日知录 · 顾炎武 · Chapter 18 of 33

卷十七

PinyinModern Translation
Size

zhǔ yuán é shù shēng yuán yóu yuē guān yuán yǒu dìng é wèi zhī yuán

这句话大意是:○主员额数生员犹曰官员,有定额谓之员。

táng shū rú xué chuán guó xué shǐ zhì shēng qī shí èr yuán qǔ sān pǐn yǐ shàng zǐ dì ruò sūn wèi zhī

这句话大意是:《唐书·儒学传》“国学始置生七十二员,取三品以上子弟若孙为之;。

dà xué bǎi sì shí yuán qǔ wǔ pǐn yǐ shàng

这句话大意是:大学百四十员,取五品以上;。

sì mén xué bǎi sān shí yuán qǔ qī pǐn yǐ shàng

这句话大意是:四门学百三十员,取七品以上。

jùn xiàn sān děng shàng jùn xué zhì shēng liù shí yuán zhōng xià yǐ shí wèi chà

这句话大意是:郡县三等,上郡学置生六十员,中下以十为差;。

shàng xiàn xué zhì shēng sì shí yuán zhōng xià yì yǐ shí wèi chà cǐ shēng yuán zhī míng suǒ shǐ ér míng zhì yì lüè fǎng zhī

这句话大意是:上县学置生四十员,中下亦以十为差,”此生员之名所始,而明制亦略仿之。

míng chū zhū shēng wú bù lǐn shí yú xué

这句话大意是:明初,诸生无不凛食于学。

huì diǎn yán hóng wǔ chū lìng zài jīng fǔ xué liù shí rén zài wài fǔ xué sì shí rén zhōu xué sān shí rén xiàn xué èr shí rén rì gěi lǐn shàn tīng yú mín jiān xuǎn bǔ réng miǎn qí chà yáo èr dīng

这句话大意是:《会典》言:“洪武初,令在京府学六十人,在外府学四十人,州学三十人,县学二十人,日给廪膳,听于民间选补,仍免其差摇二丁。

qí hòu yǐ duō cái zhī de xǔ lìng zēng guǎng yì bù guò sān rén wǔ rén ér yǐ

这句话大意是:其后以多才之地,许令增广,亦不过三人、五人而已。

zhǒng ér jiàn duō yú shì xuān dé yuán nián dìng wèi zhī é rú lǐn shēng zhī shù

这句话大意是:踵而渐多,于是宣德元年,定为之额如廪生之数。

qí hòu yòu yǒu jūn mín zǐ dì jùn xiù dài bǔ zēng guǎng zhī míng

这句话大意是:其后又有军民子弟俊秀待补增广之名。

jiǔ zhī nǎi hào rì fù xué wú cháng é ér xué xiào zì cǐ làn yǐ

现代白话:久之,乃号日附学,无常额,而学校自此滥了。

yì shí měi xué shēng yuán bù guò shù shí rén gù kǎo shì yì jīng chéng kè yì mì

这句话大意是:异时每学生员不过数十人,故考试易精,程课易密。

ér hóng wǔ èr shí sì nián qī yuè gēng zǐ zhào suì gòng shēng yuán bù zhōng qí lǐn shí wǔ nián zhě fá wèi lì bù jí wǔ nián zhě qiǎn hái dú shū

这句话大意是:而洪武二十四年七月庚子,诏岁贡生员不中,其廪食五年者罚为吏,不及五年者遣还读书。

cì nián fù bù zhōng zhě suī wèi jí wǔ nián yì fá wèi lì

这句话大意是:次年复不中者,虽未及五年,亦罚为吏。

èr shí qī nián shí yuè gēng chén zhào shēng yuán shí lǐn shí nián xué wú chéng xiào zhě fá wèi lì

这句话大意是:二十七年十月庚辰,诏生员食廪十年,学无成效者,罚为吏。

chéng huà chū lǐ bù zòu zhǔn gé qù fù xué shēng yuán

这句话大意是:成化初,礼部奏准,革去附学生员。

jǐ ér bù guǒ xíng

这句话大意是:己而不果行。

ér jiào guān tí diào guān yì gè yǒu fá

这句话大意是:而教官、提调官亦各有罚。

qǔ zhī rú bǐ qí shǎo kè zhī rú cǐ qí yán qǐ yǒu rú hòu rì zhī làn qiě qíng zhě hu

这句话大意是:取之如彼其少,课之如此其严,岂有如后日之滥且情者吗。

gè rén yú qǔ jìn shì yòng sān chǎng dòng yán zūn zǔ zhì ér yú cǐ dú bù kěn shēn míng zǔ zhì jǔ yī shì ér wèi gū xī zhī zhèng jiǎo xìng zhī rén shì kě tàn yě

这句话大意是:个人于取进士用三场,动言遵祖制,而于此独不肯申明祖制,举一世而为姑息之政、侥幸之人,是可叹也。

xuān dé sān nián sān yuè wù xū xíng zài lǐ bù shàng shū hú shui yíng fèng zhǐ lìng gè chù xún àn yù shǐ tóng bù zhèng sī àn chá sī bìng tí diào guān jiào guān jiāng shēng yuán gōng tóng kǎo shì shí lǐn shàn qī nián yǐ shàng xué wú chéng xiào zhě fā chōng lì

这句话大意是:宣德三年三月戊戌,行在礼部尚书胡氵荧奉旨,令各处巡按御史同布政司、按察司并提调官、教官,将生员公同考试,食廪膳七年以上,学无成效者,发充吏。

liù nián yǐ xià zhuī huán suǒ gěi lǐn mǐ chù wèi mín

这句话大意是:六年以下,追还所给凛米,黜为民。

qí shí jí yǐ bìng shēng yuán zhī làn ér shàng wèi yǒu tí xué guān zhī shè shì yǐ fán tè zhǐ ér huì duō guān yě

这句话大意是:其时即已病生员之滥,而尚未有提学官之设,是以烦特旨而会多官也。

zhèng tǒng yuán nián wǔ yuè rén chén shǐ shè tí diào xué xiào guān měi chù tiān àn chá sī guān yī yuán nán běi yù shǐ gè yī yuán

这句话大意是:正统元年五月壬辰,始设提调学校官,每处添按察司官一员,南北御史各一员。

xiū zhōu hóng mó qǐng cái gé gè chù tí xué guān

这句话大意是:修周洪谟请裁革各处提学官。

tiān shùn wǔ nián shí yī yuè gēng shēn fù shè tí dū xué xiào guān

这句话大意是:天顺五年十一月庚申,复设提督学校官。

qí tiáo lì yuē shēng yuán shí lǐn liù nián yǐ shàng bù yǔ wén lǐ zhě xī fā chōng lì

这句话大意是:其条例曰:“生员食凛六年以上,不语文理者,悉发充吏。

zēng guǎng shēng rù xué liù nián yǐ shàng bù zhū wén lǐ zhě bà chù wèi mín dāng chāi yòu yuē shēng yuán yǒu quē jí yú běn chǔ guān yuán jūn mín zhī jiā xuǎn kǎo duān zhòng jùn xiù zǐ dì bǔ chōng

这句话大意是:增广生入学六年以上,不诸文理者,罢黜为民当差,”又曰:“生员有阙,即于本处官员军民之家选考端重俊秀子弟补充。

jīn chōng lì zhī fǎ bù xíng ér xīn jìn fù shēng nǎi yǒu liù nián wèi mǎn miǎn chù zhī lì gài yóu cǐ ér tuī zhī yě

这句话大意是:”今充吏之法不行,而新进附生乃有六年未满免黜之例,盖由此而推之也。

li jí fǔ zài zhōng táng zhī shì jí lì yuán tài guǎng wèi yóu hàn zhì duò wèi yǒu duō yú jīn zhě

这句话大意是:李吉甫在中唐之世,疾吏员太广,谓由汉至隋,未有多于今者。

tiān xià cháng yǐ láo kǔ zhī rén sān

这句话大意是:天下常以劳苦之人三,。

fèng zuò dài yī shí zhī rén qī

这句话大意是:奉坐待衣食之人七,。

ér jīn zé xiá zōu xià yì yì yǒu shēng yuán bǎi rén

这句话大意是:而今则遐陬下邑亦有生员百人,。

jí wèi zhì rǎo guān hài mín

这句话大意是:即未至扰官害民,。

ér yǐ wèi yóu shǒu zhī tú

这句话大意是:而已为游手之徒,。

zú chēng wǔ chǔn zhī yī yǐ

现代白话:足称五蠢之一了,。

yǒu guó zhě gǒu zhī jùn shì zhī xiào shē

这句话大意是:有国者苟知俊士之效赊,。

ér yóu shǒu zhī huàn qiè

这句话大意是:而游手之患切,。

qí yǒu bù jí wèi zhī suǒ hu

这句话大意是:其有不亟为之所吗。

qí zhōng zhī liè è zhě yī wèi zhū shēng jí sī bǎ chí shàng guān qīn shì bǎi xìng jù dǎng chéng qún

这句话大意是:其中之劣恶者,一为诸生,即思把持上官,侵噬百姓,聚党成群;。

tóu dié hū zào

这句话大意是:投牒呼噪。

zhì chóng zhēn zhī mò kāi mén yíng zéi zhě shēng yuán fù guān tóu wěi zhě shēng yuán fán yú wèi bó zhī yá jūn chéng dū zhī tū jiàng yǐ

现代白话:至崇祯之末,开门迎贼者生员,缚官投伪者生员,凡于魏博之牙军、成都之突将了。

gù shí liù nián diàn shì cè wèn yǒu yuē xiù xiào jiān wū yǎn chí

这句话大意是:故十六年殿试策问,有曰“秀、孝间污演池”。

wū hū yǎng shì ér bù jīng qí xiào nǎi zhì yú cǐ

这句话大意是:呜呼,养士而不精,其效乃至于此。

jǐng tài sì nián sì yuè jǐ yǒu yòu shǎo jiān wǔ gèn lǐ bù yòu shì láng jiān zuǒ chūn fāng zuǒ shù zǐ zōu wò děng zòu lín qīng xiàn xué shēng yuán wu míng děng yuàn nà mǐ bā bǎi shí qǐ rù jiān dú shū

这句话大意是:景泰四年四月己酉,右少监武艮、礼部右侍郎兼左春坊左庶子邹斡等奏:“临清县学生员伍铭等,愿纳米八百石,乞入监读书。

jīn shān dōng děng chǔ zhèng quē liáng chǔ yi yǔn qí qǐng

这句话大意是:今山东等处正缺粮储,宜允其请。

cóng zhī

这句话大意是:”从之。

bìng zhào gè bù zhèng sī jí zhí lì fǔ zhōu xiàn xué shēng yuán néng chū mǐ bā bǎi shí yú lín qīng dōng chāng xú zhōu sān chù zhèn jì yuàn rù jiān dú shū zhě tīng

这句话大意是:并诏各布政司及直隶府州县学,生员能出米八百石于临清、东昌、徐州三处赈济,愿入监读书者听。

cǐ yī shí zhī bǐ zhèng zūn xún zhī èr bǎi nián

这句话大意是:此一时之秕政,遵循之二百年。

wǔ yuè gēng shēn lìng shēng yuán nà mǐ rù jiān zhě bǐ qián lì jiǎn sān bǎi shí

这句话大意是:五月庚申,令生员纳米入监者,比前例减三百石。

hé nán kāi fēng fǔ rú xué jiào shòu huáng luán zòu nà sù bài guān jiē shuāi shì zhī zhèng nǎi yǒu zhī wèi wén yǐ nà sù wèi gòng shì zhě chén kǒng shū zhī shǐ cè jiāng qǔ hòu shì zuò yǒng zhī jī

这句话大意是:河南开封府儒学教授黄銮奏:“纳粟拜官,皆衰世之政乃有之,未闻以纳粟为贡士者,臣恐书之史册,将取后世作涌之讥。

bù yì cāng lǐn shāo shí jí lì tíng bà

这句话大意是:”部议仓廪稍实,即力停罢。

bā yuè guǐ yǐ lǐ bù zòu ěr yīn jǐ níng xú zhōu jī quán yí zhěng jì lìng shēng yuán shū mǐ wǔ bǎi shí rù jiān dú shū

这句话大意是:八月癸已,礼部奏:“迩因济宁、徐州饥,权宜拯济,令生员输米五百石,入监读书。

suī yún quán yí shí huài shì xí qǐng chí qí lìng shù shēng tú yǐ xué xíng xiāng lì

这句话大意是:虽云权宜,实坏士习,请弛其令,庶生徒以学行相励。

cóng zhī

这句话大意是:”从之。

zhèng tǒng yǐ hòu jīng guān duō wèi qí zi chén qíng qǐ ēn sòng jiān dú shū zhě cǐ dà xué zhī shǐ huài

这句话大意是:正统以后,京官多为其子陈情乞恩送监读书者,此大学之始坏。

tiān shùn wǔ nián shí yuè lìng shēng yuán nà mǎ niàn pǐ bǔ jiàn shēng

这句话大意是:天顺五年十月,令生员纳马廿匹,补监生。

táng shū zài shàng shū zuǒ chéng gǔ zhì yì yuē fu xiān wáng zhī dào xiāo zé xiǎo rén zhī dào cháng xiǎo rén zhī dào cháng zé luàn chén zéi zǐ shēng yān

现代白话:《唐书》载:尚书左丞贾至议曰:“夫先王之道消,则品行较差的人之道长,品行较差的人之道长,则乱臣贼子生呢。

chén shì qí jūn zi shì qí fù fēi yī zhāo yī xī zhī gù qí suǒ yóu lái zhě jiàn yǐ

现代白话:臣弑其君,子弑其父,非一朝一夕之故,其所由来者渐了。

jiàn zhě hé

这句话大意是:渐者何?

wèi zhōng xìn zhī líng tuí chǐ shàng zhī shī suǒ wèi xué zhī chí chěng rú dào zhī bù jǔ sì zhě jiē qǔ shì zhī shī yě

这句话大意是:谓忠信之陵颓,耻尚之失所,未学之驰骋,儒道之不举,四者皆取士之失也。

jìn dài qū shì mí rán xiàng fēng

这句话大意是:近代趋仕,靡然向风。

zhì shǐ lù shān yī hū ér sì hǎi zhèn dàng

这句话大意是:致使禄山一呼,而四海震荡;。

sī míng zài luàn ér shí nián bù fù

这句话大意是:思明再乱,而十年不复。

xiàng shǐ lǐ ràng zhī jiào hóng rén yì zhī dào zhe zé zhōng chén xiào zǐ bǐ wū kě fēng nì jié bù dé ér méng rén xīn bù dé ér yáo yǐ

现代白话:向使礼让之教弘,仁义之道著,则忠臣孝子比屋可封,逆节不得而萌,人心不得而摇了。

guān sān dài zhī xuǎn shì rèn xián jiē kǎo shí xíng gù néng fēng huà chún yī yùn zuò cháng yuǎn

这句话大意是:观三代之选士任贤,皆考实行,故能风化淳一,运祚长远。

qín kēng rú shì èr dài ér wáng

这句话大意是:秦坑儒士,二代而亡。

hàn xìng zá sān dài zhī zhèng hóng sì kē zhī jǔ xī jīng shǐ zhèn jīng shù zhī xué dōng dōu zhōng chí míng jié zhī xíng

这句话大意是:汉兴,杂三代之政,弘四科之举,西京始振经术之学,东都终持名节之行。

zhì yǒu jìn qī qiè wèi qiáng chén shàn quán ruò zhǔ wài lì mǔ hòu zhuān zhèng ér shè jì bù yǔn zhōng bǐ sì bǎi qǐ fēi xīng xué háng dào shàn huà yú xiāng lǐ zāi

现代白话:至有近戚窃位,强臣擅权,弱主外立,母后专政,而社稷不陨,终彼四百,岂非兴学行道,扇化于乡里啊。

jué hòu wén zhāng dào bì shàng yú fú chǐ qǔ shì yì shù gǒu jì yī shí

这句话大意是:厥后文章道弊,尚于浮侈,取士异术,苟济一时。

zì wèi zhì duò sì bǎi yú zài sān guāng fēn jǐng jiǔ zhōu zǔ yù qiè hào jiàn wèi dé yì bù xiū shì yǐ zǐ sūn sù diān xiǎng guó xián cù

这句话大意是:自魏至隋四百余载,三光分景,九州阻域,窃号僭位,德义不修,是以子孙速颠,享国咸促。

guó jiā gé wèi jìn liáng duò zhī bì chéng xià yīn zhōu hàn zhī yè sì huàn jì zhái jiǔ zhōu yōu tóng fù tāo tíng yù hé dé tiān dì

这句话大意是:国家革魏、晋、梁、隋之弊,承夏、殷、周、汉之业,四唤既宅,九州攸同,覆焘亭育,合德天地。

ān yǒu shě huáng wáng jǔ shì zhī dào zòng luàn dài qǔ rén zhī shù cǐ gōng qīng dài fū zhī rǔ yě

这句话大意是:安有舍皇王举士之道,纵乱代取人之术,此公卿大夫之辱也。

shì zé kē jǔ zhī bì bì zhì yú zào jìng ér zào jìng zhī guī xùn zhì yú luàn zéi

这句话大意是:”是则科举之弊必至于躁竞,而躁竞之归驯至于乱贼。

zì táng qì jīn tóng sī yī zhé

这句话大意是:自唐迄今,同斯一辙。

yǒu tiān xià zhě chéng sī fēng sú wéi rén cái zhī běn ér yǐ jiào huà wèi xiān shù hū dé xíng xiū ér xián cái chū yǐ

现代白话:有天下者,诚思风俗为人才之本,而以教化为先,庶乎德行修而贤才出了。

míng chū yǒu yǐ rú shì ér rù kē chǎng zhě wèi zhī rú shì kē jǔ

这句话大意是:明初,有以儒士而入科场者,谓之儒士科举。

jǐng tài jiān chén xún zòu chén yuán jí jí ān fǔ zì shēng yuán zhī wài rú shì bào kē jǔ zhě wǎng wǎng yī xiàn zhì yǒu èr sān bǎi rén

这句话大意是:景泰间,陈循奏:“臣原籍吉安府,自生员之外,儒士报科举者往往一县至有二三百人。

xiān shēng shēng fù lùn lüè yuē guó jiā zhī suǒ yǐ shè shēng yuán zhě hé zāi

现代白话:先生《生负论》略曰:国家之所以设生员者何啊?

gài yǐ shōu tiān xià zhī cái jùn zǐ dì yǎng zhī yú kù xù zhī zhōng shǐ zhī chéng dé dá cái míng xiān wáng zhī dào tōng dāng shì zhī wu chū wèi gōng qīng dài fū yǔ

这句话大意是:盖以收天下之才俊子弟,养之于库序之中,使之成德达材,明先王之道,通当世之务,出为公卿大夫与?

tiān zǐ fēn xiàn gòng zhì zhě yě bì xuǎn fu wǔ jīng jiān tōng zhě ér yì chōng zhī yòu kè zhī yǐ èr shí yī shǐ yǔ dāng shì zhī wu ér hòu shēng zhī

这句话大意是:天子分献共治者也,必选夫《五经》兼通者而役充之,又课之以《二十一史》与当世之务而后升之。

réng fēn wéi xiù cái míng jīng èr kē

这句话大意是:仍分为秀才、明经二科。

ér yǎng zhī yú xué zhě bù dé guò èr shí rén zhī shù wú zé quē zhī wèi zhī shī zhě zhōu xiàn yǐ lǐ pìn yān wù lìng bù xuǎn

现代白话:而养之于学者,不得过二十人之数,无则阙之,为之师者,州县以礼聘呢,勿令部选。

rú cǐ ér guó yǒu shí yòng zhī rén yì yǒu tōng jīng zhī shì qí rén cái bì shèng yú jīn rì yě

这句话大意是:如此而国有实用之人,邑有通经之士,其人材必盛于今日也。

yòu yuē guó jiā zhī suǒ yǐ qǔ shēng yuán ér kǎo zhī yǐ jīng yì lùn cè biǎo pàn zhě yù qí míng liù jīng zhī zhǐ tōng dāng shì zhī wu yě

这句话大意是:又曰:国家之所以取生员,而考之以经义、论策、表判者,欲其明《六经》之旨,通当世之务也。

jīn yǐ shū fāng suǒ kè zhī yì wèi zhī shí wén

这句话大意是:今以书坊所刻之义谓之时文。

shě shèng rén zhī jīng diǎn xiān rú zhī zhù shū yǔ qián dài zhī lì bù dú ér dú qí suǒ wèi shí wén

这句话大意是:舍圣人之经典、先儒之注疏与前代之吏不读,而读其所谓时文。

shí wén zhī chū měi kē yī biàn wǔ chǐ tóng zǐ néng sòng shù shí piān ér xiǎo biàn qí wén jí kě yǐ qǔ gōng míng

现代白话:时文之出,每科一变,五尺童子能诵数十篇,而小变其文,即能够取功名;。

ér dùn zhě zhì bái shǒu ér bù dé yù

这句话大意是:而钝者至白首而不得遇。

lǎo chéng zhī shì jì yǐ yǒu yòng zhī suì yuè xiāo mó yú chǎng wū zhī zhōng

这句话大意是:老成之士既以有用之岁月,销磨于场屋之中;。

ér shào nián jié de zhī zhě yòu yì shì tiān xià guó jiā zhī shì yǐ wéi rén shēng zhī suǒ yǐ wèi gōng míng zhě wéi cǐ ér yǐ

