日知录 · 顾炎武 · Chapter 28 of 33

卷二十七

PinyinModern Translation
Size

hàn rén zhù jīng zuǒ shì jiě jīng duō bù dé shèng rén zhī yì

这句话大意是:○汉人注经左氏解经,多不得圣人之意。

yuán kǎi zhù chuán bì qū wèi zhī shū tōng dài fēi yě

这句话大意是:元凯注传,必曲为之疏通,殆非也。

zhèng kāng chéng zé bù rán qí yú èr lǐ zhī jīng jí zi xià zhī chuán wǎng wǎng bó zhèng rú zhōu lǐ zhí fāng shì jīng zhōu qí jìn yǐng chén

这句话大意是:郑康成则不然,其于二《礼》之经及子夏之传,往往驳正,如《周礼·职方氏》:“荆州其浸颖湛。

zhù yún yǐng shuǐ chū yáng chéng yi shǔ yù zhōu zài cǐ fēi yě

这句话大意是:”注云:“颖水出阳城,宜属豫州,在此非也。

yù zhōu qí jìn bō cuō

这句话大意是:”“豫州其浸波搓。

zhù yún chūn qiū chuán yuē chú dào liáng cuō yíng jūn lín suí zé wā yi shǔ jīng zhōu zài cǐ fēi yě

这句话大意是:”注云:“《春秋传》曰‘除道梁搓,营军临随’,则洼宜属荆州,在此非也。

yí lǐ sāng fú piān wéi zi bù bào chuán yuē nǚ zǐ zǐ shì rén zhě wèi qí fù mǔ qī gù yán bù bào yě

这句话大意是:”《仪礼·丧服篇》:“唯子不报”传曰:“女子子适人者为其父母期,故言不报也。

zhù yún wéi zi bù bào nán nǚ tóng bù bào ěr

现代白话:”注云:“唯子不报,男女同不报你。

chuán yǐ wéi zhǔ wèi nǚ zǐ zǐ shì shī zhī yǐ

现代白话:传以为主谓女子子,似失之了。

nǚ zǐ zǐ wèi zǔ fù mǔ chuán yuē hé yǐ qī yě bù gǎn jiàng qí zǔ yě

现代白话:”“女子子为祖父母”传曰:“凭什么期也,不敢降其祖也。

zhù yún jīng shì zài shì chuán shì yǐ jià

这句话大意是:”注云:“经似在室,传似已嫁。

gōng qiè yǐ jí shì qiè wèi qí fù mǔ chuán yuē hé yǐ qī yě qiè bù dé tǐ jūn de wèi qí fù mǔ suì yě

现代白话:”“公妾以及士妾为其父母”传曰:“凭什么期也,妾不得体君,得为其父母遂也。

zhù yún rán zé nǚ jūn yǒu yǐ zūn jiàng qí fù mǔ zhě yǔ chūn qiū zhī yì suī wèi tiān wáng hòu yóu yuē wú jì jiāng shì yán zi zūn bù jiā yú fù mǔ cǐ chuán shì wù yǐ shì yú lǐ piān yòng yǐn jì zhù yún yǐn jì pú yě

现代白话:”注云:“然则女君有以尊降其父母者,与《春秋》之义虽为天王后,犹曰我季姜,是言子尊不加于父母,此传似误了,”《士虞礼篇》:“用尹祭”注云:“尹,祭脯也。

dài fū shì jì wú yún pú zhě jīn bù yán shēng hào ér yún yǐn jì yì jì zhě wù yǐ

现代白话:大夫士祭无云脯者,今不言牲号而云尹祭,亦记者误了。

yú lǐ jì zé yóu duō zhì bó

这句话大意是:”于《礼记》则尤多置驳。

rú tán gōng piān qí wáng jī zhī sàng lǔ zhuāng gōng wèi zhī dà gōng zhù yún dāng wèi jiù zhī qī fēi wài zǔ mǔ yě

这句话大意是:如《檀弓篇》:“齐王姬之丧,鲁庄公为之大功”注云:“当为舅之妻,非外祖母也。

wài zǔ mǔ yòu xiǎo gōng yě

这句话大意是:外祖母又小功也。

jì zǐ gāo zàng qí qī fàn rén zhī hé zhù yún chí chǒng nüè mín fēi yě

这句话大意是:”“季子皋葬其妻,犯人之禾”注云:“持宠虐民,非也。

shū zhòng yǎn qǐng suì shuāi ér huán jīng zhù yún diào fú zhī jīng fú qí jiù fēi

这句话大意是:”“叔仲衍请𰬸衰而环经”注云:“吊服之经服其舅,非。

yuè lìng piān mèng xià zhī yuè xíng shǎng fēng zhū hóu zhù yún jì tǒng yuē gǔ zhě yú dì yě fā jué cì fú shùn yáng yì yě

这句话大意是:”《月令篇》:“孟夏之月,行赏封诸侯”注云:“《祭统》曰:‘古者于谛也,发爵赐服,顺阳义也。

yú cháng yě chū tián yì fā qiū zhèng shùn yīn yì yě

这句话大意是:于尝也,出田邑,发秋政,顺阴义也。

jīn cǐ xíng cháng kě yě ér fēng zhū hóu zé wéi yú gǔ

这句话大意是:’今此行尝可也,而封诸侯则违于古。

fēng zhū hóu chū tǔ de zhī shì yú shí wèi kě shì shī zhī

这句话大意是:封诸侯,出土地之事,于时未可,似失之。

duàn báo xíng jué xiǎo zuì zhù yún jì tǒng yuē cǎo ài zé mò wèi lì qiū hòu yě

这句话大意是:”“断薄刑,决小罪”注云:“《祭统》曰‘草艾则墨’,谓立秋后也。

xíng wú qīng yú mò zhě

这句话大意是:刑无轻于墨者。

jīn yǐ chún yáng zhī yuè duàn xíng jué zuì yǔ mǔ yǒu huài duò zì xiāng wéi shì fēi

这句话大意是:今以纯阳之月断刑决罪,与母有坏堕自相违,似非。

jì xià zhī yuè mìng yú shī fá jiāo qǔ tuó dēng guī qǔ yuán zhù yún sì zhě jiǎ lèi qiū nǎi jiān chéng

这句话大意是:”“季夏之月,命渔师伐蛟,取鼍,登龟,取鼋”注云:“四者甲类,秋乃坚成。

zhōu lǐ yuē qiū xiàn guī yú

这句话大意是:《周礼》曰:‘秋献龟鱼。

yòu yuē fán qǔ guī yòng qiū shí shì xià zhī qiū yě zuò yuè lìng zhě yǐ wéi cǐ qiū jù zhōu zhī shí yě zhōu zhī bā yuè xià zhī liù yuè yīn shū yú cǐ shì wù yě

这句话大意是:’又曰:‘凡取龟用秋时,’是夏之秋也,作《月令》者以为此秋据周之时也,周之八月,夏之六月,因书于此,似误也。

mèng qiū zhī yuè wú yǐ fēng zhū hóu lì dà guān

这句话大意是:”“孟秋之月,毋以封诸侯,立大官;。

wú yǐ gē dì xíng dà shǐ chū dà bì zhù yún gǔ zhě yú cháng chū tián yì cǐ qí cháng bìng qiū ér jìn fēng zhū hóu gē dì shī qí yì

这句话大意是:毋以割地,行大使,出大币”注云:“古者于尝出田邑,此其尝并秋,而禁封诸侯割地,失其义。

jiāo tè shēng piān jì chūn chū huǒ zhù yún yán jì shè zé cǐ shì zhòng chūn zhī zhī lǐ yě zhòng chūn yǐ huǒ tián tián zhǐ bì huǒ rán hòu xiàn qín zhì jì chūn huǒ chū ér mín nǎi yòng huǒ

这句话大意是:”《郊特牲篇》:“季春出火”注云:“言祭社,则此是仲春之之礼也,仲春以火田,田止弊火,然后献禽,至季春火出而民乃用火。

jīn yún jì chūn chū huǒ nǎi mù shì shè jì zhě wù yě

这句话大意是:今云季春出火,乃《牧誓》社,记者误也。

jiāo zhī yòng xīn yě zhōu zhī shǐ jiāo rì yǐ zhì zhù yún yán rì yǐ zhōu jiāo tiān zhī yuè ér zhì yáng qì xīn yòng shì shùn zhī ér yòng xīn rì cǐ shuō fēi yě

这句话大意是:”“郊之用辛也,周之始郊日以至”注云:“言日以周郊天之月而至,阳气新,用事顺之,而用辛日,此说非也。

jiāo tiān zhī yuè ér rì zhì lǔ lǐ yě

这句话大意是:郊天之月而日至,鲁礼也。

sān wáng zhī jiāo yī yòng xià zhēng lǔ yǐ wú dōng zhì jì tiān yú yuán qiū zhī shì shì yǐ jiàn zǐ zhī yuè jiāo tiān shì xiān yǒu shì yě

这句话大意是:三王之郊一用夏正,鲁以无冬至,祭天于圜丘之事,是以建子之月郊天,示先有事也。

shī chén yě zhù yún shī huò gǔ wéi zhǔ

这句话大意是:”“尸,陈也”注云:“尸或诂为主。

cǐ shī shén xiàng dāng cóng zhǔ xun zhī yán chén fēi yě

这句话大意是:此尸神象,当从主训之,言陈,非也。

míng táng wèi piān xià hòu shì shàng míng shuǐ yīn shàng lǐ zhōu shàng jiǔ zhù yún cǐ jiē qí shí zhī yòng ěr yán shàng fēi

这句话大意是:”《明堂位篇》:“夏后氏尚明水,殷尚醴,周尚酒”注云:“此皆其时之用耳,言尚非。

jūn chén wèi cháng xiāng shì lǐ yuè xíng fǎ zhèng sú wèi cháng xiāng biàn yě zhù yún chūn qiū shí lǔ sān jūn shì

这句话大意是:”“君臣未尝相弑,礼乐刑法政俗未尝相变也”注云:“春秋时,鲁三君弑。

yòu shì zhī yǒu huì yóu zhuāng gōng shǐ fù rén zhuā ér diào shǐ yú tái dài yún jūn chén wèi cháng xiāng shì zhèng sú wèi cháng xiāng biàn yì jìn wū yǐ

现代白话:又士之有讳由庄公始,妇人髽而吊始于台骀,云君臣未尝相弑,政俗未尝相变,亦近诬了。

zá jì xià huò yuē zhǔ zhī ér fù yú fu zhī dǎng zhù yún qī zhī dǎng zì zhǔ zhī fēi yě

这句话大意是:”《杂记·下》:“或曰主之而附于夫之党”注云:“妻之党自主之,非也。

guī zǐ nán wǔ cùn zhù yún zǐ nán zhí bì zuò cǐ zàn zhě shī zhī yǐ

现代白话:”“圭子男五寸”注云:“子男执壁,作此赞者失之了。

cǐ qí suǒ bó suī bù jìn dāng shì dù shì zhī zhuān ā chuán wén zé bù tóng yǐ jīng zhù zhī zhōng kě wèi zhuó rán zhě hu

现代白话:”此其所驳虽不尽当,视杜氏之专阿传文则不同了,经注之中可谓卓然者乎!

lún yǔ zi jiàn nán zǐ zhù kǒng ān guó yuē háng dào jì fēi fù rén zhī shì ér dì zǐ bù shuō yǔ zhī zhù shì yì kě yí yān

现代白话:《论语》:“子见南子”注:“孔安国曰:行道既非妇人之事,而弟子不说,与之祝誓,义可疑呢。

cǐ yì hàn rén yí jīng ér bù gǎn qiáng tōng zhě yě

这句话大意是:”此亦汉人疑经而不敢强通者也。

sòng huáng zhèn yán dù yù zhù zuǒ shì dú zhǔ zuǒ shì hé xiū zhù gōng yáng dú zhǔ gōng yáng wéi fàn níng bù sī yú yì liáng ér gōng yán sān jiā zhī shī

这句话大意是:宋黄震言:杜预注《左氏》独主《左氏》,何休注《公羊》独主《公羊》,惟范宁不私于《毅梁》,而公言三家之失。

rú yuē zuǒ shì yǐ zhōu quán bīng jiàn wèi ài jūn shì rén zhǔ kě de ér xié yě

这句话大意是:如曰:“《左氏》以鬻拳兵谏为爱君,是人主可得而协也;。

yǐ wén gōng nà bì wèi yòng lǐ shì jū sāng kě de ér hūn yě

这句话大意是:以文公纳币为用礼,是居丧可得而昏也;。

yì liáng yǐ wèi zhé jù fù wèi zūn zǔ shì wèi zi kě de ér pàn yě

这句话大意是:《毅梁》以卫辄拒父为尊祖,是为子可得而叛也;。

bù nà zi jiū wèi nèi è shì chóu rán kě de ér róng yě

这句话大意是:不纳子纠为内恶,是仇燃可得而容也;。

gōng yáng yǐ jì zhòng fèi jūn wéi xíng quán shì shén qì kě de ér kuī yě

这句话大意是:《公羊》以祭仲废君为行权,是神器可得而窥也;。

qiè mǔ chēng fū rén wèi hé zhèng shì dí shù kě de ér qí yě yòu yuē zuǒ shì yàn ér fù qí shī yě wū

这句话大意是:妾母称夫人为合正,是嫡庶可得而齐也,”又曰:“《左氏》艳而富,其失也诬;。

liáng qīng ér wǎn qí shī yě duǎn

这句话大意是:《梁》清而婉,其失也短;。

gōng yáng biàn ér cái qí shī yě sú

这句话大意是:《公羊》辩而裁,其失也俗。

jīn kǎo jí jiě zhōng jiū chuán wén zhě de liù shì zhuāng jiǔ nián gōng fá qí nà jiū

这句话大意是:”今考《集解》中纠传文者得六事:“庄九年,公伐齐,纳纠。

chuán dāng kě nà ér bù nà qí biàn ér hòu fá gù qián shí zhī zhàn bù huì bài è nèi yě

这句话大意是:”传:“当可纳而不纳,齐变而后伐,故干时之战,不讳败,恶内也。

jiě yuē chóu zhě wú shí ér kě yǔ tōng

这句话大意是:”解曰:“雠者,无时而可与通。

zòng nà zhī chí wǎn yòu bù néng quán bǎo chóu zi hé zú yǐ è nèi hu

这句话大意是:纵纳之迟晚,又不能全保雠子,何足以恶内吗?

rán zé qián shí zhī zhàn bù huì bài qí rén qǔ zi jiū shā zhī jiē bù shì qí wén zhèng shū qí shì

这句话大意是:然则干时之战不讳败,齐人取子纠杀之,皆不适其文,正书其事。

nèi zhī dà è bù dài biǎn jué jū rán xiǎn yǐ

现代白话:内之大恶,不待贬绝,居然显了。

è nèi zhī yán chuán huò shī zhī

这句话大意是:恶内之言,传或失之。

xī yuán nián gōng zǐ you shuài shī bài gōng shī yú lì huò jǔ

这句话大意是:”“僖元年,公子友帅师,败宫师于丽,获莒。

chuán gōng zǐ you wèi jǔ yuē wú èr rén bù xiāng shuō shì zú hé zuì

现代白话:”传:“公子友谓莒曰:‘我二人不相说,士卒何罪?

píng zuǒ yòu xiāng bó

这句话大意是:’屏左右相搏。

jiě yuē jiāng xī yuē jīng shū bài jǔ shī ér chuán yún èr rén xiāng bó zé shī bù zhàn hé yǐ de bài

现代白话:”解曰:“江熙曰:经书败莒师,而传云二人相搏,则师不战,凭什么得败?

lǐ zì bù tōng yě

这句话大意是:理自不通也。

zi suǒ shèn sān zhàn jū qí yī jì you lìng dé zhī rén qǐ dāng shě sān jūn zhī zhěng tiāo shēn dú dòu qián rèn xiāng hài yǐ jué shèng fù zhě zāi

现代白话:子所慎三战居其一,季友令德之人,岂当舍三军之整,佻身独斗,潜刃相害,以决胜负者啊!

cǐ yòu shì zhī bù rán chuán huò shī zhī

这句话大意是:此又事之不然,传或失之。

xìn shí sì nián jì jī jí zēng zi yù zi fáng shǐ zēng zǐ lái cháo

这句话大意是:”《信十四年,季姬及增子遇子防,使缯子来朝。

chuán yù zhě tóng móu yě

这句话大意是:”传:“遇者,同谋也。

jiě yuē lǔ nǚ wú gù yuǎn huì zhū hóu suì de yín tōng cǐ yòu shì zhī bù rán

这句话大意是:”解曰:“鲁女无故远会诸侯,遂得淫通,此又事之不然。

zuǒ zhuàn yuē zēng jì jī lái níng gōng nù zhī yǐ zēng zi bù cháo yù yú fáng ér shǐ lái cháo

这句话大意是:《左传》曰:‘缯季姬来宁,公怒之,以增子不朝,遇于防,而使来朝。

cǐ jìn hé rén qíng

这句话大意是:’此近合人情。

xiāng shí yī nián zuò sān jūn

这句话大意是:”“襄十一年,作三军。

chuán gǔ zhě tiān zǐ liù shī zhū hóu yī jūn

这句话大意是:”传:“古者,天子六师,诸侯一军。

zuò sān jūn fēi zhèng yě jiě yuē zhōu lǐ sī mǎ fǎ wáng liù jūn dà guó sān jūn cì guó èr jūn xiǎo guó yī jūn

这句话大意是:作三军非正也,”解曰:“《周礼》、《司马法》:王六军,大国三军,次国二军,小国一军。

zǒng yún zhū hóu yī jūn yòu fēi zhì yě

这句话大意是:总云诸侯一军,又非制也。

zhāo shí yī nián chu zi qián yòu cài hóu bān shā zhī yú shēn

这句话大意是:”《昭十一年》:“楚子虔诱蔡侯般,杀之于申。

chuán yí dí zhī jūn yòu zhōng guó zhī jūn ér shā zhī gù jǐn ér míng zhī yě

这句话大意是:”传:“夷狄之君诱中国之君而杀之,故谨而名之也。

jiě yuē cài hóu bān shā fù zhī zéi cǐ rén lún zhī suǒ bù róng wáng zhū zhī suǒ bì jiā

这句话大意是:”解曰:“蔡侯般,杀父之贼,此人伦之所不容,王诛之所必加。

lǐ fán zài guān zhě shā wú shè qǐ de è chu zi shā bān hu

这句话大意是:礼,凡在官者杀无赦,岂得恶楚子杀般吗?

ruò wèi yí dí zhī jūn bù dé xíng lǐ yú zhōng guó zhě lǐ jì bù tōng shì yòu bù rán

这句话大意是:若谓夷狄之君不得行礼于中国者,理既不通,事又不然。

xuān shí yī nián chu rén shā chén xià zhēng shū bù yán rén

这句话大意是:”“‘宣十一年,楚人杀陈夏征舒,不言人。

chuán yuē míng chu zhī tǎo yǒu zuì yě

这句话大意是:”传曰:“明楚之讨有罪也。

sì ruò shàng xià wéi fǎn bù liǎng lì zhī shuō

这句话大意是:似若上下违反,不两立之说。

āi èr nián jìn zhào yāng shuài shī nà wèi shì zǐ cì tāi yú qi

这句话大意是:”《哀二年》:晋赵鞅帅师,纳卫世子刺胎于戚。

chuán nà zhě nèi fú shòu yě

这句话大意是:”传:“纳者,内弗受也。

hé yòng fú shòu yě

这句话大意是:何用弗受也?

yǐ zhé bù shòu yě

这句话大意是:以辄不受也。

yǐ zhé bù shòu fù zhī mìng shòu zhī wáng fù yě

这句话大意是:以辄不受父之命,受之王父也。

xìn fù ér cí wáng fù zé shì bù zūn wáng fù yě

这句话大意是:信父而辞王父,则是不尊王父也;。

qí fú shòu yǐ zūn wáng fù yě

这句话大意是:其弗受,以尊王父也。

jiě yuē jiāng xī yuē qí jǐng gōng fèi shì zǐ shì zǐ hái guó shū cuàn

这句话大意是:”解曰:“江熙曰:齐景公废世子,世子还国,书篡。

ruò líng gōng fèi kuǎi lì zhé zé kuǎi bù dé fù chēng náng rì shì zǐ yě

这句话大意是:若灵公废蒯立辄,则蒯不得复称囊日世子也。

chēng kuǎi wèi shì zǐ zé líng gōng bù mìng zhé shěn yǐ

现代白话:称蒯为世子,则灵公不命辄审了。

cǐ máo dùn zhī yù yě

这句话大意是:此矛盾之喻也。

rán zé cóng wáng fù zhī yán chuán shì shī yǐ

现代白话:然则从王父之言,传似失了。

jīng yún nà wèi shì zǐ zhèng shì zǐ hū fù guī yú zhèng chēng shì zǐ míng zhèng yě míng zhèng zé jù zhī zhě fēi yá

这句话大意是:经云‘纳卫世子’,‘郑世子忽复归于郑’,称世子明正也,明正则拒之者非邪。

yǐ shàng jiē jiū zhèng chuán wén zhī shī

这句话大意是:”以上皆纠正传文之失。

sòng wú yuán měi zuò wú zhěn xīn táng shū jiū miù xù yuē táng rén chēng dù zhēng nán yán mì shū wèi zuǒ qiū míng bān mèng jiān zhōng chén

这句话大意是:宋吴元美作《吴缜〈新唐书纠谬〉序》曰:“唐人称杜征南、颜秘书为左丘明、班孟坚忠臣,。

jīn guān qí tuī guǎng fā míng

这句话大意是:今观其推广发明,。

èr zi xìn yǒu gōng yǐ

现代白话:二子信有功了,。

zhì bān zuǒ yǔ yì guāi lì chù

这句话大意是:至班、左语意乖戾处,。

wǎng wǎng qū wèi shuō yǐ fù huì zhī

这句话大意是:往往曲为说以附会之,。

ān zài qí wèi zhōng yě

这句话大意是:安在其为忠也?

jīn wú jūn yú ōu sòng dà shǒu bǐ nǎi néng jiū miù zuǎn wù lì bài qián quē dài yàn zǐ suǒ wèi xiàn kě tì fǒu hé ér bù tóng zhě cǐ qí zhōng hé rú zāi

现代白话:今吴君于欧,宋大手笔乃能纠谬纂误,力稗前缺,殆晏子所谓献可替否和而不同者,此其忠怎么样啊!

rán zé táng rén zhī lùn zhōng yě lòu yǐ

现代白话:然则唐人之论忠也陋了。

kě wèi zhuó shí zhī yán

这句话大意是:”可谓卓识之言。

zhù shū zhōng yǐn shū zhī wù ěr yǎ shì shān duō cǎo mù hù wú cǎo mù gāi hài

现代白话:○注疏中引书之误《你雅·释山》:“多草木岵,无草木赅亥。

shí dài tǔ wèi zhī cuī wéi tǔ dài shí wèi qiě

这句话大意是:石戴土谓之崔嵬,土戴石为且。

máo chuán yǐn zhī hù xiāng fǎn

这句话大意是:”毛传引之互相反。

zhèng kāng chéng jiān shī cǎi fán yǐn shào láo kuì shí lǐ zhǔ fù bèi hè wù zuò lǐ jì

这句话大意是:郑康成笺《诗·采蘩》,引《少牢馈食礼》:“主妇被褐”误作《礼记》。

huáng yǐ yǐn zuǒ zhuàn zhèng gōng zǐ tū shǐ yǒng ér wú gāng zhě cháng kòu ér sù qù zhī jìn shì huì ruò shǐ qīng zhě sì yān qí kě wù hé wéi yī shì

现代白话:《皇了》引《左传》:“郑公子突使勇而无刚者尝寇,而速去之”,“晋士会若使轻者肆呢其可”,误合为一事。

zhù zhōu lǐ dà sī tú yǐn zuǒ zhuàn chéng èr nián xiān wáng jiāng lǐ tiān xià wù zuò wú zǐ jiāng lǐ tiān xià

现代白话:注《周礼·大司徒》,引《左传·成二年》:“先王疆理天下”,误作“我子疆理天下”。

yǐn shī xī zhī shān chuān tǔ tián fù yōng wù zuò tǔ dì

这句话大意是:引《诗》:“锡之山川,土田附庸”,误作“土地”。

shè rén yǐn shè yì míng hu qí jié zhī zhì yǐ bù shī qí shì zé gōng chéng ér dé xíng lì wù zuò lè jì

这句话大意是:《射人》引《射义》“明乎其节之志,以不失其事,则功成而德行立”,误作《乐记》。

xiàn shì yǐn zuǒ zhuàn hán xiāng wèi gōng zú dài fū wù zuò hán xū

这句话大意是:《县士》引《左传》:“韩襄为公族大夫”,误作“韩须”。

zhù lǐ jì yuè lìng yǐn xià xiǎo zhèng bā yuè dān niǎo xiū bái niǎo wù zuò jiǔ yuè

这句话大意是:注《礼记·月令》,引《夏小正》:“八月,丹鸟羞白鸟”,误作“九月”。

yǐn shī chēng bǐ xiōng xiàn wàn shòu wú jiāng wù zuò shòu fú wú jiāng

这句话大意是:引《诗》:“称彼兄献,万寿无疆”,误作“受福无疆”。

fàn wǔ zi jiě yì liáng chuán rù zhuāng shí bā nián yǐn yù zǎo tiān zǐ xuán miǎn ér cháo rì yú dōng mén zhī wài wù zuò wáng zhì

这句话大意是:范武子解《毅梁传入庄十八年,引《玉藻》:“天子玄冕而朝日于东门之外”,误作《王制》。

guō jǐng chún zhù ěr yǎ yǐn mèng zǐ zhǐ huò ní zhī wù zuò xíng huò ní zhī

现代白话:郭景纯注《你雅》,引《孟子》:“止或尼之”,误作“行或尼之”。

yǐn yì gǒng yòng huáng niú zhī gé gù zhì yě wù yǐ gé yù èr fù hé wéi yī chuán

这句话大意是:引《易》:“巩用黄牛之革”,“固志也”,误以《革》《遇》二父合为一传。

wéi zhāo guó yǔ zhù gōng fù wén bó mǔ fù lǜ yī zhī sān zhāng wù yǐn sì zhāng gāo yòu huái nán zǐ zhù yǐn shī tuó gǔ féng féng wù zuò tuó gǔ yáng yáng

这句话大意是:韦昭《国语》注“公父文伯母赋《绿衣》之三章”,误引“四章”,高诱《淮南子注》引《诗》:“鼍鼓逢逢”,误作“鼍鼓洋洋”。

kǒng yǐng dá zuǒ zhuàn wén shí bā nián zhèng yì yǐn mèng zǐ liǔ xià huì shèng zhī hé zhě yě wù zuò yī yǐn shèng rén zhī hé zhě yě

这句话大意是:孔颖达《左传·文十八年》正义引《孟子》:“柳下惠,圣之和者也”,误作“伊尹,圣人之和者也”。

sū shì shū chuán yī xun yǐn mèng zǐ cóng liú xià ér wàng fǎn wèi zhī liú wù zuò cóng liú shàng ér wàng fǎn wèi zhī yóu

这句话大意是:苏拭《书传·伊训》引《孟子》:“从流下而忘反谓之流”,误作“从流上而忘反谓之游”。

zhū zhèn yì zhuàn jǐng dà xiàng yǐn shī wéi cǐ zhé rén wèi wǒ qú láo wù zuò zhī wǒ zhě wèi wǒ de láo

这句话大意是:朱震《易传·井》大象引《诗》:“维此哲人,谓我劬劳”,误作“知我者谓我的劳”。

zhào rǔ méi yì ji wén jiǎn dà xiàng yǐn mèng zǐ wǒ bì bù rén wǒ bì wú lǐ wù zuò wǒ bì bù rén bù yì

现代白话:赵你梅《易辑闻·蹇》大象引《孟子》:“我必不仁,我必无礼”,误作“我必不仁不义”。

zhū yuán huì zhōng yōng zhāng jù yǐn shī hòu jì zhī sūn shí wéi dài wáng

这句话大意是:朱元晦《中庸章句》引《诗》:“后稷之孙,实维大王。

jū qí zhī yáng shí shǐ jiǎn shāng wù zuò zhì yú dài wáng shī jí chuán mǐn yǔ xiǎo zi yǐn chǔ cí sān gōng mù mù dēng jiàng táng zhǐ wù zuò sān gōng yī ràng

这句话大意是:居岐之阳,实始翦商”,误作“至于大王”,《诗集传·闵予小子》引《楚辞》:“三公穆穆,登降堂只”,误作“三公揖让”。

zhū zǐ zhù lún yǔ xià rì hú shāng yuē liǎn

这句话大意是:朱子注《论语》:“夏日瑚,商曰琏。

cǐ réng gǔ zhù zhī wù

这句话大意是:”此仍古注之误。

jì yuē xià hòu shì zhī sì liǎn yīn zhī liù hú

这句话大意是:《记》曰:“夏后氏之四琏,殷之六瑚。

shì xià rì liǎn shāng rì hú yě

这句话大意是:”是夏日琏,商日瑚也。

xiǎng lǐ zhù yǐn fā qì mǎn róng jīn yí lǐ wén zuò fā qì yān yíng róng

现代白话:《享礼》注引“发气满容”,今《仪礼》文作“发气呢盈容”。

hàn rén bì huì dì huì yíng zhī zì yuē mǎn cǐ dāng gǎi ér bù gǎi yě

这句话大意是:汉人避惠帝讳,“盈”之字曰“满”,此当改而不改也。

mèng zǐ yǒu wéi shén nóng zhī yán zhù shǐ qiān suǒ wèi nóng jiā zhě liú yě

这句话大意是:《孟子》:“有为神农之言”注:“史迁所谓农家者流也。

rén shān jīn shì yuē tài shǐ gōng liù jiā tóng yì wú nóng jiā bān gù yì wén zhì fēn jiǔ liú shǐ yǒu nóng jiā zhě liú

这句话大意是:”仁山金氏曰:“太史公《六家同异》无农家,班固《艺文志》分九流,始有农家者流。

jí zhù ǒu wù wèi jí gǎi

这句话大意是:《集注》偶误,未及改,”。

yáng yòng xiū yán zhū zǐ zhōu yì běn yì yǐn hán fēi zǐ cān zhī yǐ bǐ wù wu zhī yǐ hé xū wù yǐ hé xū wèi hé cān

这句话大意是:杨用修言:“朱子《周易本义》引《韩非子“‘参之以比物,伍之以合虚’,误以‘合虚’为‘合参’。

yuán qí gù nǎi zì xún zǐ zhù zhōng yǐn lái bù zì hán fēi zǐ cǎi chū yě

这句话大意是:原其故,乃自《荀子》注中引来,不自《韩非子》采出也。

àn wu suǒ yǐ hé cān ān dé wèi zhī hé xū

这句话大意是:”按伍所以合参,安得谓之合虚?

nǎi jīn hán fēi zǐ běn wù

这句话大意是:乃今《韩非子》本误。

xìng shì zhī wù yì liáng chuán yǐn jiǔ nián tiān wáng shǐ nán jì lái pìn nán shì xìng yě

这句话大意是:○姓氏之误《毅梁传》隐九年:“天王使南季来聘,南,氏姓也;。

jì zì yě

这句话大意是:季,字也。

nán fēi xìng xìng zì yǎn wén

这句话大意是:”南非姓,“姓”字衍文。

huán èr nián jí qí dài fū kǒng fù

这句话大意是:桓二年:“及其大夫孔父。

kǒng shì fù zì yì yě

这句话大意是:孔氏,父字溢也。

fù fēi yì yì zì yǎn wén

这句话大意是:”父非溢,“溢”字衍文。

shī bái huá jiān bāo sì bāo rén suǒ rén zhī nǚ

这句话大意是:《诗·白华》笺:“褒姒,褒人所人之女。

sì qí zì yě

这句话大意是:姒,其字也。

zì dàng zuò xìng cǐ kāng chéng zhī wù

这句话大意是:”“字”当作“姓”,此康成之误。

kǒng shì yuē bāo guó nǐ xìng yán nǐ qí zì zhě fù rén yīn xìng wèi zì yě

这句话大意是:孔氏曰:“褒国,拟姓,言拟其字者,妇人因姓为字也。

nǎi shì qū wèi zhī jiě ěr

这句话大意是:”乃是曲为之解耳。

zhū zǐ zhù lún yǔ mèng zǐ rú dà gōng jiāng xìng lǚ shì míng shàng qí bié xìng shì shén míng

这句话大意是:朱子注《论语》、《孟子》,如大公姜姓吕氏,名尚,其别姓氏甚明。

zhì zi xià kǒng zǐ dì zǐ xìng bǔ míng shāng zi qín xìng chén míng gāng zǐ gòng xìng duān mù míng cì zi wén xìng mén míng yì fàng tù zhī lèi jiē yǐ shì wèi xìng

这句话大意是:至子夏,孔子弟子,姓卜名商,子禽姓陈名亢,子贡姓端木名赐,子文姓门名毅放菟之类,皆以氏为姓。

qí xuān wáng xìng tián shì míng pì jiāng zé bìng xìng shì ér wèi yī yǐ qǐ chéng xī rén zhī wù ér wèi zhī zhèng yǔ

现代白话:齐宣王姓田氏,名辟疆,则并姓氏而为一了,岂承昔人之误而未之正与?

