日知录 · 顾炎武 · Chapter 21 of 33

卷二十

PinyinModern Translation
Size

fēi sān gōng bù dé chēng gōng gōng yáng zhuàn yuē tiān zǐ sān gōng chēng gōng wáng zhě zhī hòu chēng gōng

这句话大意是:○非三公不得称公《公羊传》曰:“天子三公称公,王者之后称公。

tiān zǐ sān gōng chēng gōng zhōu gōng zhào gōng bì gōng máo gōng sū gōng shì yě

这句话大意是:”天子三公称公,周公、召公、毕公、毛公、苏公是也。

wáng zhě zhī hòu chēng gōng sòng gōng shì yě

这句话大意是:王者之后称公,宋公是也。

dù shì tōng diǎn yuē zhōu zhì fēi èr wáng zhī hòu liè guó zhū hóu qí jué wú zhì gōng zhě

这句话大意是:杜氏《通典》曰:“周制,非二王之后,列国诸侯其爵无至公者。

chūn qiū yǒu yú gōng zhōu gōng huò yīn yīn zhī jiù jué huò cháng wèi tiān zǐ zhī guān zǐ sūn yīn qí hào ěr fēi zhōu zhī diǎn zhì yě

这句话大意是:春秋有虞公、州公,或因殷之旧爵,或尝为天子之官,子孙因其号耳,非周之典制也。

dōng qiān ér hòu liè guó zhū hóu jiē jiàn chēng gōng

这句话大意是:东迁而后,列国诸侯皆僭称公。

fū zǐ zuò chūn qiū ér bǐ zhī yú shū zé huò gōng huò fǒu

现代白话:”孔子作《春秋》而笔之于书,则或公或否。

shēng bù gōng zàng zé gōng zhī

这句话大意是:生不公,葬则公之;。

liè guó bù gōng lǔ zé gōng zhī yú shì tiān zǐ zhī shì yú rén chén zhī lǐ bìng jiàn yú shū ér tiān xià zhī dà fǎ zhāo yǐ

现代白话:列国不公,鲁则公之,于是天子之事与人臣之礼并见于书,而天下之大法昭了。

hàn zhī xī dōu yǒu qī xiāng wǔ gōng

这句话大意是:汉之西都有七相五公,。

ér guāng wǔ zé zhì sān gōng

这句话大意是:而光武则置三公,。

zhī wén rú shān gōng yǔ wú gōng hàn fú gōng chén sòng gōng hóng dì wǔ gōng lún móu gōng róng yuán gōng ān li gōng gù chén gōng chǒng qiáo gōng xuán liú gōng chǒng cuī gōng liè hú gōng guǎng wáng gōng gōng yáng gōng biāo gǒu gōng shuǎng huáng fǔ gōng sōng dǒng gōng zhuō cáo gōng cāo

这句话大意是:之文如邓公禹、吴公汉、伏公湛、宋公宏、第五公伦、牟公融、袁公安、李公固、陈公宠、桥公玄、刘公宠、崔公烈、胡公广、王公龚、杨公彪、苟公爽、皇甫公嵩、董公卓、曹公操,。

fēi qí zài sān gōng zhī wèi

这句话大意是:非其在三公之位,。

zé wú yǒu shū gōng zhě sān guó zhì ruò hàn zhī zhū gě gōng liàng wèi zhī sī mǎ gōng yì wú zhī zhāng gōng zhāo gù gōng yōng lù gōng xùn

这句话大意是:则无有书公者:《三国志》若汉之诸葛公亮、魏之司马公懿、吴之张公昭、顾公雍、陆公逊,。

jìn shū ruò wèi gōng zhāng gōng huá wáng gōng dǎo yǔ gōng liàng táo gōng kǎn xiè gōng ān huán gōng wēn liú gōng yù zhī lèi

这句话大意是:《晋书》若卫公、张公华、王公导、庾公亮、陶公侃、谢公安、桓公温、刘公裕之类,。

fēi qí zài sān gōng zhī wèi

这句话大意是:非其在三公之位,。

zé wú yǒu shū gōng zhě

这句话大意是:则无有书公者。

shǐ zhì yú táng ér shū gōng bù bì jiē zūn guān

这句话大意是:史至于唐而书公,不必皆尊官。

pō hu jīn rì zhì zhuàng zhī wén rén rén de chēng zhī yǐ

现代白话:泊乎今日,志状之文,人人得称之了。

xū hé qí làn yǔ

这句话大意是:吁,何其滥与!

hé qí wěi yǔ

这句话大意是:何其伪与!

dà yá gǔ gōng zhí fù jiān yuē zhū hóu zhī chén chēng jūn yuē gōng

这句话大意是:《大雅·古公直父》笺曰:“诸侯之臣称君曰公。

bái hǔ tōng yuē chén zǐ yú qí guó zhōng jiē bāo qí jūn wèi gōng shī yuē nǎi mìng lǔ gōng bǐ hóu yú dōng

这句话大意是:”《白虎通》曰:“臣子于其国中皆褒其君为公,《诗》曰“‘乃命鲁公,俾侯于东。

gōng zhě lǔ rén zhī chēng

这句话大意是:”公者,鲁人之称;。

hòu zhě zhōu shì zhī jué

这句话大意是:侯者,周室之爵。

qín shì gōng yuē jiē wǒ shì tīng wú huá

这句话大意是:《秦誓》:“公曰:嗟我士听无哗。

fu qín shì zhī shū gōng yǔ chūn qiū zhī shū qín bó bù yǐ yì hu

这句话大意是:”夫《秦誓》之书“公”,与《春秋》之书“秦伯”,不已异吗?

yuē chūn qiū yǐ dào míng fēn wǔ děng zhī jué cè zhī tiān zǐ bù róng jiàn chà

这句话大意是:曰:《春秋》以道名分,五等之爵册之天子,不容僭差。

ruò qín shì běn guó zhī shū kǒng zǐ yīn qí jiù wén ér yǐ

这句话大意是:若《秦誓》本国之书,孔子因其旧文而已。

gōng zhī mèi zǐ cóng gōng yú shòu

这句话大意是:“公之媚子,从公于狩。

yì qín rén zhī shī yě

这句话大意是:”亦秦人之诗也。

píng wáng yǐ hòu zhū hóu tōng chēng wèi gōng zé yǒu bù bì zhuān yú běn guó zhě yǐ shuò rén zhī shī yuē tán gōng wéi sī

现代白话:平王以后,诸侯通称为公,则有不必专于本国者了,《硕人》之诗曰:“谭公维私。

zuǒ zhuàn zhèng zhuāng gōng zhī yán yuē wú nìng cí xǔ gōng fù fèng qí shè jì

这句话大意是:”《左传》郑庄公之言曰:“无宁兹许公,复奉其社稷。

zhōu zhī shèng shí yì yǒu qún gōng zhī chēng jiàn yú kāng wáng zhī hào jí shī zhī yún hàn cǐ yóu wǔ děng zhī jūn chūn qiū shū zhī tōng rì zhū hóu yě

这句话大意是:周之盛时,亦有群公之称,见于康王之浩及诗之《云汉》,此犹五等之君,《春秋》书之,通日诸侯也。

zuǒ zhuàn zì wáng qīng ér wài wú shū gōng zhě wéi chu yǒu zhī qí jūn yǐ jiàn wèi wáng zé chén yì qián wèi gōng xuān shí yī nián suǒ wèi zhū hóu xiàn gōng jiē qìng guǎ rén zhě yě

这句话大意是:《左传》自王卿而外无书公者,惟楚有之,其君已僭为王,则臣亦潜为公,《宣十一年》所谓“诸侯县公皆庆寡人”者也。

chuán zhōng rú jí gōng xī gōng shēn gōng yún gōng cài gōng xi gōng shāng gōng qī sī gōng bìng biān zhōng guó bái gōng biān wú gài zūn qí míng yǐ zhòng biān yì

这句话大意是:传中如集公、析公、申公、郧公、蔡公、息公,商公、期思公,并边中国,白公边吴,盖尊其名以重边邑。

ér qín yǒu páo gōng lì shī qí xìng míng

这句话大意是:而秦有麃公,吏失其姓名。

chu hàn zhī jì yǒu xī gōng qi gōng zhè gōng xuē gōng tán gōng xiāo gōng chén gōng wèi gōng liú gōng fāng yǔ gōng gāo zǔ chū chēng pèi gōng tài shàng huáng fù chēng fēng gōng jiē chu zhī yí míng

这句话大意是:”楚汉之际有膝公、戚公、柘公、薛公、郯公、萧公、陈公、魏公、留公、方与公,高祖初称沛公,太上皇父称丰公,皆楚之遗名。

cǐ xiàn gōng zhī gōng yě

这句话大意是:此县公之公也。

yǒu shī qí míng ér gōng zhī zhě

这句话大意是:有失其名而公之者,。

shǐ jì qín shǐ huáng jì hóu gōng

这句话大意是:《史记·秦始皇纪》侯公,。

xiàng yǔ jì cōng gōng hóu gōng

这句话大意是:《项羽纪》枞公、侯公,。

gāo zǔ jì shàn fù rén lǚ gōng xīn chéng sān lǎo dǒng gōng

这句话大意是:《高祖纪》单父人吕公、新城三老董公,。

xiào wén jì tài cāng lìng chún yú gōng

这句话大意是:《孝文纪》太仓令淳于公,。

tiān guān shū gān gōng

这句话大意是:《天官书》甘公,。

fēng shàn shū shēn gōng qí rén dīng gōng

这句话大意是:《封禅书》申公、齐人丁公,。

cáo xiàng guó shì jiā jiāo xi gài gōng

这句话大意是:《曹相国世家》胶西盖公,。

liú hòu shì jiā dōng yuán gōng

这句话大意是:《留侯世家》东园公,。

xià huáng gōng

这句话大意是:夏黄公,。

ráng hóu chuán qí kè sòng gōng

这句话大意是:《穰侯传》其客宋公,。

xìn líng jūn chuán máo gōng xuē gōng

这句话大意是:《信陵君传》毛公、薛公,。

jiǎ shēng chuán hé nán shǒu wú gōng

这句话大意是:《贾生传》河南守吴公,。

zhāng áo chuán zhōng dài fū xiè gōng

这句话大意是:《张敖传》中大夫泄公,。

qíng bù chuán gù chu lìng yǐn xuē gōng

这句话大意是:《黥布传》故楚令尹薛公,。

jì bù chuán mǔ dì dīng gōng

这句话大意是:《季布传》母弟丁公,。

zhāo cuò chuán yè zhě pú yè shān gōng

这句话大意是:《晁错传》谒者仆射邓公,。

zhèng dāng shí chuán xià guī dí gōng

这句话大意是:《郑当时传》下邽翟公,。

kù lì chuán hé dōng shǒu shèng tú gōng

这句话大意是:《酷吏传》河东守胜屠公,。

huò zhí chuán zhū gōng rèn gōng

这句话大意是:《货殖传》朱公、任公,。

hàn shū gāo dì jì zhōng gōng

这句话大意是:《汉书·高帝纪》终公,。

yì wén zhì cài gōng máo gōng lè rén dòu gōng huáng gōng máo gōng huáng gōng

这句话大意是:《艺文志》蔡公、毛公、乐人窦公、黄公、毛公、皇公,。

zhāng ěr chén yú chuán fàn yáng lìng xú gōng gān gōng

这句话大意是:《张耳陈馀传》范阳令徐公、甘公,。

liú yù chuán lǔ guó huán gōng zhào guó guàn gōng

这句话大意是:《刘欲传》鲁国桓公、赵国贯公,。

zhōu chāng chuán zhào rén fāng yǔ gōng

这句话大意是:《周昌传》赵人方与公,。

wǔ wǔ zǐ chuán xiá qiū jiāng gōng

这句话大意是:《武五子传》瑕丘江公,。

wáng bāo chuán jiǔ jiāng bèi gōng

这句话大意是:《王褒传》九江被公,。

yú dìng guó chuán qí fù yú gōng

这句话大意是:《于定国传》其父于公,。

dí fāng jìn chuán fāng jìn fù dí gōng

这句话大意是:《翟方进传》方进父翟公,。

rú lín chuán miǎn zhōng xú gōng bó shì jiāng gōng sì zǐ gōng

这句话大意是:《儒林传》免中徐公、博士江公、食子公,。

zī chuān rèn gōng hào xīng gōng

这句话大意是:淄川任公、皓星公,。

yóu xiá chuán gù rén lǚ gōng mào líng shǒu lìng yǐn gōng

这句话大意是:《游侠传》故人吕公、茂陵守令尹公,。

jiē shī qí míng ér gōng zhī

这句话大意是:皆失其名而公之,。

ruò zhèng jūn lú shēng zhī bǐ

这句话大意是:若郑君、卢生之比。

běn cháo shí lù yú xiào cí gāo huáng hòu zhī fù yì bù zhī qí míng wèi zhī mǎ gōng shì shǐ zhī quē wén fēi zhèng shū yě

这句话大意是:本朝《实录》于孝慈高皇后之父亦不知其名,谓之马公,是史之阙文,非正书也。

dà shǐ gōng zhě sī mǎ qiān chēng qí fù tán gù zūn ér gōng zhī yě

这句话大意是:大史公者,司马迁称其父谈,故尊而公之也。

yǒu zūn lǎo ér gōng zhī zhě zhàn guó cè mèng cháng jūn wèn féng gōng yǒu qīn hu

这句话大意是:有尊老而公之者,《战国策》孟尝君问:“冯公有亲吗?

shǐ jì wén dì wèi féng táng gōng nài hé zhòng rǔ wǒ shì yě

这句话大意是:”《史记》文帝谓冯唐:“公柰何众辱我”是也。

hàn shū gōu xù zhì zhào zhōng dài fū bái gōng shī gǔ yuē gài xiāng hū zūn lǎo zhī chēng

这句话大意是:《汉书·沟洫志》“赵中大夫白公”,师古曰:“盖相呼尊老之称。

xiàng jí chuán nán gōng fú qián yuē nán fāng zhī lǎo rén yě

这句话大意是:”《项籍传》“南公服”,虔曰“南方之老人也。

huī hóng chuán dōng píng yíng gōng shī gǔ yuē zhǎng lǎo zhī hào

这句话大意是:”《眭宏传》“东平赢公”,师古曰:“长老之号。

yuán hòu chuán yuán chéng jiàn gōng fú qián yuē nián lǎo zhě yě

这句话大意是:”《元后传》“元城建公”,服虔曰:“年老者也。

wú zhì chéng pǔ chuán pǔ zuì nián zhǎng shí rén jiē hū chéng gōng

这句话大意是:”《吴志·程普传》“普最年长,时人皆呼程公。

fāng yán fán zūn lǎo zhōu jìn qín lǒng wèi zhī gōng

这句话大意是:”《方言》:“凡尊老,周、晋、秦,陇谓之公。

jìn shū lè zhì xiàng bó yǔ xiàng zhuāng yuē gōng mò gǔ rén xiāng hū yuē gōng

这句话大意是:”《晋书·乐志》:“项伯语项庄曰:‘公莫,古人相呼曰公。

hàn shū hé wǔ chuán hào wèi fán suì bù chēng xián gōng hòu hàn shū li gù chuán jīng shī xián tàn yuē shì fù wèi li gōng yǐ

现代白话:《汉书·何武传》:“号为烦碎,不称贤公,”《后汉书·李固传》:“京师咸叹曰:是复为李公了。

huàn zhě chuán zhǒng wèi sī tú gào bīn kè yuē jīn shēn wéi gōng nǎi cáo cháng shì lì yān wèi zhì wáng càn chuán cài yōng wén càn zài mén dào jī yíng zhī yuē cǐ wáng gōng sūn yě

现代白话:”《宦者传》:种为司徒,告宾客曰:“今身为公,乃曹常侍力呢,”《魏志·王粲传》:蔡邕闻粲在门,倒屐迎之,曰:“此王公孙也。

jìn shū chén qiān chuán duì fù jiáo yuē zhǔ shàng míng shèng dà rén dà chén jīn ruò bù hé yì bù guò bù zuò gōng ěr

这句话大意是:”《晋书·陈骞传》:对父矫曰:“主上明圣,大人大臣,今若不合意,不过不作公耳。

wèi shū chuán yè wén rén wèn qǐn zhě wèi shuí

这句话大意是:”《魏舒传》:夜闻人问:“寝者为谁?

