日知录 · 顾炎武 · Chapter 32 of 33

卷三十一

PinyinModern Translation
Size

hé dōng shān xī hé dōng shān xī yī dì yě

这句话大意是:○河东山西河东、山西,一地也。

táng zhī jīng shī zài guān zhōng ér qí dōng zé hé gù wèi zhī hé dōng

这句话大意是:唐之京师在关中,而其东则河,故谓之河东;。

yuán zhī jīng shī zài jì mén ér qí xi zé shān gù wèi zhī shān xī gè zì qí jī diàn zhī suǒ jìn ér yán zhī yě

这句话大意是:元之京师在蓟门,而其西则山,故谓之山西:各自其畿甸之所近而言之也。

gǔ zhī suǒ wèi shān xī jí jīn guān zhōng

这句话大意是:古之所谓山西即今关中。

shǐ jì tài shǐ gōng zì xù xiāo hé tián fǔ shān xī

这句话大意是:《史记·太史公自序》:“萧何填抚山西。

fāng yán zì shān ér dōng wǔ guó zhī jiāo

这句话大意是:”《方言》:“自山而东五国之郊。

guō pú jiě yuē liù guó wéi qín zài shān xī

这句话大意是:”郭璞解曰:“六国惟秦在山西。

wáng bó hòu dì lǐ tōng shì yuē qín hàn zhī jiān chēng shān běi shān nán shān dōng shān xī zhě jiē zhǐ tài xíng yǐ qí zài tiān xià zhī zhōng gù zhǐ cǐ shān yǐ biǎo dì shì

这句话大意是:”王伯厚《地理通释》曰:“秦汉之间,称山北、山南、山东、山西者,皆指太行,以其在天下之中,故指此山以表地势。

zhèng yì yǐ wéi huà shān zhī xi fēi yě

这句话大意是:《正义》以为华山之西,非也。

shǎn xī xù hàn jùn guó zhì shǎn xiàn yǒu shǎn mò èr bó suǒ fēn gù yǒu shǎn dōng shǎn xī zhī chēng

这句话大意是:○陕西《续汉·郡国志》:“陕县有陕陌,二伯所分,故有陕东、陕西之称。

shuǐ jīng zhù hé shuǐ yòu dōng de qī lǐ jiàn jiàn zài shǎn xī qī lǐ

这句话大意是:”《水经注·河水》:“又东得七里涧,涧在陕西七里。

sòng shū liǔ yuán jǐng chuán páng jì míng shuài jūn xiàng shǎn xī qī lǐ gǔ

这句话大意是:”《宋书·柳元景传》:“庞季明率军向陕西七里谷。

běi shǐ wèi xiào wǔ dì jì gāo áng lǜ jìn qí jí dì yú shǎn xī

这句话大意是:”《北史·魏孝武帝纪》:“高昂率劲骑及帝于陕西。

jiù táng shū dà zōng jì zhēn guàn shí yī nián jiǔ yuè dīng hài hé yì huài shǎn xī hé běi xiàn

这句话大意是:”《旧唐书·大宗纪》:“贞观十一年九月丁亥,河溢,坏陕西河北县。

sù zōng jì qián yuán sān nián sì yuè gēng shēn yǐ yòu yǔ lín dà jiàng jūn guō yīng yì wèi shǎn zhōu cì shǐ shǎn xī jié dù tóng guān fáng yù děng shǐ

这句话大意是:”《肃宗纪》:“乾元三年四月庚申,以右羽林大将军郭英义为陕州刺史、陕西节度潼关防御等使。

sù zōng zhū zǐ chuán qǐ wáng rén chuí chōng shǎn xī jié dù dà shǐ

这句话大意是:”《肃宗诸子传》:“杞王亻垂充陕西节度大使。

li bó chuán zé lù jié dù shǐ xī shì měi zú bó chōng diào jì shǐ lù cì shǎn xī

这句话大意是:”《李渤传》:“泽潞节度使郗士美卒,渤充吊祭使,路次陕西。

huí hé chuán guǎng píng wáng fù yuán shuài guō zi yí lǐng huí hé bīng mǎ yǔ zéi zhàn yú shǎn xī

这句话大意是:”《回纥传》:“广平王副元帅郭子仪,领回纥兵马,与贼战于陕西。

jiē wèi jīn shǎn zhōu zhī xi

这句话大意是:”皆谓今陕州之西。

hòu rén suì yǐ tóng guān yǐ xī tōng wèi zhī shǎn xī

这句话大意是:后人遂以潼关以西通谓之陕西。

jìn shí yǐ guān zhōng wèi shǎn xī

这句话大意是:晋时以关中为陕西。

jìn shū xuān dì jì xi tún zhǎng ān tiān zǐ mìng zhī yuē xī zhōu gōng dàn fǔ chéng wáng yǒu sù zhì zhī gòng

这句话大意是:《晋书·宣帝纪》:“西屯长安,天子命之曰:‘昔周公旦辅成王,有素雉之贡。

jīn jūn shòu shǎn xī zhī rèn yǒu bái lù zhī xiàn

这句话大意是:今君受陕西之任,有白鹿之献。

zhāng shí chuán mǐn dì mò bài dū du shǎn xī zhū jūn shì

这句话大意是:’”《张实传》:“愍帝末,拜都督陕西诸军事。

zhāng huá zǔ dào

这句话大意是:张华祖道。

liáng wáng róng yìng zhào shī èr jì shǎn xī shí zài wǒ wáng shì yě

这句话大意是:”梁王肜《应诏诗》:“二迹陕西,实在我王”是也。

dōng jìn zé yǐ jīng zhōu wèi shǎn xī

这句话大意是:东晋则以荆州为陕西。

nán qí shū yuē jiāng zuǒ dà zhèn mò guò jīng yáng

这句话大意是:《南齐书》曰:“江左大镇,莫过荆、扬。

zhōu shì èr bó zǒng zhū hóu zhōu gōng zhǔ shǎn dōng zhào gōng zhǔ shǎn xī fàng chēng jīng zhōu wèi shǎn xī yě

这句话大意是:周世,二伯总诸侯,周公主陕东,召公主陕西,放称荆州为陕西也。

kǎo zhī yú shǐ huán chōng wèi jīng zhōu cì shǐ ān dì zhào yuē gù tài wèi chōng xī fān shǎn xī zhōng chéng wáng shì

这句话大意是:”考之于史,桓冲为荆州刺史,安帝诏曰:“故太尉冲,昔藩陕西,忠诚王室。

máo mù zhī chuán shòu yì zhuān wēi shǎn xī liú yì wèi jīng zhōu cì shǐ ān dì zhào yuē liú yì tuī yì shǎn xī

这句话大意是:”《毛穆之传》:“瘦翼专威陕西,刘毅为荆州刺史,安帝诏曰:‘刘毅推毅陕西。

nán shǐ sòng wén dì jì mìng wáng huá zhī zhōu fǔ liú zhèn shǎn xī

这句话大意是:”《南史·宋文帝纪》:“命王华知州府,留镇陕西。

sòng shū cài xìng zōng wèi fǔ guó jiāng jūn nán jùn tài shǒu xíng jīng zhōu shì

这句话大意是:”《宋书》:蔡兴宗为辅国将军,南郡太守,行荆州事。

yuán yǐ yuē jiù jīn chū jū shǎn xī

这句话大意是:袁𫖮曰:“舅今出居陕西。

shān wǎn chuán jìn ān wáng zǐ xūn xí yuē qián jiāng jūn jīng zhōu cì shǐ lín hǎi wáng zǐ xū liàn jiǎ shǎn xī xiàn tú wàn shù shì yě

这句话大意是:”《邓琬传》:晋安王子勋檄曰:“前将军荆州刺史,临海王子顼练甲陕西,献徒万数”是也。

yì yǒu chēng shǎn dōng zhě

这句话大意是:亦有称陕东者。

jìn shū zǎi jì liú cōng shǔ shí lè dà dū dū shǎn dōng zhū jūn shì yòu jiā chóng wèi shǎn dōng bó

这句话大意是:《晋书·载记》:刘聪署石勒大都督陕东诸军事,又加崇为陕东伯。

táng tài zōng wèi qín wáng shí bài shǐ chí jié shǎn dōng dào dà xíng tái

这句话大意是:唐太宗为秦王时,拜使持节陕东道大行台。

shān dōng hé nèi gǔ suǒ wèi shān dōng zhě huà shān yǐ dōng

这句话大意是:○山东河内古所谓山东者,华山以东。

guǎn zǐ yán chu zhě shān dōng zhī qiáng guó yě

这句话大意是:《管子》言:“楚者,山东之强国也。

shǐ jì yǐn jiǎ shēng yán qín bìng jiān zhū hóu shān dōng sān shí yú jùn

这句话大意是:”《史记》引贾生言:“秦并兼诸侯山东三十馀郡。

hòu hàn chén yuán chuán yán bì xià bù dàng dōu shān dōng

这句话大意是:”《后汉·陈元传》言:“陛下不当都山东。

gài zì hán gǔ guān yǐ dōng zǒng wèi zhī shān dōng nèi zhě zài jì zhōu sān miàn jù hé zhī nèi shǐ jì zhèng yì yuē gǔ dì wáng zhī dōu duō zài hé dōng hé běi gù hū hé běi wèi hé nèi hé nán wèi hé wài

这句话大意是:”盖自函谷关以东,总谓之山东,内者,在冀州三面距河之内,《史记》正义曰:“古帝王之都多在河东、河北,故呼河北为河内,河南为河外。

yòu yún hé cóng lóng mén nán zhì huá yīn dōng zhì wèi zhōu dōng běi rù hǎi qū rào jì zhōu gù yán hé nèi

这句话大意是:”又云:“河从龙门南至华阴,东至卫州东北入海,曲绕冀州,故言河内。

gài zì dà hé yǐ běi zǒng wèi zhī hé nèi ér fēi ruò jīn zhī dàn yǐ huái zhōu wèi hé nèi yě

这句话大意是:盖自大河以北总谓之河内,而非若今之但以怀州为河内也。

wú huì sòng shī sù kuài jī zhì yuē àn sān guó zhì wú jùn huì jī wèi wú huì èr jùn

这句话大意是:○吴会宋施宿《会稽志》曰:“按《三国志》,吴郡会稽为吴、会二郡。

zhāng wèi shōu bīng wú huì zé jīng yáng kě yī

这句话大意是:张谓:‘收兵吴、会,则荆、扬可一。

sūn bēn chuán yún cè yǐ píng wú huì èr jùn zhū huán chuán yún shǐ bù wǔ wú huì èr jùn

这句话大意是:’《孙贲传》云:‘策已平吴、会二郡,’《朱桓传》云:‘使部伍吴、会二郡。

quán cóng chuán yún fēn dān yáng wú huì sān jùn xiǎn dì wèi dōng ān jùn shì yě

这句话大意是:’《全琮传》云:‘分丹阳、吴、会三郡险地为东安郡’是也。

qián bèi dú wéi dōu huì zhī huì dài wèi shì

这句话大意是:前辈读为‘都会’之会,殆未是。

qián kāng gōng yuē jīn píng jiāng fǔ shǔ zhī nán míng wú huì fang

这句话大意是:钱康功曰:‘今平江府署之南名吴会坊。

hàn shū wú wáng pì chuán shàng huàn wú huì qīng hàn

这句话大意是:《汉书·吴王濞传》:上患吴会轻悍。

àn jīn běn shǐ jì hàn shū bìng zuò shàng huàn wú kuài jī bù zhī shùn dì shí shǐ fēn èr jùn hàn chū ān dé yán wú huì jī

这句话大意是:’按今本《史记》、《汉书》并作‘上患吴、会稽’,不知顺帝时始分二郡,汉初安得言吴会稽?

dàng shì qián suǒ jiàn běn wèi wù hòu rén wàng zēng zhī

这句话大意是:当是钱所见本未误,后人妄增之。

wèi wén dì shī chuī wǒ dōng nán xíng xíng xíng zhì wú huì

这句话大意是:魏文帝诗:“吹我东南行,行行至吴会。

chén sī wáng qiú zì shì biǎo yuē fǔ jiàn dōng gù ér xīn yǐ chí yú wú huì yǐ

现代白话:”陈思王《求自试表》曰:“抚剑东顾,而心已驰于吴会了。

jìn wén wáng yǔ sūn hào shū yuē huì qín wú huì shī jí zhōng tǔ

这句话大意是:”晋文王与孙皓书曰:“惠矜吴会,施及中土。

wèi yuán dì jiā jìn wén wáng jiǔ cì wén yuē sǎo píng qū yǔ xìn wēi wú huì

这句话大意是:”魏元帝加晋文王九锡,文曰:“扫平区宇,信威吴会。

yuán jí wèi zhèng chōng quàn jìn wáng jiān yuē cháo fú jì jiāng sǎo chú wú huì

这句话大意是:”阮籍为郑冲劝晋王笺曰:“朝服济江,扫除吴会。

chén shòu shàng zhū gě liàng jí yuē shēn shǐ sūn quán qiú yuán wú huì

这句话大意是:”陈寿《上诸葛亮集》曰:“身使孙权求援吴会。

yáng hù shàng shū yuē xī píng bā shǔ nán hé wú huì xún xù shí jǔ lè dōng xi xiāng gē yuē jì qín yōng shǔ wú huì shì bīn zuǒ sī wèi dū fù yuē lǎn mài xiù yǔ shǔ lí kě zuò yáo yú wú huì

这句话大意是:”羊祜上疏曰:“西平巴蜀,南和吴会,”荀勖《食举乐东西厢歌》曰:“既禽庸蜀,吴会是宾,”左思《魏都赋》曰:“览麦秀与黍离,可作谣于吴会。

wǔ dì wèn liú yì yuē wú píng wú huì yī tóng tiān xià shí chóng zòu huì dì yuē wú huì jiàn nì jǐ yú bǎi nián

现代白话:”武帝问刘毅曰:“我平吴会,一同天下,”石崇奏惠帝曰:“吴会僭逆,几于百年。

shí lè biǎo wáng jùn yuē jìn zuò lún yí yuǎn bō wú huì

这句话大意是:”石勒表王浚曰:“晋祚沦夷,远播吴会。

mù róng wèi gāo zhān yuē jiǎn jīng shǐ yú èr jīng yíng tiān zǐ yú wú huì dīng qí jiàn zhāng zuò yuē xiān gōng lèi zhí zhōng jié yuǎn zōng wú huì

这句话大意是:”慕容谓高瞻曰:“翦鲸豕于二京,迎天子于吴会,”丁琪谏张祚曰:“先公累执忠节,远宗吴会。

cǐ bù dé yǐ wéi kuài jī zhī huì yě

这句话大意是:”此不得以为会稽之会也。

gài hàn chū yuán yǒu cǐ míng rú yuē wú dōu yún ěr

现代白话:盖汉初元有此名,如曰“吴都”云你。

ruò sūn bēn zhū huán chuán zé hòu rén zhī wén ǒu hé cǐ èr zì bù kě yǐ zhèng wú wáng pì chuán yě

现代白话:若《孙贲、朱桓传》则后人之文偶合此二字,不能够证《吴王濞传》也。

jiāng xī guǎng dōng guǎng xī jiāng xī zhī míng dài bù kě xiǎo quán sī zhī de bìng zài jiāng nán bù dé yán xi

这句话大意是:○江西广东广西江西之名殆不可晓,全司之地并在江南,不得言西。

kǎo zhī liù cháo yǐ qián qí chēng jiāng xī zhě bìng zài qín jùn lì yáng lú jiāng zhī jìng

这句话大意是:考之六朝以前,其称江西者并在秦郡、历阳、庐江、之境。

gài dà jiāng zì lì yáng xié běi xià jīng kǒu gù yǒu dōng xī zhī míng

这句话大意是:盖大江自历阳斜北下京口,故有东西之名。

shǐ jì xiàng yǔ běn jì jiāng xī jiē fǎn

这句话大意是:《史记·项羽本纪》:“江西皆反。

yáng zi fǎ yán chu fēn jiāng xī

这句话大意是:”扬子《法言》:“楚分江西。

sān guó zhì wèi wǔ dì běn jì jìn jūn zhūn jiāng xī hǎo xī

这句话大意是:”《三国志·魏武帝本纪》:“进军屯江西郝溪。

wú zhǔ chuán mín zhuǎn xiāng jīng zì lú jiāng jiǔ jiāng qí chūn guǎng líng hù shí yú wàn jiē dōng dù jiāng jiāng xī suì xū hé féi yǐ nán wéi yǒu huàn chéng

这句话大意是:”《吴主传》:“民转相惊,自庐江、九江、蕲春、广陵,户十余万,皆东渡江,江西遂虚,合肥以南惟有皖城。

sūn yú chuán bīn kè zhū jiāng duō jiāng xī rén

这句话大意是:”《孙瑜传》:“宾客诸将多江西人。

jìn shū wǔ dì jì ān dōng jiāng jūn wáng hún chū jiāng xī

这句话大意是:”《晋书·武帝纪》:“安东将军王浑出江西。

mù dì jì jiāng xī qǐ huó guō chang děng zhí chén liú nèi shǐ liú shì ér pàn

这句话大意是:”《穆帝纪》:“江西乞活,郭敞等执陈留内史刘仕而叛。

xī jiàn chuán bài ān xī jiāng jūn yǎn zhōu cì shǐ dū du yáng zhōu jiāng xī zhū jūn shì zhèn hé féi

这句话大意是:”《郗鉴传》:“拜安西将军、兖州刺史、都督扬州江西诸军事,镇合肥。

huán yī chuán jìn dū yù zhōu zhī shí èr jùn yáng zhōu zhī jiāng xi wǔ jùn jūn shì

这句话大意是:”《桓伊传》:“进督豫州之十二郡扬州之江西五郡军事。

jīn zhī suǒ wèi jiāng běi xī zhī suǒ wèi jiāng xī yě

这句话大意是:”今之所谓江北,昔之所谓江西也。

gù jìn dì lǐ zhì yǐ lú jiāng jiǔ jiāng zì hé féi yǐ běi zhì shòu chūn jiē wèi zhī jiāng xi

这句话大意是:故晋《地理志》以庐江、九江自合肥以北至寿春,皆谓之江西。

jīn rén yǐ jiāng ráo hóng jí zhū zhōu wèi jiāng xī shì yīn táng zhēn guàn shí nián fēn tiān xià wèi shí dào qí bā rì jiāng nán dào

这句话大意是:今人以江、饶、洪、吉诸州为江西,是因唐贞观十年,分天下为十道,其八日江南道。

kāi yuán èr shí yī nián yòu fēn tiān xià wèi shí wǔ dào ér jiāng nán wèi dōng xī èr dào

这句话大意是:开元二十一年,又分天下为十五道,而江南为东西二道。

jiāng nán dōng dào lǐ sū zhōu jiāng nán xī dào lǐ hóng zhōu hòu rén shěng wén dàn chēng jiāng dōng jiāng xī ěr

现代白话:江南东道理苏州,江南西道理洪州,后人省文,但称江东、江西你。

jīn zhī zuò wén zhě nǎi yuē dà jiāng yǐ xī miù yǐ

现代白话:今之作文者乃曰大江以西,谬了。

jīn zhī guǎng dōng guǎng xī yì guǎng nán dōng lù guǎng nán xi lù zhī shěng wén yě

这句话大意是:今之广东、广西亦广南东路、广南西路之省文也。

wén xiàn tōng kǎo tài zōng zhì dào sān nián fēn tiān xià wèi shí wǔ lù qí hòu yòu zēng sān lù qí shí qī yuē guǎng fu dōng lù qí shí bā yuē guǎng nán xi lù

这句话大意是:《文献通考》:“太宗至道三年,分天下为十五路,其后又增三路,其十七曰广甫东路,其十八曰广南西路。

sì chuān táng shí jiàn nán yī dào zhǐ fēn dōng xi liǎng chuān ér yǐ

这句话大意是:○四川唐时,剑南一道止分东、西两川而已。

zhì sòng zé wèi yì zhōu lù cuì zhōu lù lì zhōu lù kuí zhōu lù wèi zhī chuān xiá sì lù hòu suì shěng wén míng wéi sì chuān

这句话大意是:至宋,则为益州路、粹州路、利州路、夔州路,渭之川峡四路,后遂省文名为四川。

shǐ jì fù chuān guó xuē xiàn zhī wù hàn lǔ guó yǒu xuē xiàn

这句话大意是:○史记富川国薛县之误汉鲁国有薛县。

shǐ jì gōng sūn hóng chuán qí chuān guó xuē xiàn rén yě

这句话大意是:《史记·公孙弘传》:“齐川国薛县人也。

yán qí yòu yán chuān ér xuē bìng bù shǔ èr guó shū bù kě xiǎo

这句话大意是:”言齐,又言川,而薛并不属二国,殊不可晓。

zhèng yì yuē biǎo yún chuān guó wén dì fēn qí zhì dōu jù

这句话大意是:正义曰:“《表》云:“川国,文帝分齐置,都剧。

kuò dì zhì yún gù jù chéng zài qīng zhōu shòu guāng xiàn nán sān shí yī lǐ gù xuē chéng zài xú zhōu téng xiàn jiè dì lǐ zhì xuē xiàn shǔ lǔ guó

这句话大意是:”《括地志》云:“故剧城在青州寿光县南三十一里,故薛城在徐州滕县界,”《地理志》:“薛县属鲁国。

àn xuē yǔ jù gé yǎn zhōu jí tài shān wèi xiáng

这句话大意是:”按薛与剧隔兖州及泰山,未详。

jīn kǎo rú lín chuán yán xuē rén gōng sūn hóng

这句话大意是:今考《儒林传》言:“薛人公孙弘。

shì hóng shěn wèi xuē rén shàng yán qí chuān zhě wù ěr

这句话大意是:”是弘审为薛人,上言齐川者误耳。

xù hàn jùn guó zhì xuē běn guó

这句话大意是:《续汉·郡国志》:“薛,本国。

zhù yǐn dì dào jì yuē xià chē zhèng xī zhòng suǒ fēng zhǒng zài chéng nán èr shí lǐ shān shàng