这句话大意是:而少年捷得之者又易视天下国家之事,以为人生之所以为功名者惟此而已。

gù bài huài tiān xià zhī rén cái ér zhì yú shì bù chéng shì guān bù chéng guān bīng bù chéng bīng jiāng bù chéng jiāng

这句话大意是:故败坏天下之人才,而至于士不成士,官不成官,兵不成兵,将不成将。

fu rán yì kòu jiàn jiān guǐ de ér chéng zhī dí guó wài wǔ de ér shèng zhī

这句话大意是:夫然役寇贱奸宄得而乘之,敌国外侮得而胜之。

gǒu yǐ shí wén zhī gōng yòng zhī yú jīng shǐ jí dāng shì zhī wu zé bì yǒu cōng míng jùn jié tōng dá zhì tǐ zhī shì qǐ yú qí jiān yǐ

现代白话:苟以时文之功,用之于经史及当世之务,则必有聪明俊杰通达治体之士起于其间了。

gù yuē fèi tiān xià zhī shēng fán ér yòng shì zhī cái chū yě

这句话大意是:故曰:废天下之生凡而用世之材出也。

wèn yuē fèi tiān xià zhī shēng yuán zé hé yǐ qǔ shì

现代白话:问曰:废天下之生员则凭什么取士?

yuē wú suǒ wèi fèi shēng yuán zhě fēi fèi shēng yuán yě fèi jīn rì zhī shēng fù yě

现代白话:曰:我所谓废生员者,非废生员也,废今日之生负也。

qǐng yòng bì jǔ zhī fǎ ér bìng cún shēng fù zhī zhì tiān xià zhī rén wú wèn qí shēng yuán yǔ fǒu jiē de jǔ ér jiàn zhī yú cháo tíng zé wǒ zhī suǒ shōu zhě jì yǐ bó yǐ

现代白话:请用辟举之法,而并存生负之制,天下之人无问其生员与否,皆得举而荐之于朝廷,则我之所收者既已博了。

ér qí lǐn zhī xué zhě wèi zhī xiàn é lüè fáng táng rén jùn xiàn zhī děng xiǎo jùn shí rén děng ér shàng zhī dà jùn sì shí rén ér zhǐ

这句话大意是:而其廪之学者为之限额,略防唐人郡县之等:小郡十人,等而上之,大郡四十人而止;。

xiǎo xiàn sān rén děng ér shàng zhī dà xiàn èr shí rén ér shàng yuē qí hù kǒu zhī duō guǎ rén cái zhī gāo xià ér chà cì zhī yǒu quē zé bǔ ér ba suì gòng jǔ rén zhī èr fǎ

这句话大意是:小县三人,等而上之,大县二十人而上,约其户口之多寡,人材之高下,而差次之,有阙则补,而罢岁贡举人之二法。

qí wèi zhū shēng zhě xuǎn qí tōng juàn jiē de jiù shì zi lǐ bù

这句话大意是:其为诸生者,选其通隽,皆得就试子礼部。

ér chéng jìn shì zhě bù guò shòu yǐ bù wèi qīn mín zhī zhí ér wú shǐ zhī zhòu jìn yǐ píng qí tān zào zhī qíng

这句话大意是:而成进士者,不过授以簿尉亲民之职,而无使之骤进,以平其贪躁之情。

qí shè zhī jiào guān bì pìn qí xiāng zhī xián zhě yǐ wéi shī ér wú lì yú shì jí

这句话大意是:其设之教官,必聘其乡之贤者以为师,而无隶于仕籍。

ba tí xué zhī guān ér lǐng qí shì yú jùn shǒu

这句话大意是:罢提学之官而领其事于郡守。

cǐ zhū shēng zhōng yǒu jiàn jǔ ér rù shì zhě yǒu kǎo shì ér chéng jìn shì zhě yì huò yǒu bù lǜ ér zhì yú chì tuì zhě yǒu bù xìng ér sǐ jí shuāi bìng bù néng sì yè yuàn gěi yī zhōng yǐ lǎo zhě quē zhì èr sān rén rán hòu hé qí shǔ zhī tóng shēng qǔ qí tōng jīng néng wén zhě yǐ pǔ zhī

这句话大意是:此诸生中,有荐举而入仕者,有考试而成进士者,亦或有不率而至于斥退者,有不幸而死及衰病不能肆业愿给衣中以老者,阙至二三人,然后合其属之童生,取其通经能文者以朴之。

rán zé tiān xià zhī shēng yuán shǎo yǐ shǎo zé rén zhòng zhī ér qí rén yì zhī zì zhòng

现代白话:然则天下之生员少了,少则人重之,而其人亦知自重。

wèi zhī shī zhě bù fán yú jiào

这句话大意是:为之师者,不烦于教。

ér xiàng suǒ wèi jù tú hé dǎng yǐ héng xíng yú guó zhōng zhě jiāng bù jīn ér zì zhǐ

这句话大意是:而向所谓聚徒合党以横行于国中者,将不禁而自止。

ruò fú wēn gù zhī xīn zhōng nián kǎo xiào yǐ qí wáng yú chéng cūn zé dāng cān zhuó hu gǔ jīn zhī fǎ ér cí bù jù lùn yě

这句话大意是:若夫温故知新,中年考校,以蕲王于成村,则当参酌乎古今之法,而兹不具论也。

huò yuē tiān xià zhī cái rì shēng ér wú qióng yě shǐ zhī jiē yōng yú tóng shēng zé nài hé

这句话大意是:或曰:天下之才日生而无穷也,使之皆壅于童生,则奈何?

wú gù yuē tiān xià zhī rén wú wèn qí shēng fù yǔ fǒu jiē de jǔ ér jiàn zhī yú cháo tíng zé qǔ shì zhī fāng bù tè zhū shēng yī tú ér yǐ fu qǔ shì yǐ zuǒ rén zhǔ lǐ guó jiā ér jǐn chū yú yī tu wèi yǒu bù bì zhě yě

现代白话:我固曰:天下之人,无问其生负与否,皆得举而荐之于朝廷,则取士之方不特诸生一途而已,夫取士以佐人主理国家,而仅出于一涂,未有不弊者也。

zhōng shì é shù jīn rén lùn kē jǔ duō yǐ guǎng é wèi shèng bù zhī qián dài nǎi yǐ jiǎn shù wèi měi tán zhe zhī yú shǐ

这句话大意是:○中式额数今人论科举,多以广额为盛,不知前代乃以减数为美谈,著之于史。

jiù táng shū wáng qiū chuán kāi yuán chū qiān kǎo gōng yuán wài láng

这句话大意是:《旧唐书·王丘传》“开元初,迁考功员外郎。

xiān shì kǎo gōng jǔ rén qǐng tuō dà xíng qǔ shì pō làn měi nián zhì shù bǎi rén

这句话大意是:先是,考功举人请托大行,取士颇滥,每年至数百人。

qiū yī qiè hé qí shí cái dēng kē zhě jǐn mǎn bǎi rén

这句话大意是:丘一切核其实材,登科者仅满百人。

yì zhě yǐ wéi zì zé tiān jǐ hòu fán shù shí nián wú rú qiū zhě

这句话大意是:议者以为自则天己后,凡数十年,无如丘者。

yán tǐng zhī chuán kāi yuán zhōng wèi kǎo gōng yuán wài láng diǎn jǔ èr nián rén chēng píng yǔn

这句话大意是:”《严挺之传》“开元中,为考功员外郎,典举二年,人称平允。

dēng kē zhě dùn jiǎn èr fēn zhī yī

这句话大意是:登科者顿减二分之一。

lù zhì chuán zhī gòng jǔ yī suì xuǎn shì cái shí sì wǔ

这句话大意是:”《陆贽传》“知贡举,一岁选士才十四五。

cǐ jìn shì dēng dì zhī shù

这句话大意是:此进士登第之数。

shù nián zhī nèi jū tái shěng qīng jìn zhě shí yú rén

这句话大意是:数年之内,居台省清近者十余人。

cǐ jiē yīn jiǎn ér jīng xī rén zhī suǒ chēng shàn

这句话大意是:”此皆因减而精,昔人之所称善。

jīn rén wèi cǐ bù dàn huò kè bó zhī míng ér yòu zuò shī mén shēng bǎi shù shí rén suī zhì yú zhě bù wéi yǐ

现代白话:今人为此,不但获刻薄之名,而又坐失门生百数十人,虽至愚者不为了。

gāo cuò chuán wèi lǐ bù shì láng fán zhǎng gòng bù sān nián měi suì dēng dì zhě sì shí rén

这句话大意是:《高错传》“为礼部侍郎,凡掌贡部三年,每岁登第者四十人。

kāi chéng sān nián chì yuē jìn shì měi suì sì shí rén qí shù guò duō zé guāi jīng xuǎn guān tú tián wěi yào zhì qí yuán yi gǎi měi suì xiàn fàng sān shí rén

这句话大意是:开成三年,敕曰:‘进士每岁四十人,其数过多,则乖精选,官途填委,要窒其源,宜改每岁限放三十人。

rú bù dēng qí shù yì tīng

这句话大意是:如不登其数,亦听。

wén zōng zhī shi qǐ bù yōu yú sòng dà zōng hu

这句话大意是:’”文宗之识岂不优于宋大宗吗?

qí wáng róng wèi wǔ dì zuò cè xiù cái wén yuē jīn nóng zhàn bù xiū wén rú shì jìng

这句话大意是:齐王融为武帝作《策秀才文》,曰:“今农战不修,文儒是竞。

sòng zì tài zōng tài píng xīng guó èr nián cì jìn shì zhū kē wǔ bǎi rén sù lìng shì hè ér èr nián jìn shì zhì wàn èr bǎi liù shí rén

这句话大意是:”宋自太宗太平兴国二年赐进士诸科五百人,速令释褐,而二年进士至万二百六十人。

chún huà èr nián zhì wàn qī qiān sān bǎi rén

这句话大意是:淳化二年至万七千三百人。

yú shì yī dài fēng liú wú bù qū yú kē dì

这句话大意是:于是一代风流无不趋于科第。

yè shì zuò zhì kē lùn wèi shì rén wěi duō wú shén yú jīn shì

这句话大意是:叶适作《制科论》,谓士人猥多,无甚于今世。

cǐ suī zú yǐ hóng wén jiào zhī shèng ér shì xí zhī tōu yì zì cǐ shǐ yǐ

现代白话:此虽足以弘文教之盛,而士习之偷亦自此始了。

lǔ āi gōng yòng zhuāng zi zhī yán hào yú guó zhōng yuē wú qí dào ér wèi qí fú zhě qí zuì sǐ

这句话大意是:鲁哀公用庄子之言,号于国中曰:“无其道而为其服者,其罪死。

wǔ rì ér lǔ guó wú gǎn rú fú zhě

这句话大意是:”五日而鲁国无敢儒服者。

dú yǒu yī zhàng fū rú fú ér lì hu gōng mén gōng zhào ér wèn yǐ guó shì qiān zhuǎn wàn biàn ér bù qióng

这句话大意是:独有一丈夫儒服而立乎公门,公召而问以国事,千转万变而不穷。

zhuāng zi yuē yǐ lǔ guó ér rú zhě yī rén ěr kě wèi duō hu

现代白话:庄孔子说:“以鲁国而儒者一人耳,可谓多吗?

jì yuē chuí lǚ wǔ cùn qíng yóu zhī shì yě

这句话大意是:”《记》曰:“垂缕五寸,情游之士也。

jīn jiāng qiú rú zhě zhī rén ér shì de qíng yóu zhī shì

这句话大意是:今将求儒者之人,而适得情游之士。

cǐ qí shuō zài hu chu yè gōng zhī hǎo huà lóng ér bù hǎo zhēn lóng yě

这句话大意是:”此其说在乎楚叶公之好画龙,而不好真龙也。

yǒng lè shí nián èr yuè huì shì tiān xià jǔ rén

这句话大意是:永乐十年二月,会试天下举人。

shàng yù kǎo guān yáng shì qí jīn yòu zī yuē shù kē qǔ shì pō duō bù miǎn yù shí zá jìn jīn qǔ wú guò bǎi rén

这句话大意是:上谕考官杨士奇、金幼孜曰:“数科取士颇多,不免玉石杂进,今取毋过百人。

zhèng tǒng wǔ nián shí èr yuè shǐ zēng huì shì zhōng shì é wèi bǎi wǔ shí rén yìng tiān fǔ xiāng shì bǎi rén tā chǔ jiē liàng zēng zhī

这句话大意是:正统五年十二月,始增会试中式额为百五十人,应天府乡试百人,他处皆量增之。

tiān shùn qī nián yǒu jiān chá yù shǐ zhū xián shàng yán yù duō shōu jìn shì yǐ bèi rèn shǐ

这句话大意是:天顺七年,有监察御史朱贤上言,欲多收进士,以备任使。

shàng è qí gān yù xià jǐn yī yá yù jiàng sì chuān zhōng zhōu huā lín shuǐ yì yì chéng

这句话大意是:上恶其干誉,下锦衣衙狱,降四川忠州花林水驿驿丞。

tōng chǎng xià dì cè fǔ yuán guī táng tiān bǎo shí zài jiǔ yuè xīn mǎo shàng yù qín zhèng lóu shì huái cái bào qì jǔ rén

这句话大意是:○通场下第《册府元龟》:“唐天宝十载九月辛卯,上御勤政楼,试怀才抱器举人。

bǐng shēn chì yuē zhèn zhǐ yīng bǎo lì yīn jiàn yuǎn tú lǜ cǎo zé zhī yí xián jiàng gōng jīng yú lǚ pì

这句话大意是:丙申、敕曰:‘朕只膺宝历,殷鉴远图,虑草泽之遗贤,降弓旌于屡辟。

shì yǐ sān jì yú zī qún cái fú còu huò yī yán kě jì bì shì lún yuán

这句话大意是:是以三纪于兹,群材辐凑,或一言可纪,必适轮辕;。

yī shàn kě jīng měi jiā jiǎng jìn

这句话大意是:一善可经,每加奖进。

zhù liù hé zhī nèi mǐ rán tóng fēng sì kē zhī mén xián néng yī guàn

这句话大意是:庶六合之内靡然同风,四科之门咸能一贯。

hé cí yì zhī miǎn miǎo ér zēng xiū zhī jì liáo

这句话大意是:何兹意之缅邈,而增修之寂寥。

jīn zhě jǔ rén shēn guāi sù wàng

这句话大意是:今者举人深乖宿望。

zhèn zhī suǒ wèn bì zhèng jīng shǐ

这句话大意是:朕之所问,必正经史;。

qīng děng suǒ dá xián jiē shǎo tōng

这句话大意是:卿等所答,咸皆少通。

zhèn yǐ dú jiàn wèi zhōu bì zī qiān yì ài mìng cháo xián sān shì jīng jiā xiáng zé

这句话大意是:朕以独鉴未周,必资佥议,爱命朝贤三事,精加详择;。

xián yǐ wéi quē yú jù xué mò kě dēng kē

这句话大意是:咸以为阙于聚学,莫可登科。

qí huái cái bào qì jǔ rén bìng fàng gèng xí xué

这句话大意是:其怀材抱器举人,并放更习学。

qí yǒu bú duì cè luō jiā mào jì shì bái dīng yí yú jiàn nán xiào lì

这句话大意是:其有不对策罗嘉茂,既是白丁,宜于剑南效力。

quán bù dá suǒ wèn cuī shèn gǎn liú wān děng lēi wèi běn jùn chōng xué shēng zhī shù wù xǔ dōng xī

这句话大意是:全不答所问崔慎感、刘湾等,勒为本郡充学生之数,勿许东西。

qí suǒ jǔ guān gè liàng biǎn diàn yǐ shì chéng jiè

这句话大意是:其所举官各量贬殿,以示惩诫。

shì tōng chǎng jiē xià dì yě

这句话大意是:”是通场皆下第也。

rán xuán zōng bù yīn shì ér fèi cǐ kē qiě chù luò zhī jǔ rén yóu chēng wéi qīng děng jì wú jùn qiē zhī wén yì bù wéi gū xī zhī zhèng sī de zhī yǐ

现代白话:然玄宗不因是而废此科,且黜落之举人犹称为“卿等”,既无峻切之文,亦不为姑息之政,斯得之了。

yù shì chù luò sòng shǐ rén zōng jì jiā èr nián sān yuè cì lǐ bù zòu míng jìn shì zhū kē jí dì chū shēn bā bǎi qī shí qī rén

这句话大意是:○御试黜落《宋史·仁宗纪》:“嘉二年三月,赐礼部奏名进士诸科及第出身八百七十七人。

qīn shì jǔ rén miǎn chù luò shǐ cǐ

这句话大意是:”亲试举人免黜落始此。

zhì móu lù yuē jiù zhì

这句话大意是:《治谋录》曰:“旧制,。

diàn shì jiē yǒu chù luò

这句话大意是:殿试皆有黜落,。

lín shí qǔ zhǐ

这句话大意是:临时取旨,。

huò sān rén qǔ yī

这句话大意是:或三人取一,。

huò èr rén qǔ yī

这句话大意是:或二人取一,。

huò sān rén qǔ èr

这句话大意是:或三人取二,。

gù yǒu lèi jīng shěng shì qǔ zhōng ér bìn qì yú diàn shì zhě

这句话大意是:故有累经省试取中而摈弃于殿试者,。

zì zhāng yuán yǐ jī fèn jiàng yuán hào

这句话大意是:自张元以积忿降元昊,。

wèi zhōng guó huàn

这句话大意是:为中国患,。

cháo tíng shǐ qiú qí jiā shǔ

这句话大意是:朝廷始囚其家属,。

wèi jǐ fù zòng zhī

这句话大意是:未几复纵之。

yú shì qún chén jiàn yì guī jiù yú diàn shì

这句话大意是:于是群臣建议,归咎于殿试。

jiā èr nián zhào jìn shì yǔ diàn shì zhě jiē bù chù luò

这句话大意是:嘉二年,诏进士与殿试者皆不黜落。

shì yī pàn nì zhī shì zǐ wèi tiān xià hòu shì shì zi wú qióng zhī lì yě

这句话大意是:是一畔逆之士子,为天下后世士子无穷之利也。

yuán hàn wén yán yǐ zhāng yuán ér ba diàn shì zhī chù luò zé chéng huáng cháo zhī luàn jiāng tiān xià shì zi wú yī bù dēng dì ér hòu kě

这句话大意是:阮汉闻言,以张元而罢殿试之黜落,则惩黄巢之乱,将天下士子无一不登第而后可。

diàn jǔ sòng chū yuē zhōu xiǎn dé zhī zhì dìng gòng jǔ tiáo fǎ jí diàn fá zhī shì

这句话大意是:○殿举宋初,约周显德之制,定贡举条法及殿罚之式。

jìn shì wén lǐ pī miù diàn wǔ jǔ

这句话大意是:进士文理纰缪,殿五举。

zhū kē chū chǎng shí fǒu diàn wǔ jǔ

这句话大意是:诸科初场十否,殿五举。

dì èr dì sān chǎng shí fǒu diàn sān jǔ

这句话大意是:第二、第三场十否,殿三举。

dì yī chǎng zhì dì sān chǎng jiǔ fǒu bìng diàn yī jǔ

这句话大意是:第一场至第三场九否,并殿一举。

diàn jǔ zhī shù zhū shū yú shì juàn sòng zhōng shū mén xià

这句话大意是:殿举之数,朱书于试卷,送中书门下。

jīn zhī kē chǎng yǒu qù qǔ ér wú quàn chéng gù bù cái zhī rén dé yǐ lǚ jìn

这句话大意是:今之科场有去取而无劝惩,故不才之人得以旅进。

ér yán cǐ zhě shì bì yǐ wéi kè bó yǐ

现代白话:而言此者,世必以为刻薄了。

yīng zōng shí lù xuān dé shí nián jiǔ yuè jīn tiān xià suì gòng shēng yuán cóng xíng zài hàn lín yuàn kǎo shì zhōng shì zhě sòng nán běi guó zǐ jiàn dú shū

这句话大意是:《英宗实录》:“宣德十年九月,今天下岁贡生员从行在翰林院考试中式者,送南北国子监读书;。

bù zhōng zhě fā yuán jí zhù lǐn yì yè yǐ dài fù shì

这句话大意是:不中者,发原籍住廪肄业,以待复试;。

zài bù zhōng zhě fā chōng lì

这句话大意是:再不中者,发充吏。

tí diào jiào guān rú lì zé zhuàng

这句话大意是:提调教官如例责状。

jīn suì gòng tíng shì yì wú chù luò shè kē qǔ shì dà dǐ wèi ēn zé zhī tu yǐ

现代白话:”今岁贡廷试亦无黜落,设科取士,大抵为恩泽之涂了。

jìn shì dé rén táng shū xuǎn jǔ zhì zhòng kē zhī mù jìn shì yóu wéi guì qí dé rén yì zuì wéi shèng yān

现代白话:○进士得人《唐书·选举志》“众科之目,进士尤为贵,其得人亦最为盛呢。

wén zōng hào xué shì gǔ zhèng tán yǐ jīng shù wèi zǎi xiàng shēn jí jìn shì fú bó lǚ qǐng ba zhī

这句话大意是:文宗好学嗜古,郑覃以经术位宰相,深嫉进士浮薄,屡请罢之。

wǔ zōng jí wèi zǎi xiàng lǐ dé yù yóu è jìn shì wèi cháo tíng xuǎn guān xū gōng qīng zǐ dì wèi zhī

这句话大意是:武宗即位,宰相李德裕尤恶进士,谓朝廷选官,须公卿子弟为之。

hé zhě

这句话大意是:何者?