yuē wèi gōng shū

这句话大意是:”曰:“魏公舒。

shū zì zhī dāng wèi gōng yǐ

现代白话:”舒自知当为公了。

lù yè chuán cóng xiōng jī měi chēng zhī yuē wǒ jiā shì bù fá gōng yǐ

现代白话:《陆晔传》:从兄机每称之曰:“我家世不乏公了。

wáng měng chuán fù lǎo yuē wáng gōng hé yuán bài yě

这句话大意是:”《王猛传》父老曰:“王公何缘拜也?

běi shǐ zhèng shù zǔ chuán shǎo shí zài xiāng dān mǎ chū xíng hū yǒu qí zhě shù bǎi jiàn shù zǔ jiē xià mǎ yuē gōng zài cǐ

这句话大意是:”《北史·郑述祖传》:少时在乡,单马出行,忽有骑者数百,见述祖皆下马,曰:“公在此。

táo yuān míng mèng zhǎng shǐ chuán cóng fù tài cháng kuí cháng wèn guāng lù dài fu liú dān mèng jūn ruò zài dāng yǐ zuò gōng fǒu

这句话大意是:”陶渊明《孟长史传》:从父太常夔尝问光禄大夫刘耽:“孟君若在,当已作公否?

dá yún cǐ běn shì sān sī rén

这句话大意是:”答云:“此本是三司人。

shì zhī nán běi cháo yǐ qián rén yǔ bì sān gōng fāng de chēng gōng yě

这句话大意是:”是知南北朝以前人语,必三公方得称公也。

zhōu shū yáo sēng yuán chuán xuān dì cháng cóng róng wèi sēng yuán yuē cháng wén xiān dì hū gōng wèi yáo gōng yǒu zhī hu

这句话大意是:《周书·姚僧垣传》:宣帝尝从容谓僧垣曰:“尝闻先帝呼公为姚公,有之吗?

duì yuē chén qǔ hé shū sī shí rú shèng zhǐ

这句话大意是:”对曰:“臣曲荷殊私,实如圣旨。

dì yuē cǐ shì shàng chǐ zhī cí fēi wéi guì jué zhī hào

这句话大意是:”帝曰:“此是尚齿之辞,非为贵爵之号。

zhèn dāng wèi gōng jiàn guó kāi jiā wèi zǐ sūn yǒng yè

这句话大意是:朕当为公建国开家,为子孙永业。

nǎi fēng cháng shòu xiàn gōng yì yī qiān hù

这句话大意是:”乃封长寿县公,邑一千户。

kǒng róng gào gāo mì xiàn wèi zhèng xuán tè lì yī xiāng yuē zhèng gōng xiāng

这句话大意是:孔融告高密县为郑玄特立一乡,曰郑公乡。

yǐ wéi gōng zhě rén dé zhī zhèng hào bù bì sān shì dài fū

这句话大意是:以为公者,仁德之正号,不必三事大夫。

cǐ shì qū shuō

这句话大意是:此是曲说。

jù qí suǒ yǐn jiē shǐ shī qí míng zhī gōng ér tài shǐ gōng yòu fù zǐ zhī cí yě

这句话大意是:据其所引,皆史失其名之公,而太史公,又父子之辞也。

zhàn guó cè chén zhěn jiāng zhī wèi qí zi chén yīng zhǐ qí gōng zhī xíng

这句话大意是:《战国策》:“陈轸将之魏,其子陈应止其公之行。

shǐ jì liú hòu shì jiā wú wéi shù zǐ gù bù zú qiǎn nǎi gōng zì xíng ěr

现代白话:”《史记·留侯世家》:“我惟竖子固不足遣,乃公自行耳。

cǐ jiē wèi fù wèi gōng

这句话大意是:”此皆谓父为公。

sòng shū yán yán zhī chuán hé yǎn lù zhōng yáo hū yán zhī yuē yán gōng yán zhī

这句话大意是:《宋书·颜延之传》:“何偃路中遥呼延之曰:“颜公延之。

dá yuē shēn fēi sān gōng zhī wèi yòu fēi tián shè zhī gōng yòu fēi jūn jiā ā gōng hé yǐ jiàn hū wèi gōng

现代白话:”答曰:“身非三公之位,又非田舍之公,又非君家阿公,凭什么见呼为公?

běi qí shū xú zhī cái chuán zhèng dào yù cháng xì zhī cái wèi shī gōng zhī cái yuē jì wèi rǔ shī yòu wèi rǔ gōng zài sān zhī yì dùn jū qí liǎng

现代白话:”《北齐书·徐之才传》:郑道育尝戏之才为师公,之才曰:“既为你师,又为你公,在三之义,顿居其两。

lù yún zuò zǔ fù lěi yuē wú chéng xiàng lù gōng lěi yuē wéi chì wū bā nián èr yuè yuè yǐ mǎo wú gù shǐ chí jié yǐng zhōu mù zuǒ dū hù chéng xiàng jiāng líng jùn hòu lù gōng hōng

这句话大意是:陆云作《祖父诔》曰“吴丞相陆公”,诔曰“维赤乌八年二月粤乙卯,吴故使持节郢州牧左都护丞相江陵郡侯陆公薨”;。

yuē gù sàn qí cháng shì lù fǔ jūn lěi yuē wéi tài kāng wǔ nián xià sì yuè bǐng shēn jìn gù sàn qí cháng shì wú jùn lù jūn zú

这句话大意是:曰“故散骑常侍陆府君”,诔曰“维太康五年夏四月丙申,晋故散骑常侍吴郡陆君卒”。

wáng chén jì qí fù yuē xiào yú chén gǎn zhāo gào liè kǎo dōng jùn jūn

这句话大意是:王沈祭其父曰“孝于沈敢昭告烈考东郡君”。

zhāng shuō zuò qí fù zèng dān zhōu cì shǐ xiān fǔ jūn mù zhì měi chēng bì yuē jūn

这句话大意是:张说作其父《赠丹州刺史先府君墓志》,每称必曰“君”。

rán zé suī jǐ zhī xiān rén yì bù yī gài chēng gōng gǔ rén zhī jǐn yú fēn yě

这句话大意是:然则虽己之先人,亦不一概称公,古人之谨于分也。

shǐ jì zhāo cuò chuán cuò fù cóng yǐng chuān lái wèi cuò yuē shàng chū jí wèi gōng wéi zhèng yòng shì qīn xuē zhū hóu rén kǒu yì duō yuàn gōng zhě

这句话大意是:《史记·晁错传》:错父从颍川来,谓错曰:“上初即位,公为政用事,侵削诸侯,人口议多怨公者。

shì yǐ fù ér hū zi wèi gōng

这句话大意是:”是以父而呼子为公。

xú fú yuǎn yuē yù shǐ dài fū sān gōng yě

这句话大意是:徐孚远曰:“御史大夫,三公也。

cuò fù hū cuò wèi gōng gài yǐ guān chēng zhī

这句话大意是:错父呼错为公,盖以官称之。

shā mén yì yǒu chēng gōng zhě bì yǐ qí míng guān zhī

这句话大意是:沙门亦有称公者,必以其名冠之。

shēn gōng fǎ shēn yě

这句话大意是:深公,法深也;。

lín gōng dào lín yě

这句话大意是:林公,道林也;。

yuǎn gōng huì yuǎn yě

这句话大意是:远公,惠远也;。

shēng gōng dào shēng yě

这句话大意是:生公,道生也;。

yóu gōng dào yóu yě

这句话大意是:猷公,道猷也;。

lóng gōng huì lóng yě

这句话大意是:隆公,慧隆也;。

zhì gōng bǎo zhì yě

这句话大意是:志公,宝志也;。

chéng gōng fó tú chéng yě

这句话大意是:澄公,佛图澄也;。

ān gōng dào ān yě

这句话大意是:安公,道安也;。

shén gōng jiū mó luó shí yě

这句话大意是:什公,鸠摩罗什也。

dāng shí zhī rén xián yú zhí chì qí míng gù jiā yī gōng zì liáng chén yǐ xià sēng nǎi yǒu zì ér rén xiāng yǔ zì zhī zì zhī zé bù fù gōng zhī yǐ

现代白话:当时之人嫌于直斥其名,故加一“公”字,梁,陈以下,僧乃有字,而人相与字之,字之则不复公之了。

sòng shǐ fēng jì bó sòng yòng chén shì yì yuē fán chēng gōng zhě xū zhe sù dà chén jí xiāng dǎng yǒu dé zhī shì rán zé jīn zhī huàn shù ér chēng gōng yì bù kě chū yú shì dà fū zhī kǒu

这句话大意是:《宋史》丰稷驳宋用臣《谥议》曰:“凡称公者,须着宿大臣及乡党有德之士,然则今之宦竖而称公,亦不可出于士大夫之口。

gǔ rén bù yǐ jiǎ zǐ míng suì ěr yǎ shū yuē jiǎ zhì guǐ wèi shí rì rì wèi yáng

现代白话:○古人不以甲子名岁《你雅》疏曰:“甲至癸为十日,日为阳;。

yín zhì chǒu wèi shí èr chén

这句话大意是:寅至丑为十二辰。

chén lì yīn

这句话大意是:辰力阴。

cǐ èr shí èr míng gǔ rén yòng yǐ jì rì bù yǐ jì suì

这句话大意是:”此二十二名,古人用以纪日,不以纪岁。

suì zé zì yǒu yān féng zhì zhāo yáng shí míng wéi suì yáng shè tí gé zhì chì fèn ruò shí èr míng wéi suì míng

这句话大意是:岁则自有阏逢至昭阳十名为岁阳,摄提格至赤奋若十二名为岁名。

hòu rén wèi jiǎ zǐ suì guǐ hài suì fēi gǔ yě

这句话大意是:后人谓甲子岁、癸亥岁,非古也。

zì hàn yǐ qián chū bù jiǎ jiè

这句话大意是:自汉以前,初不假借。

shǐ jì lì shū tài chū yuán nián nián míng yān féng shè tí gé

现代白话:《史记·历书》太初元年,年名呢逢摄提格。

yuè míng bì jù

这句话大意是:月名毕聚。

rì de jiǎ zǐ

这句话大意是:日得甲子。

yè bàn shuò dàn dōng zhì

这句话大意是:夜半、朔旦、冬至。

qí biàn xī rú cǐ

这句话大意是:其辨晰如此。

ruò lǚ shì chūn qiū xù yì piān wéi qín bā nián suì zài tān qiū jiǎ zǐ shuò

这句话大意是:若《吕氏春秋·序意篇》:“维秦八年,岁在滩,秋甲子朔。

jiǎ yì fù chán yè zhī suì xī sì yuè mèng xià

这句话大意是:”贾谊《赋》:“单阏之岁兮,四月孟夏。

gēng zǐ rì xié xī fú jí yǔ shě

这句话大意是:庚子日斜兮,服集予舍。

xǔ shì shuō wén hòu xù yuè zài yǒng yuán gù dùn zhī nián yú zōu zhī yuè shuò rì jiǎ zǐ

这句话大意是:”许氏《说文》后叙:“粤在永元固顿之年,盂陬之月,朔日甲子。

yì jiē yòng suì yáng suì míng bù yǔ rì tóng zhī zhèng

这句话大意是:”亦皆用岁阳岁名,不与日同之证。

hàn shū jiāo sì gē tiān mǎ lái zhí xú shí

这句话大意是:《汉书·郊祀歌》:“天马徕,执徐时。

wèi wǔ dì tài chū sì nián suì zài gēng chén bīng zhū dà yuān yě

这句话大意是:”谓武帝太初四年,岁在庚辰,兵诛大宛也。

zì jīng xué rì shuāi rén qū jiǎn biàn nǎi yǐ jiǎ zǐ zhì guǐ hài dài zhī zǐ yuē gū bù gū

现代白话:自经学日衰,人趋简便,乃以甲子至癸亥代之,孔子说:“觚不觚。

cǐ zhī wèi yǐ

现代白话:”此之谓了。

sòng liú shù tōng jiàn wài jì mù lù xù yuē páo xī qián hòu dǎi zhōu lì wáng yí nián máng mèi jiè rì míng jiǎ zǐ yǐ jì zhī

这句话大意是:宋刘恕《通鉴外记目录序》曰:“庖牺前后逮周厉王,疑年茫昧,借日名甲子以纪之。

shì zé suì zhī chēng jiǎ zǐ yě jiè yě

这句话大意是:”是则岁之称甲子也,借也。

hé shǐ hu

这句话大意是:何始吗?

zì wáng xīn shǐ yě

这句话大意是:自亡新始也。

wáng mǎng xià shū yán shǐ jiàn guó wǔ nián suì zài shòu xīng tián zài míng táng cāng lóng guǐ yǒu dé zài zhōng gōng

这句话大意是:王莽下书言始建国五年,岁在寿星,填在明堂,仓龙癸酉,德在中宫。

yòu yán tiān fèng qī nián suì zài dà liáng cāng lóng gēng chén

这句话大意是:又言天凤七年,岁在大梁,仓龙庚辰。

jué míng nián suì zài shí shěn cāng lóng xīn yǐ

这句话大意是:厥明年,岁在实沈,仓龙辛已。

suí shū lǜ lì zhì wáng mǎng tóng quán míng yuē suì zài dà liáng lóng jí wù chén

这句话大意是:《隋书·律历志》:“王莽《铜权铭》曰:“岁在大梁,龙集戊辰。

yòu yuē lóng zài jǐ yǐ suì cì shí shěn shì yě

这句话大意是:”又曰:“龙在己已,岁次实沈”是也。

zì cǐ hòu hàn shū zhāng chún chuán yán shè tí zhī suì

这句话大意是:自此《后汉书·张纯传》言“摄提之岁,。

cāng lóng jiǎ yín

这句话大意是:苍龙甲寅”,。

zhū mù chuán yán míng nián dīng hài zhī suì

这句话大意是:《朱穆传》言“明年丁亥之岁”,。

gǒu yuè hàn jì yán hàn yuán nián

这句话大意是:苟悦《汉纪》言“汉元年,。

shí yǐ wèi yě

这句话大意是:实乙未也”,。

cáo é bēi yì yún yuán jiā yuán nián

这句话大意是:《曹娥碑》亦云“元嘉元年,。

qīng lóng zài xīn mǎo

这句话大意是:青龙在辛卯”,。

shǔ jùn zào qiáo bēi yún wéi yán xī lóng zài jiǎ chén

这句话大意是:《蜀郡造桥碑》云:“维延熹龙在甲辰”,。

ér zhāng jué é yán cāng tiān yǐ sǐ

这句话大意是:而张角讹言“苍天已死,。

huáng tiān dāng lì

这句话大意是:黄天当立,。

suì zài jiǎ zǐ

这句话大意是:岁在甲子,。

tiān xià dà jí

这句话大意是:天下大吉”;。

yǐ zì tǔ shū jīng chéng sì mén jí zhōu jùn guān fǔ jiē zuò jiǎ zǐ zì yǐ

现代白话:以自土书京城寺门及州郡官府,皆作“甲子”字了。

yǐ jiǎ zǐ míng suì suī zì dōng hàn yǐ xià rán qí shí zhì zhào zhāng zòu fú xí zhī wén jiē wèi cháng zhèng yòng zhī qí chēng suì bì yuē yuán nián èr nián qí chēng rì nǎi yòng jiǎ zǐ yǐ chǒu rú jǐ hài gé gēng xū zhì wáng wǔ bīng zhī lèi jiē rì yě

这句话大意是:以甲子名岁,虽自东汉以下,然其时制诏章奏符檄之文皆未尝正用之,其称岁必曰元年、二年,其称日乃用甲子、乙丑,如己亥格、庚戌制,王午兵之类,皆日也。

wéi jìn shū wáng yì shàng shū yán chén yǐ wáng shēn suì jiàn yòng wèi pó yáng nèi shǐ

这句话大意是:惟《晋书》王廙上疏言:“臣以王申岁见用为鄱阳内史”。

àn huái dì yǐ yǒng jiā wǔ nián xīn wèi wèi liú cōng suǒ zhí mǐn dì yǐ jiàn xìng yuán nián guǐ yǒu jí wèi zhōng jiān yī nián wú zhǔ gù yán rén shēn suì yě

这句话大意是:按怀帝以永嘉五年辛未为刘聪所执,愍帝以建兴元年癸酉即位,中间一年无主,故言壬申岁也。

hòu dài zhī rén wú dà gù ér xiào zhī fēi yě

这句话大意是:后代之人无大故而效之,非也。

zì sān guó dǐng lì tiān guāng fēn yào ér hòu wén rén duō shě nián hào ér chēng jiǎ zǐ