zuǒ zhuàn zhù yǐn wǔ nián shǐ màn bó yǔ zi yuán qián jūn jūn qí hòu

这句话大意是:○左传注隐五年,“使曼伯与子元潜军军其后”。

àn zi yuán yí jí lì gōng zhī zì

这句话大意是:按子元疑即历公之字。

zhāo shí yī nián shēn wú zì zhī yán yuē zhèng zhuāng gōng chéng dòng ér zhì zi yuán yān shǐ zhāo gōng bù lì

现代白话:昭十一年,申无字之言曰:“郑庄公城栋而置子元呢,使昭公不立。

dù yǐ wéi bié shì yī rén lì gōng yīn zhī yǐ shā màn bó ér qǔ dòng fēi yě gài zhuāng gōng zài shí jí yǐ dòng wèi zi yuán zhī yì rú zhòng ěr zhī pú yí wú zhī qū gù lì gōng yú chū bēn zhī hòu qǔ zhī tè yì ér màn bó zé wèi zhāo gōng shǒu lì zhě yě

现代白话:”杜以为别是一人,厉公因之以杀曼伯而取栋,非也,盖庄公在时即以栋为子元之邑,如重耳之蒲,夷我之屈,故厉公于出奔之后取之特易,而曼伯则为昭公守栎者也。

jiǔ nián gōng zǐ tū qǐng wèi sān fù yǐ bài róng

这句话大意是:九年,公子突请为三覆以败戎。

huán wǔ nián zi yuán qǐng wèi èr jù yǐ bài wáng shī

这句话大意是:桓五年,子元请为二拒以败王师。

gù jí lì gōng yī rén ér huò chēng míng huò chēng zì ěr

这句话大意是:固即厉公一人,而或称名,或称字耳。

hé sān shì guān zhī kě yǐ zhī lì gōng zhī cái lüè ér yòu zī zhī yǐ qián yì néng wú cuàn guó hu

现代白话:合三事观之,能够知厉公之才略,而又资之以虔邑,能无篡国乎!

shí yī nián lì huán gōng ér tǎo qióng shì yǒu sǐ zhě

这句话大意是:十一年,“立桓公而讨穷氏,有死者”。

yán fēi yǒu míng wèi zhī rén gài wēi zhě ěr rú sī mǎ zhāo zú chéng jì zhī lèi

现代白话:言非有名位之人,盖微者你,如司马昭族成济之类。

jiě yuē yù yǐ shì jūn zhī zuì jiā xiě shì ér fù bù néng zhèng fǎ zhū zhī

这句话大意是:解曰:“欲以弑君之罪加写氏,而复不能正法诛之。

fēi yě

这句话大意是:”非也。

huán èr nián kǒng fù jiā wèi sī mǎ

这句话大意是:桓二年,“孔父嘉为司马。

dù shì yǐ kǒng fù míng ér jiā zì fēi yě kǒng fù zì ér jiā qí míng

这句话大意是:”杜氏以孔父名而嘉字,非也,孔父字而嘉其名。

àn jiā yǔ běn xìng piān yuē sòng gōng xī shēng fú fù hé hé shēng sòng fù zhōu

这句话大意是:按《家语·本姓篇》曰:“宋公熙生弗父何,何生宋父周。

zhōu shēng shì zǐ shèng shèng shēng zhèng kǎo fù kǎo fù shēng kǒng fù jiā qí hòu yǐ kǒng wèi shì

这句话大意是:周生世子胜,胜生正考父,考父生孔父嘉,其后以孔为氏。

rán zé zhòng ní shì kǒng zhèng yǐ wáng fù zhī zì

这句话大意是:”然则仲尼氏孔,正以王父之字。

ér chu chéng jiā zhèng gōng zǐ jiā jiē zì zi kǒng yì qí zhèng yě

这句话大意是:而楚成嘉、郑公子嘉皆字子孔,亦其证也。

zhèng kāng chéng zhù shì sāng lǐ yuē mǒu fǔ zì yě ruò yán shān fǔ kǒng fu

这句话大意是:郑康成注《士丧礼》曰:“某甫字也,若言山甫、孔甫。

shì yì yǐ kǒng fù wèi zì

这句话大意是:”是亦以孔父为字。

liú yuán fù yǐ wéi jǐ míng qí jūn yú shàng zé bù de zì qí chén yú xià

这句话大意是:刘原父以为己名其君于上,则不得字其臣于下。

qiè yì chūn qiū zhū hóu zú bì shū míng ér dài fū zé mìng qīng chēng zì wú shēng zú zhī bié

这句话大意是:窃意春秋诸侯卒必书名,而大夫则命卿称字,无生卒之别。

这句话大意是:字。

yì wèi cháng yǐ míng zì wèi zūn bēi zhī fēn

这句话大意是:”亦未尝以名字为尊卑之分。

huán shí yī nián zhèng bó wù shēng zú

这句话大意是:桓十一年,郑伯寤生卒。

zàng zhèng zhuāng shàng

这句话大意是:葬郑庄上。

sòng rén zhí zhèng jì zhòng

这句话大意是:宋人执郑祭仲。

shí qī nián cài hòu fēng rén zú cài jì zì chén guī yú cài

这句话大意是:十七年,蔡侯封人卒,蔡季自陈归于蔡。

míng qí jūn yú shàng zì qí chén yú xià yě

这句话大意是:名其君于上,字其臣于下也。

zhāo èr shí èr nián liú zi dān zi yǐ wáng měng jū yú huáng liú zi dān zi yǐ wáng měng rén yú sān chéng

这句话大意是:昭二十二年,刘子单子以王猛居于皇,刘子单子以王猛人于三城。

èr shí sān nián yǐn shì lì wáng zi cháo

这句话大意是:二十三年,尹氏立王子朝。

èr shí liù nián yǐn shì zhào bó máo bó yǐ wáng zǐ cháo bēn chu

这句话大意是:二十六年,尹氏、召伯、毛伯以王子朝奔楚。

jué qí chén yú shàng míng qí jūn yú xià yě

这句话大意是:爵其臣于上,名其君于下也。

rán zé kǒng fù dāng yì qí zì ér xué zhě zhī yí kě yǐ huàn rán shì yǐ

现代白话:然则孔父当亦其字,而学者之疑能够涣然释了。

jūn zhī míng biàn yě

这句话大意是:君之名,变也;。

mìng qīng zhī shū zì cháng yě

这句话大意是:命卿之书字,常也;。

zhòng wáng mìng yì suǒ yǐ zūn jūn yě

这句话大意是:重王命亦所以尊君也。

qí dì yǐ qiān mǔ zhī zhàn shēng

这句话大意是:“其弟以千亩之战生”。

jiě yuē xī hé jiè xiū xiàn nán yǒu dì míng qiān mǔ

这句话大意是:解曰:“西河介休县南有地名千亩。

fēi yě

这句话大意是:”非也。

mù hóu shí jìn jìng bù dé zhì jiè xiū

这句话大意是:穆侯时,晋境不得至介休。

àn shǐ jì zhào shì jiā zhòng zhōu xuān wáng dài róng jí qiān mǔ zhàn

这句话大意是:按《史记·赵世家众“周宣王代戎,及千亩战。

zhèng yì yuē kuò dì zhì yún qiān mǔ yuán zài jìn zhōu yuè yáng xiàn běi jiǔ shí lǐ

这句话大意是:”《正义》曰:“《括地志》云:千亩原在晋州岳阳县北九十里。

wǔ nián cài rén wèi rén chén rén cóng wáng fá zhèng jiě yuē wáng shī bài bù shū bù yǐ gào

这句话大意是:五年,“蔡人、卫人、陈人从王伐郑”,解曰:“王师败,不书,不以告。

fēi yě

这句话大意是:”非也。

wáng shī bài bù shū bù kě shū yě wèi zūn zhě huì

这句话大意是:王师败,不书,不可书也,为尊者讳。

liù nián bù yǐ guó

这句话大意是:六年,“不以国”。

jiě yuē guó jūn zhī zǐ bù zì yǐ běn guó wèi míng

这句话大意是:解曰:“国君之子不自以本国为名。

yān yǒu jūn zhī zǐ ér zì míng qí guó zhě hu

现代白话:”呢有君之子而自名其国者吗?

wèi yǐ liè guó wèi míng ruò dìng gōng míng sòng āi gōng míng jiǎng

这句话大意是:谓以列国为名,若定公名宋,哀公名蒋。

bā nián chu rén shàng zuǒ jūn bì zuǒ wú yǔ wáng yù

这句话大意是:八年,“楚人上左,君必左,无与王遇”。

jiě yuē jūn chu jūn yě

这句话大意是:解曰:“君,楚君也。

yú wèi jūn wèi suí hóu wáng wèi chǔ wáng

这句话大意是:”愚谓君谓随侯,王谓楚王。

liǎng jūn xiāng duì suí zhī zuǒ dāng chu zhī yòu yán chu shī zuǒ jiān yòu xiá jūn dāng zài zuǒ yǐ gōng chu zhī yòu shī

这句话大意是:两军相对,随之左当楚之右,言楚师左坚右暇,君当在左以攻楚之右师。

shí sān nián jí qí hóu sòng gōng wèi hóu yàn rén zhàn qí shī sòng shī wèi shī yàn shī bài jì

这句话大意是:十三年,“及齐侯、宋公、卫侯、燕人战,齐师、宋师、卫师、燕师败绩”。

jiě yuē huò chēng rén huò chēng shī shǐ yì cí yě

这句话大意是:解曰:“或称人,或称师,史异辞也。

yú wèi yàn dú chēng rén qí jūn bù zài shī

这句话大意是:”愚谓燕独称人,其君不在师。

zhuāng shí èr nián xiāo shū dà xīn

这句话大意是:庄十二年,“萧叔大心”。

jiě yuē shū xiāo dài fū míng

这句话大意是:解曰:“叔萧,大夫名。

àn dà xīn dàng shì qí míng ér shū qí zì yì fēi xiāo dài fū yě

这句话大意是:”按大心当是其名,而叔其字,亦非萧大夫也。

èr shí sān nián xiāo shū cháo gōng

这句话大意是:二十三年,“萧叔朝公”。

jiě yuē xiāo fù yōng guó

这句话大意是:解曰:“萧,附庸国。

shū míng

这句话大意是:叔,名。

àn táng shū zǎi xiàng shì xì biǎo yún sòng dài gōng shēng zǐ yǎn zì lè fù

这句话大意是:”按《唐书·宰相世系表》云:“宋戴公生子衍,字乐父。

yì sūn dà xīn píng nán gōng zhǎng wàn yǒu gōng fēng yú xiāo yǐ wéi fù yōng jīn xú zhōu xiāo xiàn shì yě

这句话大意是:裔孙大心,平南宫长万有功,封于萧,以为附庸,今徐州萧县是也。

qí hòu chu miè xiāo

这句话大意是:其后楚灭萧。

shí sì nián zhuāng gōng zhī zǐ yóu yǒu bā rén

这句话大意是:十四年,“庄公之子犹有八人”。

jiě zhuāng gōng zǐ chuán wéi jiàn sì rén yú hū zi zi yí bìng sǐ dú lì gōng zài

这句话大意是:解:“庄公子,传惟见四人:‘于忽、子、子仪并死,独厉公在。

bā rén míng zì jì chuán wú wén

这句话大意是:八人名字记传无闻。

àn yóu yǒu bā rén zhě chú cǐ sì rén zhī wài shàng yǒu bā rén jiàn zài yě

这句话大意是:”按犹有八人者,除此四人之外,尚有八人见在也。

huán shí sì nián zhèng bó shǐ qí dì yǔ lái méng chuán chēng qí zì yuē zǐ rén yì qí yī yě

这句话大意是:桓十四年,郑伯使其弟语来盟,传称其字曰“子人”,亦其一也。

èr shí èr nián shān yuè zé pèi tiān

这句话大意是:二十二年,“山岳则配天”。

jiě yuē de tài yuè zhī quán zé yǒu pèi tiān zhī dà gōng

这句话大意是:解曰:“得太岳之权,则有配天之大功。

fēi yě shī yuē sōng gāo wéi yuè jùn jí yú tiān

这句话大意是:”非也,《诗》曰:“崧高维岳,骏极于天。

yán tiān zhī gāo dà wéi shān yuè zú yǐ pèi zhī

这句话大意是:”言天之高大,惟山岳足以配之。

èr shí wǔ nián xià liù yuè xīn wèi shuò rì yǒu shí zhī gǔ yòng shēng yú shè fēi cháng yě wéi zhēng yuè zhī shuò tè wèi zuò rì yǒu shí zhī yú shì hū yòng shì yú shè fá gǔ yú cháo

这句话大意是:二十五年夏六月,“辛未朔,日有食之,鼓用牲于社,非常也”,惟正月之朔,慝未作,日有食之,于是乎用市于社,伐鼓于朝。

zhōu zhī liù yuè xià zhī sì yuè suǒ wèi zhēng yuè zhī shuò yě

这句话大意是:周之六月,夏之四月,所谓正月之朔也。

rán zé cǐ qí cháng yě ér yuē fēi cháng zhě hé

这句话大意是:然则此其常也,而曰非常者何?

gài bù gǔ yú cháo ér gǔ yú shè bù yòng shì ér yòng shēng cǐ suǒ yǐ wèi zhī fēi cháng lǐ yě

这句话大意是:盖不鼓于朝而鼓于社,不用市而用牲,此所以谓之非常礼也。

dù shì bù dé qí shuō ér yuē yǐ cháng lì tuī zhī shì nián shī rùn

这句话大意是:杜氏不得其说,而曰以长历推之,是年失闰。

xīn wèi shí qī yuè shuò fēi liù yuè yě

这句话大意是:辛未实七月朔,非六月也。

cǐ zé jiù zài sī lì bù dàng zé qí fá gǔ yǐ

现代白话:此则咎在司历,不当责其伐鼓了。

yòu àn

这句话大意是:又按。

wéi zhēng yuè zhī shuò yǐ xià nǎi zhāo shí qī nián jì píng zi zhī yán jīn zài yú cǐ huò kǒng yǒu wù

这句话大意是:“唯正月之朔”以下乃昭十七年季平子之言,今载于此,或恐有误。

xìn sì nián zhāo wáng nán zhēng ér bù fù guǎ rén shì wèn

这句话大意是:信四年,“昭王南征而不复,寡人是问”。

jiě yuē bù zhī qí gù ér wèn zhī

这句话大意是:解曰:“不知其故而问之。

fēi yě gài qí hóu yǐ wéi chu zuì ér jiān zhī rán zhāo wáng wǔ shí yī nián nán zhēng bù fù zhì jīn huì wáng èr shí yī nián jì sān bǎi sì shí qī nián cǐ zé kǒng wén jǔ suǒ wèi dīng líng dào sū wǔ niú yáng kě bìng àn zhě yě

这句话大意是:”非也,盖齐侯以为楚罪而间之,然昭王五十一年南征不复,至今惠王二十一年,计三百四十七年,此则孔文举所谓丁零盗苏武牛羊,可并案者也。

wǔ nián tài bó bù cóng

这句话大意是:五年,“太伯不从”。

bù cóng zhě wèi tài bó bù zài tài wáng zhī cè ěr

现代白话:不从者谓太伯不在太王之侧你。

shǐ jì shù cǐ wén yuē tài bó yú zhòng tài wáng zhī zǐ yě tài bó zhī qù shì yǐ bù sì

这句话大意是:《史记》述此文曰:“太伯虞仲,太王之子也,太伯之去,是以不嗣。

yǐ wáng qù wèi bù cóng qí yì shén míng

这句话大意是:”以亡去为不从,其义甚明。

dù shì wù yǐ bù cóng fù mìng wèi jiě ér hòu rú suì fù hé lǔ sòng zhī wén wèi tài wáng yǒu jiǎn shāng zhī zhì tài bó bù cóng cǐ yǔ qín guì zhī yán mò xū yǒu zhě hé yǐ yì zāi

现代白话:杜氏误以不从父命为解,而后儒遂傅合《鲁颂》之文,谓太王有翦商之志,太伯不从,此与秦桧之言“莫须有”者凭什么异啊!

liù nián wéi xīn mì zhèng suǒ yǐ bù shí chéng yě

这句话大意是:六年,“围新密,郑所以不时城也”。

shí mì ér jīng yún xīn chéng gù chuán shì zhī yǐ wéi zhèng jù qí ér xīn zhù chéng yīn wèi zhī xīn chéng yě

这句话大意是:实密,而经云新城,故传释之,以为郑惧齐而新筑城,因谓之新城也。

jiě yuē zhèng yǐ fēi shí xìng tǔ gōng gù qí huán shēng qí zuì yǐ gào zhū hóu

这句话大意是:解曰:“郑以非时兴土功,故齐桓声其罪以告诸侯。

fu zuì shú dà yú táo méng zhě

这句话大意是:”夫罪孰大于逃盟者?

ér dàn zé qí fēi shí xìng tǔ gōng bù yì xì hu

现代白话:而但责其非时兴土功,不是也很细吗?

qiě shàng wén gù rì yǐ qí táo shǒu zhǐ zhī méng gù yě zé bù fán tiān cǐ yī jié yǐ

现代白话:且上文固日“以其逃首止之盟故也”,则不烦添此一节了。

shí wǔ nián shè hé hóu chē bài

这句话大意是:十五年,“涉河,侯车败”。

jiě yuē qín bó zhī jūn shè hé zé jìn hóu chē bài

这句话大意是:解曰:“秦伯之军涉河,则晋侯车败。

fēi yě

这句话大意是:”非也。

qín shī jí hán jìn shàng wèi chū hé de yán jìn hóu chē bài

这句话大意是:秦师及韩、晋尚未出,何得言晋侯车败?

dàng shì qín bó zhī chē bài gù mù gōng yǐ wéi bù xiáng ér jié zhī ěr

这句话大意是:当是秦伯之车败,故穆公以为不祥而洁之耳。

cǐ èr jù nǎi shì shí fēi bǔ rén zhī yán

这句话大意是:此二句乃事实,非卜人之言。

ruò xià wén suǒ yún bù bài hé dài zé wèi jìn bài

这句话大意是:若下文所云“不败何待”,则谓晋败。

gǔ rén yòng zì zì bù xiāng méng

这句话大意是:古人用字自不相蒙。

sān bài jí hán dāng yī zhèng yì yǐn liú xuàn zhī shuō shì qín bó zhī chē sān bài

这句话大意是:“三败及韩”,当依《正义》引刘炫之说,是秦伯之车三败。

jí hán zài shè hé zhī hòu cǐ hán zài hé dōng gù yuē kòu shēn yǐ

现代白话:及韩在涉河之后,此韩在河东,故曰:“寇深了。

shǐ jì zhèng yì yǐn kuò dì zhì yún hán yuán zài tóng zhōu hán chéng xiàn xī nán

这句话大意是:”《史记》正义引《括地志》云:“韩原在同州韩城县西南。

fēi yě

这句话大意是:”非也。

dù shì jiě dàn yún hán jìn de què yǒu zhēn zhuó

这句话大意是:杜氏解但云“韩,晋地”,却有斟酌。

shí bā nián dí shī hái

这句话大意是:十八年,“狄师还”。

jiě yuē xíng liú jù wèi

这句话大意是:解曰:“邢留距卫。

fēi yě

这句话大意是:”非也。

dí qiáng ér xíng ruò xíng cóng yú dí ér fá zhě yě

这句话大意是:狄强而邢弱,邢从于狄而伐者也。

yán dí shī hái zé xíng kě zhī yǐ

现代白话:言狄师还,则邢可知了。

qí xià nián wèi rén fá xíng gài dàn dí zhī qiáng bù gǎn fá ér dú yòng shī yú xíng yě

这句话大意是:其下年,“卫人伐邢”,盖惮狄之强,不敢伐,而独用师于邢也。

jiě yuē xíng bù sù tuì suǒ yǐ dú jiàn fá

这句话大意是:解曰:“邢不速退,所以独见伐。

yì fēi

这句话大意是:”亦非。

èr shí èr nián dà sī mǎ gù jiàn yuē

这句话大意是:二十二年,“大司马固谏曰”。

jiě yuē dà sī mǎ gù zhuāng gōng zhī sūn gōng sūn gù yě

这句话大意是:解曰:“大司马固,庄公之孙公孙固也。

fēi yě

这句话大意是:”非也。

dà sī mǎ jí sī mǎ zǐ yú

这句话大意是:大司马即司马子鱼。

gù jiàn jiān cí yǐ jiàn yě

这句话大意是:固谏,坚辞以谏也。

yǐn sān nián yán zhào dà sī mǎ kǒng fù ér shǔ shāng gōng yān huán èr nián yán kǒng fù jiā wèi sī mǎ zhī dà sī mǎ jí sī mǎ yě

现代白话:隐三年言召大司马孔父而属殇公呢,桓二年言孔父嘉为司马,知大司马即司马也。

wén bā nián shàng yán shā dà sī mǎ gōng zǐ mǎo xià yán sī mǎ wò jié yǐ sǐ zhī dà sī mǎ jí sī mǎ yě dìng shí nián gōng ruò mào gù jiàn yuē zhī gù jiàn zhī wèi jiān cí yǐ jiàn zhī yě

这句话大意是:文八年上言杀大司马公子卯,下言司马握节以死,知大司马即司马也,定十年,“公若貌固谏曰”,知固谏之为坚辞以谏之也。

èr shí sì nián jìn hóu qiú zhī bù huò yǐ jiě shàng wèi zhī tián

这句话大意是:二十四年,“晋侯求之不获,以解上为之田”。

gài zhī tuī jì yǐn qiú zhī bù dé wèi jǐ ér sǐ gù yǐ tián lù qí zi ěr

现代白话:盖之推既隐,求之不得,未几而死,故以田禄其子你。

chǔ cí jiǔ zhāng yún sī jiǔ gù zhī qīn shēn xī yīn gǎo sù ér kū zhī

这句话大意是:《楚辞·九章》云:“思久故之亲身兮,因缟素而哭之。

míng wén gōng zài shí zhī tuī yǐ sǐ

这句话大意是:”明文公在时之推已死。

shǐ jì zé yún wén qí rù mián shàng shān zhōng yú shì huán mián shàng shān zhōng ér fēng zhī yǐ wéi jiè tuī tián hào rì jiè shān

这句话大意是:《史记》则云:“闻其入绵上山中,于是环绵上山中而封之,以为介推田,号日介山。

rán zé shòu cǐ tián zhě hé rén hu

这句话大意是:”然则受此田者何人吗?

yú yì yǒu suǒ bù tōng yǐ

现代白话:于义有所不通了。

sān shí sān nián jìn rén jí jiāng róng bài qín shī yú gǔ

这句话大意是:三十三年,“晋人及姜戎,败秦师于骰。

jiě yuē bù tóng chén gù yán jí

这句话大意是:”解曰:“不同陈,故言及。

fēi yě

这句话大意是:”非也。

jí zhě shū róng zhái zhī cí

这句话大意是:及者,殊戎翟之辞。

wén yuán nián yú shì rùn sān yuè fēi lǐ yě

这句话大意是:文元年,“于是闰三月,非礼也”。

gǔ rén yǐ rùn wèi suì zhī yú fán zhì rùn bì zài shí èr yuè zhī hòu gù yuē guī yú yú zhōng

这句话大意是:古人以闰为岁之余,凡置闰必在十二月之后,故曰归余于终。

kǎo jīng wén zhī shū rùn yuè zhě jiē zài suì mò

这句话大意是:考经文之书,闰月者皆在岁末。

wén gōng liù nián rùn yuè bù gào yuè yóu cháo yú miào

这句话大意是:文公六年闰月不告月,犹朝于庙;。

āi gōng wǔ nián rùn yuè zàng qí jǐng gōng shì yě

这句话大意是:哀公五年闰月,葬齐景公是也。

ér zuǒ zhuàn chéng gōng shí qī nián xiāng gōng jiǔ nián āi gōng shí wǔ nián jiē yǒu rùn yuè yì bìng zài suì mò

这句话大意是:而《左传》成公十七年、襄公九年、哀公十五年皆有闰月,亦并在岁末。

yòu jīng zhuàn zhī wén fán rùn bù yán qí yuè zhě yán rùn jí suì zhī zhōng kě zhī yě

这句话大意是:又经传之文,凡闰不言其月者,言闰即岁之终可知也。

jīn lǔ gǎi lì fǎ zhì rùn zài sān yuè gù wèi fēi lǐ hàn shū lǜ lì zhì yuē lǔ lì bù zhèng yǐ rùn yú yī zhī suì wèi shǒu shì yě

这句话大意是:今鲁改历法,置闰在三月,故为非礼,《汉书·律历志》曰“鲁历不正,以闰馀一之岁为首“是也。

yòu àn hàn shū gāo dì jì hòu jiǔ yuè shī gǔ yuē qín zhī lì fǎ yīng zhì rùn yuè zhě zǒng zhì zhī yú suì mò gài qǔ zuǒ zhuàn suǒ wèi guī yú yú zhōng zhī yì

这句话大意是:又按《汉书·高帝纪》:“后九月”,师古曰:“秦之历法,应置闰月者总致之于岁末,盖取《左传》所谓归馀于终之意。

hé yǐ míng zhī

现代白话:凭什么明之?

jù hàn shū biǎo jí shǐ jì hàn wèi gǎi qín lì zhī qián lǚ shū hòu jiǔ yuè shì zhī lì fǎ gù rán

这句话大意是:据《汉书·表》及《史记》汉未改秦历之前屡书‘后九月’,是知历法故然。

èr nián chén hóu wèi wèi qǐng chéng yú jìn zhí kǒng dá yǐ shuō

这句话大意是:二年,“陈侯为卫请成于晋,执孔达以说”。

cǐ jí shàng wén suǒ wèi wǒ cí zhī zhě yě jiě wèi jìn bù tīng ér biàn jì zhě fēi

这句话大意是:此即上文所谓我辞之者也,解谓晋不听而变计者非。

sān nián yǔ chǔn yú sòng

这句话大意是:三年,“雨蠢于宋”。

jiě yuē sòng rén yǐ zhōng sǐ wèi dé tiān yòu xǐ ér lái gào gù shū

这句话大意是:解曰:“宋人以螽死为得天佑,喜而来告,故书。

fu yǔn shí tuì fēi xǐ ér lái gào yě

这句话大意是:”夫陨石退,非喜而来告也。

qī nián xuān zi yǔ zhū dài fū jiē huàn mù yíng qiě wèi bī

这句话大意是:七年,“宣子与诸大夫皆患穆赢,且畏逼”。

jiě yuē wèi guó rén yǐ dà yì lái bī jǐ

这句话大意是:解曰:“畏国人以大义来逼己。

fēi yě

这句话大意是:”非也。

wèi mù yíng zhī bī yě yǐ jūn fū rén zhī zūn gù

这句话大意是:畏穆赢之逼也,以君夫人之尊故。

shí sān nián wén zi fù sì yuè

这句话大意是:十三年,“文子赋《四月》”。

jiě yuē bù yù hái jìn

这句话大意是:解曰:“不欲还晋。

yǐ chuán kǎo zhī dàn yún chéng èr guó bù yán gōng fù huán jìn

这句话大意是:”以传考之,但云成二国,不言公复还晋。

sì yuè zhī shī dāng qǔ luàn lí huàn yǐ wéi yǐ gào āi zhī yì ěr

现代白话:《四月》之诗当取乱离痪了,维以告哀之意你。

xuān shí èr nián xiāo jì yì zhōng yè yǒu shēng

这句话大意是:宣十二年,“宵济,亦终夜有声”。

jiě yuē yán qí bīng zhòng jiāng bù néng yòng

这句话大意是:解曰:“言其兵众,将不能用。

fēi yě yán qí jūn áo wú fù bù wǔ

这句话大意是:”非也,言其军嚣,无复部伍。

chéng liù nián hán xiàn zǐ jiāng xīn zhōng jūn qiě wèi pú dài fū

这句话大意是:成六年,“韩献子将新中军,且为仆大夫”。

bì yán pú dài fū zhě yǐ jūn zhī qīn chén gù dú lìng zhī cóng gōng ér rù qǐn tíng yě

这句话大意是:必言仆大夫者,以君之亲臣,故独令之从公而入寝庭也。

jiě wèi jí

这句话大意是:解未及。

dài fū rú wáng zhī tài pú zhǎng nèi cháo zhī shì

这句话大意是:大夫,如王之太仆,掌内朝之事。

shí liù nián bì fù zhī shī gǒu bó bù fù cóng

这句话大意是:十六年,“必阝之师,苟伯不复从”。

jiě yuē gǒu lín fù bēn zǒu bù fù gù dào

这句话大意是:解曰:“苟林父奔走,不复故道。

fēi yě wèi bù fù cóng shì yú chu

这句话大意是:”非也,谓不复从事于楚。

zi zài jūn cè bài zhě yī dà

这句话大意是:“子在君侧,败者壹大。

wǒ bù rú zi zi yǐ jūn miǎn

这句话大意是:我不如子,子以君免”。

bài zhě yī dà kǒng jūn zhī bù miǎn yě

这句话大意是:败者壹大,恐君之不免也。

wǒ bù rú zi zi zhī cái néng yǐ jūn miǎn yě

这句话大意是:我不如子,子之才能以君免也。

jiě wèi jūn dà bēng wèi yī dà jí yù yǔ chē yòu bù tóng zhě fēi

这句话大意是:解谓军大崩为壹大,及御与车右不同者,非。

xiāng sì nián yǒu qióng yóu shì suì wáng

这句话大意是:襄四年,“有穷由是遂亡”。

jiě yuē zhuó yīn yì shì bù gǎi yǒu qióng zhī hào

这句话大意是:解曰:“浞因羿室,不改有穷之号。

fēi yě

这句话大意是:”非也。

āi yuán nián chēng yǒu guò jiāo yǐ cǐ tè chéng shàng sǐ yú qióng mén ér yán yǐ jié suǒ yǐn xià xun zhī wén ěr

现代白话:哀元年,称有过浇了,此特承上死于穷门而言,以结所引夏训之文你。

shí nián zhèng huáng ěr shuài shī qīn wèi chu lìng yě

这句话大意是:十年,“郑皇耳帅师侵卫,楚令也”。

yóu yún cóng chu zhī méng gù yě

这句话大意是:犹云从楚之盟故也。

jiě wèi yì jiān shòu chu zhī chì mìng zhě fēi

这句话大意是:解谓“亦兼受楚之敕命”者,非。

shí yī nián zhèng jiāng jí zi zi bì bù néng

这句话大意是:十一年,“政将及子,子必不能”。

jiě wèi lǔ cì guó ér wèi dà guó zhī zhì gòng fù bì zhòng gù yōu bù kān

这句话大意是:解谓:“鲁次国,而为大国之制,贡赋必重,故忧不堪。

fēi yě

这句话大意是:”非也。

yán lǔ guó zhī zhèng jiāng guī yú jì sūn yǐ yī jūn zhī zhēng ér gōng bà guó zhī zhèng lìng jiāng yǒu suǒ bù gěi zé bì gǎi zuò

这句话大意是:言鲁国之政将归于季孙,以一军之征而供霸国之政令,将有所不给,则必改作。

qí hòu sì fēn gōng shì ér jì shì zé èr gài yì bù dé yǐ zhī jì shū sūn gù jǐ yù jiàn zhī zhě

这句话大意是:其后四分公室而季氏择二,盖亦不得已之计,叔孙固己豫见之者。

shí bā nián qiàn fáng mén ér shǒu zhī guǎng lǐ

这句话大意是:十八年,“堑防门而守之广里”。

jiě yuē gù jīng shū wéi

这句话大意是:解曰:“故经书‘围’”。

fēi yě

这句话大意是:非也。

wéi zhě wéi qí yě fēi wéi fáng mén yě

这句话大意是:围者,围齐也,非围防门也。

èr shí yī nián dé zuì yú wáng zhī shǒu chén

这句话大意是:二十一年,“得罪于王之守臣”。

shǒu chén wèi jìn hóu

这句话大意是:守臣谓晋侯。

yù zǎo zhū hóu zhī yú tiān zǐ rì mǒu tǔ zhī shǒu chén mǒu shì yě

这句话大意是:《玉藻》:“诸侯之于天子日某土之守臣某”是也。

jiě yǐ wéi fàn xuān zi fēi

这句话大意是:解以为范宣子,非。

èr shí sān nián lǐ wèi lín guó quē

这句话大意是:二十三年,“礼为邻国阙”。

jiě yuē lǐ zhū hóu jué qī gù yǐ lín guó zé zhī

这句话大意是:解曰:“礼,诸侯绝期,故以邻国责之。

fēi yě

这句话大意是:”非也。

qǐ xiào gōng jìn píng gōng zhī jiù

这句话大意是:杞孝公,晋平公之舅。

zūn tóng bù jiàng dāng fú sī má sān yuè

这句话大意是:尊同不降,当服缌麻三月。

yán lín guó zhī sàng qiě yóu chè lè ér kuàng yú mǔ zhī xiōng dì hu

这句话大意是:言邻国之丧,且犹彻乐,而况于母之兄弟乎!

