

shān táng tu dàng yǐ shēng yǐ hé jì zhě

这句话大意是:山塘涂荡以升以合计者,。

fù yú cè hòu

这句话大意是:附于册后,。

ér gài wèi zhī yuē mín tián

这句话大意是:而概谓之曰民田,。

wéi xué tián tún tián nǎi wèi zhī guān tián

这句话大意是:惟学田、屯田乃谓之官田,。

zé mín yuè yè ér fù yì wán

这句话大意是:则民乐业而赋易完,。

shì zhī shào xī yǐ qián

这句话大意是:视之绍、熙以前,。

yóu wǔ liù bèi yě

这句话大意是:犹五六倍也。

qǐ fēi qù lěi dài zhī héng zhēng ér lì wàn nián zhī yǒng lì zhě hu

这句话大意是:岂非去累代之横征,而立万年之永利者吗?

xī zhě táng mò zhōng yuán sù bīng suǒ zài jiē zhì yíng tián yǐ gēng kuàng tǔ

这句话大意是:昔者唐末,中原宿兵所在,皆置营田,以耕旷土。

qí hòu yòu mù gāo zī hù shǐ shū kè diàn zhī

这句话大意是:其后又募高赀户,使输课佃之。

hù bù bié zhì guān sī zǒng lǐng bù lì zhōu xiàn

这句话大意是:户部别置官司总领,不隶州县。

liáng tài zǔ jī huái nán lüè de niú yǐ qiān wàn jì gěi dōng nán zhū zhōu nóng mín shǐ suì shū zū zì shì lì shǔ shí nián niú sǐ ér zū bù chú mín shén kǔ zhī

这句话大意是:梁太祖击淮南,掠得牛以千万计,给东南诸州农民,使岁输租自是历数十年,牛死而租不除,民甚苦之。

zhōu tài zǔ sù zhī qí bì yòng zhāng níng li zhī yán xī ba hù bù yíng tián wu yǐ qí mín lì zhōu xiàn qí tián lú niú nóng qì bìng cì jiàn diàn zhě wèi yǒng yè xī chú zū niú kè shì suì hù bù zēng sān wàn yú hù

这句话大意是:周太祖素知其弊,用张凝、李之言,悉罢户部营田,务以其民隶州县,其田庐牛农器并赐见佃者,为永业,悉除租牛课是岁,户部增三万余户。

huò yán yíng tián yǒu féi ráo zhě bù ruò zhōu zhī kě de qián shù shí wàn mín yǐ zī guó

这句话大意是:或言营田有肥饶者,不若鬻之,可得钱数十万缗,以资国。

dì yuē lì zài yú mín yóu zài guó yě

这句话大意是:帝曰“利在于民,犹在国也。

zhèn yòng cǐ qián hé wéi

这句话大意是:朕用此钱何为!

wū hū yǐ wǔ dài zhī jūn yóu zhī cǐ yì ér kuàng tā rì dà yǒu wéi zhǔ

这句话大意是:”呜呼,以五代之君犹知此义,而况他日大有为主?

bì yǒu cháo wén ér xī xíng zhī zhě yǐ

现代白话:必有朝闻而夕行之者了。

jīn cún zhě wéi wèi suǒ tún tián xué tián xūn qī qīn cì zhuāng tián sān zhě yóu shì guān tián

这句话大意是:今存者,惟卫所屯田、学田、勋戚钦赐庄田三者犹是官田。

nán jīng gè yá mén suǒ guǎn cǎo chǎng tián dì diàn hù zhuǎn xiāng diǎn mài bù yì mín tián

这句话大意是:南京各衙门所管草场田地佃户转相典卖,不异民田。

sū zhōu yī fǔ wéi wú xiàn shān bù céng jūn yún yī zé zhì jīn yǒu guān shān sī shān zhī míng guān shān měi mǔ kē wǔ shēng sī shān mǔ kē shēng wǔ sháo

这句话大意是:苏州一府,惟吴县山不曾均匀一则,至今有官山、私山之名,官山每亩科五升,私山亩科升五勺。

jīn gāo chún xiàn zhī xi yǒu yǒng fēng xiāng zhě sòng shí zhī hú tián suǒ wèi yǒng fēng wéi zhě yě

这句话大意是:今高淳县之西有永丰乡者,宋时之湖田,所谓永丰圩者也。

wén xiàn tōng kǎo yǒng fēng wéi zì zhèng hé wǔ nián wéi hú chéng tián chū lìng bǎi xìng qǐng diàn hòu yǐ cì cài jīng yòu yǐ cì hán shì zhōng yòu yǐ cì qín guì jì bō lì xíng gōng jīn lì zǒng suǒ

这句话大意是:《文献通考》:“永丰圩,自政和五年围湖成田,初令百姓请佃,后以赐蔡京,又以赐韩世忠,又以赐秦桧,继拨隶行宫,今隶总所。

wáng bì yǒng fēng yáo yuē yǒng fēng wéi jiē yǒng níng xiāng yī mǔ guān tián bā dǒu liáng rén jiā zhòng tián wú hòu báo liǎo de guān zū shēn jí lè

这句话大意是:王弼《永丰谣》曰:“永丰圩接永宁乡,一亩官田八斗粮,人家种田无厚薄,了得官租身即乐。

qián nián dà shuǐ píng dǒu mén wéi dǐ hé miáo méi bàn fēn lǐ xū gào zāi xiàn guān nù zhì jīn zhuī zū rú zhuī hún

这句话大意是:前年大水平斗门,圩底禾苗没半分,里胥告灾县官怒,至今追租如追魂。

yǒu tián zhuī zū wèi zú guài jǐn jiàng guān tián zuò mín mài fù jiā de tián pín nà zū nián nián jiù zū jié xīn zhài

这句话大意是:有田追租未足怪,尽将官田作民卖,富家得田贫纳租,年年旧租结新债。

jiù zū le xīn zū cù gèng xiàng chéng zhōng mài huáng dú yī dú qiān wén rèn shí gū zhài jiā suàn xi bù suàn mǔ

这句话大意是:旧租了,新租促,更向城中卖黄犊,一犊千文任时估,债家算息不算母。

wū hū

这句话大意是:呜呼!