这句话大意是:”注引《地道记》曰:“夏车正奚仲所封,冢在城南二十里山上。

huáng lǎn yuē jìng guō jūn zhǒng zài lǔ guó xuē chéng zhōng dōng nán zōu

这句话大意是:”《皇览》曰:“靖郭君冢在鲁国薛城中东南陬。

mèng cháng jūn zhǒng zài chéng zhōng xiàng mén dōng

这句话大意是:孟尝君冢在城中向门东。

xiàng mén chū běi biān mén yě

这句话大意是:向门,出北边门也。

shī yún jū cháng yǔ xǔ

这句话大意是:”《诗》云:“居常与许。

zhèng xuán yuē cháng huò zuò cháng

这句话大意是:”郑玄曰:“常或作‘尝’。

zài xuē zhī páng wèi yú cháng jūn shí yì

这句话大意是:在薛之旁,为盂尝君食邑。

shǐ jì yuè shì jiā yuàn qí zhī shì bīng nán yáng jǔ de yǐ jù cháng tán zhī jìng

这句话大意是:”《史记·越世家》:“愿齐之试兵南阳莒地,以聚常,郯之境。

suǒ yǐn yuē cháng yì míng

这句话大意是:”索隐曰:“常,邑名。

gài tián wén suǒ fēng zhě

这句话大意是:盖田文所封者。

wèi shū dì xíng zhì xuē xiàn péng chéng jùn yǒu xī gōng shān xī zhòng miào mèng cháng jūn jiā

这句话大意是:”《魏书·地形志》:“薛县,彭城郡,有奚公山、奚仲庙、孟尝君家。

shuǐ jīng zhù jīn xuē xiàn gù chéng cè yóu yǒu wén jiā jié shí wèi guō zuò zhì yán gù yíng lì kě xún

这句话大意是:”《水经注》:“今薛县故城侧犹有文家,结石为郭,作制严固,莹丽可寻。

ér shǐ jì mèng cháng jūn chuán zhèng yì yuē xuē gù chéng zài xú zhōu téng xiàn nán sì shí sì lǐ

这句话大意是:”而《史记·孟尝君传》正义曰:“薛故城在徐州滕县南四十四里。

jīn zī chuān xiàn zhì jù gōng sūn hóng chuán zhī wù wén ér yǐ wéi mèng cháng jūn fēng yì shī zhī yǐ

现代白话:”今《淄川县志》据《公孙弘传》之误文,而以为孟尝君封邑,失之了。

yòu àn dì lǐ zhì chuān guó sān xiàn jù dōng ān píng lóu xiāng

这句话大意是:又按《地理志》:“川国,三县,剧、东安平、楼乡。

jù zài jīn shòu guāng xiàn xī nán dōng ān píng zài jīn lín zī xiàn dōng nán yī shí lǐ lóu xiāng wèi xiáng suǒ zài

这句话大意是:”剧在今寿光县西南,东安平在今临淄县东南一十里,楼乡未详所在。

yòu gāo wǔ wáng chuán wǔ dì wèi dào huì wáng jiā yuán zài qí nǎi gē lín zī dōng yuán dào huì wáng jiā yuán yì jǐn yǐ yǔ chuān

这句话大意是:又《高五王传》:”武帝为悼惠王家园在齐,乃割临淄东圜悼惠王家园邑,尽以予川。

zú míng chuān zài lín zhī dōng yǐ

现代白话:”足明川在临之东了。

jīn zhī zī chuān bù dàn fēi xuē bìng fēi hàn zhī xi chuān nǎi bān yáng xiàn ěr

这句话大意是:今之淄川不但非薛,并非汉之西川,乃般阳县耳。

yǐ wéi hàn zhī chuān ér yòu yǐ wéi mèng cháng jūn zhī xuē cǐ wù ér yòu wù yě

这句话大意是:以为汉之川,而又以为孟尝君之薛,此误而又误也。

zēng zǐ fu wǔ chéng rén shǐ jì zhòng ní dì zǐ chuán zēng shēn nán wǔ chéng rén

这句话大意是:○曾子甫武城人《史记·仲尼弟子传》:“曾参,南武城人。

tán tái miè míng wǔ chéng rén

这句话大意是:”“澹台灭明,武城人。

tóng yī wǔ chéng ér zēng zǐ dú jiā nán zì nán wǔ chéng gù chéng zài jīn fèi xiàn xī nán bā shí lǐ shí mén shān xià

这句话大意是:”同一武城,而曾子独加“南”字,南武城故城在今费县西南八十里石门山下。

zhèng yì yuē dì lǐ zhì dìng xiāng yǒu wǔ chéng qīng hé yǒu wǔ chéng gù cǐ yún nán wǔ chéng

这句话大意是:正义曰:“《地理志》:定襄有武城,清河有武城,故此云南武城。

chūn qiū xiāng gōng shí jiǔ nián chéng wǔ chéng

这句话大意是:”《春秋·襄公十九年》:“城武城。

dù shì zhù yún tài shān nán wǔ chéng xiàn

这句话大意是:”杜氏注云:“泰山南武城县。

rán hàn shū tài shān jùn wú nán wǔ chéng ér yǒu nán chéng xiàn shǔ dōng hǎi jùn

这句话大意是:”然《汉书》泰山郡无南武城,而有南成县,属东海郡。

xù hàn zhì zuò nán chéng shǔ tài shān jùn

这句话大意是:《续汉志》作“南城”,属泰山郡。

zhì jìn shǐ wèi nán wǔ chéng

这句话大意是:至晋始为南武城。

cǐ hòu rén zhī suǒ yǐ yí yě sòng chéng dà chāng tán tái cí yǒu jiào táng jì yuē wǔ chéng yǒu sì zuǒ féng yì tài shān qīng hé dìng xiāng jiē yǐ míng xiàn

这句话大意是:此后人之所以疑也,宋程大昌《澹台祠友教堂记》曰:“武城有四:左冯翊、泰山、清河、定襄,皆以名县。

ér qīng hé tè yuē dōng wǔ chéng zhě yǐ qí yǔ dìng xiāng jiē lì zhào qiě dìng xiāng zài xi gù yě

这句话大意是:”而清河特曰东武城者,以其与定襄皆隶赵,且定襄在西故也。

ruò gān yóu zhī suǒ zǎi qí shí lǔ yì

这句话大意是:若干游之所宰,其实鲁邑。

ér dōng wǔ chéng zhě lǔ zhī běi yě gù hàn rú yòu jiā nán yǐ bié zhī

这句话大意是:而东武城者,鲁之北也,故汉儒又加南以别之。

shǐ qiān zhī chuán zēng shēn yuē nán wǔ chéng rén zhě chuàng jiā yě

这句话大意是:史迁之传,曾参曰南武城人者,创加也;。

zǐ yǔ chuán cì zēng zǐ shěng wén dàn yuē wǔ chéng ér shuǐ jīng zhù yǐn jīng xiāng pān yuē jīn tài shān nán wǔ chéng xiàn yǒu tán tái zǐ yǔ zhǒng xiàn rén yě

这句话大意是:子羽传次曾子,省文但曰武城,而《水经注》引京相潘曰:“今泰山南武城县,有澹台子羽冢,县人也。

kě yǐ jiàn wǔ chéng zhī jí wéi nán wǔ chéng yě

现代白话:”能够见武城之即为南武城也。

mèng zǐ yán zēng zǐ jū wǔ chéng yǒu yuè kòu

这句话大意是:孟子言:“曾子居武城,有越寇。

huò yuē kòu zhì hé qù zhū

这句话大意是:或曰:‘寇至,盍去诸?

yuē wú yù rén yú wǒ shì huǐ shāng qí xīn mù

这句话大意是:’曰:‘无寓人于我室,毁伤其薪木。

xīn xù zé yún lǔ rén gōng fèi fù zēng zǐ cí yú fèi fù jūn yuē qǐng chū kòu ba ér hòu fù lái wú shǐ gǒu shǐ rén wú shě

现代白话:’”《新序》则云:鲁人攻费阝,曾子辞于费阝君曰:‘请出,寇罢而后复来,毋使狗豕人我舍。

zhàn guó cè gān mào yì yán zēng zǐ chù fèi

这句话大意是:《战国策》甘茂亦言:“曾子处费。

zé céng yú suǒ jū zhī wǔ chéng fèi yì yě

这句话大意是:”则曾于所居之武城,费邑也。

āi gōng bā nián chuán wú dài wǒ zi xiè lǜ gù dào xiǎn cóng wǔ chéng

这句话大意是:哀公八年传:“吴代我,子泄率故道险从武城。

yòu yuē wú shī kè dōng yáng ér jìn shè yú wǔ wú

这句话大意是:”又曰:“吴师克东阳,而进舍于五梧。

xù hàn zhì yún nán chéng yǒu dōng yáng chéng yǐn cǐ wèi zhèng

这句话大意是:”《续汉志》云南城有东阳城,引此为证。

yòu kě yǐ jiàn nán chéng zhī jí wéi wǔ chéng yě

现代白话:又能够见南城之即为武城也。

nán chéng zhī míng jiàn yú shǐ jì qí wēi wáng yuē wú chén yǒu tán zi zhě shǐ shǒu nán chéng zé chu rén bù gǎn wèi kòu

现代白话:南城之名见于《史记》,齐威王曰:“我臣有檀子者,使守南城,则楚人不敢为寇。

dōng qǔ sì shàng shí èr zhū hóu jiē lái cháo

这句话大意是:东取泗上,十二诸侯皆来朝。

hàn shū dàn zuò nán chéng xiào wǔ fēng chéng yáng gòng wáng zǐ zhēn wèi nán chéng hóu

这句话大意是:”《汉书》但作“南成”,孝武封城阳共王子贞为南成侯。

ér hòu hàn wáng fú qián fu lùn yún gāo fù bì zhī shān nán chéng zhī zhǒng

这句话大意是:而后汉王符《潜夫论》云:“高阝毕之山,南城之冢。

zhāng huái tài zǐ zhù nán chéng zēng zǐ fù suǒ zàng zài jīn yí zhōu fèi xiàn xī nán

这句话大意是:”章怀太子注:“南城,曾子父所葬,在今沂州费县西南。

cǐ yòu nán chéng zhī jí nán chéng ér zài fèi zhī zhèng yě

这句话大意是:”此又南成之即南城,而在费之证也。

chéng huà zhōng huò yán jiā xiáng zhī nán wǔ shān yǒu zēng zǐ mù yǒu yú zhě xiàn rù qí xué de shí hè ér fēng zhì zhī

这句话大意是:成化中,或言嘉祥之南武山有曾子墓,有渔者陷入其穴,得石褐而封志之。

jiā jìng shí èr nián lì bù shì láng gù dǐng chén zòu qiú céng shì hòu de yì sūn zhì cuì yú jí ān zhī yǒng fēng qiān jū jiā xiáng

这句话大意是:嘉靖十二年,吏部侍郎顾鼎臣奏求曾氏后,得裔孙质粹于吉安之永丰,迁居嘉祥。

shí bā nián shòu hàn lín yuàn wǔ jīng bó shì shì xí

这句话大意是:十八年,授翰林院五经博士,世袭。

fu cáo xiàn zhī rǎn gù wèi qín xiāng ráng hóu wèi rǎn zhī zhǒng

这句话大意是:夫曹县之冉固,为秦相穰侯魏冉之冢。

ér jìn rén zhī zhuàn zhì zhě yǐ wéi zhòng gōng rú cǐ zhī lèi gài nán yǐ jǐn xìn yě

这句话大意是:而近人之撰志者,以为仲弓如此之类,盖难以尽信也。

hàn shū èr yàn wáng chuán hàn shū yàn wáng dìng guó chuán shā féi rú lìng yǐng rén

这句话大意是:○汉书二燕王传《汉书·燕王定国传》:“杀肥如令郢人。

àn dì lǐ zhì féi rú zì shǔ liáo xī jùn bù shǔ yàn

这句话大意是:”按《地理志》,肥如自属辽西郡,不属燕。

wǔ dì běn jì yuán shuò yuán nián qiū xiōng nú rù liáo xī shā tài shǒu

这句话大意是:《武帝本纪》:“元朔元年秋,匈奴入辽西,杀太守。

zhū hóu wáng biǎo yán wǔ dì xià tuī ēn zhī lìng ér fān guó zì xī cháng shā yàn dài suī yǒu jiù míng jiē wáng nán běi biān yǐ

现代白话:”《诸侯王表》言:“武帝下推恩之令,而藩国自析,长沙、燕代虽有旧名,皆亡南北边了。

rán zé féi rú jīn zhī shā yú yàn bì zài yuán shuò yǐ qián wèi xī biān jùn zhī shí yě

这句话大意是:”然则肥如今之杀于燕,必在元朔以前,未析边郡之时也。

yàn wáng dàn chuán fā mín huì wéi dà liè wén ān xiàn yǐ jiǎng shì mǎ

这句话大意是:《燕王旦传》:“发民会围大猎文安县,以讲士马。

qí shàng yún wǔ dì shí dàn zuò zāng nì wáng mìng xuē liáng xiāng ān cì wén ān sān xiàn

这句话大意是:”其上云:“武帝时,旦坐臧匿亡命,削良乡、安次、文安三县。

shì wén ān yǐ xuē bù shǔ yàn yòu yún zhāo dì lì dà jiàng jūn huò guāng bǐng zhèng bāo cì yàn wáng qián sān qiān wàn yì fēng wàn sān qiān hù

这句话大意是:”是文安已削,不属燕,又云:“昭帝立,大将军霍光秉政,褒赐燕王钱三千万,益封万三千户。

zhāo dì běn jì yì yún shǐ yuán yuán nián yì fēng yàn wáng guǎng líng shàng jí è yì cháng gōng zhǔ gè wàn sān qiān hù

这句话大意是:”《昭帝本纪》亦云:“始元元年,益封燕王、广陵上及鄂邑长公主各万三千户。

rán zé wén ān xiàn zhī réng shǔ yú yàn bì zài yì fēng wàn sān qiān hù zhī hòu yě cǐ jiē shǐ wén zhī hù xiàn zhě kě yǐ cān kǎo ér de zhī yě

现代白话:”然则文安县之仍属于燕,必在益封万三千户之后也,此皆史文之互见者,能够参考而得之也。

xú lè chuán hàn shū xú lè yàn jùn wú zhōng rén yě

这句话大意是:○徐乐传《汉书》:“徐乐,燕郡无终人也。

dì lǐ zhì wú yàn jùn ér wú zhōng shǔ yòu běi píng

这句话大意是:”《地理志》无燕郡,而无终属右北平。

kǎo yàn wáng dìng guó yǐ yuán shuò èr nián qiū

这句话大意是:考燕王定国,以元朔二年秋。

yǒu zuì zì shā guó chú

这句话大意是:有罪自杀,国除。

ér yuán shòu liù nián xià sì yuè shǐ lì huáng zǐ dàn wèi yàn wáng ér qí jiān wèi yàn jùn zhě shí nián ér zhì yì zhī yě

这句话大意是:而元狩六年夏四月,始立皇子旦为燕王,而其间为燕郡者十年,而志轶之也。

xú lè shàng shū dāng zài cǐ shí ér wú zhōng yǐ qí shí shǔ yàn hòu gǎi shǔ yòu běi píng ěr

这句话大意是:徐乐上书当在此时,而无终以其时属燕,后改属右北平耳。

shuǐ jīng zhù dà liáng líng qiū zhī wù zuǒ zhuàn huán jiǔ nián liáng bó fá qǔ wò

这句话大意是:○水经注大梁灵丘之误《左传·桓九年》:“梁伯伐曲沃。

zhù liáng guó zài féng yì xià yáng xiàn

这句话大意是:”注:“梁国在冯翊夏阳县。

ruì yuē liáng jìn qín ér xìng yān shì yě

现代白话:”芮曰:“梁近秦而幸呢”是也。

hàn shū dì lǐ zhì yún féng yì xià yáng xiàn gù shǎo liáng yě

这句话大意是:《汉书·地理志》云:“冯翊夏阳县,故少梁也。

shuǐ jīng zhù nǎi yuē dà liáng zhōu liáng bó zhī jū yě

这句话大意是:”《水经注》乃曰:“大梁,周梁伯之居也。

liáng bó hǎo tǔ gōng dà qí chéng hào yuē xīn lǐ

这句话大意是:梁伯好土功,大其城,号曰新里。

mín pí ér kuì qín suì qǔ yān

现代白话:民疲而溃,秦遂取呢。

hòu wèi huì wáng zì ān yì xǐ dōu zhī

这句话大意是:后魏惠王自安邑徙都之。

zhú shū jì nián liáng huì chéng wáng liù nián sì yuè jiǎ yín xǐ dōu yú dà liáng shì yě

这句话大意是:”《竹书纪年》:“梁惠成王六年四月甲寅,徙都于大梁”是也。

shì wù yǐ shǎo liáng wèi dà liáng ér bù zhī dà liáng bù jìn qín yě

这句话大意是:是误以少梁为大梁,而不知大梁不近秦也。

hàn shū dài jùn líng qiū

这句话大意是:《汉书》:“代郡灵丘。

yīng shào yuē zhào wǔ líng wáng zàng qí dōng nán èr shí lǐ gù xiàn shì zhī

这句话大意是:”应劭曰:“赵武灵王葬其东南二十里,故县氏之。

shuǐ jīng zhù yuē shǐ jì zhào jìng hóu èr nián bài qí yú líng qiū

这句话大意是:”《水经注》曰:“《史记》:“赵敬侯二年,败齐于灵丘。

zé míng bù yīn líng wáng yě

这句话大意是:”则名不因灵王也。

àn shǐ jì tián jìng zhòng wán shì jiā qí wēi wáng yuán nián sān jìn yīn qí sàng lái fá wǒ líng qiū

这句话大意是:按《史记·田敬仲完世家》:“齐威王元年,三晋因齐丧来伐我灵丘。

zhào shì jiā huì wén wáng shí sì nián xiàng guó yuè yì jiāng zhào qín hán wèi yàn gōng qí qǔ líng qiū

这句话大意是:”《赵世家》:“惠文王十四年,相国乐毅将赵、秦、韩、魏、燕攻齐,取灵丘。

shí wǔ nián zhào yǔ hán wèi yàn gòng jī qí wáng bài zǒu yàn dú shēn rù qǔ lín zī

这句话大意是:十五年,赵与韩、魏、燕共击齐,王败走,燕独深入取临淄。

ér mèng zǐ wèi dǐ guī miǎn yuē zi zhī cí líng qiū ér qǐng shì shī

这句话大意是:”而孟子谓氐{圭黾}曰:“子之辞灵丘而请士师。

cǐ bié yī líng qiū bì zài qí jìng hòu rù yú zhào

这句话大意是:”此别一灵丘,必在齐境,后入于赵。

ér xiào chéng wáng yǐ líng qiū fēng chu xiāng chūn shēn jūn yì míng qí bù zài dài jùn yǐ

现代白话:而孝成王以灵丘封楚相春申君,益明其不在代郡了。

shuǐ jīng zhù yún yún shì wù yǐ zhào zhī líng qiū wèi qí zhī líng qiū ér bù zhī qí jìng bù dé zhì dài yě

这句话大意是:《水经注》云云,是误以赵之灵丘为齐之灵丘,而不知齐境不得至代也。

sān fǔ huáng tú hàn xī jīng gōng diàn shén duō dú shǐ shū bù yì xiǎo

这句话大意是:○三辅黄图汉西京宫殿甚多,读史殊不易晓。

sān fǔ huáng tú xù cì pō xī yǐ cháng lè wèi yāng jiàn zhāng běi gōng gān quán gōng wèi gāng ér yǐ qí zhōng gōng shì tái diàn wèi mù shén dé tǐ yào

这句话大意是:《三辅黄图》叙次颇悉,以长乐、未央、建章、北宫、甘泉宫为纲,而以其中宫室台殿为目,甚得体要。

dàn qí wú suǒ fù lì zhě xī rù běi gōng jí gān quán gōng xià zé chuǎn yǐ

现代白话:但其无所附丽者悉入北宫及甘泉宫下,则舛了。

jīn dāng yǐ míng guāng gōng tài zǐ gōng èr gōng bié wèi yī tiáo wèi cháng ān chéng nèi zhū gōng

这句话大意是:今当以明光宫、太子宫二宫别为一条,为长安城内诸宫;。

yǒng xìn gōng zhōng ān gōng yǎng dé gōng bié wèi yī tiáo wèi cháng ān gōng yì míng

这句话大意是:永信宫、中安宫、养德宫别为一条,为长安宫异名;。

cháng mén gōng gōu yì gōng chǔ yuán gōng xuān qǔ gōng bié wèi yī tiáo wèi cháng ān chéng wài lí guān

这句话大意是:长门宫、钩弋宫、储元宫、宣曲宫别为一条,为长安城外离官;。

zhāo tái gōng dà tái gōng fú lì gōng pú táo gōng bié wèi yī tiáo wéi shàng lín yuàn nèi lí gōng

这句话大意是:昭台宫、大台宫、扶荔宫、蒲萄宫别为一条,为上林苑内离宫;。

yí chūn gōng wǔ zhà gōng jí líng gōng dǐng hú gōng sī zǐ gōng huáng shān gōng chí yáng gōng bù shòu gōng wàn suì gōng liáng shān gōng huí zhōng gōng shǒu shān gōng bié wèi yī tiáo wèi gè jùn xiàn lí gōng