èr shí bā nián chén wén zi wèi huán zǐ yuē huò jiāng zuò yǐ wú qí hé de

现代白话:二十八年,“陈文子谓桓孔子说:‘祸将作了,我其何得?

duì yuē de qìng shì zhī mù bǎi chē yú zhuāng

这句话大意是:’对曰:‘得庆氏之木百车于庄。

wén zǐ yuē kě shèn shǒu yě yǐ jiě yuē shàn qí bù zhì yú huò cái fēi yě

现代白话:’文孔子说:‘可慎守也已:’”解曰:“善其不志于货财,”非也。

shào guó xián yuē cǐ chén shì fù zǐ wèi yǐn yǔ yǐ xiāng yù yě

这句话大意是:邵国贤曰:“此陈氏父子为隐语以相谕也。

yú wèi mù zhě zuò shì zhī liáng cái

这句话大意是:”愚谓:木者,作室之良材;。

zhuāng zhě guó zhōng zhī yào lù

这句话大意是:庄者,国中之要路。

yán jiāng dài zhī zhí qí guó zhī quán

这句话大意是:言将代之执齐国之权。

sān shí yī nián wǒ wèn shī gù

这句话大意是:三十一年,“我问师故”。

wèn qí rén yòng shī zhī gù

这句话大意是:问齐人用师之故。

jiě yuē lǔ yǐ shī wǎng

这句话大意是:解曰:“鲁以师往。

fēi

这句话大意是:”非。

zhāo wǔ nián mín shí yú tā

这句话大意是:昭五年,“民食于他”。

jiě yuē lǔ jūn yǔ mín wú yì wèi yǎng shí yú sān jiā

这句话大意是:解曰:“鲁君与民无异,谓仰食于三家。

fēi yě

这句话大意是:”非也。

fu mín shēng yú sān ér jūn shí zhī

这句话大意是:夫民生于三,而君食之。

jīn mín shí yú sān jiā ér bù zhī yǒu jūn shì zhāo gōng wú yǎng mín zhī zhèng kě zhī yǐ

现代白话:今民食于三家而不知有君,是昭公无养民之政可知了。

bā nián yú pī yuán kè shā mǎ huǐ yù yǐ zàng

这句话大意是:八年,“舆劈袁克杀马毁玉以葬”。

jiě yǐ yú wèi zhòng jí wèi yù yǐ fēi lǐ hòu zàng āi gōng jiē fēi yě

这句话大意是:解以舆为众,及谓欲以非礼厚葬哀公,皆非也。

yú bì pī dài fū yě yán yú zhě zhǎng jūn zhī chéng chē rú jìn qī yú dài fū zhī lèi

这句话大意是:舆嬖,劈大夫也,言舆者掌君之乘车,如晋七舆大夫之类。

mǎ chén hóu suǒ chéng

这句话大意是:马,陈侯所乘。

yù chén hóu suǒ pèi

这句话大意是:玉,陈侯所佩。

shā mǎ huǐ yù bù yù shǐ chu rén de zhī

这句话大意是:杀马毁玉,不欲使楚人得之。

shí nián qì dé kuàng zōng

这句话大意是:十年,“弃德旷宗”。

wèi shǐ qí zōng miào kuàng ér bù bǎ

这句话大意是:谓使其宗庙旷而不把。

jiě yuē kuàng kōng yě

这句话大意是:解曰:“旷,空也。

wèi dāng

这句话大意是:”未当。

shí èr nián zǐ chǎn xiāng zhèng bó cí yú xiǎng qǐng miǎn sàng ér hòu tīng mìng lǐ yě

这句话大意是:十二年,“子产相郑伯,辞于享,请免丧而后听命,礼也”。

zǐ chǎn néng shǒu sāng zhì jìn rén bù duó jiē wèi hé lǐ

这句话大意是:子产能守丧制,晋人不夺,皆为合礼。

jiě dàn de qí yī piān

这句话大意是:解但得其一偏。

shí wǔ nián fú zuò zhī bù dēng shū fù yān zài

现代白话:十五年,“福祚之不登,叔父呢在”?

yán wàng qí yí qì shì fú zuò zhī bù dēng è zài qí wèi shū fù hu

这句话大意是:言忘其彝器,是福柞之不登,恶在其为叔父吗?

jiě yǐ wéi fú zuò bù zài shū fù dāng fù zài shuí zhě fēi

这句话大意是:解以为“福祚不在叔父,当复在谁”者,非。

shí qī nián fū zǐ jiāng yǒu yì zhì bù jūn jūn yǐ

现代白话:十七年,“孔子将有异志,不君君了”。

rì zhě rén jūn zhī biǎo bù jiù rì shí shì yǒu wú jūn zhī xīn

这句话大意是:日者人君之表,不救日食,是有无君之心。

jiě yǐ wéi ān jūn zhī zāi zhě fēi

这句话大意是:解以为“安君之灾”者,非。

shí bā nián zhèn chú huǒ zāi zhèn rú zhèn yī zhī zhèn yóu huǒ zhī zhe yú yī zhèn zhī zé qù yě jiě yǐ zhèn wèi qì wèi dāng

这句话大意是:十八年,“振除火灾”,振如振衣之振,犹火之著于衣,振之则去也,解以振为“弃”,未当。

zhèng yǒu tā jìng wàng zǒu zài jìn

这句话大意是:“郑有他竟,望走在晋”。

yán zhèng yǒu tā jìng zhī yōu yě

这句话大意是:言郑有他竟之忧也。

jiě wèi suī yǔ tā guó wèi jìng zhě fēi

这句话大意是:解谓“虽与他国为竞”者,非。

èr shí sān nián xiān jūn zhī lì kě jì yě

这句话大意是:二十三年,“先君之力可济也”。

xiān jūn wèi zhōu zhī xiān wáng shū yán xī wǒ xiān jūn wén wáng wǔ wáng shì yě

这句话大意是:先君谓周之先王,《书》言,“昔我先君文王、武王”是也。

jiě yǐ wéi liú pén zhī fù xiàn gōng fēi

这句话大意是:解以为“刘盆之父献公”,非。

èr shí qī nián shì jūn rú zài guó

这句话大意是:二十七年,“事君如在国”。

dāng shí zhū hóu chū bēn qí guó jí bié lì yī jūn wéi lǔ bù gǎn gù zhāo gōng suī zài wài ér yì rú yóu yǐ jūn lǐ shì zhī fàn yāng suǒ yán zhèng wèi cǐ yě

这句话大意是:当时诸侯出奔,其国即别立一君,惟鲁不敢,故昭公虽在外,而意如犹以君礼事之,范鞅所言正为此也。

jiě yǐ wéi shū gōng xíng gào gōng zhì miù yǐ

现代白话:解以为“书公行,告公至”,谬了。

sān shí èr nián yuè de suì ér wú fá zhī bì shòu qí xiōng

这句话大意是:三十二年,“越得岁,而吴伐之,必受其凶”。

jiě yuē xīng jì wú yuè zhī fēn yě suì xīng suǒ zài qí guó yǒu fú

这句话大意是:解曰:“星纪,吴,越之分也,岁星所在,其国有福。

wú xiān yòng bīng gù fǎn shòu qí yāng

这句话大意是:吴先用兵,故反受其殃。

fēi yě

这句话大意是:”非也。

wú yuè suī tóng xīng jì ér suǒ rén sù dù bù tóng gù suì dú zài yuè

这句话大意是:吴,越虽同星纪,而所人宿度不同,故岁独在越。

dìng wǔ nián zú yú fáng

这句话大意是:定五年,“卒于房”。

fáng yí jí fáng zì

这句话大意是:房疑即“防”字。

gǔ fù zì zuò fù tuō qí xià ér wèi hù fāng zì hàn xiān rén táng gōng hù fāng bēi kě zhèng yě

这句话大意是:古 阝字作阜,脱其下而为〈户方〉字,汉《仙人唐公〈户方〉碑》可证也。

hàn shū rǔ nán jùn wú fáng yú kāng yuē běn fáng zi guó

现代白话:《汉书》:“你南郡吴房”,盂康曰:“本房子国。

ér shǐ jì xiàng yǔ jì fēng yáng wǔ wèi wú fáng hóu zì yì zuò āi liù nián chū lái mén ér gào zhī gù

这句话大意是:”而《史记·项羽纪》封阳武为吴防侯,字亦作哀六年,“出莱门而告之故”。

jiě yuē lǔ guō mén yě àn dìng jiǔ nián jiě yuē lái mén yáng guān yì mén

这句话大意是:解曰:“鲁郭门也,”按定九年解曰:“莱门,阳关邑门。

shí yī nián wèi wáng sūn shì

这句话大意是:十一年,“为王孙氏”。

chuán zhōng yán zhī yì yóu fu gài wáng bēn chu wèi táng xī shì yě jiě yuē gǎi xìng yù yǐ bì wú huò

这句话大意是:传终言之,亦犹夫概王奔楚为堂溪氏也,解曰:“改姓,欲以避吴祸。

fēi

这句话大意是:”非。

fán shào lù fu sān xiān shēng zhī suǒ yǐ biàn zhě bù lù

这句话大意是:凡邵、陆、傅三先生之所已辩者不录。

kǎo gōng jì zhù kǎo gōng jì lún rén zhù zhèng sī nóng yún chè dú wéi fēn róng chè cān zhī xuē

这句话大意是:○考工记注《考工记·轮人》注:“郑司农云:掣读为纷容掣参之削。

zhèng yì yuē cǐ gài yǒu wén jīn jiǎn wèi de

这句话大意是:”正义曰:“此盖有文,今检未得。

jīn àn sī mǎ xiàng rú shàng lín fù yún fēn róng wàng jì cǎo xuē cān yī ní cóng fēng

这句话大意是:”今按司马相如《上林赋》云:“纷溶忘记{艹削}参,猗尼从风。

zì zuò cǎo xuē yīn xiāo

这句话大意是:”字作{艹削},音萧。

ér shàng wén jì jiàn ér yǐ chóng yú zhěn sì chǐ zhù zhèng sī nóng yún yǐ dú wéi yī yí cóng fēng zhī yí zhèng yì zé yuē yǐn sī mǎ xiàng rú shàng lín fù

这句话大意是:而上文“既建而迤,崇于轸四尺”注:“郑司农云:迤读为猗移从风之移,”《正义》则曰:“引司马相如《上林赋》。

shū qí xià jù wàng qí shàng jù gài zhū rú shū yì bù chū yī rén zhī shǒu

这句话大意是:”疏其下句,忘其上句,盖诸儒疏义不出一人之手。

ěr yǎ zhù ěr yǎ shì gǔ piān gù zhí yě

现代白话:○你雅注《你雅·释诂篇》:“梏,直也。

gǔ rén yǐ jué wèi gù

这句话大意是:”古人以觉为梏。

lǐ jì zī yī yǐn shī yǒu jué dé xíng zuò yǒu gù dé xíng zhù wèi yǐn

这句话大意是:《礼记·缁衣》引《诗》:“有觉德行”作“有梏德行”,注未引。

shì yán piān yóu guò yě

这句话大意是:《释言篇》:“邮,过也。

zhù dào lù suǒ jīng guò shì yǐ wèi yóu chuán zhī yóu

这句话大意是:”注:“道路所经过,是以为邮传之邮。

kǒng fēi

这句话大意是:”恐非。

gǔ rén yǐ yóu wèi yóu

这句话大意是:古人以“尤”为“邮”,。

shī bīn zhī chū yán shì yuē jì zuì

这句话大意是:《诗·宾之初筵》”是曰既醉,。

bù zhī qí yóu

这句话大意是:不知其邮”,。

lǐ jì wáng zhì yóu fá lì yú shì

这句话大意是:《礼记·王制》:“邮罚丽于事”,。

guó yǔ fu yóu ér xiào zhī

这句话大意是:《国语》:“夫邮而效之,。

yóu yòu shén yān

现代白话:邮又甚呢”,。

jiā yǔ dì ér fèi qiú

这句话大意是:《家语》:“帝而废裘,。

tóu zhī wú yóu

这句话大意是:投之无邮”,。

hàn shū chéng dì jì tiān zhe biàn yì yǐ xiǎn zhèn yóu

这句话大意是:《汉书·成帝纪》:“天著变异以显朕邮”,。

wǔ xíng zhì hòu qiè dāng yǒu shī jié zhī yóu

这句话大意是:《五行志》:“后妾当有失节之邮”,。

jiǎ yì chuán bān fēn fēn qí lí cǐ yóu xī

这句话大意是:《贾谊传》:“般纷纷其离此邮兮,。

yì fū zǐ zhī gù yě

现代白话:亦孔子之故也”,。

gǔ yǒng chuán guà qì bèi luàn

这句话大意是:《谷永传》:“卦气悖乱,。

jiù zhēng zhe yóu

这句话大意是:咎征著邮”,。

wài qī chuán bān rén shén fù yóu bèi fù zài zhī hòu dé xī

这句话大意是:《外戚传》班亻什赋:“犹被覆载之厚德兮,。

bù fèi juān yú zuì yóu

这句话大意是:不废捐于罪邮”,。

xù chuán jī yuàn qiān qiè

这句话大意是:《叙传》:“讥苑扦惬,。

zhèng jiàn jǔ yóu

这句话大意是:正谏举邮”,。

jiē shì guò shī zhī yì

这句话大意是:皆是过失之义。

liè zǐ lǔ zhī jūn zǐ mí zhī yóu zhě zé yòu yǐ wéi guò shèn zhī yì

现代白话:《列子》:“鲁之有德行的人,迷之邮者”,则又以为过甚之义。

guó yǔ zhù guó yǔ zhī yán gāo gāo xià xià zhě èr

这句话大意是:○国语注《国语》之言“高高下下”者二。

zhōu tài zǐ jìn jiàn líng wáng yuē sì yuè zuǒ yǔ gāo gāo xià xià shū chuān dào zhì zhōng shuǐ fēng wù

这句话大意是:周太子晋谏灵王曰:“四岳佐禹,高高下下,疏川道滞,钟水丰物。

wèi bù duò gāo bù mái bēi shùn qí zì rán zhī xìng yě

这句话大意是:”谓不堕高,不埋卑,顺其自然之性也。

shēn kěn jiàn wú wáng yuē gāo gāo xià xià yǐ ba mín yú gū sū

这句话大意是:申肯谏吴王曰:“高高下下,以罢民于姑苏。

wèi tái yì zēng ér gāo chí yì jùn ér shēn yǐ jié mín zhī lì yě

这句话大意是:”谓台益增而高,池益浚而深,以竭民之力也。

yǔ tóng ér yì zé yì

这句话大意是:语同而意则异。

xī zài yǒu yú yǒu chóng bó gǔn

这句话大意是:“昔在有虞,有崇伯鲧”。

jù xià wén yáo yòng jí zhī yú yǔ shān dāng yán yǒu táng ér yuē yǒu yú zhě yǐ qí shì zài yú yú shū

这句话大意是:据下文“尧用殛之于羽山”,当言“有唐”,而曰“有虞”者,以其事载于《虞书》。

zhì yú xuán yuè wáng zhào fàn lǐ ér wèn yān

现代白话:“至于玄月,王召范蠡而问呢”。

zhù yún lǔ āi gōng shí liù nián jiǔ yuè

这句话大意是:注云:“鲁哀公十六年九月。

fēi yě

这句话大意是:”非也。

dāng yún lǔ āi gōng shí liù nián shí yī yuè xià zhī jiǔ yuè

这句话大意是:当云鲁哀公十六年十一月,夏之九月。

chǔ cí zhù jiǔ zhāng xī wǎng rì gān kè sǐ ér liú wáng xī kǒng huò yāng zhī yǒu zài

这句话大意是:○楚辞注《九章·惜往日》:“甘溘死而流亡兮,恐祸殃之有再”。

zhù wèi zuì jí fù mǔ yǔ qīn shǔ zhě fēi yě

这句话大意是:注谓“罪及父母与亲属”者,非也。

gài huái wáng yǐ bù tīng qū yuán ér zhào qín huò jīn qǐng xiāng wáng fù tīng shàng guān dài fū zhī zèn ér qiān zhī jiāng nán yī shēn bù zú xī qí rú shè jì hé

这句话大意是:盖怀王以不听屈原而召秦祸,今顷襄王复听上官大夫之谮,而迁之江南,一身不足惜,其如社稷何!

shǐ jì suǒ yún chu rì yǐ xuē shù shí nián jìng wèi qín suǒ miè jí yuán suǒ wèi huò yāng zhī yǒu zài zhě yě

这句话大意是:《史记》所云“楚日以削,数十年竟为秦所灭”,即原所谓祸殃之有再者也。

dà zhāo qīng chūn shòu xiè

这句话大意是:《大招》:“青春受谢”。

zhù yǐ xiè wèi qù wèi míng

这句话大意是:注以谢为去,未明。

àn gǔ rén dú xiè wèi xù yí lǐ xiāng shè lǐ yù zé gōu yíng nèi zhù yù dú rú chéng zhōu xuān xiè zhī xiè zhōu lǐ zuò xù

这句话大意是:按古人读谢为序,《仪礼·乡射礼》:“豫则钩楹内”注:“豫读如成周宣谢之榭,《周礼》作‘序’。

mèng zǐ xù zhě shè yě

这句话大意是:”《孟子》:“序者,射也。

wèi sì shí zhī xù zhōng zé yǒu shǐ ér chūn shòu zhī ěr

现代白话:”谓四时之序,终则有始,而春受之你。

jiǔ sī sī dīng wén xī shèng míng zhé āi píng chà xī mí miù yú

这句话大意是:《九思》:“思丁文兮圣明哲,哀平差兮迷谬愚。

lǚ fù jǔ xī yīn zhōu xìng jì xǐ pī zhuān xī è wú xū

这句话大意是:吕傅举兮殷周兴,忌〈喜丕〉专兮鄂吴虚。

cǐ yuán gǔ xián bù xiào jūn chén gè èr dīng wèi shāng zōng wǔ dīng jǔ fù shuō zhě yě

这句话大意是:”此援古贤不肖君臣各二,丁谓商宗武丁,举傅说者也。

zhù yǐ dīng wéi dāng fēi

这句话大意是:注以丁为当,非。

xún zǐ zhù xún zǐ àn jiǎo lù tuò lǒng zhǒng dōng lóng ér tuì ěr

这句话大意是:○荀子注《荀子》:“案角鹿唾陇种东笼而退耳。

zhù yún qí yì wèi xiáng

这句话大意是:”注云:“其义未详。

gài jiē cuī bài pī mǐ zhī mào

这句话大意是:盖皆摧败披靡之貌。

jīn kǎo zhī jiù táng shū dòu guǐ chuán gāo zǔ wèi guǐ yuē gōng zhī rén shǔ chē qí zhòu qí cóng zhě èr shí rén wèi gōng suǒ zhǎn lüè jìn wǒ lǒng zhǒng chē qí wèi zú gěi gōng

这句话大意是:”今考之《旧唐书·窦轨传》:“高祖谓轨曰:‘公之人蜀车骑、骤骑从者二十人,为公所斩略尽,我陇种车骑,未足给公。

běi shǐ li mù chuán máng shān zhī zhàn zhōu wén dì mǎ zhōng liú shǐ jīng yì zhuì dì

这句话大意是:’”《北史·李穆传》:“芒山之战,周文帝马中流矢,惊逸坠地。

mù xià mǎ yǐ cè jī zhōu wén bèi mà yuē lóng dòng jūn shì ěr

现代白话:穆下马以策击周文背,骂曰:‘笼冻军士你!

cáo zhǔ hé zài

这句话大意是:曹主何在?

ěr dú zhù cǐ

现代白话:你独住此?

gài zhōu duò shí rén shàng yǒu cǐ yǔ

这句话大意是:”盖周、隋时人尚有此语。

huái nán zǐ zhù huái nán zǐ quán yán xun nòng sǐ yú

这句话大意是:○淮南子注《淮南子·诠言训》:“弄死于。

zhù yún dà zhàng yǐ táo mù wèi zhī yǐ jī shā yì

这句话大意是:”注云:“,大杖,以桃木为之,以击杀羿。

zì shì yǐ lái guǐ wèi táo yě

这句话大意是:自是以来鬼畏桃也。

shuō shān xun yì sǐ táo bù bù gěi shè zhù yún táo bù dì míng

这句话大意是:”《说山训》:“羿死桃部不给射”,注云:“桃部,地名。

àn bù jí zì yī rén zhù shū ér qián wǎng bù tóng ruò cǐ

这句话大意是:”按“部”即“”字,一人注书而前往不同若此。

shǐ jì zhù qín shǐ huáng jì wǔ bǎi shí yǐ xià bù lín qiān wù duó jué

这句话大意是:○史记注《秦始皇纪》:“五百石以下,不临,迁勿夺爵。

wǔ bǎi shí zhì bēi rèn qiǎn gù dàn qiān ér bù duó jué

这句话大意是:”五百石秩卑任浅,故但迁而不夺爵。

qí liù bǎi shí yǐ shàng zhī bù lín zhě yì qiān ér bù duó jué yě

这句话大意是:其六百石以上之不临者亦迁而不夺爵也。

shǐ wén jiǎn gǔ jiān èr shì wèi yī tiáo

这句话大意是:史文简古,兼二事为一条。

shān guǐ gù bù guò zhī yī suì shì yě

这句话大意是:“山鬼固不过知一岁事也。

qí shí yǐ qiū suì jiāng jǐn yǐ jīn nián bù yàn zé bù yàn yǐ shān guǐ qǐ néng zhī lái nián zhī shì zāi

现代白话:”其时已秋,岁将尽了,今年不验则不验了,山鬼岂能知来年之事啊!

tuì yán yuē zǔ lóng zhě rén zhī xiān yě wèi chēng zǔ nǎi wáng zhě zhī cí wú yǔ wǒ yě jiē è yán sǐ zhī yì

这句话大意是:退言曰:祖龙者,人之先也,谓称祖乃亡者之辞,无与我也,皆恶言死之意。

shǐ huáng bēng yú shā qiū nǎi yòu cóng jǐng xíng dǐ jiǔ yuán rán hòu cóng zhí dào yǐ zhì xián yáng huí rào sān sì gàn lǐ ér guī zhě gài shǐ huáng xiān shǐ méng tián tōng dào zì jiǔ yuán dǐ gān quán qiàn shān yīn gǔ qiān bā bǎi lǐ

这句话大意是:始皇崩于沙丘,乃又从井陉抵九原,然后从直道以至咸阳,回绕三四干里而归者,盖始皇先使蒙恬通道,自九原抵甘泉,堑山湮谷千八百里。

ruò jìng guī xián yáng bù guǒ xíng yóu kǒng rén yí chuāi gù zài wēn jīng là ér běi xíng

这句话大意是:若径归咸阳,不果行游,恐人疑揣,故载辒京辣而北行。

dàn yù yǐ qī tiān xià suī jūn fù zhī shī chòu fǔ chē zhōng ér bù gù yì cán rěn wú rén xīn zhī jí yǐ

现代白话:但欲以欺天下,虽君父之尸臭腐车中而不顾,亦残忍无人心之极了。

xiàng yǔ jì bó niú zhī méng bù kě yǐ pò jī shī

现代白话:《项羽纪》:“搏牛之虻,不能够破虮虱。

yán méng zhī dà zhě néng bó niú ér bù néng pò shī yù jù lù chéng xiǎo ér jiān qín bù néng zú pò

这句话大意是:”言虻之大者能搏牛而不能破虱,喻距鹿城小而坚,秦不能卒破。

hóng mén zhī huì pèi gōng dàn chēng yǔ wèi jiāng jūn ér fán kuài zé chēng dài wáng qí shí yǔ wèi wáng yě

这句话大意是:鸿门之会,沛公但称羽为将军,而樊哙则称大王,其时羽未王也。

zhāng liáng yuē tuī wèi dài wáng huà cǐ jì zhě

这句话大意是:张良曰:“推为大王画此计者?

qí shí pèi gōng yì wèi wáng yě

这句话大意是:”其时沛公亦未王也。

cǐ jiē chén xià zūn fèng zhī cí shǐ jiā yīn ér shū zhī jīn bǎi shì zhī xià cí qì wǎn rán rú jiàn

这句话大意是:此皆臣下尊奉之辞,史家因而书之,今百世之下,辞气宛然如见。

yòu rú huáng xiē shàng qín zhāo wáng shū xiān dì wén wáng wǔ wáng

这句话大意是:又如黄歇上秦昭王书:“先帝文王、武王。

qí shí qín yì wèi dì

这句话大意是:”其时秦亦未帝。

bì yǐ shū fǎ cái zhī cǐ bù dá gǔ jīn zhě yǐ

现代白话:必以书法裁之,此不达古今者了。

bèi guān huái chu wèi shě guān zhōng xíng shèng zhī de ér dōu péng chéng

这句话大意是:“背关怀楚”,谓舍关中形胜之地而都彭城。

rú shī gǔ zhī jiě nǎi bèi yuē fēi bèi guān yě

这句话大意是:如师古之解,乃背约,非背关也。

gǔ rén wèi bèi wèi èr

这句话大意是:古人谓倍为二。

qín de bǎi èr yán bǎi bèi yě

这句话大意是:秦得百二,言百倍也。

qí de shí èr yán shí bèi yě

这句话大意是:齐得十二,言十倍也。

xiào wén jì tiān xià rén mín wèi yǒu zhuàn zhì yǔ yuè yì chuán xiān wáng yǐ wéi qiān yú zhì tóng jiē yàn zú zhī yì

这句话大意是:《孝文纪》:“天下人民未有赚志”,与《乐毅传》:“先王以为谦于志”同,皆厌足之意。

xún zǐ chàng rán bù xián yòu yuē yóu sú wèi zhī dào jǐn zhuàn yě yòu yuē xiàng wàn wù zhī měi ér bù néng zhuàn yě yòu yuē bù zì zhuàn qí xíng zhě yán làn guò

这句话大意是:《荀子》:“怅然不慊”,又曰:“由俗谓之道尽赚也”,又曰“向万物之美而不能赚也”,又曰“不自赚其行者言滥过”;。

zhàn guó cè huán gōng yè bàn bù zhuàn yòu yuē shàn zán zhī zhuàn yú kǒu bìng shì xián zì ér wù cóng kǒu

这句话大意是:《战国策》:“桓公夜半不赚”,又曰“膳咱之赚于口”,并是“慊”字而误从口。

dà xué cǐ zhī wèi zì qiān yì xián zì ér wù cóng yán

这句话大意是:《大学》:“此之谓自谦”,亦“慊”字而误从言。

lǚ shì chūn qiū gǒu kě yǐ qiān jì mào biàn zhě wú wú cí wèi yě yì xián zì ér wù cóng rén

现代白话:《吕氏春秋》:“苟能够谦剂貌辨者,我无辞为也”,亦“慊”字而误从人。

sān nián fù jìn yáng zhōng dōu mín sān suì

这句话大意是:“三年,复晋阳中都民三岁。

zhèng yì yuē jìn yáng gù chéng zài fén zhōu píng yáo xiàn xī nán

这句话大意是:”《正义》曰:“晋阳故城在汾州平遥县西南。

cǐ dāng yán zhōng dōu gù chéng zài fén zhōu píng yáo xiàn xī nán yán jìn yáng wù yě rán cǐ zhù yǐ jiàn juǎn shǒu zhōng dōu xià

这句话大意是:”此当言中都故城在汾州平遥县西南、言晋阳误也,然此注已见卷首“中都”下。

wén dì qián hòu sǐ dòu shì qiè yě

这句话大意是:“文帝前后死,窦氏,妾也。

zhū hóu jiē tóng xìng wèi wú shēng jiù zhī guó kě qǔ suǒ yǐn jiě fēi

这句话大意是:”诸侯皆同姓,谓无甥舅之国可娶,《索隐》解非。

shí yī yuè huì rì yǒu shí zhī

这句话大意是:“十一月晦日,有食之。

hàn shū duō yǒu shí huì zhě gài zhì shuò cēn cī zhī shī

这句话大意是:”《汉书》多有食晦者,盖置朔参差之失。

qí yún shí èr yuè wàng rì yòu shí cǐ dàng zuò yuè ěr

这句话大意是:其云“十二月望日又食”,此当作月耳。

mín huò zhòu zǔ shàng yǐ xiāng yuē jié ér hòu xiāng mán

这句话大意是:“民或祝诅上,以相约结,而后相谩。

wèi xiān gòng zhòu zǔ yǐ ér qī fù nǎi xiāng gào yán yě gù zhào lìng ruò cǐ zhě wù tīng tái

这句话大意是:”谓先共祝诅,已而欺负乃相告言也,故诏令若此者勿听抬。

zhù bìng fēi

这句话大意是:注并非。

kǎo wǔ jì qí hòu sān nián yǒu sī yán yuán yi yǐ tiān ruì mìng bù yí yǐ yī èr shù

这句话大意是:《考武纪》:“其后三年,有司言元宜以天瑞命,不宜以一二数。

yī yuán rì jiàn yuán èr yuán yǐ cháng xīng rì yuán guāng sān yuán yǐ jiāo de jiǎo shòu yī yuē yuán shòu yún

这句话大意是:一元日建元,二元以长星日元光,三元以郊得角兽一曰元狩云。

shì jiàn yuán yuán guāng zhī hào jiē zì hòu zhuī wèi zhī ér wǔ dì jí wèi zhī chū yì dàn rú wén jǐng zhī yuán shàng wèi yǒu nián hào yě

这句话大意是:”是建元、元光之号皆自后追为之,而武帝即位之初亦但如文、景之元,尚未有年号也。

tiān guān shū jí qí duì guó wèi suǒ duì zhī guó

这句话大意是:《天官书》:“疾其对国”,谓所对之国。

rú hàn shū wǔ xíng zhì suǒ wèi suì zài shòu xīng qí chōng jiàng lóu

这句话大意是:如《汉书·五行志》所谓“岁在寿星,其冲降娄”;。

zuǒ shì chuán xiāng èr shí bā nián suì qì qí cì ér lǚ yú míng nián zhī cì yǐ hài niǎo tǎng zhōu chu è zhī

这句话大意是:《左氏传·襄二十八年》:“岁弃其次,而旅于明年之次,以害鸟帑,周楚恶之”。

shè shì jiě wèi shī cì yú běi huò chōng zài nán zhě yě

这句话大意是:社氏解谓失次于北,祸冲在南者也。

sì shǐ zhě hou zhī rì wèi suì shǐ yě dōng zhì rì yě xī míng rì yě lì chūn rì yě

这句话大意是:“四始者候之日”,谓岁始也,冬至日也,腊明日也,立春日也。

zhèng yì zhuān zhǐ zhēng yuè dàn fēi yě

这句话大意是:正义专指正月旦,非也。

xīng yǔn rú yǔ nǎi sòng mǐn gōng zhī wǔ nián

这句话大意是:“星陨如雨”,乃宋闵公之五年;。

yán xiāng gōng zhě shǐ wén zhī wù

这句话大意是:言襄公者,史文之误。

zhèng yì yǐ xī gōng shí wǔ nián yǔn shí yú sòng wǔ zhù zhī fēi yě

这句话大意是:正义以“僖公十五年陨石于宋五”注之,非也。

fēng shàn shū chéng shān dǒu rén hǎi

这句话大意是:《封禅书》:“成山斗人海。

wèi xié qū rén zhī rú dǒu bǐng rán gǔ rén yǔ yě xiōng nú chuán hàn yì qì shàng gǔ zhī dòu pì xiàn zào yáng dì yǐ yǔ hú yòu yún xiōng nú yǒu dòu rén hàn dì zhí zhāng yè jùn

这句话大意是:”谓斜曲人之如斗柄然,古人语也,《匈奴传》:“汉亦弃上谷之斗辟县造阳地以予胡”,又云“匈奴有斗人汉地,直张掖郡”。

gè yǐ shèng rì jià chē bì è guǐ

这句话大意是:“各以胜日驾车避恶鬼。

shèng rì wèi wǔ háng xiāng kè zhī rì yě suǒ yǐn fēi

这句话大意是:”胜日谓五行相克之日也,索隐非。

tiān zǐ bìng dǐng hú shén

这句话大意是:“天子病鼎湖甚。

hú dàng zuò hú dǐng hú gōng míng hàn shū yáng xióng chuán nán zhì yí chūn dǐng hú yù sù kūn wú shì yě

现代白话:”湖当作“胡”,鼎胡,宫名,《汉书·杨雄传》:“南至宜春鼎胡,御宿昆我”是也。

gù zú qǐ xìng gān quán ér xíng yòu nèi shǐ jiè

这句话大意是:故卒起幸甘泉而行右内史界。

suǒ yǐn yǐ wéi hú xiàn zài jīn zhī wén xiāng jué yuǎn qiě wú xíng gōng

这句话大意是:索隐以为湖县,在今之阌乡,绝远,且无行宫。

wéi shòu mìng ér dì zhě xīn zhī qí yì ér hé dé yān

现代白话:“唯受命而帝者,心知其意而合德呢。

àn cǐ jí wèi wǔ dì fú qián yǐ wéi gāo zǔ fēi

这句话大意是:”按此即谓武帝,服虔以为高祖,非。

fèng chē zi hóu bào bìng yī rì sǐ

这句话大意是:“奉车子侯暴病一日死。

sǐ yú hǎi shàng fēi sǐ yú tài shān yě

这句话大意是:”死于海上,非死于泰山也。

suǒ yǐn suǒ yǐn xīn lùn zhī yán shū miù

这句话大意是:索隐所引《新论》之言殊谬。

hé qú shū yǐn luò shuǐ zhì shāng yán xià

这句话大意是:《河渠书》:“引洛水至商颜下。

fú qián yuē yán yīn yá

这句话大意是:”服虔曰:“颜音崖。

yá dàng zuò àn

这句话大意是:”崖当作‘岸’。

hàn shū gǔ jīn rén biǎo tú àn jiǎ zuò tú yán gǔ shì yě

这句话大意是:《汉书·古今人表》屠岸贾作“屠颜贾”是也。

shī gǔ zhù wèi shān lǐng xiàng rén zhī yán é zhě fēi qí zhǐ shāng shān zhě yóu fēi