yǒu dú kě mài jūn mò bēi dōng lín mài dú jiān mài r dàn yuàn yǒu r zài wǒ biān míng nián hái de zhǒng guān tián

这句话大意是:有犊可卖君莫悲,东邻卖犊兼卖儿,但愿有儿在我边,明年还得种官田。

dú cǐ shī zhī dāng rì guān diàn zhī kǔ jí yǐ rú cǐ

这句话大意是:”读此诗,知当日官佃之苦即已如此。

ér yǐ guān zuò mín yì bù shǐ yú jìn rì yǐ

现代白话:而以官作民,亦不始于近日了。

yuán wēi zhī jí zòu zhuàng yòu chén dāng zhōu bǎi xìng tián dì měi mǔ zhǐ shuì sù jiǔ shēng wǔ hé cǎo sì fēn dì tóu què jiǔ qián gòng chū èr shí yī wén

这句话大意是:《元微之集·奏状》:“右臣当州百姓田地,每亩只税粟九升五合,草四分,地头榷酒钱共出二十一文。

yǐ xià qí zhū sè zhí tián měi mǔ yuē shuì sù sān dòu cǎo sān shù jiǎo qián yī bǎi èr shí wén

这句话大意是:已下其诸色职田,每亩约税粟三斗,草三束,脚钱一百二十文。

ruò shì jīng guān shàng sī zhí tián yòu xū bǎi xìng biàn mǐ gù chē bān sòng bǐ liáng zhèng shuì jìn yú sì bèi

这句话大意是:若是京官上司职田,又须百姓变米雇车般送,比量正税近于四倍。

xiè tián guān tián yì tián děng suǒ shuì qīng zhòng yuē yǔ zhí tián xiāng sì

这句话大意是:廨田、官田、驿田等所税轻重,约与职田相似。

shì zé guān tián zhī kǔ zì táng yǐ rán bù shǐ yú sòng yuán yě

这句话大意是:”是则官田之苦,自唐已然,不始于宋、元也。

gù xiān cháo hóng xī xuān dé zhōng lǚ xià zhào shū lìng mín jiān yǒu pāo huāng guān tián zhào rén kāi gēng yī mín tián lì qǐ kē

这句话大意是:故先朝洪熙、宣德中,屡下诏书,令民间有抛荒官田,召人开耕,依民田例起科。

yòu bù dú sū sōng cháng sān fǔ wéi rán

这句话大意是:又不独苏、松、常三府为然。

wú zhōng zhī mín yǒu tián zhě shí yī wéi rén tián zuò zhě shí jiǔ

这句话大意是:吴中之民,有田者什一,为人佃作者十九。

qí mǔ shén zhǎi ér fán gōu qú dào lù jiē bìng qí shuì yú tián zhī zhōng

这句话大意是:其亩甚窄,而凡沟渠道路皆并其税于田之中。

suì jǐn qiū hé yī shú yī mǔ zhī shōu bù néng zhì sān shí shǎo zhě bù guò yī shí yǒu yú

这句话大意是:岁仅秋禾一熟,一亩之收不能至三石,少者不过一石有余。

ér sī zū zhī zhòng zhě zhì yī shí èr sān dòu shǎo yì bā jiǔ dòu

这句话大意是:而私租之重者至一石二三斗,少亦八九斗。

diàn rén jié yī suì zhī lì fèn yōng gōng zuò yī mǔ zhī fèi kě yī mín ér shōu chéng zhī rì suǒ de bù guò shù dòu zhì yǒu jīn rì wán zū ér míng rì qǐ dài zhě

这句话大意是:佃人竭一岁之力,粪壅工作,一亩之费可一缗,而收成之日所得不过数斗,至有今日完租而明日乞贷者。

gù jì jiǎn liáng é jí dāng jìn xiàn sī zū shàng tián bù dé guò bā dǒu rú cǐ zé pín zhě jiàn fù ér fù zhě yì bù zhì yú pín

这句话大意是:故既减粮额,即当禁限私租,上田不得过八斗,如此则贫者渐富,而富者亦不至于贫。

yuán shǐ chéng zōng jì zhì yuán sān shí yī nián shí yuè xīn sì jiāng zhè xíng shěng chén yán bì xià jí wèi zhī chū zhào juān jīn suì tián zū shí fēn zhī sān

这句话大意是:《元史·成宗纪》:“至元三十一年十月辛巳,江浙行省臣言:‘陛下即位之初,诏蠲今岁田租十分之三。

rán jiāng nán yǔ jiāng běi yì pín zhě diàn fù rén zhī tián suì shū qí zū

这句话大意是:然江南与江北异,贫者佃富人之田,岁输其租。

jīn suǒ juān tè jí tián zhǔ qí diàn mín shū zū rú gù zé shì ēn jí fù shì ér bù bèi jí yú pín mín yě

这句话大意是:今所蠲特及田主,其佃民输租如故,则是恩及富室,而不被及于贫民也。

yi lìng diàn mín dāng shū tián zhǔ zhě yì rú suǒ juān zhī shù

这句话大意是:宜令佃民当输田主者,亦如所蠲之数。

cóng zhī

这句话大意是:’从之。

dà dé bā nián zhēng yuè jǐ wèi zhào jiāng nán diàn hù sī zū tài zhòng yǐ shí fēn wèi lǜ pǔ jiǎn èr fēn yǒng wèi dìng lì

这句话大意是:”大德八年正月己未,诏江南佃户,私租太重,以十分为率,普减二分,永为定例。

qián yī shì wèi tè ēn zhī juān hòu yī shì wèi yǒng é zhī jiǎn ér jiē suǒ yǐ kuān qí diàn hù yě

这句话大意是:前一事为特恩之蠲,后一事为永额之减,而皆所以宽其佃户也。

shì zé hòu xià zhī zhèng qián dài yǐ yǒu xíng zhī zhě

这句话大意是:是则厚下之政,前代已有行之者。

hàn wǔ dì shí dǒng zhòng shū yán huò gēng háo mín zhī tián jiàn shuì shén wǔ

这句话大意是:汉武帝时,董仲舒言:“或耕豪民之田,见税什五。

táng dé zōng shí lù zhì yán jīn jīng jī zhī nèi měi tián yī mǔ guān shuì wǔ shēng ér sī jiā shōu zū yǒu mǔ zhì yī shí zhě shì èr shí bèi yú guān shuì yě