这句话大意是:自三国鼎立,天光分曜,而后文人多舍年号而称甲子。

wèi chéng xiǎo zèng fu xiū yì shī lóng jí jiǎ yú sì shí chéng suì

这句话大意是:魏程晓赠傅休奕诗:“龙集甲于,四时成岁。

jìn zhāng huá gǎn hūn fù fāng jīn suì zài jǐ sì jiāng cì sì zhòng

这句话大意是:”晋张华《感婚赋》:“方今岁在己巳,将次四仲。

lù jī mǐn huái tài zǐ lěi lóng jí gēng xū rì yuè gǎi dù

这句话大意是:”陆机《愍怀太子诔》:“龙集庚戌,日月改度。

táo qián jì cóng dì jìng yuǎn wén suì zài xīn hài yuè wéi zhòng qiū

这句话大意是:”陶潜《祭从弟敬远文》:“岁在辛亥,月惟仲秋。

zì jì wén suì wéi dīng mǎo lǜ zhōng wú yì

这句话大意是:”《自祭文》:“岁维丁卯,律中无射。

hòu zhōu gēng xìn āi jiāng nán fù yuè yǐ wù chén zhī nián jiàn hài zhī yuè

这句话大意是:”后周庚信《哀江南赋》:“粤以戊辰之年,建亥之月。

ér liáng táo yǐn jū zhēn gào yì shū jǐ mǎo suì

这句话大意是:”而梁陶隐居《真诰》亦书“己卯岁”。

zhì dù yù zuǒ zhuàn jí jiě hòu xù zé zhuī yán wèi āi wáng èr shí nián dà suì zài wáng xū yǐ

现代白话:至杜预《左传集解后序》则追言魏哀王二十年,大岁在王戌了。

jìn huì dì shí lú jiāng dù sōng zuò wáng zǐ chūn qiū

这句话大意是:晋惠帝时,庐江杜嵩作《王子春秋》。

rén zǐ yuán kāng èr nián gǔ hòu shì yáng tài hòu yú jīn táng chéng zhī suì

这句话大意是:壬子,元康二年,贾后弑杨太后于金塘城之岁。

táng rén yǒu yǐ yù shū ér bù chēng nián hào zhě

这句话大意是:唐人有以豫书而不称年号者。

men rì táng shū lǐ yí zhì yuē qǐng yǐ kāi yuán èr shí liù nián jǐ mǎo sì yuè zhì xīn yǐ nián shí yuè

这句话大意是:们日唐书·礼仪志》曰:“请以开元二十六年己卯四月,至辛已年十月;。

zhì jiǎ shēn nián sì yuè yòu zhì bǐng xū nián shí yuè yòu

这句话大意是:至甲申年四月又,至丙戌年十月又;。

zhì jǐ chǒu nián sì yuè yòu dì zhì xīn mǎo nián shí yuè yòu

这句话大意是:至己丑年四月又谛,至辛卯年十月又。

qí xīn yǐ yǐ xià bù yán kāi yuán mǒu nián

这句话大意是:”其辛已以下不言开元某年。

yòu bó gǔ tú zài táng jiàn míng yuē wǔ dé wǔ nián suì cì wáng wǔ bā yuè shí wǔ rì jiǎ zǐ yáng zhōu zǒng guǎn fǔ zào qīng tóng jìng yī miàn chōng guǐ wèi nián yuán zhèng cháo gòng

这句话大意是:又《博古图》载《唐鉴铭》曰:“武德五年,岁次王午,八月十五日甲子,杨州总管府造青铜镜一面,充癸未年元正朝贡。

qí guǐ wèi yì bù yán wǔ dé liù nián zhě dāng shí lǚ gǎi nián hào gù yě

这句话大意是:”其癸未亦不言武德六年者,当时屡改年号故也。

cǐ yī jiàn ér yǒu zhèng shū yǒu yù shū zhī bù tóng yì biàn lì yě

这句话大意是:此一鉴而有正书、有豫书之不同,亦变例也。

shǐ jiā zhī wén bì yǐ rì xì yuè yǐ yuè xì nián

这句话大意是:史家之文必以日系月,以月系年。

zhōng dǐng zhī wén zé bù jìn rán duō yǒu yuè ér bù nián rì ér bù yuè zhě

这句话大意是:钟鼎之文则不尽然,多有月而不年,日而不月者。

shāng mǔ yǐ yǒu qí wén yuē bǐng yín wáng xī bèi péng yòng zuò mǔ yǐ yí

这句话大意是:《商母乙卣》其文曰:“丙寅,王锡◎贝朋用作母乙彝。

bǐng yín zhě rì yě

这句话大意是:”丙寅者,日也。

bó gǔ tú nǎi wèi shāng jiàn guó shǐ yú gēng xū lì shí liù nián ér yǒu bǐng yín zài zhòng rén jí wèi zhī sān nián zé záo yǐ

现代白话:《博古图》乃谓商建国始于庚戌,历十六年而有丙寅,在仲壬即位之三年,则凿了。

qǐ fēi mí yú hòu shì zhī yǐ jiǎ zǐ míng suì ér yù yǐ zhuī jiā zhī gǔ rén hu

这句话大意是:岂非迷于后世之以甲子名岁,而欲以追加之古人吗?

chūn qiū zhī shì gè guó jiē zì jì qí nián

这句话大意是:《春秋》之世,各国皆自纪其年。

fā zhī yú yán huò cān hù ér bù yì xiǎo zé yǒu jǔ qí nián zhī dà shì ér wéi yán zhě

这句话大意是:发之于言,或参互而不易晓,则有举其年之大事而为言者。

ruò yuē huì yú shā suí zhī suì shū zhòng huì bó huì chéng zi yú chéng kuāng zhī suì zhù xíng shū zhī suì jìn hán xuān yú wéi zhèng pìn yú zhū hóu zhī suì shì yě

这句话大意是:若曰“会于沙随之岁”,“叔仲惠伯会成子于承匡之岁”,“铸刑书之岁”,“晋韩宣于为政,聘于诸侯之岁”是也。

yòu yǒu jǔ suì xīng ér yán ruò yuē suì wǔ jí chún huǒ suì jí dà liáng suì zài nuó zǐ zhī kǒu zhě

这句话大意是:又有举岁星而言,若曰“岁五及鹑火”、“岁及大梁”、“岁在娜訾之口”者。

cóng hòu rén yán zhī zé hé bù yuē jiǎ zǐ yě guǐ hài yě shì zhī gǔ rén bù yòng yǐ jì suì yě

这句话大意是:从后人言之,则何不曰甲子也、癸亥也,是知古人不用以纪岁也。

dà zǔ shí lù zì wú yuán nián yǐ qián jiē shū gān zhī bù hé gǔ fǎ

这句话大意是:《大祖实录》自吴元年以前皆书干支,不合古法。

dà zǔ dāng shí shí fèng sòng xiǎo míng wáng zhī hào gù yǒu yán dāng jì lóng fèng zhě

这句话大意是:大祖当时实奉宋小明王之号,故有言当纪龙凤者。

kǎo zhī shǐ jì gāo dì zhī chū bù chēng chǔ huái wáng yuán nián ér chēng qín èr nián sān nián

这句话大意是:考之《史记》,高帝之初不称楚怀王元年,而称秦二年、三年。

yòu tài zǔ yù zhì chú zhōu lóng tán bēi wén yún yuán mò dì zhì zhèng shí yǒu sì nián qiè yì qí shí tiān xià shàng shì yuán zhī tiān xià shū zhì zhèng zhèng hé shǐ jì shū qín zhī lì

这句话大意是:又太祖御制《滁州龙潭碑》文云:“元末帝至正十有四年”,窃意其时天下尚是元之天下,书至正,正合《史记》书秦之例。

yòu yǒu jiān shū zhě hàn shū gōng chén hóu biǎo xù hàn xìng zì qín èr shì yuán nián zhī qiū chu chén zhī suì shì yě

这句话大意是:又有兼书者,《汉书·功臣侯表序》:“汉兴,自秦二世元年之秋,楚陈之岁”是也。

shǐ jiā zhuī jì yuè rì zhī fǎ huò yuē zhù xíng shū zhī suì shì zé rán yǐ qí xià yún qí yàn píng zhī yuè yòu yuē qí míng yuè zé hé yǐ bù zhí yán zhēng yuè èr yuè hu

现代白话:○史家追纪月日之法或曰:“‘铸《刑书》之岁’,是则然了,其下云:‘齐燕平之月’,又曰‘其明月’,则凭什么不直言正月、二月吗?

yuē cǐ zhèng shǐ jiā wén zì zhěn mì chù

这句话大意是:”曰:此正史家文字缜密处;。

shǐ zhī wén yǒu zhèng jì yǒu zhuī jì

这句话大意是:史之文有正纪,有追纪。

qí shàng yuē chūn wáng zhēng yuè jì qí píng

这句话大意是:其上曰:“春王正月,暨齐平。

èr yuè wù wǔ méng yú rú shàng

这句话大意是:”“二月戊午,盟于儒上。

zhèng jì yě

这句话大意是:”正纪也。

cǐ yuē qí yàn píng zhī yuè

这句话大意是:此曰“齐燕平之月。

wáng yín gōng sūn duàn zú

这句话大意是:王寅,公孙段卒。

qí míng yuè zǐ chǎn lì gōng sūn xiè jí liáng zhǐ yǐ fǔ zhī

这句话大意是:其明月,子产立公孙泄及良止以抚之。

zhuī jì yě

这句话大意是:”追纪也。

zhuī jì ér zài yún zhēng yuè èr yuè zé xián yú yī suì zhī zhōng ér yǒu liǎng zhēng yuè èr yuè yě gù biàn qí wén ér yún

这句话大意是:追纪而再云正月、二月,则嫌于一岁之中而有两正月、二月也,故变其文而云。

gǔ rén shǐ fǎ zhī mì yě

这句话大意是:古人史法之密也。

zuǒ zhuàn zhuī jì zhī wén bù zhǐ cǐ rú xiāng gōng liù nián chuán zhèng zi guó zhī lái pìn yě

这句话大意是:《左传》追纪之文不止此,如《襄公六年传》:郑子国之来聘也。

sì yuè yàn ruò chéng dōng yáng ér suì wéi lái

这句话大意是:四月,晏弱城东阳而遂围莱。

jiǎ yín yīn zhī huán chéng fu yú dié

这句话大意是:甲寅,堙之,环城,傅于谍。

jí qǐ huán gōng zú zhī yuè

这句话大意是:及杞桓公卒之月。

yǐ wèi wáng jiǎo shuài shī jí zhèng yú zi táng rén jūn qí shī qí shī dà bài zhī

这句话大意是:乙未,王湫帅师及正舆子棠人军齐师,齐师大败之。

dīng wèi rù lái lái gòng gōng fú róu bēn táng zhèng yú zi wáng shù bēn jǔ jǔ rén shā zhī

这句话大意是:丁未,入莱,莱共公浮柔奔棠,正舆子、王漱奔莒,莒人杀之。

sì yuè chén wú zì xiàn lái zōng qì yú xiāng gōng

这句话大意是:四月,陈无字献莱宗器于襄宫。

yàn ruò wéi táng

这句话大意是:晏弱围棠。

shí yī yuè bǐng chén ér miè zhī

这句话大意是:十一月丙辰,而灭之。

qī nián chuán zhèng xī gōng zhī wèi tài zǐ yě yú chéng zhī shí liù nián yǔ zi hǎn shì jìn bù lǐ yān

现代白话:《七年传》:郑僖公之为太子也,于成之十六年与子罕适晋,不礼呢。

yòu yǔ zi fēng shì chu yì bù lǐ yān

现代白话:又与子丰适楚,亦不礼呢。

jí qí yuán nián cháo yú jìn zi fēng yù sù zhū jìn ér fèi zhī yú hǎn zhǐ zhī

这句话大意是:及其元年,朝于晋,子丰欲诉诸晋而废之,于罕止之。

shí jiǔ nián chuán yú sì yuè dīng wèi zhèng gōng sūn chài zú fù yú jìn dài fū èr shí wǔ nián chuán huì yú yí yí zhī suì qí rén chéng jiá

这句话大意是:《十九年传》:于四月丁未,郑公孙虿卒.赴于晋大夫,《二十五年传》:会于夷仪之岁,齐人城郏。

qí wǔ yuè qín jìn wèi chéng

这句话大意是:其五月,秦晋为成。

èr shí liù nián chuán qí rén chéng jiá zhī suì qí xià qí wū yú yǐ lǐn qiū bēn jìn

这句话大意是:《二十六年传》:齐人城郏之岁,其夏,齐乌馀以廪丘奔晋。

sān shí yī nián chuán gōng hōng zhī yuè yú chǎn xiāng zhèng bó yǐ rú jìn

这句话大意是:《三十一年传》:公薨之月,于产相郑伯以如晋。

zhāo gōng qī nián chuán qí shī hái zì yàn zhī yuè hǎn shuò shā hǎn

这句话大意是:《昭公七年传》:齐师还自燕之月,罕朔杀罕。

yòu jìn hán xuān zi wéi zhèng pìn yú zhū hóu zhī suì zhōu hé shēng zi míng zhī rì yuán

这句话大意是:又晋韩宣子为政、聘于诸侯之岁,周合生子,名之日元。

jiē shì zhuī jì

这句话大意是:皆是追纪。

yòu rú shū jīn jì kè shāng èr nián wáng yǒu jí fú yù

这句话大意是:又如《书·金》:“既克商二年,王有疾,弗豫。

yì zhuī jì yě

这句话大意是:”亦追纪也。

shǐ jiā yuè rì bù bì shùn xù zhàn rén zuò shǐ qǔ qí shì zhī xiāng zhǔ bù lùn yuè rì gù yǒu zhuī shū yǒu jìng shū

这句话大意是:○史家月日不必顺序占人作史,取其事之相属,不论月日,故有追书,有竞书。

zuǒ zhuàn chéng gōng shí liù nián yān líng zhī zhàn xiān shū jiǎ wǔ huì hòu shū guǐ yǐ

这句话大意是:《左传·成公十六年》鄢陵之战,先书甲午晦,后书癸已。

jiǎ wǔ wèi zhèng shū ér guǐ yǐ zé yīn hòu shì ér zhuī shū yě

这句话大意是:甲午为正书,而癸已则因后事而追书也。

zhāo gōng shí sān nián píng qiū zhī méng xiān sǎo jiǎ xū hòu shū guǐ yǒu

这句话大意是:《昭公十三年》平丘之盟,先扫甲戌,后书癸酉。

jiǎ chéng wéi zhèng shū ér guǐ yǒu zé yīn hòu shì ér zhuī shū yě

这句话大意是:甲成为正书,而癸酉则因后事而追书也。

zhāo gōng shí sān nián chu líng wáng zhī shì xiān shū wǔ yuè guǐ hài hòu shū yǐ mǎo bǐng chén

这句话大意是:《昭公十三年》楚灵王之弑,先书五月癸亥,后书乙卯、丙辰。

yǐ mǎo bǐng chén wèi zhèng shū ér wǔ yuè guǐ hài zé yīn qián shì ér jìng shū yě gài shǐ jiā zhī wén cháng niàn wèi yuè rì suǒ jū ér shì bù dé yǐ xiāng lián shǔ gù gǔ rén lì cǐ biàn lì

这句话大意是:乙卯、丙辰为正书,而五月癸亥则因前事而竟书也,盖史家之文常念为月日所拘,而事不得以相连属,故古人立此变例。

yǒu xiān shū yǐ qǐ shì zhě

这句话大意是:有先书以起事者。

tōng jiàn táng wén zōng tài hé jiǔ nián shí yī yuè xiān shū shì yuè wù chén wáng shǒu chéng zàng yú hù shuǐ yú rén xū guǐ hài zhī qián shì yě

这句话大意是:《通鉴》唐文宗太和九年十一月,先书是月戊辰,王守澄葬于沪水,于壬戌、癸亥之前是也。

zhòng shū rì chūn qiū huán gōng shí èr nián shū bǐng xū gōng huì zhèng bó méng yú wǔ fù

这句话大意是:○重书日《春秋·桓公十二年》书:“丙戌,公会郑伯,盟于武父。

bǐng xū wèi hóu jìn zú

这句话大意是:”“丙戌,卫侯晋卒。

zhòng shū rì zhě èr shì jiē dāng xì rì

这句话大意是:”重书日者,二事皆当系日。

xiān shū gōng zhě xiān nèi ér hòu wài yě

这句话大意是:先书公者,先内而后外也。

hòu rén zuò shǐ fán yī rì zài shū zé yún shì rì

这句话大意是:后人作史,凡一日再书,则云“是日”。

gǔ rén bì yǐ rì yuè xì nián zì chūn qiū yǐ xià jì zǎi zhī wén bì yǐ rì xì yuè yǐ yuè xì shí yǐ shí xì nián cǐ shǐ jiā zhī cháng fǎ yě