这句话大意是:宜春宫、五柞宫、集灵宫、鼎湖宫、思子宫、黄山宫,池阳宫、步寿宫、万岁宫、梁山宫、回中宫、首山宫别为一条,为各郡县离宫。

bié yǒu míng guāng gōng bù zhī qí de fù liè yú hòu

这句话大意是:别有明光宫,不知其地,附列于后。

ér liáng shān gōng dāng bìng rù qín liáng shān gōng xià

这句话大意是:而梁山宫当并入秦梁山宫下。

zé qū fēn gè dāng yǐ

现代白话:则区分各当了。

dà míng yī tǒng zhì yǒng lè zhōng mìng rú chén zuǎn tiān xià yú dì shū

这句话大意是:○大明一统志永乐中,命儒臣纂天下舆地书。

zhì tiān shùn wǔ nián nǎi chéng cì míng yuē dà míng yī tǒng zhì yù zhì xù wén ér qián dài xiāng chuán rú kuò dì zhì tài píng huán yǔ jì zhī shū jiē fèi

这句话大意是:至天顺五年乃成,赐名曰《大明一统志》,御制序文,而前代相传如《括地志》、《太平寰宇记》之书皆废。

jīn kǎo qí shū chuǎn miù tè shèn lüè zhāi shù shì yǐ zī hòu rén zhī gǎi dìng yún

这句话大意是:今考其书,舛谬特甚,略摘数事以资后人之改定云。

yī tǒng zhì sān hé běn hàn lín men xiàn dì

这句话大意是:《一统志》:“三河,本汉临们县地。

jīn kǎo liǎng hàn shū jǐng wú lín shui jù xiàn

这句话大意是:”今考两汉书,井无临氵句县。

táng shū dì lǐ zhì yōu zhōu fàn yáng jùn lù xiàn xià yún wǔ dé èr nián zhì lín shui jù xiàn

这句话大意是:《唐书·地理志》:“幽州范阳郡潞县”下云:“武德二年,置临氵句县。

zhēn guàn yuán nián shěng lín shui jù

这句话大意是:贞观元年,省临氵句。

ér jì zhōu yú yáng jùn sān hé xià yún kāi yuán sì nián qí lù xiàn zhì

这句话大意是:”而“蓟州渔阳郡三河”下云:“开元四年,祈路县置。

gù zhī běn shì yī dì xiān fēn wéi lín shui jù hòu fēn wéi sān hé jiē zì táng fēi hàn yě

这句话大意是:”故知本是一地,先分为临氵句,后分为三河,皆自唐,非汉也。

yī tǒng zhì yǐn gǔ shì chuǎn lì zuì duō wèi yǒu ruò mì yún shān zhī kě xiào zhě

这句话大意是:《一统志》引古事舛戾最多,未有若密云山之可笑者。

jìn shū shí jì lóng zǎi jì duàn liáo qì lìng zhī bēn mì yún shān qiǎn shǐ zhà xiáng jì lóng shǐ zhēng dōng jiāng jūn má qiū yíng zhī

这句话大意是:《晋书·石季龙载记》:“段辽弃令支奔密云山,遣使诈降,季龙使征东将军麻秋迎之。

liáo yòu qiǎn shǐ jiàng yú mù róng yuē bǐ tān ér wú móu wú jīn qǐng xiáng qiú yíng bǐ bù yí yě ruò fú zhòng bīng yào zhī kě yǐ dé zhì

现代白话:辽又遣使降于慕容,曰:‘彼贪而无谋,我今请降求迎,彼不疑也,若伏重兵要之,能够得志。

qiǎn zi kè fú bīng yú mì yún

这句话大意是:’遣子恪伏兵于密云。

má qiū tǒng bīng sān wàn yíng liáo wèi luò suǒ xí sǐ zhě shén liù qī qiū bù dùn ér guī

这句话大意是:麻秋统兵三万迎辽,为烙所袭,死者什六七,秋步遁而归。

shì duàn liáo yǔ yàn hé móu ér bài zhào zhī zhòng yě

这句话大意是:”是段辽与燕合谋而败赵之众也。

jīn yī tǒng zhì yún mì yún shān zài mì yún xiàn nán yī shí wǔ lǐ yì míng héng shān

这句话大意是:今《一统志》云:“密云山在密云县南一十五里,亦名横山。

xī yàn

这句话大意是:昔燕。

zhào fú bīng yú cǐ dà huò liáo zhòng

这句话大意是:赵伏兵于此,大获辽众。

shì fǎn yǐ wéi zhào yǔ yàn móu ér bài liáo zhī zhòng yòu bù yán duàn ér yuē liáo shì yǐ liáo wèi guó míng

这句话大意是:”是反以为赵与燕谋而败辽之众,又不言段,而曰辽,似以辽为国名。

qǐ xiū zhì zhū chén bìng jìn shū ér wèi zhī jiàn hu

这句话大意是:岂修志诸臣并《晋书》而未之见吗?

yī tǒng zhì yáng lìng gōng cí zài mì yún xiàn gǔ běi kǒu bǎ sòng yáng yè

这句话大意是:《一统志》:“杨令公祠在密云县古北口,把宋杨业。

àn sòng shǐ yáng yè chuán yè běn tài yuán xiáng jiàng tài zōng yǐ yè zhě yú biān shì qiān dài zhōu jiān sān jiāo zhù bó bīng mǎ dōu bù shǔ

这句话大意是:”按《宋史,杨业传》:“业本太原降将,太宗以业者于边事,迁代州,兼三交驻泊兵马都部署。

huì qì dān rén yàn mén yè lǐng huī xià shù qiān jì zì xī jīng ér chū yóu xiǎo jìng zhì yàn mén běi kǒu nán xiàng bèi jī zhī qì dān dà bài yǐ gōng qiān yún zhōu guān chá shǐ

这句话大意是:会契丹人雁门,业领麾下数千骑,自西京而出,由小径至雁门北口,南向背击之,契丹大败,以功迁云州观察使。

yōng xī sān nián dà bīng běi zhèng yǐ zhōng wǔ jūn jié dù shǐ pān měi wèi yún yīng lù xíng yíng dōu bù shǔ mìng lái fù zhī

这句话大意是:雍熙三年,大兵北证,以忠武军节度使潘美为云应路行营都部署,命来副之。

yǐ xī shàng gé mén shǐ wèi zhōu cì shǐ wáng rén xiān jūn qì kù shǐ shùn zhōu tuán liàn shǐ liú wén yù hù qí jūn

这句话大意是:以西上阁门使蔚州刺史王亻先、军器库使顺州团练使刘文裕护其军。

lián bá yún yīng shuāi shuò sì zhōu shī cì sāng gān hé

这句话大意是:连拔云,应,衰,朔四州,师次桑干河。

huì cáo bīn zhī shī bù lì zhū lù bān shī měi děng guī dài zhōu

这句话大意是:会曹彬之师不利,诸路班师,美等归代州。

wèi jǐ zhào qiān sì zhōu zhī mín yú nèi dì lìng měi děng yǐ suǒ bù bīng hù zhī

这句话大意是:未几,诏迁四州之民于内地,令美等以所部兵护之。

shí qì dān fù xiàn huán zhōu rén xiān lìng yè qū yàn mén běi chuān

这句话大意是:时契丹复陷寰州,亻先令业趋雁门北川。

yè yǐ wèi bì bài bù kě

这句话大意是:业以为必败,不可。

rén xiān bī zhī xíng yè zhǐ chén jiā gǔ kǒu yuē zhū jūn yú cǐ zhāng bù bīng qiáng nǔ wèi zuǒ yòu yì yǐ yuán

这句话大意是:亻先逼之行,业指陈家谷口曰:‘诸君于此张步兵强弩,为左右翼以援。

měi jí yǔ rén xiān lǐng huī xià bīng chén yú gǔ kǒu

这句话大意是:’美即与亻先领麾下兵陈于谷口。

zì yín zhì yǐ rén xiān shǐ rén dēng tuō luó tái wàng zhī yǐ wéi qì dān bài zǒu yù zhēng qí gōng jí lǐng bīng lí gǔ kǒu

这句话大意是:自寅至已,亻先使人登托逻台望之,以为契丹败走,欲争其功,即领兵离谷口。

měi bù néng zhì nǎi yuán jiāo hé xī nán xíng èr shí lǐ

这句话大意是:美不能制,乃缘交河西南行二十里。

é wén yè bài jí huī bīng què zǒu

这句话大意是:俄闻业败,即麾兵却走。

yè lì zhàn zhì gǔ kǒu wàng jiàn wú rén jí gān yīng dà lì zài lǜ zhàng xià shì lì zhàn shēn bèi shù shí chuàng shì zú dài jìn yè yóu shǒu rèn shù shí rén mǎ zhòng shāng bù néng jìn wèi qì dān suǒ qín

这句话大意是:业力战,至谷口,望见无人,即柑膺大励,再率帐下士力战,身被数十创,士卒殆尽,业犹手刃数十人,马重伤不能进,为契丹所擒。

bù shí sān rì sǐ

这句话大意是:不食三日死。

shì yè shēng píng wèi cháng zhì yàn

这句话大意是:”是业生平未尝至燕。

kuàng gǔ běi kǒu yòu zài yàn dōng běi èr bǎi yú lǐ de shǔ qì dān jiǔ yǐ yè ān dé ér zhì cǐ

现代白话:况古北口又在燕东北二百余里,地属契丹久了,业安得而至此?

qiě shǐ míng yán yàn mén zhī běi kǒu ér yǐ wéi mì yún zhī gǔ běi kǒu shì zuò zhì zhě dōng xī shàng bù biàn hé lùn shǐ chuán zāi

现代白话:且史明言雁门之北口,而以为密云之古北口,是作志者东西尚不辨,何论史传啊。

yòu àn liáo shǐ shèng zōng jì tǒng hé sì nián qī yuè bǐng zǐ shū mì shǐ xié zhěn zòu fù shuò zhōu qín sòng jiāng yáng jì yè

这句话大意是:又按《辽史·圣宗纪》:“统和四年七月丙子,枢密使斜轸奏复朔州,擒宋将杨继业。

yē lǜ xié zhěn chuán jì yè bài zǒu zhì láng yá cūn zhòng jūn jiē kuì

这句话大意是:”《耶律斜轸传》:“继业败走,至狼牙村,众军皆溃。

jì yè wèi fēi shǐ suǒ zhōng bèi qín

这句话大意是:继业为飞矢所中,被擒。

yǔ sòng shǐ lüè tóng

这句话大意是:”与《宋史》略同。

mì yún xiàn zhì wēi líng miào zài gǔ běi kǒu běi mén wài yī lǐ sì sòng zèng dà wèi dà tóng jūn jié dù shǐ yáng gōng

这句话大意是:《密云县志》:“威灵庙在古北口北门外一里,祀宋赠大尉大同军节度使杨公。

chéng huà shí bā nián lǐ bù shàng shū zhōu hóng fàn jì yǐn sòng shǐ quán wén ér bù biàn yàn mén běi kǒu zhī fēi qí de

这句话大意是:”成化十八年,礼部尚书周洪范《记》引《宋史》全文,而不辨雁门北口之非其地。

fēng rùn xiàn zhì lìng gōng cūn zài xiàn xi shí wǔ lǐ sòng yáng yè tún bīng jù liáo yú cǐ

这句话大意是:《丰润县志》:“令公村在县西十五里,宋杨业屯兵拒辽于此。

yǒu gōng gù míng

这句话大意是:有功,故名。

bìng chéng yī tǒng zhì ér wù

这句话大意是:”并承《一统志》而误。

yī tǒng zhì liáo zhāng zōng líng zài sān hé xiàn běi wǔ shí wǔ lǐ

这句话大意是:《一统志》:“辽章宗陵在三河县北五十五里。

kǎo liáo wú zhāng zōng qí yī dài zhū dì yì wú zàng sān hé zhě

这句话大意是:”考辽无章宗,其一代诸帝亦无葬三河者。

yī tǒng zhì quán tài zǔ líng shì rén líng jù zài fáng shān xiàn xi èr shí lǐ sān fēng shān xià

这句话大意是:《一统志》:“全太祖陵、世人陵俱在房山县西二十里三峰山下。

xuān zōng líng zhāng zōng líng jù zài fáng shān xiàn liǎng dà fáng shān dōng běi

这句话大意是:宣宗陵、章宗陵俱在房山县两大房山东北。

àn jīn shǐ hǎi líng jì zhēn yuán sān nián sān yuè yǐ mǎo mìng yǐ dà fáng shān yún fēng sì wéi shān líng jiàn háng gōng qí lù

这句话大意是:”按《金史·海陵纪》:“贞元三年三月乙卯,命以大房山云峰寺为山陵,建行宫其麓。

wǔ yuè yǐ mǎo mìng pàn dà zōng zhèng shì jīng děng rú shàng jīng fèng qiān tài zǔ tài zōng zǐ gōng

这句话大意是:五月乙卯,命判大宗正事京等如上京,奉迁太祖,太宗梓宫。

shí yī yuè yǐ sì shuò zǐ gōng fā pī chéng diàn

这句话大意是:十一月乙巳朔,梓宫发丕承殿。

wù shēn shān líng lǐ chéng

这句话大意是:戊申,山陵礼成。

zhèng lóng yuán nián qī yuè jǐ yǒu mìng tài bǎo áng rú shàng jīng fèng qiān shǐ zǔ yǐ xià zǐ gōng

这句话大意是:正隆元年七月己酉,命太保昂如上京,奉迁始祖以下梓宫。

bā yuè dīng chǒu rú dà fáng shān xíng shì shān líng

这句话大意是:八月丁丑,如大房山,行视山陵。

shí yuè yǐ yǒu zàng shǐ zǔ yǐ xià shí dì yú dà fáng shān

这句话大意是:十月乙酉,葬始祖以下十帝于大房山。

rùn yuè jǐ hài shuò shān líng lǐ chéng

这句话大意是:闰月己亥朔,山陵礼成。

yòu tài zǔ jì tài zǔ zàng ruì líng

这句话大意是:”又《太祖纪》:“太祖葬睿陵。

tài zōng jì tài zōng zàng gōng líng

这句话大意是:”《太宗纪》:“太宗葬恭陵。

shì zōng jì shì zōng zàng xìng líng

这句话大意是:”《世宗纪》:“世宗葬兴陵。

zhāng zōng jì zhāng zōng zàng dào líng

这句话大意是:”《章宗纪》:“章宗葬道陵。

yòu xī zōng jì dì bèi shì zàng yú huáng hòu péi mǎn shì mù zhōng

这句话大意是:”又《熙宗纪》:“帝被弑,葬于皇后裴满氏墓中。

zhēn yuán sān nián gǎi zàng yú dà fáng shān liǎo xiāng diān zhū wáng tóng zhào yù

这句话大意是:贞元三年,改葬于大房山蓼香甸,诸王同兆域。

dà dìng chū zhuī shàng shì hào líng yuē sī líng

这句话大意是:大定初,追上谥号,陵曰思陵。

èr shí bā nián gǎi zàng yú é méi gǔ réng hào sī líng

这句话大意是:二十八年,改葬于峨眉谷,仍号思陵。

yòu hǎi líng jì zàng yú dà fáng shān lù mén gǔ tóu xiáng wèi shù rén gǎi zàng yú shān líng xī nán sì shí lǐ

这句话大意是:”又《海陵纪》:“葬于大房山鹿门谷,投降为庶人,改葬于山陵西南四十里。

yòu ruì zōng jì dà dìng èr nián gǎi zàng yú dà fáng shān hào jǐng líng

这句话大意是:”又《睿宗纪》:“大定二年,改葬于大房山,号景陵。

xiǎn zōng jì dà dìng èr shí wǔ nián shí yī yuè gēng yín zàng yú dà fáng shān zhāng zōng jí wèi hào rì yù líng

这句话大意是:”《显宗纪》:“大定二十五年十一月庚寅,葬于大房山,章宗即位,号日裕陵。

shì zé jīn dài zhī líng zì shàng jīng ér qiān zhě shí èr dì qí líng yuē guāng yuē xī yuē jiàn yuē huī yuē ān yuē dìng yuē yǒng yuē tài yuē xiàn yuē qiáo yuē ruì yuē gōng

这句话大意是:”是则金代之陵自上京而迁者十二帝,其陵曰光、曰熙、曰建、曰辉、曰安、曰定、曰永、曰泰、曰献、曰乔、曰睿、曰恭。

qí bēng yú zhōng dōu ér zàng zhě èr dì qí líng yuē xìng yuē dào

这句话大意是:其崩于中都而葬者二帝,其陵曰兴、曰道。

bèi shì zhě yī dì qí líng yuē sī

这句话大意是:被弑者一帝,其陵曰思。

zhuī shì zhě èr dì qí líng yuē jǐng yuē yù

这句话大意是:追谥者二帝,其陵曰景、曰裕。

bèi shì ér jiàng wèi shù rén zhě yī dì zàng zài zhào yù zhī wài

这句话大意是:被弑而降为庶人者一帝,葬在兆域之外。

ér xuān zōng zé zì jí wèi zhī èr nián qiān yú nán jīng sān nián wǔ yuè zhōng dōu wèi měng gǔ suǒ xiàn zàng zài dà liáng fēi fáng shān yǐ

现代白话:而宣宗则自即位之二年迁于南京,三年五月,中都为蒙古所陷,葬在大梁,非房山了。

jīn yī tǒng zhì zhǐ yǒu sì líng ér wù liè xuān zōng yì qí yú zhāng zōng zhī shàng zhū chén bù xué zhī shén yě

这句话大意是:今《一统志》止有四陵,而误列宣宗,义脐于章宗之上,诸臣不学之甚也!

hàn shū dì lǐ zhì lè làng jùn zhī jù èr shí wǔ qí yī yuē cháo xiǎn

这句话大意是:《汉书.地理志》:“乐浪郡之具二十五,其一曰朝鲜。

yīng shào yuē gù cháo xiǎn guó wǔ shàng fēng jī zǐ yú cǐ

这句话大意是:”应劭曰:“故朝鲜国,武上封箕子于此。

zhì yuē yīn dào shuāi jī zǐ qù zhī cháo xiǎn

这句话大意是:志曰:殷道衰,箕子去之朝鲜。

shān hǎi jīng yuē cháo xiǎn zài liè yáng dōng hǎi běi shān nán

这句话大意是:”《山海经》曰:“‘朝鲜在列阳东,海北山南。

zhù cháo xiǎn jīn lè làng xiàn jī zǐ suǒ fēng yě

这句话大意是:”注:“朝鲜,今乐浪县,箕子所封也。

zài jīn gāo lí guó jìng nèi

这句话大意是:在今高丽国境内。

mù róng shì yú yíng zhōu zhī jìng lì cháo xiān xiàn wèi yì yú píng zhōu zhī jìng lì cháo xiān xiàn shì qǔ qí míng yǔ hàn xiàn xiāng qù zé qiān yǒu yú lǐ

这句话大意是:”慕容氏于营州之境立朝鲜县,魏义于平州之境立朝鲜县,似取其名,与汉县相去则千有余里。

yī tǒng zhì nǎi yuē cháo xiǎn chéng zài yǒng píng fǔ jìng nèi jī zǐ shòu fēng zhī de

这句话大意是:《一统志》乃曰:“朝鲜城在永平府境内,箕子受封之地。

zé shì jī zǐ fēng yú jīn zhī yǒng píng yǐ

现代白话:”则是箕子封于今之永平了。

dāng rì rú chén lìng shāo zhī jīn rén zhě wèi zhī hé zhì yú cǐ

这句话大意是:当日儒臣,令稍知今人者为之,何至于此?

wéi rén tài xī

这句话大意是:为人太息。

yī tǒng zhì dēng zhōu fǔ míng huàn xià yún liú xīng jū gāo zǔ sūn qí dào huì wáng féi zi

这句话大意是:《一统志》:“登州府名宦”下云:“刘兴居,高祖孙,齐悼惠王肥子。

zhū zhū lǚ yǒu gōng fēng dōng móu hou

这句话大意是:诛诸吕有功,封东牟候。

huì zé jí yú bāng rén zhì jīn miào bǎ bù jué

这句话大意是:惠泽及于邦人,至今庙把不绝。

kǎo shǐ jì hàn shū běn jì nián biǎo xīng jū yǐ gāo hòu liù nián sì yuè dīng yǒu fēng

这句话大意是:”考《史记》、《汉书》:“本纪”、“年表”,兴居以高后六年四月丁酉封。

xiào wén dì èr nián dōng shí yuè shǐ lìng liè hóu jiù guó chūn èr yuè yǐ mǎo lì dōng móu hóu xīng jū wèi jì běi wáng

这句话大意是:孝文帝二年冬十月,始令列侯就国,春二月乙卯,立东牟侯兴居为济北王。

qí míng nián qiū yǐ fǎn zhū shì xīng jū zhī hóu yú dōng móu jǐn sān nián qí fèng jiù guó zhī lìng zhì lì wèi jì běi wáng xiāng jù jǐn wǔ yuè qí céng dào guó yǔ fǒu bù kě zhī ān dé yǒu huì zé jí rén zhī shì lì èr qiān nián ér sī zhī bù jué zhě hu

这句话大意是:其明年秋,以反诛,是兴居之侯于东牟仅三年,其奉就国之令至立为济北王,相距仅五月,其曾到国与否不可知,安得有惠泽及人之事历二千年而思之不绝者吗?

shén yǐ xiū zhì zhě zhī wàng yě

现代白话:甚了,修志者之妄也!

wáng wén gōng qián zhōu xué jì qián zhōu jiāng nán de zuì kuàng tài shān zhǎng gǔ huāng yì xiǎn zǔ

这句话大意是:王文公《虔州学记》:“虔州江南地最旷,大山长谷,荒翳险阻。

yǐ kuàng zì jué wèi yī jù gǔ zì jué wèi yī jù zǔ zì jué wèi yī jù wén lǐ shén míng

这句话大意是:”以“旷”字绝为一句,“谷”字绝为一句,“阻”字绝为一句,文理甚明。

jīn yī tǒng zhì gàn zhōu fǔ xíng shèng tiáo xià zhāi qí èr yǔ yuē de zuì kuàng dà shān cháng gǔ huāng

这句话大意是:今《一统志》:“赣州府形胜”条下,摘其二语曰:“地最旷大,山长谷荒。

jù dòu zhī bù tōng ér yù cóng shì yú jiǔ qiū zhī shū zhēn kě wèi qiān zǎi xiào duān yǐ