这句话大意是:”唐德宗时,陆贽言:“今京畿之内,每田一亩,官税五升,而私家收租有亩至一石者,是二十倍于官税也。

jiàng jí zhōng dì zū yóu bàn zhī

这句话大意是:降及中第,租犹半之。

fu tǔ dì wáng zhě zhī suǒ yǒu

这句话大意是:夫土地,王者之所有;。

gēng jià nóng fū zhī suǒ wéi

这句话大意是:耕稼,农夫之所为。

ér jiān bìng zhī tú jū rán shòu lì

这句话大意是:而兼并之徒,居然受利。

wàng jīn fán suǒ zhàn tián yuē wèi tiáo xiàn cái jiǎn zū jià wu lì pín rén

这句话大意是:望今凡所占田,约为条限,裁减租价,务利贫人。

zhòng shū suǒ yán zé jīn zhī fēn zū zhì suǒ yán zé jīn zhī bāo zū yě

这句话大意是:”仲舒所言则今之分租,贽所言则今之包租也。

rán yóu wèi zhī háo mín wèi zhī jiān bìng zhī tú sòng yǐ xià zé gōng rán hào wèi tián zhǔ yǐ

现代白话:然犹谓之“豪民”,谓之“兼并之徒”,宋已下则公然号为“田主”了。

yù jiè táng xuán zōng tiān bǎo sān zài zhì yuē měi zài yōng diào bā yuè zhēng shōu nóng gōng wèi bì kǒng nán jì bàn

这句话大意是:○豫借唐玄宗天宝三载,制曰:“每载庸调,八月征收,农功未毕,恐难济办。

zì jīn yǐ hòu yán zhì jiǔ yuè èr shí rì wéi xiàn

这句话大意是:自今已后,延至九月二十日为限。

zhì dài zōng guǎng dé èr nián qī yuè gēng zǐ shuì tiān xià dì mǔ qīng miáo qián yǐ gěi bǎi guān fèng

这句话大意是:”至代宗广德二年七月庚子,税天下地亩青苗钱,以给百官俸。

suǒ wèi qīng miáo qián zhě yǐ guó yòng jí bù jí dài qiū fāng miáo qīng ér zhēng zhī gù hào qīng miáo qián

这句话大意是:所谓青苗钱者,以国用急,不及待秋,方苗青而征之,故号青苗钱。

zhǔ qí rèn zhě wèi qīng miáo shǐ

这句话大意是:主其任者为青苗使。

suì wèi hòu dài yù jiè zhī shǐ

这句话大意是:遂为后代豫借之始。

lù xuān gōng yán cán shì fāng xìng yǐ shū jiān shuì

这句话大意是:陆宣公言:“蚕事方兴,已输缣税;。

nóng gōng wèi ài jù liǎn gǔ zū

这句话大意是:农功未艾,遽敛谷租。

shàng sī zhī shéng zé jì yán xià lì zhī wēi bào yù cù

这句话大意是:上司之绳责既严,下吏之威暴愈促。

yǒu zhě jí mài ér hào qí bàn zhí wú zhě qiú jià ér fèi qí bèi chou

这句话大意是:有者急卖而耗其半直,无者求假而费其倍酬。

xiàn zōng yuán hé liù nián èr yuè zhì yǐ xīn chén wèi jiē yíng bàn yóu jiān

这句话大意是:”宪宗元和六年二月,制以新陈未接,营办尤艰。

fán yǒu gěi yòng wěi guān chá shǐ yǐ gōng jūn qián fāng yuán jiè biàn bù dé liàng chōu bǎi xìng

这句话大意是:凡有给用,委观察使以供军钱,方员借便,不得量抽百姓。

gù hán wén gōng yǒu yóu chéng nán shī yún bái bù cháng shān zǐ lǐng jīn chà kē wèi dòng shì xián shēn

这句话大意是:故韩文公有《游城南诗》云:“白布长衫紫领巾,差科未动是闲身。

mài miáo hán suì sāng shēng shèn gòng xiàng tián tóu lè shè shén

这句话大意是:麦苗含穗桑生葚,共向田头乐社神。

shì sān sì yuè zhī jiān shàng wèi dòng chà kē yě

这句话大意是:”是三四月之间尚未动差科也。

zhì hòu táng zhuāng zōng tóng guāng sì nián sān yuè wù chén yǐ jūn shí bù zú chì hé nán yǐn yù jiè xià qiū shuì

这句话大意是:至后唐庄宗同光四年三月戊辰,以军食不足,敕河南尹豫借夏秋税。

qí shí wài nèi lí pàn wèi jí yī yuè guó wáng zhǔ miè

这句话大意是:其时外内离叛,未及一月,国亡主灭。

míng zōng jí wèi pō zhī ài mín

这句话大意是:明宗即位,颇知爱民。

jiàn yú wén xiàn tōng kǎo suǒ zài cháng xīng sì nián qǐ zhēng tiáo liú qí jié hòu zǎo zhě wǔ yuè shí wǔ rì zhēng bā yuè yī rì nà zú

这句话大意是:见于《文献通考》所载:长兴四年,起征条流,其节候早者五月十五日征,八月一日纳足。

dì ér xià zhī qí yóu wǎn zhě liù yuè èr shí rì qǐ zhēng jiǔ yuè nà zú

这句话大意是:递而下之,其尤晚者六月二十日起征,九月纳足。

zhōu shì zōng xiǎn dé sān nián shí yuè bǐng zǐ shàng wèi shì chén yuē jìn cháo zhēng liǎn gǔ bó duō bù sì shōu huò fǎng jì zhī bì

这句话大意是:周世宗显德三年十月丙子,上谓侍臣曰:“近朝征敛谷帛,多不俟收获纺绩之毕。

nǎi zhào sān sī zì jīn xià shuì yǐ liù yuè qiū shuì yǐ shí yuè qǐ zhēng

这句话大意是:”乃诏三司,自今夏税以六月,秋税以十月起征。

shì zhuāng zōng suī yǒu sān yuè yù jiè zhī lìng ér shí wèi cháng xíng yě

这句话大意是:是庄宗虽有三月豫借之令,而实未尝行也。

nǎi hòu dài guó shì diàn wēi fēi ruò tóng guāng ér chūn chū jí chū bǎng kāi zhǐ qí bìng mín yòu shén yǐ