这句话大意是:○古人必以日月系年自《春秋》以下,纪载之文必以日系月,以月系时,以时系年,此史家之常法也。

shǐ jì wǔ zǐ xū chuán jǐ mǎo chu zhāo wáng chū bēn

这句话大意是:《史记·伍子胥传》:“己卯,楚昭王出奔。

gēng chén wú wáng rén yǐng

这句话大意是:”“庚辰,吴王人郢。

zé bù yuè ér rì

这句话大意是:”则不月而日。

cì kè chuán sì yuè bǐng zǐ guāng fú jiá shì yú kū shì zhōng

这句话大意是:《刺客传》:“四月丙子,光伏甲士于窟室中。

zé bù nián ér yuè shǐ jiā zhī biàn lì yě

这句话大意是:”则不年而月,史家之变例也。

gài èr shì yǐ jiàn yú wú chu èr shì jiā gù qí wén cóng shěng

这句话大意是:盖二事已见于吴、楚二《世家》,故其文从省。

chǔ cí shè tí zhēn yú mèng zōu xī wéi gēng yín wú yǐ jiàng

现代白话:《楚辞》“摄提贞于孟陬兮,维庚寅我以降。

shè tí suì yě

这句话大意是:”摄提,岁也;。

mèng zōu yuè yě

这句话大意是:孟陬,月也;。

gēng yín rì yě

这句话大意是:庚寅,日也。

qū zǐ yǐ yín nián yín yuè gēng yín rì shēng

这句话大意是:屈子以寅年寅月庚寅日生。

wáng yì zhāng jù yuē tài suì zài yín rì shè tí gé

这句话大意是:王逸《章句》曰:“太岁在寅日摄提格。

mèng shǐ yě

这句话大意是:孟,始也。

zhēng yuè wèi zōu

这句话大意是:正月为陬。

yán jǐ yǐ tài suì zài yín zhèng yuè shǐ chūn gēng yín zhī rì xià mǔ zhī tǐ ér shēng

这句话大意是:言己以太岁在寅正月始春庚寅之日下母之体而生。

shì yě

这句话大意是:”是也。

huò wèi shè tí xīng míng

这句话大意是:或谓摄提,星名。

tiān guān shū suǒ wèi zhí dòu sháo suǒ zhǐ yǐ jiàn shí jié zhě fēi yě

这句话大意是:《天官书》所谓直斗杓所指,以建时节者,非也。

qǐ yǒu zì shù qí shì xì shēng chén nǎi bù yán nián ér zhǐ yán yuè rì zhě zāi

现代白话:岂有自述其世系生辰,乃不言年而止言月日者啊。

gǔ wú yī rì fēn wéi shí èr shí gǔ wú yǐ yī rì fēn wéi shí èr shí zhī shuō

这句话大意是:○古无一日分为十二时古无以一日分为十二时之说。

hóng fàn yán suì yuè rì bù yán shí

这句话大意是:《洪范》言岁月日,不言时。

zhōu lǐ féng xiāng shì zhǎng shí yǒu èr suì shí yǒu èr yuè shí yǒu èr chén shí rì èr shí yǒu bā xīng zhī wèi bù yán shí

这句话大意是:《周礼·冯相氏》掌十有二岁,十有二月,十有二辰,十日二十有八星之位,不言时。

qū zǐ zì xù qí shēng nián yuè rì bù jí shí

这句话大意是:屈子自序其生年月日,不及时。

lǚ cái lù mìng shū yì zhǐ yán nián yuè rì bù jí shí

这句话大意是:吕才《禄命书》亦止言年月日,不及时。

gǔ wú suǒ wèi shí

这句话大意是:古无所谓时。

fán yán shí ruò yáo diǎn zhī sì shí zuǒ shì chuán zhī sān shí jiē wèi chūn xià qiū dōng yě

这句话大意是:凡言时若《尧典》之“四时”,《左氏传》之“三时”皆谓春夏秋冬也。

gù shì wén bó duì jìn hóu yǐ suì shí rì yuè xīng chén wèi zhī liù wù

这句话大意是:故士文伯对晋侯,以岁、时、日、月、星、辰谓之六物。

xún zǐ yuē jī wēi yuè bù shèng rì shí bù shèng yuè suì bù shèng shí

这句话大意是:《荀子》曰:“积微,月不胜日,时不胜月,岁不胜时。

yì wèi chūn xià qiū dōng yě

这句话大意是:”亦谓春夏秋冬也。

zì hàn yǐ xià lì fǎ jiàn mì yú shì yǐ yī rì fēn wéi shí èr shí

这句话大意是:自汉以下,历法渐密,于是以一日分为十二时。

gài bù zhī shǐ yú hé rén ér zhì jīn zūn yòng bù fèi

这句话大意是:盖不知始于何人,而至今遵用不废。

yī rì zhī zhōng suǒ yǐ fēn jì qí shí zhě yuē rì zhōng yuē zhòu rì yuē rì zè jiàn yú yì

这句话大意是:一日之中所以分纪其时者,曰日中,曰昼日,曰日昃,见于《易》;。

yuē dōng fāng wèi míng yuē huì cháo yuē rì zhī fāng zhōng yuē hūn yuē xī yuē xiāo jiàn yú shī

这句话大意是:曰“东方未明”,曰“会朝”,曰“日之方中”,曰“昏”,曰“夕”,曰“宵”,见于《诗》;。

yuē mèi shuǎng yuē cháo yuē rì zhōng zè jiàn yú shū

这句话大意是:曰“昧爽”,曰“朝”,曰“日中昃”,见于《书》;。

yuē cháo shí

这句话大意是:曰“朝时”,。

yuē rì zhōng

这句话大意是:曰“日中”,。

yuē xī shí

这句话大意是:曰“夕时”,。

yuē jī chū míng

这句话大意是:曰“鸡初鸣”,。

yuē dàn

这句话大意是:曰“旦”,。

yuē zhì míng

这句话大意是:曰“质明”,。

yuē dà tīng

这句话大意是:曰“大听”,。

yuē yàn cháo

这句话大意是:曰“晏朝”,。

yuē hūn

这句话大意是:曰“昏”,。

yuē rì chū

这句话大意是:曰“日出”,。

yuē rì cè

这句话大意是:曰“日侧”,。

yuē jiàn rì

这句话大意是:曰“见日”,。

yuē dǎi rì

这句话大意是:曰“逮日”,。

jiàn yú lǐ

这句话大意是:见于《礼》;。

yuē jī míng yuē rì zhōng yuē zhòu yuē rì xià zè yuē rì gàn yuē rì rù yuē yè yuē yè zhōng

这句话大意是:曰“鸡鸣”,曰“日中”,曰“昼”,曰“日下昃”,曰“日旰”,曰“日入”,曰“夜”,曰“夜中”。

jiàn yú chūn qiū chuán yuē zhāo rì bó mù yuē huáng hūn jiàn yú chǔ cí

这句话大意是:见于《春秋传》,曰“晁”,日“薄暮”,曰“黄昏”,见于《楚辞》。

jì zhòu zé yòng rì shǐ jì xiàng yǔ jì rén xiàng wáng nǎi xi cóng xiāo chén jī hàn jūn ér dōng zhì péng chéng rì zhōng dà pò hàn jūn

这句话大意是:纪昼则用日,《史记·项羽纪人项王乃西从萧晨击汉军,而东至彭城,日中大破汉军。

lǚ hòu jì bā yuè gēng shēn dàn píng yáng hóu jiàn xiàng guó chǎn jì shì rì shí suì jī chǎn péng yuè chuán dàn rì rì chū shí yú rén hòu hòu zhě zhì rì zhōng

这句话大意是:《吕后纪》:八月庚申旦,平阳侯见相国产计事,日时,遂击产,《彭越传》:旦日,日出十余人后,后者至日中。

huái nán wáng ān chuán dàn shòu zhǎo rì shí shí shàng hàn shū wǔ xíng zhì rén rì zhōng shí shí cóng dōng běi guò bàn bǔ shí fù

这句话大意是:《淮南王安传》:旦受沼,日食时上,《汉书·五行志人日中时食,从东北,过半哺时复;。

bǔ shí shí cóng xī běi rì xià bū shí fù

这句话大意是:哺时食从西北,日下晡时复。

wǔ wǔ zǐ chāng yì wáng chuán yè lòu wèi jǐn yī kè yǐ huǒ fā shū

这句话大意是:《武五子昌邑王传》:夜漏未尽一刻,以火发书。

qí rì zhōng hè fā

这句话大意是:其日中贺发,。

bū shí zhì dìng táo

这句话大意是:晡时至定陶,。

dōng fāng shuò chuán wēi xíng

这句话大意是:《东方朔传》:微行,。

yǐ yè lòu xià shí kè nǎi chū

这句话大意是:以夜漏下十刻乃出,。

dàn míng rén shān xià shì yě

这句话大意是:旦明人山下是也,。

jì yè zé yòng xīng

这句话大意是:纪夜则用星,。

shī zhī yán sān xīng zài tiān

这句话大意是:《诗》之言“三星在天”,。

sān xīng zài yú

这句话大意是:“三星在隅”,。

sān xīng zài hù

这句话大意是:“三星在户”,。

chūn qiū chuán zhī yán jiàng lóu zhōng ér dàn shì yě

这句话大意是:《春秋传》之言“降娄中而旦”是也。

bù biàn xīng zé fēn yán qí yè yuē yè zhōng yuē yè bàn yuē yè xiāng chén shì yě

这句话大意是:不辨星则分言其夜曰“夜中”曰“夜半”,曰“夜乡晨”是也。

fēn yán qí yè ér bù xiáng yú shì yǒu wǔ fēn qí yè ér yán jiǎ yǐ bǐng dīng wù zhě

这句话大意是:分言其夜而不详,于是有五分其夜,而言甲、乙、丙、丁、戊者。

zhōu lǐ sī mèi shì zhǎng yè shí zhù yè shí wèi yè wǎn zǎo ruò jīn jiǎ yǐ zhì wù

这句话大意是:《周礼·司寐氏》“掌夜时”注:“夜时谓夜晚早,若今甲乙至戊。

men yòu shū xī yù chuán dù yǐn yuē chì hóu shì wǔ fēn yè jī diāo dòu zì shǒu

这句话大意是:们又书·西域传》杜饮曰:“斥侯士五分,夜击刁斗自守。

tiān wén zhì běn shǐ yuán nián sì yuè rén wù jiǎ yè

这句话大意是:”《天文志》:“本始元年四月壬戊,甲夜;。

dì jié yuán nián zhēng yuè wù wǔ yǐ yè

这句话大意是:地节元年正月戊午,乙夜;。

liù yuè wù xū jiǎ yè

这句话大意是:六月戊戌,甲夜。

sān guó zhì cáo shuǎng chuán zì jiǎ yè zhì wǔ gǔ shuǎng nǎi tóu dāo yú de

这句话大意是:”《三国志·曹爽传》:“自甲夜至五鼓,爽乃投刀于地。

jìn shū zhào shàng lún chuán qī sì yuè sān rì bǐng yè yī chóu yǐ gǔ shēng wèi yīng shì yě wǔ fēn qí yè ér bù xiáng yú shì yǒu yán lòu shàng jǐ kè zhě

这句话大意是:”《晋书·赵上伦传》:“期四月三日丙夜一筹,以鼓声为应”是也,五分其夜而不详,于是有言漏上几刻者。

wǔ xíng zhì chen lòu wèi jǐn sān kè yǒu liǎng yuè zhòng jiàn

这句话大意是:《五行志》:“晨漏未尽三刻,有两月重见。

yòu yún lòu shàng sì kè bàn nǎi pō yǒu guāng

这句话大意是:”又云:“漏上四刻半,乃颇有光。

lǐ yí zhì yè lòu wèi jǐn qī kè zhōng wū shòu hè

这句话大意是:”《礼仪志》:“夜漏未尽七刻,钟呜受贺。

dōng fāng shuò chuán wēi xíng yǐ yè lòu shàng shí kè xi chū

这句话大意是:”《东方朔传》:“微行以夜,漏上十刻西出。

shàng zūn chuán lòu shàng shí mén kè xíng lín dào

这句话大意是:”《上尊传》:“漏上十门刻行临到。

wài qī chuán zhòu lòu shàng shí kè ér bēng

这句话大意是:”《外戚传》:“昼漏上十刻而崩。

yòu yún yè lòu shàng wǔ kè chí r yǔ shùn huì dōng jiāo yè mén

这句话大意是:”又云:“夜漏上五刻,持儿与舜会东交掖门。

zì nán běi shǐ yǐ shàng jiē rán

这句话大意是:”自《南北史》以上皆然。

gù sù wèn yuē yī rì yī yè wǔ fēn zhī

这句话大意是:故《素问》曰:“一日一夜,五分之。

duò zhì yuē zhòu yǒu cháo yǒu yù yǒu zhōng yǒu bū yǒu xī yè yǒu jiǎ yǐ bǐng dīng wù ér wú shí èr shí zhī mù yě

这句话大意是:”《隋志》曰:“昼有朝有禺,有中有晡,有夕夜,有甲乙丙丁戊,而无十二时之目也。

wéi lì shū yún jī sān hào zú míng fǔ shí èr jié zú yú chǒu ér xià wén què yún shuò dàn dōng zhì zhèng běi yòu yún zhèng běi zhèng xi zhèng nán zhèng dōng bù zhí yán zi xi wǔ mǎo

这句话大意是:”唯《历书》云:“鸡三号卒明,抚十二节卒于丑”,而下文却云:“朔旦冬至正北”,又云“正北正西正南正东“,不直言子西午卯。

hàn shū wǔ xíng zhì yán rì jiā chén yǐ yòu yán shí jiā wèi yì fèng chuán yán rì jiā shēn yòu yán shí jiā mǎo

这句话大意是:《汉书·五行志》言“日加辰已”,又言“时加未”,《翼奉传》言“日加申”,又言“时加卯”。

wáng mǎng chuán tiān wén láng àn shì yú qián rì shí jiā mǒu mǎng xuán xí suí dǒu bǐng ér zuò

这句话大意是:《王莽传》:“天文郎按栻于前,日时加某,莽旋席随斗柄而坐。

ér wú yuè chūn qiū yì yún jīn rì jiǎ zǐ shí jiā yú sì

这句话大意是:”而《吴越春秋》亦云:“今日甲子,时加于巳。

gù bì jīng yì yǒu jiā mǎo jiā xi zhī yán

这句话大意是:”《固髀经》亦有加卯、加西之言。

ruò jì shì zhī wén wú yòng cǐ zhě

这句话大意是:若纪事之文,无用此者。

zuǒ shì chuán bo chu qiū yuē rì zhī shù shí gù yǒu shí shí

这句话大意是:《左氏传》:“卜楚丘曰:‘日之数十,故有十时。

ér dù yuán kǎi zhù zé yǐ wéi shí èr shí

这句话大意是:’”而杜元凯注则以为十二时,。

suī bù lì shí èr zhī zhī mù

这句话大意是:虽不立十二支之目,。

rán qí rì yè bàn zhě jí jīn zhī suǒ wèi zi yě

这句话大意是:然其日夜半者即今之所谓子也,。

jī míng zhě chǒu yě

这句话大意是:鸡鸣者丑也,。

píng dàn zhě yín yě

这句话大意是:平旦者寅也,。

rì chū zhě mǎo yě

这句话大意是:日出者卯也,。

shí shí zhě chén yě

这句话大意是:食时者辰也,。

yú zhōng zhě sì yě

这句话大意是:隅中者巳也,。

rì zhōng zhě wǔ yě

这句话大意是:日中者午也,。

rì shī zhě wèi yě

这句话大意是:日失者未也,。

bū shí zhě shēn yě

这句话大意是:晡时者申也,。

rì rù zhě bǎi yě

这句话大意是:日入者百也,。

huáng hūn zhě xū yě

这句话大意是:黄昏者戌也,。

rén dìng zhě hài yě

这句话大意是:人定者亥也。

yī rì fēn wéi shí èr shǐ jiàn yú cǐ kǎo zhī shǐ jì tiān guān shū yuē dàn zhì shí shí zhì yuē shī rì shī zhì zhì xià xià shàn zhì rì rén