现代白话:”句读之不通,而欲从事于九丘之书,真可为千载笑端了。

jiāo chǐ dà xué yǎn yì bǔ yuē jiāo chǐ běn qín hàn yǐ lái zhōng guó jùn xiàn zhī de

这句话大意是:○交耻《大学衍义补》曰:“交耻本秦汉以来中国郡县之地。

wǔ dài shí wèi liú yǐn suǒ bìng

这句话大意是:五代时,为刘隐所并。

zhì sòng chū shǐ fēng wèi jùn wáng rán yóu shòu zhōng guó guān jué xūn jiē rú suǒ wèi tè jìn jiǎn jiào tài wèi jìng hǎi jūn jié dù guān chá děng shǐ jí cì hào tuī chéng shùn huà gōng chén jiē rú nèi dì zhī chén wèi shǐ yǐ guó chēng yě

这句话大意是:至宋初,始封为郡王,然犹授中国官爵勋阶,如所谓特进检校太尉、静海军节度观察等使及赐号推诚顺化功臣,皆如内地之臣,未始以国称也。

qí hòu fēng nán píng wáng zòu zhāng wén yí yóu chēng ān nán dào

这句话大意是:其后封南平王,奏章文移犹称安南道。

xiào zōng shí shǐ fēng yǐ wáng chēng guó ér tiān xià yīn yǐ gāo lí zhēn là shì zhī bù fù zhī qí wèi zhōng guó zhī jùn xiàn yǐ

现代白话:孝宗时,始封以王称国,而天下因以高丽、真腊视之,不复知其为中国之郡县了。

lǐ shì chuán bā shì chén shì chuán shí èr shì zhì rì wèi lí jì suǒ cuàn

这句话大意是:李氏传八世,陈氏传十二世,至日为黎季所篡。

jì shàng biǎo cuàn xìng míng wèi hú yī yuán zi cāng yì míng dà qiě

这句话大意是:季上表窜姓名为胡一元,子苍易名{大且}。

zhà chēng chén shì jué sì chá wèi shēng qiú quán shǔ guó shì dà zōng huáng dì cóng qí qǐng

这句话大意是:诈称陈氏绝嗣,查为甥求权署国事,大宗皇帝从其请。

yú nián chén shì sūn míng tiān píng zhě shǐ dùn zhì jīng su qí shí

这句话大意是:逾年,陈氏孙名添平者始遁至京,诉其实。

jì nǎi biǎo qǐng yíng tiān píng hái guó cháo tíng bù nì qí zhà qiǎn shǐ sòng tiān píng guī

这句话大意是:季乃表请迎添平还国,朝廷不逆其诈,遣使送添平归。

dǐ qí jìng jì fú bīng shā zhī bìng jí shǐ zhě

这句话大意是:抵其境,季伏兵杀之,并及使者。

shì wén tài zōng biàn gào yú tiān dì shén zhǐ shēng zuì zhì tǎo qiǎn zhēng yí jiāng jūn wèi néng děng zhēng zhī

这句话大意是:事闻,太宗遍告于天地神只,声罪致讨,遣征夷将军未能等征之。

néng dào zú mìng fù jiāng zhāng fǔ zǒng qí bīng

这句话大意是:能道卒,命副将张辅总其兵。

shēng qín jì jí qí zi cāng chéng xiàn fú jīng shī

这句话大意是:生禽季及其子苍、澄,献俘京师。

zhào qiú chén shì yí yì lì zhī guó rén xián chēng jì shā zhī jǐn wú kě jì zhě

这句话大意是:诏求陈氏遗裔立之,国人咸称季杀之尽,无可继者。

qiān qǐng fù gǔ jùn xiàn suì rú jīn zhì lì jiāo zhǐ dōu bù àn sān sī jí gè fǔ zhōu xiàn wèi suǒ zhū sī yī rú nèi dì qí xiàng yǒu lí lì zhě nǎi bǐ zhōng me mó gè chǒu ěr zhōng guān bì zhī suì zhì chāng sì shàng biǎo qǐng lì chén shì hòu

这句话大意是:佥请复古郡县,遂如今制,立交趾都、布、按三司及各府州县卫所诸司,一如内地,其像有黎利者,乃彼中幺麽个丑耳,中官庇之,遂致猖肆,上表请立陈氏后。

xuān zōng huáng dì wèi cǐ huáng zǔ yì yě suì tīng zhī jí qì qí de bǐ fù wèi guó

这句话大意是:宣宗皇帝谓此皇祖意也,遂听之,即弃其地,俾复为国。

míng hū

这句话大意是:鸣呼!

zì qín bìng bǎi yuè jiāo zhǐ zhī de jǐ yǔ nán hǎi guì lín tóng rù zhōng guó

这句话大意是:自秦并百粤、交趾之地己与南海、桂林同入中国。

hàn wǔ lì lǐng nán jiǔ jùn ér jiǔ zhēn rì nán jiāo zhǐ yǔ yān

现代白话:汉武立岭南九郡,而九真、日南、交趾与呢。

zài táng zhōng yè jiāng nán zhī rén shì zhōng guó xiǎn zhě yóu shǎo ér ài zhōu rén jiāng gōng fǔ jǐ shì zhōng cháo wéi xué shì zǎi xiàng yǔ zhōng zhōu zhī shì xiāng xié háng yǐ

现代白话:在唐中叶,江南之人仕中国显者犹少,而爱州人姜公辅己仕中朝,为学士、宰相,与中州之士相颉颃了。

nài hé shì lì wǔ dài wèi tǔ háo suǒ jù

这句话大意是:奈何世历五代,为土豪所据。

sòng xìng bù néng tǎo zhī suì shǐ cí de lún yú mán yí zhī yù ér wèi zhū rén lí lán lǚ zhī sú sān bǎi yú nián ér bù dé yǔ nán hǎi guì lín děng liù jùn tóng wèi yī guàn lǐ lè zhī qū yī hé bù xìng zāi

现代白话:宋兴,不能讨之,遂使兹地沦于蛮夷之域,而为诛亻离蓝缕之俗三百余年,而不得与南海、桂林等六郡同为衣冠礼乐之区,一何不幸啊!

àn jiāo chǐ zì hàn zhì táng wèi zhōng guó zhī de zài sòng wèi huà wài zhōu suī gòng fù bǎn jí bù shàng hù bù rán shēng jiào suǒ jí jiē biān zhōu shuài fǔ lǐng zhī

这句话大意是:按交耻自汉至唐为中国之地,在宋为化外州,虽贡赋版籍不上户部,然声教所及皆边州帅府领之。

yǒng lè jiān píng dìng qí de shè jiāo zhǐ dōu zhǐ huī shǐ sī bù zhèng shǐ sī àn chá sī gè yī wèi shí qiān hù suǒ èr fǔ shí sān zhōu sì shí yī xiàn èr bǎi bā shì bó tí jǔ sī yī xún jiǎn sī bǎi shuì kè sī jú děng yá mén jiǔ shí èr

这句话大意是:永乐间,平定其地,设交趾都指挥使司、布政使司、按察司各一,卫十,千户所二,府十三,州四十一,县二百八,市舶提举司一,巡检司百,税课司局等衙门九十二。

ér shēng xiá zhī hòu shàng zūn shì yì yǐ fù jiāo chǐ jùn xiàn yú shù qiān zǎi zhī hòu qū mò běi cán kòu yú shù wàn lǐ zhī wài wéi yán jì shù wǔ gōng zhī chéng yì chǐ yú tú zhī guǎng hòu yǐ bīng lì bù jí ér qì zhī

这句话大意是:而升遐之后,上尊谥议,以“复交耻郡县于数千载之后,驱漠北残寇于数万里之外”为言,既述武功之成,亦侈舆图之广,后以兵力不及而弃之。

nǎi tiān shùn zhōng xiū yī tǒng zhì jìng yǐ ān nán yǔ zhàn chéng xiān luó děng guó tóng wèi yī juàn

这句话大意是:乃天顺中修《一统志》,竟以安南与占城、暹罗等国同为一卷。

jiē hū ba pú chu shān wú nán tǔ yě

现代白话:嗟乎,巴、濮、楚、邓,我南土也。

hào yù zhōng zhī jiàn ér wàng wú wài zhī guī wú bù néng wú yì fu rú chén zhě

现代白话:妞域中之见,而忘无外之规,我不能无议夫儒臣者。

dà míng qīng lèi tiān wén fēn yě shū hóng wǔ shí liù nián rùn shí yuè jìn

这句话大意是:《大明清类天文分野书》,洪武十六年闰十月进。

qí zhōng rú shàng dōu dà níng liáo dōng zhū jùn xiàn bìng zǎi qián dài yán gé ér yún běn cháo wèi lì

这句话大意是:其中如上都、大宁、辽东诸郡县并载前代沿革,而云“本朝未立”。

nèi dì rú hé jiān fǔ zhī mò zhōu mò tíng huì chuān lè shòu yì jù qián dài yán gé ér yún běn cháo wèi lì

这句话大意是:内地如河间府之莫州、莫亭、会川、乐寿亦具前代沿革,而云“本朝未立”。

bù yǐ yī shí jùn xiàn zhī yǒu wú ér qù lì dài xiāng yīn zhī bǎn jí shèn wéi yǒu tǐ

这句话大意是:不以一时郡县之有无,而去历代相因之版籍,甚为有体。

jì hàn shū jì gù yān guó zhào gōng suǒ fēng

这句话大意是:○蓟《汉书》:“蓟,故燕国,召公所封。

hòu hàn shū jì běn yān guó cì shǐ zhì

这句话大意是:”《后汉书》:“蓟,本燕国刺史治。

zì qī guó shí yàn dōu yú cǐ

这句话大意是:”自七国时,燕都于此。

xiàng yǔ lì zāng chá wèi yàn wáng dōu jì

这句话大意是:项羽立臧茶为燕王,都蓟。

gāo dì yīn zhī wèi yān guó

这句话大意是:高帝因之,为燕国。

yuán fèng yuán nián yàn cì wáng dàn zì shā guó chú wèi guǎng yáng jùn

这句话大意是:元凤元年,燕刺王旦自杀,国除,为广阳郡。

běn shǐ yuán nián wèi guǎng yáng guó

这句话大意是:本始元年,为广阳国。

jiàn wǔ shí sān nián shěng shǔ shàng gǔ

这句话大意是:建武十三年,省,属上谷。

yǒng píng bā nián fù wèi guǎng yáng jùn

这句话大意是:永平八年,复为广阳郡。

jìn fù wèi yān guó

这句话大意是:晋复为燕国。

wèi wèi yàn jùn

这句话大意是:魏为燕郡。

duò kāi huáng chū fèi

这句话大意是:隋开皇初,废。

dà yè chū zhì zhuō jùn

这句话大意是:大业初,置涿郡。

táng tiān bǎo yuán nián gēng míng fàn yáng jùn bìng zhì jì shuǐ jīng shī shuǐ guò guǎng yáng jì xiàn běi yòu dōng zhì yú yáng yōng nú xiàn

这句话大意是:唐天宝元年,更名范阳郡,并治蓟《水经·湿水》:“过广阳蓟县北,又东至渔阳雍奴县。

zhù jīn chéng nèi xī běi yú yǒu jì qiū yīn qiū yǐ míng yì yě

这句话大意是:”注:“今城内西北隅有蓟丘,因丘以名邑也。

hòu hàn shū péng chǒng chuán chǒng fǎn yú yáng zì jiāng èr wàn yú rén gōng zhū fú yú jì

这句话大意是:”《后汉书·彭宠传》:“宠反渔阳,自将二万余人攻朱浮于蓟。

jìn shū zǎi jì wèi wéi yàn zhōng shān qīng hé wáng huì zì lóng chéng qiǎn bīng fù jiù

这句话大意是:”《晋书·载记》:“魏围燕中山、清河,王会自龙城遣兵赴救。

jiàn wēi jiāng jūn yú chóng wèi qián fēng zhì yú yáng guò wèi qiān yú qí gǔ zào zhí jìn shā shí yú rén wèi qí kuì qù chóng yì yǐn hái

这句话大意是:建威将军余崇为前锋,至渔阳,过魏千余骑,鼓噪直进,杀十余人,魏骑溃去,崇亦引还。

huì nǎi shàng dào xú jìn shǐ dá jì chéng

这句话大意是:会乃上道徐进,始达蓟城。

jí cǐ sān shì kě jiàn jì zài yú yáng zhī xi táng shū dì lǐ zhì yōu zhōu fàn yáng jùn zhì jì

这句话大意是:”即此三事,可见蓟在渔阳之西,《唐书·地理志》:“幽州范阳郡,治蓟。

kāi yuán shí bā nián xī zhì jì zhōu yú yáng jùn zhì yú yáng

这句话大意是:开元十八年,析置蓟州渔阳郡,治渔阳。

jí liáo gǎi jì wèi xī jīn xiàn yīn cǐ jì zhī míng suì méi yú cǐ ér cún yú bǐ

这句话大意是:”及辽,改蓟为析津县,因此蓟之名遂没于此而存于彼。

jīn rén nǎi yǐ yú yáng wèi jì ér wàng qí běn yǐ

现代白话:今人乃以渔阳为蓟,而忘其本了。

shǐ jì yuè yì shū jì qiū zhī zhí zhí yú wèn huáng

这句话大意是:《史记》乐毅书:“蓟丘之植,植于汶篁。

cǐ jí shuǐ jīng zhù suǒ yán jì qiū

这句话大意是:”此即《水经注》所言蓟丘。

lǐ jì lè jì wǔ wáng kè yīn fǎn shāng wèi jí xià chē ér fēng huáng dì zhī hòu yú jì

这句话大意是:《礼记·乐记》:“武王克殷,反商,未及下车,而封黄帝之后于蓟。

shū yún jīn zhuō jùn jì xiàn shì yě

这句话大意是:”疏云:“今涿郡蓟县是也。

jí yān guó zhī dōu

这句话大意是:即燕国之都。

kǒng ān guó sī mǎ qiān jí zhèng jiē yún yàn zǔ zhào gōng yǔ zhōu tóng xìng

这句话大意是:”孔安国、司马迁及郑皆云:“燕祖召公,与周同姓。

àn huáng dì xìng jī zhào gōng gài qí hòu yě

这句话大意是:”按黄帝姓姬,召公盖其后也。

àn cǐ yǐ jì yàn wèi yī guó ér zhào gōng jí huáng dì zhī hòu

这句话大意是:按此以蓟、燕为一国,而召公即黄帝之后。

shǐ jì zhōu běn jì wǔ wáng fēng dì yáo zhī hòu yú jì fēng zhào gōng yú běi yàn

这句话大意是:《史记·周本纪》:“武王封帝尧之后于蓟,封召公于北燕。

zhèng yì yuē àn zhōu fēng yǐ wǔ děng zhī jué jì yàn èr guó jù wǔ wáng lì yīn yān shān jì qiū wèi míng qí de zú zì lì guó

这句话大意是:”正义曰:“按周封以五等之爵,蓟、燕二国俱武王立,因燕山、蓟丘为名,其地足自立国。

hòu jì wēi yàn shèng nǎi bìng jì jū zhī

这句话大意是:后蓟微燕盛,乃并蓟居之。

qí shuō wèi zhǎng

这句话大意是:”其说为长。

shà qiān zé jìn shū zǎi jì mù róng bǎo jǐn xǐ jì zhōng fǔ běi qū lóng chéng wèi shí hé xìng yǐn bīng zhuī jí zhī yú xià qiān zé

这句话大意是:○厦谦泽《晋书·载记》:“慕容宝尽徙蓟中府北趋龙城魏石河,兴引兵追及之于夏谦泽。

hú sān shěng tōng jiàn zhù xià qiān zé zài jì běi èr bǎi yú lǐ

这句话大意是:’胡三省《通鉴》注‘夏谦泽在蓟北二百余里。

kǒng fēi

这句话大意是:”恐非。

àn shuǐ jīng zhù bào qiū shuǐ dōng nán liú jìng lù chéng nán yòu dōng nán rù xià zé

这句话大意是:按《水经注》:“鲍丘水东南流,径潞城南,又东南入夏泽。

zé nán yū qǔ zhǔ yī shí yú lǐ běi pèi qiān zé miǎo wàng wú yín yě

这句话大意是:泽南纡曲渚一十余里,北佩谦泽,眇望无垠也。

xià yún bào qiū shuǐ yòu dōng yǔ shui jù hé hé

这句话大意是:”下云:“鲍丘水又东与氵句河合。

sān hé zhì bào qiū hé zài xiàn xi èr shí wǔ lǐ

这句话大意是:”《三河志》:“鲍丘河在县西二十五里。

yuán zì kǒu wài nán liú jìng shuǐ zhuāng lǐng guò mì qù hé dào rén xī gàn tōng zhōu zhī mǐ zhuāng cūn hé gū shuǐ rén shui jù hé

这句话大意是:源自口外,南流径水庄岭,过密去,合道人溪,干通州之米庄村,合沽水,人氵句河。

jīn sān hé xiàn xi sān shí lǐ dì míng xià diàn jiù yǒu yì bào qiū shuǐ jìng qí xià ér shui jù hé zì xiàn chéng nán zhì bǎo dǐ xià rù yú hǎi

这句话大意是:”今三河县西三十里,地名夏店,旧有驿,鲍丘水径其下,而氵句河自县城南至宝坻,下入于海。

yí xià diàn zhī míng yīn gǔ xià zé qí dōng mí wàng jiē bēi zé yǔ shuǐ jīng zhù zhèng hé

这句话大意是:疑夏店之名因古夏泽,其东弥望皆陂泽,与《水经注》正合。

zì jì zhì lóng chéng cǐ qí kǒng dào

这句话大意是:自蓟至龙城,此其孔道。

bǎo yǐ bǐng chén xíng wèi rén yǐ wù qiān jí zhī xiāng jù èr rì shì dàng qí de yě

这句话大意是:宝以丙辰行,魏人以戊千及之,相距二日,适当其地也。

shí mén hòu hàn shū gōng sūn zàn chuán zhōng píng zhōng zhāng chún yǔ wū huán qiū lì jū děng rén kòu zàn zhuī jī zhàn yú shǔ guó shí mén dà bài zhī

这句话大意是:○石门《后汉书·公孙瓒传》:“中平中,张纯与乌桓丘力居等人寇,瓒追击战于属国石门,大败之。

zhù shí mén shān zài jīn yíng zhōu liǔ chéng xiàn xī nán ér shuǐ jīng zhù yún shui shuǐ yòu dōng nán jìng shí mén xiá shān gāo zhǎn jué bì lì dòng kāi sú wèi zhī shí mén kǒu hàn zhōng píng wǔ nián gōng sūn zàn tǎo zhāng chún zhàn yú shí mén dà pò zhī

这句话大意是:”注:“石门山在今营州柳城县西南,”而《水经注》:“云:“氵水又东南径石门峡,山高崭绝,壁立洞开,俗谓之石门口,汉中平五年,公孙瓒讨张纯,战于石门,大破之。

jīn jì zhōu dōng běi liù shí lǐ shí mén yì jí shuǐ jīng zhù zhī shí mén shì yě

这句话大意是:”今蓟州东北六十里石门驿,即《水经注》之石门是也。

àn shǐ běn jì dàn yán shí mén ér chuán yán shǔ guó shí mén míng yǒu liǎng shí mén

这句话大意是:按史《本纪》但言“石门”,而《传》言“属国石门”,明有两石门。

shuǐ jīng zhù suǒ zhǐ nǎi yú yáng zhī shí mén fēi liáo dōng shǔ guó zhī shí mén

这句话大意是:《水经注》所指乃渔阳之石门,非辽东属国之石门。

dāng yǐ liǔ chéng wéi shì tōng diǎn liǔ chéng yǒu shí mén shān

这句话大意是:当以柳城为是,《通典》柳城有石门山。

wú zhōng yù tián hàn wú zhōng xiàn

这句话大意是:○无终玉田,汉无终县。

hàn shū dì lǐ zhì gù wú zhōng zi guó shui gèng shuǐ xī zhì yōng nú rù hǎi

这句话大意是:《汉书·地理志》:“故无终子国,氵更水西至雍奴入海。

shǐ jì xiàng yǔ fēng hán guǎng wéi liáo dōng wáng dōu wú zhōng hòu hàn shū wú hàn jiāng èr shí qí xiān chí zhì wú zhōng

这句话大意是:”《史记》:“项羽封韩广为辽东王,都无终,”《后汉书》:“吴汉将二十骑,先驰至无终。

wéi zhāo guó yǔ jiě wú zhōng shān róng zhī guó jīn wèi xiàn zài běi píng

这句话大意是:”韦昭《国语解》:“无终,山戎之国,今为县,在北平。

shuǐ jīng zhù lán shuǐ chū běi shān dōng qū ér nán liú jìng wú zhōng xiàn gù chéng dōng

这句话大意是:”《水经注》:“蓝水出北山,东屈而南流,径无终县故城东。

gù chéng wú zhōng yú guó yě wèi shì tǔ dì jì yuē yòu běi píng chéng xī běi bǎi sān shí lǐ yǒu wú zhōng chéng wú zhōng zhī wèi jīn yù tián wú kě yí zhě

这句话大意是:故城,无终于国也,”《魏氏土地记》曰:“右北平城西北百三十里有无终城,”无终之为今玉田,无可疑者。

rán zuǒ zhuàn xiāng gōng sì nián wú zhōng yú shǐ mèng lè rú jìn yīn wèi zhuāng zi nà hǔ bào zhī pí yǐ qǐng hé zhū róng

这句话大意是:然《左传·襄公四年》:“无终于使孟乐如晋,因魏庄子纳虎豹之皮,以请和诸戎。

zhāo gōng yuán nián jìn zhōng xíng mù zi bài wú zhōng jí qún dí yú tài yuán

这句话大意是:”《昭公元年》:“晋中行穆子败无终及群狄于太原。

hàn shū fán hā chuán jī chén xī pò de qí wú yǐn pān jūn yú wú zhōng guǎng chāng

这句话大意是:”《汉书·樊哈传》:“击陈稀,破得綦毋,尹潘军于无终广昌。

zé qù yù tián qiān yǒu yú lǐ qǐ wú zhōng zhī guó xiān zài yún zhōng dài jùn zhī jìng ér hòu qiān yú yòu běi píng yǔ

这句话大意是:”则去玉田千有余里,岂无终之国先在云中代郡之境,而后迁于右北平与?