这句话大意是:师古注谓山领象人之颜额者非,其指商山者尤非。

liú yǐ biàn zhī

这句话大意是:刘已辩之。

wèi shì jiā qǐng hóu hòu lù zhōu yí wáng yí wáng mìng wèi wèi hóu

这句话大意是:《卫世家》:“顷侯厚赂周夷王,夷王命卫为侯。

shì qǐng hóu yǐ qián zhī chēng bó zhě nǎi bǎi zǐ nán zhī bó yě suǒ yǐn yǐ wéi fāng bó zhī bó suī yǒu shī xù máo qiū zé wèi bó zhī wén kě jù rán fēi tài shǐ gōng yì yě qiě gǔ yì wú yǐ fāng bó zhī bó ér xì yì zhě

这句话大意是:”是顷侯以前之称伯者乃“伯子男”之伯也,索隐以为“方伯”之伯,虽有《诗序》“旄丘责卫伯”之文可据,然非太史公意也,且古亦无以方伯之伯而系溢者。

chu shì jiā wǔ tǔ shǐ suí rén qǐng wáng shì zūn wú hào wáng fú tīng

现代白话:《楚世家》:“武土使随人请王室尊我号,王弗听。

hái bào chu chǔ wáng nù nǎi zì lì wèi chu wǔ wáng

这句话大意是:还报楚,楚王怒,乃自立,为楚武王。

nǎi zì lì wèi yī jù wèi chu wǔ wáng wèi yī jù gài yán zì lì wèi wáng hòu shì wèi wǔ wáng ěr

这句话大意是:”“乃自立”为一句,“为楚武王”为一句,盖言自立为王,后谥为武王耳。

gǔ wén jiǎn gù lián shǔ yán zhī

这句话大意是:古文简,故连属言之。

rú guǎn cài shì jiā chu gōng zǐ wéi shì qí wáng jiá áo ér zì lì wèi líng wáng

这句话大意是:如《管蔡世家》:“楚公子围弑其王郏敖,而自立,为灵王。

wèi shì jiā zhèng shì jiā jiē yún

这句话大意是:”《卫世家》、《郑世家》皆云;。

chu gōng zǐ qì jí shì líng wáng zì lì wèi píng wáng

这句话大意是:楚公子弃疾弑灵王,自立,为平王。

sī mǎ ráng zhí chuán zhì cháng zēng sūn hé yīn zì lì wèi qí wēi yù

这句话大意是:《司马穰直传》:“至常曾孙和因自立,为齐威玉。

yòu rú hán shì jiā jìn zuò liù qīng ér hán jué zài yī qīng zhī wèi hào wèi xiàn zi

这句话大意是:”又如《韩世家》:“晋作六卿,而韩厥在一卿之位,号为献子。

yǔ cǐ wén shì zhèng tóng

这句话大意是:”与此文势正同。

liú xuàn yún hào wèi wǔ wǔ fēi yì yě cǐ shuō záo yǐ

现代白话:刘炫云号为武,武非溢也,此说凿了。

xiàng liáng lì chǔ huái wáng sūn xīn wèi chǔ huái wáng wèi máng zì lì wèi nán yuè wǔ dì cǐ hòu shì shì ěr

现代白话:项梁立楚怀王孙心为楚怀王,尉忙自立为南越武帝,此后世事你。

xi qǐ qín huàn běi jué qí jiāo zé liǎng guó zhī bīng bì zhì

这句话大意是:“西起秦患,北绝齐交,则两国之兵必至。

cǐ liǎng guó jí wèi qín qí yě suǒ yǐn yǐ wéi hán wèi fēi yě

这句话大意是:”此两国即谓秦、齐也,索隐以为韩、魏,非也。

yuè shì jiā nǎi fā xí liú èr qiān

这句话大意是:《越世家》:“乃发习流二千。

xí liú wèi shì zú zhōng zhī shàn qiú zhě bié wèi yī jūn

这句话大意是:”习流谓士卒中之善泅者,别为一军。

suǒ yǐn nǎi yuē liú fàng zhī zuì rén fēi yě

这句话大意是:索隐乃曰“流放之罪人”,非也。

yǔ xìn āi jiāng nán fù bǐ jù yá ér gōu guā yòu xún jiāng ér xí liú

这句话大意是:庾信《哀江南赋》:“彼锯牙而钩瓜,又巡江而习流。

bù zhě qiě dé zuì yán yù bīng zhī

这句话大意是:“不者且得罪”,言欲兵之。

yuè shì jiā wú yǒu suǒ jiàn zi xī yě

现代白话:《越世家》:“我有所见子晰也。

xī zhě fēn míng zhī yì yì dà yǒu xiàng chuán míng biàn yě

这句话大意是:”晰者,分明之意,《易·大有》象传:“明辨也。

jí cǐ zì

这句话大意是:”即此字。

yīn zhé yòu yīn zhì

这句话大意是:音折,又音制。

suǒ yǐn wù yǐ wéi zhèng zi zhī

这句话大意是:索隐误以为“郑子”之。

wèi shì jiā wáng zhī shǐ zhě chū guò ér è ān líng shì yú qín

这句话大意是:《魏世家》:“王之使者出过,而恶安陵氏于秦。

ān líng shì wèi zhī bié fēng

这句话大意是:”安陵氏,魏之别封。

gài wèi wáng zhī shǐ guò ān líng yǒu suǒ bù kuài ér huǐ zhī yú qín yě

这句话大意是:盖魏王之使过安陵,有所不快,而毁之于秦也。

kǒng zǐ shì jiā yú dī huí liú zhī bù néng qù yún

这句话大意是:《孔子世家》:“余低回留之不能去云。

àn yù piān chì bù chì dǐ chú jī qiē

这句话大意是:”按《玉篇,彳部》:“彳氐,除饥切。

dǐ huái yóu pái huái yě

这句话大意是:抵徊,犹徘徊也。

rán zé zì běn dāng zuò dǐ huái shěng wèi dī huí ěr

这句话大意是:”然则字本当作“抵徊”,省为“低回”耳。

jīn dú wéi gāo dī zhī dī shī zhī

这句话大意是:今读为“高低”之低,失之。

chǔ cí jiǔ zhāng chōu sī dī huí yí yóu sù běi gū xī

这句话大意是:《楚辞·九章·抽思》:“低徊夷犹,宿北姑兮。

dī yī zuò pái

这句话大意是:”“低”一作“徘”。

tāo hóu shì jiā cǐ bù zú jūn suǒ hu

这句话大意是:《绦侯世家》:“此不足君所吗?

wèi cǐ qǐ bù mǎn jūn yì hu

这句话大意是:谓此岂不满君意吗?

gài bì tiáo hòu cí sè zhī jiān lù qí bù píng zhī yì gù dì yǒu cǐ yán ér tiáo hòu miǎn guān xiè yě

这句话大意是:盖必条侯辞色之间露其不平之意,故帝有此言,而条侯免冠谢也。

jiàn dé dài hóu zuò zhòu jīn bù shàn yuán dǐng wǔ nián yǒu zuì guó chú

这句话大意是:“建德代侯坐酎金不善,元鼎五年,有罪,国除。

dāng yún yuán dǐng wǔ nián zuò zhòu jīn bù shàn guó chú yǎn yǒu zuì èr zì

这句话大意是:”当云“元鼎五年,坐酎金不善,国除”,衍“有罪”二字。

liáng xiào wáng shì jiā chéng bù chē

这句话大意是:《梁孝王世家》:“乘布车。

wèi wēi fú ér xíng shǐ rén bù zhī ěr wú xiáng fú zì bǐ sàng rén zhī yì

这句话大意是:”谓微服而行,使人不知耳,无降服自比丧人之意。

bó yí chuán qí zhòng ruò bǐ wèi sú rén zhī zhòng fù guì yě

这句话大意是:《伯夷传》:“其重若彼”,谓俗人之重富贵也;。

qí qīng ruò cǐ wèi qīng shì zhī qīng fù guì yě

这句话大意是:“其轻若此”,谓清士之轻富贵也。

guǎn yàn chuán fāng yàn zǐ fú zhuāng gōng shī kū zhī chéng lǐ rán hòu qù qǐ suǒ wèi jiàn yì bù wéi wú yǒng zhě yá

这句话大意是:《管晏传》:“方晏子伏庄公尸哭之,成礼然后去,岂所谓见义不为无勇者邪?

cǐ yán yàn zǐ zhī yǒng yú wèi yì yě

这句话大意是:”此言晏子之勇于为义也。

gǔ rén zhù shū yǐn chéng yǔ ér fǎn qí yì zhě duō yǐ

现代白话:古人著书,引成语而反其意者多了。

zuǒ zhuàn xī jiǔ nián jūn zǐ yuē shī suǒ wèi zì guī zhī diàn shàng kě mó yě

现代白话:《左传·僖九年》:“君孔子说:《诗》所谓‘自圭之玷,尚可磨也;。

sī yán zhī diàn bù kě wèi yě gǒu xi yǒu yān yán gǒu xi zhī néng bù diàn qí yán yě

现代白话:斯言之玷,不可为也”,苟息有呢,”言苟息之能不玷其言也。

hòu rén chí lùn guò gāo yǐ gǒu xi zàn xiàn gōng lì shǎo wèi shī yán yǐ yàn zǐ bù tǎo cuī xíng wéi wú yǒng fēi zuǒ shì tài shǐ gōng zhī zhǐ

这句话大意是:后人持论过高,以苟息赞献公立少为失言,以晏子不讨崔行为无勇,非左氏,太史公之指。

sūn bìn chuán zhòng shè

这句话大意是:《孙殡传》:“重射。

wèi yǐ qiān jīn shè yě

这句话大意是:”渭以千金射也。

suǒ yǐn jiě yǐ wéi hǎo shè fēi

这句话大意是:索隐解以为好射,非。

pī kàng dǎo xū suǒ yǐn yuē kàng yán dí rén xiāng kàng jù yě

这句话大意是:“批亢捣虚”,索隐曰:“亢言敌人相亢拒也。

fēi yě

这句话大意是:”非也。

cǐ yǔ liú jìng chuán shou yì qí háng zhī háng tóng zhāng yàn yuē hóu lóng yě

这句话大意是:此与《刘敬传》:“扌益其肮”之肮同,张晏曰:“喉咙也。

xià wén suǒ wèi jù qí jiē lù shì yě

这句话大意是:”下文所谓“据其街路”是也。

yǐ dí rén suǒ bù jí bèi gù wèi zhī xū

这句话大意是:以敌人所不及备,故谓之虚。

sū qín chuán qián yǒu lóu quē xuān yuán

这句话大意是:《苏秦传》:“前有楼阙轩辕。

dàng zuò xuān xiàn

这句话大意是:”当作“轩县”。

zhōu lǐ xiǎo xū zhèng lè xiàn zhī wèi wáng gōng xiàn zhū hóu xuān xiàn

这句话大意是:《周礼·小胥》:“正乐县之位,王宫县,诸侯轩县。

zhù wèi xuān xiàn zhě quē qí nán miàn

这句话大意是:”注谓:“轩县者,阙其南面。

shū ér zǒu

这句话大意是:“殊而走。

shuō wén xì chuán yuē duàn jué fēn xī yuē shū

这句话大意是:”《说文系传》曰:“断绝分析曰殊。

wèi duàn zhī tǐ ér wèi jí sǐ

这句话大意是:”谓断支体而未及死。

chū lǐ zǐ chuán jīn fá pú rén yú wèi wèi bì zhé ér cóng zhī

这句话大意是:《樗里子传》:“今伐蒲人于魏,卫必折而从之。

cǐ wén wù dāng yī suǒ yǐn suǒ yǐn zhàn guó cè wén wèi zhèng

这句话大意是:”此文误,当依索隐所引《战国策》文为正。

wèi

这句话大意是:魏”。

gān mào chuán qí jū yú qín lěi shì zhòng yǐ

现代白话:《甘茂传》:“其居于秦累世,重了。

wèi lì shì huì wáng wǔ wáng zhāo wáng

这句话大意是:”谓历事惠王、武王、昭王。

mèng zǐ gǒu qīng chuán shǐ yě làn ěr

这句话大意是:《孟子苟卿传》:“始也滥耳。

làn zhě fàn ér wú jié zhī wèi

这句话大意是:”滥者,泛而无节之谓。

yóu zhuāng zi zhī yáng zì zì yě zhù yǐn làn shāng zhī yì yǐ wéi chū zhě fēi

这句话大意是:犹《庄子》之洋自恣也,注引滥觞之义,以为初者,非。

tǎng yì yǒu niú dǐng zhī yì hu

这句话大意是:“傥亦有牛鼎之意吗?

wèi yī yǐn fù dǐng bǎi lǐ xī fàn niú zhī yì jiè cǐ shuō yǐ gàn shí fēi yǒu zhòng ní mèng zǐ shǒu zhèng bù ē zhī lùn yě

这句话大意是:”谓伊尹负鼎,百里奚饭牛之意,借此说以干时,非有仲尼、孟子守正不阿之论也。

mèng cháng jūn chuán yīng zú yì wèi jìng guō jūn

这句话大意是:《孟尝君传》:“婴卒,溢为靖郭君。

yǐ hào wèi shì yóu zhī yǐ shì wèi xìng jiē hàn chū shí rén yǔ yě

这句话大意是:”以号为谥,犹之以氏为姓,皆汉初时人语也。

lǚ bù wéi chuán shì wèi dì tài hòu yǔ cǐ tóng wáng bāo fù xìng de yì wèi dòng xiāo xī yì shì zuò hào zì yòng

这句话大意是:《吕不韦传》:“谥为帝太后”,与此同,王褒赋“幸得溢为洞萧兮”,亦是作号字用。

píng yuán jūn chuán fēi yǐ jūn wèi yǒu gōng yě ér yǐ guó rén wú xūn

这句话大意是:《平原君传》:“非以君为有功也而以国人无勋。

dàng zuò yī jù dú yán fēi guó rén wú gōng ér bù fēng jūn dú yǒu gōng ér fēng yě

这句话大意是:”当作一句读,言非国人无功而不封,君独有功而封也。

xìn líng jūn chuán rú jī zī zhī sān nián

这句话大意是:《信陵君传》:“如姬资之三年。

wèi yǐ zī cái qiú kè bào chóu

这句话大意是:”谓以资财求客报仇。

tú háo jǔ ěr wèi tè mào wèi háo jié jǔ dòng fēi zhēn yù qiú yǒu yòng zhī shì yě

这句话大意是:“徒豪举耳”,谓特貌为豪杰,举动非真,欲求有用之士也。

cài zé chuán qǐ dào dé zhī fú ér shèng rén suǒ wèi jí xiáng shàn shì zhě yǔ

这句话大意是:《蔡泽传》:“岂道德之符,而圣人所谓吉祥善事者与?

qǐ xià dāng yǒu fēi zì

这句话大意是:”“岂”下当有“非”字。

yuè yì chuán shì yǒu yǔ bù xiāng jìn yǐ gào lín lǐ

这句话大意是:《乐毅传》:“室有语,不相尽,以告邻里。

wèi yī shì zhī zhōng yǒu bù hé zhī yǔ nǎi bù zì xiāng guī quàn ér gào zhī lín lǐ cǐ wéi qíng zhī báo yǐ zhèng yì wèi bì gào zhě fēi

现代白话:”谓一室之中有不和之语,乃不自相规劝,而告之邻里,此为情之薄了,正义谓必告者非。

lǔ zhòng lián chuán zōu lǔ zhī chén shēng zé bù de shì yǎng sǐ zé bù de fù yī suì

这句话大意是:《鲁仲连传》:“邹鲁之臣生则不得事养,死则不得赙衤遂。

wèi èr guó pín xiǎo shēng sǐ zhī lǐ bù bèi

这句话大意是:”谓二国贫小,生死之礼不备。

suǒ yǐn wèi jūn ruò chén qiáng zhě fēi

这句话大意是:索隐谓君弱臣强者非。

chu gōng qí zhī nán yáng

这句话大意是:“楚攻齐之南阳。

nán yáng zhě tài shān zhī yáng

这句话大意是:”南阳者,泰山之阳。

mèng zǐ yī zhàn shèng qí suì yǒu nán yáng

这句话大意是:《孟子》:“一战胜齐,遂有南阳。

jiǎ shēng chuán wò qì zhōu dǐng xī ér bǎo kāng hù

这句话大意是:”《贾生传》:“斡弃周鼎兮,而宝康瓠。

yīng shào yuē wò yīn

这句话大意是:”应劭曰:“斡音。

zhuǎn yě

这句话大意是:,转也。

wò liú ér qiān xī huò tuī ér hái

这句话大意是:”“斡流而迁兮,或推而还。

suǒ yǐn yuē wò yīn wū huó fǎn

这句话大意是:”《索隐》曰:“斡音乌活反。

wò zhuǎn yě

这句话大意是:斡,转也。

yì tóng ér yīn yì

这句话大意是:”义同而音异。

jīn shuō wén yún wò lǐ bǐng yě

这句话大意是:今《说文》云:“斡,蠡柄也。

cóng dòu cháo shēng

这句话大意是:从斗,朝声。

yáng xióng dù lín shuō jiē yǐ wéi yáo chē lún wò

这句话大意是:杨雄、杜林说皆以为轺车轮斡。

wū kuò qiè

这句话大意是:乌括切。

àn cháo zì gǔ àn qiè

这句话大意是:”按朝字,古案切。

shuō wén jì yún cháo shēng zé bù de wèi wū kuò qiè yǐ

现代白话:《说文》既云朝声,则不得为乌括切了。

yán shī gǔ kuāng miù zhèng sú yún shēng lèi zì lín bìng yīn guǎn

这句话大意是:颜师古《匡谬正俗》云:“《声类》《字林》并音管。

jiǎ yì fú niǎo fù yún wò liú ér qiān

这句话大意是:”贾谊《服鸟赋》云:“斡流而迁。

zhāng huá lì zhì shī yún dà yí wò yùn

这句话大意是:”张华《励志诗》云:“大仪斡运。

jiē wèi zhuǎn yě

这句话大意是:”皆为转也。

chǔ cí yún wéi yān xì

现代白话:《楚辞》云:“维呢系?

cǐ yì yǔ wò tóng zì jí wéi

这句话大意是:”此义与斡同,字即为“”。

gù zhī wò guǎn èr zhě bù shū jìn dài liú sú yīn wū kuò qiè fēi yě

这句话大意是:故知斡、管二者不殊,近代流俗音乌括切,非也。

hàn shū shí huò zhì fú shí qí mín yù shàn wò shān hǎi zhī huò

这句话大意是:《汉书·食货志》:“浮食奇民欲擅斡山海之货。

shī gǔ yuē wò wèi zhǔ lǐng yě dú yǔ guǎn tóng

这句话大意是:”师古曰:“斡谓主领也,读与管同。

zhāng áo chuán yào zhī zhì

这句话大意是:《张敖传》:“要之置。

zhì yì yě

这句话大意是:”置,驿也。

rú hàn xiàng guó shì jiā qǔ qí shàn zhì tián héng chuán zhì shī xiāng jiù zhì zhī zhì hàn shū féng fèng shì jiā fán shāo zhì tíng

这句话大意是:如《汉相国世家》:“取祁善置”,《田横传》:“至尸乡厩置”之“置”,《汉书·冯奉世家》:“燔烧置亭。

huái yīn hóu chuán róng róng wú suǒ yǐ

这句话大意是:”《淮阴侯传》:“容容无所倚。

róng róng jí yǔ yǔ zì

这句话大意是:”容容即“禹禹”字。

lú suō chuán xiōng nú yǐ wéi dōng hú lú wáng fēng zhī wèi dōng hú wáng yě yǐ qí xìng lú gù yuē dōng hú lú wáng

这句话大意是:《卢缩传》:“匈奴以为东胡卢王,”封之为东胡王也,以其姓卢,故曰东胡卢王。

tián róng chuán róng dì héng shōu qí sǎn bīng de shù wàn rén fǎn jī xiàng yǔ yú chéng yáng

这句话大意是:《田荣传》:“荣弟横收齐散兵,得数万人,反击项羽于城阳。

zhèng yì yǐ wéi pú zhōu léi zé xiàn fēi yě

这句话大意是:”正义以为濮州雷泽县,非也。

hàn shū chéng yáng jùn zhì jǔ

这句话大意是:《汉书》城阳郡治莒;。

shǐ jì lǚ hòu jì yán qí wáng nǎi shàng chéng yáng zhī jùn

这句话大意是:《史记·吕后纪》言齐王乃上城阳之郡;。

xiào wén jì yán yǐ qí jù jùn lì zhū xū hóu zhāng wèi chéng yáng wáng

这句话大意是:《孝文纪》言以齐剧郡立朱虚侯章为城阳王;。

ér huái yīn hóu chuán yán jī shā lóng qiě yú wéi shuǐ shàng qí wáng wáng qù xìn suì zhuī běi zhì chéng yáng jiē cǐ dì

这句话大意是:而《淮阴侯传》言击杀龙且于潍水上,齐王亡去,信遂追北至城阳,皆此地。

àn zhàn guó cè diāo bó duì xiāng wáng yuē xī wáng bù néng shǒu wáng zhī shè jì

这句话大意是:按《战国策》貂勃对襄王曰:“昔王不能守王之社稷,。

zǒu ér zhī chéng yáng zhī shān zhōng

这句话大意是:走而之城阳之山中,。

ān píng jūn yǐ bì zú qī qiān qín dí

这句话大意是:安平君以敝卒七千禽敌,。

fǎn qiān lǐ zhī qí

这句话大意是:反千里之齐,。

dàng shì shí

这句话大意是:当是时,。

yán chéng yáng ér wàng tiān xià

这句话大意是:阎城阳而王天下,。

mò zhī néng zhǐ

这句话大意是:莫之能止,。

rán wèi zhàn dào mù gé ér yíng wáng yǔ hòu yú chéng yáng zhī shān zhōng

这句话大意是:然为栈道木阁而迎王与后于城阳之山中,。

wáng nǎi fù fǎn

这句话大意是:王乃复反,。

zi lín bǎi xìng

这句话大意是:子临百姓。

zé gǔ qí shí yǐ míng chéng yáng yǐ

现代白话:”则古齐时已名城阳了。

wú bù shàn huà zhě mò néng tú wèi yǐ héng xiōng dì zhī xián ér bù néng cún qí

这句话大意是:“无不善画者莫能图”,谓以横兄弟之贤而不能存齐。

lù gǔ chuán wèi tuó nǎi juě rán qǐ zuò xiè lù shēng

这句话大意是:《陆贾传》:“尉佗乃蹶然起,坐谢陆生。

zuò zhě guì yě

这句话大意是:”坐者,跪也。

shuò jiàn bù xiān yì bì qín shí rén yǔ yóu jīn rén suǒ wèi cháng lái zhī kè bù shā jī yě

这句话大意是:“数见不鲜”,意必秦时人语,犹今人所谓“常来之客不杀鸡”也。

gǔ nǎi yǐn cǐ yǐ wèi fù zhī yú zi yì bù yù jiǔ dāng shí zhī báo sú kě zhī yǐ

现代白话:贾乃引此以为父之于子亦不欲久,当时之薄俗可知了。

yuán àng chuán diào wèi lǒng xī dū wèi

这句话大意是:《袁盎传》:“调为陇西都尉。

cǐ jīn rì diào guān zì suǒ běn

这句话大意是:”此今日调官字所本。

diào yǒu gēng yì zhī yì yóu qín sè zhī gēng zhāng nǎi diào yě

这句话大意是:调有更易之意,犹琴瑟之更张乃调也。

rú chún xun wèi xuǎn wèi jǐn

这句话大意是:如淳训为选,未尽。

biǎn què chuán yī zhī suǒ bìng bìng dào shǎo

这句话大意是:《扁鹊传》:“医之所病病道少。

yán yī zhī suǒ huàn huàn yòng qí dào zhě shǎo jí xià wén liù zhě shì yě

这句话大意是:”言医之所患患用其道者少,即下文六者是也。

cāng gōng chuán chén yì nián jǐn sān nián nián sān shí jiǔ suì yě

这句话大意是:《仓公传》:“臣意年尽三年,年三十九岁也。

àn xú guǎng zhù gāo hòu bā nián yì nián èr shí liù dàng zuò nián jǐn shí sān nián nián sān shí jiǔ suì yě tuō shí zì

这句话大意是:”按徐广注,高后八年,意年二十六,当作“年尽十三年,年三十九岁也”,脱“十”字。

xiào wén běn jì shí sān nián chú ròu xíng

这句话大意是:《孝文本纪》:“十三年,除肉刑。

wǔ ān chuán yǔ zhǎng rú gòng yī lǎo tū wēng

这句话大意是:《武安传》:“与长孺共一老秃翁。

wèi ěr wǒ jiē chuí mù zhī nián wú suǒ gù xī dāng zhí yán yǐ jué cǐ shì yě suǒ yǐn yǐ wéi gòng zhì yī lǎo tū wēng zhě fēi

现代白话:”谓你我皆垂暮之年,无所顾惜,当直言以决此事也,索隐以为共治一老秃翁者非。

yīn xiōng nú fàn sāi ér yǒu wèi huò zhī gōng

这句话大意是:“因匈奴犯塞,而有卫、霍之功。

gù xù xiōng nú yú wèi jiāng jūn zhòu qí chuán zhī qián

这句话大意是:”故序匈奴于卫将军、骤骑传之前。

nán yuè wèi tuó chuán fā bīng shǒu yào hài chù

这句话大意是:《南越尉佗传》:“发兵守要害处。

àn hàn shū xī nán yí chuán zhù shī gǔ yuē yào hài zhě zài wǒ wèi yào yú dí wéi hài yě

这句话大意是:”按《汉书·西南夷传》注:“师古曰:要害者,在我为要,于敌为害也。

cǐ jiě wèi jǐn yào hài wèi gōng shǒu bì zhēng zhī dì wǒ kě yǐ hài bǐ bǐ kě yǐ hài wǒ wèi zhī hài

现代白话:”此解未尽,要害谓攻守必争之地,我能够害彼,彼能够害我,谓之害。

rén shēn yì yǒu yào hài sù wèn qí bó duì huáng dì yuē mài yǒu yào hài

这句话大意是:人身亦有要害,《素问》:“岐伯对黄帝曰:‘脉有要害。

hòu hàn shū lái xī chuán zhōng chén yào hài

这句话大意是:’”《后汉书·来歙传》:“中臣要害。

sī mǎ xiàng rú chuán qí wèi huò yě bù yì nán yǐ

现代白话:《司马相如传》:“其为祸也不亦难了。

yǎn yì zì

这句话大意是:”衍“亦”字。

jí àn chuán yu min an zhi wèi yī jù

这句话大意是:《汲黯传》:“愚民安知”为一句。

zhèng dāng shí chuán gāo zǔ lìng zhū gù xiàng jí chén míng jí

这句话大意是:《郑当时传》:“高祖令诸故项籍臣名籍。

wèi zòu shì yǒu shè xiàng wáng zhě bì chì qí míng yuē xiàng jí yě

这句话大意是:”谓奏事有涉项王者,必斥其名曰“项籍”也。

kù lì chuán shī wáng qù guī zàng

这句话大意是:《酷吏传》:“尸亡去,归葬。

yán qí jiā rén qiè zài shī ér táo yě

这句话大意是:”言其家人窃载尸而逃也。

wèi shī néng zì fēi qù guài yǐ

现代白话:谓尸能自飞去,怪了!

yóu xiá chuán jìn shì yán líng mèng cháng chūn shēn píng yuán xìn líng zhī tú jiē yīn wáng zhě qīn shǔ jiè yú yǒu tǔ qīng xiàng zhī fù hòu

这句话大意是:《游侠传》:“近世延陵、孟尝、春申、平原、信陵之徒,皆因王者亲属藉于有土卿相之富厚。

yán líng wèi jì zhá yǐ qí biàn yóu shàng guó yǔ míng qīng xiāng jié jiě qiān jīn zhī jiàn ér xì zhǒng shù yǒu xiá shì zhī fēng yě

这句话大意是:”延陵谓季札,以其遍游上国,与名卿相结,解千金之剑,而系冢树,有侠士之风也。

huò zhí chuán lián lì jiǔ jiǔ gèng fù lián jiǎ guī fù

这句话大意是:《货殖传》:“廉吏久久更富,廉贾归富。

yòu yuē tān jiǎ sān zhī lián jiǎ wǔ zhī

这句话大意是:”又曰:“贪贾三之,廉贾五之。

fu fàng yú lì ér xíng duō yuàn

这句话大意是:”夫放于利而行,多怨。

lián zhě zhī qǔ zhī yǔ wú qiú duō yú rén yì rán hòu qǔ rén bù yàn qí qǔ

这句话大意是:廉者知取知予,无求多于人,义然后取,人不厌其取。

shì yǐ qǔ zhī suī shǎo ér jiǔ jiǔ gèng fù lián zhě zhī suǒ de nǎi yǒu qí wǔ yě

这句话大意是:是以取之虽少,而久久更富,廉者之所得乃有其五也。

zhù fēi

这句话大意是:注非。

luò yáng jiē jū zài qí qín chu zhào zhī zhōng

这句话大意是:“洛阳街居在齐、秦、楚、赵之中。

shuō wén jiē sì tòng dào

这句话大意是:”《说文》:“街,四通道。

yán tiě lùn yàn zhī zhuō jì zhào zhī hán dān wèi zhī wēn zhǐ hán zhī xíng yáng qí zhī lín zī chu zhī wǎn qiū zhèng zhī yáng dí èr zhōu zhī sān chuān jiē wèi tiān xià míng dōu jū wǔ zhū hóu zhī qú kuà jiē chōng zhī lù

这句话大意是:”《盐铁论》:“燕之涿蓟,赵之邯郸,魏之温轵,韩之荥阳,齐之临淄,楚之宛丘,郑之阳翟,二周之三川,皆为天下名都,居五诸侯之衢,跨街冲之路。

jǐn chuí mái qù jiù yǔ shí fǔ yǎng

这句话大意是:“尽椎埋去就,与时俯仰。

chuí mái dàng shì tuī yí èr zì zhī wù

这句话大意是:”椎埋当是“推移”二字之误。

tài shǐ gōng zì xù shēn lǚ xiào yǐ

现代白话:《太史公自序》:“申吕肖了。

xiào nǎi xuē zì tuō qí páng ěr

这句话大意是:”肖乃“削”字,脱其旁耳。

yǔ mèng zǐ lǔ zhī xuē yě zī shén yì tóng xú guǎng zhù yǐ wéi zhě fēi

这句话大意是:与《孟子》:“鲁之削也滋甚”义同,徐广注以为者非。

hàn shū zhù hàn shū xù lì yán shī gǔ zhuàn

这句话大意是:○汉书注《汉书叙例》,颜师古撰。

qí suǒ liè xìng shì shān zhǎn wén yǐng xià yì yún wèi jiàn ān zhōng jiàn ān nǎi hàn xiàn dì nián hào suī zhèng chū cáo shì bù dé jù míng yǐ wèi

这句话大意是:其所列姓氏邓展、文颖下亦云:“魏建安中”,建安乃汉献帝年号,虽政出曹氏,不得遽名以魏。

gāo dì jì zhū hóu ba xì xià gè jiù guó

这句话大意是:《高帝纪》:“诸侯罢戏下,各就国。

zhù yǐn yī shuō yún shí cóng xiàng yǔ zài xì shuǐ zhī shàng

这句话大意是:”注引一说云:“时从项羽在戏水之上。

cǐ shuō wéi shì

这句话大意是:”此说为是。

gài yǔ rù xián yáng ér zhū hóu zì liú jūn xì xià ěr

现代白话:盖羽入咸阳,而诸侯自留军戏下你。

tā chǔ gù yǒu yǐ xì wèi huī zhě dàn yún ba huī xià shì bù chéng wén

这句话大意是:他处固有以戏为麾者,但云罢麾下似不成文。

bù yīn qí jǐ ér suì qǔ zhī

这句话大意是:“不因其几而遂取之。

xun jǐ wèi wēi wèi dāng

这句话大意是:”训几为危,未当。

jǐ jí jī zì rú shū ruò yú jī zhāng zhī jī

这句话大意是:几即“机”字,如《书》:“若虞机张”之机。

qiǎn yì xiàng guó fǔ shǔ xíng yì nián

这句话大意是:“遣诣相国府,署行义年。

wèi shū qí píng rì wéi rén zhī shí jì rú zhāo dì jì yuán fèng yuán nián sān yuè cì jùn guó suǒ xuǎn yǒu xíng yì zhě zhuō jùn hán fú děng wǔ rén bó xuān dì jì lìng jùn guó jǔ xiào dì yǒu xíng yì wén yú xiāng lǐ zhě gè yī rén shì yě