这句话大意是:一日分为十二,始见于此,考之《史记·天官书》曰:“旦至食,食至曰失,日失至,至下,下讪至日人。

sù wèn cáng qì fǎ shí lùn yǒu yuē yè bàn yuē píng dàn yuē rì chū yuē rì zhōng yuē rì shī yuē xià pú

这句话大意是:《素问·藏气法时论》有曰“夜半”,曰“平旦”,曰“日出”,曰“日中”,曰“日失”.曰“下脯”。

wú yuè chūn qiū yǒu yuē shí jiā rì chū shí jiā jī míng shí jiā rì shī shí jiā yú zhōng zé cǐ shí èr míng gǔ yǒu zhī yǐ

现代白话:《吴越春秋》有曰“时加日出”,“时加鸡鸣”,“时加日失”,“时加禺中”,则此十二名古有之了。

shǐ jì xiào jǐng jì wǔ yuè bǐng xū dì dòng

这句话大意是:《史记·孝景纪》:“五月丙戌,地动。

qí zǎo shí shí fù dòng

这句话大意是:其蚤食时,复动。

hàn shū wǔ wǔ zǐ guǎng líng wáng jìn chuán zòu jiǔ zhì jī míng shí ba

这句话大意是:”《汉书·武五子广陵王晋传》:“奏酒,至鸡鸣时罢。

wáng mǎng chuán yǐ jī míng wéi shí

这句话大意是:”《王莽传》:“以鸡鸣为时。

hòu hàn shū wěi áo chuán zhì hūn shí suì kuì wéi

这句话大意是:”《后汉书·隗嚣传》:“至昏时遂溃围。

qí wǔ wáng chuán zhì shí shí cì chén kuì

这句话大意是:”《齐武王传》:“至食时,赐陈溃。

gěng shēng chuán rén dìng shí bù guǒ yǐn qù

这句话大意是:”《耿升传》:“人定时,步果引去。

lái xī chuán chén yè rén dìng hòu wèi hé rén suǒ zéi shāng

这句话大意是:”《来歙传》:“臣夜人定后,为何人所贼伤?

dòu wǔ chuán zì dàn zhì shí shí bīng jiàng lüè jìn

这句话大意是:”《窦武传》:“自旦至食时,兵降略尽。

huáng fǔ sōng chuán yè lè bīng jī míng chí fù qí chén

这句话大意是:”《皇甫嵩传》:“夜勒兵,鸡鸣,驰赴其陈。

zhàn zhì bǔ shí dà pò zhī

这句话大意是:战至哺时,大破之。

jìn shū dài yáng chuán yǒng chāng yuán nián sì yuè gēng chén yú zhōng shí yǒu dà fēng qǐ zì dōng nán zhé mù

这句话大意是:”《晋书·戴洋传》:“永昌元年四月庚辰,禺中时,有大风起自东南,折木。

sòng shū fú ruì zhì yán kāng yuán nián jiǔ yuè shí rì huáng hūn shí yuè shí yíng huò guò

这句话大意是:”《宋书·符瑞志》:“延康元年九月十日,黄昏时,月蚀,荧惑过。

rén dìng shí yíng huò chū yíng shì sù yǔ lín

这句话大意是:人定时,荧惑出营室,宿羽林。

jiē yòng cǐ shí èr shí

这句话大意是:”皆用此十二时。

huái nán zǐ rì chū yú yáng gǔ yù yú xián chí fú yú fú sāng shì wèi chén míng

这句话大意是:《淮南子》“日出于阳谷,浴于咸池,拂于扶桑,是谓晨明。

dēng yú fú sāng zhī shàng ài shǐ jiāng xíng shì wèi fěi míng zhì yú qǔ ā shì wèi cháo míng

这句话大意是:登于扶桑之上,爱始将行,是谓朏明,至于曲阿,是谓朝明。

lín yú zēng quán shì wèi zǎo shí

这句话大意是:临于曾泉,是谓早食。

cì yú sāng yě shì wèi yàn shí

这句话大意是:次于桑野,是谓宴食。

zhēn yú héng yáng shì wèi yǔ zhōng duì yú kūn wú shì wèi zhèng zhōng

现代白话:臻于衡阳,是谓禹中,对于昆我,是谓正中。

mǐ yú niǎo cì shì wèi xiǎo qiān

这句话大意是:靡于鸟次,是谓小迁。

zhì yú bēi gǔ shì wèi bū shí

这句话大意是:至于悲谷,是谓晡时。

huí yú nǚ jì shì wèi dà qiān

这句话大意是:回于女纪,是谓大迁。

jīng yú quán yú shì wèi gāo chūn

这句话大意是:经于泉隅,是谓高春。

dùn yú lián shí shì wèi xià chūn ài zhǐ xiàn hé yuán xi liù chī shì wèi xuán chē

这句话大意是:顿于连石,是谓下春,爱止羡和,爰息六螭,是谓悬车。

báo yú yú quán shì wèi huáng hūn

这句话大意是:薄于虞泉,是谓黄昏。

yū yú méng gǔ shì wèi dìng hūn

这句话大意是:渝于蒙谷,是谓定昏。

àn cǐ zì chén míng zhì dìng hūn wèi shí wǔ shí ér bo chu bo yǐ wéi shí shí

这句话大意是:”按此自晨明至定昏为十五时,而卜楚卜以为十时。

wèi zhī jīn zhī suǒ wèi shí èr shí zhě zì hé rén dìng zhī yě

这句话大意是:未知今之所谓十二时者,自何人定之也。

sù wèn zhōng yǒu yán suì jiǎ zǐ zhě yǒu yán yín shí zhě jiē hòu rén wěi zhuàn rù zhī yě

这句话大意是:《素问》中有言岁甲子者,有言寅时者,皆后人伪撰入之也。

nián yuè shuò rì zi jīn rén wèi rì duō yuē rì zi

这句话大意是:○年月朔日子今人谓日,多曰日子。

rì zhě chū yī chū èr zhī lèi shì yě

这句话大意是:日者,初一,初二之类是也。

zi zhě jiǎ zǐ yǐ chǒu zhī lèi shì yě

这句话大意是:子者,甲子、乙丑之类是也。

zhōu lǐ zhí nèi zhù yuē ruò yán mǒu yuè mǒu rì mǒu jiá zhào shū huò yán jiǎ huò yán zi yī yě

这句话大意是:《周礼·职内》注曰:“若言某月某日某甲诏书,或言甲,或言子,一也。

wén xuǎn

这句话大意是:”《文选。

chén lín xí wú jiàng xiào bù qǔ wén nián yuè shuò rì zi li zhōu hàn zhù rì zi fā xí shí yě

这句话大意是:陈琳·檄吴将校部曲文》“年月朔日子”,李周翰注:“日子,发檄时也。

hàn rén wèi yǒu chēng yè bàn wèi zǐ shí zhě wù yǐ gǔ rén wén zì nián yuè zhī xià bì xì yǐ shuò bì yán shuò zhī dì jǐ rì ér yòu xì zhī gān zhī gù yuē shuò rì zi yě

现代白话:”汉人未有称夜半为子时者,误了,古人文字,年月之下必系以朔,必言朔之第几日,而又系之干支,故曰朔日子也。

rú lǔ xiāng yīng kǒng zǐ miào bēi yún yuán jiā sān nián sān yuè bǐng zǐ shuò gān qī rì wáng yín yòu yún yǒng xīng yuán nián liù yuè jiǎ chén shuò shí bā rì xīn yǒu

这句话大意是:如鲁相瑛《孔子庙碑》云:“元嘉三年三月丙子朔,甘七日王寅”,又云“永兴元年六月甲辰朔,十八日辛酉”。

shǐ chen kǒng zǐ miào bēi yún jiàn níng èr nián sān yuè guǐ mǎo shuò qī rì jǐ yǒu

这句话大意是:史晨《孔子庙碑》云“建宁二年三月癸卯朔,七日己酉”。

fán yì fù huá xià mín zū bēi yún guāng hé èr nián shí èr yuè gēng wǔ shuò shí sān rì rén wǔ shì yě

这句话大意是:樊毅《复华下民租碑》云“光和二年十二月庚午朔,十三日壬午是也。

cǐ rì zi zhī chēng suǒ zì qǐ

这句话大意是:此日子之称所自起。

ruò shǐ jiā zhī wén zé yǒu zi ér wú rì chūn qiū shì yě rán zài shuò yán shuò zài huì yán huì ér páng sǐ pò zāi shēng míng zhī wén jiàn yú shàng shū zé yǒu jiān rì ér shū zhě yǐ

现代白话:若史家之文,则有子而无日,《春秋》是也然在朔言朔,在晦言晦,而“旁死魄”、“啊生明”之文见于《尚书》,则有兼日而书者了。

sòng shū lǐ zhì nián yuè shuò rì jiǎ zǐ shàng shū lìng mǒu jiá xià cǐ gǔ wén yí zhī shì yě chén lín xí wén dàn shěng yī jiǎ zì ěr

这句话大意是:《宋书·礼志》“年月朔日甲子,尚书令某甲下”,此古文移之式也,陈琳檄文但省一“甲”字耳。

nán shǐ liú zhī lìn yǔ zhāng zuǎn děng cān jiào gǔ běn hàn shū chēng yǒng píng shí liù nián wǔ yuè èr shí yī rì yǐ yǒu láng bān gù ér jīn běn wú shàng shū nián yuè rì zi

这句话大意是:《南史》:“刘之遴与张缵等参校古本《汉书》,称永平十六年五月二十一日已酉,郎班固,而今本无上书年月日子。

suí shū yuán chōng shàng biǎo chēng bǎo lì zhī yuán gǎi yuán rén shòu suì yuè rì zi hái gòng dàn shèng zhī shí

这句话大意是:”《隋书》袁充上表称:“宝历之元改元仁寿,岁月日子,还共诞圣之时。

shí yǒu shí èr ér dàn chēng zi yóu zhī gān zhī yǒu liù shí ér dàn chēng jiǎ zǐ yě

这句话大意是:时有十二,而但称“子”,犹之干支有六十,而但称“甲子”也。

hàn rén zhī wén yǒu jí shuò zhī rì ér bì zhòng shū yī rì zhě

这句话大意是:汉人之文,有即朔之日而必重书一日者。

guǎng hàn tài shǒu shěn zǐ jù mián zhú jiāng yàn bēi yún jiā píng wǔ nián wǔ yuè xīn yǒu shuò yī rì xīn yǒu

这句话大意是:广汉太守沈子据《绵竹江堰碑》云:“嘉平五年五月辛酉朔,一日辛酉。

suí mín xiào wèi xióng jūn bēi yún jiàn ān jì yī nián shí huí yuè bǐng yín shuò yī rì bǐng yín

这句话大意是:”《绥民校尉熊君碑》云:“建安计一年十回月丙寅朔,一日丙寅。

cǐ zé fán ér wú yòng bù ruò hòu rén zhī jiǎn yǐ

现代白话:”此则繁而无用,不若后人之简了。

nián hào dāng cóng shí shū zhèng tǒng zhī lùn shǐ yú xí záo chǐ bù guò dì hàn ér wěi wèi wú èr guó ěr

这句话大意是:○年号当从实书正统之论,始于习凿齿,不过帝汉而伪魏、吴二国耳。

zì biān nián zhī shū chū ér yí yú nián hào zhī wú suǒ cóng ér qí lùn nǎi fēn tán yǐ

现代白话:自编年之书出,而疑于年号之无所从,而其论乃纷坛了。

fu nián hào yǔ zhēng shuò zì bù xiāng guān gù zhōu píng wáng sì shí jiǔ nián ér kǒng zǐ zé shū zhī wèi lǔ yǐn gōng zhī yuán nián hé yě chūn qiū lǔ shǐ yě jù qí guó zhī rén suǒ chēng ér shū zhī gù yuán nián yě

这句话大意是:夫年号与正朔自不相关,故周平王四十九年,而孔子则书之为鲁隐公之元年、何也,《春秋》,鲁史也,据其国之人所称而书之,故元年也。

jìn zhī chéng cún zé bì yǐ shì nián wèi è hóu zhī èr nián yǐ

现代白话:晋之《乘》存,则必以是年为鄂侯之二年了。

chu zhī wù cún zé bì yǐ shì nián wèi wǔ wáng zhī shí jiǔ nián yǐ

现代白话:楚之《杌》存,则必以是年为武王之十九年了。

guān zuǒ zhuàn wén gōng shí qī nián zhèng zi jiā yǔ jìn hán xuān zǐ shū yuē guǎ jūn jí wèi sān nián ér qí xià wén yuē shí èr nián shí sì nián shí wǔ nián zé zì chēng qí guó zhī nián yě

这句话大意是:观《左传·文公十七年》:郑子家与晋韩宣子书曰:“寡君即位三年”,而其下文曰“十二年”,“十四年”,“十五年”,则自称其国之年也。

xiāng gōng èr shí èr nián shǎo zhèng gōng sūn qiáo duì jìn zhī cí yuē zài jìn xiān jūn dào gōng jiǔ nián

这句话大意是:《襄公二十二年》少正公孙侨对晋之辞曰:“在晋先君悼公九年,。

wǒ guǎ jūn yú shì jí wèi

这句话大意是:我寡君于是即位”,。

ér qí xià wén suì yuē wǒ èr nián

这句话大意是:而其下文遂曰“我二年”,。

wǒ sì nián

这句话大意是:“我四年”,。

zé liǎng chēng qí guó zhī nián yě

这句话大意是:则两称其国之年也,。

gù rú sān guó zhì zé hàn rén chuán zhōng zì yòng hàn nián hào

这句话大意是:故如《三国志》则汉人传中自用汉年号,。

wèi rén chuán zhōng zì yòng wèi nián hào

这句话大意是:魏人传中自用魏年号,。

wú rén chuán zhōng zì yòng wú nián hào

这句话大意是:吴人传中自用吴年号。

tuī zhī nán běi cháo

这句话大意是:推之南北朝。

wǔ dài liáo jīn bìng gè zì yòng qí nián hào cǐ zhī wèi cóng shí

这句话大意是:五代、辽、金并各自用其年号,此之谓从实。

qiě wáng mǎng cuàn hàn ér bān gù zuò chuán qí yú shǐ jiàn guó tiān fèng dì huáng zhī hào yī yī yòng yǐ jì nián gài bù dé bù yǐ jì nián fēi dì zhī yě

这句话大意是:且王莽篡汉,而班固作传,其于始建国、天凤、地皇之号,一一用以纪年,盖不得不以纪年,非帝之也。

hòu rén zuò shū nǎi yǐ biān nián wèi yī dà shì ér lùn shì zhī xué shū yǐ

现代白话:后人作书,乃以编年为一大事,而论世之学疏了。

chūn qiū chuán yì yǒu yòng tā guó zhī nián zhě

这句话大意是:《春秋传》亦有用他国之年者。

qí xiāng gōng zhī èr nián sōu fù mán fá qí zhù yún lǔ huán gōng zhī shí liù nián

这句话大意是:齐襄公之二年,叟阝瞒伐齐,注云:“鲁桓公之十六年。

xī zhī sì nián zi rán zú

这句话大意是:”僖之四年,子然卒;。

jiǎn zhī yuán nián shì zǐ kǒng zú zhù yún zhèng xī sì nián lǔ xiāng liù nián zhèng jiǎn yuán nián lǔ xiāng bā nián

这句话大意是:简之元年,士子孔卒,注云:“郑僖四年,鲁襄六年,郑简元年,鲁襄八年。

hàn shí zhū hóu wáng de zì chēng yuán nián

这句话大意是:汉时诸侯王得自称元年。

hàn shū zhū hóu wáng biǎo chǔ wáng wù èr shí yī nián xiào jǐng sān nián chǔ wáng yán shòu sān shí èr nián dì jié yuán nián zhī lèi shì yě

这句话大意是:《汉书·诸侯王表》:“楚王戊二十一年,孝景三年”,“楚王延寿三十二年,地节元年”之类是也。

huái nán tiān wén xun huái nán yuán nián dōng tài yī zài bǐng zǐ

这句话大意是:《淮南·天文训》:“淮南元年冬,太一在丙子。

wèi huái nán wáng ān shǐ lì zhī nián yě

这句话大意是:”谓淮南王安始立之年也。

zhù zhě bù dá nǎi yuē huái nán wáng zuò shū zhī yuán nián yòu yuē huái nán gōng jiàn hào cǐ wèi wèi dú shǐ jì rén men yòu shū zhě yǐ