shǎo xí qí yè zì shú cháo tíng shì tái gé zhī yí bù jiào ér zì chéng

这句话大意是:少习其业,自熟朝廷事,台阁之仪,不教而自成。

hán shì zòng yǒu chū rén zhī cái gù bù néng xián xí yě

这句话大意是:寒士纵有出人之才,固不能闲习也。

dé yù zhī lùn piān yì gài rú cǐ

这句话大意是:德裕之论偏异盖如此。

rán jìn shì kē dāng táng zhī wǎn jié yóu wéi fú bó shì suǒ gòng huàn yě

这句话大意是:然进士科当唐之晚节尤为浮薄,世所共患也。

jīn shǐ yán qǔ shì zhī fǎ qí lái bù yī

这句话大意是:《金史》言:“取士之法,其来不一。

zhì yú táng sòng jìn shì shèng yān dāng shí shì jūn zǐ zhī jìn bù yóu shì tu zé zì yǐ wéi xián

现代白话:至于唐宋,进士盛呢,当时士有德行的人之进不由是涂,则自以为慊。

cǐ yóu shí jūn zhī hào shàng gù rén xīn zhī qū xiàng rán yě

这句话大意是:此由时君之好尚,故人心之趋向然也。

sòng mǎ yǒng qīng yán běn cháo qǔ shì zhī lù duō yǐ dé rén zhī shèng wú rú jìn shì zhì yǒu yī bǎng de zǎi xiàng shù rén zhě qí jiān míng chén bù kě shèng shǔ cǐ jìn shì dé rén zhī míng xiào yě

现代白话:宋马永卿言:“本朝取士之路多了,得人之盛无如进士,至有一榜得宰相数人者,其间名臣不可胜数,此进士得人之明效也。

huò yuē bù rán yǐ běn cháo chóng shàng jìn shì gù tiān xià yīng cái jiē rén cǐ kē

这句话大意是:或曰不然,以本朝崇尚进士,故天下英才皆人此科。

ruò yún fēi cǐ kē bù dé rén zé shī zhī yǐ táng kāi yuán yǐ qián wèi cháng shàng jìn shì kē gù tiān xià míng shì zá chū tā tu kāi yuán yǐ hòu shǐ zūn chóng zhī gù dāng shí míng shì zhōng cǐ kē zhě shí cháng qī bā yǐ cǐ bo zhī kě yǐ jiàn yǐ

现代白话:若云非此科不得人,则失之了,唐开元以前,未尝尚进士科,故天下名士杂出他涂,开元以后,始尊崇之,故当时名士中此科者十常七八,以此卜之,能够见了。

yú yáo huáng zōng xī zuò míng yí dài fǎng lù qí qǔ shì piān yuē gǔ zhī qǔ shì yě kuān qí yòng shì yě yán

这句话大意是:余姚黄宗羲作《明夷待访录》,其《取士篇》曰:“古之取士也宽,其用士也严;。

jīn zhī qǔ shì yě yán qí yòng shì yě kuān

这句话大意是:今之取士也严,其用士也宽。

gǔ zhě xiāng jǔ lǐ xuǎn shì zhī yǒu xián néng zhě bù huàn yú bù zhī jiàng ér táng sòng qí kē mù bù yī shì bù dé yǔ yú cǐ shàng kě zhuǎn ér cóng shì yú bǐ shì qí qǔ zhī zhī kuān yě wáng zhì mìng xiāng lùn xiù shì shēng zhī sī tú rì xuǎn shì

这句话大意是:古者乡举里选,士之有贤能者不患于不知,降而唐宋,其科目不一,士不得与于此,尚可转而从事于彼,是其取之之宽也,《王制》:‘命乡论秀士,升之司徒,日选士;。

sī tú lùn xuǎn shì zhī xiù zhě shēng zhī xué rì jùn shì

这句话大意是:司徒论选士之秀者升之学,日俊士。

dà lè zhèng lùn zào shì zhī xiù zhě shēng zhī sī mǎ yuē jìn shì

这句话大意是:’‘大乐正论造士之秀者升之司马,曰进士。

sī mǎ lùn bèng shì zhī xián zhě yǐ gào yú wáng ér dìng qí lùn lùn dìng rán hòu guān zhī rèn guān rán hòu jué zhī wèi dìng rán hòu lù zhī

这句话大意是:司马论迸士之贤者,以告于王,而定其论,论定然后官之,任官然后爵之,位定然后禄之。

táng zhī shì jí dì zhě wèi biàn jiě hè rén shì shǐ bù yòu fù shì zhī

这句话大意是:”唐之士及第者未便解褐人仕,史部又复试之。

sòng suī dēng dì rén shì rán yì zhǐ bù wèi lìng lù bǎng shǒu cái de chéng pàn shì qí yòng zhī zhī yán yě

这句话大意是:宋虽登第人仕,然亦止簿、尉、令,录榜首才得丞、判,是其用之之严也。

kuān yú qǔ zé wú yí cái yán yú yòng zé wú xìng jìn

这句话大意是:宽于取则无遗才,严于用则无幸进。

jīn yě bù rán qí qǔ shì zhǐ yǒu kē jǔ yī tu suī shǐ háo jié zhī shì ruò qū yuán dǒng zhòng shū sī mǎ xiàng rú yáng xióng zhī tú shě shì yì wú yóu ér jìn qǔ zhī bù wèi yán hū zāi

现代白话:今也不然,其取士止有科举一涂,虽使豪杰之士若屈原、董仲舒、司马相如,杨雄之徒,舍是亦无由而进,取之不谓严乎啊?

yī rì gǒu de shàng zhī liè yú shì cóng xià yì zhì zhī jùn xiàn jí qí chù luò ér wèi xiāng gòng zhě zhōng shēn bù fù qǔ jiě shòu zhī yǐ guān yòng zhī yòu hé qí kuān yě

这句话大意是:一日苟得,上之列于侍从,下亦置之郡县,即其黜落而为乡贡者,终身不复取解,授之以官,用之又何其宽也。

yán yú qǔ zé háo jié zhī lǎo sǐ qiū hè zhě duō yǐ

现代白话:严于取,则豪杰之老死丘壑者多了;。

kuān yú yòng cǐ zài wèi zhě duō bù dé qí rén yě

这句话大意是:宽于用,此在位者多不得其人也。

liú sú zhī rén tú jiàn èr bǎi nián yǐ lái zhī gōng míng qì jié yī èr chū yú qí zhōng suì yǐ wéi kē fǎ yǐ shàn bù bì tā qiú

这句话大意是:流俗之人徒见二百年以来之功名气节一二出于其中,遂以为科法已善,不必他求。

bù zhī kē dì zhī nèi jì jù cǐ shí bǎi wàn rén bù yīng gōng míng qì jié zhī shì dú bù dé rù zé shì gōng míng qì jié zhī shì zhī de kē dì fēi kē dì zhī néng de gōng míng qì jié zhī shì yě

这句话大意是:不知科第之内既聚此十百万人,不应功名气节之士独不得入,则是功名气节之士之得科第,非科第之能得功名气节之士也。

jiǎ shǐ tàn chóu jiào qí cháng duǎn ér qǔ zhī xíng zhī shù bǎi nián zé gōng míng qì jié zhī shì yì zì yǒu chū yú tàn chóu zhī zhōng zhě nìng kě wèi tàn chóu wèi qǔ shì zhī shàn fǎ yá

这句话大意是:假使探筹,较其长短而取之,行之数百年,则功名气节之士亦自有出于探筹之中者,宁可谓探筹为取士之善法邪?

jiū jìng gōng míng qì jié rén wù bù jí hàn táng yuǎn shén tú shǐ yōng wàng zhī bèi chōng sè tiān xià qǐ tiān zhī bù shēng cái zāi zé qǔ zhī zhī fǎ fēi yě

现代白话:究竟功名气节人物不及汉唐远甚,徒使庸妄之辈充塞天下,岂天之不生才啊,则取之之法非也。

wǒ gù kuān qǔ shì zhī tu yǒu kē jǔ yǒu jiàn jǔ yǒu dà xué yǒu rèn zǐ yǒu jùn xiàn zuǒ yǒu bì zhào yǒu jué xué yǒu shàng shū ér yòng zhī zhī yán fù jiàn yān

现代白话:我故宽取士之涂,有科举,有荐举,有大学,有任子,有郡县佐,有辟召,有绝学,有上书,而用之之严附见呢。

míng chū jiàn pì zhī fǎ jì fèi ér kē jǔ zhī zhōng yóu zhòng jìn shì

这句话大意是:明初荐辟之法既废,而科举之中尤重进士。

shén zōng yǐ lái suì yǒu dìng lì

这句话大意是:神宗以来,遂有定例。

zhōu xiàn yìn guān yǐ shàng zhōng wèi jìn shì quē zhōng xià wèi jǔ rén quē zuì xià nǎi wèi gòng shēng quē

这句话大意是:州县印官以上中为进士缺,中下为举人缺,最下乃为贡生缺。

jǔ gòng lì guān suī zhì fāng miàn fēi guǎng xī yún guì bù yǐ chù zhī

这句话大意是:举贡历官虽至方面,非广西、云贵不以处之。

yǐ cǐ wéi quán cáo yí dìng zhī gé

这句话大意是:以此为铨曹一定之格。

jiān yǒu yī èr jǔ gòng shòu zhī yú shàng bá wèi qīng èr dà liáo zé bì jìn lì gōng zhī shǐ zhì yú dé zuì qiǎn zhú qiě shā zhī ér hòu yǐ

这句话大意是:间有一二举贡受知于上,拔为卿贰,大僚则必尽力攻之,使至于得罪谴逐,且杀之而后已。

yú shì bù yóu jìn shì chū shēn zhī rén suì bù dé bù tóu mén hù yǐ zì bì

这句话大意是:于是不由进士出身之人,遂不得不投门户以自庇。

zī gé yǔ péng dǎng èr zhě láo bù kě pò ér guó shì dà huài yǐ

现代白话:资格与朋党,二者牢不可破,而国事大坏了。

zhì yú hàn lín zhī guān yòu yǐ qīng huá zì chǔ ér bǐ yí wài cáo

这句话大意是:至于翰林之官,又以清华自处而鄙夷外曹。

chóng zhēn zhōng tiān zǐ hū yòng tuī zhī kǎo shòu biān jiǎn ér zhòng kǒu jiāo huā yǒu shì cóng hé lái jù jí yú cǐ zhī xiāo

这句话大意是:崇祯中,天子忽用推知考授编检,而众口交哗,有“适从何来,遽集于此”之消。

wū hū kē dì bù yǔ zī gé qī ér zī gé zhī jú chéng

这句话大意是:呜呼,科第不与资格期,而资格之局成;。

zī gé bù yǔ péng dǎng qī

这句话大意是:资格不与朋党期?

ér péng dǎng zhī xíng lì

这句话大意是:而朋党之形立。

fáng wēi lǜ shǐ yǒu guó zhě qí wèi biàn tōng zhī jì hu

这句话大意是:防微虑始,有国者其为变通之计吗?

dà chén zǐ dì rén zhǔ shè qǔ shì zhī kē yǐ dài hán chéng bù yí shǐ dà chén zǐ dì de yǔ qí jiān yǐ shì chǒng yù zhī sī

这句话大意是:○大臣子弟人主设取士之科,以待寒,诚不宜使大臣子弟得与其间,以示宠遇之私;。

ér dà chén yì bù dàng shǐ qí dì zǐ yǔ hán shì jìng jìn

这句话大意是:而大臣亦不当使其弟子与寒士竞进。

wèi xiào wén shí yú liè wèi guāng lù xūn qīng qí zi dēng yǐn lì qiú jìn liè shàng biǎo qǐng chù luò xiào wén yǐ wéi yǒu shí zhī yán

这句话大意是:魏孝文时,于烈为光禄勋卿,其子登引例求进,烈上表请黜落,孝文以为有识之言。

suī wǔ fū yóu zhī cǐ yì yě

这句话大意是:虽武夫犹知此义也。

táng zhī zhōng yè cháo zhèng jiàn fēi rán yī yǒu cǐ shì shàng zhāo wù yì

这句话大意是:唐之中叶,朝政渐非,然一有此事,尚招物议。

cháng qìng yuán nián lǐ bù shì láng qián huī zhī gòng jǔ zhōng shū shè rén li zōng mǐn zǐ xù sū cháo yòu bǔ quē yáng rǔ shì dì yīn shì jiē jí dì wèi duàn wén chāng suǒ zòu zhǐ zhāi bǎng nèi zhèng lǎng děng shí sì rén wèi zhī zǐ dì

现代白话:长庆元年,礼部侍郎钱徽知贡举,中书舍人李宗闵子婿苏巢、右补阙杨你士弟殷士,皆及第,为段文昌所奏,指摘榜内郑朗等十四人,谓之子弟。

mù zōng nǎi nèi chū tí mù chóng shì luò lǎng děng shí rén biǎn huī jiāng zhōu cì shǐ zōng hé jiàn zhōu cì shǐ rǔ shì kāi jiāng lìng

现代白话:穆宗乃内出题目重试,落朗等十人,贬徽江州刺史,宗阂剑州刺史,你士开江令。

huì chāng sì nián

这句话大意是:会昌四年,。

quán zhī gòng jǔ zuǒ pú yè wáng qǐ

这句话大意是:权知贡举左仆射王起,。

zòu suǒ fàng jìn shì yǒu jiāng líng jié dù shǐ cuī yuán shì shēng zhèng pǔ dōng dōu liú shǒu niú sēng rú nǚ xù yuán zhòng

这句话大意是:奏所放进士有江陵节度使崔元式甥郑朴、东都留守牛僧儒女婿源重,。

gù xiāng dòu yì zhí zi jiān

这句话大意是:故相窦易直子缄,。

jiān chá yù shǐ yáng shōu dì yán

这句话大意是:监察御史杨收弟严,。

shì wén hé gé

这句话大意是:试文合格,。

wù yì yǐ zǐ dì fēi zhī

这句话大意是:物议以子弟非之,。

chì qiǎn hù bù shì láng hàn lín xué shì bái mǐn zhōng fù shì

这句话大意是:敕遣户部侍郎翰林学士白敏中覆试,。

là xià sān rén

这句话大意是:落下三人,。

wéi fàng yáng yán yī rén

这句话大意是:唯放杨严一人,。

dà zhōng yuán nián

这句话大意是:大中元年,。

lǐ bù shì láng wèi fú zòu chén jīn nián suǒ fàng jìn shì sān shí sān rén

这句话大意是:礼部侍郎魏扶奏:“臣今年所放进士三十三人,。

qí fēng yàn qīng cuī zuó zhèng yán xiū děng sān rén shí yǒu tóng yì

这句话大意是:其封彦卿、崔琢、郑延休等三人实有同艺,。

wéi shí suǒ chēng

这句话大意是:为时所称,。

jiē yǐ fù xiōng jiàn jū zhòng rèn

这句话大意是:皆以父兄见居重任,。

bù gǎn xuǎn qǔ

这句话大意是:不敢选取。

zhào lìng hàn lín xué shì chéng zhǐ hù bù dài láng wéi cóng kǎo fù chì fàng jí dì

这句话大意是:”诏令翰林学士承旨户部待郎韦琮考覆,敕放及第。

dà zhōng mò líng hú bà xiāng qí zi hào yīng jìn shì jǔ

这句话大意是:大中末、令狐罢相,其子滈应进士举。

zài fù wèi bà xiāng qián bá wén jiě jí dì jiàn yì dài fū cuī yuán lùn hào gàn náo zhǔ sī wǔ nòng wén fǎ qǐng xià yù shǐ tái tuī kān shū liú zhōng bù chū

这句话大意是:在父未罢相前,拔文解及第,谏议大夫崔垣论滈干挠主司,侮弄文法,请下御史台推勘,疏留中不出。

hòu liáng kāi píng sān nián wǔ yuè chì lǐ bù suǒ fàng jìn shì xuē jūn shì zuǒ sī shì láng xuē tíng nán fāng chí shěng xiá gù hé bì xián yi lìng suǒ sī là xià

这句话大意是:后梁开平三年五月,敕礼部所放进士薛钧是、左司侍郎薛廷男,方持省辖,固合避嫌,宜令所司落下。

sòng kāi bǎo yuán nián quán zhī gòng jǔ wáng cuī jìn shì hé gé zhě shí rén táo zi bǐng míng zài dì liù

这句话大意是:宋开宝元年,权知贡举王摧进士合格者十人,陶子邴名在第六。

yì rì rén xiè shàng wèi shì chén yuē wén bù néng xun zi bǐng ān dé dēng dì

这句话大意是:翼日,人谢,上谓侍臣曰:“闻不能训子,邴安得登第?

nǎi mìng zhòng shū fù shì bǐng fù dēng dì

这句话大意是:”乃命中书覆试,邴复登第。

yīn xià zhào zì jīn jǔ rén fán guān shí lù zhī jiā lǐ bù jù wén fù shì

这句话大意是:因下诏,自今举人凡关食禄之家,礼部具闻覆试。

zhì tài zōng yǐ wǎng

这句话大意是:至太宗以往,。

kē é rì guǎng

这句话大意是:科额日广,。

dēng yòng yì zhòu

这句话大意是:登用亦骤,。

ér shàng xià jīn jīn yóu shǒu cǐ gé

这句话大意是:而上下斤斤犹守此格,。

yǒu rén zhǔ shì gōng ér bù qǔ zhě

这句话大意是:有人主示公而不取者,。

yōng xī èr nián

这句话大意是:雍熙二年,。

zǎi xiàng li zhī zǐ zōng è cān zhèng lǚ méng zhèng zhī dì méng hēng yán tiě shǐ wáng míng zhī zǐ fú dù zhī shǐ xǔ zhòng xuān zhī zǐ dài wèn

这句话大意是:宰相李之子宗谔、参政吕蒙正之弟蒙亨、盐铁使王明之子扶、度支使许仲宣之子待问,。

jǔ jìn shì shì

这句话大意是:举进士试,。

jiē rén děng

这句话大意是:皆人等。

shàng yuē cǐ bìng shì jiā yǔ gū hán jìng jìn zòng yǐ yì shēng rén yì wèi zhèn yǒu sī

这句话大意是:上曰:“此并世家,与孤寒竞进,纵以艺升,人亦谓朕有私。

suì ba zhī shì yě

这句话大意是:”遂罢之是也。

yǒu rén chén shǒu fǎ ér zì ba zhě

这句话大意是:有人臣守法而自罢者。

táng yì wèn yòng jǔ zhě zhào shì mì gé fù jiè yǐn xián qiàn zhī shì yě

这句话大意是:唐义问用举者召试秘阁,父介引嫌欠之是也。

yǒu zǐ dì tián tuì ér bù jiù zhě hán wéi cháng yǐ jìn shì jiàn lǐ bù fù yì rèn zhí zhèng bù jiù tíng shì

这句话大意是:有子弟恬退而不就者,韩维尝以进士荐礼部,父亿任执政,不就廷试。

rén zōng huàn shēn bēn jìng yù jìn chén yuē tián jìng shǒu dào zhě jīng yào zé zào qiú zhě zì dāng zhī kuì

这句话大意是:仁宗患绅奔竞,谕近臣曰:“恬静守道者旌耀,则躁求者自当知愧。

yú shì zǎi xiàng wén yàn bó děng yán wéi hào gǔ shì xué ān yú jìng tuì qǐ jiā zhēn lù

这句话大意是:”于是宰相文彦博等言:“维好古嗜学,安于静退,乞加甄录。

zhào shì xué shì yuàn cí bù fù chú guó zǐ jiàn zhǔ bù shì yě ér zhào wù wèi yù shǐ shàng shū yán zhì píng yǐ qián dà chén bù gǎn yuán zhì qīn dǎng yú yào tú zǐ dì duō chù guǎn kù shèn zhě bù shǐ yīng kē jǔ

这句话大意是:”召试学士院,辞不赴,除国子监主簿是也而赵兀为御史,上疏言:“治平以前,大臣不敢援置亲党于要涂,子弟多处管库,甚者不使应科举。

zì ān shí bǐng guó chí nèi jǔ bù bì qīn zhī shuō shǐ yǐ zi liè shì cóng yóu shì xún xí wèi cháng jīn yi dù jué qí yuán

这句话大意是:自安石柄国,持内举不避亲之说,始以子列侍从,由是循习为常,今宜杜绝其源。

yǐ cǐ wéi fáng yóu yǒu ruò qín guì zi xǐ sūn xūn shì jìn shì jiē wèi dì yī zhě

这句话大意是:”以此为防,犹有若秦桧子喜、孙埙试进士,皆为第一者。

zhì yú yǒu míng cǐ fǎ bù jiǎng

这句话大意是:至于有明,此法不讲。

yòu rù shì zhī tu suī bù xiàn chū shēn rán fēi jìn shì yī kē bù néng qí yú guì xiǎn

这句话大意是:又入仕之涂虽不限出身,然非进士一科不能脐于贵显。

yú shì huàn yóu zǐ dì rǎng bì ér jiù gōng míng sān bǎi nián lái wéi wén yī shān yīn wáng wén duān zǐ zhōng jiè yuán bù lìng fù huì shì zhě táng sòng zhī fēng dàng rán wú cún

这句话大意是:于是宦游子弟攘臂而就功名,三百年来惟闻一山阴王文端子中解元,不令赴会试者,唐宋之风荡然无存。

rán zé kuān rén shì zhī tu ér lì kē míng zhī jìn bù kě bù jiā zhī yì yě

这句话大意是:然则宽人仕之涂,而厉科名之禁,不可不加之意也。

tiān bǎo èr nián shì shí hǎi nèi yàn píng xuǎn rén wàn jì mìng lì bù shì láng sòng yáo miáo jìn qīng kǎo zhī