这句话大意是:”谓书其平日为人之实迹,如《昭帝纪》:“元凤元年三月,赐郡国所选有行义者涿郡韩福等五人帛”,《宣帝纪》:“令郡国举孝弟有行义闻于乡里者各一人”是也。

liú gǎi yì wèi yí wèi ruò jīn tuán mào fēi

这句话大意是:刘改“义”为“仪”,谓若今团貌,非。

wǔ dì jì yuán fēng yuán nián zhào yòng shì bā shén

这句话大意是:《武帝纪》:元封元年,“诏用事八神。

wèi dōng xún hǎi shàng ér cí bā shén yě jí fēng shàn shū suǒ wèi bā shén

这句话大意是:”谓东巡海上而祠八神也,即《封禅书》所谓八神。

yī yuē tiān zhǔ cí tiān qí zhī shǔ

这句话大意是:一曰天主,祠天齐之属。

wén yǐng yǐ wéi jì tài yī kāi bā tōng zhī guǐ dào zhě fēi

这句话大意是:文颖以为祭太一,开八通之鬼道者,非。

tiān hàn yuán nián qiū bì chéng mén dà sōu

这句话大意是:“天汉元年秋,闭城门,大搜。

yǔ èr nián jí zhēng hé yuán nián zhī dà sōu tóng jiē sōu suǒ hǎo rén yě fēi yú chǐ zhě yě

这句话大意是:”与二年及征和元年之大搜同,皆搜索好人也,非逾侈者也。

zhāo dì jì sān fǔ tài cháng jùn dé yǐ shū sù dāng fù

这句话大意是:《昭帝纪》:“三辅太常郡得以叔粟当赋。

hàn shí tián zū běn shì shū sù jīn bìng kǒu suàn zá zhēng zhī yòng qián zhě jiē lìng yǐ shū sù dāng zhī

这句话大意是:”汉时田租本是叔粟,今并口算杂征之,用钱者皆令以叔粟当之。

qí dú xíng yú sān fǔ tài cháng jùn zhě bù dú wèi jiàn shāng nóng yì yǐ jiǎn cáo sān bǎi wàn dàn lǜ chǔ shì zhī fá yě

这句话大意是:其独行于三辅太常郡者,不独为贱伤农,亦以减漕三百万石,虑储侍之乏也。

yuán dì jì yǒng guāng yuán nián qiū ba

这句话大意是:《元帝纪》:永光元年,“秋,罢。

rú chún yuē dāng yán ba mǒu guān mǒu shì làn tuō shī zhī

这句话大意是:”如淳曰:“当言罢某官某事,烂脱失之。

shì yě

这句话大意是:”是也。

zuǒ zhuàn chéng èr nián xià yǒu

这句话大意是:《左传·成二年》:“夏,有。

yì shì quē wén dù shì jiě yuē shī xīn zhù zhàn shì

这句话大意是:”亦是缺文,杜氏解曰:“失新筑战事。

jiàn zhāo sān nián wù jǐ xiào wèi

这句话大意是:建昭三年,“戊己校尉”。

shī gǔ yuē wù jǐ xiào wèi zhě zhèn ān xī yù wú cháng zhì chù

这句话大意是:师古曰:“戊己校尉者,镇安西域,无常治处。

yì yóu jiǎ yǐ bǐng dīng gēng xīn rén guǐ gè yǒu zhèng wèi ér wù jǐ sì jì jì wáng gù yǐ míng guān yě

这句话大意是:亦犹甲乙丙丁庚辛壬癸各有正位,而戊己四季寄王,故以名官也。

shí yǒu wù xiào wèi yòu yǒu jǐ xiào wèi

这句话大意是:时有戊校尉,又有己校尉。

yī shuō wù jǐ wèi zài zhōng yāng jīn suǒ zhì xiào wèi chù sān shí liù guó zhī zhōng gù yuē wù jǐ yě

这句话大意是:一说戊己位在中央,今所置校尉处三十六国之中,故曰戊己也。

bǎi guān gōng qīng biǎo zhù yì zài èr shuō

这句话大意是:”《百官公卿表》注亦载二说。

hàn guān yí yuē wù jǐ zhōng yāng zhèn fù sì fāng

这句话大意是:《汉官仪》曰:“戊己中央,镇覆四方。

yòu kāi qú bō zhǒng yǐ wéi yā shèng gù chēng wù jǐ yān

现代白话:”又“开渠播种,以为厌胜,故称戊己呢。

àn mǎ róng guǎng chéng sòng yuē xiào duì àn bù qián hòu yǒu zhūn jiǎ yǐ xiāng wu wù jǐ wèi jiān

这句话大意是:”按马融《广成颂》曰:“校队案部,前后有屯,甲乙相伍,戊己为坚。

zé bù dú xī yù suī píng shí xiào liè yì yǒu bù wǔ yě

这句话大意是:”则不独西域,虽平时校猎,亦有部伍也。

yòu zhī qí jiǎ yǐ bā míng jiē yǒu ér xī yù zé dàn zhì cǐ wù jǐ èr guān ěr

现代白话:又知其甲乙八名皆有,而西域则但置此戊己二官你。

chē shī chuán zhì wù jǐ xiào wèi tún tián jū chē shī gù dì

这句话大意是:《车师传》:“置戊己校尉,屯田,居车师故地。

wū sūn chuán hàn xǐ jǐ xiào zhūn gū mò ér hòu hàn shū gěng gōng chuán gōng wèi wù xiào wèi zhūn hòu wáng bù jīn pú chéng

这句话大意是:”《乌孙传》:“汉徙己校屯姑墨,”而《后汉书·耿恭传》:“恭为戊校尉,屯后王部金蒲城;。

yè zhě guān chǒng wèi jǐ xiào wèi zhūn qián wáng liǔ zhōng chéng

这句话大意是:谒者关宠为己校尉,屯前王柳中城。

gù shī gǔ yǐ wéi wú cháng zhì

这句话大意是:”故师古以为无常治。

āi dì jì fēi shè lìng yě jiē juān chú zhī yóu chéng dì jì yán qí lì yě qiān èr děng tóng yī wén fǎ

这句话大意是:《哀帝纪》:“非赦令也,皆蠲除之,”犹《成帝纪》言“其吏也迁二等”同一文法。

gài shè lìng bù kě fù fǎn gù dàn cǐ yī shì bù juān chú yě

这句话大意是:盖赦令不可复反,故但此一事不蠲除也。

wáng zǐ hóu biǎo xìng guā jié hóu xi chéng yáng qǐng wáng zǐ

这句话大意是:《王子侯表》:“〈幸瓜〉节侯息城阳顷王子。

shī gǔ yuē xìng guā jí hù zì yě

这句话大意是:”师古曰:“〈幸瓜〉即‘瓠’字也。

yòu yīn gū

这句话大意是:又音孤。

dì lǐ zhì běi hǎi jùn xià xìng guā hòu guó shī gǔ yuē xìng guā jí zhí zì

这句话大意是:”《地理志》北海郡下“〈幸瓜〉侯国”,师古曰:“〈幸瓜〉即‘执’字。

èr yīn bù tóng

这句话大意是:”二音不同。

ér gōng chén biǎo xìng guā yán niè hóu hàng zhě shī gǔ yuē fán hú tóng

这句话大意是:而《功臣表》:“〈幸瓜〉讠聂侯酐”者,师古曰:“钒狐同。

hé dōng jùn xià zuò hú yán niè yòu wèi zhī jí cǐ yī zì fǒu yě

这句话大意是:”河东郡下作“狐讠聂”,又未知即此一字否也。

bǎi guān biǎo zhǎng shuǐ xiào wèi zhǎng zhǎng shuǐ xuān qǔ hú jì

这句话大意是:《百官表》:“长水校尉掌长水、宣曲胡骑。

shī gǔ yuē zhǎng shuǐ hú míng yě xuān qǔ guān míng

这句话大意是:”师古曰:“长水,胡名也,宣曲,观名。

hú jì zhī zhūn yú xuān qǔ zhě

这句话大意是:胡骑之屯于宣曲者。

àn zhǎng shuǐ fēi hú míng yě

这句话大意是:”按长水非胡名也。

jiāo zhù zhì bà chǎn fēng lào jìng wèi zhǎng shuǐ yǐ jìn xián yáng jǐn de bǐ shān chuān cì

这句话大意是:《郊祝志》:“霸产丰涝,径渭长水,以近咸阳,尽得比山川伺。

shǐ jì suǒ yǐn yuē bǎi guān biǎo yǒu zhǎng shuǐ xiào wèi

这句话大意是:”《史记》索隐曰:“《百官表》有长水校尉。

shěn yuē sòng shū yún yíng jìn zhǎng shuǐ yīn míng

这句话大意是:”沈约《宋书》云:“营近长水,因名。

shuǐ jīng yún zhǎng shuǐ chū bái lù yuán jīn zhī jīng xī shuǐ shì yě

这句话大意是:”《水经》云:“长水出白鹿原,今之荆溪水是也。

yuán fèng sì nián pú hóu sū chāng wèi tài cháng

这句话大意是:元凤四年,蒲侯苏昌为太常。

shí yī nián zuò jí huò shān shū xiè mì shū miǎn

这句话大意是:十一年,“坐籍霍山书泄秘书,免。

shī gǔ yuē yǐ mì shū jiè huò shān

这句话大意是:”师古曰:“以秘书借霍山。

fēi yě

这句话大意是:”非也。

gài jí mò huò shān zhī shū zhōng yǒu mì jì dāng mì zòu zhī ér zhé yǐ shì rén gù yǐ xuān xiè zuì zhī ěr shān běn chuán yán shān zuò xiě mì shū xiǎn wéi shàng shū xiàn chéng xi dì rén mǎ qiān pǐ yǐ shú shān zuì

这句话大意是:盖籍没霍山之书中有秘记,当密奏之“而辄以示人,故以宣泄罪之耳,山本传言:“山坐写秘书,显为上书,献城西第,人马千匹,以赎山罪。

ruò shān zhī mì shū cóng chāng jiè zhī chāng zhī zuì jiāng bù zhǐ miǎn guān

这句话大意是:”若山之秘书从昌借之,昌之罪将不止免官。

ér yuán kāng sì nián chāng fù wèi tài cháng báo zé chāng ér hòu shéng shān fēi fǎ zhī píng yě

这句话大意是:而元康四年,昌复为太常,薄责昌而厚绳山,非法之平也。

qiě rú yán shuō dāng yún zuò jiè huò shān mì shū miǎn zú yǐ hé yòng wén zhī zhòng cí zhī fù hu

现代白话:且如颜说,当云“坐借霍山秘书,免”足了,何用文之重辞之复吗?

jiàn zhāo sān nián qī yuè wù chén wèi wèi lǐ yán shòu wèi yù shǐ dài fū yī xìng fán

这句话大意是:建昭三年七月戊辰,“卫尉李延寿为御史大夫一姓繁”。

shī gǔ yuē fán yīn pú yuán fǎn

这句话大意是:师古曰:“繁音蒲元反。

chén tāng chuán yù shǐ dài fū fán yán shòu

这句话大意是:”《陈汤传》:“御史大夫繁延寿。

shī gǔ yuē fán yīn pú hú fǎn

这句话大意是:”师古曰:“繁音蒲胡反。

xiāo wàng zhī chuán shī gǔ jìn pó

这句话大意是:”《萧望之传》师古晋婆。

gǔ yǒng chuán shī gǔ yīn pú hé fǎn

这句话大意是:《谷永传》师古音蒲河反。

pú yuán zé yīn pán pú hú zé yīn pú pú hé zé yīn pó sān yīn hù xiàn bìng wèi guī yī

这句话大意是:蒲元则音盘,蒲胡则音蒲,蒲河则音婆,三音互见,并未归一。

rán fán zì shì yǒu pó yīn zuǒ zhuàn dìng sì nián yīn mín shí zú fán shì

这句话大意是:然繁字似有婆音,《左传·定四年》:“殷民十族繁氏。

fán yīn bù hé fǎn

这句话大意是:”繁音步何反。

yí lǐ xiāng shè lǐ zhù jīn wén pí shù wèi fán shù

这句话大意是:《仪礼·乡射礼》注:“今文‘皮树’为‘繁竖’。

pí gǔ yīn pó

这句话大意是:皮古音婆。

shǐ jì zhāng chéng xiàng shì jiā chéng xiàng sī zhí fán jūn

这句话大意是:”《史记·张丞相世家》:“丞相司直繁君。

suǒ yǐn yuē fán yīn pó

这句话大意是:”索隐曰:“繁音婆。

wén xuǎn fán xiū bó lǚ xiàng yīn bù xiàng fǎn

这句话大意是:”《文选》“繁休伯”,吕向音步向反。

zé fán zhī yīn pó xiāng chuán jiǔ yǐ

现代白话:则繁之音婆相传久了。

lǜ lì zhì shòu wáng hou kè bǐ sān nián xià

这句话大意是:《律历志》:“寿王候课比三年下。

wèi kè jū xià yě

这句话大意是:”谓课居下也。

xià wén yán jìng yǐ xià lì nǎi shì xià yù shī gǔ zhù fēi

这句话大意是:下文言“竟以下吏”,乃是下狱,师古注非。

shí huò zhì xué liù jiǎ wǔ fāng shū jì zhī shì

这句话大意是:《食货志》:“学六甲五方书计之事。

liù jiǎ zhě sì shí liù shí jiǎ zǐ zhī lèi

这句话大意是:”六甲者,四时六十甲子之类;。

wǔ fāng zhě jiǔ zhōu yuè dú liè guó zhī míng

这句话大意是:五方者,九州岳读列国之名;。

shū zhě liù shū

这句话大意是:书者,六书;。

jì zhě jiǔ shù

这句话大意是:计者,九数。

zàn shuō wèi jǐn

这句话大意是:瓒说未尽。

guó wáng juān jí zhě

这句话大意是:“国亡捐瘠者。

jí gǔ zì wèi sǐ ér bù zàng zhě yě

这句话大意是:”瘠,古“”字,谓死而不葬者也。

lóu jìng chuán tú jiàn yíng lǎo ruò shǐ jì zuò jí

这句话大意是:《娄敬传》“徒见赢老弱”,《史记》作“瘠”。

hòu hàn shū péng chéng jìng wáng gōng chuán huǐ guò lǐ

这句话大意是:《后汉书·彭城靖王恭传》:“毁过礼。

dà dài lǐ yíng chǒu yǐ

这句话大意是:”《大戴礼》:“赢丑以。

jiē shì jí zì

这句话大意是:”皆是“瘠”字。

zé cǐ jí nǎi zì zhī wù dāng cóng mèng kāng zhī shuō

这句话大意是:则此瘠乃字之误,当从孟康之说。

kè de yì jiē duō qí páng tián mǔ yī xié yǐ shàng

这句话大意是:“课得毅皆多其旁田,亩一斜以上。

gài nuò de nǎi jiǔ bù gēng zhī de

这句话大意是:”盖懦地乃久不耕之地。

dì lì yǒu xú qí shōu bì duō suǒ yǐ zuò dài tián zhī fǎ yě

这句话大意是:地力有徐,其收必多,所以作代田之法也。

tiān xià dà shì wú lǜ jiē zhù jīn qián yǐ

现代白话:“天下大氏无虑皆铸金钱了。

wú lǜ yóu yún wú suàn yán duō yě

这句话大意是:”无虑犹云无算,言多也。

bù huò shí pǐn shī gǔ yuē bù jí qián ěr

这句话大意是:“布货十品,”师古曰:“布即钱耳。

wèi zhī bù zhě yán qí fēn bù liú xíng yě

这句话大意是:谓之布者,言其分布流行也。

àn běn wén qián bù zì shì èr pǐn ér xià wén fù zài gǎi zuò huò bù zhī zhì ān dé wèi bù jí qián hu

这句话大意是:”按本文,钱、布自是二品,而下文复载,改作货布之制,安得谓布即钱吗?

mǎng chuán yuē huò bù zhǎng èr cùn wǔ fēn guǎng yī cùn zhí huò qián èr shí wǔ

这句话大意是:《莽传》曰:“货布长二寸五分,广一寸,直货钱二十五。

jīn huò bù jiàn cún shàng xiá xià guǎng ér qí qí xià zhōng yǒu yī kǒng shī gǔ dāng rì huò wèi zhī jiàn yě

这句话大意是:”今货布见存,上狭下广而歧,其下中有一孔,师古当日或未之见也。

jiāo bǎ zhì wén gōng huò ruò shí yún yú chén cāng běi bǎn chéng cí zhī qí shén huò suì bù zhì huò suì shù lái yě

这句话大意是:《郊把志》:“文公获若石,云于陈仓北坂城祠之,其神或岁不至,或岁数来也。

cháng yǐ yè guāng huī ruò liú xīng cóng dōng fāng lái jí yú cí chéng

这句话大意是:常以夜,光辉若流星,从东方来,集于祠城。

ruò xióng jī qí shēng yīn yún yě jī yè míng

这句话大意是:若雄鸡,其声殷,云野鸡夜鸣。

rú chún yuē yě jī zhì yě

这句话大意是:”如淳曰:“野鸡,雉也。

lǚ hòu míng zhì gǎi yuē yě jī

这句话大意是:吕后名雉,改曰野鸡。

wǔ xíng zhì tiān shuǐ jì nán shān dà shí míng shēng lóng lóng rú léi

这句话大意是:”《五行志》:“天水冀南山,大石鸣声隆隆如雷。

yǒu qǐng zhǐ jī jiē míng

这句话大意是:有顷止,鸡皆鸣。

shī gǔ rì zhì yě

这句话大意是:”师古日/雉也。

qiè wèi yě jī zhě yě zhōng zhī jī ěr

这句话大意是:”窃谓野鸡者,野中之鸡耳。

zhù jū yú gǒu yuè yún huì zhì zhī zì rì yě jī

这句话大意是:注拘于苟悦云:“讳雉之字日野鸡。

fu huì héng rì cháng huì qǐ yuē kāi shǐ gù yǒu yán cháng yán kāi zhě qǐ bì qí jiē wèi héng yǔ qǐ hu

这句话大意是:”夫讳“恒”日常,讳“启”曰开,史固有言常言开者,岂必其皆为恒与启吗?

yòu cǐ wén běn shǐ jì fēng shàn shū qí shàng wén yún yǒu zhì dēng dǐng ěr gòu qí xià wén yún gōng sūn qīng yán jiàn xiān rén jī hóu shì chéng shàng yǒu wù rú zhì wǎng lái chéng shàng yòu yún zòng yuǎn fāng qí shòu fēi qín jí bái zhì zhū wù bìng wú suǒ huì

这句话大意是:又此文本《史记·封禅书》,其上文云“有雉登鼎耳雊”,其下文云“公孙卿言,见仙人迹喉氏城上,有物如雉往来城上”,又云“纵远方奇兽飞禽及白雉诸物”,并无所讳。

ér hàn shū dì lǐ zhì nán yáng jùn yǒu zhì xiàn jiāng xià jùn yǒu xià zhì xiàn

这句话大意是:而《汉书·地理志》南阳郡有雉县,江夏郡有下雉县;。

wǔ xíng zhì wáng yīn děng shàng yán zhì zhě tīng chá xiān wén léi shēng zé hàn shí wèi cháng huì zhì yě

这句话大意是:《五行志》:“王音等上言,雉者听察,先闻雷声”,则汉时未尝讳雉也。

mù yù lóng yī sì mù yù chē mǎ yī sì

这句话大意是:“木寓龙一驷,木寓车马一驷。

li qí yuē yù qí yě

这句话大意是:”李奇曰:“寓,奇也。

jì shēng lóng xíng yú mù

这句话大意是:寄生龙形于木。

cǐ shuō kǒng fēi

这句话大意是:”此说恐非。

gǔ wén yī yù tōng yòng mù yù mù ǒu yě shǐ jì xiào wǔ jì zuò mù ǒu mǎ ér hán yán shòu chuán yuē mài ǒu chē mǎ xià lǐ wěi wù zhě qì zhī shì dào

这句话大意是:古文伊、寓通用,木寓,木偶也,《史记·孝武纪》:“作木偶马”,而《韩延寿传》曰“卖偶车马下里伪物者,弃之市道”。

gǔ rén yòng yǐ shì shén jí sòng sǐ jiē mù ǒu rén mù ǒu mǎ jīn rén dài yǐ rén zhǐ mǎ

这句话大意是:古人用以事神及送死皆木偶人木偶马,今人代以人纸马。

yòu shǐ jì yīn běn jì dì wǔ yǐ wú dào wèi ǒu rén wèi zhī tiān shén

这句话大意是:又《史记·殷本纪》:“帝武乙无道,为偶人,谓之天神。

suǒ yǐn yuē ǒu yīn yù

这句话大意是:”索隐曰:“偶音寓。

kù lì chuán xiōng nú zhì wéi ǒu rén xiàng zhì dōu

这句话大意是:”《酷吏传》:“匈奴至为偶人,象郅都。

suǒ yǐn yuē hàn shū zuò yù rén

这句话大意是:”索隐曰:“《汉书》作寓人。

kě yǐ zhèng yù zhī wèi ǒu yǐ

现代白话:”能够证寓之为偶了。

wǔ xíng zhì wú wáng pì fēng yǒu sì jùn wǔ shí yú chéng

这句话大意是:《五行志》:“吴王濞封有四郡五十余城。

sì dàng zuò sān gǔ sì zì jī huà yǐ chéng yǔ sān yì hùn yóu zuǒ zhuàn chén cài bù gēng sān guó zhī wèi sì guó yě

这句话大意是:”“四”当作“三”,古四字积划以成,与三易混,犹《左传》:“陈蔡不羹三国”之为四国也。

yǐn gōng sān nián èr yuè jǐ sì rì yǒu shí zhī qí hòu zhèng huò lǔ yǐn

这句话大意是:“隐公三年二月己巳,日有食之,其后郑获鲁隐。

àn hú rǎng zhī zhàn shì zài qí qián nǎi yǐn gōng wèi gōng zǐ shí cǐ liú xiàng wù shuō bān shǐ yīn zhī bù bì qū wèi zhī jiě

这句话大意是:”按狐壤之战事在其前,乃隐公为公子时,此刘向误说,班、史因之,不必曲为之解。

gōu xù zhì nèi shǐ dào tián zū qiè zhòng

这句话大意是:》沟洫志》:“内史稻田租挈重。

qiè piān yě shuō wén yǒu yòng zì

这句话大意是:”挈,偏也,《说文》有用字。

zhù yún jiǎo yī fǔ yī yǎng yì tóng

这句话大意是:注云:“角一俯一仰,”意同。

chu yuán wáng chuán sūn qīng shī gǔ yuē xún kuàng hàn yǐ bì xuān dì huì gǎi zhī

这句话大意是:《楚元王传》:“孙卿”,师古曰:“荀况,汉以避宣帝讳改之。

àn hàn rén bù bì xián míng xún zhī wèi sūn rú mèng mǎo zhī wèi máng mǎo sī tú zhī wèi shēn tú yǔ yīn zhī zhuǎn yě

这句话大意是:”按汉人不避嫌名,荀之为“孙”,如孟卯之为“芒卯”,司徒之为“申徒”,语音之转也。

shàng shù yù yòng xiàng wèi jiǔ qīng zhé bù wéi wáng shì jū wèi zhě jí chéng xiàng yù shǐ suǒ chí gù zhōng bù qiān

这句话大意是:“上数欲用向为九卿,辄不为王氏居位者及丞相御史所持,故终不迁。

yǎn yī bù zì dāng yún zhé wèi wáng shì jū wèi zhě jí chéng xiàng yù shǐ suǒ chí

这句话大意是:”衍一“不”字,当云“辄为王氏居位者及丞相御史所持”。

chí zhě xié chí zhī yì ér fēi xié zhù zhī jiě yě

这句话大意是:持者,挟持之义,而非挟助之解也。

jì bù chuán nán jìn wèi lìng rén wèi ér yuǎn zhī

这句话大意是:《季布传》:“难近”,谓令人畏而远之。

shī gǔ yǐ jìn wèi jìn tiān zi wèi dà chén fēi yě

这句话大意是:师古以近为近天子,为大臣,非也。

fán kuài chuán xiàng yǔ jí xiǎng jūn shì zhōng jiǔ

这句话大意是:《樊哙传》:“项羽即飨军士,中酒。

zhōng jiǔ wèi jiǔ bàn yě

这句话大意是:”中酒谓酒半也。

lǚ shì chūn qiū wèi zhī zhōng yǐn

这句话大意是:《吕氏春秋》谓之“中饮”。

fán shì zhī bàn rì zhōng

这句话大意是:凡事之半日中。

zuǒ zhuàn zhāo gōng èr shí bā nián zhōng zhì wèi kuì zhī bàn yě

这句话大意是:《左传·昭公二十八年》:“中置”,谓馈之半也。

这句话大意是:毕。

shǐ jì hé qú shū zhōng zuò ér jué wèi gōng zhī bàn yě

这句话大意是:《史记·河渠书》:“中作而觉”,谓工之半也。

lǚ shì chūn qiū zhōng guān ér zhǐ wèi guān gōng xián zhèng bàn ér ér zhǐ yě

这句话大意是:《吕氏春秋》:“中关而止”,谓关弓弦正半而而止也。

zhōng jiǔ yóu jīn rén yán bàn xí

这句话大意是:中酒犹今人言半席。

shī gǔ jiě yǐ bù zuì bù xǐng gù wèi zhī zhōng shī zhī yǐ

现代白话:师古解以不醉不醒,故谓之中,失之了。

huái nán lì wáng chuán mìng cóng zhě xíng zhī shǐ jì zuò jǐng zhī dāng cóng jǐng yīn xiāng jìn ér é

这句话大意是:《淮南厉王传》:“命从者刑之”,《史记》作“刭之”,当从刭,音相近而讹。

xià wén tài zǐ zì xíng bù shū yòu yún wáng zì xíng shā shǐ jì yì jiē zuò jǐng yě

这句话大意是:下文“太子自刑不殊”,又云“王自刑杀”,《史记》亦皆作“刭”也。

xiào xiān zì gào fǎn gào chú qí zuì

这句话大意是:“孝先自告反,告除其罪。

àn shǐ jì wú xià gào zì shì yǎn wén shī gǔ qū wèi zhī shuō

这句话大意是:”按《史记》无下“告”字,是衍文,师古曲为之说。

wàn dàn jūn chuán nèi shǐ zuò chē zhōng zì rú gù dāng zhě

这句话大意是:《万石君传》:“内史坐车中,自如固当者。

fǎn yán zhī yě yán guì ér jiāo rén dāng rú cǐ hu

这句话大意是:”反言之也,言贵而骄人,当如此吗?

jiǎ yì chuán shàng shù shuǎng qí yōu

这句话大意是:《贾谊传》:“上数爽其忧。

wèi qín zhī suǒ yōu zhě zài gū lì ér hàn zhī suǒ yōu zhě zài zhū hóu

这句话大意是:”谓秦之所忧者在孤立,而汉之所忧者在诸侯;。

hàn chū zhī suǒ yōu zhě zài yì xìng ér jīn zhī suǒ yōu zhě zài tóng xìng

这句话大意是:汉初之所忧者在异姓,而今之所忧者在同姓。

zhāng áo bù fǎn gù tiān yī guàn gāo wèi xiāng jù gǔ rén wén zì zhī mì

这句话大意是:张敖不反,故添一“贯高为相”句,古人文字之密。

zhí yí fù cháo wěi qiú ér tiān xià bù luàn

这句话大意是:“植遗腹,朝委裘,而天下不乱。

bì gǔ yǒu shì yǔ suǒ wèi jūn hōng ér shì zǐ shēng zhě yě jì huán zi mìng qí chén zhèng cháng yuē nán rú zǐ zhī zǐ nán yě zé yǐ gào ér lì zhī

这句话大意是:”必古有是语,所谓“君薨而世子生”者也,季桓子命其臣正常曰:“南孺子之子男也,则以告而立之。

yí fù zhī wèi sì zì rén jūn yǐ zhì yú dài fū yī yě

这句话大意是:”遗腹之为嗣,自人君以至于大夫,一也。

zōu yáng chuán sòng rèn zǐ rǎn zhī jì qiú mò dí

这句话大意是:《邹阳传》:“宋任子冉之计,囚墨翟。

shǐ jì zuò zi hǎn

这句话大意是:”《史记》作“子罕”。

wén yǐng yuē zi rǎn zi hǎn yě

这句话大意是:文颖曰:“子冉,子罕也。

àn zi hǎn shì lǔ xiāng gōng shí rén mò dí zài kǒng zǐ zhī hòu zi rǎn dāng bié shì yī rén

这句话大意是:”按子罕是鲁襄公时人,墨翟在孔子之后,子冉当别是一人。

qín huáng dì rèn zhōng shù zǐ méng zhī yán

这句话大意是:“秦皇帝任中庶子蒙之言。

shī gǔ yuē méng zhě shù zǐ míng yě

这句话大意是:”师古曰:“蒙者,庶子名也。

jīn liú sú shū běn méng xià zhé jiā tián zì fēi yě

这句话大意是:”今流俗书本“蒙”下辄加“恬”字,非也。

àn shǐ jì qín wáng chǒng chén zhōng shù zǐ méng jiā wèi xiān yán yú qín wáng fēi méng tián méng yì fēi míng chuán wén tuō yī jiā zì

这句话大意是:按《史记》,秦王宠臣中庶子蒙嘉为先言于秦王,非蒙恬,蒙亦非名,传文脱一“嘉”字。

zhào wáng péng zǔ chuán chuí mái jí jué zhǒng yě

这句话大意是:《赵王彭祖传》:“椎埋”,即掘冢也。

xīn zàng zhě wèi zhī mái

这句话大意是:新葬者谓之埋。

shī gǔ yuē chuí shā rén ér mái zhī

这句话大意是:师古曰:“椎杀人而埋之。

kǒng fēi

这句话大意是:”恐非。

lǐ guǎng chuán mí jié bái tán

这句话大意是:《李广传》:“弥节白檀。

mí yǔ mǐ tóng

这句话大意是:”弥与“弭”同。

sī mǎ xiàng rú chuán yú shì chǔ wáng nǎi ěr jié pái huái

这句话大意是:《司马相如传》:“于是楚王乃饵节徘徊。

zhù guō pú yuē ěr yóu dī yě

这句话大意是:”注“郭璞曰:“洱犹低也。

jié suǒ zhàng xìn jié yě

这句话大意是:节,所杖信节也。

líng dāng fā chū sāi nǎi zhào qiáng nǔ dū wèi lìng yíng jūn

这句话大意是:“陵当发出塞,乃诏强弩都尉,令迎军。

yán dāng sì líng chū sài zhī hòu nǎi zhào bó dé yíng zhī

这句话大意是:”言当俟陵出塞之后,乃诏博德迎之。

sū wǔ chuán líng è zì cì wǔ shǐ qí qī cì wǔ niú yáng shù shí tóu

这句话大意是:《苏武传》:“陵恶自赐武,使其妻赐武牛羊数十头。

jīn rén sòng wù yú rén ér tuō qí míng yú qī zhě wǎng wǎng yǒu zhī

这句话大意是:”今人送物与人,而托其名于妻者,往往有之。

qí wèi zhī cì zhě líng zài xiōng nú jǐ lì wèi wáng gù yě yún è zì cì wǔ gài xián yú zì jū qí míng ěr

这句话大意是:其谓之赐者,陵在匈奴己立为王故也,云恶自赐武,盖嫌于自居其名耳。

shī gǔ zhù wèi ruò shì jǐ yú xiōng nú zhōng fù ráo yǐ kuā wǔ zhě fēi

这句话大意是:师古注谓,若示己于匈奴中富饶以夸武者,非。

sī mǎ xiàng rú chuán zǐ xū zhī fù nǎi yóu liáng shí zuò

这句话大意是:《司马相如传》:《子虚之赋》乃“游梁时作”。

dàng shì chǐ liáng wáng tián liè zhī shì ér wéi yán ěr

这句话大意是:当是侈梁王田猎之事而为言耳。

hòu gèng wéi chu chēng qí nán ér guī zhī tiān zǐ zé fēi dāng rì zhī běn wén yǐ

现代白话:后更为楚称齐难而归之天子,则非当日之本文了。

ruò dàn rú jīn suǒ zǎi zǐ xū zhī yán bù chéng yī piān jié gòu

这句话大意是:若但如今所载子虚之言,不成一篇结构。

zhāng ān shì chuán wú zi yú ān shì xiǎo nán péng zǔ

这句话大意是:《张安世传》:“无子,于安世小男彭祖。

wèi hè wú jiàn cún zhī zǐ ér yǐ ān shì xiǎo nán wèi zi qí zǎo sǐ zhī zǐ bié yǒu yī zi nǎi xià wén suǒ wèi gū sūn bà fēi wú yú yě

这句话大意是:”谓贺无见存之子,而以安世小男为子,其早死之子别有一子,乃下文所谓孤孙霸,非无于也。

dù zhōu chuán lì suǒ zēng jiā shí yǒu yú wàn

这句话大意是:《杜周传》:“吏所增加十有余万。

wèi cí wài zhū lián zhī rén

这句话大意是:”谓辞外株连之人。

zhāng qiān chuán jìng bù néng de yuè shì yào lǐng

这句话大意是:《张骞传》:“竟不能得月氏要领。

gǔ rén shàng yī xià cháng jǔ shang zhě zhí yào jǔ yī zhě zhí lǐng

这句话大意是:”古人上衣下裳,举裳者执要,举衣者执领。

guǎng líng wáng xū chuán nǚ xū wèi yuē xiào wǔ dì xià wǒ yán

这句话大意是:《广陵王胥传》:“女须位曰:‘孝武帝下我言。

xiào wǔ dì jiàng píng qí shēn ér yán

这句话大意是:’”孝武帝降凭其身而言。

qiān lǐ mǎ xī zhù dài lù

这句话大意是:“千里马兮驻待路。

yán shén hún fēi yáng jiāng chéng cǐ mǎ ér yuǎn shì qiān lǐ zhī wài zhāng yàn zhù yǐ wéi yì mǎ fēi