现代白话:乃后代国势阽危,非若同光,而春初即出榜开征,其病民又甚了。

shī yún shuò shǔ shuò shǔ wú shí wǒ miáo

这句话大意是:《诗》云:“硕鼠硕鼠,无食我苗。

xiè jūn zhí yuē miáo wèi xiù ér shí zhī tān zhī shén yě

这句话大意是:”谢君直曰:“苗未秀而食之,贪之甚也。

jīn zhī wèi yù jiè zhě shí miáo zhī zhèng yě

这句话大意是:”今之为豫借者,食苗之政也。

yǒu bù ōu mín ér shì lè jiāo zhě hu

这句话大意是:有不殴民而适乐郊者乎!

yú qiān hóng wǔ mò wèi háng zhōu fǔ zhī fǔ cháng jiàn yì sēng dào mín zhī dù

这句话大意是:虞谦,洪武末为杭州府知府,尝建议:“僧道,民之蠹。

jīn jiāng nán sì yuàn tián duō huò shù bǎi qǐng ér yáo yì wèi cháng jí zhī

这句话大意是:今江南寺院田多或数百顷,而徭役未尝及之。

pín mín wú tián wǎng wǎng wèi yáo yì suǒ kùn

这句话大意是:贫民无田,往往为徭役所困。

qǐng wèi dìng zhì sēng dào měi rén tián wú guò shí mǔ yú tián yǐ jūn píng mín

这句话大意是:请为定制,僧道每人田无过十亩,余田以均平民。

chū shì zhī yǐ ér wèi fēi jiù zhì suì fèi

这句话大意是:”初是之,已而谓非旧制,遂废。

fǎng zhī zhī lì jīn biān jùn zhī mín jì bù zhī gēng yòu bù zhī shi suī yǒu cái lì ér ān yú yóu duò

这句话大意是:○纺织之利今边郡之民,既不知耕,又不知识,虽有材力而安于游惰。

huá yīn wáng hóng zhuàn zhe yì yǐ wéi yán ān yī fǔ bù bó zhī jià guì yú xī ān shù bèi jì bù huò fǎng zhī zhī lì ér yòu suì yǒu mǎi bù zhī fèi shēng jì rì cù guó shuì rì bū

这句话大意是:华阴王宏撰著议,以为延安一府,布帛之价贵于西安数倍,既不获纺织之利,而又岁有买布之费,生计日蹙,国税日逋。

fēi jǐn qí mín zhī duò yǐ wú jiào zhī zhě ěr

这句话大意是:非尽其民之惰,以无教之者耳。

jīn dāng měi zhōu xiàn fā fǎng zhī zhī jù yī fù lìng yǒu sī yī shì zào chéng sàn gěi lǐ xià mù wài jùn néng zhī zhě wèi shī

这句话大意是:今当每州县发纺织之具一副,令有司依式造成,散给里下,募外郡能织者为师。

jí yǐ mín zhī qín duò gōng zhuō wèi yǒu sī zhī diàn zuì

这句话大意是:即以民之勤惰工拙,为有司之殿最。

yī èr nián jiān mín xiǎng qí lì jiāng zì wèi zhī ér wèi fán chéng dū yǐ

现代白话:一二年间,民享其利,将自为之,而为烦程督了。

jì yán ān yī fǔ sì wàn wǔ qiān yú hù hù bù xià sān nǚ zǐ gù yǐ shí sān wàn yú rén qí wèi lì yì qǐ bù shén duō

这句话大意是:计延安一府四万五千余户,户不下三女子,固已十三万余人,其为利益岂不甚多?

àn yán tiě lùn yuē biān mín wú sāng má zhī lì yǎng zhōng guó sī xù ér hòu yī zhī

这句话大意是:按《盐铁论》曰:“边民无桑麻之利,仰中国丝絮而后衣之。

xià bù shì fù dōng bù lí kū fù zǐ fū fù nèi cáng yú zhuān shì tǔ huán zhī zhōng

这句话大意是:夏不释复,冬不离窟,父子夫妇内藏于专室土圜之中。

cuī zhèng lùn yuē pū qián wèi wǔ yuán tài shǒu tǔ sú bù zhī jī jì dōng jī cǎo fú wò qí zhōng

这句话大意是:”崔《政论》曰:“仆前为五原太守,土俗不知缉绩,冬积草,伏卧其中。

ruò jiàn lì yǐ cǎo chán shēn lìng rén suān bí

这句话大意是:若见吏,以草缠身,令人酸鼻。

wú nǎi mài chǔ zhì dé èr shí yú wàn yì yàn mén guǎng wǔ yíng zhī shī shǐ qiǎo shǒu zuò jī nǎi fǎng yǐ jiào mín shi

现代白话:我乃卖储峙,得二十余万,诣雁门、广武迎织师,使巧手作机,乃纺以教民识。

shì zé gǔ rén yǒu xíng zhī zhě yǐ

现代白话:”是则古人有行之者了。

hàn zhì yǒu yún dōng mín jì rù fù rén tóng xiàng xiāng cóng yè jì nǚ gōng yī yuè de sì shí wǔ rì

这句话大意是:《汉志》有云:“冬民既入,妇人同巷相从夜绩女工,一月得四十五日。

bā yuè zài jī wèi gōng zǐ shang

这句话大意是:”“八月载绩,为公子裳。

bīn zhī jiù sú yě

这句话大意是:”豳之旧俗也。

lǜ ér xíng zhī fù qiáng zhī xiào páng zhī huà qǐ nán zhì zāi

现代白话:率而行之,富强之效,庞之化,岂难致啊!

wú huá hé shàng shū yù jìn líng qǐ jǐn xiù yǐ yī shēng mín zhī yuán fēng gǔ bó zhī yè