现代白话:注者不达,乃曰淮南王作书之元年,又曰淮南工僭号,此为未读《史记人们又书》者了。

zhào míng chéng jīn shí lù yǒu chu zhōng míng wéi wáng wǔ shí liù sì zhī lùn zhèng tóng cǐ lèi

这句话大意是:赵明诚《金石录》有《楚钟铭》“惟王五十六祀”之论,正同此类。

yòu kǎo hàn shí bù dú wáng yě jí liè hóu yú qí guó zhōng yì de zì chēng yuán nián

这句话大意是:又考汉时不独王也,即列侯于其国中亦得自称元年。

shǐ jì gāo zǔ gōng chén hóu nián biǎo gāo zǔ liù nián píng yáng yì hóu cáo cān yuán nián

这句话大意是:《史记·高祖功臣侯年表》:“高祖六年,平阳懿侯曹参元年”;。

xiào huì liù nián jìng hóu yuán nián

这句话大意是:“孝惠六年,靖侯元年”;。

xiào wén hòu sì nián jiǎn hóu qí yuán nián shì yě

这句话大意是:“孝文后四年,简侯奇元年”是也。

lǚ shì kǎo gǔ tú zhōu yáng hóu jīn fù míng yuē zhōu yáng hòu jiā tóng sān xí jīn fù róng wǔ dǒu zhòng shí bā jīn liù liǎng

这句话大意是:吕氏《考古图·周阳侯钅复铭》曰:“周阳侯家铜三习钅复,容五斗,重十八斤六两。

hóu zhì wǔ nián wǔ yuè guó zhù dì sì

这句话大意是:侯治五年五月国铸第四。

wén xuǎn wèi dū fù liú liáng wǎng wén chāng diàn qián yǒu zhōng

这句话大意是:”《文选·魏都赋》刘良往:“文昌殿前有钟。

qí míng yuē wéi wèi sì nián suì cì bǐng shēn lóng cì dà huǒ wǔ yuè bǐng yín zuò ruí bīn zhōng

这句话大意是:其铭曰:惟魏四年,岁次丙申,龙次大火,五月丙寅,作蕤宾钟。

wèi sì nián zhě cáo cāo wèi wèi gōng zhī sì nián hàn xiàn dì zhī jiàn ān èr shí yī nián yě

这句话大意是:”魏四年者,曹操为魏公之四年,汉献帝之建安二十一年也。

yuán shǐ shùn dì jì zhì zhèng èr shí bā nián nǎi míng hóng wǔ yuán nián yě

这句话大意是:《元史·顺帝纪》:至正二十八年,乃明洪武元年也。

zhí shū èr shí bā nián

这句话大意是:直书二十八年”。

zì shì yǐ xià shū rì hòu yī nián yuē yòu yī nián sì yuè bǐng xū dì cú yú yīng chāng shì shí míng tài zǔ jí wèi sān nián ér yóu shū yuán zhǔ yuē dì qiě bù yǐ míng cháo zhī nián hào jiā zhī shēn de shǐ fǎ

这句话大意是:自是以下,书日“后一年”,曰“又一年,四月丙戌,帝殂于应昌”,是时明太祖即位三年,而犹书元主曰“帝”,且不以明朝之年号加之,深得史法。

yí cǐ chū yú shèng cái bù dú sòng wáng èr fēn zhī néng shǒu gǔ fǎ yě

这句话大意是:疑此出于圣裁,不独宋、王二分之能守古法也。

yīng zōng mìng rú chén xiū xù tōng jiàn gāng mù yì shū yuán shùn dì zhì zhèng èr shí qī nián bù shū wú yuán nián

这句话大意是:英宗命儒臣修《续通鉴纲目》,亦书“元顺帝至正二十七年”.不书“吴元年”。

shǐ shū yī nián liǎng hào gǔ shí rén zhǔ gǎi yuán bìng cóng xià zhào zhī rì wèi shǐ wèi cháng zhuī gǎi yǐ qián zhī yuè rì yě

这句话大意是:○史书一年两号古时人主改元,并从下诏之日为始,未尝追改以前之月日也。

wèi zhì sān shǎo dì jì shàng shū jiā píng liù nián shí yuè gēng yín xià shū zhèng yuán yuán zi shí yuè rén chén wú zhì sān sì zhǔ chuán shàng shū tài píng sān nián shí yuè jǐ mǎo xià shū yǒng ān yuán nián shí yuè rén wǔ

这句话大意是:《魏志·三少帝纪》上书“嘉平六年十月庚寅”,下书“正元元子十月壬辰”,《吴志·三嗣主传》上书“‘太平三年十月己卯”,下书“永安元年十月壬午”。

jìn shū wǔ dì jì shàng shū wèi xián xī sān nián shí yī yuè xià shū tài shǐ yuán nián shí èr yuè jǐng yín

这句话大意是:《晋书·武帝纪》上书“魏咸熙三年十一月”,下书“泰始元年十二月景寅”。

sòng shū wǔ dì jì shàng shū jìn yuán xī èr nián liù yuè jiǎ zǐ xià shū yǒng chū yuán nián liù yuè dīng mǎo

这句话大意是:《宋书“武帝纪》上书“晋元熙二年六月甲子”,下书“永初元年六月丁卯”。

wén dì jì shàng shū jǐng píng èr nián bā yuè bǐng shēn xià shū yuán jiā yuán nián bā yuè dīng yǒu

这句话大意是:《文帝纪》上书“景平二年八月丙申”,下书“元嘉元年八月丁酉”。

míng dì jì shàng shū yǒng guāng yuán nián shí èr yuè gēng shēn shuò xià shū tài shǐ yuán nián shí èr yuè bǐng yín

这句话大意是:《明帝纪》上书“永光元年十二月庚申朔”,下书“泰始元年十二月丙寅”。

táng shū gāo zōng jì shàng shū xiǎn qìng liù nián èr yuè yǐ wèi xià shū lóng shuò yuán nián sān yuè bǐng shēn shuò

这句话大意是:《唐书·高宗纪》上书“显庆六年二月乙未”,下书“龙朔元年三月丙申朔”。

zhōng zōng jì shàng shū shén lóng sān nián jiǔ yuè gēng zǐ xià shū jǐng lóng yuán nián jiǔ yuè jiǎ chén

这句话大意是:《中宗纪》上书“神龙三年九月庚子”,下书“景龙元年九月甲辰”。

ruì zōng jì shàng shū jǐng lóng sì nián qī yuè jǐ sì xià shū jǐng yún yuán nián qī yuè jǐ sì xuán zōng jì shàng shū xiān tiān èr nián shí èr yuè gēng yín shuò xià shū kāi yuán yuán nián shí èr yuè jǐ hài

这句话大意是:《睿宗纪》上书“景龙四年七月己巳”,下书“景云元年七月己巳”,《玄宗纪》上书“先天二年十二月庚寅朔”,下书“开元元年十二月己亥”。

hán wén gōng shùn zōng shí lù shàng shū zhēn yuán èr shí yī nián bā yuè gēng zǐ xià shū yǒng zhēn yuán nián bā yuè xīn chǒu

这句话大意是:韩文公《顺宗实录》上书“贞元二十一年八月庚子”,下书“永贞元年八月辛丑”。

ruò cǐ zhī lèi bìng shì jù shí ér shū

这句话大意是:若此之类,并是据实而书。

zhì sī mǎ wēn gōng zuò tōng jiàn huàn qí fén cuò nǎi chuàng xīn lì bì qǔ mò hòu yī hào guān zhū chūn zhèng yuè zhī qián dāng shí yǐ yǒu shí zhī zhě

这句话大意是:至司马温公作《通鉴》,患其棼错,乃创新例,必取末后一号冠诸春正月之前,当时已有识之者。

chūn qiū dìng gōng yuán nián bù shū zhēng yuè dù shì yuē gōng jí wèi zài liù yuè gù zhèng yì yuē gōng wèi jí wèi bì bù gǎi yuán

这句话大意是:《春秋·定公元年》不书正月,杜氏曰:“公即位在六月,故正义曰公未即位,必不改元。

ér yú chūn xià jí chēng yuán nián zhě wèi gǎi zhī rì bì chéng qián jūn zhī nián yú shì chūn xià dāng míng cǐ nián wèi zhāo gōng sān shí sān nián

这句话大意是:而于春夏即称元年者,未改之日必承前君之年,于是春夏当名此年为昭公三十三年。

jí liù yuè jì gǎi zhī hòu fāng yǐ yuán nián jì shì

这句话大意是:及六月,既改之后方以元年纪事。

jí shǐ guān dìng cè xū yǒu yī tǒng bù kě bàn nián cóng qián bàn nián cóng hòu suī zé nián chū yì tǒng cǐ suì gù rù nián jí chēng yuán nián yě

这句话大意是:及史官定策,须有一统,不可半年从前,半年从后,虽则年初亦统此岁,故入年即称元年也。

hàn wèi yǐ lái suī yú qiū dōng gǎi yuán shǐ yú chūn xià jí yǐ yuán nián guān zhī shì yǒu yīn yú gǔ yě

这句话大意是:”汉魏以来,虽于秋冬改元,史于春夏即以元年冠之,是有因于古也。

àn wēn gōng tōng jiàn shì yòng cǐ lì rán yǒu bù kě tōng zhě

这句话大意是:按温公《通鉴》是用此例,然有不可通者。

chūn qiū yú zhāo gōng sān shí sān nián zhī chūn ér jí shū dìng gōng yuán nián zhě zhāo gōng yǐ hōng yú shàng nián zhī shí èr yuè yǐ

现代白话:《春秋》于昭公三十三年之春而即书“定公元年”者,昭公已薨于上年之十二月了。

ruò hàn xiàn dì yán kāng yuán nián shí yuè shǐ chán yú wèi ér zhēng yuè zhī chū hàn dì shàng cún jí jiā yǐ wèi wén huáng chū zhī hào zé fēi chūn qiū zhī yì yǐ

现代白话:若汉献帝延康元年十月始禅于魏,而正月之初,汉帝尚存,即加以魏文黄初之号,则非《春秋》之义了。

qǐ yǒu jiù jūn shàng zài dāng shí zhī rén jiē bǐng qí zhēng shuò ér hòu zhī wèi shǐ zhě gù nǎi zhuī duó zhī hu

这句话大意是:岂有旧君尚在,当时之人皆禀其正朔,而后之为史者顾乃追夺之乎!

shǐ jiā biàn luàn nián hào shǐ zì suí shū dà yè shí èr nián shí yī yuè jǐng chén táng gōng rén jīng shī xīn yǒu yáo zūn dì wèi tài shàng huáng lì dài wáng yòu wèi dì gǎi yuán yì níng

这句话大意是:史家变乱年号,始自《隋书》:大业十二年十一月景辰,唐公人京师,辛酉,遥尊帝为太上皇,立代王侑为帝,改元义宁。

ér xià jí shū yún èr nián sān yuè yòu tún wèi jiāng jūn zì wén huà jí děng zuò luàn shàng bēng yú wēn shì

这句话大意是:而下即书云:“二年三月,右屯卫将军字文化及等作乱,上崩于温室。

àn cǐ dà yè shí sān nián yáng dì zài jiāng dū ér méng yǐ dài wáng cháng ān zhī hào shèn wéi wú lǐ

这句话大意是:”按此大业十三年,炀帝在江都,而蒙以代王长安之号,甚为无理。

zuò shǐ zhě táng chén bù dé bù ěr

现代白话:作史者唐臣,不得不你。

rán yú yáng dì jì shū shí sān nián yú gōng dì jì shū èr nián liǎng cóng qí shí shì yì wèi hài

这句话大意是:然于《炀帝纪》书十三年,于《恭帝纪》书二年,两从其实,似亦未害。

míng cháo tài zōng shí lù shàng shū sì nián liù yuè jǐ sì xià shū hóng wǔ sān shí wǔ nián liù yuè gēng wǔ zhèng shì shǐ chén shí shū yǔ qián dài hé dàn bù míng shū jiàn wén nián hào hòu rén yīn wèi zhī gé chú ěr

这句话大意是:明朝《太宗实录》上书“四年六月己巳”,下书“洪武三十五年六月庚午”,正是史臣实书,与前代合,但不明书建文年号,后人因谓之革除耳。

yīng zōng shí lù shàng shū jǐng tài bā nián zhēng yuè xīn sì xià shū tiān shùn yuán nián zhēng yuè rén wǔ xún yǒu liù rì ér bù méi qí shí

这句话大意是:《英宗实录》上书“景泰八年正月辛巳”,下书“天顺元年正月壬午旬有六日”,而不没其实。

qiě rú wàn lì sì shí bā nián bā yuè yǐ hòu wèi tài chāng yuán nián ruò yī wēn gōng lì qǔ tài chāng zhī hào guān yú sì shí bā nián chūn zhēng yuè zhī qián zé zhào lìng wén yí yī yī jiē dāng zhuī gǎi qiě shàng wū xiān huáng yǐ

现代白话:且如万历四十八年八月以后为泰昌元年,若依温公例取泰昌之号,冠于四十八年春正月之前,则诏令文移一一皆当追改,且上诬先皇了。

gù jì nián zhī fǎ cóng gǔ wèi zhèng bù yǐ yī nián liǎng hào sān hào wèi xián

这句话大意是:故纪年之法,从古为正,不以一年两号、三号为嫌。

nián hào gǔ jīn xiāng tóng shuǐ jīng zhù shuǐ xià qiān jīn hé qián yún tài hé wǔ nián cáo wèi míng dì zhī tài hé yě

这句话大意是:○年号古今相同《水经注·水下》“千金曷”前云“太和五年”,曹魏明帝之太和也;。

jùn yún cháo tíng tài hé zhōng yuán wèi xiào wén dì zhī tài hé yě

这句话大意是:俊云“朝廷太和中”,元魏孝文帝之太和也。

gē bìng nián hào táng cháo yī dì gǎi nián hào zhě shí yú qí jiàn yú wén bì quán shū wú gē qǔ yī zì yòng zhī zhě

这句话大意是:○割并年号唐朝一帝改年号者十余,其见于文必全书,无割取一字用之者。

zhì sòng shǐ yǒu xī fēng zhèng xuān jiàn shào qián chún zhī yǔ yǐ shì bù jìng rán yóu yī dì zhī hào zì xiāng lián shǔ wú hé liǎng dì ér chēng zhī zhě

这句话大意是:至宋始有“熙丰”、“政宣”、“建绍”、“干淳”之语,已是不敬,然犹一帝之号自相连属,无合两帝而称之者。

yòu bì yòng shàng yī zì wéi yuán fēng yǐ yuán zì yǔ yuán wang wú bié gù yòng xià zì běn cháo wén rén yǒu chēng yǒng xuān chéng hóng jiā lóng hé liǎng dì zhī hào ér wèi yī chēng

这句话大意是:又必用上一字,惟“元丰”以“元”字与“元枉无别,故用下字,本朝文人有称“永宣”、“成宏”、“嘉隆”,合两帝之号而为一称。

shū chēng zhèng tǒng zhèng dé wèi èr zhèng fèng zhǐ liè shèng nián hào zhāo rán rú hé shuō èr zhèng

这句话大意是:疏称正统、正德为“二正”,奉旨“列圣年号昭然,如何说二正?

jìn yòu yǒu qù shàng zì ér chēng qìng lì qǐ zhēn gèng wéi bù tōng yǐ

现代白话:”近又有去上字而称“庆历”、“启祯”,更为不通了。

dì míng gē yòng yī zì rú dēng lái rú wēn tái zé kě

这句话大意是:地名割用一字,如“登莱”、如“温台”,则可;。

rú zhēn shùn guǎng dà zé bù tōng yǐ

现代白话:如“真顺“、“广大”,则不通了。

rán hàn rén jǐ yǒu zhī

这句话大意是:然汉人己有之。

shǐ jì dà guān shū bó jié hǎi dài zhī jiān qì jiē hēi

这句话大意是:《史记·大官书》:“勃碣海岱之间,气皆黑。

huò zhí chuán fu yàn yì bó hè zhī jiān yī dōu huì yě

这句话大意是:”《货殖传》:“夫燕亦勃褐之间一都会也。

zhù yún bó hǎi jié shí

这句话大意是:”注云:”勃海、碣石。

hàn shū wáng mǎng chuán chéng mìng yú ba dàng

这句话大意是:”《汉书·王莽传》:“成命于巴宕。

zhù yún ba jùn dàng qú xiàn

这句话大意是:”注云:“巴郡宕渠县。

wèi jìn yǐ xià shǐ duō cǐ yǔ

这句话大意是:”魏晋以下始多此语。

cháng jū huá yáng guó zhì fēn ba gē shǔ yǐ chéng jiàn guǎng

这句话大意是:常琚《华阳国志》:“分巴割蜀,以成健广。

shì jiàn wèi guǎng hàn èr jùn zuǒ sī shǔ dōu fù kuà niè jiān

这句话大意是:”是键为、广汉二郡,左思《蜀都赋》:“跨蹑犍。

shì jiàn wèi èr jùn

这句话大意是:”是键为、二郡。

wèi dū fù héng jié zhēn è yú qīng xiāo

这句话大意是:《魏都赋》:“恒碣砧咢于青霄。

shì héng shān jié shí èr shān

这句话大意是:”是恒山,碣石二山。

rén míng gē yòng yī zì zhě zuǒ zhuàn yǐ tài jǐ shuǐ wèi jì shǐ jì yǐ huáng dì lǎo zi wèi huáng lǎo yǐ wáng qiáo chì sōng zǐ wèi qiáo sōng yǐ yī yǐn guǎn zhòng wèi yī guǎn yǐ jiàng hòu guàn yīng wèi jiàng guàn