这句话大意是:”言神魂飞扬,将乘此马而远适千里之外,张晏注以为驿马,非。

yán zhù chuán chén wén dào lù yán mǐn yuè wáng dì jiǎ shì ér shā zhī

这句话大意是:《严助传》:“臣闻道路言:闽越王弟甲弑而杀之。

jí xià wén suǒ yún huì mǐn yuè wáng dì yú shàn shā wáng yǐ jiàng zhě yě

这句话大意是:”即下文所云“会闽越王弟余善,杀王以降”者也。

dāng huái nán wáng shàng shū zhī shí bù zhī qí míng gù wèi zhī jiǎ yóu yún mǒu jiá ěr

这句话大意是:当淮南王上书之时,不知其名,故谓之甲,犹云某甲耳。

shī gǔ yuē jiǎ zhě mǐn yuè wáng dì zhī míng

这句话大意是:师古曰:“甲者,闽越王弟之名。

fēi

这句话大意是:”非。

zhū mǎi chén chuán mǎi chén rén jiā zhōng

这句话大意是:《朱买臣传》:“买臣人家中。

jí kuài jī dǐ zhōng yě

这句话大意是:”即会稽邸中也。

dǐ rú jīn jīng shī zhī huì guǎn

这句话大意是:邸如今京师之会馆。

dōng fāng shuò chuán yǐ jiàn gē ròu ér qù zhī

这句话大意是:《东方朔传》:“以剑割肉而去之。

péi sōng zhī zhù wèi zhì yún gǔ rén wèi cáng wèi qù

这句话大意是:”裴松之注:“《魏志》云:古人谓藏为去。

sū wǔ chuán jué yě shǔ qù shí ér shí zhī

这句话大意是:”《苏武传》:“掘野鼠去[C030]实而食之。

shī gǔ yuē qù wèi cáng zhī yě

这句话大意是:”师古曰:“去谓藏之也。

yáng hún chuán tíng wèi dāng yùn dà nì wú dào zhě yǐ shū zhōng yǒu jūn fù sòng zhōng zhī yǔ

这句话大意是:”《杨浑传》:“廷尉当恽大逆无道”者,以书中有“君父送终”之语。

méi fú chuán zhū hóu duó zōng

这句话大意是:《梅福传》:“诸侯夺宗。

rú dì zhì lì bù shàn bēng ér yáo zì táng hóu shēng wèi tiān zǐ shì yě

这句话大意是:”如帝挚立不善,崩,而尧自唐侯升为天子是也。

méi fú chuán zàn yīn jiàn bù yuǎn xià hòu suǒ wén

这句话大意是:《梅福传》赞:“殷鉴不远,夏后所闻。

wèi fú yǐn lǚ huò shàng guān zhī shì yǐ guī qiē wáng shì

这句话大意是:”谓福引吕霍上官之事以规切王氏。

shī gǔ zhù wèi fēng kǒng zǐ hòu fēi

这句话大意是:师古注谓封孔子后,非。

huò guāng chuán zhāng zhāng děng yán huò shì jiē chóu yǒu gōng

这句话大意是:《霍光传》:“张章等言霍氏皆雠有功。

jìn de yuē chóu děng yě

这句话大意是:”晋的曰:“雠,等也。

fēi yě cǐ rú shī wú yán bù chóu zhī chóu

这句话大意是:”非也,此如《诗》:“无言不雠”之雠。

zuǒ zhuàn xī wǔ nián wú sàng ér yōu bì chóu yān

现代白话:《左传·僖五年》:“无丧而忧,必雠呢。

zhù chóu yóu duì yě

这句话大意是:”注:“雠犹对也。

lǜ lì zhì guǎng yán xuān wèn yǐ lǐ xīng dù wèi néng chóu yě

这句话大意是:”《律历志》:“广延宣问,以理星度,未能雠也。

zhèng dé yuē xiāng yìng wèi chóu yě

这句话大意是:”郑德曰:“相应为雠也。

jiāo sì zhì qí fāng jǐn duō bù chóu

这句话大意是:”《郊祀志》:“其方尽多不雠。

wu bèi chuán zàn zhōng bù zhōng ér zhà chóu

这句话大意是:”《伍被传》赞:“忠不终而诈雠。

wèi qí chuán shàng shǐ yù shǐ bù zé yīng suǒ yán guàn fu pō bù chóu

这句话大意是:”《魏其传》:“上使御史簿责婴,所言灌夫颇不雠。

zhào chōng guó chuán wēi jiāng jūn shuí bù lè cǐ zhě

这句话大意是:《赵充国传》:“微将军,谁不乐此者?

yán qǐ dú jiāng jūn gǒu ān tān biàn

这句话大意是:”言岂独将军苟安贪便。

rén rén jiē yù wèi zhī

这句话大意是:人人皆欲为之。

shī gǔ zhù yǐ wēi zì shǔ shàng jù dòu fēi

这句话大意是:师古注以“微”字属上句读,非。

xīn qìng jì chuán wèi qīng zài wèi huái nán qǐn móu

这句话大意是:《辛庆忌传》:“卫青在位,淮南寝谋。

wèi wu bèi yán dà jiàng jūn shù jiāng xí bīng wèi yì dāng

这句话大意是:”谓伍被言大将军数将习兵,未易当;。

yòu yán suī gǔ míng jiàng bù guò shì wèi huái nán suǒ dàn

这句话大意是:又言虽古名将不过是,为淮南所惮。

yú dìng guó chuán wàn fāng zhī shì dà lù yú jūn

这句话大意是:《于定国传》:“万方之事大录于君。

àn jīn suǒ chuán wáng sù zhù shùn diǎn nà yú dà lù yuē lù lù yě

这句话大意是:”按今所传王肃注《舜典》“纳于大麓”曰:“麓,录也。

nà shùn shǐ dà lù wàn jī zhī zhèng

这句话大意是:纳舜,使大录万机之政。

gài xī jīng shí yǐ yǒu cǐ jiě gù zhào shū yòng zhī

这句话大意是:”盖西京时已有此解,故诏书用之。

yú dìng guó chuán zàn āi guān zhé yù

这句话大意是:《于定国传》赞:“哀鳏哲狱。

máo shī lǐ jì fán guān guǎ zhī guān jiē zuò qín cǐ yì qín zhī wù

这句话大意是:”《毛诗》、《礼记》凡鳏寡之鳏皆作“矜”,此亦矜之误。

zhé zé zhé zhī wù yě

这句话大意是:哲则“折”之误也。

shī gǔ yǐ chuán zhōng yǒu āi guān guǎ yǔ suì yǐ shì cǐ wén ér yǐ zhé wèi míng zhé zhī zhé

这句话大意是:师古以传中有哀鳏寡语,遂以释此文,而以哲为“明哲”之哲。

gōng shèng chuán wù suí sú dòng wú jiā zhǒng bǎi zuò cí táng shī gǔ yuē duō shè qì bèi kǒng bèi fā jué wèi dòng wú jiā

现代白话:《龚胜传》:“勿随俗动我家,种柏作祠堂,”师古曰:“多设器备,恐被发掘,为动我家。

fēi yě

这句话大意是:”非也。

gǔ rén zú zàng shèng bì yǐ zì yǒu mù ruò suí sú rén zhī yì gèng yú jiā shàng zhǒng bǎi zuò cí táng zé shì dòng wú jiā yě

现代白话:古人族葬,胜必已自有墓,若随俗人之意,更于家上种柏作祠堂,则是动我家也。

gài yǐ cháo dài qiān gé yī qiè shì zhōng zhī lǐ jù bù yù yòng

这句话大意是:盖以朝代迁革,一切饰终之礼俱不欲用。

wéi xián zhuàn suì yuè qí zǔ nián qí dǎi

这句话大意是:《韦贤传》:“岁月其祖,年其逮。

wū xī jūn zǐ zhù xiǎn yú hòu

现代白话:于昔有德行的人,庶显于后。

mèng zì yán nián lǎo mù xī zhī jūn zǐ chuí lìng míng yú hòu yù wáng xìn lǎo chéng zhī yán ér yòng zhī yě

现代白话:”孟自言年老,慕昔之有德行的人垂令名于后,欲王信老成之言而用之也。

zài zōu shī yuē jì qiě lòu zé cǐ wèi mèng zhī zì shù kě zhī

这句话大意是:在邹诗曰“既且陋”,则此为孟之自述可知。

xià cóng zhě yǔ zǎi sòng zhī

这句话大意是:“下从者与载送之。

xià rú ài àng chuán xià zhào tán zhī xià yǔ zhī gòng zài fù sòng zhì qí jiā yě

这句话大意是:”下如《爱盎传》:“下赵谈”之下,与之共载,复送至其家也。

yǐn wēng guī chuán gāo zhì yú sǐ

这句话大意是:《尹翁归传》:“高至于死。

gāo wèi zuì míng zhī shàng zhě yóu yán shàng xíng

这句话大意是:”高谓罪名之上者,犹言上刑。

wáng zūn chuán wěi bèi gòng gōng zhī dà è

这句话大意是:《王尊传》:“猥被共工之大恶。

wèi yù shǐ dài fū hé zòu zūn yǐ jìng yán yōng wéi xiàng gòng tāo tiān

这句话大意是:”谓御史大夫劾奏尊以靖言庸违,象共滔天。

xiāo yù chuán è míng zéi liáng zǐ zhèng

这句话大意是:《萧育传》:“鄂名贼梁子政。

míng zéi yóu yán míng wáng wèi zéi zhī yǒu míng hào zhě yě

这句话大意是:”名贼犹言名王,谓贼之有名号者也。

shī gǔ yuē míng zéi zhě zì xiǎn qí míng wú suǒ bì nì yán qí qiáng yě

这句话大意是:师古曰:“名贼者,自显其名,无所避匿,言其强也。

fēi

这句话大意是:”非。

xuān yuán liù wáng chuán zàn tān rén bài lèi

这句话大意是:《宣元六王传》赞:“贪人败类。

dà yá sāng róu zhī shī shī gǔ zhuāng wù yǐ wéi dàng

这句话大意是:”《大雅·桑柔》之诗,师古庄误以为《荡》。

zhāng yǔ chuán liǎng rén jiē wén zhī gè zì de yě

这句话大意是:《张禹传》:“两人皆闻知,各自得也。

chóng yǐ yǔ wèi qīn zhī xuān yǐ yǔ wèi jìng zhī gù gè zì de

这句话大意是:”崇以禹为亲之,宣以禹为敬之,故各自得。

dí fāng jìn chuán wàn suì zhī qī jìn shèn zhāo mù

这句话大意是:《翟方进传》:“万岁之期,近慎朝暮。

wèi gōng chē yàn jià gù xià wén láng bēn lì yǐ wéi kě yí yú xiāng yě

这句话大意是:”谓宫车晏驾,故下文郎贲丽以为可移于相也。

yáng xióng chuán bù zhī bó qiáo zhōu hé bié yě

这句话大意是:《杨雄传》:“不知伯侨周何别也。

wèi bù zhī shì hé wáng zhī bié zǐ

这句话大意是:”谓不知是何王之别子。

guàn lún kuí néng

这句话大意是:“冠伦魁能。

néng zì dāng shǔ shàng jù yán wèi néng chén zhī shǒu

这句话大意是:”能字当属上句,言为能臣之首。

shǐ shū zhī wén zhōng yǒu wù zì yào dāng páng zhèng yǐ qiú qí shì bù bì qū wèi zhī shuō

这句话大意是:史书之文中有误字,要当旁证以求其是,不必曲为之说。

rú cǐ chuán jiě cháo piān zhōng yù tán zhě wǎn shé ér gù shēng gù nǎi tóng zhī wù

这句话大意是:如此传《解嘲篇》中“欲谈者宛舌而固声”,固乃“同”之误;。

dōng fāng shuò gē míng yú xì jūn míng nǎi zhì zhī wù yǒu wén xuǎn kě zhèng

这句话大意是:“东方朔割名于细君”,名乃“炙”之误,有《文选》可证。

ér bì yù xun zhī wèi gù wèi míng cǐ xiǎo yán zhī xuǎn yě

这句话大意是:而必欲训之为固、为名,此小颜之癣也。

yán shì jiā xùn yún yì liáng chuán mèng láo zhě lǔ zhī bǎo dāo yě

这句话大意是:《颜氏家训》云:“《毅梁传》:“孟劳者,鲁之宝刀也。

yǒu jiāng zhòng yuè dú dāo wèi lì wèi gōng zǐ zuǒ yòu xìng mèng míng láo duō lì zhī rén wèi guó suǒ bǎo

这句话大意是:”有姜仲岳,读刀为“力”,谓公子左右姓孟名劳,多力之人,为国所宝。

yǔ wú kǔ jìng

现代白话:与我苦净。

qīng hé jùn shǒu xíng zhì dāng shì shuò rú zhù wú zhèng zhī nǎn rán ér fú

现代白话:清河郡守邢峙,当世硕儒,助我证之,赧然而服。

cǐ chuán gē míng zhī jiě dé wú lèi zhī

这句话大意是:此传“割名”之解得无类之。

rú lín chuán dì zǐ xíng suī bù bèi ér zhì yú dài fū láng zhǎng gù yǐ bǎi shù

这句话大意是:《儒林传》:“弟子行虽不备,而至于大夫郎掌故以百数。

wèi bù bì jiē yǒu xíng yì ér duō xiǎn guān

这句话大意是:”谓不必皆有行谊,而多显官。

huò zhí chuán wèi píng líng shí shì chí qián

这句话大意是:《货殖传》:“为平陵石氏持钱。

chí qián yóu jīn rén yán zhǎng cái yě

这句话大意是:”持钱犹今人言掌财也。

rú shì zhí shì jiē píng líng fù rén ér shí shì jiē yì cì zhī

这句话大意是:如氏、直氏皆平陵富人,而石氏皆亦次之。

yóu xiá chuán jiǔ shì zhào jūn dōu jiǎ zǐ guāng

这句话大意是:《游侠传》:“酒市赵君都、贾子光。

fú qián yuē jiǔ shì zhōng rén yě

这句话大意是:”服虔曰:“酒市中人也。

fēi yě

这句话大意是:”非也。

àn wáng zūn chuán cháng ān sù háo dà huá jiàn zhāng jìn jiǔ zhào fàng

这句话大意是:按《王尊传》:“长安宿豪大猾箭张禁、酒赵放。

jìn de yuē cǐ èr rén zuò jiàn zuò jiǔ zhī jiā

这句话大意是:”晋的曰:“此二人作箭作酒之家。

jīn cǐ shàng wén yǒu jiàn zhāng huí jí zhāng jìn yě

这句话大意是:”今此上文有箭张回,即张禁也。

jūn dōu yì shào fàng yě míng ǒu yì ěr

这句话大意是:君都亦邵放也,名偶异耳。

nìng xìng chuán zhèn wéi shì fū zhī ēn wèi rěn

这句话大意是:《佞幸传》:“朕惟噬肤之恩未忍。

shì qǔ yì kuí liù wǔ jué zōng shì fū yán guì qī zhī qīng ēn wèi rěn jué

这句话大意是:”是取《易·暌》六五“厥宗噬肤”,言贵戚之卿,恩未忍绝。

xiōng nú chuán gū fèn zhī jūn

这句话大意是:《匈奴传》:“孤偾之君。

fèn rú zuǒ zhuàn zhāng mài fèn xīng zhī fèn

这句话大意是:”愤如《左传》:“张脉偾兴”之偾。

cāng gōng chuán suǒ wèi bìng de zhī yù nán zǐ ér bù kě de yě

这句话大意是:《仓公传》所谓“病得之欲男子而不可得也”。

wèi lǜ wèi chán yú móu chuān jǐng zhù chéng zhì lóu yǐ cáng yǔ qín rén shǒu zhī

这句话大意是:“卫律为单于谋穿井筑城治楼以藏,与秦人守之。

shī gǔ yuē qín shí yǒu rén wáng rù xiōng nú zhě jīn qí zǐ sūn shàng hào qín rén

这句话大意是:”师古曰:“秦时有人亡入匈奴者,今其子孙尚号秦人。

fēi yě bǐ shí xiōng nú wèi zhōng guó rén wèi qín rén yóu jīn yán hàn rén ěr

这句话大意是:”非也,彼时匈奴谓中国人为秦人,犹今言汉人耳。

xī yù chuán xiōng nú fù mǎ qián hòu zú zhì chéng xià chí yán qín rén wǒ gài ruò mǎ

这句话大意是:《西域传》:“匈奴缚马前后足,置城下,驰言:‘秦人,我匄若马!

shī gǔ yuē wèi zhōng guó rén wèi qín rén xí gù yán yě

这句话大意是:’”师古曰:“谓中国人为秦人,习故言也。

shì yǐ

现代白话:”是了。

qí yán yǔ qín rén shǒu zhě xiōng nú yǐ zhuǎn xǐ wèi yè bù xí shǒu yù fán chuān jǐng zhù chéng zhī shì fēi qín rén bù néng wèi yě dà yuān chuán wén wǎn chéng zhōng xīn de qín rén zhī chuān jǐng

这句话大意是:其言与秦人守者,匈奴以转徙为业,不习守御,凡穿井筑城之事,非秦人不能为也,《大宛传》:“闻宛城中新得秦人,知穿井。

yì wèi zhōng guó rén

这句话大意是:”亦谓中国人。

qù hú lái wáng táng dōu

这句话大意是:“去胡来王唐兜。

shī gǔ yuē wèi qí qù hú ér lái jiàng hàn gù yǐ wéi wáng hào

这句话大意是:”师古曰:“为其去胡而来降汉,故以为王号。

fēi yě

这句话大意是:”非也。

xī yù chuán qiāng guó wáng hào qù hú lái wáng

这句话大意是:《西域传》:“羌国王号去胡来王。

chén zhī fù hū hán yá chán yú méng wú liàng zhī ēn

这句话大意是:“臣知父呼韩邪单于蒙无量之恩。

qí shí shàng wèi gēng míng dāng yuē chén náng zhī yá sī

这句话大意是:”其时尚未更名,当曰“臣囊知牙斯。

zuò shǐ zhě cóng qí jìng gēng míng lù zhī ěr

这句话大意是:”作史者从其径更名录之耳。

gù yìn jǐ huài nǎi yún yīn shàng shū qiú gù yìn zhě qiú gèng zhù rú gù yìn zhī shì qù xīn zì ér yán xǐ

这句话大意是:故印己坏,乃云“因上书求故印”者,求更铸如故印之式,去新字而言玺。

nán yuè chuán zhèn gāo huáng dì cè shì zhī zǐ

这句话大意是:《南粤传》:“朕高皇帝侧室之子。

shī gǔ yuē yán fēi zhèng dí suǒ shēng

这句话大意是:”师古曰:“言非正嫡所生。

fēi yě

这句话大意是:”非也。

chūn qiū zuǒ shì huán gōng èr nián chuán yuē qīng zhì cè shì

这句话大意是:《春秋·左氏桓公二年传》曰:“卿置侧室。

dù jiě cè shì zhòng zǐ yě

这句话大意是:”杜解:“侧室,众子也。

wén gōng shí èr nián chuán yuē zhào yǒu cè shì yuē chuān

这句话大意是:”《文公十二年传》曰:“赵有侧室曰穿。

xī yù chuán kāng jū guó wáng dōng jī shì xiōng nú

这句话大意是:《西域传》:“康居国王东羁事匈奴。

yán bù chún chén dàn jī mí shì zhī yǔ wū sūn jī shǔ yì tóng dāng yòng bǐ zhù shān cǐ zhù

这句话大意是:”言不纯臣,但羁縻事之,与乌孙羁属意同,当用彼注删此注。

yi gěi zú bù kě fá

这句话大意是:“宜给足,不可乏。

dàng zuò kě bù fá

这句话大意是:”当作“可不乏”。

wài qī chuán cháng yǔ sǐ wéi wǔ

这句话大意是:《外戚传》:“常与死为伍。

yán bīn yú sǐ

这句话大意是:”言滨于死。

qí tiáo cì shǐ dà cháng qiū lái zì zhī

这句话大意是:“其条刺史大长秋来自之。

shǐ dàng zuò shǐ

这句话大意是:”“史”当作“使”。

yuán shì shǐ zì

这句话大意是:元是“使”字。

chéng zhī shì hé děng r yě

这句话大意是:“丞知是何等儿也。

yán cáng zhī yǐ biàn shì nán fēi nǚ

这句话大意是:”言藏之以辨是男非女。

shī gǔ zhù fēi

这句话大意是:师古注非。

nài hé lìng zhǎng xìn de wén zhī

这句话大意是:“奈何令长信得闻之。

wèi hé dào lìng tài hòu wén zhī

这句话大意是:”谓何道令太后闻之。

zhōng méi zhì nǎi pèi shí yú zuǒ zuò

这句话大意是:“终没,至乃配食于左坐。

wèi hé zàng wèi líng pèi shí yuán dì

这句话大意是:”谓合葬渭陵,配食元帝。

wáng mǎng chuán zhì zhě zhǎng kòu dài fū chén chéng zì miǎn qù guān

这句话大意是:《王莽传》:“治者掌寇大夫陈成自免去官。

gài xiān jǐ ér qù

这句话大意是:”盖先几而去。

zì chēng fèi hàn dà jiàng jūn zhě zì chēng hàn dà jiàng jūn yě xià wén yún wáng hàn jiāng jūn tóng cǐ yì

这句话大意是:自称“废汉大将军”者,自称汉大将军也,下文云“亡汉将军”同此意。

zì mǎng yán wèi zhī fèi hàn wáng hàn ěr

这句话大意是:自莽言,谓之废汉、亡汉耳。

huì shěng hù xià

这句话大意是:“会省户下。

shěng hù jí jìn mén yě

这句话大意是:”省户即禁门也。

cài yōng dú duàn yuē jìn zhōng zhě mén hù yǒu jìn fēi shì yù zhě bù dé rén gù yuē jìn zhōng

这句话大意是:蔡邕《独断》曰:“禁中者,门户有禁,非侍御者不得人,故曰禁中。

xiào yuán huáng hòu fù dà sī mǎ yáng píng hóu míng jìn dāng shí bì zhī gù yuē shěng zhōng

这句话大意是:”孝元皇后父大司马阳平侯名禁,当时避之,故曰省中。

yòu gēng kè mù xiào wèi

这句话大意是:“右庚刻木校尉。

kè kè tóng qǔ jīn kè mù

这句话大意是:”“刻”、“克”同,取金克木。

xù chuán liú shì chéng yáo zhī hòu shì zú zhī shì zhe hu chūn qiū

这句话大意是:《叙传》:“刘氏承尧之后,氏族之世,著乎《春秋》。

zuǒ shì zhāo gōng èr shí jiǔ nián chuán táo táng shì jì shuāi qí hòu yǒu liú lèi zhě xué rǎo lóng yú huàn lóng shì yǐ shì kǒng jiǎ

这句话大意是:”《左氏昭公二十九年传》:“陶唐氏既衰,其后有刘累者,学扰龙于豢龙氏,以事孔甲。

shī gǔ yǐn shì huì bēn qín qí chù zhě wèi liú shì zé yòu qí miáo yì yě

这句话大意是:”师古引“士会奔秦,其处者为刘氏”,则又其苗裔也。

diāo luò hóng zhī

这句话大意是:“雕落洪支。

wèi zhōng shān dōng píng zhī yù

这句话大意是:”谓中山、东平之狱。

fú qián yǐ wéi fèi tuì wáng shì fēi

这句话大意是:服虔以为废退王氏,非。

hòu hàn shū zhù guāng wǔ jì jīn cǐ shuí zéi ér chí wù jī zhī hu

这句话大意是:○后汉书注《光武纪》:“今此谁贼,而驰鹜击之吗?

zhù shuí wèi wèi yǒu zhǔ yě

这句话大意是:”注:“谁谓未有主也。

fēi yán cǐ hé děng zéi bù zú fán zhǔ shàng qīn jī yě

这句话大意是:”非,言此何等贼,不足烦主上亲击也。

gǎn jū zhì bù hái yǐ mài rén fǎ cóng shì

这句话大意是:“敢拘制不还,以卖人法从事。

yán bǐ lüè mài rén kǒu lǜ zuì zhī zhòng qí fǎ yě

这句话大意是:”言比略卖人口律罪之,重其法也。

zhì dì jì xiān néng tōng jīng zhě gè lìng suí jiā fǎ

这句话大意是:《质帝纪》:“先,能通经者各令随家法。

zhù rú shēng wèi shī zhě wèi zhī shī jiā wèi lǐ zhě wèi zhī lǐ jiā

这句话大意是:”注:“儒生为《诗》者谓之诗家,为《礼》者谓之礼家。

fēi yě

这句话大意是:”非也。

wèi rú shī yǒu qí lǔ hán máo

这句话大意是:谓如《诗》有齐、鲁韩、毛。

tōng qí shī zhě zì yǐ wèi qí shī jiào shòu tōng lǔ shī zhě zì yǐ wèi lǔ shī jiào shòu hán máo jí wǔ jīng jiē rán nǎi suǒ wèi jiā fǎ ěr

这句话大意是:通《齐诗》者自以为《齐诗》教授,通《鲁诗》者自以为《鲁诗》教授,韩、毛及《五经》皆然,乃所谓家法耳。

lǔ pī chuán yán fǎ yì zhě gè lìng zì shuō shī fǎ

这句话大意是:《鲁丕传》言:“法异者各令自说师法”;。

xú fáng chuán yán fú jiàn dà xué shì bó shì dì zǐ jiē yǐ yì shuō bù xún jiā fǎ shì yě

这句话大意是:《徐防传》言:“伏见大学试博士弟子,皆以意说,不循家法”是也。

ān dì jì yǒng chū yuán nián jiǔ yuè guǐ yǒu diào yáng zhōu wǔ jùn zū mǐ shàn gěi dōng jùn jì yīn chén liú liáng guó xià shān shān yáng

这句话大意是:《安帝纪》:“永初元年九月癸酉,调扬州五郡租米,赡给东郡济阴、陈留,梁国下邓、山阳。

zhù wǔ jùn wèi jiǔ jiāng dān yáng lú jiāng wú jùn yù zhāng yě yáng zhōu lǐng liù jùn kuài jī zuì yuǎn gài bù tiáo yě

这句话大意是:”注:“五郡谓九江、丹阳、庐江、吴郡、豫章也,扬州领六郡,会稽最远,盖不调也。

àn shùn dì jì yǒng jiàn sì nián fēn huì jī wèi wú jùn

这句话大意是:”按《顺帝纪》:“永建四年,分会稽为吴郡。

ān dì shí wèi yǒu wú jùn zhǐ wǔ jùn wú kě yí zhě

这句话大意是:”安帝时未有吴郡,止五郡,无可疑者。

zhù fēi

这句话大意是:注非。

féng yì yí li yì shū gǒu lìng zhǎng ān shàng kě fú zhù yán qī suì yuè shū bù jiàn qīn

这句话大意是:冯异遗李轶书:“苟令长安尚可扶助,延期岁月,疏不间亲。

yuǎn bù yú jìn jì wén qǐ néng jū yī yú zāi

现代白话:远不逾近,季文岂能居一隅啊。

yán jì wén yú gēng shǐ wèi qīn jìn zhī chén dāng zài cháo bǐng zhèng qǐ de jū cǐ yī yú

这句话大意是:”言季文于更始为亲近之臣,当在朝秉政,岂得居此一隅。

zhù shī qí zhǐ fǎn yǐ wéi shū yuǎn fēi

这句话大意是:注失其指,反以为疏远,非。

jǐng dān chuán hán dān jiàng shuài shù yán wǒ fā yú yáng shàng gǔ bīng wǒ qīng yīng yán rán

这句话大意是:《景丹传》:“邯郸将帅数言,我发渔阳、上谷兵,我卿应言然。

wèi hán dān jiàng shuài yǒu cǐ yán wǒ yì liáo yǐ cǐ yán yīng zhī bù néng bì èr jùn zhī guǒ lái yě

这句话大意是:”谓邯郸将帅有此言,我亦聊以此言应之,不能必二郡之果来也。

běn wén zì míng zhù nǎi wèi wáng láng yù fā zhī miù yǐ

现代白话:本文自明,注乃谓王郎欲发之,谬了。

bào yǒng chuán dà shǒu zhào xīng tàn yuē wǒ shòu hàn máo tǔ bù néng lì jié ér bào yǒng sǐ zhī qǐ kě hài qí zi yě

这句话大意是:《鲍永传》:“大守赵兴叹曰:‘我受汉茅土,不能立节,而鲍永死之,岂可害其子也?

yǒng zì wù dàng zuò bào xuān

这句话大意是:’”“永”字误,当作“鲍宣”。

yáng hòu chuán yīn chén jìn qī fēi dǎng dāng shòu huò

这句话大意是:《杨厚传》:“阴臣近戚妃党当受祸。

yīn chén wèi fù rén xià wén sòng ā mǔ shì yě

这句话大意是:”阴臣谓妇人,下文宋阿母是也。

zhù yīn sī yě

这句话大意是:注:“阴,私也。

fēi

这句话大意是:”非。

láng yǐ chuán sī guò niàn jiù wu xiāo zhǐ huǐ

这句话大意是:《郎𫖮传》:“思过念咎,务消只悔。

zhù zhǐ dà yě

这句话大意是:”注:“只,大也。

fēi yě

这句话大意是:”非也。

àn yì fù chū jiǔ wú zhǐ huǐ

这句话大意是:按《易·复》:“初九,无只悔。

jiǔ jiā běn zuò duō gǔ rén duō zhǐ èr zì tōng yòng

这句话大意是:”九家本作“多”,古人多、只二字通用。

zhū fú chuán zì sǔn shèng shí

这句话大意是:《朱浮传》:“自损盛时。

sǔn dàng zuò juān

这句话大意是:”“损”当作“捐”。

gǔ chěng chuán xiāng rén yǒu suǒ jì zhēng zhé lìng zhù shǎo bīn

这句话大意是:《贾逞传》:“乡人有所计争,辄令祝少宾。

yún zhù zǔ yě

这句话大意是:”云:“祝,诅也。

zhēng qū zhí zhě zhé yán gǎn zhù shǎo bīn hu

这句话大意是:争曲直者辄言敢祝少宾吗?

fēi yě

这句话大意是:”非也。

yán gǎn yú shǎo bīn zhī qián fā shì hu

这句话大意是:言敢于少宾之前发誓吗?

shì zhī rú shén míng yě

这句话大意是:事之如神明也。

gǔ rén wén jiǎn ěr

现代白话:古人文简你。

zhōng lí yì chuán guāng wǔ de zòu yǐ jiàn bà

这句话大意是:《钟离意传》:“光武得奏,以见霸。

jiàn dàng zuò shì gǔ shì zì

这句话大意是:”见当作“视”,古“示”字。

zuò shì wèi yǐ yì zòu shì bà yě

这句话大意是:作视谓以意奏示霸也。

zhāng yǔ chuán zǔ fù kuàng wèi cháng shān guān zhǎng huì chì méi gōng guān chéng

这句话大意是:《张禹传》:“祖父况为常山关长,会赤眉攻关城。

àn qián hàn zhì cháng shān jùn zhī xiàn shí bā qí shí èr yuē guān

这句话大意是:”按《前汉志》,常山郡之县十八,其十二曰关。

xù hàn zhì wú cǐ xiàn shì zǔ suǒ shěng yě qí de dāng jí jīn zhī gù guān jiàn wǔ shí wǔ nián xǐ yàn mén dài jùn shàng gǔ sān jùn mín zhì cháng shān guān jū yōng guān yǐ dōng

这句话大意是:《续汉志》无此县,世祖所省也,其地当即今之故关,建武十五年,徙雁门、代郡、上谷三郡民,置常山关、居庸关以东。

liáng jié wáng chàng chuán jīn bì xià wéi chén shōu wū tiān xià

这句话大意是:《梁节王畅传》:“今陛下为臣收污天下。

shōu wū yóu zuǒ shì chuán suǒ wèi guó jūn hán gòu

这句话大意是:”收污犹《左氏传》所谓“国君含垢”。

li yún chuán dāng yǒu huáng jīng dài jiàn

这句话大意是:《李云传》:“当有黄精代见。

zhù huáng jīng wèi wèi shì jiāng xìng yě

这句话大意是:”注:“黄精谓魏氏将兴也。

àn yún běn bù zhī shì wèi gù xià yán chén xiàng yú tián xǔ shì ěr

现代白话:”按云本不知是魏,故下言陈、项、虞、田、许氏你。

huáng zhī dài chì zì shì wǔ yùn zhī xù wáng mǎng yì zì yǐ wéi zǔ huáng dì yě

这句话大意是:黄之代赤,自是五运之序,王莽亦自以为祖黄帝也。

cáo téng chuán yǐng chuān táng xī zhào diǎn děng

这句话大意是:《曹腾传》:“颖川堂溪赵典等。

àn cài yōng chuán zuò wǔ guān zhōng láng jiàng táng xī diǎn

这句话大意是:”按《蔡邕传》作“五官中郎将堂溪典。

zhù táng xī xìng yě

这句话大意是:”注:“堂溪,姓也。

cǐ wén yǎn yī zhào zì

这句话大意是:”此文衍一“赵”字。

wén xuǎn zhù yuán sì zōng yǒng huái shī xi yóu xián yáng zhōng zhào lǐ xiāng jīng guò yán yán nián zhù zhào hàn chéng dì hòu zhào fēi yàn yě li wǔ dì lǐ fū rén yě