这句话大意是:天宝二年,是时海内晏平,选人万计,命吏部侍郎宋遥、苗晋卿考之。

yáo yǔ jìn qīng gǒu mèi cháo tíng yòu wú lián jié zhī cāo qǔ shě tōu làn shèn wéi dāng shí suǒ chǒu

这句话大意是:遥与晋卿苟媚朝廷,又无廉洁之操,取舍偷滥,甚为当时所丑。

yǒu zhāng zhě yù shǐ zhōng chéng yǐ zhī zǐ bù biàn shū mài jiǎ shǒu wèi pàn tè shēng jiǎ kē

这句话大意是:有张者,御史中丞倚之子,不辨菽麦,假手为判,特升甲科。

huì xià dì zhě cháng wèi jì lìng yǐ qí shì bái yú fàn yáng jié dù shǐ ān lù shān

这句话大意是:会下第者尝为蓟令,以其事白于范阳节度使安禄山。

lù shān ēn chǒng chóng shèng yè qǐng wú shí yīn jù zòu zhī

这句话大意是:禄山恩宠崇盛,谒请无时,因具奏之。

dì nǎi dà jí dēng kē rén yù huā è lóu qīn shì shēng dì zhě shí wú yī èr yān

现代白话:帝乃大集登科人,御花萼楼,亲试升第者,十无一二呢。

shǒu chí shì zhǐ jìng rì bù xià yī zì shí wèi zhī yè bái

这句话大意是:手持试纸,竟日不下一字,时谓之曳白。

dì dà nù suì biǎn yáo wèi wǔ dāng tài shǒu jìn qīng wèi ān kāng tài shǒu fù biǎn yǐ wèi huái yáng dà shǒu

这句话大意是:帝大怒,遂贬遥为武当太守,晋卿为安康太守,复贬倚为淮阳大守。

zhào yuē tíng wéi zhī jiān bù néng xun zi

这句话大意是:诏曰:“庭闱之间,不能训子;。

xuǎn diào zhī jì nǎi yǐ tuō rén

这句话大意是:选调之际,乃以托人。

shì zǐ jiē yǐ wéi xì xiào huò tuō yú shī fù fěng cì

这句话大意是:士子皆以为戏笑,或托于诗赋讽刺。

kǎo pàn guān lǐ bù láng zhōng péi fěi qǐ jū shè rén zhāng xuǎn jiān chá yù shǐ sòng yù zuǒ shí yí mèng cháo jiē biǎn guān lǐng wài

这句话大意是:”考判官礼部郎中裴朏、起居舍人张烜、监察御史宋昱、左拾遗孟朝,皆贬官岭外。

shí lín yàn yǔ yuē guó chū gòng jǔ fǎ wèi bèi gōng qīng zǐ dì duō jiān yú jìn qǔ gài kǒng qí qǐng tuō yě

这句话大意是:《石林燕语》曰:“国初,贡举法未备,公卿子弟多艰于进取,盖恐其请托也。

fàn guǒ lǔ gōng zhī xiōng zi jiàn zhī táo dòu yí jiē dài yǐ jiǎ kē

这句话大意是:范果鲁公之兄子见知陶、窦仪,皆待以甲科。

huì yǒu yán shì lù zhī jiā bù dàng yǔ hán zhēng kē míng zhě suì bù gǎn jiù shì

这句话大意是:会有言世禄之家不当与寒争科名者,遂不敢就试。

li nèi hàn zōng è jǐ guò shěng yǐ wén zhèng wèi xiāng yīn chàng míng cí jí bù gǎn rù yì bèi chù

这句话大意是:李内翰宗谔己过省,以文正为相,因唱名辞疾不敢入,亦被黜。

wén zhèng bà xiāng fāng zài dēng kē

这句话大意是:文正罢相,方再登科。

tiān xǐ hòu lì fǎ yǒu guān rén shì bù zhōng zhě jiē kē sī zuì réng xiàn yǐ liǎng jǔ

这句话大意是:天禧后,立法,有官人试不中者皆科私罪,仍限以两举。

qìng lì yǐ lái tiáo lìng rì bèi

这句话大意是:庆历以来,条令日备。

yǒu guān rén réng bié lì é yú shì jìn qǔ zhě shǐ zì rú yǐ

现代白话:有官人仍别立额,于是进取者始自如了。

xiè zài kàng wǔ zá zǔ yuē sòng chū jìn shì kē fǎ zhì shāo mì zhí zhèng zǐ dì duō yǐ xián bù lìng jǔ jìn shì yǒu guò shěng ér bù gǎn jiù diàn shì zhě

这句话大意是:”谢在杭《五杂俎》曰:“宋初进士科,法制稍密,执政子弟多以嫌,不令举进士,有过省而不敢就殿试者。

qìng lì zhōng wáng bó yōng wèi biān pái guān qí nèi dì liú yuán fù tíng shì dì yī yǐ xián zì liè jiàng wèi dì èr

这句话大意是:庆历中,王伯庸为编排官,其内弟刘原父廷试第一,以嫌,自列降为第二。

jīn zhì wéi zhī gòng jǔ diǎn shì zhě zōng zú bù dé rén qí tā zhū qīn bù jīn yě

这句话大意是:今制,惟知贡举典试者宗族不得人,其它诸亲不禁也。

zhí zhèng zǐ dì zhuó shàng dì zhě xiāng wàng bù jué gù qí gōng sī hé rú ěr

现代白话:执政子弟擢上第者相望不绝,顾其公私怎么样耳。

yáng yòng xiū zuò zhuàng tóu tiān xià bù yǐ wèi sī yǔ jiāng líng zhū zǐ yì yǐ

现代白话:杨用修作状头,天下不以为私,与江陵诸子异了。

wàn lì guǐ wèi sū gōng bù jùn rén wéi qǔ li xiàng gōng tíng jī wéi shǒu juǎn èr gōng shǎo tóng bǐ yàn zhì xiāng shàn yě rán sū qǔ zhī bù yǐ wèi xián li kuí tiān xià ér rén wú wèn yán gōng yě

这句话大意是:万历癸未,苏工部浚人闱,取李相公廷机为首卷,二公少同笔砚,至相善也,然苏取之不以为嫌,李魁天下而人无问言,公也。

gēng xū zhī yì tāng shù zǐ bīn yǐn sù zhī hán tài shǐ jìng bá zhī gāo děng ér qí hòu yì lùn fēng qǐ zuò zhǔ mén shēng jiē zuò chǐ zhí

这句话大意是:庚戌之役,汤庶子宾尹素知韩太史敬,拔之高等,而其后议论蜂起,座主门生皆坐褫职。

fu hán zhī cái chéng gāo ér tāng zhī qǔ wèi wèi shī rén dàn xīn jì nán míng zú zhì liǎng bài yì kě xī yě rán kē chǎng zhī fǎ zì shì rì yì duō duān yǐ

现代白话:夫韩之才诚高,而汤之取未为失人,但心迹难明,卒至两败,亦可惜也,然科场之法自是日益多端了。

běi juàn jīn zhì kē chǎng fēn nán juàn běi juàn zhōng juàn cǐ tiáo tíng zhī shù ér fēi zào jiù zhī fāng

这句话大意是:○北卷今制,科场分南卷、北卷、中卷,此调停之术,而非造就之方。

fu běi rén zì sòng shí jí yún jīng dōng xi hé běi hé dōng shǎn xī wǔ lù jǔ rén zhuō yú wén cí shēng lǜ

这句话大意是:夫北人,自宋时即云:京东西、河北、河东、陕西五路举人,拙于文辞声律。

kuàng yòu gèng jīn yuán zhī luàn wén xué yī shì bù jí nán rén jiǔ yǐ

现代白话:况又更金、元之乱,文学一事不及南人久了。

jīn nán rén jiào xiǎo xué xiān lìng shǔ duì yóu shì táng sòng yǐ lái xiāng chuán jiù fǎ běi rén quán bù wéi cǐ gù qiú qí xí bǐ ǒu diào píng zè zhě qiān shì zhī yì jǐ wú yī èr rén

这句话大意是:今南人教小学,先令属对,犹是唐宋以来相传旧法,北人全不为此,故求其习比偶、调平仄者,千室之邑几无一二人。

ér bā gǔ zhī wài yī wú suǒ tōng zhě bǐ bǐ yě

这句话大意是:而八股之外,一无所通者,比比也。

yú yòu shí sì shū běn jīng jù dú quán zhù

这句话大意是:愚幼时《四书》本经俱读全注。

hòu jiàn yōng shī yìng shēng yù sù qí chéng duō wèi shān mǒ ér běi fāng zé yǒu quán bù dú zhě

这句话大意是:后见庸师应生,欲速其成,多为删抹,而北方则有全不读者。

yù lìng rú qián dài zhī rén cēn wǔ zhū jiā zhī zhù shū ér tōng qí dé shī gù shù bǎi nián bù dé yī rén qiě bù zhī shí èr jīng zhù shū wèi hé wù yě

这句话大意是:欲令如前代之人,参伍诸家之注疏而通其得失,固数百年不得一人,且不知《十二经》注疏为何物也。

jiān yǒu yī èr wǔ jīng kè běn yì duō tuō wén wù zì ér rén yì bù néng biàn cǐ gǔ shū shàn běn jué bù zhì yú běi fāng ér cài xū zhāi lín cì yá zhū jīng xué xùn gǔ zhī rú jiē chū yú nán fāng yě

这句话大意是:间有一、二、五经刻本,亦多脱文误字,而人亦不能辨,此古书善本绝不至于北方,而蔡虚斋、林次崖诸经学训诂之儒皆出于南方也。

gù jīn rì běi fāng yǒu èr huàn yī yuē de huāng èr yuē rén huāng

这句话大意是:故今日北方有二患:一曰地荒,二曰人荒。

fēi dà yǒu wéi zhī jūn zuò ér xīn zhī bù miǎn yú wú tián fǔ tián wéi shàn jiāo jiāo zhī tàn yě

这句话大意是:非大有为之君作而新之,不免于“无田甫田,维善骄骄”之叹也。

hàn chéng dì yuán yán yuán nián qī yuè zhào nèi jùn guó jǔ fāng zhèng néng zhí yán jí jiàn zhě gè yī rén

这句话大意是:汉成帝元延元年七月,诏内郡国,举方正能直言极谏者各一人;。

běi biān èr shí èr jùn jǔ yǒng měng zhī bīng fǎ zhě gè yī rén

这句话大意是:北边二十二郡,举勇猛知兵法者各一人。

cǐ gǔ rén yīn dì qǔ cái ér bù xiàn yǐ yī kē zhī fǎ yě

这句话大意是:此古人因地取才,而不限以一科之法也。

sòng mǐn qiú cháng jiàn yán hé běi shǎn xī hé dōng shì zǐ xìng pǔ mào ér cí zǎo bù gōng gù dēng dì zhě shǎo qǐng lìng zhuǎn yùn shǐ zé jiàn yǒu xíng yì cái wǔ zhě tè guān zhī

这句话大意是:宋敏求尝建言:“河北、陕西、河东士子,性朴茂而辞藻不工,故登第者少,请令转运使择荐有行艺材武者特官之。

shǐ rén cái cān yòng ér shì yǒu kě jìn zhī lù

这句话大意是:使人材参用,而士有可进之路。

qí yì hàn rén zhī yì yě yǔ

这句话大意是:”其亦汉人之意也与?

hú míng guó jiā shè kē zhī yì běn yǐ qiú cái

这句话大意是:○糊名国家设科之意,本以求才。

jīn zhī lì fǎ zé zhuān yǐ fáng hǎo wéi zhǔ rú mí fēng téng lù yī qiè zhī zhì shì yě

这句话大意是:今之立法则专以防好为主,如弥封、誊录一切之制是也。

kǎo zhī táng chū lì bù shì xuǎn rén jiē hú míng lìng xué shì kǎo pàn

这句话大意是:考之唐初,吏部试选,人皆糊名,令学士考判。

wǔ hòu yǐ wéi fēi wěi rèn zhī fāng ba zhī

这句话大意是:武后以为非委任之方,罢之。

zhēn yuán zhōng lù zhì zhī gòng jǔ fǎng shì zhī yǒu cái xíng zhě yú hàn lín xué shì liáng sù sù yuē cuī qún suī shào nián tā rì bì zhì gōng fǔ

这句话大意是:贞元中,陆贽知贡举,访士之有才行者于翰林学士梁肃,肃曰:“崔群虽少年,他日必至公辅。

guǒ rú qí yán

这句话大意是:”果如其言。

tài hé chū lǐ bù shì láng cuī yǎn shì bèng shì dōng dōu wú wǔ líng chū dù mù suǒ fù ē páng gōng cí qǐng yǐ dì yī rén chù zhī chuán cǐ zhī qí xián ér jìn zhī yě

这句话大意是:太和初,礼部侍郎崔郾试迸士东都,吴武陵出杜牧所赋《阿房宫辞》,请以第一人处之,传》,此知其贤而进之也。

zhāng chāng líng jǔ jìn shì yǔ wáng gōng zhì qí míng jiē wèi kǎo gōng yuán wài láng wáng shī dàn suǒ chù

这句话大意是:张昌龄举进士,与王公治齐名,皆为考功员外郎王师旦所绌。

tài zōng wèn qí gù duì yuē chāng líng děng huá ér shǎo shí qí wén fú mí fēi lìng qì yě

这句话大意是:太宗问其故,对曰:“昌龄等华而少实,其文浮靡,非令器也。

qǔ zhī zé hòu shēng quàn mù luàn bì xià fēng yǎ

这句话大意是:取之则后生劝慕,乱陛下风雅。

dì rán zhī

这句话大意是:”帝然之。

wēn tíng yún kǔ xīn yàn xí yóu cháng yú shī fù

这句话大意是:温庭筠苦心砚席,尤长于诗赋。

chū jǔ jìn shì zhì jīng shī rén shì xī rán tuī zhòng

这句话大意是:初举进士,至京师,人士翕然推重。

rán shì xíng chén zá bù xiū biān fú néng zhú xián chuī zhī yīn wèi cè yàn zhī cí gōng qīng jiā wú lài zǐ dì péi chéng líng hú hào zhī tú xiāng yǔ pú yǐn hān zuì zhōng rì

这句话大意是:然士行尘杂,不修边幅,能逐弦吹之音,为侧艳之词,公卿家无赖子弟裴诚、令狐滈之徒,相与蒲饮,酣醉终日。

yóu shì lěi nián bù dì

这句话大意是:由是累年不第。

luō yǐn yǒu shī míng yóu cháng yú yǒng shǐ rán duō jī fěng yǐ gù bù zhōng dì

这句话大意是:罗隐有诗名,尤长于咏史,然多讥讽,以故不中第。

cǐ zhī qí bù kě ér tuì zhī yě

这句话大意是:此知其不可而退之也。

sòng shǐ chén péng nián chuán yán jǐng dé zhōng péng nián yǔ zhāo jiǒng tóng zhī gòng jǔ qǐng lìng yǒu sī xiáng dìng kǎo shì tiáo shì

这句话大意是:《宋史·陈彭年传》言:“景德中,彭年与晁迥同知贡举,请令有司详定考试条式。

zhēn zōng mìng péng nián yǔ qi lún cān dìng duō gé jiù zhì zhuān wù fáng xián

这句话大意是:真宗命彭年与戚纶参定,多革旧制,专务防闲。

qí suǒ qǔ zhě bù fù xuǎn zé wén xíng zhǐ jiào yī rì zhī yì suī dù jué qǐng tuō rán zhì jiǎ děng zhě huò fēi rén wàng

这句话大意是:其所取者不复选择文行,止较一日之艺,虽杜绝请托,然置甲等者或非人望。

sòng bái chuán yán chū chén péng nián jǔ jìn shì qīng jùn xǐ bàng zhǔ sī

这句话大意是:”《宋白传》言:“初,陈彭年举进士,轻俊,喜谤主司。

bái zhī gòng jǔ è qí wéi rén chù luò zhī péng nián hàn yān

现代白话:白知贡举,恶其为人,黜落之,彭年憾呢。

hòu jū jìn dài wèi gòng jǔ tiáo zhì duō suǒ guān fáng gài wèi bái shè yě

这句话大意是:后居近待,为贡举条制,多所关防,盖为白设也。

shān táng kǎo suǒ tóng

这句话大意是:”《山堂考索》同。

gài xī zhī qǔ shì suī chéng qí yī rì zhī wén yì cān zhī yǐ píng shēng zhī xíng ér xiāng píng shì lùn yī jiē dá yú cháo tíng

这句话大意是:盖昔之取士,虽程其一日之文,亦参之以平生之行,而乡评士论一皆达于朝廷。

gù wáng dàn chuán yán hàn lín xué shì chén péng nián chéng zhèng fǔ kē chǎng tiáo mù dàn tóu zhī de yuē nèi hàn de guān jǐ rì nǎi yù gé jié tiān xià jìn shì

这句话大意是:故《王旦传》言:“翰林学士陈彭年,呈政府科场条目,旦投之地,曰:‘内翰得官几日,乃欲隔截天下进士!

péng nián huáng kǒng ér tuì

这句话大意是:’彭年皇恐而退。

ér fàn zhòng yān sū sòng zhī yì bìng yù ba mí fēng téng lù zhī fǎ shǐ yǒu sī kǎo qí sù xíng yǐ jiàn fù liǎng hàn xuǎn jǔ zhī jiù

这句话大意是:”而范仲淹、苏颂之议,并欲罢弥封、誊录之法,使有司考其素行,以渐复两汉选举之旧。

fu yǐ péng nián yī rén zhī sī ér zūn zhī wéi shù bǎi nián zhī chéng fǎ wú guài hū fán wén rì mì ér rén cái rì shuāi

这句话大意是:夫以彭年一人之私,而遵之为数百年之成法,无怪乎繁文日密,而人材日衰。

hòu zhī rén zhǔ fēi yǒu chóng mén dòng kāi zhī xīn xiōng bù néng qǐ ér gēng zhāng zhī yǐ

现代白话:后之人主非有重门洞开之心胸,不能起而更张之了。

cè fǔ yuán guī táng xiàn zōng yuán hé èr nián shí èr yuè chì zì jīn yǐ hòu zhōu fǔ suǒ sòng jìn shì rú jī shè shū kuáng jiān kuī lǐ jiào huò céng wèi guān sī kē fá huò céng rèn zhōu fǔ xiǎo shǐ yī shì bù hé rén qīng liú zhě suī báo yǒu cí yì bìng bù de shēn sòng

这句话大意是:《册府元龟》“唐宪宗元和二年十二月,敕自今以后,州府所送进士,如迹涉疏狂,兼亏礼教,或曾为官司科罚,或曾任州府小使一事,不合人清流者,虽薄有词艺,并不得申送。

rú jǔ sòng yǐ hòu shì fā zhǎng lì tíng jiàn rèn jí yǐ tíng tì zhě diàn èr nián běn shì guān jí sī gōng guān bìng biǎn jiàng

这句话大意是:如举送以后事发,长吏停见任及已停替者殿二年,本试官及司功官并贬降。

shì jìn yī bù xiào zhī rén kǎo shì zhī guān jiē yǒu zé yān

现代白话:”是进一不肖之人,考试之官皆有责呢。

jīn zé jiè kǒu yú hú míng ér yuē wú héng qí wén wú yóu zhī qí rén yě

现代白话:今则借口于糊名,而曰:“我衡其文,无由知其人也。

shì jiào zhī chóng bài xíng zhī rén ér dài wéi zhī zhuī qí zuì yě

这句话大意是:”是教之崇败行之人而代为之追其罪也。

róng zhāi sì bǐ yuē táng shì kē jǔ zhī bǐng zhuān fù zhī zhǔ sī réng bù hú míng

这句话大意是:《容斋四笔》曰:“唐世科举之柄,颛付之主司,仍不糊名。

yòu yǒu jiāo péng zhī hòu zhě wèi zhī jiàn dá wèi zhī tōng bǎng

这句话大意是:又有交朋之厚者为之荐达,谓之通榜。

gù qí qǔ rén yě wèi yú jī yì duō gōng ér shěn yì huò xié yú quán shì huò náo yú qīn gù huò lèi yú zǐ dì jiē cháng qíng suǒ bù néng miǎn zhě

这句话大意是:故其取人也,畏于讥议,多公而审,亦或胁于权势,或挠于亲故,或累于子弟,皆常情所不能免者。

ruò xián zhě lín zhī zé bù rán

这句话大意是:若贤者临之,则不然。

wèi yǐn shì zhī qián qí qù qǔ gāo xià gù yǐ dìng yú xiōng zhōng yǐ

现代白话:未引试之前,其去取高下固已定于胸中了。

hán wén gōng yǔ cí bù lù yuán wài shū yuē zhí shì zhī yǔ sī gòng shì zhě xiāng zhī chéng shēn yǐ bǐ zhī suǒ wàng yú zhí shì zhí shì zhī suǒ yǐ dài hu bǐ zhě kě wèi zhì ér wú wèn yǐ

现代白话:韩文公《与词部陆员外书》曰:‘执事之与司贡士者相知诚深了,彼之所望于执事、执事之所以待乎彼者,可谓至而无问了。

bǐ zhī zhí zài hu dé rén zhí shì zhī zhì zài hu bèng xián

这句话大意是:彼之职在乎得人,执事之志在乎迸贤。

rú de qí rén ér shòu zhī suǒ wèi liǎng de

这句话大意是:如得其人而授之,所谓两得。

yù zhī zhī zhě yǒu hóu xǐ hóu yún zhǎng liú shù gǔ wéi qún yù cǐ sì zhě jiē kě yǐ dāng shǒu jiàn ér jí lùn zhě qī yú yǒu chéng ér hòu zhǐ kě yě