这句话大意是:吴华核上书,欲禁绫绮锦绣,以一生民之原,丰谷帛之业。

wèi jīn lì shì zhī jiā shǎo wú zǐ nǚ duō zhě sān sì shǎo zhě yī èr

这句话大意是:谓今吏士之家,少无子女,多者三四,少者一二。

tōng lìng hù yǒu yī nǚ shí wàn jiā zé shí wàn rén

这句话大意是:通令户有一女,十万家则十万人。

rén rén zhī jì yī suì yī shù zé shí wàn shù yǐ

现代白话:人人织绩,一岁一束,则十万束了。

shǐ sì jiāng zhī nèi tóng xīn lù lì shù nián zhī jiān bù bó bì jī

这句话大意是:使四疆之内,同心戮力,数年之间,布帛必积。

zì mín wǔ sè wéi suǒ fú yòng dàn jìn qǐ xiù wú yì zhī shì

这句话大意是:恣民五色,惟所服用,但禁绮绣无益之饰。

qiě měi mào zhě bù dài huá cǎi yǐ chóng hǎo yàn zī zhě bù dài wén qǐ yǐ zhì ài yǒu zhī wú yì fèi zhī wú sǔn hé ài ér bù zàn jìn yǐ chōng fǔ cáng zhī jí hu

这句话大意是:且美貌者不待华采以崇好,艳姿者不待文绮以致爱,有之无益,废之无损,何爱而不暂禁,以充府藏之急乎!

cǐ jiù fá zhī shàng wu fù guó zhī běn yè

这句话大意是:此救乏之上务,富国之本业。

shǐ guǎn yàn fù shēng wú yǐ yì cǐ fāng

这句话大意是:使管、晏复生,无以易此方。

jīn zuǎn zǔ rì xīn chǐ báo mí shén zhuó diāo wéi pǔ yì yì kě xíng zhī huì hu

这句话大意是:今纂组日新,侈薄弥甚,斫雕为朴,意亦可行之会吗?

mǎ zhèng xī yīn yí ào xiān wáng zhī suǒ yǐ chǔ rén mín yě

这句话大意是:○马政“析因夷奥”,先王之所以处人民也。

rì zhōng ér chū rì zhōng ér rù xiān wáng zhī suǒ yǐ chù jiù mǎ yě

这句话大意是:“日中而出,日中而入”,先王之所以处厩马也。

hàn zhāo cuò yán lìng mín yǒu chē qí mǎ yì pǐ zhě fù zú sān rén

这句话大意是:汉晁错言:“令民有车骑马一匹者,复卒三人。

wén dì cóng zhī

这句话大意是:”文帝从之。

gù wén jǐng zhī fù zhòng shù jiē xiàng yǒu mǎ qiān bǎi zhī jiān chéng qún

这句话大意是:故文、景之富,众庶街巷有马,仟伯之间成群。

chéng pìn zhě bìn ér bù dé huì jù

这句话大意是:乘牝者,摈而不得会聚。

ruò nǎi sāi zhī chì yě qiáo táo zhì mǎ qiān pǐ

这句话大意是:若乃塞之斥也,桥桃致马千匹。

yú lóu fán zhì mǎ niú yáng shù qiān qún

这句话大意是:于楼烦致马牛羊数千群。

zé mín jiān zhī mǎ qí shèng kě zhī

这句话大意是:则民间之马其盛可知。

wǔ dì lún tái zhī huǐ nǎi xiū mǎ fù lìng

这句话大意是:武帝轮台之悔,乃修马复令。

táng xuán zōng kāi yuán jiǔ nián zhào tiān xià zhī yǒu mǎ zhě zhōu xiàn jiē xiān yǐ yóu dì jūn lǚ zhī yì dìng hù fù yuán yǐ shēng zhī

这句话大意是:唐玄宗开元九年,诏天下之有马者,州县皆先以邮递、军旅之役,定户复缘以升之。

bǎi xìng wèi kǔ nǎi duō bù chù mǎ gù qí shè zhī shì jiǎn nǎng shí

这句话大意是:百姓畏苦,乃多不畜马,故骑射之士减曩时。

zì jīn zhū zhōu mín wù xiàn yǒu wú yīn néng jiā chù shí mǎ yǐ xià miǎn tiè yì yóu dì zhēng xíng dìng hù wú yǐ mǎ wèi zī

这句话大意是:自今诸州民,勿限有无荫,能家畜十马以下,免帖驿邮递,征行定户无以马为赀。

gǔ zhī rén jūn qí yù mín zhī yǒu mǎ rú cǐ

这句话大意是:”古之人君,其欲民之有马如此。

wéi wèi shì zōng zhèng shǐ sì nián shí yī yuè dīng wèi jìn hé nán chù pìn mǎ

这句话大意是:惟魏世宗正始四年十一月丁未,禁河南畜牝马。

yuán shì zǔ zhì yuán èr shí sān nián liù yuè wù shēn kuò zhū lù mǎ fán sè mù rén yǒu mǎ zhě sān qǔ qí èr shí lù yán yǒng lè yuán nián qī yuè bǐng xū shàng yù bīng bù chén yuē bǐ wén mín jiān mǎ jià téng guì gài jìn mín bù dé sī chù gù yě

这句话大意是:元世祖至元二十三年六月戊申,括诸路马,凡色目人有马者三取其二,《实录》言:永乐元年七月丙戌,上谕兵部臣曰:“比闻民间马价腾贵,盖禁民不得私畜故也。

hàn wén jǐng shí lǘ lǐ yǒu mǎ chéng qún mín yǒu jí guó jiā zhī yǒu

这句话大意是:汉文、景时,闾里有马成群,民有即国家之有。

qí bǎng yù tiān xià tīng jūn mín chù mǎ wù jìn

这句话大意是:其榜谕天下,听军民畜马勿禁。

yòu yuē sān wǔ nián hòu shù jī mǎ jiàn fán xi

这句话大意是:”又曰:“三五年后,庶几马渐蕃息。

cǐ chéng yuán rén jìn mǎ zhī hòu gù yǒu cǐ yù

这句话大意是:”此承元人禁马之后,故有此谕。

ér hóng xī yuán nián zhēng yuè xīn sì shàng shēn yù bīng bù lìng mín jiān chù guān mǎ zhě èr suì nà jū yì pǐ bǐ dé yǐ yú lì yǎng sī mǎ