这句话大意是:○文选注阮嗣宗《咏怀诗》:“西游咸阳中,赵李相经过,”颜延年注:“赵,汉成帝后赵飞燕也,李,武帝李夫人也。

àn chéng dì shí zì yǒu zhào lǐ

这句话大意是:”按成帝时自有赵李,。

hàn shū gǔ yǒng chuán yán zhào lǐ cóng wēi jiàn zhuān chǒng

这句话大意是:《汉书·谷永传》言赵李从微贱专宠,。

wài qī chuán bān rén rén yǔ shì zhě li píng

这句话大意是:《外戚传》:“班亻亻予侍者李平,。

píng de xìng

这句话大意是:平得幸,。

yì wèi rén rén yǔ

这句话大意是:亦为亻亻予,。

xù chuán bān rén rén yǔ gōng yǎng dōng gōng

这句话大意是:”《叙传》:“班亻亻予供养东宫,。

jìn shì zhě li píng wèi rén rén yǔ

这句话大意是:进侍者李平为亻亻予,。

ér zhào fēi yàn wèi huáng hòu

这句话大意是:而赵飞燕为皇后。

zì dà jiāng jūn hōng hòu fù píng dìng líng hóu zhāng fàng chún yú zhǎng děng shǐ shòu xìng chū wèi wēi xíng xíng zé tóng yú zhí pèi rù shì jìn zhōng shè yàn yǐn zhī huì jí zhào lǐ zhū shì zhōng jiē yǐn mǎn jǔ bái tán xiào dà jué

这句话大意是:自大将军薨后,富平定陵侯张放、淳于长等始受幸,出为微行,行则同舆执辔,入侍禁中,设宴饮之,会及赵李诸侍中,皆引满举白,谈笑大噱。

shǐ chuán míng bái rú cǐ ér yǐ wéi wǔ dì zhī lǐ fū rén hé zāi

现代白话:”史传明白如此,而以为武帝之李夫人何啊。

táo yuān míng shī zhù xi xī cóng yǔ táo yuān míng shī yún wén yǒu tián zǐ chūn jié yì wèi shì xióng

这句话大意是:○陶渊明诗注《西溪从语》:“陶渊明诗云:‘闻有田子春,节义为士雄。

hàn shū yàn wáng liú zé chuán yún gāo hòu shí qí rén tián shēng yóu fá zī yǐ shū gàn zé zé dà yuè zhī yòng jīn èr bǎi jīn wèi tián shēng shòu tián shēng rú cháng ān qiú shì xìng yè zhě zhāng qīng fěng gāo hòu lì zé wèi láng yá wáng

这句话大意是:’《汉书·燕王刘泽传》云:‘高后时,齐人田生游乏资,以书干泽,泽大悦之,用金二百斤为田生寿,田生如长安,求事幸谒者张卿,讽高后立泽为琅邪王。

jìn de yuē chu hàn chūn qiū yún tián shēng zì zi chūn

这句话大意是:’晋的曰:《楚汉春秋》云:‘田生字子春。

fēi yě

这句话大意是:”非也。

cǐ shī shàng wén yún cí jiā sù yán jià dāng wǎng zhì wú zhōng

这句话大意是:此诗上文云:“辞家夙严驾,当往至无终。

xià wén yún shēng yǒu gāo shì míng jì méi chuán wú qióng

这句话大意是:”下文云:“生有高世名,既没传无穷。

qí wèi tián chóu kě zhī yǐ

现代白话:”其为田畴可知了。

sān guó zhì tián chóu zì zi tài yòu běi píng wú zhōng rén yě

这句话大意是:《三国志》:“田畴,字子泰,右北平无终人也。

tài yī zuò chūn

这句话大意是:”“泰”一作“春”。

ruò tián shēng yóu shuì qǔ jīn zhī rén hé de yǒu gāo shì zhī míng ér wèi jìng jié zhī suǒ mù hu

这句话大意是:若田生游说取金之人,何得有高世之名,而为靖节之所慕乎!

suì jǐn jiè rán fēn zhōng sǐ guī tián lǐ

这句话大意是:“遂尽介然分,终死归田里。

shì yòng fāng wàng cí wěi áo shū suī huái jiè rán zhī jié yù jié qù jiù zhī fēn

这句话大意是:”是用方望《辞隗嚣书》:“虽怀介然之节,欲洁去就之分”。

duō xiè qǐ yǔ yòng jīng shuǎng jīn hé rú

现代白话:“多谢绮与用,精爽今怎么样?

duō xiè zhě fēi yī yán zhī suǒ néng jǐn jīn rén yì yǒu cǐ yǔ

这句话大意是:”多谢者,非一言之所能尽,今人亦有此语。

hàn shū zhào guǎng hàn wèi jīng zhào yǐn cháng jì zhào hú dū tíng zhǎng xi zhì jiè shàng jiè shàng tíng cháng xì yuē wèi wǒ duō wèn zhào jūn

这句话大意是:《汉书》:赵广汉为京兆尹,常记召湖都亭长西至界上,界上亭长戏曰:‘为我多问赵君。

zhù duō wèn zhě yán yīn qín ruò jīn rén qiān wàn wèn xùn yě

这句话大意是:’”注:“多问者,言殷勤,若今人千万问讯也。

li tài bái shī zhù li dà zì fēi lóng yǐn yún chóu hǎi sī lìng rén jiē

这句话大意是:○李太白诗注李大自《飞龙引》:“云愁海思令人嗟。

shì yòng liáng yù zhāng wáng zōng tīng jī míng cí yún bēi hǎi sī tú yǎn yǎng

这句话大意是:”是用梁豫章王综《听鸡鸣辞》:“云悲海思徒掩仰。

hú wú rén piān tài bái rén yuè dí kě cuī

这句话大意是:”《胡无人篇》:“太白人月敌可摧。

shì yòng běi qí shū sòng jǐng yè chuán tài zì yǔ yuè bìng yi sù yòng bīng

这句话大意是:”是用《北齐书·宋景业传》:“太自与月并,宜速用兵。

èr shì qián rén wèi zhù

这句话大意是:”二事前人未注。

tài bái shī yǒu gǔ lǎng yuè xíng yòu yún jīn rén bú jiàn gǔ shí yuè

这句话大意是:太白诗有《古朗月行》,又云:“今人不见古时月。

wáng bó hòu yǐn bào pǔ zǐ yuē sú shì duō yún jīn rì bù jí gǔ rì zhī rè jīn yuè bù jí gǔ yuè zhī lǎng shì zé rán yǐ

现代白话:”王伯厚引《抱朴子》曰:“俗士多云今日不及古日之热,今月不及古月之朗,是则然了。

ér yòu yún kuáng fēng chuī gǔ yuè qiè nòng zhāng huá tái

这句话大意是:”而又云:“狂风吹古月,窃弄章华台。

yòu yuē hǎi dòng shān qǐng gǔ yuè cuī

这句话大意是:”又曰:“海动山顷古月摧。

cǐ suǒ wèi gǔ yuè zé míng shì hú zì bù dé qū wèi zhī jiě yě

这句话大意是:”此所谓古月则明是“胡”字,不得曲为之解也。

rán dà bái yòng cǐ yì yǒu suǒ běn jìn shū fú jiān zǎi jì gǔ yuè zhī wèi luàn zhōng zhōu hóng shuǐ dà qǐ jiàn xi liú

这句话大意是:然大白用此亦有所本,《晋书·符坚载记》:“古月之未乱中州,洪水大起健西流。

cǐ qí běn yě

这句话大意是:”此其本也。

huò yuē xī zì zhī tǐ zhǐ dāng zhe zhī qiǎn wén qǐ kě yǐ rén shī hu

现代白话:或曰析字之体止当著之忏文,岂能够人诗吗?

hāo zhēn jīn hé zài shān shàng fù yǒu shān gǔ shī gù yǒu zhī yǐ

现代白话:”蒿砧今何在,山上复有山”,古诗固有之了。

shuí lián lǐ fēi jiàng bái shǒu méi sān biān

这句话大意是:“谁怜李飞将,白首没三边。

xī rén jī qí yǐ fēi jiàng jūn jiǎn jié wèi fēi jiàng zhě rán gǔ rén zì yǒu cǐ yǔ

这句话大意是:”昔人讥其以“飞将军”翦截为“飞将”者,然古人自有此语。

hòu hàn shū bān yǒng chuán bān jiāng néng bǎo běi xī bù wéi biān hài hu

这句话大意是:《后汉书·班勇传》:“班将能保北卤不为边害吗?

hòu wèi táng yǒng zhèng guāng zhōng wèi běi dì tài shǒu shù yǔ zéi zhàn wèi cháng bài běi

这句话大意是:”后魏唐永,正光中为北地太守,数与贼战,未尝败北。

shí rén yǔ yuē mò lù liáng kǒng ěr féng táng jiāng

现代白话:时人语曰:“莫陆梁,恐你逢唐将。

jǐng yǐ jiāng jūn wèi jiāng

这句话大意是:”井以“将军”为“将”。

hǎi shàng bì yún duàn chán yú qiū sè lái

这句话大意是:“海上碧云断,单于秋色来。

chán yú shì dì míng

这句话大意是:”单于是地名。

tōng diǎn lín dé yuán nián gǎi yún zhōng dū hù fǔ wèi chán yú dà dū hù fǔ

这句话大意是:《通典》:“麟德元年,改云中都护府为单于大都护府。

lǐng xiàn yī yuē jīn hé

这句话大意是:领县一,曰金河。

yǒu cháng chéng yǒu jīn hé lǐ líng tái wáng zhāo jūn mù

这句话大意是:有长城,有金河、李陵台、王昭君墓。

jiù táng shū tū jué chuán chē bí jì pò zhī hòu tū jué jǐn wèi fēng jiāng zhī chén yú shì fēn zhì chán yú hàn hǎi èr dōu hù fǔ dān gàn bù hù lǐng láng shān yún zhōng sāng qián sān dōu dū sū nóng děng yī shí sì zhōu

这句话大意是:”《旧唐书·突厥传》:“车鼻既破之后,突厥尽为封疆之臣,于是分置单于,瀚海二都护府,单干部护领狼山、云中、桑干三都督,苏农等一十四州。

xīn táng shū yán qì yǐ běi zhe zhōu xī lì hàn hǎi nán lì yún zhōng

这句话大意是:”《新唐书》言:“碛以北著州悉隶瀚海,南隶云中。

yún zhōng zhě yì chéng gōng zhǔ suǒ jū yě

这句话大意是:云中者,义成公主所居也。

xié lì miè lǐ jìng xǐ tū jué yíng pò shù bǎi zhàng jū zhī yǐ ā shǐ dé wèi zhī zhǎng

这句话大意是:颉利灭,李靖徙突厥赢破数百帐居之,以阿史德为之长。

zhòng shāo shèng jí jiàn yán yuàn yǐ zhū wáng wèi kè hán yáo tǒng zhī

这句话大意是:众稍盛,即建言:‘愿以诸王为可汗,遥统之。

dì yuē jīn kè hán gǔ chán yú yě

这句话大意是:’帝曰:‘今可汗,古单于也。

nǎi gǎi yún zhōng fǔ wèi chán yú dà dū hù fǔ yǐ yīn wáng xù lún wèi chán yú dū hù

这句话大意是:’乃改云中府为单于大都护府,以殷王旭轮为单于都护。

tōng jiàn zhù yǐn sòng bái yuē táng zhèn wǔ jūn jiù chán yú dū hù fǔ jí hàn dìng xiāng jùn zhī shèng lè xiàn yě

这句话大意是:”《通鉴》注引宋白曰:“唐振武军,旧单于都护府,即汉定襄郡之盛乐县也。

zài yīn shān zhī yáng huáng hé zhī běi hòu wèi suǒ dōu shèng lè shì yě

这句话大意是:在阴山之阳,黄河之北,后魏所都盛乐是也。

táng píng tū jué yú cǐ zhì yún zhōng dū hù fǔ hòu gǎi chán yú fǔ

这句话大意是:唐平突厥,于此置云中都护府,后改单于府。

xīn táng shū dì lǐ zhì yuē táng zhī shèng shí kāi yuán tiān bǎo zhī jì dōng zhì ān dōng xi zhì ān xī nán zhì rì nán běi zhì chán yú fǔ

这句话大意是:”《新唐书,地理志》曰:“唐之盛时开元、天宝之际,东至安东,西至安西,南至日南,北至单于府。

xú jiǔ gāo shī tí yuē sòng bù sì zhèn rén wǎng chán yú cuī hào shī tí yuē sòng chán yú péi dū hù fù xī hé cén shēn lún tái jí shì shī lún tái fēng wù yì de shì gǔ chán yú shì yě

这句话大意是:”徐九皋诗题曰“送部四镇人往单于”,崔颢诗题曰“送单于裴都护赴西河”,岑参《轮台即事诗》:“轮台风物异,地是古单于”是也。

mǔ zi měi shī zhù jì lín yì shè dì shī xú guān shēn shuǐ fǔ

这句话大意是:○牡子美诗注《寄临邑舍弟诗》:“徐关深水府。

sòng shè dì yǐng fù qí zhōu shī xú guān dōng hǎi xi

这句话大意是:”《送舍弟颖赴齐州诗》:“徐关东海西。

xú guān zài qí jìng jīn bù kě kǎo

这句话大意是:”徐关在齐境,今不可考。

zuǒ zhuàn chéng gōng èr nián qí shī bài yú ān qí hóu zì yú fu rù

这句话大意是:《左传,成公二年》:“齐师败于鞍,齐侯自余夫入。

shí qī nián qí hóu yǔ guó zuǒ méng yú xú guān ér fù zhī

这句话大意是:”《十七年》:“齐侯与国佐盟于徐关而复之。

xíng cì zhāo líng shī wēi dìng hǔ láng dōu

这句话大意是:《行次昭陵诗》:“威定虎狼都。

zhù yǐn sū qín chuán qín hǔ láng zhī guó shèn wéi wú lǐ

这句话大意是:”注引《苏秦传》:“秦虎狼之国,甚为无理”。

cǐ nǎi yòng qín běn jì zàn jù láng hú dǎo cān fá

这句话大意是:此乃用《秦本纪》赞:“据狼弧,蹈参伐。

cān wèi bái hǔ qín zhī fēn xīng yě

这句话大意是:”参为白虎,秦之分星也。

wǎng zhě zāi yóu jiàng cāng shēng chuǎn wèi sū wèi wǔ wéi zhī huò

这句话大意是:“往者灾犹降,苍生喘未苏”,谓武、韦之祸。

zhǐ huī ān shuài tǔ dàng dí fǔ hóng lú wèi xuán zōng zài zào táng shì yě

这句话大意是:“指麾安率土,荡涤抚洪炉”,谓玄宗再造唐室也。

běn yú tài zōng zhī yí dé zài rén gù shī zhōng jí zhī

这句话大意是:本于太宗之遗德在人,故诗中及之。

qián shì wèi cǐ shī tiān bǎo luàn hòu zuò ér gǎi tiě mǎ wèi shí mǎ yǐ hé li yì shān shī zhāo líng shí mǎ zhī shuō fēi yǐ qí cháo xiǎng tài miào fù yuē gōng jiàn jiē míng hàn zhù jīn zhī fēng mǎ

现代白话:钱氏谓此诗天宝乱后作,而改“铁马”为“石马”,以合李义山诗“昭陵石马”之说,非了,其《朝享太庙赋》曰:“弓剑皆鸣,汗铸金之风马。

zài cǐ wèi luàn yǐ qián yòu jiāng hé shuō

这句话大意是:”在此未乱以前,又将何说?

bì gǔ jì yǒu cǐ shì ér jīn shī zhī ěr

这句话大意是:必古记有此事而今失之耳。

fèng zèng wéi zuǒ chéng zhàng shī cán bēi yǔ lěng zhì dào chù qián bēi xīn

这句话大意是:《奉赠韦左丞丈诗》:“残杯与冷炙,到处潜悲辛。

yán shì jiā xùn gǔ lái míng shì duō suǒ ài hào wéi bù kě lìng yǒu chēng yù jiàn yì xūn guì chù zhī xià zuò yǐ qǔ cán bēi lěng zhì zhī rǔ

这句话大意是:”《颜氏家训》:“古来名士多所爱好,惟不可令有称誉,见役勋贵,处之下坐,以取残杯冷炙之辱。

gāo dū hù cōng mǎ xíng ān xī dū hù hú qīng cōng

这句话大意是:”《高都护骢马行》:“安西都护胡青骢。

wèi shū tǔ yù hún chuán tǔ yù hún cháng de bō sī cǎo mǎ fàng rù hǎi yīn shēng cōng jū néng rì xíng qiān lǐ

这句话大意是:”《魏书·吐谷浑传》:“吐谷浑尝得波斯草马,放入海,因生骢驹,能日行千里。

shì chuán qīng hǎi cōng zhě shì yě

这句话大意是:”世传青海骢者是也。

sòng cài xī lǔ hái lǒng yòu shī liáng zhōu bái mài kū

这句话大意是:《送蔡希鲁还陇右诗》:“凉州白麦枯。

dù shì tōng diǎn liáng zhōu gòng bái xiǎo mài shí shí

这句话大意是:”杜氏《通典》:“凉州贡白小麦十石。

tiān yù zhòu qí gē yī xī tài pú zhāng jǐng shùn lín mù gōng jū yuè qīng jùn suì lìng dà nú shǒu tiān yù bié yǎng jì zǐ lián shén jùn

这句话大意是:《天育骤骑歌》:“伊昔太仆张景顺,临牧攻驹阅清峻,遂令大奴守天育,别养骥子怜神骏。

àn shǐ yán xuán zōng chū jí wèi mù mǎ yǒu èr shí sì wàn pǐ yǐ tài pū qīng wáng máo zhòng wèi nèi wài xián jiù shǐ shǎo qīng zhāng jǐng shùn fù zhī

这句话大意是:”按史言,玄宗初即位,牧马有二十四万匹,以太仆卿王毛仲为内外闲厩使,少卿张景顺副之。

kāi yuán shí sān nián xuán zōng dōng fēng yǒu mǎ sì shí sān wàn pǐ niú yáng chēng shì shàng jiā máo zhòng zhī gōng jiā kāi fǔ yí tóng sān sī

这句话大意是:开元十三年,玄宗东封,有马四十三万匹,牛羊称是,上嘉毛仲之功,加开府仪同三司。

shì jǐng shùn tè máo zhòng zhī fù ěr

现代白话:是景顺特毛仲之副你。

jīn chì máo zhòng wèi dà nú ér guī qí gōng yú jǐng shùn dài yǐ shī rén zhī bǐ ér zhuī chù zhì zhī quán hu

这句话大意是:今斥毛仲为大奴,而归其功于景顺,殆以诗人之笔而追黜陟之权吗?

āi wáng sūn shī dàn dào kùn kǔ qǐ wèi nú

这句话大意是:《哀王孙诗》:“但道困苦乞为奴。

nán shǐ zī míng dì wèi xuān chéng wáng qiǎn diǎn qiān kē lìng sūn shā jiàn ān wáng zǐ zhēn

这句话大意是:”《南史》:齐明帝为宣城王,遣典签柯令孙杀建安王子真。

zǐ zhēn zǒu rù chuáng xià lìng sūn shǒu qiān chū zhī kòu tóu qǐ wèi nú bù xǔ ér sǐ

这句话大意是:子真走入床下,令孙手牵出之,叩头乞为奴,不许而死。

shuò fāng jiàn jǐ hǎo shēn shǒu

这句话大意是:“朔方健几好身手。

yán shì jiā xùn qǐng shì lí luàn yì guān zhī shì suī wú shēn shǒu huò jù tú zhòng

这句话大意是:”《颜氏家训》:“顷世离乱,衣冠之士虽无身手,或聚徒众。

dà yún sì zàn gōng fáng shī quǎn jīn guó duō gǒu

这句话大意是:《大云寺赞公房诗》:“犭斤々国多狗。

hán fēi zǐ chǔ shuō yòu shàng fu guó yì yǒu gǒu

这句话大意是:”《韩非子·储说右上》:“夫国亦有狗。

yǒu dào zhī shì chén qí shù ér yù yǐ míng wàn shèng zhī zhǔ dà chén wèi měng gǒu yíng ér zhī

这句话大意是:有道之士陈其术,而欲以明万乘之主,大臣为猛狗,迎而之。

cǐ rén zhǔ zhī suǒ yǐ bì xié ér yǒu dào zhī shì suǒ yǐ bù yòng yě

这句话大意是:此人主之所以蔽胁,而有道之士所以不用也。

wǎn xíng kǒu hào yuǎn kuì liáng jiāng zǒng huán jiā shàng hēi tóu

这句话大意是:《晚行口号》:“远愧梁江总,还家尚黑头。

liú chén wēng píng yuē rén zhī jiāng lìng zì chén rù duò bù zhī qí zì liáng shí yǐ dá guān yǐ

现代白话:”刘辰翁评曰:“人知江令自陈入隋,不知其自梁时已达官了。

zì liáng rù chén zì chén rén duò guī shàng hēi tóu qí rén wù xīn shì kě zhī

这句话大意是:自梁入陈,自陈人隋,归尚黑头,其人物心事可知。

zhe yī liáng zì ér bù shèng qí kuì yǐ

现代白话:著一‘梁’字而不胜其愧了。

shī zhī miào rú cǐ qǐ dài mà zāi

现代白话:诗之妙如此,岂待骂啊。

àn chén shū jiāng zǒng chuán hóu jǐng kòu jīng dū zhào yǐ zǒng quán jiān tài cháng qīng

这句话大意是:”按《陈书·江总传》:侯景寇京都,诏以总权兼太常卿。

tái chéng xiàn zǒng bì nàn qí qū zhì huì jī jùn fù wǎng guǎng zhōu yī xiāo bó

这句话大意是:台城陷,总避难崎岖,至会稽郡,复往广州,依萧勃。

jí yuán dì píng hóu jǐng zhēng zǒng wèi míng wēi jiāng jūn shǐ xīng nèi shǐ

这句话大意是:及元帝平侯景,征总为明威将军、始兴内史。

huì jiāng líng xiàn bù xíng zǒng yīn cǐ liú yù lǐng nán jī suì

这句话大意是:会江陵陷,不行,总因此流寓岭南积岁。

tiān jiā sì nián yǐ zhōng shū shì láng zhēng hái cháo

这句话大意是:天嘉四年,以中书侍郎征还朝。

yǐ běn chuán zǒng zhī nián jì zhī liáng tài qīng sān nián jǐ yǐ tái chéng xiàn zǒng nián sān shí yī

这句话大意是:以本传总之年计之,梁太清三年己已,台城陷,总年三十一。

zì cǐ liú lí yú wài shí sì wǔ nián zhì chén tiān jiā sì nián guǐ wèi hái cháo zǒng nián sì shí wǔ jí suǒ wèi huán jiā shàng hēi tóu yě

这句话大意是:自此流离于外十四五年,至陈天嘉四年癸未还朝,总年四十五,即所谓“还家尚黑头”也。

zǒng jí yǒu zhì kǒng zhōng chéng yǐ shī yuē wǒ xíng wǔ lǐng biǎo cí xiāng èr shí nián

现代白话:总集有《治孔中丞了诗》曰:“我行五岭表,辞乡二十年。

zi měi zāo luàn qí qū lüè yǔ zǒng tóng ér zì shāng qí nián yǐ lǎo gù fā cǐ tàn ěr hé xiá mà rén zāi

现代白话:”子美遭乱崎岖,略与总同,而自伤其年已老,故发此叹你,何暇骂人啊。

chuán yòu yún jīng chéng xiàn rén duò wéi shàng kāi fǔ

这句话大意是:传又云:京城陷,人隋,为上开府。

kāi huáng shí sì nián zú yú jiāng dū shí nián qī shí liù

这句话大意是:开皇十四年,卒于江都,时年七十六。

qù zhēn míng sān nián jǐ yǒu chén wáng zhī suì yòu yǐ wǔ nián tóu ān dé hēi hu

这句话大意是:去祯明三年己酉陈亡之岁又已五年,头安得黑吗?

qí tái chéng xiàn ér bì luàn běn zài liáng shí zì bù dé méng yǐ chén shì hé mà zhī yǒu

这句话大意是:其台城陷而避乱本在梁时,自不得蒙以陈氏,何骂之有?

qiě zi měi shī yǒu yún mò kàn jiāng zǒng lǎo yóu bèi shǎng shí yú yǒu yún guǎn níng shā mào jìng jiāng lìng jǐn páo xiān yǒu yún jiāng zǒng wài jiā yǎng xiè ān chéng xìng zhǎng yì yǐ jí chēng zhī yǐ

现代白话:且子美诗有云“莫看江总老,犹被赏时鱼”,有云“管宁纱帽净,江令锦袍鲜’,有云‘江总外家养,谢安乘兴长’,亦已亟称之了。

běi zhēng shī jūn chéng zhōng xīng zhǔ jīng wěi gù mì wù

这句话大意是:《北征诗》:“君诚中兴主,经纬固密勿。

hàn shū liú xiàng chuán yǐn shī mì wù cóng shì shī gǔ yuē mì wù yóu yì miǎn

这句话大意是:”《汉书·刘向传》引《诗》:“密勿从事”,师古曰:“密勿,犹邑勉。

bù wén xià yīn shuāi zhōng zì zhū bāo dá

这句话大意是:“不闻夏殷衰,中自株褒妲。

bù yán zhōu bù yán mèi xǐ cǐ gǔ rén hù wén zhī miào

这句话大意是:”不言周,不言妹喜,此古人互文之妙。

zì bā gǔ xué xìng wú rén jiě cǐ wén fǎ yǐ

现代白话:自八股学兴,无人解此文法了。

wǎn chū zuǒ yè shī qí mǎ yù jī qī gài yù xiào gǔ rén bì chē yíng mǎ zhī yì

这句话大意是:《晚出左掖诗》:“骑马欲鸡栖,”盖欲效古人敝车赢马之意。

hòu hàn shū chén zhe chuán zhū zhèn zì bó hòu wèi zhōu cóng shì zòu jì yīn tài shǒu dān kuāng zāng zuì bìng lián kuāng xiōng zhōng cháng shì chē qí jiāng jūn chāo

这句话大意是:《后汉书·陈著传》:“朱震字伯厚,为州从事,奏济阴太守单匡赃罪,并连匡兄中常侍车骑将军超。

huán dì shōu kuāng xià tíng wèi yǐ qiǎn chāo chāo yì yù xiè sān fǔ yǔ yuē chē rú jī qī mǎ rú gǒu jí è rú fēng zhū bó hòu

这句话大意是:桓帝收匡下廷尉,以谴超,超诣狱,谢三府,语曰:‘车如鸡栖马如狗,疾恶如风朱伯厚。

jī qī yán chē xiǎo yě

这句话大意是:’”鸡栖言车小也。

yú wén zhī zhāng jǐn yī jì yún

这句话大意是:余闻之张锦衣纪云。

chuí lǎo bié shī tǔ mén bì shén jiān xìng yuán dù yì nán tǔ mén zài jǐng xíng zhī dōng xìng yuán dù zài wèi zhōu jí xiàn lín hé ér shǒu yǐ è zéi shǐ bù dé dù jiē táng rén kòng zhì hé běi zhī yào dì yě

这句话大意是:《垂老别诗》:“土门壁甚坚,杏园度亦难,”土门在井陉之东,杏园度在卫州汲县,临河而守,以遏贼,使不得度,皆唐人控制河北之要地也。

jiù táng shū guō zi yí zì xìng yuán dù hé wéi wèi zhōu

这句话大意是:《旧唐书》:郭子仪自杏园渡河,围卫州。

shǐ sī míng qiǎn xuē jí wéi líng hú zhāng yú xìng yuán

这句话大意是:史思明遣薛岌围令狐彰于杏园。

li zhōng chén wèi pú zhōu cì shǐ yí zhèn xìng yuán dù

这句话大意是:李忠臣为濮州刺史,移镇杏园渡。

jīn hé nán xǐ ér gù jì bù kě xún yǐ

现代白话:今河南徙,而故迹不可寻了。

táng cuī tóng sòng féng jiāng jūn shī xiǎng dào huá tái sāng yè luò huáng hé dōng zhù xìng yuán qiū

这句话大意是:唐崔峒《送冯将军诗》:“想到滑台桑叶落,黄河东注杏园秋。

qín zhōu zá shī xī róng wài shēng guó

这句话大意是:《秦州杂诗》:“西戎外甥国。

zhù yǐn tǔ bō biǎo chēng wài shēng wèi zhèng

这句话大意是:”注引吐蕃表称外甥为证。

àn cè fǔ yuán guī zài tǔ shàn shū jiē zì chēng wài shēng chēng shàng wèi huáng dì jiù

这句话大意是:按《册府元龟》载吐善书,皆自称外甥,称上为皇帝舅。

kāi yuán èr shí yī nián cóng gōng zhǔ yán shù bēi yú chì lǐng qí bēi wén yuē wéi dà táng kāi yuán èr shí yī nián suì cì wáng shēn jiù shēng xiū qí jiù hǎo tóng wèi yī jiā

这句话大意是:开元二十一年,从公主言,树碑于赤岭,其碑文曰:“维大唐开元二十一年,岁次王申,舅甥修其旧好,同为一家。

zé méng shì zhī wén zhào chì zhī yǔ yǐ zài zhī yǐ

现代白话:”则盟誓之文诏敕之语已载之了。

hú wǔ bái tí xié

这句话大意是:“胡舞白题斜。

àn nán shǐ péi zǐ yě wèi zhù zuò shè rén shí xī běi yuǎn biān yǒu bái tí guó qiǎn shǐ yáo mín shān dào rén gòng

这句话大意是:”按《南史》:裴子野为著作舍人,时西北远边有白题国,遣使繇岷山道人贡。

cǐ guó lì dài fú bīn mò zhī suǒ chū

这句话大意是:此国历代弗宾,莫知所出。

zǐ yě yuē hàn yǐng yīn hóu zhǎn bái tí jiāng yī rén

这句话大意是:子野曰:“汉颍阴侯斩白题将一人。

fú qián zhù yún bái tí hú míng yě

这句话大意是:”服虔注云:“白题,胡名也。

rán zé bái tí nǎi shì guó míng

这句话大意是:”然则白题乃是国名。

ér cǐ shī yǐ wéi bái é yuè yì cí jiā suǒ wèi jiè yòng zhě hu

这句话大意是:而此诗以为白额,悦亦词家所谓借用者吗?

xǐ wén guān jūn yǐ lín zéi jìng èr shí yùn jiā jiā mài chāi chuàn zhǔn nǐ xiàn xiāng láo

这句话大意是:《喜闻官军已临贼境二十韵》:“家家卖钗钏,准拟献香醪。

nán shǐ yǔ guǒ zhī chuán guǒ zhī cháng jiān zhǔ kè láng duì wèi shǐ

这句话大意是:”《南史·庾果之传》:“果之尝兼主客郎,对魏使。

shǐ wèn gǎo zhī yuē bǎi xìng nà de jiā jiā tí míng tiè mài zhái

这句话大意是:使问杲之曰:‘百姓那得家家题名帖卖宅。

dá yuē cháo tíng jì yù sǎo dàng jīng luò kè fù shén zhōu suǒ yǐ jiā jiā mài zhái ěr

这句话大意是:’答曰:‘朝廷既欲扫荡京洛,克复神州,所以家家卖宅耳。

sòng zhèng qián biǎn tāi zhōu sī hù shī jiǔ hòu cháng chēng lǎo huà shī

这句话大意是:《送郑虔贬台州司户诗》:“酒后常称老画师。

jiù táng shū yán lì běn chuán tài zōng cháng yǔ shì chén xué shì fàn zhōu yú chūn yuàn chí zhōng yǒu yì niǎo suí bō róng yǔ zhào lì běn lìng xiě niǎo

这句话大意是:”《旧唐书·阎立本传》:“太宗尝与侍臣学士泛舟于春苑池中,有异鸟随波容与,召立本,令写鸟。

gé wài zhuàn hū yún huà shī yán lì běn

这句话大意是:阁外传呼云:‘画师阎立本!

jì yuè zhōu gǔ sī mǎ liù zhàng yǐ zhōu yán bā shǐ jūn shī gǔ bǐ lùn gū fèn yán jūn fù jǐ piān

这句话大意是:《寄岳州贾司马六丈已州严八使君诗》:“贾笔论孤愤,严君赋几篇。

shì yòng shǐ jì jiǎ yì zhì cháng shā diào qū yuán shì

这句话大意是:”是用《史记》贾谊至长沙吊屈原事。

hàn shū yì wén zhì yán zhù fù sān shí wǔ piān

这句话大意是:《汉书·艺文志》:“严助赋三十五篇。

gǔ rén jīng shǐ jiē shì xiě běn

这句话大意是:”古人经史皆是写本。

jiǔ kè sì fāng wèi bì néng xié yī shí yòng shì zhī wù zì suǒ bù miǎn hòu rén bù bì qū wèi zhī huì