ér jīn zhī chāng lí nǎi jīn zhī guǎng níng xiàn dà dìng èr shí jiǔ nián gǎi wéi chāng lí míng tóng ér de yì yě

这句话大意是:而今之昌黎乃金之广宁县,大定二十九年改为昌黎,名同而地异也。

sān guó zhì wèi wǔ dì yòng tián chóu zhī yán shàng xú wú shān qiàn shān mái gǔ wǔ bǎi yú lǐ jīng bái tán lì píng gāng shè xiān bēi tíng dōng zhǐ liǔ chéng

这句话大意是:《三国志》:“魏武帝用田畴之言,上徐无山,堑山埋谷五百余里,经白檀,历平冈,涉鲜卑庭,东指柳城。

xú wú shān zài jīn yù tián

这句话大意是:”徐无山在今玉田。

zé liǔ chéng zài yù tián zhī dōng běi shù bǎi lǐ yě

这句话大意是:则柳城在玉田之东北数百里也。

běi qí shū xiǎn zǔ fá qì dān yǐ shí yuè dīng yǒu zhì píng zhōu cóng xī dào qū zhǎng qiàn

这句话大意是:《北齐书》:“显祖伐契丹,以十月丁酉至平州,从西道趋长堑。

xīn chǒu zhì bái láng chéng

这句话大意是:辛丑,至白狼城。

rén yín zhì chāng lí chéng

这句话大意是:壬寅,至昌黎城。

shì chāng lí zài píng zhōu zhī dōng běi qí zhǔ zhī xíng jí yóu wǔ rì ér hòu zhì yě

这句话大意是:”是昌黎在平州之东北,齐主之行急,犹五日而后至也。

suí shū hàn yù liàng fá gāo lí jūn chū lín yū guān zhì liǔ chéng

这句话大意是:《隋书》:“汉玉谅伐高丽,军出临渝关,至柳城。

táng shū tài zōng fá gāo lí hái yǐ shí yuè bǐng wǔ cì yíng zhōu zhào liáo dōng zhàn wáng shì zú hài gǔ bìng jí liǔ chéng dōng nán mìng yǒu sī shè tài láo shàng zì zuò wén yǐ jì zhī

这句话大意是:”《唐书》:“太宗伐高丽还,以十月丙午次营州,诏辽东战亡士卒骇骨并集柳城东南,命有司设太牢,上自作文以祭之。

bǐng chén huáng tài zǐ yíng yè yú lín yū guān

这句话大意是:丙辰,皇太子迎谒于临渝关。

guān zài jīn fǔ níng zhī dōng zé liǔ chéng yòu zài qí dōng

这句话大意是:”关在今抚宁之东,则柳城又在其东。

tài zōng zhī xíng chí gù shí rì ér hòu zhì yě

这句话大意是:太宗之行迟,故十日而后至也。

liáo shǐ zài liǔ chéng yuē xìng zhōng fǔ

这句话大意是:《辽史》载柳城曰:“兴中府。

gǔ gū zhú guó hàn liǔ chéng xiàn de

这句话大意是:古孤竹国,汉柳城县地。

mù róng yǐ liǔ chéng zhī běi lóng shān zhī nán fú dé zhī de nǎi zhù lóng chéng gòu gōng miào gǎi liǔ chéng wèi lóng chéng xiàn ér qiān dū zhī hào yuē hé lóng gōng

这句话大意是:慕容以柳城之北,龙山之南,福德之地,乃筑龙城,构宫庙,改柳城为龙城县,而迁都之,号曰和龙宫。

mù róng chuí fù jū yān

现代白话:慕容垂复居呢。

hòu wèi féng bá suǒ miè

这句话大意是:后为冯跋所灭。

wèi qǔ zhī wèi liáo xī jùn

这句话大意是:魏取之,为辽西郡。

duò píng gāo bǎo níng zhì yíng zhōu

这句话大意是:隋平高宝宁,置营州。

yáng dì gǎi liǔ chéng jùn

这句话大意是:扬帝改柳城郡。

táng wǔ dé chū gǎi yíng zhōu zǒng guǎn fǔ xún wèi dū du fǔ

这句话大意是:唐武德初,改营州总管府,寻为都督府。

wàn suì tōng tiān yuán nián xiàn li wàn róng

这句话大意是:万岁通天元年,陷李万荣。

shén lóng chū xǐ fǔ yōu zhōu

这句话大意是:神龙初,徙府幽州。

kāi yuán sì nián fù zhì liǔ chéng

这句话大意是:开元四年,复治柳城。

bā nián xǐ yú yáng

这句话大意是:八年,徙渔阳。

shí nián hái liǔ chéng

这句话大意是:十年,还柳城。

hòu wèi xī suǒ jù

这句话大意是:后为奚所据。

tài zǔ píng xī jí fú yàn mín jiāng jiàn chéng mìng hán zhī fāng zé qí chù nǎi wán qì liǔ chéng hào bà zhōu zhāng wǔ jūn jié dù zhòng xī shí nián shēng xìng zhōng fǔ

这句话大意是:太祖平奚,及俘燕民,将建城,命韩知方择其处,乃完葺柳城,号霸州彰武军节度,重熙十年,升兴中府。

yǒu tài huá shān xiǎo huà shān xiāng gāo shān shè xiāng yá tiān shòu huáng dì kè shí zài yān zhù lóng yù shén shè quán xiǎo líng hé

现代白话:有太华山、小华山、香高山、麝香崖——天授皇帝刻石在呢、驻龙峪、神射泉、小灵河。

tǒng zhōu èr xiàn sì

这句话大意是:统州二,县四。

qí yī yuē xìng zhōng xiàn bǎi liù shí nián ér shǐ fēng chāng lí bó yòu yī bǎi liù nián ér shǐ lì jīn zhī chāng lí xiàn yǐ jīn zhī xiàn ér hé sòng zhī fēng suì wèi wén gōng wèi cǐ xiàn zhī rén qí yì wèi zhī kǎo yǐ

现代白话:其一曰兴中县,百六十年而始封昌黎伯,又一百六年而始立今之昌黎县,以金之县而合宋之封,遂谓文公为此县之人,其亦未之考了。

shí chéng hàn yòu běi píng jùn zhī xiàn shí liù qí sān rì shí chéng

这句话大意是:○石城汉右北平郡之县十六,其三日石城。

hòu hàn wú zhī gài guāng wǔ suǒ bìng shěng yě zhì yàn fēn zhì shí chéng jùn

这句话大意是:后汉无之,盖光武所并省也,至燕分置石城郡。

kǎo zhī tōng jiàn jí jìn zǎi jì dé èr shì

这句话大意是:考之《通鉴》及《晋载记》,得二事。

mù róng bǎo sù guǎng dōu huáng yú gǔ qīng hé wáng huì lè bīng gōng bǎo

这句话大意是:慕容宝宿广都黄榆谷,清河王会勒兵攻宝。

bǎo shuài qīng jì chí èr bǎi lǐ bū shí zhì lóng chéng

这句话大意是:宝帅轻骑驰二百里,晡时至龙城。

huì qiǎn qí zhuī zhì shí chéng bù jí

这句话大意是:会遣骑追至石城,不及。

shì guǎng dōu qù lóng chéng èr bǎi lǐ ér shí chéng zài qí zhōng jiān yě

这句话大意是:是广都去龙城二百里,而石城在其中间也。

mù róng xī tián yú běi yuán shí chéng lìng gāo hé yǔ shàng fāng bīng yú hòu zuò luàn

这句话大意是:慕容熙畋于北原,石城令高和与尚方兵于后作乱。

zhù yún gāo hé běn wèi shí chéng lìng shí yǐ dà sàng huì yú lóng chéng

这句话大意是:注云:“高和本为石城令,时以大丧,会于龙城。

shì shí chéng qù lóng chéng bù yuǎn yě

这句话大意是:”是石城去龙城不远也。

wèi shū dì xíng zhì guǎng xìng xià yún yǒu jī míng shān shí chéng dà liǔ chéng

这句话大意是:《魏书·地形志》:“广兴”下云:“有鸡鸣山、石城、大柳城。

cǐ jí hàn zhī shí chéng yǐ

现代白话:”此即汉之石城了。

wèi tài píng zhēn jūn bā nián zhì jiàn dé jùn zhì bái láng chéng

这句话大意是:魏太平真君八年,置建德郡,治白狼城。

lǐng xiàn sān qí yī yuē shí chéng yǒu bái lù shān cí qí èr yuē guǎng dōu

这句话大意是:领县三:其一曰石城,有白鹿山祠,其二曰广都。

shuǐ jīng zhù shí chéng chuān shuǐ chū xī nán shí chéng shān dōng liú jìng shí chéng xiàn gù chéng nán běi qū jìng bái lù shān xī jí bái láng shān yě yòu dōng běi rén guǎng chéng xiàn dōng

这句话大意是:《水经注》:“石城川水出西南石城山,东流径石城县故城南,北屈径白鹿山西,即白狼山也,又东北人广成县东。

guǎng chéng jí guǎng dū chéng yàn zhī shí chéng zài guǎng dōu zhī dōng běi ér cǐ zài guǎng dōu zhī xī nán shì wèi zhī shí chéng fēi yàn zhī shí chéng yǐ

现代白话:”广成即广都城,燕之石城在广都之东北,而此在广都之西南,是魏之石城非燕之石城了。

suí shū shǐ wú shí chéng yún běi qí fèi zhī

这句话大意是:《隋书》始无石城,云北齐废之。

ér táng shū píng zhōu shí chéng xià yún běn lín yū

这句话大意是:而《唐书》:“平州石城”下云:“本临渝。

wǔ dé qī nián shěng zhēn guàn shí wǔ nián fù zhì wàn suì tōng tiān èr nián gēng míng

这句话大意是:武德七年省,贞观十五年复置,万岁通天二年更名。

yǒu lín yú guān yǒu dà hǎi

这句话大意是:有临榆关,有大海。

yǒu jié shí shān

这句话大意是:有碣石山。

shì wǔ hòu suǒ gēng míng zhī shí chéng yòu fēi wèi zhī shí chéng yǐ

现代白话:”是武后所更名之石城又非魏之石城了。

liáo shǐ luán zhōu tǒng xiàn sān qí sān yuē shí chéng

这句话大意是:《辽史》:“滦州”统县三,其三曰石城。

xià yún táng zhēn guàn zhōng yú cǐ zhì lín yú xiàn wàn suì tōng tiān yuán nián gǎi shí chéng xiàn

这句话大意是:下云:“唐贞观中,于此置临榆县,万岁通天元年,改石城县。

zài luán zhōu nán sān shí lǐ

这句话大意是:在滦州南三十里。

táng yí fèng shí kè zài yān

现代白话:唐仪凤石刻在呢。

jīn xiàn yòu zài qí nán wǔ shí lǐ liáo xǐ zhì yǐ jiù yán guān

这句话大意是:”今县又在其南五十里,辽徙置,以就盐官。

shì liáo zhī shí chéng yòu fēi táng zhī shí chéng yǐ

现代白话:是辽之石城又非唐之石城了。

jīn zhī kāi píng zhōng tún wèi zì yǒng lè sān nián xǐ yú shí chéng fèi xiàn zài luán zhōu xi jiǔ shí lǐ nǎi liáo zhī shí chéng

这句话大意是:今之开平中屯卫自永乐三年徙于石城废县,在滦州西九十里,乃辽之石城;。

ér yī tǒng zhì yǐ wéi hàn jiù xiàn hé qí miù yǔ

这句话大意是:而《一统志》以为汉旧县,何其谬与!

mù dāo gōu xīn lè xiàn xī nán sān shí lǐ yǒu shuǐ míng mù dāo gōu xīn táng shū dì lǐ zhì xīn lè xià yún dōng nán èr shí lǐ yǒu mù dāo gōu

这句话大意是:○木刀沟新乐县西南三十里有水名木刀沟,《新唐书·地理志》:“新乐”下云:“东南二十里有木刀沟。

yǒu mín mù dāo jū gōu páng yīn míng zhī

这句话大意是:有民木刀,居沟旁,因名之。

xiàn zōng jì yuán hé wǔ nián sì yuè dīng hài hé dōng jié dù shǐ fàn xī cháo yì wǔ jūn jié dù shǐ zhāng mào zhāo jí wáng chéng zōng zhàn yú mù dāo gōu bài zhī

这句话大意是:”《宪宗纪》:“元和五年四月丁亥,河东节度使范希朝、义武军节度使张茂昭及王承宗战于木刀沟,败之。

zhāng mào zhāo chuán chéng zōng yǐ qí èr wàn yú mù dāo gōu yǔ wáng shī báo zhàn mào zhāo gōng huàn jiǎ wèi qián fēng lìng qí zi kè ràng cóng zǐ kè jiǎn yǔ zhū jūn fēn zuǒ yòu yì rào zhàn dà pò zhī

这句话大意是:”《张茂昭传》:“承宗以骑二万逾木刀沟,与王师薄战,茂昭躬擐甲为前锋,令其子克让、从子克俭与诸军分左右翼绕战,大破之。

shā tuó chuán wáng chéng zōng zhòng shù wàn fú mù dāo gōu yǔ zhū xié zhí yi yù fēi shǐ yǔ jí zhí yi tí jūn héng guàn zéi zhèn áo dòu li guāng yán děng chéng zhī zhǎn shǒu wàn jí

这句话大意是:”《沙陀传》:“王承宗众数万,伏木刀沟,与朱邪、执宜遇飞矢雨集,执宜提军横贯贼阵鏖斗,李光颜等乘之,斩首万级。

ér jiù shū li guāng jìn chuán fàn xī cháo yǐn shī jiù yì dìng biǎo guāng jìn wèi bù dōu yú hòu

这句话大意是:”而《旧书·李光进传》:“范希朝引师救易、定,表光进为步都虞候。

zhàn yú mù dāo gōu yǒu gōng

这句话大意是:战于木刀沟,有功。

cǐ gōu zài zhèn dìng èr jié dù zhī jiè gǔ wèi zhàn dì

这句话大意是:”此沟在镇定二节度之界,古为战地。

jiāng chéng gǔ shí wèi yǒu guā zhōu

这句话大意是:○江乘古时未有瓜洲。

cài kuān dà shī huà rùn zhōu dà jiāng běn yǔ jīn yáng zi qiáo duì àn ér guā zhōu nǎi jiāng zhōng yī zhōu ěr jīn yǔ yáng zi qiáo xiāng lián yǐ

现代白话:蔡宽大《诗话》:“润州大江本与今扬子桥对岸,而瓜洲乃江中一洲耳,今与扬子桥相连了。

yǐ gù zì gǔ nán běi zhī jīn shàng zé yóu cǎi shí xià zé yóu jiāng chéng ér jīng kǒu bù dàng wǎng lái zhī dào

这句话大意是:以故,自古南北之津,上则由采石,下则由江乘,而京口不当往来之道。

shǐ jì qín shǐ huáng dēng kuài jī hái cóng jiāng chéng dù

这句话大意是:”《史记》:“秦始皇登会稽,还,从江乘渡。

zhèng yì yún jiāng chéng gù xiàn zài jīn rùn zhōu jù róng xiàn běi liù shí lǐ

这句话大意是:”正义云:“江乘故县在今润州句容县北六十里。

wú xú shèng zuò yí chéng zì shí tou zhì jiāng chéng

这句话大意是:”吴徐盛作疑城,自石头至江乘。

jìn cài mò zì tǔ shān zhì jiāng chéng zhèn shǒu bā suǒ chéng lěi fán shí yī chù jiē yǐ yán jiāng wèi fáng shǒu zhī yào

这句话大意是:晋蔡漠自土山至江乘,镇守八所,城垒凡十一处,皆以沿江为防守之要。

jīn qí de zài shàng yuán xiàn dōng běi wǔ shí lǐ

这句话大意是:今其地在上元县东北五十里。

táng sù zōng shàng yuán yuán nián li xuān pì běi gù wèi bīng chǎng chā mù yǐ sāi jiāng kǒu

这句话大意是:唐肃宗上元元年,李亘辟北固为兵场,插木以塞江口。

liú zhǎn jūn yú bái shā shè yí bīng yú guā zhōu duō zhāng huǒ gǔ ruò jiāng qū běi gù zhě

这句话大意是:刘展军于白沙,设疑兵于瓜洲,多张火鼓,若将趋北固者。

rú shì lěi rì xuān xī ruì bīng shǒu jīng kǒu yǐ dài zhī

这句话大意是:如是累日,亘悉锐兵守京口以待之。

zhǎn nǎi zì shàng liú jì xí xià shǔ

这句话大意是:展乃自上流济,袭下蜀。

hú sān shěng tōng jiàn zhù yún cǐ zì bái shā jì jiāng yě

这句话大意是:胡三省《通鉴》注云:“此自白沙济江也。

zhōu dōng běi jiǔ shí lǐ zhì jù róng xiàn yǒu xià shǔ shù zài jù róng xiàn běi jìn jiāng jīn

这句话大意是:”州东北九十里至句容县有下蜀戍,在句容县北,近江津。

jīn jiāng chéng qù jiāng jǐ èr shí lǐ yǐ wài jiē wèi zhōu zhǔ ér dù kǒu nǎi yí yú lóng tán

这句话大意是:今江乘去江几二十里以外,皆为洲渚,而渡口乃移于龙潭。

yòu guā zhōu jì lián yáng zi qiáo jiāng miàn yì xiá

这句话大意是:又瓜洲既连扬子桥,江面益狭。

ér suí táng zhī dài fù yǐ dān yáng jùn yí zhì dān tú yú shì dù zhě shě jiāng chéng ér qū jīng kǒu

这句话大意是:而隋唐之代复以丹阳郡移治丹徒,于是渡者舍江乘而趋京口。

sòng qián dào sì nián zhù guā zhōu nán běi chéng ér jīng kǒu zhī dù zhì jīn yīn zhī

这句话大意是:宋乾道四年,筑瓜洲南北城,而京口之渡至今因之。

guā zhōu dé míng běn yǐ guā bù shān zhī wěi shēng cǐ yī zhōu gù ěr

现代白话:瓜洲得名,本以瓜步山之尾生此一洲故你。

jiù táng shū qí biàn chuán rùn zhōu běi jiè gé jiāng zhì guā bù wěi yū huì liù shí lǐ chuán rào guā bù duō wèi fēng tāo piào sǔn

这句话大意是:《旧唐书·齐辩传》:“润州北界隔江,至瓜步尾纡汇六十里,船绕瓜步,多为风涛漂损。

shui nǎi yí cáo lù yú jīng kǒu táng xià zhí dù jiāng èr shí lǐ yòu kāi yī lóu hé èr shí wǔ lǐ jí dá yáng zi xiàn

这句话大意是:氵乃移漕路于京口塘下直渡江二十里,又开伊娄河二十五里,即达扬子县。

zì shì miǎn piào sǔn zhī zāi suì jiǎn jiǎo qián shù shí wàn

这句话大意是:自是免漂损之灾,岁减脚钱数十万。

yòu lì yī lóu dài guān shōu qí kè qì jīn lì jì yān

现代白话:又立伊娄埭,官收其课,迄今利济呢。

cǐ jīng kǒu cáo lù yáo guā zhōu zhī shǐ

这句话大意是:”此京口漕路繇瓜洲之始。

xuán zōng jì zài cǐ shì zé wèi zhī guā zhōu pǔ

这句话大意是:《玄宗纪》载此事则谓之瓜洲浦。

ér wǔ xíng zhì kāi yuán shí sì nián qī yuè rùn zhōu dà fēng cóng dōng běi hǎi tāo bēn shàng méi guā bù zhōu sǔn jū rén

这句话大意是:而《五行志》:“开元十四年七月,润州大风,从东北,海涛奔上,没瓜步洲,损居人。

yǒng wáng lín chuán li chéng shì shǐ pàn guān píng shì péi mào yǐ bù zú sān qiān jù yú guā bù zhōu yī lóu dài

这句话大意是:”《永王磷传》:“李承式使判官评事裴茂,以步卒三千拒于瓜步洲伊娄埭。

zé cǐ zhōu běn yì wèi zhī guā bù zhōu yě

这句话大意是:”则此洲本亦谓之瓜步洲也。

guō pú mù jìn shū guō pú chuán pú yǐ mǔ yōu qù zhí bǔ zàng de yú jì yáng qù shuǐ bǎi bù xǔ rén yǐ jìn shuǐ wéi yán pú yuē dāng jí wèi lù yǐ

现代白话:○郭璞墓《晋书·郭璞传》:“璞以母忧去职,卜葬地于暨阳,去水百步许,人以近水为言,璞曰:‘当即为陆了。

qí hòu shā zhǎng qù mù shù shí lǐ jiē wèi sāng tián

这句话大意是:’其后沙涨,去墓数十里,皆为桑田。

wáng yùn jí nǎi yún jīn shān xī běi dà jiāng zhōng luàn shí jiān yǒu cóng báo yā què qī jí wèi guō pú mù

这句话大意是:”《王恽集》乃云:“金山西北大江中乱石间,有丛薄,鸦鹊栖集,为郭璞墓。

àn shǐ wén yuán wèi qù shuǐ bǎi bù xǔ bù zài dà jiāng zhī zhōng qiě dāng shí jí yǐ shā zhǎng wèi tián ér jì yáng zài jīn jiāng yīn xiàn jiè bù zài jīng kǒu