这句话大意是:而洪熙元年正月辛巳,上申谕兵部,令民间畜官马者,二岁纳驹一匹,俾得以余力养私马。

zhì xuān dé liù nián yǒu shǎn xī ān dìng wèi tǔ mín wáng cóng yì chù mǎ fān xi shù yǐ lái xiàn

这句话大意是:至宣德六年,有陕西安定卫土民王从义,畜马蕃息,数以来献。

cǐ zé xiǎo wèi zhī ér xiǎo xiào zhě yě rán wèi jí xiū hàn táng fù mǎ zhī lìng yě

这句话大意是:此则小为之而小效者也,然未及修汉唐复马之令也。

yì chuán xù hàn yú fú zhì yuē yì mǎ sān shí lǐ yī zhì

这句话大意是:○驿传《续汉·舆服志》曰:“驿马三十里一置。

shǐ jì tián héng chéng chuán yì luò yáng wèi zhì sān shí lǐ zhì shī xiāng jiù zhì shì yě

这句话大意是:”《史记》:“田横乘传诣洛阳,未至三十里,至尸乡厩置”是也。

táng zhì yì rán bái jū yì shī cóng shǎn zhì dōng jīng shān dī lù jiàn píng

这句话大意是:唐制亦然,白居易诗:“从陕至东京,山低路渐平。

fēng guāng sì bǎi lǐ chē mǎ shí sān chéng shì yě

这句话大意是:风光四百里,车马十三程”是也。

qí xíng huò yī rì ér chí shí yì cén shēn shī yī yì guò yī yì yì qí rú xīng liú

这句话大意是:其行或一日而驰十驿,岑参诗:“一驿过一驿,驿骑如星流。

píng shí fā xián yáng mù jí lǒng shān tóu

这句话大意是:平时发咸阳,暮及陇山头。

hán yù shī xián mìng shān dōng fǔ luàn shī rì chí sān bǎi zì xián chí shì yě

这句话大意是:”韩愈诗:“衔命山东抚乱师,日驰三百自嫌迟”是也。

yòu rú tiān bǎo shí sì zài shí yī yuè bǐng yín ān lù shān fǎn yú fàn yáng

这句话大意是:又如天宝十四载十一月丙寅,安禄山反于范阳。

rén shēn wén yú xíng zài suǒ shí shàng zài huá qīng gōng liù rì ér dá

这句话大意是:壬申,闻于行在所,时上在华清宫,六日而达。

zhì dé èr zài jiǔ yuè guǐ mǎo guǎng píng wáng shōu xī jīng

这句话大意是:至德二载九月癸卯,广平王收西京。

jiǎ chén jié shū zhì xíng zài shí shàng zài fèng xiáng fǔ yī rì ér dá

这句话大意是:甲辰,捷书至行在,时上在凤翔府,一日而达。

ér táng zhì shè shū rì xíng wǔ bǎi lǐ zé yòu bù zhǐ yú shí yì yě

这句话大意是:而唐制,赦书日行五百里,则又不止于十驿也。

gǔ rén yǐ zhì yì zhī duō gù xíng sù ér mǎ bù bì

这句话大意是:古人以置驿之多,故行速而马不弊。

hòu rén yǐ jié fèi zhī shuō lì cì cái bìng zhì yǒu qī bā shí lǐ ér yī yì zhě mǎ dào guān táo

这句话大意是:后人以节费之说,历次裁并,至有七八十里而一驿者,马倒官逃。

zhí cǐ zhī gù hé yī kǎo zhī qián shǐ hu

这句话大意是:职此之故,盍一考之前史吗?

gǔ rén yǐ sān shí lǐ wèi yī shè

这句话大意是:古人以三十里为一舍。

zuǒ zhuàn chu zi rù zhèng tuì sān shí lǐ ér xǔ zhī píng

这句话大意是:《左传》:“楚子入郑,退三十里而许之平。

zhù yǐ wéi tuì yī shè

这句话大意是:注以为“退一舍”。

ér shī yán wǒ fú jì chéng yú sān shí lǐ zhōu lǐ yí rén sān shí lǐ yǒu sù sù yǒu lù shì

这句话大意是:而《诗》言:“我服既成,于三十里”《周礼·遗人》:“三十里有宿,宿有路室。

rán zé hàn rén zhī yì mǎ sān shí lǐ yī zhì yǒu zì lái yǐ

现代白话:”然则汉人之驿马三十里一置,有自来了。

guó chū fán yì jiē yǒu cāng

这句话大意是:国初,凡驿皆有仓。

hóng xī yuán nián liù yuè bǐng chén hé nán xīn ān zhī xiàn táo zòu xiàn zài shān gǔ tǔ jí mín pín yù suì bù dēng gōng sī wú cuò

这句话大意是:洪熙元年六月丙辰,河南新安知县陶奏:“县在山谷,土瘠民贫,遇岁不登,公私无措。

wéi nán guān yì yǒu chǔ cǐ yī shì ér dāng shí chǔ chù zhī yù fǎ lìng zhī kuān xián yǐn yì xià zhī quán míng zhǔ jū gāo zhī tīng jiē fēi hòu shì zhī suǒ néng jí yǐ

现代白话:惟南关驿有储此一事,而当时储畜之裕,法令之宽,贤尹益下之权,明主居高之听,皆非后世之所能及了。

rán zé yì zhī yǒu cāng bù dàn yǐ gōng bīn kè shǐ chén ér yì suǒ yǐ dài xiōng huāng jiān è shí zhōu lǐ yí rén zhī zhǎng yě

这句话大意是:然则驿之有仓,不但以供宾客使臣,而亦所以待凶荒艰厄,实《周礼·遗人》之掌也。

tiě kuò hòu shēng hé zú yǐ zhī xiān wáng zhī zhèng zāi

现代白话:帖括后生,何足以知先王之政啊。

jīn shí shí lǐ yī pù shè zú yǐ dì gōng wén

这句话大意是:今时十里一铺,设卒以递公文。

mèng zǐ suǒ yún zhì yóu ér chuán mìng gài gǔ yǐ yǒu zhī

这句话大意是:《孟子》所云“置邮而传命”,盖古已有之。

shǐ jì bái qǐ jì xíng chū xián yáng xī mén shí lǐ zhì dù yóu

这句话大意是:《史记》:“白起既行,出咸阳西门十里,至杜邮。

hàn shū huáng bà chuán zhù shī gǔ yuē yóu tíng shū shè wèi chuán sòng wén shū suǒ zhǐ chù