这句话大意是:久客四方,未必能携,一时用事之误自所不免,后人不必曲为之讳。

zi měi jì yuè zhōu gǔ sī mǎ liù zhàng bā zhōu yán bā shǐ jūn shī dì zǐ pín yuán xiàn zhū shēng lǎo fú qián

这句话大意是:子美《寄岳州贾司马六丈巴州严八使君诗》:“弟子贫原宪,诸生老伏虔。

běn yòng jǐ nán fú shēng shì fú shēng míng shèng fēi qián

这句话大意是:”本用济南伏生事,伏生名胜,非虔。

hòu hàn yǒu fú qián fēi fú yě

这句话大意是:后汉有服虔,非伏也。

shì liāo nú ā duàn shī céng jīng táo kǎn hú nú yì

这句话大意是:《示撩奴阿段诗》:“曾惊陶侃胡奴异。

gài wèi shì xíng yǒu hú nú kě bǐ ā duàn

这句话大意是:”盖谓士行有胡奴,可比阿段。

hú nú kǎn zi fàn xiǎo zì fēi nú yě

这句话大意是:胡奴,侃子范小字,非奴也。

zuǒ hái shān wēi jì shī fēn zhāng sù yǒu qī

这句话大意是:《佐还山偎寄诗》:“分张素有期。

hòu wèi gāo yǔn wēi shì sòng zài zhě shù zi réng fù fēn zhāng

这句话大意是:”后魏高允《微士颂》:“在者数子,仍复分张。

běi shǐ rú rú ā nà xiāng yán lǎo mǔ zài bǐ wàn lǐ fēn zhāng

这句话大意是:”《北史》:蠕蠕阿那襄言:“老母在彼,万里分张。

hòu zhōu gēng xìn shāng xīn fù xiōng dì zé wǔ jùn fēn zhāng fù zǐ zé sān zhōu lí sàn

这句话大意是:”后周庚信《伤心赋》:“兄弟则五郡分张,父子则三州离散。

shǔ xiàng shī sān gù pín fán tiān xià jì

这句话大意是:《蜀相诗》:“三顾频繁天下计。

rén héng zhōu shī pín fán mìng lǚ jí

这句话大意是:”《人衡州诗》:“频繁命屡及。

shǔ zhì fèi huì chuán yǐ fèng shǐ chēng zhǐ pín fán zhì wú

这句话大意是:”《蜀志·费讳传》:“以奉使称旨,频繁至吴。

jìn shū xíng fǎ zhì zhào zhǐ shǐ jiān pín fán

这句话大意是:”《晋书·刑法志》:“诏旨使间频繁。

shān tāo chuán shǒu zhào pín fán

这句话大意是:”《山涛传》:“手诏频繁。

wén xuǎn gēng liàng ràng zhōng shū lìng biǎo pín fán shěng tà chū zǒng liù jūn

这句话大意是:”《文选·庚亮让中书令表》:“频繁省闼,出总六军。

pān ní zèng zhāng zhèng zhì shī zhāng shēng bá yōu huá pín fán dēng èr gōng

这句话大意是:”潘尼《赠张正治诗》:“张生拔幽华,频繁登二宫。

lù yún xià fǔ jūn lěi pín fán wéi wò

这句话大意是:”陆云《夏府君诔》:“频繁帏幄。

dá xiōng píng yuán shū xī mìng pín fán

这句话大意是:”《答兄平原书》:“锡命频繁。

tí guō míng fǔ máo wū shī pín jīng shì xiǎo guó

这句话大意是:《题郭明府茅屋诗》:“频惊适小国。

zuǒ zhuàn xìn gōng shí qī nián chu wén wáng jiè shēn hóu wú shì xiǎo guó

这句话大意是:”《左传·信公十七年》:“楚文王戒申侯:‘无适小国。

jì hán jiàn yì shī sè nán xīng fǔ cān fēng xiāng

这句话大意是:《寄韩谏议诗》:“色难腥腐餐枫香。

hàn shū nìng xìng chuán tài zǐ yōng ér sè nán zhī

这句话大意是:”《汉书·佞幸传》:“太子痈而色难之。

sòng li qīng shī shàng sì jù wèi li qīng xià sì jù nǎi gōng zì dào

这句话大意是:《送李卿诗》上四句谓李卿,下四句乃公自道。

jìn shān suī zì qì shì yòng jiè zhī tuī rù mián shàng shān zhōng shì

这句话大意是:“晋山虽自弃”,是用介之推入绵上山中事。

shāng chūn shī dà jiǎo chán bīng qì

这句话大意是:《伤春诗》:“大角缠兵气。

hòu hàn shū dǒng zhuó chuán zàn shǐ yán wáng lù bīng chán wèi xiàng

这句话大意是:”《后汉书·董卓传》赞:“矢延王辂,兵缠魏象。

gōu chén chū dì jī

这句话大意是:“钩陈出帝畿。

shuǐ jīng zhù zǐ wēi yǒu gōu chén zhī sù zhǔ dòu sòng bīng chén

这句话大意是:”《水经注》:“紫微有钩陈之宿,主斗讼兵陈。

qí jiù bǎ tiān yī

这句话大意是:“耆旧把天衣。

nán qí shū yú fú zhì gǔn yī hàn shì chū chén liú xiāng yì tīng zhī

这句话大意是:”《南齐书·舆服志》:“衮衣,汉世出陈留襄邑听织。

sòng mò yòng xiù jí zhī chéng qí jiàn wǔ zhōng nǎi cǎi huà wèi zhī jiā shì jīn yín báo shí yì wèi tiān yī

这句话大意是:宋末用绣及织成,齐建武中,乃彩画为之加饰金银薄,时亦谓天衣。

liáng yǔ jiān wú hé huáng tài zǐ zhòng yún diàn shòu jiè shī tiān yī chū fú shí dòu huǒ yù rán xīn

现代白话:”梁庾肩我《和皇太子重云殿受戒诗》:“天衣初拂石,豆火欲然薪。

táng yáo yuán jǐng guāng zhái sì zào fó xiàng zàn jiāng bèi chéng huān yè tiān yī ér xià fú

这句话大意是:”唐姚元景《光宅寺造佛像赞》:“姜被承欢,曳天衣而下拂。

zèng wáng èr shí sì shì yù shī nǚ zhǎng cái hè wěn nán dà juàn shū yún

这句话大意是:《赠王二十四侍御诗》:“女长裁褐稳,男大卷书匀。

nán qí shū zhāng róng chuán yǔ cóng shū zhēng běi jiāng jūn yǒng shū yuē shì yè qīng pín mín shēng duō dài

这句话大意是:”《南齐书·张融传》:与从叔征北将军永书曰:“世业清贫,民生多待。

zhēn lì zǎo xiū nǚ zhì jì zhǎng

这句话大意是:榛栗枣修,女贽既长。

shù bó qín wū nán lǐ yǐ dà

这句话大意是:束帛禽乌,男礼已大。

miǎn shēn jiù guān shí nián qī shì

这句话大意是:勉身就官,十年七仕。

bù yù dài gēng hé zhì cǐ shì

这句话大意是:不欲代耕,何至此事?

bā āi shī cháng ān mǐ wàn qián hàn shū gāo dì jì guān zhōng dà jī mǐ hú wàn qián

这句话大意是:《八哀诗》:“长安米万钱,”《汉书·高帝纪》:“关中大饥,米斛万钱。

shí huò zhì mǐ zhì shí wàn qián

这句话大意是:”《食货志》:“米至石万钱。

jiě mèn shī hé rén wèi mì zhèng guā zhōu

这句话大意是:《解闷诗》:“何人为觅郑瓜州?

gōng zì zhù jīn zhèng mì jiān shěn

这句话大意是:”公自注:“今郑秘监审。

liú chén wēng yuē yīn jīn líng yǒu guā zhōu hào zhèng guā zhōu

这句话大意是:”刘辰翁曰:“因金陵有瓜州,号郑瓜州。

miù shén

这句话大意是:”谬甚。

àn guā zhōu táng shí shǔ rùn zhōu fēi jīn líng

这句话大意是:按瓜洲唐时属润州,非金陵。

qiě qí zì zuò zhōu fēi zhōu yě

这句话大意是:且其字作“洲”,非“州”也。

běn wén bìng wú jīn líng

这句话大意是:本文并无金陵;。

jí lìng mì jiān liú yù jīn líng suì kě yǐ èr bǎi lǐ wài jiāng zhōng zhī yī zhōu wèi cǐ jūn zhī míng hào hu

现代白话:即令秘监流寓金陵,遂能够二百里外江中之一洲为此君之名号吗?

táng shū dì lǐ zhì guā zhōu jìn chāng jùn xià dū dū fǔ wǔ dé wǔ nián xī shā zhōu zhī cháng lè zhì shǔ lǒng yòu dào

这句话大意是:《唐书·地理志》:“瓜州,晋昌郡,下都督府,武德五年析沙洲之常乐置,属陇右道。

xiāo sōng chuán kāi yuán shí wǔ nián tǔ bō xiàn guā zhōu zhí cì shǐ tián yuán xiàn yǐ sōng wèi bīng bù shàng shū hé xī jié dù shǐ sōng zòu yǐ mìng zhāng shǒu wèi guā zhōu cì shǐ xiū zhù zhōu chéng zhāo jí bǎi xìng lìng qí fù yè

这句话大意是:”《萧嵩传》:“开元十五年,吐蕃陷瓜州,执刺史田元献,以嵩为兵部尚书、河西节度使,嵩奏以命张守为瓜州刺史,修筑州城,招辑百姓,令其复业。

zhāng shǒu chuán yǐ zhàn gōng jiā yín qīng guāng lù dài fu réng yǐ guā zhōu wèi dū du fǔ yǐ shǒu wài wèi dū du cén shēn wèi zì wén pàn guān shī jūn cóng wàn lǐ shǐ wén yǐ dào guā zhōu

这句话大意是:”《张守传》:“以战功加银青光禄大夫,仍以瓜州为都督府,以守外为都督,”岑参《为字文判官诗》:“君从万里使,闻已到瓜州。

gài bì zhèng shěn cháng guān cǐ zhōu gù yǐ shì chēng zhī jīn bù kě kǎo yǐ

现代白话:”盖必郑审尝官此州,故以是称之,今不可考了。

kuí fǔ shū huái shī cāng shēng kě chá méi

这句话大意是:《夔府书怀诗》:“苍生可察眉。

liè zǐ jìn guó kǔ dào yǒu zhèng yōng zhě néng shì dào zhī mào chá qí méi jié zhī jiān ér de qí qíng

这句话大意是:”《列子》:“晋国苦盗,有郑雍者,能视盗之貌,察其眉睫之间而得其情。

guān gōng sūn dà niáng dì zǐ wǔ jiàn qì xíng xù jì yú yǎn chéng guān gōng sūn shì wǔ jiàn qì hún tuō

这句话大意是:《观公孙大娘弟子舞剑器行》,序记于郾城观公孙氏舞剑器浑脱。

jiù táng shū guō shān yùn chuán zhōng zōng yǐn jìn chén yàn jí jiāng zuò dà jiàng zōng jìn qīng wǔ hún tuō

这句话大意是:《旧唐书·郭山恽传》:“中宗引近臣宴集,将作大匠宗晋卿舞浑脱。

hú sān shěng zhù tōng jiàn zhǎng sūn wú jì yǐ wū yáng máo wèi hún tuō zhān mào rén duō xiào zhī wèi zhī zhào gōng hún tuō yīn yǎn yǐ wéi wǔ

这句话大意是:”胡三省注《通鉴》:“长孙无忌以乌羊毛为浑脱毡帽,人多效之,谓之赵公浑脱,因演以为舞。

zhōng zōng shén lóng èr nián sān yuè bīng zhōu qīng yuán xiàn wèi lǚ yuán tài shàng shū yán bǐ jiàn dū yì fāng shì xiāng shuài wèi hún tuō jùn mǎ hú fú míng wéi sū mò zhē fēi yǎ yuè yě

这句话大意是:”中宗神龙二年三月,并州清源县尉吕元泰上疏言:“比见都邑坊市,相率为浑脱、骏马、胡服,名为《苏莫遮》,非雅乐也。

qiǎn huái shī yuán hé cí dà lú

这句话大意是:《遣怀诗》:“元和辞大炉。

yáng xióng jiě nán táo yě dà lú

这句话大意是:”扬雄《解难》:“陶冶大炉。

qiū xīng shī zhí běi guān shān jīn gǔ zhèn

这句话大意是:《秋兴诗》:“直北关山金鼓震。

shǐ jì fēng shàn shū suì yīn qí zhí běi lì wǔ dì tán

这句话大意是:”《史记·封禅书》:“遂因其直北立五帝坛。

bō piào gū mǐ shěn yún hēi

这句话大意是:“波漂菰米沈云黑。

liáng yǔ jiān wú fèng hé huáng tài zǐ nà liáng wú xià yìng lìng shī hēi mǐ shēng gū yè qīng huā chū dào miáo

现代白话:”梁庾肩我《奉和皇太子纳凉梧下应令诗》:“黑米生菰叶,青花出稻苗。

jiǔ jū kuí fǔ jiāng shì jiāng líng sì shí yùn bǎi yuè pán wō fèi

这句话大意是:《久居夔府将适江陵四十韵》:“摆阅盘涡沸。

guǐ gǔ zi yǒu bǎi hé piān bài bǎi gǔ jīn zì tōng

这句话大意是:”《鬼谷子》有《捭阖篇》,“稗”、“摆”古今字,通。

kū li shàng shū shī fèng shǐ shī zhāng qiān

这句话大意是:《哭李尚书诗》:“奉使失张骞。

jiù táng shū jiǎng wáng hún chuán hún sūn zhī fāng yòu yǒu lìng yù pō shàn wǔ yán shī zōng shì tuī zhī

这句话大意是:”《旧唐书·蒋王浑传》:浑孙之芳,幼有令誉,颇善五言诗,宗室推之。

kāi yuán wèi wèi jià bù yuán wài láng

这句话大意是:开元未,为驾部员外郎。

tiān bǎo shí sān zài ān lù shān zòu wèi fàn yáng sī mǎ

这句话大意是:天宝十三载,安禄山奏为范阳司马。

lù shān fǎn zì bá guī xī jīng shòu yòu sī láng zhōng

这句话大意是:禄山反,自拔归西京,授右司郎中。

lì gōng bù shì láng tài zǐ yòu shù zǐ

这句话大意是:历工部侍郎,太子右庶子。

guǎng dé yuán nián qiǎn zhī fāng jiān yù shǐ dài fū shǐ tǔ shàn bèi liú jìng shàng

这句话大意是:广德元年,遣之芳,兼御史大夫,使吐善,被留境上。

èr nián ér guī chú lǐ bù shàng shū xún gǎi tài zǐ bīn kè

这句话大意是:二年而归,除礼部尚书,寻改太子宾客。

qiū sè diào chūn cǎo wáng sūn ruò gè biān

这句话大意是:“秋色调春草,王孙若个边?

wǔ chén zhù wén xuǎn zhāo yǐn shì yuē qū yuán yǔ chu tóng xìng gù yún wáng sūn

这句话大意是:”五臣注《文选·招隐士》曰:“屈原与楚同姓,故云王孙。

yàn wáng shǐ jūn zhái shī liú huān bǔ yè zì dāng cóng yuè fu fù míng xián zì bù xū huì cǐ zì

这句话大意是:《宴王使君宅诗》:“留欢卜夜,”“”字当从月,甫父名闲,自不须讳此字。

shuō wén xì yě

这句话大意是:《说文》:“,隙也。

xiá zhī běn cóng xì shēng yì zhǐ shì yī zì

这句话大意是:”暇之“”本从隙生义,只是一字。

zhì rì qiǎn xìng shī zhū yī zhī zài diàn zhōng

这句话大意是:《至日遣兴诗》:“朱衣只在殿中。

yīn yì zì tóng

这句话大意是:”音异字同。

hán wén gōng shī zhù hán wén gōng yóu qīng lóng sì zèng cuī dà bǔ quē shī cè ěr suān cháng nán zhuó huàn

这句话大意是:○韩文公诗注韩文公《游青龙寺赠崔大补阙诗》:“侧耳酸肠难濯浣。

shì yòng shī bǎi zhōu rú fěi huàn yī

这句话大意是:”是用《诗·柏舟》:“如匪浣衣”。

qiū huái shī qī qī bào xū jǐng

这句话大意是:《秋怀诗》:“戚戚抱虚警。

shì yòng lù shì héng tàn shì fù jié xún xū ér jǐng lì

这句话大意是:”是用陆士衡《叹逝赋》:“节循虚而警立”。

zhù jiē bù jí

这句话大意是:注皆不及。

tōng jiàn zhù fù yú mín ér shí rén èr jī zǐ

这句话大意是:○通鉴注“赋于民而食人二鸡子。

fù yú mín ér shí zhě qǔ zhī yú mín yě

这句话大意是:”赋于民而食者,取之于民也。

rén èr jī zǐ zhě měi rén lìng chū èr jī zǐ yě

这句话大意是:人二鸡子者,每人令出二鸡子也。

hú shì wèi zhù

这句话大意是:胡氏未注。

jǐ néng lìng zāng sān ěr yǐ

现代白话:“几能令臧三耳了。

yán jǐ lìng rén yǐ wéi shí yǒu sān ěr

这句话大意是:”言几令人以为实有三耳。

hàn wǔ dì tài chū sān nián jiāo dōng tài shǒu yán guǎng wèi yù shǐ dài fū zhù yán guǎng shǐ yì qí xìng

这句话大意是:“汉武帝太初三年,胶东太守延广为御史大夫,”注:“延广,史逸其姓。

àn yán jí xìng yě

这句话大意是:”按延即姓也。

sān shí jiǔ juǎn zhèng rén yán cén zhù yán xìng

这句话大意是:三十九卷“郑人延岑”注:“延,姓。

cén míng

这句话大意是:岑,名。

sì shí wǔ juǎn yǒu jīng zhào yǐn nán yáng yán dǔ

这句话大意是:”四十五卷有京兆尹南阳延笃。

zhū gě liàng chū shī biǎo yún hòu zhí qīng fù shòu rèn yú bài jūn zhī jì fèng mìng yú wēi nàn zhī jiān ěr lái èr shí yǒu yī nián yǐ

现代白话:诸葛亮《出师表》云:“后值倾覆,受任于败军之际,奉命于“危难之间,你来二十有一年了。

suǒ wèi bài jūn nǎi dāng yáng zhǎng bān zhī bài

这句话大意是:”所谓败军乃当阳长扳之败。

qí yún fèng mìng zé qiú jiù yú jiāng dōng yě zhù nǎi yún shì jiàn shàng juǎn wén dì huáng chū sì nián

这句话大意是:其云“奉命”则求救于江东也,注乃云:“事见上卷文帝黄初四年。

fēi

这句话大意是:”非。

yú fān zuò biǎo shì lǚ dài wèi ài zēng suǒ bái

这句话大意是:“虞翻作表示吕岱,为爱憎所白。

zhù yuē chán nìng zhī rén yǒu ài yǒu zēng ér wú gōng shì fēi gù wèi zhī ài zēng

这句话大意是:”注曰:“谗佞之人有爱有憎,而无公是非,故谓之爱憎。

yú wèi ài zēng zēng yě

这句话大意是:”愚谓爱憎,憎也。

yán zēng ér bìng jí ài gǔ rén zhī cí kuān huǎn bù pò gù yě

这句话大意是:言憎而并及爱,古人之辞宽缓不迫故也。

yòu rú dé shī shī yě

这句话大意是:又如得失,失也。

shǐ jì cì kè chuán duō rén bù néng wú shēng dé shī

这句话大意是:《史记·刺客传》:“多人不能无生得失。

lì hài hài yě

这句话大意是:”利害,害也。

shǐ jì wú wáng pì chuán shàn bīng ér bié duō máng lì hài

这句话大意是:《史记·吴王濞传》:“擅兵而别,多忙利害。

huǎn jí jí yě

这句话大意是:”缓急,急也。

shǐ jì cāng gōng chuán huǎn jí wú kě shǐ zhě

这句话大意是:《史记·仓公传》:“缓急无可使者。

yóu xiá chuán huǎn jí rén zhī suǒ shí yǒu yě

这句话大意是:”《游侠传》:“缓急,人之所时有也。

chéng bài bài yě

这句话大意是:”成败,败也。

hòu hàn shū hé jìn chuán xiān dì cháng yǔ tài hòu bù kuài jī zhì chéng bài

这句话大意是:《后汉书·何进传》:“先帝尝与太后不快,几至成败。

tóng yì yì yě

这句话大意是:”同异,异也。

wú zhì sūn hào chuán zhù dàng yì tóng rú fǎn zhǎng

这句话大意是:《吴志·孙皓传》注:“荡异同如反掌。

jìn shū wáng bīn chuán jiāng zhōu dāng rén qiáng shèng shí néng lì yì tóng

这句话大意是:”《晋书·王彬传》:“江州当人强盛时,能立异同。

yíng suō suō yě

这句话大意是:”赢缩,缩也。

wú zhì zhū gě kè chuán yī zhāo yíng suō rén qíng wàn duān

这句话大意是:《吴志·诸葛恪传》:“一朝赢缩,人情万端。

huò fú huò yě

这句话大意是:”祸福,祸也。

jìn ōu yáng jiàn lín zhōng shī qián tú mì jǐ gòu chéng cǐ huò fú duān

这句话大意是:晋欧阳建《临终诗》:“潜图密己构,成此祸福端。

jiē cǐ lèi

这句话大意是:”皆此类。

yǔ liàng chū bēn zuǒ yòu shè zéi wù zhōng duò gōng yìng xián ér dǎo

这句话大意是:“庾亮出奔,左右射贼,误中舵工,应弦而倒。

chuán shàng xián shī sè yù sàn

这句话大意是:船上咸失色,欲散。

liàng bù dòng xú yuē cǐ shǒu hé kě shǐ zhe zéi

这句话大意是:亮不动,徐曰:‘此手何可使著贼。

zhù yuē yán shè bù néng shā zéi ér fǎn shè shā duò gōng

这句话大意是:’”注曰:“言射不能杀贼,而反射杀舵工。

zì hèn zhī cí yě

这句话大意是:自恨之辞也。

fēi yě

这句话大意是:”非也。

liàng yì gài wèi yǒu cǐ shàn shè zhī shǒu shǐ zhe zéi shēn bì yìng xián ér dào ěr

这句话大意是:亮意盖谓有此善射之手,使著贼身,必应弦而倒耳。

jiě cháo zhī yǔ yě

这句话大意是:解嘲之语也。

sòng míng dì tài shǐ sān nián chén wén xiù gōng qīng zhōu cì shǐ míng sēng dì qiǎn fǔ guó jiāng jūn liú huái zhēn fú hǎi jiù zhī jìn zhì qián zōu

这句话大意是:宋明帝泰始三年,“沈文秀攻青州刺史明僧,帝遣辅国将军刘怀珍浮海救之,进至黔陬。

wén xiù suǒ shǔ zhǎng guǎng dà shǒu liú táo gēn jiāng shù qiān rén shù bù qí chéng huái zhēn jūn yú yáng shuǐ qiǎn wáng guǎng zhī jiāng bǎi qí xí bù qí chéng bá zhī zhù yún yáng shuǐ jí jù yáng shuǐ

这句话大意是:文秀所署长广大守刘桃根将数千人戍不其城,怀珍军于洋水,遣王广之将百骑袭不其城,拔之,”注云:“洋水即巨洋水。

àn bù qí chéng zài jīn jí mò xiàn xī nán ér jù yáng shuǐ nǎi jīn zhī jù miè hé zài lín xiōng yì dōu shòu guāng sān xiàn zhī jìng yǔ qián zōu bù qí xiāng qù sān sì bǎi lǐ ān néng yǐ bǎi qí ér xí qǔ zhī hu

这句话大意是:”按不其城在今即墨县西南,而巨洋水乃今之巨蔑河,在临胸、益都、寿光三县之境,与黔陬、不其相去三四百里,安能以百骑而袭取之吗?

shuǐ jīng zhù yún jù ài shuǐ chū qián zōu xiàn xī nán jù ài shān yòu wèi zhī yáng yáng shuǐ

这句话大意是:《水经注》云:“拒艾水出黔陬县西南拒艾山,又谓之洋洋水。

jiāo zhōu zhì yuē yáng hé zài zhōu nán sān shí lǐ fā yuán tiě juē shān dōng liú rù hǎi

这句话大意是:”《胶州志》曰:“洋河在州南三十里,发源铁撅山,东流入海。

cǐ jí huái zhēn suǒ tún jūn chù ěr

这句话大意是:”此即怀珍所屯军处耳。

liáng wǔ dì dà tōng èr nián wèi ěr zhū róng yù tǎo shān dōng qún dào qǐng chì rú rú zhǔ ā nà xiāng fā bīng dōng qū xià kǒu yǐ niè qí bèi

现代白话:梁武帝大通二年,“魏你朱荣欲讨山东群盗,请敕蠕蠕主阿那襄发兵,东趋下口,以蹑其背。

zhù yún xià kǒu gài zhǐ fēi hú kǒu

这句话大意是:”注云:“下口盖指飞狐口。

fēi yě

这句话大意是:”非也。

cǐ jí jū yōng guān xià kǒu

这句话大意是:此即居庸关下口。

yī bǎi liù shí liù juǎn zhù yuē yōu zhōu jūn dōu xiàn xī běi yǒu jū yōng guān shī yú shuǐ chū shàng gǔ jū yáng xiàn zhī dōng nán liú chū guān wèi zhī xià kǒu

这句话大意是:一百六十六卷注曰:“幽州军都县西北有居庸关,湿馀水出上谷沮阳县之东南,流出关,谓之下口。

zhōu zhǔ cóng róng wèn zhèng yì yuē wǒ jiǎo zhàng hén shuí suǒ wéi yě

这句话大意是:周主从容问郑译曰:“我脚杖痕,谁所为也?

duì yuē shì yóu wū wán guǐ yǔ wén xiào bó

这句话大意是:”对曰:“事由乌丸轨、宇文孝伯。

wèi yóu cǐ èr rén yě

这句话大意是:”谓由此二人也。

xià yún yīn yán guǐ lǚ xū shì yì shì yì yán zhī yě

这句话大意是:下云“因言轨捋须事”,亦是译言之也。

gù guǐ jiàn shā ér xiào bó yì cì sǐ

这句话大意是:故轨见杀而孝伯亦赐死。

zhù yǐ zì wén xiào bó shǔ xià dú ér yún xiào bó hé wéi chū cǐ yán wù yǐ

现代白话:注以字文孝伯属下读,而云“孝伯何为出此言”,误了。

tū jué lì liú wǔ zhōu wèi dìng yáng kè hán

这句话大意是:“突厥立刘武周为定杨可汗。

zhù yún jiāng shǐ zhī dìng yáng zhōu

这句话大意是:”注云:“将使之定扬州。

fēi yě

这句话大意是:”非也。

yáng zhě duò xìng xià tiáo yún liú wǔ zhōu wèi dìng yáng tiān zǐ guō zi hé wèi píng yáng tiān zǐ

这句话大意是:杨者,隋姓,下条云:“刘武周为定杨天子,郭子和为平杨天子。

yóu yán dìng duò píng duò ěr yáng zì cóng mù

现代白话:”犹言定隋、平隋你,“杨”字从木。

wǔ hòu yǒng chāng yuán nián èr yuè dīng yǒu zūn wèi zhōng xiào wáng yuē zhōu zhōng xiào tài huáng bǐ yuē zhōng xiào tài hòu

这句话大意是:武后永昌元年二月丁酉,“尊魏忠孝王曰周忠孝,太皇妣曰忠孝太后。

wén shuǐ líng yuē zhāng dé líng xián yáng líng yuē míng yì líng

这句话大意是:文水陵曰章德陵,咸阳陵曰明义陵。

zhù yún wǔ shì zhī xiān zàng wén shuǐ shì jí qí qī zàng xián yáng

这句话大意是:”注云:“武氏之先葬文水,士及其妻葬咸阳。

fēi yě

这句话大意是:”非也。

hòu fù shì zàng wén shuǐ mǔ yáng shì zàng xián yáng

这句话大意是:后父士葬文水,母杨氏葬咸阳。

hòu zhāng dé gǎi míng hào líng míng yì gǎi míng shùn líng qí bēi wén yún rán

这句话大意是:后章德改名昊陵,明义改名顺陵,其碑文云然。

liú sù dà táng xīn yǔ zhōng zōng yàn xīng qìng chí shì yàn zhě bìng chàng huí bō cí

这句话大意是:刘肃《大唐新语》:“中宗宴兴庆池,侍宴者并唱《回波词》。

jǐ shì zhōng li jǐng bó gē yuē huí bō cí chí jiǔ zhī

这句话大意是:给事中李景伯歌曰:‘回波词,持酒卮。

wēi chén zhí zài zhēn guī shì yàn jì guò sān jué xuān huá qiè kǒng fēi yí

这句话大意是:微臣职在箴规,侍宴既过三爵,喧哗窃恐非仪。

shǒu èr jù sān yán xià sān jù liù yán gài huí bō cí tǐ yě

这句话大意是:’”首二句三言,下三句六言,盖《回波词》体也。

jīn tōng jiàn zuò huí bō ěr shí jiǔ zhī kǒng chuán xiě zhī wù

现代白话:今《通鉴》作“回波你时酒卮”,恐传写之误。

táng mù zōng cháng qìng yuán nián liú zǒng zòu fēn suǒ shǔ wèi sān dào yǐ yōu zhuō yíng wéi yī dào píng jì guī tán wèi yī dào yíng mò wèi yī dào

这句话大意是:唐穆宗长庆元年,刘总奏分所属为三道,以幽、涿、营为一道,平、蓟、妫、檀为一道,瀛、莫为一道。

zhù yún yíng zhōu zhì liǔ chéng dào lǐ jué yuǎn

这句话大意是:注云:“营州治柳城,道里绝远。

liú zǒng zòu yǐ wéi yī dào bì yǒu shuō

这句话大意是:刘总奏以为一道,必有说。

àn xīn táng shū

这句话大意是:”按《新唐书。

dì lǐ zhì yíng zhōu liǔ chéng jùn

这句话大意是:地理志》:“营州,柳城郡。

wàn suì tōng tiān yuán nián wèi qì dān suǒ xiàn

这句话大意是:万岁通天元年,为契丹所陷。

shèng lì èr nián qiáo zhì yú yáng

这句话大意是:圣历二年,侨治渔阳。

kāi yuán wǔ nián yòu hái zhì liǔ chéng

这句话大意是:开元五年,又还治柳城。

yì zhě zhōng táng zhī shì fù qiáo zhì yú yōu jì zhī jiān

这句话大意是:”意者中唐之世,复侨治于幽、蓟之间。

ér shǐ jiā zì tiān bǎo luàn hòu yú dōng běi biān shì lüè ér bù xiáng gù jīn wú suǒ kǎo yé

这句话大意是:而史家自天宝乱后,于东北边事略而不详,故今无所考耶?

li mào zhēn bù gǎn chēng dì dàn kāi qí wáng fǔ zhì bǎi guān míng qí suǒ jū wèi gōng diàn qī chēng huáng hòu

这句话大意是:“李茂贞不敢称帝,但开歧王府,置百官,名其所居为宫殿,妻称皇后。

zhù yuē zì wèi qí wáng ér qī chēng huáng hòu

这句话大意是:”注曰:“自为歧王,而妻称皇后。

qī zhī guì yú yú qí fu yǐ

现代白话:妻之贵,逾于其夫了。

qiè wèi cǐ shì lǐ zhī bì bù rán huáng hòu nǎi wáng hòu zhī wù

这句话大意是:”窃谓此事理之必不然,“皇后”乃“王后”之误。

hòu hàn gāo zǔ jì wú yuè nèi yá zhǐ huī shǐ zhū wēn

这句话大意是:《后汉·高祖纪》:“吴越内牙指挥使诸温。

zhù hàn shū dì lǐ zhì láng yá jùn yǒu zhū xiàn gài yǐ yì wèi shì yě

这句话大意是:”注:“《汉书·地理志》琅邪郡有诸县,盖以邑为氏也。

fēi

这句话大意是:”非。

àn yuè yǒu dài fū zhū jī yǐng

这句话大意是:按越有大夫诸稽郢。

zhōu tài zǔ guǎng shùn yuán nián mù róng yàn chāo qiǎn shǐ rén gòng

这句话大意是:周太祖广顺元年,慕容彦超遣使人贡。

dì lǜ qí yí jù cì zhào wèi ān zhī yuē jīn xiōng shì yǐ zhì cǐ yán bù yù fán wàng dì fú chí tóng ān yì zhào

这句话大意是:帝虑其疑惧,赐诏慰安之,曰:“今兄事已至此,言不欲繁,望弟扶持,同安亿兆。

jīn xiōng zhě tài zǔ zì wèi yě

这句话大意是:”今兄者,太祖自谓也。

shì yǐ zhì cǐ wèi wéi zhòng suǒ tuī ér jí dì wèi yě guān xià wén chēng zhī wéi dì yǔ yì xiāng duì kě zhī zhù yǐ hàn zǔ wèi yàn chāo zhī xiōng gǎi zuò lìng xiōng zhě fēi

这句话大意是:事已至此,谓为众所推而即帝位也,观下文称之为弟,语意相对,可知注以汉祖为彦超之兄,改作“令兄”者非。

✦ You read 卷二十七

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.