这句话大意是:”按史文元谓去水百步许,不在大江之中,且当时即已沙涨为田,而暨阳在今江阴县界,不在京口。

yòu suǒ zàng zhě pú zhī mǔ ér fēi pú yě

这句话大意是:又所葬者璞之母,而非璞也。

shì zhī suǒ chuán jiē wù

这句话大意是:世之所传皆误。

xiāo jī wú hú xiàn xī nán qī lǐ dà jiāng zhōng xiāo jī xiāng chuán zhāo liè sūn fū rén zì chén yú cǐ yǒu miào zài yān

现代白话:○枭矶芜湖县西南七里大江中枭矶,相传昭烈孙夫人自沈于此,有庙在呢。

àn shuǐ jīng zhù wǔ líng chán líng xiàn gù chéng wáng mǎng gēng míng chán lù yě liú bèi sūn fū rén quán mèi yě yòu gèng xiū zhī

这句话大意是:按《水经注》:“武陵孱陵县故城,王莽更名孱陆也,刘备孙夫人,权妹也,又更修之。

zé shì suí zhāo liè ér zhì jīng zhōu yǐ

现代白话:”则是随昭烈而至荆州了。

shǔ zhì yuē xiān zhǔ jì dìng yì zhōu ér sūn fū rén hái wú

这句话大意是:《蜀志》曰:“先主既定益州,而孙夫人还吴。

yòu péi sōng zhī zhù yǐn zhào yún liè zhuàn yuē xiān zhǔ rù yì zhōu yún lǐng liú yíng sī mǎ shí sūn fū rén yǐ quán mèi jiāo háo duō jiāng wú lì bīng zòng héng bù fǎ

这句话大意是:”又裴松之注引《赵云列传》曰:“先主入益州,云领留营司马,时孙夫人以权妹,骄豪,多将吴吏兵,纵横不法。

xiān zhǔ yǐ yún yán zhòng bì néng zhěng qí tè rèn zhǎng nèi shì

这句话大意是:先主以云严重,必能整齐,特任掌内事。

quán wén bèi xī zhēng dà qiǎn zhōu chuán yíng mèi ér fū rén yù jiāng hòu zhǔ hái wú yún yǔ zhāng fēi lè bīng jié jiāng nǎi de hòu zhǔ hái

这句话大意是:权闻备西征,大遣舟船迎妹,而夫人欲将后主还吴,云与张飞勒兵截江,乃得后主还。

shì sūn fū rén zì jīng zhōu fù guī yú quán ér hòu bù zhī suǒ zhōng xiāo jī zhī chuán dài wàng

这句话大意是:”是孙夫人自荆州复归于权,而后不知所终,枭矶之传殆妄。

xū mén shǐ jì wú wáng jì shā zǐ jìn wú rén wèi lì cí yú jiāng shàng hào yuē xū shān

这句话大意是:○胥门《史记》:“吴王既杀子晋,吴人为立祠于江上,号曰胥山。

shuǐ jīng zhù yǐn yú shì yuē sōng jiāng běi qù wú guó wǔ shí lǐ jiāng cè yǒu chéng xū èr shān shān gè yǒu miào

这句话大意是:”《水经注》引虞氏曰:“松江北去吴国五十里,江侧有丞、胥二山,山各有庙。

lǔ āi gōng shí sān nián yuè shǐ èr dài fū chóu wú yú ōu yáng děng fá wú

这句话大意是:鲁哀公十三年,越使二大夫畴无馀、讴阳等伐吴。

wú rén bài zhī huò èr dài fū dài fū sǐ gù lì miào yú shān shàng hào yuē chéng xū èr wáng yě xū shān shàng jīn yǒu tán shí zhǎng lǎo yún xū shén suǒ zhì yě

这句话大意是:吴人败之,获二大夫,大夫死,故立庙于山上,号曰丞、胥二王也,胥山上今有坛石,长老云:胥神所治也。

yī yǐ wéi zǐ xū yī yǐ wéi yuè dài fū

这句话大意是:一以为子胥,一以为越大夫。

jīn sū zhōu chéng zhī xī nán mén yuē xū mén lù guǎng wēi wú dì jì yún běn wǔ zǐ xū zhái yīn míng

这句话大意是:”今苏州城之西南门曰胥门,陆广微《吴地记》云:“本伍子胥宅,因名。

fēi yě

这句话大意是:”非也。

zhào shū shēng yuē àn wú yuè chūn qiū wú gōng fū chà shí sān nián jiāng yǔ qí zhàn dào chū xū mén yīn guò gū xū zhī tái

这句话大意是:赵枢生曰:“按《吴越春秋》:吴工夫差十三年,将与齐战,道出胥门,因过姑胥之台。

zé zǐ xū wèi sǐ yǐ míng wéi xū mén

这句话大意是:”则子胥未死已名为胥门。

yú kǎo zuǒ zhuàn āi gōng shí yī nián ài líng zhī zhàn xū mén cháo jiāng shàng jūn

这句话大意是:愚考《左传·哀公十一年》艾陵之战,胥门巢将上军。

xū mén shì

这句话大意是:胥门,氏;。

cháo míng

这句话大意是:巢,名。

gài jū cǐ mén ér yǐ wéi shì zhě rú dōng mén suì tóng mén yòu shī zhī lèi

这句话大意是:盖居此门而以为氏者,如东门遂、桐门右师之类。

zé shì mén zhī míng yòu bì zài fū chāi yǐ qián yǐ

现代白话:则是门之名又必在夫差以前了。

huái nán zǐ gōu jiàn jiǎ zú sān qiān rén yǐ qín fū chāi yú gū xū

这句话大意是:《淮南子》:“勾践甲卒三千人,以擒夫差于姑胥。

yuè jué shū wú wáng qǐ gū xū zhī tái wǔ nián nǎi chéng

这句话大意是:”《越绝书》:“吴王起姑胥之台,五年乃成。

gū xū shān míng yě bù kě zhī qí suǒ shǐ

这句话大意是:”姑胥,山名也,不可知其所始。

qí zì yì wèi gū sū

这句话大意是:其字亦为“姑苏”。

guó yǔ wú wáng shuài qí xián liáng yǔ qí zhòng lù yǐ shàng gū sū

这句话大意是:《国语》:“吴王帅其贤良与其重禄以上姑苏。

shǐ jì yuè fá wú bài zhī gū sū

这句话大意是:”《史记》:“越伐吴,败之姑苏。

wu bèi duì huái nán wáng yán jiàn mí lù yóu gū sū zhī tái

这句话大意是:”伍被对淮南王,言“见糜鹿游姑苏之台”。

gǔ xū sū èr zì duō tōng yòng

这句话大意是:古“胥”、“苏”二字多通用。

cháo xìn bái lè tiān shī zǎo cháo cái luò wǎn cháo lái yī yuè zhōu liú liù shí huí

这句话大意是:○潮信白乐天诗:“早潮才落晚潮来,一月周流六十回。

bái shì běi rén wèi ān cháo hou

这句话大意是:”白是北人,未谙潮候。

jīn háng zhōu zhī cháo měi yuè shuò rì yǐ zi wǔ èr shí dào

这句话大意是:今杭州之潮,每月朔日以子、午二时到。

měi rì chí sān kè yǒu yú zhì wàng rì zé zǐ cháo jiàng ér wèi wǔ wǔ cháo jiàng ér wèi yè zi

这句话大意是:每日迟三刻有馀,至望日则子潮降而为午,午潮降而为夜子。

yǐ hòu bàn yuè fù rán

这句话大意是:以后半月复然。

gù dà yuè zhī cháo yī yuè wǔ shí bā huí xiǎo yuè zé wǔ shí liù huí wú liù shí huí yě

这句话大意是:故大月之潮一月五十八回,小月则五十六回,无六十回也。

shuǐ yuè jiē yīn zhī shǔ yuè zhī lì tiān chū dōng rù xi dà yuè èr shí jiǔ huí xiǎo yuè èr shí bā huí yì wú sān shí huí yě suǒ yǐ rán zhě yáng yǒu yú ér yīn bù zú zì rán zhī lǐ yě

这句话大意是:水月皆阴之属,月之丽天,出东入西,大月二十九回,小月二十八回,亦无三十回也,所以然者,阳有馀而阴不足,自然之理也。

jìn guó jìn zì wǔ gōng miè yì ér wáng mìng qǔ wò bó yǐ yī jūn wèi jìn hóu qí shí jiāng tǔ wèi guǎng zhì xiàn gōng shǐ dà

这句话大意是:○晋国晋自武公灭翼,而王命曲沃伯以一军为晋侯,其时疆土未广,至献公始大。

kǎo zhī yú chuán miè yáng miè huò miè gěng miè wèi miè yú

这句话大意是:考之于传:灭杨、灭霍、灭耿、灭魏、灭虞。

zhòng ěr jū pú yí wú jū qū tài zǐ jū qǔ wò bù guò jīn píng yáng yī fǔ zhī jìng

现代白话:重耳居蒲,夷我居屈,太子居曲沃,不过今平阳一府之境。

ér miè guó miè jiāo zé kuà dà hé zhī nán

这句话大意是:而灭虢、灭焦,则跨大河之南。

bù huì gōng bài hán zhī shū qín zhèng hé dōng zé nèi jí jiě liáng

这句话大意是:不惠公败韩之倏,秦证河东,则内及解梁。

dí qǔ hú chú shè fén ér jìn jìng shāo bié wén gōng shǐ qǐ nán yáng de jīn zhī huái qìng xiāng gōng bài qín yú fù huì gōng lù qín zhī de fù wèi jìn yǒu

这句话大意是:狄取狐厨,涉汾,而晋境稍蹩,文公始启南阳,得今之怀庆,襄公败秦于附,惠公赂秦之地复为晋有。

ér yǐ hé xī wèi jìng chí huò tài shān yǐ běi dà bù jiē dí de bù shǔ yú jìn

这句话大意是:而以河西为境,持霍太山以北大部皆狄地,不属’于晋。

wén gōng guǎng sān xíng yù dí liè gōng bài dí yú jī ér qiū niú shǐ bù

这句话大意是:文公广三行御狄,裂公败狄于箕,而秋牛始怖。

chōng gōng chuān huái bàn pǔ shù zhī móu

这句话大意是:忡公川槐绊朴戍之谋。

yǐ huò yì tǔ

这句话大意是:以货易土。

píng gōng yòng xún wú bài dí yú tài yuán

这句话大意是:平公用荀、吴,败狄于太原。

yú shì jìn zhī běi jìng zhì yú dòng wō luò yīn zhī jiān ér wū qí píng líng gěng yáng tu shuǐ mǎ yú wèi qí shì zhī yì jìn yáng wèi zhào shì zhī yì yǐ

现代白话:于是晋之北境至于洞涡、洛阴之间,而邬、祁、平陵、梗阳、涂水、马盂为祁氏之邑,晋阳为赵氏之邑了。

ruò chéng gōng miè chì dí lù shì ér de jīn zhī lù ān

这句话大意是:若成公灭赤狄潞氏,而得今之潞安;。

qǐng gōng miè féi miè gǔ ér de jīn zhī zhēn dìng jiē yī yī kě kǎo

这句话大意是:顷公灭肥、灭鼓,而得今之真定,皆一一可考。

wú yú dù shì zhī jiě mián shàng jī ér bù néng wú yí bìng táng shū zhī fēng jìn yáng yì wèi gǎn yǐ wéi rán yě

现代白话:我于杜氏之解绵上箕而不能无疑,并唐叔之封晋阳亦未敢以为然也。

mián shàng zuǒ zhuàn xī èr shí sì nián jìn hóu shǎng cóng wáng zhě jiè zǐ tuī bù yán lù lù yì fú jí suì yǐn ér sǐ

这句话大意是:○绵上《左传·僖二十四年》:“晋侯赏从亡者,介子推不言禄,禄亦弗及,遂隐而死。

jìn hóu qiú zhī bù huò yǐ mián shàng wèi zhī tián

这句话大意是:晋侯求之不获,以绵上为之田。

dù shì yuē xī hé jiè xiū xiàn nán yǒu dì míng mián shàng

这句话大意是:”杜氏曰:“西河介休县南有地名绵上。

shuǐ jīng zhù shí tóng shuǐ jí mián shuǐ chū jiè xiū xiàn zhī mián shān

这句话大意是:”《水经注》:“石桐水即绵水,出介休县之绵山。

běi liú jīng shí tóng sì xi jí jiè zǐ tuī zhī cí yě

这句话大意是:北流经石桐寺西,即介子推之祠也。

yuán sōng jùn guó zhì yuē jiè xiū xiàn yǒu jiè shān yǒu mián shàng jù zǐ tuī miào

这句话大意是:”袁崧《郡国志》曰:“介休县有介山,有绵上聚子推庙。

jīn qí shān nán kuà líng shí dōng kuà qìn yuán shì yǐ wéi zhī tuī suǒ yǐn

这句话大意是:今其山南跨灵石,东跨沁源,世以为之推所隐。

ér hàn wèi yǐ lái chuán yǒu fén shān zhī shì tài yuán shàng dǎng xī hé yàn mén zhī mín zhì hán shí bù gǎn jǔ huǒ

这句话大意是:而汉魏以来,传有焚山之事,太原、上党、西河、雁门之民至寒食不敢举火。

shí lè jìn zhī ér báo qǐ xī hé jiè shān dà rú jī zǐ píng dì sān chǐ

这句话大意是:石勒禁之,而雹起西河介山,大如鸡子,平地三尺。

qián shǐ zài zhī wú yì cí yě

这句话大意是:”前史载之,无异辞也。

rán kǎo zhī yú chuán xiāng gōng shí sān nián jìn dào gōng yú mián shàng yǐ zhì bīng shǐ shì gài jiāng zhōng jūn ràng gàn xún yǎn

这句话大意是:然考之于传,《襄公十三年》:“晋悼公于绵上,以治兵,使士匄将中军,让干荀偃。

cǐ bì zài jìn guó dū zhī de

这句话大意是:”此必在近国都之地。

yòu dìng me rén nián zhào jiǎn zǐ nì sòng lè qí yǐn zhī sǎ yú mián shàng zì sòng rú jìn qí lù qǐ chū yú xī hé jiè xiū hu

这句话大意是:又定么人年》:“赵简子逆宋乐祁,饮之洒于绵上,”自宋如晋,其路岂出于西河介休吗?

kuàng wén gōng zhī shí huò shān yǐ běi dà dǐ jiē dí de yǔ jìn dōu yuǎn bù xiāng jí

这句话大意是:况文公之时,霍山以北大抵皆狄地,与晋都远不相及。

jīn yì chéng xiàn xi gōng yǒu mián shān sú wèi zhī xiǎo mián shān jìn qǔ wò dāng bì shì jiǎn zǐ nì lè qí zhī de

这句话大意是:今翼城县西公有绵山,俗谓之小绵山,近曲沃,当必是简子逆乐祁之地。

jīn wàn quán xiàn nán èr lǐ yǒu jiè shān

这句话大意是:今万泉县南二里有介山。

hàn shū wǔ dì jì zhào yuē zhèn yòng shì jiè shān jì hòu tǔ jiē yǒu guāng yìng

这句话大意是:《汉书·武帝纪》诏曰:“朕用事介山,祭后土,皆有光应。

dì lǐ zhì fén yīn jiè shān zài nán

这句话大意是:”《地理志》:汾阴,介山在南。

yáng xióng chuán qí sān yuè jiāng jì hòu tǔ shàng nǎi shī qún chén héng dà hé còu fén yīn

这句话大意是:”《杨雄传》:“其三月,将祭后土,上乃师群臣,横大河,凑汾阴。

jì jì xíng yóu jiè shān huí ān yì gù lóng mén lǎn yán chí dēng lì guān dǒu xī yuè yǐ wàng bā huāng

这句话大意是:既祭,行游介山,回安邑,顾龙门,览盐池,登历观陡西岳,以望八荒。

xióng zuò hé dōng fù yuē líng yú ān bù zhōu liú róng yǔ yǐ lǎn yú jiè shān

这句话大意是:雄作《河东赋》曰:‘灵舆安步,周流容与,以览于介山。

jiē wén gōng ér mǐn tuī xī qín dà yǔ yú lóng mén

这句话大意是:嗟文公而愍推兮,勤大禹于龙门。

shuǐ jīng zhù yì yǐn cǐ wèi jìn tài kāng jì jí dì dào jì yǔ yǒng chū jì bìng yán zǐ tuī yǐn yú shì shān ér biàn zhī yǐ wéi fēi rán kě jiàn hàn shí jǐ yǒu èr shuō yǐ

现代白话:’”《水经注》亦引此,谓晋《太康记》及《地道记》与《永初记》并言子推隐于是山而辨之,以为非然,可见汉时己有二说了。

jī zuǒ zhuàn xìn gōng sān shí sān nián dí fá jìn jí jī jiě yuē tài yuán yáng yì xiàn nán yǒu jī chéng

这句话大意是:○箕《左传·信公三十三年》:“狄伐晋,及箕,”解曰:“太原阳邑县南有箕城。

fēi yě yáng yì zài jīn zhī tài gǔ xiàn xiāng gōng shí wèi wèi jìn yǒu

这句话大意是:”非也,阳邑在今之太谷县,襄公时未为晋有。

chuán yán dí fá jìn jí jī yóu zhī yán qí fá wǒ jí qīng yě bì qí jìn guó zhī de yě

这句话大意是:传言“狄伐晋及箕”,犹之言“齐伐我及清”也,必其近国之地也。

chéng gōng shí sān nián lì gōng shǐ lǚ xiāng jué qín yuē rù wǒ hé xiàn fén wǒ jī gào

这句话大意是:成公十三年,厉公使吕相绝秦,曰:“入我河县,焚我箕、郜。

yòu bì qí biān hé zhī yì qín dí jiē kě yǐ zhēng

现代白话:”又必其边河之邑,秦、狄皆能够争。

ér wén gōng bā nián yǒu jī zhèng fù

这句话大意是:而文公八年,有箕郑父;。

xiāng gōng èr shí yī nián yǒu jī yí dāng yì yǐ yì shì qí rén zhě yǐ

现代白话:襄公二十一年,有箕遗,当亦以邑氏其人者了。

táng zuǒ zhuàn zhāo gōng yuán nián qiān shí shěn yú dà xià

这句话大意是:○唐《左传·昭公元年》:“迁实沈于大夏。

dìng gōng sì nián mìng yǐ táng gào ér fēng yú xià xū

这句话大意是:”《定公四年》:“命以唐诰而封于夏虚。

fú qián yuē dà xià zài fén huì zhī jiān

这句话大意是:”服虔曰:“大夏在汾、浍之间。

dù shì zé yǐ wéi tài yuán jìn yáng xiàn

这句话大意是:”杜氏则以为太原晋阳县。

àn jìn zhī shǐ jiàn chūn qiū qí dōu zài yì

这句话大意是:按晋之始见《春秋》,其都在翼。

kuò dì zhì gù táng chéng zài jiàng zhōu yì chéng xiàn xi èr shí lǐ

这句话大意是:《括地志》:“故唐城在绛州翼城县西二十里。

yáo yì yú suǒ fēng chéng wáng miè zhī ér fēng tài shū yě

这句话大意是:尧裔于所封,成王灭之,而封太叔也。

běi jù jìn yáng qī bǎi yú lǐ jí hòu shì qiān dū yì yuǎn bù xiāng jí

这句话大意是:”北距晋阳七百余里,即后世迁都亦远不相及;。

kuàng huò shān yǐ běi zì dào gōng yǐ hòu shǐ kāi xiàn yì ér qián cǐ bú jiàn yú chuán

这句话大意是:况霍山以北,自悼公以后始开县邑,而前此不见于传。

yòu shǐ jì jìn shì jiā yuē chéng wáng fēng shū yú yú táng

这句话大意是:又《史记·晋世家》曰:“成王封叔虞于唐。

táng zài hé fén zhī dōng fāng bǎi lǐ

这句话大意是:”唐在河、汾之东,方百里。

yì chéng zhèng zài èr shuǐ zhī dōng ér jìn yáng zài fén shuǐ zhī xi yòu bù xiāng hé

这句话大意是:翼城正在二水之东,而晋阳在汾水之西,又不相合。

qiè yí táng shū zhī fēng yǐ zhì hóu mín zhī miè bìng zài yú yì

这句话大意是:窃疑唐叔之封以至侯缗之灭,并在于翼。

shǐ jì lǚ yán yǔ záo lóng mén tōng dà xià

这句话大意是:《史记》屡言“禹凿龙门,通大夏”。

lǚ shì chūn qiū yán lóng mén wèi pì lǚ liáng wèi záo

这句话大意是:《吕氏春秋》言“龙门未辟,吕梁未凿”。

hé chū mèng mén zhī shàng zé suǒ wèi dà xià zhě zhèng jīn jìn jiàng jí xí zhī jiān shū suǒ yún wéi bǐ táo táng yǒu cǐ jì fāng ér shùn zhī mìng gāo yáo yuē mán yí huá xià zhě yě dāng yǐ fú shì zhī shuō wèi xìn

这句话大意是:河出孟门之上,则所谓大夏者,正今晋、绛、吉、隰之间,《书》所云“维彼陶唐,有此冀方”,而舜之命皋陶曰“蛮夷猾夏”者也,当以服氏之说为信。

yòu qí huán gōng fá jìn zhī shī jǐn jí gāo liáng ér fēng shàn shū shù huán gōng zhī yán yǐ wéi xi fá dà xià dà xià zhī zài píng yáng míng yǐ