这句话大意是:人名割用一字者,《左传》以太、济水为“济”,《史记》以黄帝,老子为“黄老”,以王乔、赤松子为“乔松”,以伊尹、管仲为“伊管”,以绛侯、灌婴为“绛灌”。

sūn shì xī zhāi lù táng rén zuò shū wú suǒ huí bì

这句话大意是:○孙氏西斋录唐人作书无所回避。

sūn qiáo suǒ zuò xī zhāi lù nǎi shì sī shǐ

这句话大意是:孙樵所作《西斋录》,乃是私史。

zhì yú qǐ wáng shì yǐ fèi zhī hún shàng pèi tiān huáng

这句话大意是:至于起王氏已废之魂,上配天皇;。

tiáo gāo hòu shàn zhèng zhī nián xià xì zhōng zōng dà yì lǐn rán

这句话大意是:条高后擅政之年,下系中宗,大义凛然。

shì kǒng zi zhī gōu zhāo mù dào bù shū dìng zhèng ér yì qiě guò zhī yǐ

现代白话:视孔子之沟昭墓道,不书定正,而抑且过之了。

cǐ shuō běn zhī chén jì jì bó wú jīng shǐ yì wèi dāng bìng tiān hòu yú xiào hé jì měi suì shū mǒu nián chūn zhēng yuè huáng dì zài fáng líng tài hòu xíng mǒu shì gǎi mǒu zhì zé jì chēng xiào hé ér shì shù tài hòu míng lǐ liǎng de

这句话大意是:此说本之沈既济《驳吴兢史议》,谓当并天后于《孝和纪》,每岁书某年春正月,皇帝在房陵,太后行某事,改某制,则纪称孝和而事述太后,名礼两得。

zhì yú xìng shì míng huì rén gōng zhī yóu lì wèi zhī zī jí cái yì zhì lüè nián chén bēng zàng bié zuǎn rén huáng hòu chuán liè yú fèi hòu shàng shù rén zhī xià tí qí piān yuē zé tiān shùn shèng wǔ huáng hòu yún

这句话大意是:至于姓氏名讳,人宫之由,历位之资,及才艺智略,年辰崩葬,别纂人《皇后传》,列于废后上庶人之下,题其篇曰《则天顺圣武皇后》云。

shì suī bù xíng ér shǐ shì chēng zhī

这句话大意是:事虽不行,而史氏称之。

tōng jiàn shū gǎi yuán jìn shū zǎi jì shí liù guó shí sì wèi gǎi yuán zhě jiē zài běn nián cǐ shǐ jiā qǔ biàn xù shì lián shǔ shū zhī qí shí jiē gǎi míng nián yuán yě bù róng shí liù guó zhī zhōng shù shí wáng jiē bù yú nián ér gǎi yuán zhě yě

这句话大意是:○通鉴书改元《晋书·载记》:十六国时,嗣位改元者皆在本年,此史家取便序事,连属书之,其实皆改明年元也,不容十六国之中,数十王皆不逾年而改元者也。

yì bì yǒu yú nián ér chēng yuán zhě zhí shǐ jiā bù kǎo ěr

这句话大意是:亦必有逾年而称元者,直史家不考耳。

jīn shí lù jù zhào héng shān li jūn shén bēi shí hǔ jiàn wǔ liù nián suì zài gēng zǐ yǔ zǎi jì hé

这句话大意是:《金石录》据赵横山《李君神碑》石虎建武六年,岁在庚子,与《载记》合。

ruò cóng dì jì zé jiàn wǔ liù nián dàng shì jǐ hài jīn cǐ bēi yǔ xī mén bào cí diàn jī jì jiē shì gēng zǐ yǐ cǐ zhī dì jì zhī shī cǐ shì chà yī nián zhī zhèng

这句话大意是:若从帝纪,则建武六年当是己亥,今此碑与《西门豹词殿基记》皆是庚子,以此知帝纪之失,此是差一年之证。

rán zǎi jì yì bù jìn hé xī rén zuò shǐ dàn cún qí nián hào ér yǐ chū bù xiè xiè yú suì yuè yě

这句话大意是:然《载记》亦不尽合,昔人作史,但存其年号而已,初不屑屑于岁月也。

xù gāng mù jǐng yán sān nián wǔ yuè yǐ hòu wèi dì xiáng xìng yuán nián fēi yě

这句话大意是:《续纲目》景炎三年五月以后为帝祥兴元年,非也。

huáng shui jìn pān yú kè yǔ gǎi yuán zài míng nián zhēng yuè jǐ yǒu shuò

这句话大意是:黄氵晋《番禺客语》:“改元在明年正月己酉朔。

gài yì shì jí wèi zhī chū gǎi míng nián yuán ěr shǐ jiā shěng wén jí xì yú qián nián yuè rì zhī xià rì gǎi yuán xiáng xìng

这句话大意是:”盖亦是即位之初改明年元耳,史家省文,即系于前年月日之下,日“改元祥兴”。

yǐ cǐ tuī shí liù guó shì bì dāng tóng cǐ

这句话大意是:以此推十六国事,必当同此。

hòu yuán nián hàn wén dì hòu yuán nián jǐng dì zhōng yuán nián hòu yuán nián dāng shí zhǐ shì gǎi wéi yuán nián hòu rén zhuī jì zhī wèi zhōng wèi hòu ěr

这句话大意是:○后元年汉文帝后元年,景帝中元年、后元年,当时只是改为元年,后人追纪之为中为后耳。

ruò wǔ dì zhī hòu yuán yuán nián zé zì míng zhī wèi hòu

这句话大意是:若武帝之后元元年则自名之为“后”;。

guāng wǔ zhī zhōng yuán yuán nián liáng wǔ dì zhī zhōng dà tōng yuán nián zhōng dà tóng yuán nián zé zì míng zhī wèi zhōng bù kě yī lì lùn yě

这句话大意是:光武之中元元年,梁武帝之中大通元年,中大同元年,则自名之为“中”,不可一例论也。

yuán shùn dì zhì yuán yuán nián zhòng yòng shì zǔ zhī hào hòu rén zhuī jì zhī zé yuē hòu zhì yuán yuán nián

这句话大意是:元顺帝至元元年,重用世祖之号,后人追纪之,则曰“后至元元年”。

li mào zhēn chēng qín wáng yòng tiān nián hào tōng jiàn hòu táng zhuāng zōng tóng guāng èr nián

这句话大意是:○李茂贞称秦王用天年号《通鉴》后唐庄宗同光二年,。

fēng qí wáng lǐ mào zhēn wèi qín wáng

这句话大意是:封岐王李茂贞为秦王,。

bǐ de xuē chāng xù suǒ zhuàn fèng xiáng fǎ mén sì bēi

这句话大意是:比得薛昌序所撰《凤翔法门寺碑》,。

tiān shí jiǔ nián jiàn

这句话大意是:天十九年建,。

ér qí wén yǐ chēng qín wáng

这句话大意是:而其文已称秦王,。

zé qián hu tóng guāng zhī èr nián yǐ

现代白话:则前乎同光之二年了,。

gài bì mào zhēn suǒ zì chēng

这句话大意是:盖必茂贞所自称。

yòu shǐ yán mào zhēn fèng tiān nián hào cǐ bēi zhī wèi yì shū tiān shí jiǔ nián ér piān zhōng lì shù qián shì zé bìng yǐ tiān fù jì nián zhì tiān fù èr shí nián zhǐ yì yǔ shǐ bù hé

这句话大意是:又史言茂贞奉天年号,此碑之未亦书“天十九年”,而篇中历述前事,则并以天复纪年,至天复二十年止,亦与史不合。

wǔ dài shǐ li yàn wēi chuán shì shí zhāo zōng gǎi yuán tiān qiān yú dōng dōu wèi liáng suǒ pò

这句话大意是:《五代史·李彦威传》:“是时昭宗改元天,迁于东都,为梁所迫。

ér jìn rén shǔ rén yǐ wéi tiān zhī hào fēi táng suǒ jiàn bù fù chēng zhī dàn chēng tiān fù

这句话大意是:而晋人、蜀人以为天之号非唐所建,不复称之,但称天复”。

qián shǔ shì jiā zé yún jiàn yǔ táng gé jué ér bù zhī gù réng chēng tiān fù

这句话大意是:《前蜀世家》则云“建与唐隔绝而不知,故仍称天复”。

qí shuō bù tóng

这句话大意是:其说不同。

àn cǐ bēi zé qí rén yì chēng tiān fù shǐ shī zhī yě

这句话大意是:按此碑则歧人亦称天复,史失之也。

yòu jīn yáng chéng xiàn yǒu hòu zhōu xiǎn dé èr nián xú lún zhuàn lóng quán chán yuàn jì nèi shù tiān shí jiǔ nián

这句话大意是:又今阳城县有后周显德二年徐纶撰《龙泉禅院记》内述天十九年。

àn cǐ dì běn shǔ liáng cǐ jì nǎi zhuī xuē liáng hào ér gǎi chēng tiān zhě

这句话大意是:按此地本属梁,此记乃追削梁号,而改称天者。

tōng jiàn shū zàng tōng jiàn shū wài guó zhī zàng rú jìn jì yì xī liù nián jiǔ yuè xià yún jiǎ yín zàng wèi zhǔ wài yú shèng lè jīn líng

这句话大意是:○通鉴书葬《通鉴》书外国之葬,如《晋纪》义熙六年九月下云:“甲寅,葬魏主外于盛乐金陵。

bù yán wèi zàng ér yán zàng wèi

这句话大意是:”不言“魏葬”,而言“葬魏”。

huò yǐ wéi fǎng chūn qiū zhī wén yú yǐ wéi fēi yě

这句话大意是:或以为仿《春秋》之文,愚以为非也。

chūn qiū shū zàng sòng mù gōng zàng wèi huán gōng zhī lèi jiē lǔ qiǎn qí chén huì zàng gù wèi cǐ wén

这句话大意是:《春秋》书“葬宋穆公”、“葬卫桓公”之类,皆鲁遣其臣会葬,故为此文。

ruò nán běi cháo shí běn guó zì zàng zé dāng shū wèi zàng rú sòng jì jǐng píng yuán nián shí èr yuè gēng zǐ wèi zàng míng yuán dì yú jīn líng

这句话大意是:若南北朝时,本国自葬,则当书“魏葬”,如《宋纪》:“景平元年十二月庚子,魏葬明元帝于金陵。

yuán jiā èr shí jiǔ nián sān yuè xīn mǎo wèi zàng tài wǔ huáng dì yú jīn líng

这句话大意是:”“元嘉二十九年三月辛卯,魏葬太武皇帝于金陵。

zé de zhī yǐ

现代白话:”则得之了。

tōng jiàn shū rùn yuè tōng jiàn shū rùn yuè ér bù zhe qí wèi hé yuè wèi fǎng chūn qiū zhī fǎ fēi yě

这句话大意是:○通鉴书闰月《通鉴》书闰月而不著其为何月,谓仿《春秋》之法,非也。

chūn qiū shí jiān wèi yǒu bù zài suì zhōng zhě

这句话大意是:春秋时,间未有不在岁终者。

zì tài chū lì xíng měi yuè jiē kě zhì rùn ruò bù zhe qí wèi hé yuè huò shàng yuè wú shì zé hòu zhī dú zhě bì fèi yú zhuī xún yǐ

现代白话:自《太初历》行,每月皆可置闰,若不著其为何月,或上月无事,则后之读者必费于追寻了。

xīn táng shū yì rán wéi gāo zōng xiǎn qìng èr nián zhēng yuè wú shì nǎi shū yuē rùn zhēng yuè rén yín rú luò yáng gōng

这句话大意是:《新唐书》亦然,惟高宗显庆二年正月无事,乃书曰:“闰正月壬寅,如洛阳宫。

shǐ shū rén jūn wèi jí wèi shǐ shū rén jūn wèi jí wèi zhī lì zuǒ zhuàn jìn wén gōng wèi rù guó chēng gōng zǐ

这句话大意是:○史书人君未即位史书人君未即位之例,《左传》晋文公未入国,称“公子”。

jǐ rén guó chēng gōng

这句话大意是:己人国称“公”;。

shǐ jì hàn gāo dì wèi dì chēng hàn wáng wèi wáng chēng pèi gōng

这句话大意是:《史记》汉高帝未帝称“汉王”,未王称“沛公”。

wǔ nián jiāng zhàn gāi xià ér yuē huáng dì zài hòu jiàng hòu chái jiāng jūn zài huáng dì hòu zhì qí xià wén nǎi yuē zhū hóu jí jiàng xiàng xiāng yǔ gòng qǐng zūn hàn wáng wèi huáng dì yú yán wèi bù shùn yǐ

现代白话:五年,将战垓下,而曰“皇帝在后,绛侯、柴将军在皇帝后”,至其下文乃曰“诸侯及将相相与共请,尊汉王为皇帝”,于言为不顺了。

shěn yuē zuò sòng shū

这句话大意是:沈约作《宋书》,。

yú běn jì dì shí juǎn

这句话大意是:于本纪第十卷,。

shùn dì shēng míng sān nián sì yuè rén shēn

这句话大意是:顺帝升明三年四月壬申,。

shǐ shū jìn qí gōng jué wèi qí wáng

这句话大意是:始书“进齐公爵为齐王”,。

ér qián dì bā juǎn míng dì tài shǐ sì nián qī yuè gēng shēn

这句话大意是:而前第八卷明帝泰始四年七月庚申,。

yǐ shū yǐ xiāo qí jiāng jūn qí wáng wèi nán chōng zhōu cì shǐ

这句话大意是:已书“以骁骑将军齐王为南充州刺史”,。

zì cǐ yǐ xià

这句话大意是:自此以下,。

qí wáng zhī hào lèi jiàn yú piān

这句话大意是:齐王之号累见于篇,。

cǐ yán zhī bù shùn yě

这句话大意是:此言之不顺也。

shǐ shū yī rén xiān hòu lì guān hàn shū gōu xù zhì xiān chēng bó shì xǔ shāng cì chēng jiāng zuò dà jiàng xǔ shāng hòu chēng hé dī dū wèi xǔ shāng cǐ shū yī rén ér xiān jìng lì guān bù tóng zhī fǎ

这句话大意是:○史书一人先后历官《汉书·沟恤志》先称“博士许商”,次称“将作大匠许商”,后称“河堤都尉许商”,此书一人而先径历官不同之法。

shū jūn wǒ wén zài xī chéng tāng jì shòu mìng shí zé yǒu ruò yī yǐn gé yú huáng tiān

这句话大意是:《书·君》:“我闻在昔,成汤既受命,时则有若伊尹格于皇天;。

zài tài jiǎ shí zé yǒu ruò bǎo héng

这句话大意是:在太甲,时则有若保衡。

yī yǐn bǎo héng yī rén yě tāng shí wèi wèi bǎo héng zhì tài jiǎ shí shǐ wèi cǐ guān gù biàn wén yǐ chēng zhī yě

这句话大意是:”伊尹、保衡,一人也,汤时未为保衡,至太甲时始为此官,故变文以称之也。

shǐ shū jùn xiàn tóng míng hàn shí xiàn yǒu tóng míng zhě dà dǐ jiā dōng xi nán běi shàng xià zì yǐ wéi bié