现代白话:愈之知者有侯喜、侯云长、刘述古、韦群玉此四者皆能够当首荐而极论者,期于有成而后止可也。

chén qǐ zhāng hóng

这句话大意是:沈杞、张宏。

yù chí fén li shēn zhāng hòu yú li yì jiē chū qún zhī cái yǔ zhī zú yǐ shōu rén wàng ér de cái shí

这句话大意是:尉迟汾、李绅、张后馀、李翊,皆出群之才,与之足以收人望而得才实。

zhǔ sī guǎng qiú yān zé yǐ gào zhī kě yě

现代白话:主司广求呢,则以告之可也。

wǎng zhě lù xiàng gōng sī gòng shì yù shí xìng zài de zhōng suǒ yǔ jí dì zhě jiē hè rán yǒu shēng

这句话大意是:往者陆相公司贡士,愈时幸在得中,所与及第者皆赫然有声。

yuán qí suǒ yǐ yì yóu liáng bǔ quē sù wáng láng zhōng chǔ zuǒ zhī liáng jǔ bā rén wú yǒu shī zhě qí yú zé wáng jiē yǔ móu yān

现代白话:原其所以,亦由梁补阙肃、王郎中础佐之,梁举八人无有失者,其馀则王皆与谋呢。

lù xiāng dài wáng yǔ liáng rú cǐ bù yí yě zhì jīn yǐ wéi měi tán

这句话大意是:陆相待王与梁如此不疑也,至今以为美谈。

cǐ shū zài jí zhōng bù zhù suì yuè

这句话大意是:”此书在集中不注岁月。

àn zhí yán yún zhēn yuán shí bā nián quán dé yú zhǔ wén lù cǎn yuán wài tōng bǎng hán wén gōng jiàn shí rén yú rén cān quán gōng fán sān bǎng gòng fàng liù rén xú bù chū wǔ nián nèi jiē jié

这句话大意是:按《摭言》云:“贞元十八年,权德舆主文,陆惨员外通榜,韩文公荐十人于亻参,权公凡三榜,共放六人,徐不出五年内皆捷。

yǐ dēng kē jì kǎo zhī zhēn yuán shí bā nián dé yú yǐ zhōng shū shè rén zhī jǔ fàng jìn shì èr shí sān rén yù chí fén hóu yún zhǎng wéi shū chén fēi li yì dēng dì

这句话大意是:”以《登科记》考之,贞元十八年,德舆以中书舍人知举,放进士二十三人,尉迟汾、侯云长、韦纾、沈妃、李翊登第。

shí jiǔ nián yǐ lǐ bù shì láng fàng èr shí rén hóu xǐ dēng dì

这句话大意是:十九年,以礼部侍郎放二十人,侯喜登第。

yǒng zhēn yuán nián fàng èr shí jiǔ rén liú shù gǔ dēng dì

这句话大意是:永贞元年,放二十九人,刘述古登第。

tōng sān bǎng gòng qī shí èr rén ér hán suǒ jiàn zhě yù qí qī

这句话大意是:通三榜,共七十二人,而韩所荐者预其七。

yuán hé yuán nián cuī xià fàng li shēn

这句话大意是:元和元年,崔下放李绅。

sān nián yòu fàng zhāng hòu yú zhāng hóng

这句话大意是:三年,又放张后馀、张弘。

jiē yǔ zhí yán hé

这句话大意是:皆与《摭言》合。

sōu suǒ jiù táng shū li kuí chuán qián yuán chū jiān lǐ bù shì láng yán zhǔ sī qǔ shì duō bù kǎo shí tú jùn qí dī fáng suǒ qí shū cè

这句话大意是:○搜索《旧唐书·李揆传》“乾元初,兼礼部侍郎,言主司取士,多不考实,徒峻其堤防,索其书策。

shū bù zhī yì bù zhì zhě jū wén shǐ zhī yòu yì bù néng gǎo cí shēn mèi qiú xián zhī yì yě

这句话大意是:殊不知艺不至者,居文史之囿,亦不能搞辞,深昧求贤之意也。

jí shì jìn shì qǐng yú tíng zhōng shè wǔ jīng zhū shǐ jí qiē yùn běn yú chuáng yǐn gòng shēng wèi zhī yuē dà guó xuǎn shì dàn wu de cái jīng jí zài cǐ qǐng zì xún jiǎn

这句话大意是:及试进士,请于庭中设《五经》诸史及《切韵》本于床,引贡生谓之曰:‘大国选士,但务得才,经籍在此,请恣寻检。

shū yuán yú chuán jǔ jìn shì jiàn yǒu sī gōu xiào kē qiē yīn shàng shū yán zì gǔ gòng shì wèi yǒu qīng yú cǐ zhě

这句话大意是:《舒元舆传》“举进士,见有司钩校苛切,因上书言:‘自古贡士,未有轻于此者。

qiě zǎi xiàng gōng qīng yóu cǐ chū ér yǒu sī yǐ lì rén dài zhī

这句话大意是:且宰相公卿由此出,而有司以隶人待之。

luō jí zhē jié yí qí wèi hǎo fēi suǒ yǐ qiú zhōng zhí yě

这句话大意是:罗棘遮截,疑其为好,非所以求忠直也。

yòu yán guó cháo xiào shì qióng wēi tàn yǐn wú suǒ bù zhì shì zhì lù dǐng xiǎn zú yǐ kē chǎng cǐ xiān bèi suǒ yǐ yǒu tóu qiàn ér chū zhě

这句话大意是:’又言‘国朝校试,穷微探隐,无所不至,士至露顶跣足以科场,此先辈所以有投椠而出者。

rán jiǎo wěi zhī fēng suǒ zài ér yǒu shì zhě yà ér fàn zhě zhòng háng yáng zhī rǔ bù zú yǐ jǐn gū

这句话大意是:然狡伪之风所在而有,试者亚,而犯者众,桁杨之辱不足以尽辜。

rú zhǔ sī zhēn jù bié jiàn huái cáng mǎn qiè yì fù hé yì

这句话大意是:如主司真具别鉴,怀藏满箧,亦复何益?

gù sōu suǒ zhī fǎ zhǐ zú yǐ jì zhǔ sī zhī suǒ duǎn bù zú yǐ xiǎn cái shì zhè suǒ cháng yě

这句话大意是:故搜索之法,只足以济主司之所短,不足以显才士这所长也。

jīn rì kǎo shì zhī bì zài hu qiú cái zhī dào bù zú ér fáng hǎo zhī fǎ yǒu yú

这句话大意是:今日考试之弊,在乎求才之道不足,而防好之法有馀。

sòng yuán chū yù shǐ zhōng chéng liú zhì shàng yán zhì tiān xià zhě yù rén yǐ jūn zǐ zhǎng zhě zhī dào zé xià bì yǒu jūn yú zhǎng zhě zhī xíng yīng yú shàng

现代白话:宋元初,御史中丞刘挚上言:“治天下者,遇人以有德行的人长者之道,则下必有君于长者之行应于上。

ruò yǐ xiǎo rén yù zhī bǐ jiāng yǐ xiǎo rén zì wèi yǐ

现代白话:若以品行较差的人遇之,彼将以品行较差的人自为了。

kuàng yǐ cǐ xíng yú xué xiào zhī jiān hu

这句话大意是:况以此行于学校之间吗?

chéng néng fǎn jīn rì zhī bì ér yǐ jiào huà wèi xiān xián cái de ér zhì jù zhāng bù nán zhì yě

这句话大意是:诚能反今日之弊,而以教化为先,贤才得而治具张,不难致也。

jīn shǐ tài hé yuán nián shěng chén zòu sōu jiǎn zhī fǎ suī yán zhì yú jiě fā tǎn yī suǒ jí ěr bí shū shī dài shì zhī lǐ

这句话大意是:《金史》:“泰和元年,省臣奏:‘搜简之法虽严,至于解发袒衣,索及耳鼻,殊失待士之礼。

fàng dà dìng èr shí jiǔ nián yǐ cháng yī qián gù shì shǐ jiù mù yù guān zhì yī wèi zhī gèng zhī jì kě fáng làn qiě bù kuī lǐ

这句话大意是:放大定二十九年已尝依前故事,使就沐浴,官置衣为之更之,既可防滥,且不亏礼。

cóng zhī

这句话大意是:’从之。

zhū zǐ lùn xué xiào kē jǔ zhī bì wèi shàng yǐ dào zéi dài shì shì yì yǐ dào zéi zì chǔ

这句话大意是:朱子论学校科举之弊,谓:“上以盗贼待士,士亦以盗贼自处。

gǔ zào pò xié fēi dào zéi ér hé

这句话大意是:鼓噪迫胁,非盗贼而何?

jiē fū sān dài zhī zhì bù kě jiàn yǐ hàn táng zhī shì qǐ nán fǎng ér xíng zhī zhě hu

现代白话:嗟夫,三代之制不可见了,汉唐之事岂难仿而行之者吗?

zuò zhǔ mén zhǔ gòng jǔ zhī shì yǐ yǒu sī wèi zuò zhǔ ér zì chēng mén shēng

这句话大意是:○座主门主贡举之士,以有司为座主,而自称门生。

zì zhōng táng yǐ hòu suì yǒu péng dǎng zhī huò

这句话大意是:自中唐以后,遂有朋党之祸。

huì chāng sān nián shí èr yuè èr shí èr rì zhōng shū fù zòu fèng xuān zhǐ bù yù lìng jí dì jìn shì hū yǒu sī wèi zuò zhǔ jiān tí míng jú xí děng tiáo shū jìn lái zhě

这句话大意是:会昌三年十二月二十二日,中书覆奏:“奉宣旨,不欲令及第进士呼有司为座主,兼题名局席等条,疏进来者。

fú yǐ guó jiā shè wén xué zhī kē qiú zhēn zhèng zhī shì suǒ yí xíng chóng fēng sú yì běn jūn qīn rán hòu shēng yú cháo tíng bì wèi guó qì

这句话大意是:伏以国家设文学之科,求真正之士,所宜行崇风俗,义本君亲,然后升于朝庭,必为国器。

qǐ kě huái shǎng bá zhī sī huì wàng jiào huà zhī gēn yuán zì wèi mén shēng suì wèi péng bǐ

这句话大意是:岂可怀赏拔之私惠,忘教化之根源,自谓门生,遂为朋比?

suǒ yǐ shí fēng jìn huài chén jié hé shī

这句话大意是:所以时风浸坏,臣节何施?

shù dǎng bèi gōng mǐ bù yóu cǐ

这句话大意是:树党背公,靡不由此。

chén děng yì jīn rì yǐ wǎng jìn shì jí dì rèn yī dù cān jiàn yǒu sī xiàng hòu bù dé jù jí cān yè yú yǒu sī zhái zhì yàn

这句话大意是:臣等议,今日以往,进士及第,任一度参见有司,向后不得聚集参谒,于有司宅置宴。

qí qǔ jiāng dà huì cháo guān jí tí míng jú xí bìng wàng lè tíng

这句话大意是:其曲江大会朝官及题名局席,并望勒停。

fèng chì yi yī

这句话大意是:”奉敕宜依。

hòu táng cháng xīng yuán nián liù yuè zhōng shū mén xià zòu shí lùn yǐ gòng jǔ guān wèi ēn mén jí yǐ dēng dì wèi mén shēng

这句话大意是:后唐长兴元年六月,中书门下奏:“时论以贡举官为恩门,及以登第为门生。

mén shēng zhě mén dì zǐ yě yán mǐn yóu xià děng bìng shòu zhòng ní zhī xun jí shì shī mén

这句话大意是:门生者,门弟子也,颜、闵、游、夏等并受仲尼之训,即是师门。

dà cháo suǒ mìng chūn guān bú huì

这句话大意是:大朝所命,春官不会。

jiào huì jǔ zǐ shì guó jiā gòng shì fēi zōng bó mén tú

这句话大意是:教诲举子,是国家贡士,非宗伯门徒。

jīn hòu jí dì rén bù dé hū chūn guān wèi ēn mén shī mén jí zì chēng mén shēng

这句话大意是:今后及第人不得呼春官为恩门、师门,及自称门生。

sòng tài zǔ jiàn lóng sān nián jiǔ yuè bǐng chén zhào jí dì jǔ rén bù dé bài zhī jǔ guān zǐ dì jí mù wéi ēn mén shī mén bìng zì chēng mén shēng

这句话大意是:”宋太祖建隆三年九月丙辰,诏及第举人不得拜知举官子弟及目为恩门、师门,并自称门生。

liú kè zhuāng bá lù fàng wēng tiè yún yú dà fù zhù zuò wèi jīng jiào kǎo zhè cáo shì

这句话大意是:刘克庄《跋陆放翁帖》云:“余大父著作为京教,考浙漕试;。

míng nián kǎo shěng shì

这句话大意是:明年考省试。

lǚ chéng gōng juǎn zi jiē chū běn fáng jiā cáng dà fù yǔ chéng gōng wǎng huán zhēn jì dà fù zé yún shàng fù bó gōng xiōng chéng gōng zé yún bài fù zhù zuò zhàng shí yóu wèi hū zuò zhǔ zuò xiān shēng yě

这句话大意是:吕成公卷子皆出本房,家藏大父与成公往还真迹,大父则云‘上覆伯恭兄’,成公则云‘拜复著作丈’,时犹未呼座主作先生也。

xún qí yán gài sòng mò yǐ yǒu xiān shēng zhī chēng

这句话大意是:”寻其言,盖宋末已有先生之称。

ér zhì yú yǒu míng zé suì gōng rán wèi zhī zuò shī wèi zhī mén shēng qí péng dǎng zhī huò yì bù jiǎn yú táng shí yǐ

现代白话:而至于有明,则遂公然谓之座师,谓之门生,其朋党之祸亦不减于唐时了。

táng shí fēng sú zhī bì yáng fù gōng zhì wèi zhāo zōng wèi mén shēng tiān zǐ

这句话大意是:唐时风俗之敝,杨复恭至谓昭宗为门生天子。

táng cuī yòu fu yì yǐ wéi zì hàn xú rú zǐ yú gù jǔ zhǔ zhī sàng tú bù qiān lǐ ér xíng yī jì hòu zé hòu yǐ qí yú chuán jì fēi kě yě lì dài mò zhī fēi yě

现代白话:唐崔佑甫议,以为自汉徐孺子于故举主之丧,徒步千里而行一祭,厚则厚了,其于传继非可也,历代莫之非也。

hàn shū fán chuán yán jùn guó jǔ xiào lián lǜ qǔ nián shào néng bào ēn zhě

这句话大意是:汉书·樊传》言:“郡国举孝廉,率取年少能报恩者。

dāng shí jí yǒu cǐ shuō

这句话大意是:”当时即有此说。

jìn rì zhāng jīng zhōu jiǔ líng yòu kè shí ér měi zhī

这句话大意是:近日张荆州九龄又刻石而美之。

yú shì hòu lái zhī shòu jǔ wèi cān zuǒ zhě bào ēn zhī fēn wǎng wǎng guò dāng huò náo wǒ wáng xiàn shě qí qīn qī zhī zuì fù jǔ qí bù lìng zǐ sūn yǐ qiè míng wèi bèi gōng sǐ dǎng cí huò jìn zhī

这句话大意是:于是后来之受举为参佐者,报恩之分往往过当,或挠我王宪,舍其亲戚之罪负,举其不令子孙以窃名位,背公死党,兹或近之。

shí lùn cóng ér yǔ zhī tōng rén yòu bù jiù suì wǎng ér bù fǎn

这句话大意是:时论从而与之,通人又不救,遂往而不返。

fu cān zuǒ zhī yú jǔ zhǔ yóu méng gù pàn zhī ēn bèi huà yán zhī jiǎng táo róng chéng jiù huò zī qí lì xī rén qiě yǒu dǎng bǐ zhī jī

这句话大意是:夫参佐之于举主,犹蒙顾盼之恩,被话言之奖,陶熔成就,或资其力,昔人且有党比之讥。

ruò kē chǎng qǔ shì zhǐ píng suǒ shì zhī wén wèi shi qí míng hé yǒu shī shēng zhī fēn

这句话大意是:若科场取士,只凭所试之文,未识其名,何有师生之分?

zhì yú shì quán náo fǎ qǔ huì chóu ēn zhī wàn jiū lián gēn dǐ pán hù guān fāng wèi zhī zhuó luàn shì xí wèi zhī tuí mǐ qí yǔ hàn rén dǔ jiāo niàn gù zhī yì yì hé yuǎn zāi

现代白话:至于市权挠法,取贿酬恩,枝蔓纠连,根抵磐互,官方为之浊乱,士习为之颓靡,其与汉人笃交念故之谊抑何远啊!

fēng sú tōng jì hóng nóng tài shǒu wú kuāng wèi sī kōng wáng qióng suǒ jǔ

这句话大意是:《风俗通》记弘农太守吴匡,为司空王琼所举。

bān zhào quàn gēng dào yú miǎn chí wén qióng hōng jí fā sāng zhì fú shàng bìng zài niǎn chē hái fǔ

这句话大意是:班诏劝耕,道于渑池,闻琼薨,即发丧制服,上病,载辇车还府。

lùn zhī yuē pōu fú shǒu jìng quàn mín gēng sāng sì shěng yuān yí hé jiě chóu yuàn guó zhī dà shì suǒ dāng qín xù

这句话大意是:论之曰:“剖符守境,劝民耕桑,肆省冤疑,和解仇怨,国之大事,所当勤恤。

ér wěi gù sī ēn zuò hěn zì suì

这句话大意是:而猥顾私恩,做狠自遂。

ruò gōng chē yàn jià hé yǐ guò cí

现代白话:若宫车晏驾,凭什么过兹?

lùn zhě bù chá ér guī zhī hòu

这句话大意是:”论者不察,而归之厚。

sī kōng yuán zhōu yáng jǔ gǒu cí míng yǒu dào

这句话大意是:司空袁周阳,举苟慈明有道;。

tài wèi shān bó tiáo jǔ zǐ mèng zhí fāng zhèng

这句话大意是:太尉邓伯条,举訾孟直方正。

èr gōng hōng jiē zhì qí shuāi

这句话大意是:二公薨,皆制齐衰。

ruò cǐ lèi zhě fēi yī rán gǒu jiē tōng rú yú yì zú zé

这句话大意是:若此类者非一,然苟皆通儒,于义足责。

huò jǔ zhě míng wèi chì luò zǐ sūn wú jì duō bù qīn zhì

这句话大意是:或举者名位斥落,子孙无继,多不亲至。

rán zé lóng qíng yóu hu xiǎn fá báo bào zài hu shuāi mén

这句话大意是:然则隆情由乎显阀,薄报在乎衰门。

cǐ yòu sī ēn zhī yī biàn gǔ jīn tóng kǎi zhě yǐ

现代白话:此又私恩之一变,古今同慨者了。

hòu hàn shū zhōu jǐng wèi hé nèi tài shǒu hǎo xián ài shì

这句话大意是:《后汉书》“周景为河内太守,好贤爱士。

měi zhì suì shí yán qǐng jǔ lì rén shàng hòu táng yǔ gòng yàn huì rú cǐ shù sì nǎi qiǎn zhī zèng sòng shí wù wú bù kè bèi jì ér xuǎn qí fù xiōng zǐ dì shì xiāng yōu yì

这句话大意是:每至岁时,延请举吏人上后堂,与共宴会,如此数四乃遣之,赠送什物,无不克备,既而选其父兄子弟,事相优异。

xiān shì sī tú hán yǎn zài hé nán zhì zài wú sī jǔ lì dāng háng yī cí ér yǐ ēn yì bù jí qí jiā

这句话大意是:”先是,司徒韩演在河南,志在无私,举吏当行,一辞而已,恩亦不及其家。

yuē wǒ jǔ ruò kě yǐ qǐ kě lìng piān jī yī mén

现代白话:曰:“我举若可了,岂可令偏积一门?

shì èr gōng zhě zài rén qíng suī yǒu hòu bó zhī shū ér yì qù zé yǒu gōng sī zhī bié yǐ

现代白话:”是二公者,在人情虽有厚薄之殊,而意趣则有公私之别了。

jì yán zhào wén zi suǒ jǔ yú jìn guó guǎn kù zhī shì qī shí yǒu yú jiā shēng bù jiāo lì sǐ bù shǔ qí zi yān

现代白话:《记》言:“赵文子所举于晋国管库之士七十有余家,生不交利,死不属其子呢。

wū hū

这句话大意是:”呜呼!

wú jiàn jīn zhī jǔ shì zhě jiāo lì ér yǐ shǔ zi ér yǐ

现代白话:我见今之举士者,交利而已,属子而已。

jǔ zhǔ zhì fú zá jì yuē kǒng zǐ yuē guǎn zhòng yù dào qǔ èr rén yān shàng yǐ wéi gōng chén yuē qí suǒ yǔ yóu pì yě kě rén yě