现代白话:又齐桓公伐晋之师,仅及高梁,而《封禅书》述桓公之言,以为西伐大夏,大夏之在平阳明了。

jìn dōu chūn qiū shí jìn guó běn dōu yì zài jīn zhī yì chéng xiàn

这句话大意是:○晋都春秋时,晋国本都翼,在今之翼城县。

jí zhāo hóu fēng wén hóu zhī dì huán shū yú qǔ wò

这句话大意是:及昭侯,封文侯之弟桓叔于曲沃。

huán shū zhī sūn wǔ gōng miè yì ér dài wéi jìn hóu dōu qǔ wò

这句话大意是:桓叔之孙武公灭翼,而代为晋侯,都曲沃;。

zài jīn wén xǐ xiàn

这句话大意是:在今闻喜县。

qí zi xiàn gōng chéng jiàng jū zhī

这句话大意是:其子献公城绛,居之;。

zài jīn tài píng xiàn zhī nán jiàng zhōu zhī běi

这句话大意是:在今太平县之南,绛州之北。

lì huì huái wén xiāng líng chéng liù gōng zhì jǐng gōng qiān yú xīn tián

这句话大意是:历惠、怀、文、襄、灵、成六公,至景公,迁于新田;。

zài jīn qǔ wò xiàn dāng fén huì èr shuǐ zhī jiān

这句话大意是:在今曲沃县,当汾、浍二水之间。

yú shì mìng xīn tián wèi jiàng ér yǐ qí gù dū zhī jiàng wèi gù jiàng

这句话大意是:于是命新田为绛,而以其故都之绛为故绛。

cǐ jìn guó qián hòu sì dōu zhī gù jì yě

这句话大意是:此晋国前后四都之故迹也。

jìn zì dōu jiàng zhī hòu suì yǐ qǔ wò wéi xià guó

这句话大意是:晋自都绛之后,遂以曲沃为下国。

rán qí zōng miào zài yān

现代白话:然其宗庙在呢。

kǎo dào gōng zhī lì dài fū nì yú qīng yuán shì cì jiāo wài

这句话大意是:考悼公之立,大夫逆于清原:是次郊外。

gēng wǔ méng ér rù

这句话大意是:庚午,盟而入;。

xīn sì cháo yú wǔ gōng shì rù qǔ wò ér cháo yú miào

这句话大意是:辛巳,朝于武宫:是入曲沃而朝于庙。

èr yuè yǐ yǒu shuò jí wèi yú cháo shì zhì jiàng dōu

这句话大意是:二月乙酉朔,即位于朝:是至绛都。

ér píng gōng zhī lì yì yún gǎi fú xiū guān yú qǔ wò dàn bù zhī qí hòu hé yǐ suì wèi yì shì zhī yì

现代白话:而平公之立,亦云“改服修官,于曲沃”,但不知其后凭什么遂为奕氏之邑。

ér luán yíng zhī rén jiàng fàn xuān zi zhí wèi xiàn zi zhī shǒu lù zhī yǐ qǔ wò fu yǐ zōng yì ér yǔ zhī qí chén tīng qí suǒ zì wèi

这句话大意是:而栾盈之人绛,范宣子执魏献子之手,赂之以曲沃,夫以宗邑而与之其臣,听其所自为。

duān shì zhī fēng tún liú zhī xǐ qí suǒ yóu lái zhě jiàn yǐ

现代白话:端氏之封,屯留之徙,其所由来者渐了。

xiá jìn yǒu èr xiá

这句话大意是:○瑕晋有二暇。

qí yī zuǒ zhuàn chéng gōng liù nián zhū dài fū jiē yuē bì jū huán xiá shì zhī de

这句话大意是:其一,《左传·成公六年》:“诸大夫皆曰:必居郇瑕氏之地。

dù shì yuē huán xiá gǔ guó míng

这句话大意是:”杜氏曰:“郇瑕,古国名。

shuǐ jīng zhù sù shuǐ yòu xī nán jìng xiá chéng

这句话大意是:”《水经注》:“涑水又西南迳瑕城。

jīng xiāng yuē jīn hé dōng jiě xiàn xī nán wǔ lǐ yǒu gù xiá chéng shì yě

这句话大意是:”京相曰:“今河东解县西南五里,有故瑕城”是也。

zài jīn zhī lín jìn xiàn jìng qí yī xī gōng sān shí nián zhú zhī wǔ jiàn qín bó yuē xǔ jūn jiāo xiá cháo jì ér xī shè bǎn yān

现代白话:在今之临晋县境,其一,《僖公三十年》:“烛之武见秦伯曰:‘许君焦、瑕,朝济而夕设版呢。

jiě jiāo xiá jìn hé wài wǔ chéng zhī èr yì

这句话大意是:’”解:“焦、瑕,晋河外五城之二邑。

wén gōng shí èr nián jìn rén qín rén zhàn yú hé qū qín shī yè dùn fù qīn jìn rén xiá

这句话大意是:”《文公十二年》:“晋人、秦人战于河曲,秦师夜遁,复侵晋人瑕。

jiě yǐ hé qū wèi hé dōng pú bǎn xiàn nán zé xiá bì zài hé wài

这句话大意是:”解以河曲为河东蒲坂县南,则瑕必在河外。

shí sān nián jìn hóu shǐ zhān jiā chù xiá yǐ shǒu táo lín zhī sāi

这句话大意是:《十三年》:“晋侯使詹嘉处瑕,以守桃林之塞。

àn hàn shū dì lǐ zhì hú gù yuē hú wǔ dì jiàn yuán nián gēng míng hú

这句话大意是:”按《汉书·地理志》:“湖,故曰胡,武帝建元年更名湖。

shuǐ jīng hé shuǐ yòu dōng jìng hú xiàn gù chéng běi

这句话大意是:”《水经·河水》:“又东迳湖县故城北。

lì shì zhù yún jìn shū dì dào jì tài kāng jì bìng yán hú xiàn hàn wǔ dì gǎi zuò hú

这句话大意是:”郦氏注云:“《晋书》:《地道记》:《太康记》并言:胡县,汉武帝改作“湖”。

qí běi yǒu lín yān míng yuē táo lín

现代白话:其北有林呢,名曰桃林。

gǔ xiá hú èr zì tōng yòng

这句话大意是:古“瑕”、“胡”二字通用。

lǐ jì yǐn shī xīn hu ài yǐ xiá bù wèi yǐ

现代白话:《礼记》引《诗》:“心乎爱了,瑕不谓了。

zhèng shì zhù yún xiá zhī yán hú yě

这句话大意是:”郑氏注云:“暇之言胡也。

xiá hú yīn tóng gù jì yòng qí zì

这句话大意是:瑕、胡音同,故《记》用其字。

shì xiá zhuǎn wéi hú yòu gǎi wéi hú

这句话大意是:”是瑕转为胡,又改为湖。

ér xiá yì jí táo lín zhī sāi yě jīn wèi wén xiāng xiàn zhì

这句话大意是:而瑕邑即桃林之塞也,今为阌乡县治。

ér chéng gōng shí sān nián fá qín chéng sù gōng zú yú xiá

这句话大意是:而《成公十三年》:“伐秦,成肃公卒于瑕。

yì cǐ dì yě dào yuán yǐ huán xiá zhī xiá wèi zhān jiā zhī yì wù yǐ

现代白话:”亦此地也,道元以郇瑕之瑕为詹嘉之邑,误了。

xìn gōng shí wǔ nián jìn hóu lù qín bó yǐ hé wài liè chéng wǔ dōng jǐn guó lüè nán jí huà shān

这句话大意是:《信公十五年》:“晋侯赂秦伯,以河外列城五,东尽虢略,南及华山。

zhèng yì yuē zì huà shān zhī dōng jǐn guó zhī dōng jiè qí jiān yǒu wǔ chéng yě

这句话大意是:”正义曰:“自华山之东,尽虢之东界,其间有五城也。

chuán chēng jiāo xiá gài shì qí èr

这句话大意是:”传称焦瑕,盖是其二。

chéng gōng yuán nián jìn hóu shǐ xiá jiā píng róng yú wáng

这句话大意是:《成公元年》:“晋侯使瑕嘉平戎于王。

xiá jiā jí zhān jiā yǐ yì wèi shì

这句话大意是:”瑕嘉即詹嘉,以邑为氏。

xī gōng shí wǔ nián xiá lǚ yí shēng

这句话大意是:《僖公十五年》:“暇吕饴甥。

dāng yì tóng cǐ ér jiě yǐ xiá lǚ wèi xìng kǒng fēi

这句话大意是:”当亦同此,而解以瑕吕为姓,恐非。

jiǔ yuán lǐ jì tán gōng zhào wén zi yǔ shū yù guān hu jiǔ yuán

这句话大意是:○九原《礼记.檀弓》:“赵文子与叔誉观乎九原。

shuǐ jīng zhù yǐ zài jīng líng xiàn

这句话大意是:”《水经注》以在京陵县。

hàn zhì tài yuán jùn jīng líng shī gǔ yuē jí jiǔ jīng

这句话大意是:《汉志·太原郡》:“京陵”,师古曰:“即九京。

yīn jì wén huò zuò jiǔ jīng ér fù huì zhī ěr

现代白话:”因《记》文“或作九京”而傅会之你。

gǔ zhě qīng dài fū zhī zàng bì zài guó dū zhī běi bù dé yuǎn shè shù bǎi lǐ ér zàng yú jīn zhī píng yáo yě

这句话大意是:古者卿大夫之葬必在国都之北,不得远涉数百里,而葬于今之平遥也。

zhì yǐ wéi tài píng zhī xī nán èr shí wǔ lǐ yǒu jiǔ yuán shān jìn shì

这句话大意是:《志》以为太平之西南二十五里有九原山,近是。

xī yáng zuǒ zhuàn zhāo gōng shí èr nián jìn gǒu wú wěi huì qí shī zhě jiǎ dào yú xiān yú suì rén xī yáng

这句话大意是:○昔阳《左传·昭公十二年》:“晋苟吴伪会齐师者假道于鲜虞,遂人昔阳。

qiū bā yuè rén wǔ miè féi yǐ féi zi mián gāo guī

这句话大意是:秋八月壬午,灭肥,以肥子绵皋归。

dù shì wèi xiān yú bái dí bié zhǒng zài zhōng shān xīn shì xiàn

这句话大意是:”杜氏谓:“鲜虞,白狄别种,在中山新市县。

yòu wèi jù lù xià qǔ yáng xiàn xi yǒu féi xì chéng

这句话大意是:”又谓:“钜鹿下曲阳县西有肥{系}城。

shì yě

这句话大意是:”是也。

qí yuē xī yáng féi guó dū lè píng zhān xiàn dōng yǒu xī yáng chéng

这句话大意是:其曰:“昔阳,肥国都,乐平沾县东有昔阳城。

zé fēi yě

这句话大意是:”则非也。

shū zài liú xuàn zhī yán yǐ wéi qí zài jìn dōng wěi huì qí shī dāng zì jìn ér dōng xíng yě

这句话大意是:疏载刘炫之言,以为:“齐在晋东,伪会齐师,当自晋而东行也。

jiǎ dào xiān yú suì rù xī yáng zé xī yáng dāng zài xiān yú zhī dōng yě

这句话大意是:假道鲜虞,遂入昔阳,则昔阳当在鲜虞之东也。

jīn àn lè píng zhān xiàn zài zhōng shān xīn shì xī nán wǔ bǎi yú lǐ hé dāng jiǎ dào yú dōng běi zhī xiān yú ér fǎn rù xī nán zhī xī yáng yě

这句话大意是:”今按乐平沾县在中山新市西南五百余里,何当假道于东北之鲜虞,而反入西南之昔阳也?

jì rù xī yáng ér bié yán miè féi zé féi yǔ xī yáng bù dé wèi yī ān dé yǐ xī yáng wèi féi guó zhī dōu yě

这句话大意是:既入昔阳,而别言灭肥,则肥与昔阳不得为一,安得以昔阳为肥国之都也?

xī yáng jì shì féi dōu hé yǐ fù yán jù lù xià qǔ yáng yǒu féi xì zhī chéng

现代白话:昔阳既是肥都,凭什么复言钜鹿下曲阳有肥{系}之城?

yí shì féi míng qǔ yú bǐ yě

这句话大意是:疑是肥名取于彼也。

féi wèi xiǎo guó jìng bì bù yuǎn qǐ féi míng qǔ jù lù zhī chéng jiàn dōu yú lè píng zhī xiàn yě

这句话大意是:肥为小国,境必不远,岂肥名取钜鹿之城建都于乐平之县也?

shí wǔ nián gǒu wú fá xiān yú wéi gǔ

这句话大意是:“十五年,苟吴伐鲜虞,围鼓。

dù yún gǔ bái dí zhī bié jù lù xià qǔ yáng xiàn yǒu gǔ jù

这句话大意是:”杜云:“鼓,白狄之别,钜鹿下曲阳县有鼓聚。

xuàn wèi féi gǔ bìng zài ju lù

这句话大意是:”炫谓:“肥、鼓并在矩鹿。

xī yáng jí shì gǔ dōu zài xiān yú yǐ dōng nán yě

这句话大意是:昔阳即是鼓都,在鲜虞以东南也。

èr shí èr nián chuán yuē jìn xún wú shǐ shī wěi dí zhě fù jiǎ yǐ xi yú xī yáng zhī mén wài suì xí gǔ miè zhī

这句话大意是:”《二十二年》传曰:“晋荀吴使师伪籴者,负甲以息于昔阳之门外,遂袭鼓,灭之。

zé xī yáng zhī wèi gǔ dōu duàn kě zhī yǐ

现代白话:”则昔阳之为鼓都断可知了。

hàn shū dì lǐ zhì jù lù xià qǔ yáng

这句话大意是:《汉书·地理志》:“钜鹿下曲阳。

yīng shào yuē jìn xún wú miè gǔ jīn gǔ jù xī yáng tíng shì yě

这句话大意是:”应劭曰:“晋荀吴灭鼓,今鼓聚昔阳亭是也。

shuǐ jīng zhù dī shuǐ dōng jīng féi xì xiàn zhī gù chéng nán yòu dōng jīng xī yáng chéng nán běn gǔ jù

这句话大意是:”《水经注》:“低水东经肥{系}县之故城南,又东经昔阳城南,本鼓聚。

shí sān zhōu zhì yuē jīn qí chéng xī yáng tíng shì yǐ

现代白话:”《十三州志》曰:“今其城昔阳亭是了。

jīng xiāng yuē bái dí zhī bié yě

这句话大意是:”京相曰:“白狄之别也。

xià qǔ yáng yǒu gǔ jù

这句话大意是:下曲阳有鼓聚。

qí shuō jiē tóng

这句话大意是:”其说皆同。

shǐ jì zhào shì jiā huì wén wáng shí liù nián lián pō jiāng gōng qí xī yáng qǔ zhī

这句话大意是:《史记·赵世家》:“惠文王十六年,廉颇将攻齐昔阳,取之。

fu xī yáng zài jù lù gù shǔ zhī qí qǐ de yuè tài xíng ér yǒu lè píng hu

这句话大意是:”夫昔阳在钜鹿,故属之齐,岂得越太行而有乐平吗?

jìn zhī miè dí qí yòng bīng yǒu cì dì

这句话大意是:晋之灭狄,其用兵有次第。

xuān gōng shí wǔ nián miè lù shì

这句话大意是:宣公十五年,灭潞氏。

shí liù nián miè jiǎ shì jí liú yù

这句话大意是:十六年,灭甲氏及留吁。

chéng gōng shí yī nián fá jiù rú

这句话大意是:成公十一年,伐咎如;。

ér shàng dǎng wèi jìn yǒu yǐ

现代白话:而上党为晋有了。

zhāo gōng yuán nián bài wú zhōng jí qún dí yú dà lǔ

这句话大意是:昭公元年,败无终及群狄于大卤;。

ér dà yuán wèi jìn yǒu yǐ

现代白话:而大原为晋有了。

rán hòu chū shī yǐ lín shān dōng zhāo gōng shí èr nián miè féi

这句话大意是:然后出师以临山东,昭公十二年,灭肥。

èr shí èr nián miè gǔ

这句话大意是:二十二年,灭鼓。

yú shì tài xíng yǐ nán zhī de wèi zhī nán yáng tài xíng yǐ dōng zhī de wèi zhī dōng yáng

这句话大意是:于是太行以南之地谓之南阳,太行以东之地谓之东阳。

ér jìn jìng dōng jiē yú qí gài xiān hòu zhī qín qiě bā shí nián ér xiān yú yóu bù fú yān píng dí zhī nán rú cǐ

现代白话:而晋境东接于齐,盖先后之勤且八十年,而鲜虞犹不服呢,平狄之难如此。

tài yuán tài yuán fǔ zài táng wèi běi dōu

这句话大意是:○太原太原府在唐为北都。

táng shū dì lǐ zhì yuē jìn yáng gōng zài dōu zhī xī běi

这句话大意是:《唐书·地理志》曰:“晋阳宫,在都之西北。

gōng chéng zhōu èr qiān wǔ bǎi èr shí bù chóng sì zhàng bā chǐ dū chéng zuǒ fén yòu jìn qián qiū zài zhōng

这句话大意是:宫城周二千五百二十步,崇四丈八尺,都城左汾右晋,潜丘在中。

zhǎng sì qiān sān bǎi èr shí yī bù guǎng sān qiān yī bǎi èr shí èr bù zhōu wàn wǔ qiān yī bǎi wǔ shí sān bù qí chóng sì zhàng

这句话大意是:长四千三百二十一步,广三千一百二十二步,周万五千一百五十三步,其崇四丈。

fén dōng yuē dōng chéng zhēn guàn shí yī nián zhǎng shǐ lǐ zhù

这句话大意是:汾东曰东城,贞观十一年长史李筑。

liǎng chéng zhī jiān yǒu zhōng chéng wǔ hòu shí zhù yǐ hé dōng chéng

这句话大意是:两城之间有中城,武后时筑,以合东城。

gōng nán yǒu dà míng chéng gù gōng chéng yě

这句话大意是:宫南有大明城,故宫城也。

gōng chéng dōng yǒu qǐ yì táng cāng chéng zhōng yǒu shòu ruì tán

这句话大意是:宫城东有起义堂,仓城中有受瑞坛。

dāng rì guī mó zhī hóng zhuàng kě jiàn

这句话大意是:当日规模之闳壮可见。

zì qí shén wǔ chuàng jiàn bié dōu yǔ qiū chéng dōng xī bìng lì

这句话大意是:自齐神武创建别都,与邺城东西并立。

duò yáng jì xiū gōng shì

这句话大意是:隋炀继修宫室。

táng gāo zǔ yīn yǐ kè guān zhōng yǒu tiān xià

这句话大意是:唐高祖因以克关中,有天下。

zé dà yǐ hòu míng wéi běi dōu

这句话大意是:则大以后名为北都。

wǔ dài lǐ shì shí shì liú shì sān zhǔ jiē xìng yú cǐ

这句话大意是:五代李氏、石氏、刘氏三主皆兴于此。

jí liú jì yuán zhī jiàng sòng tài zōng yǐ cǐ de jiǔ wèi chuàng bà zhī fǔ

这句话大意是:及刘继元之降,宋太宗以此地久为创霸之府;。

yòu sòng zhǔ dà huǒ yǒu cān chén bù liǎng shèng zhī shuō yú shì yī jǔ ér fén zhī yǐ

现代白话:又宋主大火,有参,辰不两盛之说,于是一举而焚之了。

sòng shǐ tài zōng jì tài píng xīng guó sì nián wǔ yuè wù zǐ yǐ yú cì xiàn wèi xīn bīng zhōu

这句话大意是:《宋史·太宗纪》:“太平兴国四年五月戊子,以榆次县为新并州。

yǐ wèi zhù xīn chéng

这句话大意是:乙未,筑新城。

bǐng shēn xìng chéng běi yù shā hé mén lóu jǐn xǐ yú mín yú xīn chéng qiǎn shǐ dū zhī jì chū jí mìng zòng huǒ

这句话大意是:丙申,幸城北御沙河门楼,尽徙馀民于新城,遣使督之,既出,即命纵火。

dīng yǒu yǐ xíng gōng wèi píng jìn sì lù yóu lǎo xué ān bǐ jì yuē dà sòng tài píng xīng guó sì nián píng tài yuán jiàng wèi bīng zhōu fèi jiù chéng xǐ zhōu wū yú cì

这句话大意是:丁酉,以行宫为平晋寺,”陆游《老学庵笔记》曰:“大宋太平兴国四年,平太原,降为并州,废旧城,徙州于榆次。

jīn tài yuán zé yòu fēi yú cì nǎi sān jiāo chéng yě

这句话大意是:”今太原则又非榆次,乃三交城也。

chéng zài jiù chéng dōng běi sān shí lǐ yì xíng shèng zhī de běn míng gù jūn yòu cháng wèi táng míng zhèn yǒu jìn wén gōng miào shén shèng

这句话大意是:城在旧城东北三十里,亦形胜之地,本名故军,又尝为唐明镇,有晋文公庙,甚盛。

píng tài yuán hòu sān nián shuài pān měi zòu qǐ yǐ wéi bīng zhōu cóng zhī yú shì xǐ jìn wén gōng miào yǐ miào zhī gù zhǐ wèi zhōu zhì

这句话大意是:平太原后三年,帅潘美奏乞以为并州,从之,于是徙晋文公庙,以庙之故址为州治。

yòu xǐ yáng qǔ xiàn fàng sān jiāo ér yú cì fù wèi xiàn

这句话大意是:又徙阳曲县放三交,而榆次复为县。

rán zé jīn zhī tài yuán fǔ nǎi sān jiāo chéng ér tài yuán xiàn bù guò táng dū chéng zhī yī yú ěr

这句话大意是:然则今之太原府乃三交城,而太原县不过唐都城之一隅耳。

qí yí wén jiù jì yī qiè bù kě de ér jiàn yǐ

现代白话:其遗文旧绩,一切不可得而见了。

jiù táng shū cuī shén qìng chuán yuē zé tiān shí zhuó bài bīng zhōu zhǎng shǐ

这句话大意是:《旧唐书·崔神庆传》曰:“则天时,擢拜并州长史。

xiān shì bīng zhōu yǒu dōng xī èr chéng gé fén shuǐ shén qìng shǐ zhù chéng xiāng jiē měi suì shěng fáng yù bīng shù qiān rén biān zhōu shén yǐ wéi biàn

这句话大意是:先是并州有东西二城,隔汾水,神庆始筑城相接,每岁省防御兵数千人,边州甚以为便。

cǐ jí zhì suǒ yún liǎng chéng zhī jiān yǒu zhōng chéng zhě yě

这句话大意是:”此即《志》所云“两城之间有中城”者也。

fén shuǐ tuān hàn gǔ rén hé yǐ jià qiáo lì chéng rú cǐ zhī yì

现代白话:汾水湍悍,古人凭什么架桥立城如此之易?