这句话大意是:○史书郡县同名汉时,县有同名者,大抵加“东”、“西”、“南”、“北”、“上”、“下”字以为别。

gài běn yú chūn qiū zhī fǎ

这句话大意是:盖本于《春秋》之法。

yān guó yǒu èr zé yī chēng běi yàn

这句话大意是:燕国有二,则一称北燕;。

zhū guó yǒu èr zé yī chēng xiǎo zhū shì qí lì yě ruò jùn xiàn tóng míng ér bù tóng de zé yú xiàn bì jiā yī xiǎo zì pèi jùn bù zhì pèi zhì xiāng gù shū pèi xiàn wèi xiǎo pèi

这句话大意是:邾国有二,则一称小邾,是其例也,若郡县同名而不同地,则于县必加一“小”字,沛郡不治沛,治相,故书沛县为“小沛”;。

guǎng yáng guó bù zhì guǎng yáng zhì jì gù shū guǎng yáng xiàn wèi xiǎo guǎng yáng

这句话大意是:广阳国不治广阳,治蓟,故书广阳县为“小广阳”;。

dān yáng jùn bù zhì dān yáng zhì wǎn líng gù shū dān yáng xiàn wèi xiǎo dān yáng

这句话大意是:丹阳郡不治丹阳,治宛陵,故书丹阳县为“小丹阳”。

hòu rén zuò shǐ duō hùn shū zhī ér wú bié yǐ

现代白话:后人作史多混书之,而无别了。

jùn guó gǎi míng hòu hàn shū guāng wǔ jì jiàn wǔ liù nián chūn zhēng yuè bǐng chén gǎi chūn líng xiāng wèi zhāng líng xiàn

这句话大意是:○郡国改名《后汉书·光武纪》“建武六年春正月丙辰,改春陵乡为章陵县。

shí liù nián dōng shí yuè jiǎ shēn xìng zhāng líng xiū yuán miào cí jiù zhái

这句话大意是:”“十六年冬十月甲申,幸章陵,修园庙,词旧宅。

yòu yún nǎi xī wèi chūn líng zōng shì qǐ cí táng

这句话大意是:”又云:“乃悉为春陵宗室起词堂。

shàng yán zhāng líng jiàn míng yě

这句话大意是:”上言“章陵”,见名也;。

xià yán chūn líng běn chūn líng hou zhī zōng shì bù kě yīn xiàn míng ér zhuī gǎi zhī yě

这句话大意是:下言“春陵”,本春陵候之宗室,不可因县名而追改之也。

cǐ shǐ jiā yòng zì zhī mì yě

这句话大意是:此史家用字之密也。

shǐ jì nán yuè wáng wèi tuó zhě zhēn dìng rén yě

这句话大意是:《史记》“南越王尉佗者,真定人也。

cǐ wèi dāng dāng rì dōng yuán rén

这句话大意是:”此未当,当日东垣人。

lú wǎn chuán gāo dì shí yī nián dōng gèng dōng yuán wéi zhēn dìng

这句话大意是:《卢绾传》“高帝十一年冬,更东垣为真定。

rú lín chuán hàn xìng tián hé yǐ qí tián xǐ dù líng

现代白话:”《儒林传》“汉兴,田凭什么齐田徙杜陵。

shī gǔ yuē chū xǐ shí wèi wèi dù líng gài shǐ jiā zhuī yán zhī yě

这句话大意是:”师古曰:“初徙时未为杜陵,盖史家追言之也。

hàn shū xià hóu shèng chuán xià hóu shèng zì cháng gōng

这句话大意是:《汉书,夏侯胜传》“夏侯胜,字长公。

chū lǔ gòng wáng fēn lǔ xī níng xiāng yǐ fēng zǐ jié hóu bié shǔ dà hé dà hé hòu gēng míng dōng píng gù shèng wèi dōng píng rén

这句话大意是:初,鲁共王分鲁西宁乡以封子节侯,别属大河,大河后更名东平,故胜为东平人。

zhào guǎng hàn chuán zhào guǎng hàn zì zǐ bù zhuō jùn lǐ wú rén yě gù shǔ hé jiān

现代白话:”《赵广汉传》“赵广汉,字子部,涿郡蠡我人也,故属河间。

hòu hàn shū dǎng gù chuán liú zhōng shān ān guó rén yě ān guó hòu bié shǔ bó líng

这句话大意是:”《后汉书·党锢传》:刘YY,中山安国人也,安国后别属博陵。

xià hou chén dōng fāng shuò huà xiàng zàn dài fū huì shuò zì màn qiàn píng yuán yàn cì rén yě

这句话大意是:”夏候湛《东方朔画像赞》“大夫讳朔,字曼倩,平原厌次人也。

wèi jiàn ān zhōng fēn yàn cì yǐ wéi lè líng jùn gù yòu wèi jùn rén yān

现代白话:魏建安中,分厌次以为乐陵郡,故又为郡人呢。

cǐ jùn guó gǎi míng zhī lì

这句话大意是:”此郡国改名之例。

shǐ shū rén tóng xìng míng shǐ jì hàn gāo dì shí yǒu liǎng hán xìn zé bié zhī yuē hán wáng xìn

这句话大意是:○史书人同姓名《史记》汉高帝时有两韩信,则别之曰“韩王信”。

hàn shū wáng mǎng shí yǒu liǎng liú xīn zé bié zhī yuē guó shī liú xīn

这句话大意是:《汉书》王莽时有两刘歆,则别之曰“国师刘歆”。

cǐ qí fǎ běn yú chūn qiū zuǒ shì chuán xiāng gōng èr shí wǔ nián qí cuī zhù shì qí jūn guāng shì zhōng yǒu liǎng gǔ jǔ zé bié zhī yuē shì rén gǔ jǔ

这句话大意是:此其法本于《春秋·左氏传》:襄公二十五年,齐崔杼弑其君光事,中有两贾举,则别之曰“侍人贾举”。

jīn shǐ yǒu èr é kě rì cǎo huǒ é kě rì bǎn zi é kě

这句话大意是:《金史》有二讹可,日草火讹可、日板子讹可;。

yǒu sān lóu shì rì dà lóu shì yuē zhōng lóu shì yuē xiǎo lóu shì

这句话大意是:有三娄室,日大娄室、曰中娄室、曰小娄室。

shù gǔ fán shù gǔ rén zhī yán bì dāng yǐn qí lì yán zhī rén

这句话大意是:○述古凡述古人之言,必当引其立言之人。

gǔ rén yòu shù gǔ rén zhī yán zé liǎng yǐn zhī bù kě xí yǐ wéi jǐ shuō yě

这句话大意是:古人又述古人之言,则两引之,不可袭以为己说也。

shī yuē zì gǔ zài xī xiān mín yǒu zuò

这句话大意是:《诗》曰:“自古在昔,先民有作。

chéng zhèng shū chuán yì wèi jì sān yáng jiē shī wèi ér yuē sī yì yě wén zhī chéng dū yǐn zhě

这句话大意是:”程正叔传《易·未济》三阳皆失位,而曰:“斯义也,闻之成都隐者。

shì zé shí rén zhī yán ér yì bù gǎn méi qí rén jūn zǐ zhī qiān yě rán hòu kě yǔ jìn yú xué

现代白话:”是则时人之言,而亦不敢没其人,有德行的人之谦也,然后可与进于学。

yǐn gǔ bì yòng yuán wén fán yǐn qián rén zhī yán bì yòng yuán wén

这句话大意是:○引古必用原文凡引前人之言必用原文。

shuǐ jīng zhù yǐn shèng hóng zhī jīng zhōu jì yuē jiāng zhōng yǒu jiǔ shí jiǔ zhōu chu yàn yún zhōu bù bǎi gù bù chū wáng zhě

这句话大意是:《水经注》引盛宏之《荆州记》曰:“江中有九十九洲,楚谚云:‘洲不百,故不出王者。

huán xuán yǒu wèn dǐng zhī zhì nǎi zēng yī zhōu yǐ chōng bǎi shù

这句话大意是:’桓玄有问鼎之志,乃增一洲,以充百数。

jiàn hào shù xún zōng miè shēn tú

这句话大意是:僭号数旬,宗灭身屠。

jí qí qīng bài zhōu yì xiāo huǐ jīn shàng zài xi hū yǒu yī zhōu zì shēng shā liú huí báo chéng bù yān shí

这句话大意是:及其倾败、洲亦消毁,今上在西,忽有一洲自生,沙流回薄,成不淹时。

qí hòu wèi jǐ lóng fēi jiāng hàn yǐ

现代白话:其后未几,龙飞江汉了。

zhù nǎi běi wèi lì dào yuán zuò ér jì zhōng suǒ zhǐ jīn shàng zé nán sòng wén dì yǐ yí dū wáng jí dì wèi zhī shì gǔ rén bù yǐ wèi xián

这句话大意是:”注乃北魏郦道元作,而记中所指今上则南宋文帝,以宜都王即帝位之事,古人不以为嫌。

yǐn shū yòng yì shū tài shì shòu yǒu yì zhào yí rén lí xīn lí dé

这句话大意是:○引书用意《书·泰誓》:“受有亿兆夷人,离心离德;。

yǔ yǒu luàn chén shí rén tóng xīn tóng dé

这句话大意是:予有乱臣十人,同心同德。

zuǒ zhuàn yǐn zhī zé yuē tài shì suǒ wèi shāng zhào mín lí zhōu shí rén tóng zhě zhòng yě

这句话大意是:”《左传》引之则曰:“《太誓》所谓商兆民离,周十人同者,众也。

huái nán zǐ shùn diào yú hé bīn jī nián ér yú zhě zhēng chù tuān lài yǐ qǔ wēi shēn tán xiāng yǔ

这句话大意是:”《淮南子》:“舜钓于河滨,期年而渔者争处湍濑,以曲隈深潭相予。

ěr yǎ zhù yǐn zhī zé yuē yú zhě bù zhēng wèi

现代白话:”《你雅》注引之,则曰:“渔者不争喂。

cǐ jiē lüè qí wén ér yòng qí yì yě

这句话大意是:”此皆略其文而用其意也。

wén zhāng tuī fú gǔ rén hán tuì zhī wén qǐ bā dài zhī shuāi yú pián ǒu shēng lǜ zhī wén yi bù xiè wèi

这句话大意是:○文章推服古人韩退之文起八代之衰,于骈偶声律之文宜不屑为。

ér qí téng wáng gé jì tuī xǔ wáng bó suǒ wéi xù qiě yuē qiè xǐ zài míng qí shàng cí liè sān wáng zhī cì yǒu róng yào yān

现代白话:而其《滕王阁记》推许王勃所为序,且曰:“窃喜载名其上,词列三王之次,有荣耀呢。

li dà bái huáng hè lóu shī yuē yǎn qián yǒu jǐng dào bù dé cuī hào tí shī zài shàng tóu

这句话大意是:”李大白《黄鹤楼诗》曰:“眼前有景道不得,崔颢题诗在上头。

suǒ wèi zì gǔ zài xī xiān mín yǒu zuò zhě yě

这句话大意是:”所谓自古在昔,先民有作者也。

jīn zhī hǎo jī hé gǔ rén fān bó jiù zuò zhě qí rén zhī zhái xīn kě zhī yǐ

现代白话:今之好讥河古人,翻驳旧作者,其人之宅心可知了。

sòng hóng mài cóng sūn zhuō chéng xuān chéng zì zuò tí míng jì mài gào zhī yuē tā wén shàng kě suí lì gōng zhuō xià bǐ rú cǐ jì qǐ yi fàn bù wěi zāi

现代白话:宋洪迈从孙倬丞宣城,自作题名记:“迈告之曰:他文尚可随力工拙下笔,如此记岂宜犯不韪啊?

gài yǐ hán wén gōng yǒu lán tián xiàn chéng tīng bì jì gù yě

这句话大意是:”盖以韩文公有《蓝田县丞厅壁记》故也。

fu yǐ tí mù zhī tóng yú wén gōng ér yǐ wéi fàn bù wěi xī rén zhī jǐn hòu hé rú zāi

现代白话:夫以题目之同于文公,而以为犯不韪,昔人之谨厚怎么样啊。

shǐ shū xià liǎng yuē zì zhù shū jiā fán yǐn shū xià yī yuē zì

这句话大意是:○史书下两曰字注疏家凡引书,下一“曰”字;。

yǐn shū zhī zhōng yòu yǐn shū zé xià yī yún zì

这句话大意是:引书之中又引书,则下一“云”字。

yún yuē yī yì biàn wén yǐ biàn dú yě cǐ chū yú lún yǔ láo yuē zi yún shì yě

这句话大意是:云、曰一义,变文以便读也,此出于《论语》“牢曰”,“子云”是也。

ruò shǐ jiā jì zǎi zhī cí kě xià liǎng yuē zì shàng shū duō fāng zhōu gōng yuē wáng ruò yuē shì yě

这句话大意是:若史家记载之辞,可下两“曰”字,《尚书·多方》“周公曰”,“王若曰”是也,。

shū jiā fán lì gǔ rén zhù shū fán lì jí suí shì zài zhī shū zhōng

这句话大意是:○书家凡例古人著书,凡例即随事载之书中。

zuǒ zhuàn zhōng yán fán zhě jiē fán lì yě yì qián kūn èr guà yòng jiǔ yòng liù zhě yì fán lì yě

这句话大意是:《左传》中言“凡”者,皆凡例也,《易》干、坤二卦用九、用六者,亦凡例也。

fēn tí gǔ rén zuò shū yú yī piān zhī zhōng yǒu fèn tí zé biāo piān tí yú shǒu ér liè fēn tí yú xià

这句话大意是:○分题古人作书,于一篇之中有分题,则标篇题于首而列分题于下。

rú ěr yǎ shì tiān yī piān xià liè sì shí xiáng zāi suì yáng suì míng yuè yáng yuè míng fēng yǔ xīng míng jì míng jiǎng wǔ jīng qí

现代白话:如《你雅》“释天”一篇,下列四时、祥灾、岁阳、岁名、月阳、月名、风雨、星名、祭名、讲武、旌旗。

lǚ shì chūn qiū mèng chūn jì dì yī xià liè zhēng yuè jì běn shēng zhòng jǐ guì gōng qù sī shì yě

这句话大意是:《吕氏春秋》“孟春纪第一”下,列正月纪、本生、重己、贵公、去私是也。

shū jiā wèi zhī tí shàng shì wèi biāo tí shàng wén zhī shì

这句话大意是:疏家谓之题上事,谓标题上文之事。

ruò zhōu gōng jiàn zuó jí shī piān zhāng jù jiē piān mò tí zhī gù cǐ yì ěr

现代白话:若《周公践昨》及《诗》篇章句,皆篇末题之,故此亦你。

jīn àn lǐ jì wén wáng shì zǐ piān yǒu yuē wén wáng zhī wèi shì zǐ yě yǒu yuē jiào shì zǐ yǒu yuē zhōu gōng jiàn zuò

这句话大意是:今按《礼记·文王世子篇》有曰:“文王之为世子也”,有曰“教世子”,有曰“周公践阼”;。

lè jì piān yǒu yuē zǐ gòng wèn lè yì tóng cǐ lì hòu rén wù lián yú běn wén yě

这句话大意是:《乐记篇》有曰“子贡问乐”,亦同此例,后人误连于本文也。

yòu rú hàn shū lǐ yuè zhì jiāo sì gē liàn shí rì yī dì lín èr fán shí jiǔ shǒu jiē zhe qí míng yú běn zhāng zhī mò

这句话大意是:又如《汉书·礼乐志·郊祀歌》:“练时日一”、“帝临二”,凡十九首,皆著其名于本章之末。

ān shì fáng zhōng gē guì huá měi fāng èr tí chuán xiě zhī wù suì yǐ guān hòu

这句话大意是:《安世房中歌》“桂华”、“美芳”二题,传写之误,遂以冠后。

ěr yǎ shì qīn yī piān

现代白话:《你雅·释亲》一篇,。

shí jīng běn zōng zú èr zì zài dì xiōng yě zhī hòu mǔ dǎng èr zì zài cóng mǔ zǐ mèi zhī hòu

这句话大意是:石经本“宗族”二字在“弟兄也”之后“母党”二字在“从母姊妹”之后,。

qī dǎng èr zì zài wèi sì fù zhī hòu

这句话大意是:“妻党”二字在“为姒妇”之后,。

hūn yīn èr zì zài wú wèi zhī shēng yě zhī hòu

现代白话:“昏姻”二字在“我谓之甥也”之后,。

jīn guó zǐ jiàn kè běn jiē gǎi zhī

这句话大意是:今国子监刻本皆改之。

✦ You read 卷二十

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.