现代白话:○举主制服《杂记》曰:“孔孔子说:‘管仲遇盗,取二人呢,上以为公臣,曰:‘其所与游辟也,可人也。

guǎn zhòng sǐ huán gōng shǐ wèi zhī fú

这句话大意是:’管仲死,桓公使为之服。

huàn yú dài fū zhě zhī wèi zhī fú yě zì guǎn zhòng shǐ yě yǒu jūn mìng yān ěr yě

现代白话:宦于大夫者之为之服也,自管仲始也,有君命呢你也。

cǐ suī qián shì guǎn shì yì yǐ jǔ zhǔ ér fú zhī rán kǒng zǐ yǐ wéi yǒu jūn mìng zé kě gài yì yǒu suǒ bù jìn rán zhī cí

这句话大意是:”此虽前仕管氏,亦以举主而服之,然孔子以为有君命则可,盖亦有所不尽然之辞。

tóng nián jīn rén yǐ tóng jǔ wèi tóng nián

这句话大意是:○同年今人以同举为同年。

táng xiàn zōng wèn li jiàng yuē rén yú tóng nián gù yǒu qíng hu

这句话大意是:唐宪宗问李绛曰:“人于同年固有情吗?

duì yuē tóng nián nǎi jiǔ zhōu sì hǎi zhī rén ǒu tóng kē dì huò dēng kē rán hòu xiāng shí qíng yú hé yǒu rán

这句话大意是:”对曰:“同年乃九州四海之人,偶同科第,或登科然后相识,情于何有然?

mù zōng yù zhū huáng fǔ pù ér zǎi xiàng líng hú chu xiāo yuè yǐ tóng nián jìn shì bǎo hù zhī yǐ

现代白话:”穆宗欲诛皇甫铺,而宰相令狐楚、萧悦以同年进士保护之了。

àn hàn rén yǐ yǒu zhī

这句话大意是:按汉人已有之。

hòu hàn shū li gù chuán yún yǒu tóng suì shēng dé zuì yú jì fēng sú tōng yún nán yáng wǔ shì gōng wèi guǎng hàn tài shǒu yǔ sī tú zhǎng shǐ duàn liáo shū tóng suì

这句话大意是:《后汉书·李固传》云:“有同岁生,得罪于冀,”《风俗通》云:“南阳五世公为广汉太守,与司徒长史段辽叔同岁。

yòu yún yǔ dōng lái tài shǒu cài bó qǐ tóng suì

这句话大意是:”又云:“与东莱太守蔡伯起同岁。

yòu yún xiāo lìng wú bīn yǔ sī ràng hán yǎn tóng suì

这句话大意是:”又云:“萧令吴斌,与司让韩演同岁。

sān guó zhì wèi wǔ dì jì yún gōng yǔ hán suì fù tóng suì xiào lián

这句话大意是:”《三国志·魏武帝纪》云:“公与韩遂父同岁孝廉。

hàn dūn huáng zhǎng lì wǔ bān bēi yún jīn xiāng cháng hé jiān gāo yáng shǐ huī děng zhuī wéi xī rì tóng suì

这句话大意是:”汉《敦煌长吏武班碑》云:“金乡长河间,高阳史恢等追惟昔日同岁。

láng shǔ kǎo lián liǔ mǐn bēi yún xiàn zhǎng tóng suì jiàn wèi shǔ guó zhào tái gōng

这句话大意是:”《郎署考廉柳敏碑》云:“县长同岁健为属国赵台公。

jìn shū táo kǎn chuán kǎn yǔ chén mǐn tóng jùn yòu tóng suì jǔ lì

这句话大意是:”《晋书·陶侃传》:“侃与陈敏同郡,又同岁举吏。

qí yún tóng suì gài jí jīn zhī tóng nián yě

这句话大意是:”其云同岁,盖即今之同年也。

sī ēn jié ér gōng yì shuāi fēi yī shì zhī gù yǐ

现代白话:私恩结而公义衰,非一世之故了。

xiān bèi xiān bèi nǎi tóng shì ér xiān de dì zhě zhī chēng

这句话大意是:○先辈先辈乃同试而先得第者之称。

chéng shì yǎn fán lù yuē tōng diǎn wèi wén dì huáng chū wǔ nián lì dà xué yú luò yáng

这句话大意是:程氏《演繁露》曰:“《通典》:魏文帝黄初五年,立大学于洛阳。

shí mù xué zhě shǐ yì tài xué wèi mén rén

这句话大意是:时慕学者始诣太学,为门人。

mǎn yī suì shì tōng yī jīng zhě chēng dì zǐ

这句话大意是:满一岁,试通一经者称弟子;。

bù tōng yī jīng bà qiǎn

这句话大意是:不通一经罢遣。

dì zǐ mǎn èr suì shì tōng èr jīng zhě bǔ wén xué zhǎng gù

这句话大意是:弟子满二岁,试通二经者补文学掌故;。

bù tōng zhě tīng suí hòu bèi shì shì tōng èr jīng yì de bǔ zhǎng gù

这句话大意是:不通者听随后辈试,试通二经亦得补掌故。

mǎn sān suì shì tōng sān jīng zhě zhuó gāo dì wèi tài zǐ shè rén

这句话大意是:满三岁,试通三经者擢高第,为太子舍人;。

bù dì zhě suí hòu bèi fù shì shì tōng zhě yì wèi tài zǐ shè rén

这句话大意是:不第者随后辈复试,试通者亦为太子舍人。

shè rén mǎn èr suì shì tōng sì jīng zhě zhuó gāo dì wèi láng zhōng

这句话大意是:舍人满二岁,试通四经者擢高第,为郎中;。

bù tōng zhě suí hòu bèi fù shì shì tōng yì wèi láng zhōng

这句话大意是:不通者随后辈复试,试通亦为郎中。

láng zhōng mǎn èr suì néng tōng wǔ jīng zhě cuī gāo dì suí cái xù yòng

这句话大意是:郎中满二岁,能通五经者摧高第,随才叙用;。

bù tōng zhě suí hòu bèi fù shì shì tōng yì xù yòng

这句话大意是:不通者随后辈复试,试通亦叙用。

gù táng shì jǔ rén hū yǐ dì zhě wèi xiān bèi yóu cǐ yě

这句话大意是:”故唐世举人呼已第者为先辈,由此也。

jīn kǎo wú zhì chǎn zé chuán yán zhōu lǐ xiān bèi dān yáng táng gù xiū shēn jī xué

这句话大意是:今考《吴志·阐泽传》言:“州里先辈丹阳唐固,修身积学。

xuē zōng chuán yán líng líng lài gōng xiān bèi rén jǐn bù xiǎo shí shì

这句话大意是:”《薛综传》言:“零陵赖恭先辈,仁谨不晓时事。

jìn shū luō xiàn chuán yán shì yàn huá lín yuán zhào wèn shǔ dà chén zǐ dì fù wèn xiān bèi yí shí xù yòng zhě xiàn jiàn shǔ rén cháng jì dù zhěn děng

这句话大意是:”《晋书·罗宪传》言:“侍宴华林园,诏问蜀大臣子弟,复问先辈宜时叙用者,宪荐蜀人常忌、杜轸等。

shì xiān bèi zhī chēng guǒ qǐ yú sān guó zhī shí

这句话大意是:”是先辈之称,果起于三国之时。

ér táng lǐ zhào guó shǐ bǔ wèi hù xiāng tuī jìng wèi zhī xiān bèi cǐ yòu hòu rén zhī làn yǐ

现代白话:而唐李肇《国史补》谓互相推敬谓之先辈,此又后人之滥了。

zhèng shì shī cǎi wēi jiān yuē jīn bì shēng yǐ xiān bèi kě yǐ xíng yě

现代白话:郑氏《诗·采薇》笺曰:“今蔽生了,先辈能够行也。

shì yì hàn wèi rén yǔ

这句话大意是:”是亦汉未人语。

chū shēn shòu guān shǐ yán kāi yuán yǐ wǎng sì hǎi yàn qīng shì wú xián bù xiào chǐ bù yǐ wén zhāng dá

这句话大意是:○出身授官史言开元以往,四海晏清,士无贤不肖,耻不以文章达。

qí yìng zhào ér jǔ zhě duō zé èr qiān rén shǎo yóu bù jiǎn qiān rén suǒ shōu bǎi cái yǒu yī

这句话大意是:其应诏而举者多则二千人,少犹不减千人,所收百才有一。

wén xiàn tōng kǎo táng shí suǒ fàng jìn shì měi suì bù guò èr sān shí rén

这句话大意是:《文献通考》“唐时所放进士,每岁不过二三十人。

shì zhī jí dì zhě wèi biàn jiě hè rén shì shàng yǒu shì lì bù yī guān

这句话大意是:士之及第者,未便解褐人仕,尚有试吏部一关。

hán wén gōng sān shì yú lì shào wú chéng zé shí nián yóu bù yī qiě yǒu chū shēn èr shí nián bù huò lù zhě

这句话大意是:韩文公三试于吏邵无成,则十年犹布衣,且有出身二十年不获禄者。

zì sòng tài zōng tài píng xīng guó èr nián

这句话大意是:自宋太宗太平兴国二年,。

shàng chū jí wèi

这句话大意是:上初即位,。

sī zhèn yān zhì

这句话大意是:思振淹滞,。

cì jìn shì zhū kē chū shēn zhě wǔ bǎi yú rén

这句话大意是:赐进士诸科出身者五百余人,。

jiē xiān cì lǜ páo xuē hù

这句话大意是:皆先赐绿袍靴笏,。

cì yàn kāi bǎo sì

这句话大意是:赐宴开宝寺,。

dì yī dì èr děng jìn shì jí jiǔ jīng shòu jiāng zuò jiān chéng dà lǐ píng shì tōng pàn zhū zhōu

这句话大意是:第一、第二等进士及九经授将作监丞、大理评事、通判诸州,。

qí yú jiē yōu děng zhù nǐ

这句话大意是:其余皆优等注拟,。

chǒng zhāng shū yì

这句话大意是:宠章殊异,。

lì dài wèi yǒu yě

这句话大意是:历代未有也。

xuē jū zhèng děng yán qǔ rén dà duō yòng rén tài zhòu bù tīng

这句话大意是:薛居正等言取人大多,用人太骤,不听。

cǐ tài zōng chū yī tiān xià yù yǐ de shì zhī shèng kuà yuè qián dài róng guān shǐ cè ér bù zhī jiǎo xìng zhī xīn yù sù zhī xí zhōng yú shì rén zhě qiě shù bǎi nián ér bù kě fǎn yǐ

现代白话:此太宗初一天下,欲以得士之盛跨越前代,荣观史册,而不知侥幸之心,欲速之习,中于士人者,且数百年,而不可返了。

yòu kǎo tōng diǎn jǔ rén tiáo lì sì jīng chū shēn shòu jǐn xiàn wèi

这句话大意是:又考《通典·举人条例》“四经出身,授紧县尉;。

pàn rén dì sān děng shòu wàng xiàn wèi wǔ jīng chū shēn shòu wàng xiàn wèi

这句话大意是:判人第三等,授望县尉,五经出身,授望县尉;。

pàn rén dì sān děng shòu jī xiàn wèi

这句话大意是:判人第三等,授畿县尉。

jìn shì yǔ sì jīng tóng zī

这句话大意是:进士与四经同资。

shì táng shí míng jīng jìn shì chū chú bù guò xiàn wèi

这句话大意是:”是唐时明经、进士,初除不过县尉。

shàng jīn dài zé yī rén cí lín gèng bù wài bǔ èr jiǎ zhī chú yóu wèi bù shǔ chóng fú zhǎng duò zhí cǐ zhī yóu

这句话大意是:上今代则一人词林,更不外补,二甲之除犹为部属,崇浮长惰,职此之由。

suǒ yǐ yī dì zhī hòu jǐn qì qí xué ér yǐ yíng shēng nà huì wéi shì zhě yǐ qí de zhī qiǎn ér guì zhī zhòu yě

这句话大意是:所以一第之后,尽弃其学,而以营升纳贿为事者,以其得之浅而贵之骤也。

qí yú táng rén jǔ shì zhī chū zhì shī zhī yuǎn yǐ

现代白话:其于唐人举士之初制,失之远了。

rú lín gōng yì yán tài zōng lín xuān fàng bǎng sān wǔ míng yǐ qián jiē chū èr jùn fú qiān zhuó róng sù

这句话大意是:《儒林公议》言:“太宗临轩放榜,三五名以前皆出贰郡符,迁擢荣速。

chén yáo sōu wáng céng chū zhōng dì jí dēng cháo lǐng tài shǐ zhī zhí cì yǐ zhū fú ěr hòu zhuàng yuán dēng dì zhě bù shí yú nián jiē wàng bǐng yòng rén yì yǐ shì wéi dāng de zhī yě

现代白话:陈尧叟、王曾初中第,即登朝领太史之职,赐以朱黻,你后状元登第者,不十余年皆望柄用,人亦以是为当得之也。

měi diàn tíng lú chuán dì yī zé gōng qīng yǐ xià wú bù sǒng guān suī zhì zūn yì zhù shì yān

现代白话:每殿廷胪传第一,则公卿以下无不耸观,虽至尊亦注视呢。

zì chóng zhèng diàn chū dōng huá mén chuán hū shén chǒng guān zhě yōng sè tōng qú

这句话大意是:自崇政殿出东华门,传呼甚宠,观者拥塞通衢。

jīn dài zhuàng yuán jí dì zhī róng yī jiǎ hàn lín zhī shòu quán yú yú shì yǐ

现代白话:”今代状元及第之荣,一甲翰林之授,权舆于是了。

sòng chū yòng rén zhī bì yǒu èr jìn shì shì hè bù shì lì bù yī yě

这句话大意是:宋初用人之弊有二:进士释褐,不试吏部,一也;。

xiàn wén de zhǐ zhào shì chú guān èr yě

这句话大意是:献文得旨,召试除官,二也。

jīn xuàn wén zhī tú yǐ gé ér rù guān zhī xuǎn shàng qīng èr zhě zhī bì qí yī shàng cún shì yi réng yòng táng zhì

这句话大意是:今炫文之途已革,而入官之选尚轻,二者之弊其一尚存,似宜仍用唐制。

yòng bā gǔ zhī rén cái ér shǐ zhī lǐ fán zhì zhòng cǐ fū zǐ suǒ wèi zéi fū rén zhī zǐ yě

现代白话:用八股之人才,而使之理烦治众,此孔子所谓贼夫人之子也。

ēn kē sòng shí yǒu suǒ wèi tè zòu míng zhě

这句话大意是:○恩科宋时有所谓特奏名者。

kāi bǎo sān nián sān yuè gēng xū zhào lǐ bù yuè jìn shì jí shí wǔ jǔ cháng zhōng chǎng zhě de sī mǎ pǔ děng yī bǎi liù rén cì běn kē chū shēn tè zòu míng

这句话大意是:开宝三年三月庚戌,诏礼部阅进士,及十五举尝终场者,得司马浦等一百六人,赐本科出身,特奏名。

ēn lì zì cǐ shǐ wèi zhī ēn kē

这句话大意是:恩例自此始,谓之恩科。

xián píng sān nián suì zhì jiǔ bǎi yú rén

这句话大意是:咸平三年,遂至九百余人。

shì rén shì cǐ yīn xún bù xué

这句话大意是:士人恃此,因循不学。

gù tiān shèng zhī zhào yuē niǔ yú kuān ēn suì huī sù yè gǒu jiǎn chéng fēng shén kě chǐ yě

这句话大意是:故天圣之诏曰:“狃于宽恩,遂隳素业,苟简成风,甚可耻也。

ér yuán chū zhī gòng jǔ sū shì kǒng wén zhòng yán jīn tè zòu zhě yǐ jí sì bǎi wǔ shí rén yòu xǔ lì wài dì jiǎn yī jǔ zé dāng fù zēng shù bǎi rén

这句话大意是:”而元初,知贡举苏轼、孔文仲言:“今特奏者已及四百五十人,又许例外递减,一举则当复增数百人。

cǐ cáo chuí lǎo bié wú suǒ wàng bù zài zhōu xiàn wéi wu dú huò yǐ wéi guī jì

这句话大意是:此曹垂老,别无所望,布在州县,惟务黩货以为归计。

qián hòu ēn kē mìng guān jǐ qiān rén yǐ hé yǒu yī rén néng zì fèn lì yǒu wén yú shí

现代白话:前后恩科,命官几千人了,何有一人能自奋厉有闻于时?

ér cán mín bài guān zhě bù kě shèng shǔ yǐ cǐ zhī qí wú yì yǒu sǔn

这句话大意是:而残民败官者不可胜数,以此知其无益有损。

yì zhě bù guò wèi yi guǎng ēn zé bù zhī lì bù yǐ yǒu xiàn zhī guān dài wú qióng zhī lì hù bù yǐ yǒu xiàn zhī cái lù wú yòng zhī rén ér suǒ zhì zhōu xiàn jǔ lí qí hài nǎi jí wèi zhī chū yǒu cǐ guò jǔ wèi zhī ēn zé fēi chén suǒ shí yě

这句话大意是:议者不过谓宜广恩泽,不知吏部以有限之官待无穷之吏,户部以有限之财禄无用之人,而所至州县举罹其害,乃即位之初有此过举,谓之恩泽,非臣所识也。

dāng rì zhī lùn rú cǐ

这句话大意是:”当日之论如此。

yǔ bù yún hū jí qí lǎo yě jiè zhè zài de

这句话大意是:《语》不云乎:“及其老也,戒这在得。

gù yǒu zhàng xiāng zhī zhì yǐ zūn gāo nián zhì shì zhī jié yǐ yǎng lián chǐ

这句话大意是:”故有杖乡之制以尊高年,至仕之节以养廉耻。

ruò yǐ bīn wáng yè dì zhī róng wèi mǐn lǎo chou zhī jù kǒng suǒ yì yú rú lín zhě xiǎo ér suǒ shāng yú fēng sú zhě duō

这句话大意是:若以宾王谒帝之荣,为闵老酬之具,恐所益于儒林者小,而所伤于风俗者多。

yǎng lòu shí yú ní tú kuài dàn qíng yú shēng dǒu

这句话大意是:养陋识于泥途,快膻情于升斗。

qǐ yǒu zhào yú zhī lǐ jiàng rén mù gōng zhī sī huáng fà zú yǐ bài jūn dé ér chí guó shì zhě hu

这句话大意是:岂有赵盂之礼绛人,穆公之思黄发,足以稗君德而持国是者吗?

kuàng wǔ shí bù cóng lì zhèng liù shí bù yǔ fú róng qǐ kě shǐ duàn duàn yú quē lǐ zhī páng rǎng rǎng yú qiáo mén zhī xià

这句话大意是:况五十不从力政,六十不与服戎,岂可使断断于阙里之旁,攘攘于桥门之下?

yi zhe wèi lìng fán zhōng shì jǔ rén nián zhì liù shí zhě cì dì bà guī jū jiā shòu tú

这句话大意是:宜著为令,凡中式举人,年至六十者,赐第罢归,居家授徒;。

bù zhōng shì zhě bù xǔ zài shàng

这句话大意是:不中式者,不许再上。

bù dàn jiǎn bǎi qiān mò huò zhī rén yì kě yǐ quàn èr sān yǒu chǐ zhī shì

现代白话:不但减百千默货之人,亦能够劝二三有耻之士,”。

hàn xiàn dì chū píng sì nián zhào yuē jīn qí rú nián yú liù shí qù lí běn tǔ yíng qiú liáng zī bù dé zhuān yè

这句话大意是:汉献帝初平四年,诏曰:“今耆儒年逾六十,去离本土,营求粮资,不得专业。

jié tóng rù xué hào shǒu kōng guī zhǎng wěi nóng yě yǒng jué róng wàng zhèn shén mǐn yān

现代白话:结童入学,皓首空归,长委农野,永绝荣望,朕甚愍呢。

qí yī kē ba zhě tīng wèi tài zǐ shè rén

这句话大意是:其依科罢者,听为太子舍人。

táng zhāo zōng tiān fù yuán nián shè wén lìng zhōng shū mén xià xuǎn zé xīn jí dì jìn shì zhōng yǒu jiǔ zài míng chǎng cái zhān kē jí nián chǐ yǐ gāo zhě bù jū cháng lì gè shòu yī guān

这句话大意是:”唐昭宗天复元年,赦文令中书门下选择新及第进士中,有久在名场、才沾科级、年齿已高者,不拘常例,各授一官。

yú shì lǐ bù shì láng dù dé xiáng zòu jiǎn dào xīn jí dì jìn shì chén guāng wèn nián liù shí jiǔ

这句话大意是:于是礼部侍郎杜德祥奏拣到新及第进士陈光问年六十九,。

cáo sōng nián wǔ shí sì

这句话大意是:曹松年五十四,。

wáng xī yǔ nián qī shí sān

这句话大意是:王希羽年七十三,。

liú xiàng nián qī shí

这句话大意是:刘象年七十,。

kē chóng nián liù shí sì

这句话大意是:柯崇年六十四,。

zhèng xī yán nián wǔ shí jiǔ

这句话大意是:郑希颜年五十九,。

zhào guāng wèn sōng xī yǔ kě mì shū shěng zhèng zì

这句话大意是:诏光问、松、希羽可秘书省正字,。

xiàng chóng xī yán kě tài zǐ jiào shū

这句话大意是:象崇、希颜可太子较书。

cǐ jiē qián dài jì cháo zhī zhèng dāng sàng luàn zhī hòu yǐ cǐ wèi hán ér shōu wù qíng fēi píng shì zhī diǎn yě

这句话大意是:此皆前代季朝之政,当丧乱之后,以此慰寒而收物情,非平世之典也。

shí lù xuān dé èr nián liù yuè jǐ mǎo

这句话大意是:《实录》:宣德二年六月己卯,。

xíng zài lǐ bù shàng shū hú dàn zòu běi jīng guó zǐ jiàn shēng jí jiàn bō gè yá mén lì shì zhě