这句话大意是:”《汉书·黄霸传》注:“师古曰:邮亭书舍,谓传送文书所止处。

cáo chéng shān táng kǎo suǒ zài táng cáo zhì fán lù xíng zhī chéng mǎ mì qī shí lǐ bù jí lǘ wǔ shí lǐ chē sān shí lǐ

这句话大意是:○漕程《山堂考索》载:“唐漕制,凡陆行之程,马日七十里,步及驴五十里,车三十里。

shuǐ xíng zhī chéng zhōu zhī zhòng zhě sù hé rì sān shí lǐ jiāng sì shí lǐ yú shuǐ sì shí wǔ lǐ

这句话大意是:水行之程,舟之重者,溯河日三十里,江四十里,余水四十五里;。

kōng zhōu sù hé sì shí lǐ jiāng wǔ shí lǐ yú shuǐ liù shí lǐ

这句话大意是:空舟,溯河四十里,江五十里,余水六十里。

yán liú zhī zhōu zé qīng zhòng tóng zhì hé rì yī bǎi wǔ shí lǐ jiāng yī bǎi lǐ yú shuǐ qī shí lǐ

这句话大意是:沿流之舟则轻重同制,河日一百五十里,江一百里,余水七十里。

zhuǎn yùn zhēng liǎn sòng nà jiē zhǔn chéng jié qí chí sù qí sān xiá dǐ zhù zhī lèi bù jū cǐ xiàn

这句话大意是:转运征敛送纳皆准程节其迟速,其三峡、砥柱之类不拘此限。

cǐ fǎ kě yǐ bù jìn rén mǎ zhī lì ér yì wú dòu liú zhī huàn

现代白话:此法能够不尽人马之力,而亦无逗留之患。

jīn zhī guò huái guò hóng jí huí kōng zhī xiàn yóu yǒu cǐ yì ér qí yòng chē lǘ zé bì qióng rì zhī lì ér hòu zhǐ yǐ zhì yú rén chù liǎng bì qǐ fēi hòu rén zhī jí pò rì shén yú qián rén yě yǔ rán qí xiào kě dǔ yǐ

现代白话:今之过淮、过洪及回空之限,犹有此意,而其用车驴则必穷日之力而后止,以至于人畜两弊,岂非后人之急迫日甚于前人也与,然其效可睹了。

xíng yán sōng jiāng li wén lùn yán zhī chǎn yú chǎng yóu wǔ gǔ zhī shēng yú de yi jiù chǎng dìng é yī shuì zhī hòu bù wèn qí suǒ zhī zé guó yǔ mín liǎng lì

这句话大意是:○行盐松江李雯论“盐之产于场,犹五谷之生于地,宜就场定额,一税之后,不问其所之,则国与民两利。

yòu yuē tiān xià jiē sī yán zé tiān xià jiē guān yán yě

这句话大意是:”又曰:“天下皆私盐,则天下皆官盐也。

cǐ lùn záo záo kě xíng

这句话大意是:”此论凿凿可行。

qiū zhòng shēn dà xué yǎn yì bǔ yán fù hǎi yùn ér yǐn dù zi měi shī yún fān zhuǎn liáo hǎi

这句话大意是:丘仲深《大学衍义补》言复海运,而引杜子美诗:“云帆转辽海。

gèng dào lái dōng wú wèi zhèng

这句话大意是:更稻来东吴”为证。

yú yú yán fǎ yì yǐn zǐ měi shī yún shǔ má wú yán zì gǔ tōng

这句话大意是:余于盐法亦引子美诗云:“蜀麻吴盐自古通。

yòu yuē fēng yān miǎo wú shǔ zhōu jí tōng yán má

这句话大意是:”又曰:“风烟渺吴蜀,舟楫通盐麻。

yòu yuē shǔ má jiǔ bù lái wú yán yōng jīng mén

这句话大意是:”又曰:“蜀麻久不来,吴盐拥荆门。

ruò rú jīn rì zhī fǎ gè yǒu xíng yán dì jiè wú yán ān dé zhì shǔ zāi

现代白话:”若如今日之法,各有行盐地界,吴盐安得至蜀啊!

rén rén sòng dù shī ér bù zhī cǐ gù shì

这句话大意是:人人诵杜诗,而不知此故事。

suǒ yún sòng shī sān bǎi shòu zhī yǐ zhèng bù dá zhě yě

这句话大意是:所云“诵诗三百,授之以政”,不达者也。

hóng wǔ sān nián liù yuè xīn sì shān xī xíng shěng yán dà tóng liáng chǔ zì líng xiàn zhǎng lú yùn zhì tài hé lǐng lù yuǎn fèi zhòng

这句话大意是:洪武三年六月辛巳,山西行省言:“大同粮储自陵县、长芦运至太和岭,路远费重。

ruò lìng shāng rén yú dà tóng cāng rù mǐ yī shí tài yuán cāng rù mǐ yī shí sān dòu zhě jù zhǔn yán yī yǐn yǐn èr bǎi jīn

这句话大意是:若令商人于大同仓入米一石,太原仓入米一石三斗者,俱准盐一引,引二百斤。

shāng rén zhōu bì jí yǐ yuán gěi yǐn zì fù suǒ zài guān sī jiǎo zhī

这句话大意是:商人鬻毕,即以原给引自赴所在官司缴之。

rú cǐ zé zhuǎn shū zhī fèi shěng ér jūn chǔ chōng yǐ

现代白话:如此,则转输之费省而军储充了。

cóng zhī

这句话大意是:”从之。

cǐ zhōng yán zhī fǎ suǒ zì shǐ

这句话大意是:此中盐之法所自始。

táng liú yàn wèi zhuǎn yùn shǐ zhuān yòng què yán fǎ chōng jūn guó zhī yòng

这句话大意是:唐刘晏为转运使,专用榷盐法充军国之用。

shí zì xǔ rǔ zhèng shān zhī xi jiē shí hé dōng chí yán dù zhī zhǔ zhī

现代白话:时自许、你、郑、邓之西皆食河东池盐,度支主之。

biàn huá táng cài zhī dōng jiē shí hǎi yán yàn zhǔ zhī

这句话大意是:汴、滑、唐、蔡之东皆食海盐,晏主之。

yàn yǐ wéi yán lì duō zé zhōu xiàn rǎo gù dàn yú chū yán zhī xiāng zhì yán guān shōu yán hù suǒ zhǔ zhī yán zhuǎn yù yú shāng rén rèn qí suǒ zhī