这句话大意是:行在礼部尚书胡淡奏:“北京国子监生及见拨各衙门历事者,。

qǐng lìng liù bù shàng shū dū chá yuàn dōu yù shǐ tōng zhèng shǐ sī dà lǐ sì hàn lín yuàn gè táng shàng guān liù kē jǐ shì zhōng

这句话大意是:请令六部尚书、都察院都御史、通政使司、大理寺、翰林院各堂上官、六科给事中,。

gōng tóng jiān guān jiǎn xuǎn fán nián wǔ shí wǔ yǐ shàng jí cán jí mào lòu bù kān zhě

这句话大意是:公同监官拣选凡年五十五以上及残疾貌陋不堪者,。

jiē ba wèi mín

这句话大意是:皆罢为民。

shàng cóng zhī

这句话大意是:”上从之。

fán chì qù yī qiān jiǔ shí wǔ rén qí nán jīng guó zǐ jiàn shēng yì zhǔn cǐ lì

这句话大意是:凡斥去一千九十五人,其南京国子监生亦准此例。

sān nián sì yuè bǐng chén xíng zài lì bù shàng shū jiǎn yì zòu jiǎn zé lì yuán nián wǔ shí yǐ shàng jí rén wù bǐ hěn bù ān wén yí zhě jiē ba wèi mín

这句话大意是:三年四月丙辰,行在吏部尚书蹇义奏:“拣择吏员年五十以上,及人物鄙狠不谙文移者,皆罢为民。

sì nián jiǔ yuè jiǎ yín fàng nán běi liǎng jīng guó zǐ jiàn shēng nián wǔ shí wǔ yǐ shàng jí cán jí zhě èr bǎi wǔ shí sān rén huán xiāng wèi mín

这句话大意是:”四年九月甲寅,放南北两京国子监生年五十五以上及残疾者二百五十三人还乡为民。

jiǔ nián jiǔ yuè wù yín xíng zài lǐ bù zòu qǔ tiān xià shēng yuán nián sì shí wǔ yǐ shàng zhě kǎo shì qí zhōng zhě rén guó zi jiān dú shū bù zhōng zhě bà guī wèi mín

这句话大意是:九年九月戊寅,行在礼部奏:“取天下生员年四十五以上者考试,其中者人国子监读书,不中者罢归为民。

xuān miào jīng qín lì zhì yī shí chéng qīng zhī xiào rú cǐ

这句话大意是:”宣庙精勤吏治,一时澄清之效如此。

hòu rén bù zhī jí zhī zhī yì bù kěn yán yǐ

现代白话:后人不知,即知之亦不肯言了。

nián chǐ jì yuē sì shí yuē qiáng ér shì qī shí yuē lǎo ér chuán

这句话大意是:○年齿《记》曰:“四十曰强而仕,七十曰老而传。

shì rén shēng fú guān zhī rì bù guò sān shí nián

这句话大意是:”是人生服官之日不过三十年。

hàn shùn dì yáng jiā yuán nián yòng zuǒ xióng zhī yán lìng xiào lián nián bù mǎn sì shí bù dé chá jǔ

这句话大意是:汉顺帝阳嘉元年,用左雄之言,令孝廉年不满四十不得察举。

jiē xiān yì gōng fǔ zhū shēng shì jiā fǎ wén shǐ kè jiān zòu

这句话大意是:皆先诣公府,诸生试家法,文史课笺奏。

sòng wén dì yuán jiā zhōng xiàn nián sān shí ér shì liáng wǔ dì tiān jiān sì nián lìng jiǔ liú cháng xuǎn nián wèi sān shí bù tōng yī jīng bù dé jiě hè

这句话大意是:宋文帝元嘉中,限年三十而仕,梁武帝天监四年,令九流常选,年未三十,不通一经不得解褐。

jīn zé tū ér biàn xī yǐ cè yín huáng zhī liè

这句话大意是:今则突而弁兮,已厕银黄之列;。

sǐ qī jiāng zhì shàng liú jīn zǐ zhī bān

这句话大意是:死期将至,尚留金紫之班。

hé bǔ guān cháng tú huī shì xí

这句话大意是:何补官常,徒隳士习?

yi dìng wèi zhōng zhì èr shí fāng xǔ yìng shì sān shí fāng xǔ fú guān

这句话大意是:宜定为中制,二十方许应试,三十方许服官。

nián zhì liù shí jiàn rèn guān tīng qí zì qǐng zhì shì wú guān zhī rén yī qiè lè tíng

这句话大意是:年至六十,见任官听其自请致仕,无官之人一切勒停。

shì suī zǎo yú zhàn jì zhī shí nián yào yì bù guò sān shí nián ér yǐ

这句话大意是:是虽蚤于占《记》之十年,要亦不过三十年而已。

sān shí nián zhī zhōng fù yǒu sān nián dà yōu jí qī sàng bù dé xuǎn bǔ zhī yuē zé qí rén zài shì lù zhī rì shǎo ér jū lín xià zhī rì duō kě yǐ xiāo míng lì zhī xīn ér xi yíng jìng zhī sú

现代白话:三十年之中,复有三年大忧及期丧不得选补之曰,则其人在仕路之日少,而居林下之日多,能够消名利之心,而息营竞之俗。

hóng xī yuán nián sì yuè gēng wù zhèng fǔ shěn lǐ zhèng shù tíng fǔ yán jìn nián bīn xīng zhī shì lǜ jì sòng xū wén qiú qí shí cái shí wú èr sān

这句话大意是:洪熙元年四月庚戊,郑府审理正俞廷辅言:“近年宾兴之士,率记诵虚文,求其实才,十无二三。

huò yǒu nián cái èr shí zhě wèi cháng xué wèn

这句话大意是:或有年才二十者,未尝学问。

yī dàn guà míng kē mù ér shǐ zhī lín zhèng zhì mín zhí shì fèi huī mín shòu qí bì

这句话大意是:一旦挂名科目,而使之临政治民,职事废隳,民受其弊。

zì jīn gè chù xiāng shì yi lìng yǒu sī xiān xíng shěn fǎng wu de bó gǔ tōng jīn xíng zhǐ duān zhòng nián guò èr shí wǔ zhě xǔ lìng rén shì

这句话大意是:自今各处乡试,宜令有司先行审访,务得博古通今,行止端重,年过二十五者,许令人试。

shàng suī jiā nà ér wèi guǒ xíng

这句话大意是:”上虽嘉纳,而未果行。

jīn zé jī xí xiāng yán èr sān bǎi zǎi qīng yún zhī lù kuǐ bù kě jiē

这句话大意是:今则积习相沿二三百载,青云之路,跬步可阶。

wǔ chǐ zhī tóng biàn sī bēn jìng

这句话大意是:五尺之童,便思奔竞。

yù yǐ chéng rén cái ér hòu fēng sú nán yǐ

现代白话:欲以成人材而厚风俗,难了。

jiào guān hàn chéng dì yáng shuò èr nián zhào yuē gǔ zhī lì tài xué jiāng yǐ chuán xiān wáng zhī yè liú huà yú tiān xià yě

这句话大意是:○教官汉成帝阳朔二年,诏曰:“古之立太学,将以传先王之业,流化于天下也。

rú lín zhī guān sì hǎi yuān yuán yi jiē míng yú gǔ jīn wēn gǔ zhī xīn tōng dá guó tǐ gù wèi zhī bó shì

这句话大意是:儒林之官,四海渊源,宜皆明于古今,温古知新,通达国体,故谓之博士。

fǒu zé xué zhě wú shù yān wéi xià suǒ qīng fēi suǒ yǐ zūn dào dé yě

现代白话:否则学者无述呢,为下所轻,非所以遵道德也。

chéng xiàng yù shǐ qí yǔ zhōng èr qiān dàn èr qiān dàn zá jǔ kě chōng bó shì wèi zhě shǐ zhuó rán kě guān

这句话大意是:丞相、御史其与中二千石、二千石,杂举可充博士位者,使卓然可观。

yuán rén zōng shí fāng yǐ kē jǔ qǔ shì

这句话大意是:元仁宗时,方以科举取士。

yú jí shàng yì yuē shī dào lì zé shàn rén duō

这句话大意是:虞集上议曰:“师道立则善人多。

jīn tiān xià xué shì hěn yǐ zī gé shòu qiáng jiā zhī zhū shēng zhī shàng ér míng zhī rì shī yǒu sī fú xìn yě shēng tú fú xìn yě

这句话大意是:今天下学士,狠以资格授强,加之诸生之上,而名之日师,有司弗信也,生徒弗信也。

rú cǐ ér wàng shī dào zhī lì néng hu jīn mò ruò shǐ shǒu lìng qiú jīng míng xíng xiū wèi chéng dé zhī jūn zǐ zhě shēn shī zūn zhī yǐ jiào yú qí jùn yì

现代白话:如此而望师道之立,能乎,今莫若使守令,求经明行修为成德之有德行的人者,身师尊之,以教于其郡邑;。

qí cì zé qiú fu cāo lǚ jìn zhèng ér bù wéi guǐ yì hài sú zhě què shǒu xiān rú jīng yì shī shuō ér bù gǎn wàng wéi qí lùn zhě zhòng suǒ jìng fú ér fēi xiāng yuàn zhī tú zhě

这句话大意是:其次则求夫操履近正、而不为诡异骇俗者,确守先儒经义师说,而不敢妄为奇论者,众所敬服而非乡愿之徒者;。

qí cì zé qǔ xiāng gòng zhì jīng shī bà guī zhě

这句话大意是:其次则取乡贡至京师罢归者。

dāng jīn zhī shì yù qiú chéng dé zhī rén rú shàng yī yán zhě ér bù kě sù de

这句话大意是:当今之世,欲求成德之人,如上一言者而不可速得;。

ruò qí cì zhī sān yán zé shí shì zhī yì bì yǒu zhōng xìn yì wèi zhì fá cái yě

这句话大意是:若其次之三言,则十室之邑必有忠信,亦未至乏才也;。

ér tú yòng qí yòu cì zhī yī yán zé yì bù guò yǐ zī gé shòu zhī ér háo bǐ zhī fū suì yǐ xué guān wèi hú kǒu zhī de jiào xùn zhī yuán míng cún ér shí fèi yǐ

现代白话:而徒用其又次之一言,则亦不过以资格授之,而毫鄙之夫遂以学官为糊口之地,教训之员名存而实废了。

míng chū jiào zhí duō yóu rú shì jiàn jǔ

这句话大意是:”明初教职多由儒士荐举。

jǐng tài èr nián shǐ zhǔn huì shì bù zhōng shì jǔ rén kǎo shòu

这句话大意是:景泰二年,始准会试不中式举人考授。

tiān shùn sān nián shí èr yuè gēng shēn jiàn ān xiàn lǎo rén hè yáng yán cháo tíng jiàn xué lì shī jiāng yǐ táo róng shì lèi

这句话大意是:天顺三年十二月庚申,建安县老人贺炀言:“朝廷建学立师,将以陶熔士类。

nài hé jùn yì xué xiào shī rú zhī guān zhēn cái shí xué zhě bǎi wú èr sān xū mǐ lǐn lù hěn suǒ tān tāo xū qiú bǎi jì ér shòu yè jiě huò mò cuò yī cí

这句话大意是:奈何郡邑学校师儒之官,真材实学者百无二三,虚靡廪禄,狠琐贪饕,需求百计,而受业解惑莫措一辞。

shī fàn rú cǐ suī yǒu yīng cái měi zhì hé yóu ér chéng

这句话大意是:师范如此,虽有英才美质,何由而成?

zhì yú shēng tú zhī zhōng yì wǎng wǎng wán xin hé suì nián táo dá chéng què dài cì xún zī làn shēng jiān xué qīn xún lǎo dié shòu yǐ yī guān

这句话大意是:至于生徒之中,亦往往玩忄曷岁年,桃达城阙,待次循资,滥升监学,侵寻老耋,授以一官。

dàn zhī wéi shēn jiā zhī móu qǐ fù yǒu gōng míng zhī niàn

这句话大意是:但知为身家之谋,岂复有功名之念?

shì zé cháo tíng shǐ yě jù qún ér yǐn dàn zhōng yě zòng qún láng yǐ mù rén

这句话大意是:是则朝廷始也聚群而饮啖,终也纵群狼以牧人。

gǒu bù yán xíng kǎo xuǎn zé rén cái rì lòu shì xí rì xià yǐ

现代白话:苟不严行考选,则人材日陋,士习日下了。

shàng shì qí yán mìng xún àn yù shǐ tóng bù àn èr sī fēn xún guān zhào tí diào xué xiào lì kǎo zhī

这句话大意是:”上是其言,命巡按御史同布、按二司分巡官,照提调学校例考之。

tài cāng lù shì yí yán jīn shì tiān zǐ yǐ shī fū zhī guān wèi xū xián ér bù zhī zhí jīng wèn dào

这句话大意是:太仓陆世仪言:“今世天子以师傅之官为虚衔,而不知执经问道;。

jùn xiàn yǐ bù shū qī huì wèi néng shì ér bù zhī zūn xián jìng lǎo

这句话大意是:郡县以簿书期会为能事,而不知尊贤敬老;。

xué xiào zhī shī yǐ yōng bǐ chōng shù ér bù zhī jiào yǎng zhī fǎ

这句话大意是:学校之师以庸鄙充数,而不知教养之法;。

dǎng shú zhī shī yǐ shí wén zhāng jù wèi jiào ér bù zhī shèng xián zhī dào

这句话大意是:党塾之师以时文章句为教,而不知圣贤之道。

shè jié zhě wèi zhī cái néng fāng zhèng zhě wèi zhī yū pǔ

这句话大意是:慑捷者谓之才能,方正者谓之迂朴。

gài shī dào zhì yú jīn ér jiàn jí yǐ jí yù shù xiū zì lì rén shuí yǔ zhī

现代白话:盖师道至于今而贱极了,即欲束修自厉,人谁与之?

rú cǐ ér yù wàng rén cái zhī duō tiān xià zhī zhì bù kě de yǐ

现代白话:如此而欲望人才之多,天下之治,不可得了。

yòu yán fán guān jiē dāng yǒu pǐn jí wéi jiào guān bù dàng yǒu pǐn jí yì bù dé wèi zhī guān

这句话大意是:”又言:“凡官皆当有品级,惟教官不当有品级,亦不得谓之官。

gài jiào guān zhě shī yě

这句话大意是:盖教官者,师也。

shī zài tiān xià zé zūn yú tiān xià zài yī guó zé zūn yú yī guó zài yī xiāng zé zūn yú yī xiāng wú cháng zhí yì wú dìng pǐn wéi dé shì shì

这句话大意是:师在天下则尊于天下,在一国则尊于一国,在一乡则尊于一乡,无常职,亦无定品,惟德是视。

ruò shǐ zhī yǒu pǐn jí zé pú pú jí bài fēi zūn shī zhī lǐ yǐ

现代白话:若使之有品级,则仆仆亟拜,非尊师之礼了。

zhì qí guān fú yì bù kě tóng yú zhí guān dāng bié zhì wèi gǔ guān fú rú shēn yī fú zhōng jí zhōng jìng zhōng zhī lèi réng yǐ xiāng guó tiān xià wèi děng

这句话大意是:至其官服亦不可同于职官,当别制为古冠服,如深衣幅中及忠靖中之类,仍以乡、国、天下为等。

zhù shī dào rì zhèn rú fēng rì zhèn ér shèng rén zhī tú chū yǐ

现代白话:庶师道日振,儒风日振,而圣人之徒出了。

àn sòng shǐ huáng zǔ jué yán bào dào huái dé zhī shì duō bù yīng kē mù lǎo yú wéi bù

这句话大意是:”按《宋史》黄祖爵言:“抱道怀德之士,多不应科目,老于韦布。

qǐ fǎng qí xué xíng xiū míng xiào yǒu chún dǔ zhě xiàn jiàn zhī zhōu zhōu yán zhī xiáng xù yǐ biǎo shuài duō shì

这句话大意是:乞访其学行修明,孝友纯笃者,县荐之州,州延之庠序,以表率多士。

qí zhuó xíng yóu yì zhě zhōu yǐ míng wén shì yì xiāng jǔ lǐ xuǎn zhī yì ér zhū zǐ yì yún xū shì ba táng chú jí zhù shòu jiào guān qǐng běn zhōu xiāng xiān shēng wèi zhī nián wèi sì shí bù dé rèn jiào guān

这句话大意是:其卓行尤异者,州以名闻,是亦乡举里选之意,”而朱子亦云:“须是罢堂除及注授教官,请本州乡先生为之,年未四十,不得任教官。

xī rén zhī lùn jí yǐ jí cǐ

这句话大意是:”昔人之论即已及此。

mèng xiàn zhì yuē gāo huáng dì dìng tiān xià zhào fǔ wèi zhōu xiàn gè lì xué zhì shī yī rén huò èr rén bì zé jīng míng xíng xiū zhě shǔ zhī

这句话大意是:《孟县志》曰:“高皇帝定天下,诏府卫州县各立学,置师一人或二人,必择经明行修者署之。

yǒu néng jǔ qí zhí ér zuì shū yú cháo zhě huò zhuó wèi guó zi jì jiǔ jí hàn lín shì cóng zhī zhí

这句话大意是:有能举其职而最书于朝者,或擢为国子祭酒及翰林侍从之职。

yīng zōng yǐ hòu shǐ zhe wèi lìng fǔ wǔ rén zhōu sì rén xiàn sān rén lì lù tiān xià suì gòng zhī shì wèi zhī jiān yǒu yóu jǔ rén jìn shì chú shòu zhě

这句话大意是:英宗以后,始著为令:府五人,州四人,县三人,例录天下岁贡之士为之,间有由举人、进士除授者。

ér qí zhì yě zhōu xiàn zhǎng guān jí jiān sī zhī lín zhě lǜ yǐ bù shū shēng dǒu zhī lì shì zhī bù fù chóng yǐ tǐ mào shì yǐ qí wàng yì xiá ér qí qì yì shuāi

这句话大意是:而其至也,州县长官及监司之临者,率以簿书升斗之吏视之,不复崇以体貌,是以其望易狎,而其气易衰。

jí yǒu yī èr néng sòng fǎ kǒng zǐ yǐ shī dào wén ér de jiàn zhuó zhě yì bù guò shòu yǐ zhōu xiàn zhī lì ér zhǐ

这句话大意是:即有一二能诵法孔子,以师道闻,而得荐擢者,亦不过授以州县之吏而止。

qí qǔ zhī yě tài làn qí dài zhī yě dà bēi ér qí lù zhī yě tài qīng wú guài hū jiào shù zhī bù xīng ér rén cái zhī nán jiù yǐ

现代白话:其取之也太滥,其待之也大卑,而其禄之也太轻,无怪乎教术之不兴,而人才之难就了。

shì fēng zhī báo shǐ yú nà juǎn jiù shì shī dào zhī wáng shǐ yú fù bù hòu xuǎn liáng wǔ dì suǒ wèi qū pò lián jiǎng chéng jiāo jìng zhě yě

这句话大意是:士风之薄始于纳卷就试,师道之亡始于赴部候选,梁武帝所谓“驱迫廉,奖成浇竞”者也。

yǒu tiān xià zhě néng fǎn cǐ èr shì sī kě yǐ yǎng shì ér xīng xián yǐ

现代白话:有天下者,能反此二事,斯能够养士而兴贤了。

wǔ xué shān táng kǎo suǒ yán wǔ xué zhì yú qìng lì sān nián yuán yì wèi wǔ xué yù

这句话大意是:○武学《山堂考索》言:“武学置于庆历三年,阮逸为武学谕。

wèi jǐ shěng qù xī níng fù zhì xuǎn zhī bīng shū zhě pàn wǔ xué zhì zhí jiǎng rú guó zǐ jiàn

这句话大意是:未几省去,熙宁复置,选知兵书者判武学,置直讲,如国子监。

jìng kāng zhī biàn bù wén wǔ xué yǒu yù wǔ zhě

这句话大意是:靖康之变,不闻武学有御侮者。

shí lù zhèng tǒng liù nián wǔ yuè cóng chéng guó gōng zhū yǒng děng zòu yǐ liǎng jīng duō xūn wèi zǐ dì nǎi lì wǔ xué shè jiào shòu xùn dǎo rú jīng fǔ rú xué zhī zhì

这句话大意是:《实录》:正统六年五月,从成国公朱勇等奏、以两京多勋卫子弟,乃立武学,设教授、训导、如京府儒学之制。

yǐ ér wǔ shēng jiàn duō cháng zhì qī gōng náo fǎ zhèng dé zhōng qián níng yǐ sǒu wǔ xué shēng zhū dà zhōu shàng shū hé yáng yī qīng yǐ

现代白话:已而武生渐多,常至欺公挠法,正德中,钱宁已嗾武学生朱大周上疏劾杨一清了。

chóng zhēn sì nián nán jīng wǔ xué shēng wú guó lín děng ōu yù shǐ guō wéi jīng zhǎng dū chá yuàn zhāng yán dēng zòu chù shì zé bù wéi bù shōu qí yòng ér fǎn yí zhī hài yǐ

现代白话:崇祯四年,南京武学生吴国麟等殴御史郭维,经掌都察院张延登奏黜,是则不惟不收其用,而反贻之害了。

tài zǔ shí lù hóng wǔ èr shí nián qī yuè lǐ bù qǐng rú qián dài gù shì lì wǔ xué yòng wǔ jǔ réng sì dà gōng jiàn zhāo liè wǔ chéng wáng miào

这句话大意是:《太祖实录》:“洪武二十年七月,礼部请如前代故事,立武学,用武举,仍祀大公,建昭烈武成王庙。

shàng yuē tài gōng zhōu zhī chén ruò yǐ wáng bǎ zhī zé yǔ zhōu tiān zi bìng yǐ jiā zhī fēi hào bì bù xiǎng yě

现代白话:上曰:‘太公,周之臣,若以王把之,则与周天子并了,加之非号,必不享也。

zhì yú jiàn wǔ xué yòng wǔ jǔ shì fēn wén wǔ wèi èr tú qīng tiān xià wú quán cái yǐ gǔ zhī xué zhě wén wǔ jiē bèi gù cuò zhī yú yòng wú suǒ bù yí qǐ wèi wén wǔ yì kē gè qiú zhuān xí zhě hu

现代白话:至于建武学,用武举,是分文武为二途,轻天下无全才了,古之学者,文武皆备,故措之于用,无所不宜,岂谓文武异科,各求专习者吗?

dà gōng dàn yǐ sì dì wáng miào qù wǔ chéng wáng hào ba qí jiù miào

这句话大意是:大公但以祀帝王庙,去武成王号,罢其旧庙。

yú shì xūn qī zǐ sūn xí jué zhě xí lǐ shǐ yù yè yú guó zǐ jiàn bèi xuǎn shàng zhǔ zhě yòng yí zhì zhǔ shì yī rén jiào xí

这句话大意是:’于是勋戚子孙袭爵者习礼〈矢聿〉业于国子监,被选尚主者用仪制主事一人教习。

wén shì wǔ bèi tǒng guī yú yī wū hū chún yǐ

现代白话:”文事武备统归于一,呜呼,纯了。

sòng liú chang yǔ wú jiǔ shū yuē xī sān dài zhī wáng jiàn pì yōng chéng jūn yǐ dūn jiào huà zhě wēi guān fèng yè zhī rén jū zé yǒu xù qí shù shī shū lǐ yuè qí zhì wén xíng zhōng xìn shì yǐ wú bǐ bèi zhī sè dòu zhēng zhī shēng

这句话大意是:宋刘敞《与吴九书》曰:“昔三代之王,建辟雍、成均,以敦教化者,危冠缝掖之人,居则有序,其术诗书礼乐,其志文行忠信,是以无鄙倍之色,斗争之声。

yóu jù qí wèi yě gù jiàn zhà móu jué rén yǐ dé bāo rén yǐ yì guǐ dù qí xìn yī yǐ dài rén

这句话大意是:犹惧其未也,故贱诈谋,爵人以德,褒人以义,轨度其信,壹以待人。

gù rì yǒng zé hài shàng bù dēng yú míng táng

这句话大意是:故日勇则害上,不登于明堂。

mín zhī suǒ dǐ ér wú èr xīn shì yǐ qí jiào ér bù sù ér chéng qí zhèng bù yán ér zhì

这句话大意是:民知所底,而无贰心,是以其教而不肃而成,其政不严而治。

wèi wén fu wǔ xué zhī kē yě

这句话大意是:未闻夫武学之科也。

fu màn hú zhī yīng duǎn hòu zhī yī mù ér yǔ nán àn jiàn ér jí shì zhě cǐ suǒ wèi yǒng lì zhī rén yě jiāng jiào zhī yǐ shù ér dòng zhī yǐ lì qí kě dé bù wèi qí róng hu

这句话大意是:夫缦胡之缨,短后之衣,目而语难,按剑而疾视者,此所谓勇力之人也,将教之以术,而动之以利,其可得不为其容吗?

wèi qí róng kě de wú biàn qí sú hu

这句话大意是:为其容可得,无变其俗吗?

ér kuàng jiàn bó shì zhī zhí guǎng dì zǐ zhī yuán wú kǒng suī yǒu zhì zhě wèi néng shàn qí hòu yǐ

现代白话:而况建博士之职,广弟子之员,我恐虽有智者,未能善其后了。

fu zhàn guó zhī shí tiān xià jìng yú chí wù yú shì hū yǒu zòng héng zhī shī

这句话大意是:夫战国之时,天下竞于驰骛,于是乎有纵横之师。

jì jī zhī xué yǐ xiāng cán yě suī sī yì xiàng shuō yǒu sī bù jí rán fēng sú yóu yǐ shì báo huò luàn yóu yǐ shì zhǎng xué zhě zhī suǒ shén jí rén rén zhī suǒ yōu ér biàn yě ruò zhī hé qí xiào zhī

这句话大意是:技击之学以相残也,虽私议巷说,有司不及,然风俗犹以是薄,祸乱犹以是长,学者之所甚疾,仁人之所忧而辩也,若之何其效之?

qiě zú xià yù qí yì ér bù néng jiù yǔ

这句话大意是:且足下预其议而不能救与?

wú suǒ shén huò yě

现代白话:我所甚惑也。

yīn xūn wèi zǐ dì bù dé yǐ ér lì wǔ xué réng yi yǐ kǒng zǐ wèi xiān shī rú qián dài guó xué sì zhōu gōng táng kāi yuán gǎi wéi kǒng zǐ

这句话大意是:因勋卫子弟,不得已而立武学,仍宜以孔子为先师,如前代国学祀周公,唐开元改为孔子。

zhōu gōng shàng bù sì yú xué ér kuàng tài gōng hu

这句话大意是:周公尚不祀于学,而况太公吗?

chéng huà wǔ nián zhǎng wǔ xué guó zǐ jiàn jiān chéng yán yǔ xī yán gǔ zhě miào bì yǒu xué shòu chéng xiàn guó yú zhōng yù qí xiān lǐ yì ér hòu yǒng lì yě

这句话大意是:成化五年,掌武学国子监监丞阎禹锡言:“古者庙必有学,受成、献馘于中,欲其先礼义而后勇力也。

jīn běn xué jiàn yǒu kòng táng shù yíng qǐ chì suǒ sī gǎi wéi wén miào

这句话大意是:今本学见有空堂数楹,乞敕所司,改为文庙。

kě wèi de lǐ zhī yì

这句话大意是:”可谓得礼之意。

zá liú táng shí fán jiǔ liú bǎi jiā zhī shì bìng fù zhū guó xué ér shòu zhī yǐ jīng

这句话大意是:○杂流唐时凡九流百家之士,并附诸国学,而授之以经。

liù diǎn guó zǐ jì jiǔ sī yè zhī zhí zhǎng bāng guó rú xué xùn dǎo zhī zhèng lìng

这句话大意是:《六典》:“国子祭酒、司业之职,掌邦国儒学训导之政令。

yǒu liù xué yān yī yuē guó zǐ èr yuē tài xué sān yuē sì mén sì yuē lǜ xué wǔ yuē shū xué liù yuē suàn xué

现代白话:有六学呢:一曰国子,二曰太学,三曰四门,四曰律学,五曰书学,六曰算学。

ōu yáng zhān zhēn yuán shí sì nián jì yuē wǒ guó jiā chūn xiǎng xiān shī hòu gēng rì mìng tài xué bó shì qīng hé zhāng gōng jiǎng lǐ jì

这句话大意是:”欧阳詹《贞元十四年记》曰:“我国家春享先师后,更日命太学博士清河张公讲《礼记》。

shù xiū jì xíng yán sì nǎi shè gōng jiù jǐ běi zuò nán miàn

这句话大意是:束修既行,筵肆乃设,公就几,北坐南面;。

zhí jiǎng kàng dú nán zuò běi miàn

这句话大意是:直讲抗犊,南坐北面。

dà sī chéng duān wěi jū yú dōng xiǎo sī chéng lǜ shǔ liè yú xi

这句话大意是:大司成端委居于东,小司成率属列于西。

guó zǐ shī zhǎng xù gōng hóu zǐ sūn zì qí guǎn dà xué zhǎng xù qīng dài fū zǐ sūn zì qí guǎn sì mén shī zhǎng xù bā fāng jùn zào zì qí guǎn guǎng wén shī zhǎng xù tiān xià xiù yàn zì qí guǎn qí yú fǎ jiā mò jiā shū jiā suàn jiā shù yè yǐ míng yì zì qí guǎn

这句话大意是:国子师长序公侯子孙自其馆,大学长序卿大夫、子孙自其馆,四门师长序八方俊造自其馆,广文师长序天下秀彦自其馆,其馀法家、墨家、书家、算家术业以明亦自其馆。

méi jiē yún lái jí xí lín chà zǎn biàn rú xīng lián jīn chéng wéi

这句话大意是:没阶云来,即席鳞差,攒弁如星,连襟成帷。

guān cǐ kě jiàn dāng rì yǎng shì zhī zhì kuān ér jiào shì zhī quán yī shì yǐ rén cái shèng ér yì shù xiū jīng xué guǎng ér shī rú zhòng

这句话大意是:”观此可见当日养士之制宽,而教士之权一,是以人才盛而艺术修,经学广而师儒重。

jīn zé yī qiè bìn zhū qiáo mén zhī wài ér qí rén yì zì qì bù fù míng qí yè yú shì dào qì liǎng wáng ér xíng néng jiān fèi

这句话大意是:今则一切摈诸桥门之外,而其人亦自弃,不复名其业,于是道器两亡,而行能兼废。

shì jiào zhī rì shuāi yǒu yóu rán yě

这句话大意是:世教之日衰,有由然也。

tōng jīng wèi lì hàn wǔ dì cóng gōng sūn hóng zhī yì xià zhì jùn tài shǒu zú shǐ jiē yòng tōng yī yì yǐ shàng zhě

这句话大意是:○通经为吏汉武帝从公孙弘之议,下至郡太守卒史,皆用通一艺以上者。

táng gāo zōng zǒng zhāng chū zhào zhū sī lìng shǐ kǎo mǎn zhě xiàn shì yī jīng

这句话大意是:唐高宗总章初,诏诸司令史,考满者限试一经。

xī wáng càn zuò rú lì lùn

这句话大意是:昔王粲作《儒吏论》,。

yǐ wéi xiān wáng bó chén qí jiào

这句话大意是:以为先王博陈其教,。

fǔ hé mín xìng

这句话大意是:辅和民性,。

shǐ dāo bǐ zhī lì jiē fú yǎ xùn

这句话大意是:使刀笔之吏皆服雅训,。

zhú bó zhī rú yì tōng wén fǎ

这句话大意是:竹帛之儒亦通文法,。

gù hàn wén wēng wèi shǔ jùn shǒu

这句话大意是:故汉文翁为蜀郡守,。

xuǎn jùn xiàn xiǎo lì kāi mǐn yǒu cái zhě zhāng shū děng shí yú rén

这句话大意是:选郡县小吏开敏有材者张叔等十余人,。

qīn zì chì lì

这句话大意是:亲自饬厉,。

qiǎn yì jīng shī

这句话大意是:遣诣京师,。

shòu yè bó shì

这句话大意是:受业博士,。

hòu hàn yì ba wèi guì yáng tài shǒu

这句话大意是:后汉奕巴为桂阳太守,。

suī gàn lì bēi mò

这句话大意是:虽干吏卑末,。

jiē kè lìng xí dú

这句话大意是:皆课令习读,。

chéng shì diàn zuì

这句话大意是:程试殿最,。

suí néng shēng shòu

这句话大意是:随能升授。

wú gù shào wèi yù zhāng tài shǒu xiǎo lì zī zhì jiā zhě zhé lìng jiù xué zé qí xiān jìn zhuó zhì yòu zhí

这句话大意是:吴顾邵为豫章太守,小吏资质佳者,辄令就学,择其先进,擢置右职。

ér liáng rèn yǒu lì lì rén jiǎng xué shī

这句话大意是:而梁任有厉吏人讲学诗。

rán zé xī zhī wèi lì zhě jiē céng zhí jīng wèn yè zhī tú xīn shù zhèng ér míng jié xiū qí wǔ wén yǐ hài zhèng zhě guǎ yǐ

现代白话:然则昔之为吏者,皆曾执经问业之徒,心术正而名节修,其舞文以害政者寡了。

dōng jīng zhī shèng zì qī mén yǔ lín zhī shì xī lìng tōng xiào jīng zhāng jù

这句话大意是:东京之盛,自期门羽林之士,悉令通《孝经》章句。

zhēn guàn zhī shí zì tún yíng fēi qí yì gěi bó shì shǐ shòu yǐ jīng

这句话大意是:贞观之时,自屯营飞骑,亦给博士,使授以经。

yǒu néng tōng jīng zhě tīng de gòng jǔ

这句话大意是:有能通经者,听得贡举。

xiǎo rén xué dào zé yì shǐ yě

现代白话:品行较差的人学道,则易使也。

qǐ bù rán hu

这句话大意是:岂不然吗?

zhōu guān tài zǎi nǎi shī diǎn yú bāng guó ér chén qí yīn zhì qí fǔ

这句话大意是:《周官·太宰》:“乃施典于邦国,而陈其殷,置其辅。

hòu zhèng shì yuē yīn zhòng yě

这句话大意是:”后郑氏曰:“殷,众也。

wèi zhòng qī yě

这句话大意是:谓众七也。

fǔ fǔ lì shù rén zài guān zhě

这句话大意是:辅,府吏,庶人在官者。

fu shù rén zài guān ér míng zhī yuē fǔ xiān wáng bù gǎn yǐ sī yì yù qí rén yě zhòng qí rén zé rén zhī zì zhòng yǐ

现代白话:”夫庶人在官而名之曰辅,先王不敢以厮役遇其人也,重其人则人知自重了。

ōu yáng gōng jí gǔ lù jìn nán xiāng tài shǒu bēi yīn guān shǔ hé qí duō yá gài tōng cóng shǐ ér jǐn liè zhī dāng shí yóu yú qí wèn qǔ shì rén gù lì yì qīng xiū qí shì rán ěr

现代白话:欧阳公《集古录·晋南乡太守碑阴》:“官属何其多邪,盖通从史而尽列之,当时犹于其问取士人,故吏亦清修,其势然你。

yuán shǐ shùn dì jì zhì zhèng liù nián sì yuè mìng zuǒ yòu èr sī liù bù lì shǔ yú wǔ hòu jiǎng xí jīng shǐ

这句话大意是:《元史·顺帝纪》:“至正六年四月,命左右二司六部吏属,于午后讲习经史。

qí shí cháo gāng jǐ chí rén xīn jiāng biàn suī yǒu cǐ lìng ér shí wú qí yì

这句话大意是:”其时朝纲己弛,人心将变,虽有此令,而实无其益。

shì yǐ tài zǔ shí lù yán kē jǔ chū shè shàng zhòng qí shì fán mín jiān jùn xiù zǐ dì jiē de yù xuǎn

这句话大意是:是以《太祖实录》言:“科举初设,上重其事,凡民间俊秀子弟,皆得预选。

wéi lì xū xīn shù yǐ huài bù xǔ yìng shì

这句话大意是:惟吏胥心术已坏,不许应试。

yòu zhào fán xuǎn jǔ wú lù lì zú zhī tú

这句话大意是:又诏:“凡选举,毋录吏卒之徒。

rán ér cháng yǔ qún chén yán yuán chū yǒu xiàn guān jí lì wǎng hou zhī

这句话大意是:然而尝与群臣言,元初有宪官疾,吏往候之。

xiàn guān qǐ fú zhàng ér xíng

这句话大意是:宪官起,扶杖而行。

yīn yǐ zhàng shòu lì lì gǒng shǒu què lì bù shòu

这句话大意是:因以杖授吏,吏拱手却立不受。

xiàn guān wù qí yì tā rì jiàn lì xiè zhī

这句话大意是:宪官悟其意,他日见吏谢之。

lì yuē mǒu wèi shǔ lì fēi gōng jiā tóng bù gǎn bì láo lǜ shāng lǐ tǐ

这句话大意是:吏曰:“某为属吏,非公家僮,不敢避劳虑,伤理体。

shì zé cǐ bèi zhōng wèi cháng wú zhèng zhí zhī rén gù shàng suǒ yǐ táo róng chéng jiù zhī zhě hé rú ěr

现代白话:”是则此辈中未尝无正直之人,顾上所以陶熔成就之者怎么样你。

lù zi jìng cháng yán gǔ zhě wú liú pǐn zhī fēn ér xián bù xiào zhī biàn yán

这句话大意是:陆子静尝言:“古者无流品之分,而贤不肖之辨严;。

hòu shì yǒu liú pǐn zhī fēn ér xián bù xiào zhī biàn lüè

这句话大意是:后世有流品之分,而贤不肖之辨略。

néng yú fēn bié zhī zhōng ér yù zuò chéng zhī yì shù hū qí de zhī yǐ

现代白话:”能于分别之中而寓作成之意,庶乎其得之了。

dà míng huì diǎn hóng wǔ èr shí liù nián dìng fán jǔ rén chū shēn dì yī jiǎ dì yī míng cóng liù pǐn dì èr míng dì sān míng zhèng qī pǐn cì jìn shì jí dì

这句话大意是:《大明会典》“洪武二十六年,定凡举人出身,第一甲第一名从六品,第二名,第三名正七品,赐进士及第;。

dì èr jiǎ cóng qī pǐn cì jìn shì chū shēn

这句话大意是:第二甲从七品,赐进士出身;。

dì sān jiǎ zhèng bā pǐn cì tóng jìn shì chū shēn

这句话大意是:第三甲正八品,赐同进士出身。

ér yī pǐn yá mén tí kòng zhèng qī pǐn chū shēn

这句话大意是:”而一品衙门提控,正七品出身;。

èr pǐn yá mén dōu lì cóng qī pǐn chū shēn

这句话大意是:二品衙门都吏,从七品出身;。

yī pǐn èr pǐn yá mén yuàn shǐ diǎn lì èr pǐn yá mén lìng shǐ zhèng bā pǐn chū shēn qí yǔ bèng shì bù shèn xiāng yuǎn yě

这句话大意是:一品、二品衙门掾史、典吏,二品衙门令史,正八品出身,其与迸士不甚相远也。

hòu nǎi lì gé yǐ xiàn qí suǒ zhì ér lì yuán zhī yǔ kē dì gāo xià tiān yuān yǐ gù guó chū zhī zhì wèi zhī sān tú bìng yòng

现代白话:后乃立格以限其所至,而吏员之与科第高下天渊了,故国初之制,谓之三途并用。

jiàn jǔ yī tú yě

这句话大意是:荐举,一途也;。

zhào ba jǔ bǎo jīng míng xíng xiū jí xián liáng fāng zhèng yǐ yán zhě wèi qí bēn jìng rǒng làn wú bài shí yòng yě jìn shì jiàn shēng yī tú yě

这句话大意是:诏罢举保经明行修及贤良方正,以言者谓其奔竞冗滥,无稗实用也,进士监生,一途也;。

lì yuán yī tú yě

这句话大意是:吏员,一途也。

huò yǐ kē yǔ gòng wèi èr tú fēi yě yǒng lè qī nián chē jià zài běi jīng mìng bīng bù shàng shū shǔ lì bù shì fāng bīn jiǎn nán jīng yù shǐ zhī cái zhě zhào lái bīn zòu yù shǐ zhāng xún lǐ děng èr shí bā rén kě yòng

这句话大意是:或以科与贡为二途,非也永乐七年,车驾在北京,命兵部尚书署吏部事方宾,简南京御史之才者召来,宾奏御史张循理等二十八人可用。

shàng wèn qí chū shēn bīn yán xún lǐ děng èr shí sì rén yóu jìn shì jiàn shēng hóng bǐng děng sì rén yóu lì

这句话大意是:上问其出身,宾言循理等二十四人由进士、监生,洪秉等四人由吏。

shàng yuē yòng rén suī bù zhuān yī tú rán yù shǐ guó zhī sī zhí bì yǒu cháng shi dá zhì tǐ lián zhèng bù ē nǎi kě rèn zhī

这句话大意是:上曰:“用人虽不专一途,然御史,国之司直,必有常识,达治体,廉正不阿,乃可任之。

ruò dāo bǐ lì zhī lì bù zhī yì zhī kè bó bù zhī dà tǐ yòng zhī rèn fēng jì shǐ rén qīng shì cháo tíng

这句话大意是:若刀笔吏,知利不知义,知刻薄不知大体,用之任风纪,使人轻视朝廷。

suì chù bǐng děng wéi xù bān yù zì jīn yù shǐ wù fù yòng lì

这句话大意是:”遂黜秉等为序班,谕自今御史勿复用吏。

liú pǐn zì cǐ fēn yǐ

现代白话:流品自此分了。

xuān dé sān nián sān yuè bǐng xū chì yù lì bù wǎng shí xuǎn yòng yán shèn lì yuán shòu guān zhě shǎo

这句话大意是:宣德三年三月丙戌,敕谕吏部:“往时选用严慎,吏员授官者少。

bǐ nián lì diǎn kǎo mǎn suì yǐ qiān jì bù fēn xián fǒu yī gài lù yòng lián néng jǐ hé

这句话大意是:比年吏典考满岁以千计,不分贤否,一概录用,廉能几何?

tān bǐ sāi lù qí kě bù jīng zé hu

这句话大意是:贪鄙塞路,其可不精择吗。

sū zhōu kuàng zhōng sōng jiāng huáng zǐ wēi èr jùn shǒu bìng yǒu xián míng ér xú xī wàn qí jiē lèi guān zhì shàng shū

这句话大意是:”苏州况钟、松江黄子威二郡守,并有贤名,而徐烯、万棋皆累官至尚书。

Want to learn Chinese with visual scenes and structured paths?

Start Learning Chinese →