这句话大意是:晏以为盐吏多则州县扰,故但于出盐之乡置盐官,收盐户所煮之盐,转鬻于商人,任其所之。

zì yú zhōu xiàn bù fù zhì guān

这句话大意是:自余州县不复置官。

qí jiāng lǐng jiān qù yán xiāng yuǎn zhě zhuǎn guān yán yú bǐ zhù zhī huò shāng jué yán guì zé jiǎn jià zhōu zhī wèi zhī cháng píng yán

这句话大意是:其江岭间去盐乡远者,转官盐于彼贮之,或商绝盐贵,则减价鬻之,谓之常平盐。

guān huò qí lì ér mín bù fá yán

这句话大意是:官获其利,而民不乏盐。

shǐ jiāng huái yán lì bù guò sì shàng wàn mín jì nián nǎi liù bǎi wàn mín

这句话大意是:始江淮盐利不过四上万缗,季年乃六百万缗。

yóu shì guó yòng chōng zú ér mín bù kùn bì

这句话大意是:由是国用充足,而民不困弊。

jīn rì yán lì zhī bù kě xìng zhèng yǐ yán lì zhī bù kě ba dú shǐ zhě kě yǐ kǎi rán yǒu shěng yǐ

现代白话:今日盐利之不可兴,正以盐吏之不可罢,读史者能够慨然有省了。

xíng yán dì fēn yǒu yuǎn jìn zhī bù tóng yuǎn yú guān ér jìn yú sī zé mín bù dé bù mǎi sī yán

这句话大意是:行盐地分有远近之不同,远于官而近于私,则民不得不买私盐。

jì mǎi sī yán zé xīng fàn zhī tú bì xìng yú shì hū dào zéi duō ér xíng yù zī yǐ

现代白话:既买私盐,则兴贩之徒必兴,于是乎盗贼多而刑狱滋了。

sòng shǐ yán jiāng xī zhī qián zhōu de lián guǎng nán ér fú jiàn zhī tīng zhōu yì yǔ qián jiē qián yán fú shàn tīng gù bù chǎn yán èr zhōu mín duō dào fàn guǎng nán yán yǐ shè lì

这句话大意是:《宋史》言江西之虔州地连广南,而福建之汀州亦与虔接,虔盐弗善,汀故不产盐,二州民多盗贩广南盐以射利。

měi suì qiū dōng tián shì cái bì héng shù shí bǎi wéi qún chí jiá bīng qí gǔ wǎng lái qián tīng zhāng cháo xún méi huì guǎng bā zhōu zhī de

这句话大意是:每岁秋冬,田事才毕,恒数十百为群,持甲兵旗鼓,往来虔、汀、漳、潮、循、梅、惠、广八州之地。

suǒ zhì jié rén gǔ bó lüè rén fù nǚ yǔ xún bǔ lì zú dòu gé huò zhì shā shāng zé qǐ wèi dào yī zǔ xiǎn yào bǔ bù néng de huò shè qí zuì zhāo zhī

这句话大意是:所至劫人谷帛,掠人妇女,与巡捕吏卒斗格,或至杀伤,则起为盗,依阻险要,捕不能得,或赦其罪招之。

yuán mò zhī zhāng shì chéng yǐ yán tú ér dào jù wú huì

这句话大意是:元末之张士诚,以盐徒而盗据吴会。

qí xiǎo xiǎo xīng fàn suī tài píng zhī shì wèi cháng jué yě

这句话大意是:其小小兴贩,虽太平之世,未尝绝也。

yú shǎo jū kūn shān cháng shú zhī jiān wèi liǎng zhè xíng yán de ér mín jiān duō fàn huái yán zì tōng zhōu dù jiāng qí sè qīng hēi shì guān yán wéi shàn

这句话大意是:余少居昆山、常熟之间,为两浙行盐地,而民间多贩淮盐,自通州渡江,其色青黑,视官盐为善。

jí yóu dà tóng suǒ shí jiē fán yán jiān zhì jīng hǎo

这句话大意是:及游大同,所食皆蕃盐,坚致精好。

cǐ dì lì zhī biàn fēi guó fǎ zhī suǒ néng jìn yě

这句话大意是:此地利之便,非国法之所能禁也。

míng zhī qí bù néng jìn ér shè wèi xún bǔ zhī gé kè yǐ sī yán zhī huò měi jì ruò gān wèi yí dìng zhī é cǐ yǎn ěr dào zhōng zhī zhèng yě

这句话大意是:明知其不能禁,而设为巡捕之格,课以私盐之获,每季若干,为一定之额,此掩耳盗钟之政也。

sòng jiā zhōng zhù zuò zuǒ láng hé lì sān bān fèng zhí wáng jiā lín shàng shū qǐng ba chá běn qián zòng yuán hù mào yì ér guān shōu zū qián yǔ suǒ zài zhēng suàn guī què huò wu yǐ cháng biān dí zhī fèi kě yǐ shū lì yuán ér kuān mín lì

现代白话:宋嘉中,著作佐郎何鬲、三班奉职王嘉麟上书,请罢茶本钱,纵园户贸易,而官收租钱,与所在征算,归榷货务,以偿边籴之费,能够疏利源而宽民力。

rén zōng cóng zhī

这句话大意是:仁宗从之。

qí zhào shū yuē lì shì zhī bì yī dàn yǐ chú zhe wèi jīng cháng fú fù gēng zhì

这句话大意是:其诏书曰:“历世之敝,一旦以除,著为经常,弗复更制。

yǐ shì suī dāng wáng ān shí zhī shí ér yú chá fǎ wèi yǒu suǒ biàn qí shuō kě tōng zhī yú yán kè zhě yě

这句话大意是:”以是虽当王安石之时,而于茶法未有所变,其说可通之于盐课者也。

✦ You read 卷十

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.