rú cháng ān dōng zhōng xi sān wèi qiáo xī wèi fāng guǐ ér jīn zé xián yáng xiàn měi zhì dōng yuè nǎi shè yī bǎn hé yáng yì dù yù suǒ lì fú qiáo qí yí jì yì fù mǐn rán

这句话大意是:如长安东,中,西三渭桥,昔为方轨,而今则咸阳县每至冬月,乃设一版河阳驿,杜预所立浮桥,其遗迹亦复泯然。

pú jīn tiě niú qiú yī sēng huái bǐng qí rén bù kě de

这句话大意是:蒲津铁牛,求一僧怀丙,其人不可得。

guó yǒu liù zhí bǎi gōng yǔ jū yī yān

现代白话:国有六职,百工与居一呢。

bù dàn zuò ér lùn dào zhě bù rú gǔ rén ér yǐ

这句话大意是:不但坐而论道者不如古人而已。

dài chūn qiū shí dài shàng wèi tōng zhōng guó

这句话大意是:○代春秋时,代尚未通中国。

zhào xiāng zi nǎi yán cóng cháng shān shàng lín dài dài kě qǔ yě

这句话大意是:赵襄子乃言:“从常山上临代,代可取也。

zhèng yì yuē dì dào jì yún héng shān zài shàng qǔ yáng xiàn xī běi yī bǎi sì shí lǐ běi xíng sì bǎi wǔ shí lǐ de héng shān jí hào fēi hú kǒu běi zé dài jùn yě

这句话大意是:”正义曰:“《地道记》云:“恒山在上曲阳县西北一百四十里,北行四百五十里得恒山及,号飞狐口,北则代郡也。

shuǐ jīng zhù yǐn méi fú shàng shì yuē dài gǔ zhě héng shān zài qí nán běi sāi zài qí běi gǔ zhōng zhī dì shàng gǔ zài dōng dài jùn zài xi

这句话大意是:”《水经注》引梅福上事曰:“代谷者,恒山在其南,北塞在其北,谷中之地上谷在东,代郡在西。

cǐ zé jīn zhī wèi zhōu nǎi gǔ dài guó

这句话大意是:”此则今之蔚州,乃古代国。

xiàng yǔ xǐ zhào wáng xiē wèi dài wáng xiē gēng lì chén yú wèi dài wáng hàn gāo dì lì xiōng liú zhòng wèi dài wáng jiē cǐ dì yě

这句话大意是:项羽徙赵王歇为代王,歇更立陈馀为代王,汉高帝立兄刘仲为代王,皆此地也。

shí nián chén xī fǎn

这句话大意是:十年,陈稀反。

shí yī nián pò lì yú héng wèi dài wáng dōu jìn yáng

这句话大意是:十一年,破,立于恒为代王,都晋阳。

zé jīn zhī tài yuán xiàn yǐ

现代白话:则今之太原县了。

xiào wén jì zé yún dōu zhōng dōu

这句话大意是:《孝文纪》则云:“都中都。

ér wén dì guò tài yuán fù jìn yáng zhōng dōu èr suì

这句话大意是:”而文帝过太原,复晋阳、中都二岁。

yòu lì yú wǔ wèi dài wáng dōu zhōng dōu

这句话大意是:又立于武为代王,都中都。

zé jīn zhī píng yáo xiàn yǐ

现代白话:则今之平遥县了。

yòu àn wèi wǎn dài dà líng rén

这句话大意是:又按卫绾,代大陵人。

dà líng jīn zài wén shuǐ xiàn běi ér shǔ dài dài dōu zhōng dōu gù yě

这句话大意是:大陵,今在文水县北,而属代,代都中都故也。

dài fán sān qiān ér jiē fēi jīn dài zhōu

这句话大意是:代凡三迁,而皆非今代州。

jīn dài zhōu zhī míng zì duò shǐ

这句话大意是:今代州之名自隋始。

quē lǐ shuǐ jīng zhù kǒng miào dōng nán wǔ bǎi bù yǒu shuāng shí què gù míng quē lǐ

这句话大意是:○阙里《水经注》:“孔庙东南五百步有双石阙,故名阙里。

àn chūn qiū dìng gōng èr nián xià wǔ yuè wáng chén zhì mén jí liǎng guān zāi

这句话大意是:”按《春秋·定公二年》:“夏五月王辰,雉门及两观灾。

dōng shí yuè xīn zuò zhì mén jí liǎng guān

这句话大意是:冬十月,新作雉门及两观。

zhù zhì mén gōng gōng zhī nán mén liǎng guān quē yě

这句话大意是:”注:“雉门,公宫之南门,两观,阙也。

lǐ jì xī zhě zhòng ní yǔ fàng là bīn shì bì chū yóu yú guān zhī shàng

这句话大意是:”《礼记》:“昔者仲尼与放蜡宾事毕,出游于观之上。

shǐ jì lǔ shì jiā yáng gōng zhù máo què mén

这句话大意是:”《史记·鲁世家》:“炀公筑茅阙门。

gài quē mén zhī xià qí lǐ jí míng quē lǐ ér fū zi zhī zhái zài yān

现代白话:”盖阙门之下,其里即名阙里,而孔子之宅在呢。

yì wèi zhī quē dǎng lǔ lùn yǒu quē dǎng tóng zǐ xún zǐ zhòng ní jū yú quē dǎng shì yě

这句话大意是:亦谓之“阙党”,《鲁论》有“阙党童子”、“荀子、仲尼居于阙党”是也。

hòu rén yǒu yǐ jū wèi shì zhě

这句话大意是:后人有以居为氏者。

hàn shū rú lín chuán yǒu zōu rén què mén qìng jì zhù yún xìng què mén míng qìng jì

这句话大意是:《汉书·儒林传》:“有邹人阙门庆忌”注云:“姓阙门,名庆忌。

xìng tán jīn fú zi miào tíng zhōng yǒu tán shí kè yuē xìng tán

现代白话:○杏坛今孔子庙庭中有坛,石刻曰“杏坛”。

quē lǐ zhì xìng tán zài diàn qián fū zǐ jiù jū fēi yě

现代白话:《阙里志》:“杏坛,在殿前,孔子旧居,”非也。

xìng tán zhī míng chū zì zhuāng zi rù zhuāng zi yuē kǒng zǐ yóu hu zī wéi zhī lín xiū zuò yú xìng tán zhī shàng

现代白话:杏坛之名出自《庄子入庄孔子说:“孔子游乎缁帷之林,休坐于杏坛之上。

dì zǐ dú shū kǒng zǐ xián gē gǔ qín

这句话大意是:弟子读书,孔子弦歌鼓琴。

zòu qǔ wèi bàn yǒu yú fǔ zhě xià chuán ér lái xū méi jiāo bái bèi fā yú mèi xíng yuán yǐ shàng jù lù ér zhǐ zuǒ shǒu jù xī yòu shǒu chí yí yǐ tīng qū zhōng

这句话大意是:奏曲未半,有渔父者下船而来,须眉交白,被发揄袂,行原以上,距陆而止,左手据膝,右手持颐,以听曲终。

yòu yuē kǒng zǐ nǎi xià qiú zhī zhì yú zé pàn fāng jiāng zhàng ér yǐn qí chuán gù jiàn kǒng zǐ hái xiāng ér lì kǒng zǐ fǎn zǒu zài bài ér jìn

这句话大意是:”又曰:“孔子乃下求之,至于泽畔,方将杖而引其船,顾见孔子还,乡而立,孔子反走,再拜而进。

yòu yuē kè nǎi cì chuán ér qù yán yuán wěi jiān

这句话大意是:”又曰:“客乃刺船而去,延缘苇间。

yán yuān hái chē zǐ lù shòu suí kǒng zǐ bù gù

这句话大意是:颜渊还车,子路授绥,孔子不顾。

shì shuǐ bō dìng bù wén yīn ér hòu gǎn chéng

这句话大意是:侍水波定,不闻音,而后敢乘。

sī mǎ biāo yún zī wéi hēi lín míng yě

这句话大意是:”司马彪云:“缁帷,黑林名也。

xìng tán zé zhōng gāo chù yě

这句话大意是:杏坛,泽中高处也。

zhuāng zi shū fán shù kǒng zǐ jiē shì yù yán

这句话大意是:”《庄子》书凡述孔子皆是寓言。

yú fǔ bù bì yǒu qí rén xìng tán bù bì yǒu qí de jí yǒu zhī yì zài shuǐ shàng wěi jiān yī pò páng zhǔ zhī de bù zài lǔ guó zhī zhōng yě míng yǐ

现代白话:渔父不必有其人,杏坛不必有其地,即有之亦在水上苇间,依破旁渚之地,不在鲁国之中也明了。

jīn zhī xìng tán nǎi sòng qián xìng jiān sì shí wǔ dài sūn dào fǔ zēng xiū zǔ miào yí dà diàn yú hòu yīn yǐ jiǎng táng jiù jī shí wèi tán huán zhí yǐ xìng qǔ xìng tán zhī míng míng zhī ěr

这句话大意是:今之杏坛,乃宋干兴间四十五代孙道辅增修,祖庙移大殿,于后因以讲堂旧基石为坛,环植以杏,取杏坛之名名之耳。

xú zhōu shǐ jì qí dà gōng shì jiā tián cháng zhí jiǎn gōng yú xú zhōu

这句话大意是:○徐州《史记·齐大公世家》:“田常执简公于徐州。

tián jìng zhòng wán shì jiā xuān wáng jiǔ nián yǔ wèi xiāng wáng huì xú zhōu zhū hóu xiāng wáng yě

这句话大意是:”《田敬仲完世家》:“宣王九年,与魏襄王会徐州,诸侯相王也。

shí nián chu wéi wǒ xú zhōu

这句话大意是:十年,楚围我徐州。

wèi shì jiā xiāng wáng yuán nián yǔ zhū hóu huì xú zhōu

这句话大意是:”《魏世家》:“襄王元年,与诸侯会徐州。

chu shì jiā wēi wáng qī nián qí mèng cháng jūn fù tián yīng qī chu chu fá qí bài zhī yú xú zhōu

这句话大意是:”《楚世家》:“威王七年,齐孟尝君父田婴欺楚,楚伐齐,败之于徐州。

yuè shì jiā gōu jiàn yǐ píng wú nǎi yǐ bīng běi dù huái yǔ qí jìn zhū hóu huì yú xú zhōu

这句话大意是:”《越世家》:“勾践已平吴,乃以兵北渡淮,与齐、晋诸侯会于徐州。

lǔ shì jiā qǐng gōng shí jiǔ nián chu fá wǒ qǔ xú zhōu

这句话大意是:”《鲁世家》:“顷公十九年,楚伐我,取徐州。

àn xù hàn shū zhì xuē běn guó liù guó shí yuē xú zhōu zài jīn téng xiàn zhī nán xuē hé běi

这句话大意是:”按《续汉书·志》:“薛本国,六国时曰徐州,在今滕县之南薛河北。

yǒu dà chéng tián wén suǒ zhù yě

这句话大意是:有大城,田文所筑也。

cǐ yǔ chu wèi èr guó wèi jìng

这句话大意是:”此与楚、魏二国为境。

ér wēi wáng yuē wú lì yǒu qián fu zhě shǐ shǒu xú zhōu

现代白话:而威王曰:“我吏有黔夫者,使守徐州。

zé yàn rén jì běi mén zhào rén jì xī mén xǐ ér cóng zhě qī qiān yú jiā

这句话大意是:则燕人祭北门,赵人祭西门,徙而从者七千余家。

gài yǔ liáng huì wáng yán bù yù chì wèi gèng yǐ yàn zhào kuā zhī ěr

这句话大意是:”盖与梁惠王言,不欲斥魏,更以燕、赵夸之耳。

suǒ yǐn yuē shuō wén yú fù zhū zhī xià yì zài lǔ dōng

这句话大意是:索隐曰:“《说文》:“余阝,邾之下邑,在鲁东。

yòu zhú shū jì nián yún liáng huì chéng wáng sān shí yī nián pī qiān yú xuē gǎi míng yuē xú zhōu

这句话大意是:”又《竹书纪年》云:“梁惠成王三十一年,邳迁于薛,改名曰徐州。

zé xú yǔ lín bìng yīn shū yě

这句话大意是:”则徐与邻并音舒也。

jīn dú wéi yǔ gòng xú zhōu zhī xú zhě wù

这句话大意是:今读为《禹贡》:“徐州”之徐者,误。

qí shì jiā tián cháng zhí jiǎn gōng yú xú zhōu

这句话大意是:《齐世家》:“田常执简公于徐州。

chūn qiū zhèng zuò shū zhōu

这句话大意是:”《春秋》正作“舒州”。

xiàng chūn qiū yǐn èr nián gōng rén rù xiàng

这句话大意是:○向《春秋·隐二年》:“宫人入向。

dù shì jiě yuē qiáo guó lóng kàng xiàn dōng nán yǒu xiàng chéng

这句话大意是:”杜氏解曰:“谯国龙亢县东南有向城。

huán shí liù nián chéng xiàng

这句话大意是:”《桓十六年》:“城向。

wú jiě

这句话大意是:”无解。

xuān sì nián gōng jí qí hóu píng gōng jí tán

这句话大意是:《宣四年》:“公及齐侯平宫及郯。

gōng rén bù kěn gōng fá jǔ qǔ xiàng

这句话大意是:宫人不肯,公伐莒,取向。

jiě yuē xiàng jǔ yì dōng hǎi xiàn dōng nán yǒu xiàng chéng

这句话大意是:”解曰:“向,莒邑,东海[C051]县东南有向城。

yuǎn yí yě

这句话大意是:远,疑也。

xiāng èr shí nián zhòng sūn sù huì jǔ rén méng yú xiàng

这句话大意是:”《襄二十年》:“仲孙速会莒人,盟于向。

jiě yuē jǔ yì

这句话大意是:”解曰:“莒邑。

àn chūn qiū xiàng zhī míng sì jiàn yú jīng ér shè shì zhù wèi èr de rán qí shí yī xiàng yě

这句话大意是:”按《春秋》,向之名四见于经,而社氏注为二地,然其实一向也。

xiān wèi guó hòu bìng yú gōng ér huò shǔ jǔ huò shǔ lǔ zé yǐ shè hu dà guó zhī jiān ěr chéng xiàn jīn zài yì dù shì yǐ qí yuǎn ér yí zhī kuàng lóng kàng zài jīn fèng yáng zhī huái yuǎn hu

这句话大意是:先为国,后并于宫,而或属莒,或属鲁,则以摄乎大国之间耳,承县今在峄,杜氏以其远而疑之,况龙亢在今凤阳之怀远吗?

qí chéng yǐ wéi jīn yí zhōu zhī xiàng chéng zhèn jìn zhī yǐ

现代白话:《齐乘》以为今沂州之向城镇,近之了。

xiǎo chūn qiū zhuāng sān shí èr nián chéng xiǎo

这句话大意是:○小《春秋·庄三十二年》:“城小。

zuǒ shì chuán yuē wèi guǎn zhòng yě

这句话大意是:”《左氏传》曰:“为管仲也。

gài jiàn zhāo gōng shí yī nián shēn wú yǔ zhī yán yuē qí huán gōng chéng ér kěn guǎn zhòng yān zhì yú jīn lài zhī

现代白话:”盖见昭公十一年,申无宇之言曰:“齐桓公城,而肯管仲呢,至于今赖之。

ér yòu jiàn xìn èr nián jīng shū chéng chu qiū zhī chū yú zhū hóu wèi zhòng fù de jūn zhī zhuān yì kě qín zhū hóu yǐ zì fēng yě

这句话大意是:”而又见《信二年》经书“城楚丘”之出于诸侯,谓仲父得君之专,亦可勤诸侯以自封也。

shì bù rán

这句话大意是:是不然。

zhòng suǒ jū zhě yě cǐ tīng chéng zhě xiǎo yě

这句话大意是:仲所居者也,此听城者小也。

chūn qiū yǒu yán xiǎo yán xiǎo zhě zhuāng èr shí sān nián gōng jí qí hóu yù yú

这句话大意是:《春秋》有言,小言小者,《庄二十三年》:“公及齐侯遇于。

xī èr shí liù nián gōng yǐ chu shuài fá qí qǔ

这句话大意是:”《僖二十六年》:“公以楚帅伐齐,取。

wén shí qī nián gōng jí qí hóu méng yú

这句话大意是:”《文十七年》:“公及齐侯盟于。

chéng sān nián shū sūn qiáo rú huì jìn xún shǒu yú

这句话大意是:”《成三年》:“叔孙侨如会晋荀首于。

sì shū ér yī shū xiǎo bié yú yě

这句话大意是:”四书“”而一书“小”,别于也。

fàn níng xiǎo lǔ de

这句话大意是:范宁:“小,鲁地。

rán zé chéng xiǎo zhě nèi chéng yě gù bù xì zhī qí ér yǔ guǎn zhòng wú yǔ yě hàn gāo dì yǐ lǔ gōng lǐ zàng xiàng yǔ yú chéng jí cǐ lǔ zhī xiǎo

这句话大意是:”然则城小者,内城也,故不系之齐,而与管仲无与也,汉高帝以鲁公礼葬项羽于城,即此鲁之小。

ér zhù yǐn huáng lǎn yǐ wéi dōng jùn zhī chéng yǔ liú hou suǒ bǎo zhī huáng shí tóng qí de qí bù rán míng yǐ

现代白话:而注引《皇览》,以为东郡之城,与留候所葆之黄石同其地,其不然明了。

chūn qiū qiū fā wēi yuē qū fù xī běi yǒu xiǎo chéng

这句话大意是:《春秋秋发微》曰:“曲阜西北有小城。

tài shān lì shí yuè dǐng wú zì bēi shì chuán wèi qín shǐ huáng lì àn qín bēi zài yù nǚ chí shàng lǐ sī zhuàn shū gāo bù guò wǔ chǐ ér míng wén bìng èr shì zhào shū xián jù bù dàng yòu lì cǐ dà bēi yě

这句话大意是:○泰山立石岳顶无字碑,世传为秦始皇立,按秦碑在玉女池上,李斯篆书,高不过五尺,而铭文并二世诏书咸具,不当又立此大碑也。

kǎo zhī sòng yǐ qián yì wú cǐ shuō yīn qǔ shǐ jì fǎn fù dú zhī zhī wèi hàn wǔ dì suǒ lì yě

这句话大意是:考之宋以前亦无此说,因取《史记》反复读之,知为汉武帝所立也。

shǐ jì qín shǐ huáng běn jì yún shàng tài shān lì shí fēng cí sì qí xià

这句话大意是:《史记·秦始皇本纪》云:“上泰山,立石封祠,祀其下。

yún kè suǒ lì shí

这句话大意是:”云:“刻所立石。

shì qín shí yǒu wén zì zhī zhèng jīn lǐ sī bēi shì yě

这句话大意是:”是秦石有文字之证,今李斯碑是也。

fēng shàn shū yún dōng shàng tài shān tài shān zhī cǎo mù yè wèi shēng nǎi lìng rén shàng shí lì zhī tài shān diān shàng

这句话大意是:《封禅书》云:“东上泰山,泰山之草木叶未生,乃令人上石,立之泰山巅上。

suì dōng xún hǎi shàng

这句话大意是:遂东巡海上。

sì yuè hái zhì fèng gāo

这句话大意是:四月,还至奉高。

shàng tài shān fēng ér bù yán kè shí shì hàn shí wú wén zì zhī zhèng jīn bēi shì yě

这句话大意是:”上泰山封而不言刻石,是汉石无文字之证,今碑是也。

xù hàn shū jì bǎ zhì yì yún shàng dōng shàng tài shān nǎi shàng shí lì zhī tài shān diān

这句话大意是:《续汉书·祭把志》亦云:“上东上泰山,乃上石,立之泰山巅。

rán zé cǐ wú zì bēi míng wèi hàn wǔ dì suǒ lì ér hòu zhī bù dú shǐ zhě wù yǐ wéi qín ěr

这句话大意是:”然则此无字碑明为汉武帝所立,而后之不读史者误以为秦耳。

shǐ huáng kè shí zhī chù fán liù shǐ jì shū zhī shén míng yú zōu yì shān zé shàng yún lì shí xià yún kè shí sòng qín dé yú tài shān zé shàng yún lì shí xià yún kè suǒ lì shí

这句话大意是:始皇刻石之处凡六,《史记》书之甚明,于邹峄山则上云“立石”,下云“刻石颂秦德”,于泰山则上云“立石”,下云“刻所立石”。

yú zhī fú zé èr shí bā nián yún lì shí èr shí jiǔ nián yún kè shí

这句话大意是:于之罘则二十八年云“立石”,二十九年云“刻石”。

yú láng yá zé yún lì shí kè sòng qín dé

这句话大意是:于琅邪则云“立石,刻颂秦德”。

yú kuài jī zé yún lì shí kè sòng qín dé

这句话大意是:于会稽则云“立石,刻颂秦德”。

wú bù xiān yán lì hòu yán kè zhě

这句话大意是:无不先言立,后言刻者;。

wéi yú jié shí zé yún kè jié shí mén mén zì shì shí bù xū lì yě

这句话大意是:惟于碣石则云“刻碣石门”,门自是石,不须立也。

gǔ rén zuò shǐ wén zì zhī mì rú cǐ

这句话大意是:古人作史,文字之密如此。

shǐ qín huáng bié lì cǐ shí qín shǐ yān dé bù jì

现代白话:使秦皇别立此石,秦史呢得不纪;。

shǐ hàn wǔ yǒu wén kè shí hàn shǐ yòu ān gǎn bù lù hu

这句话大意是:使汉武有文刻石,汉史又安敢不录吗?

tài shān dū wèi hòu hàn shū huán dì jì yǒng xīng èr nián tài shān láng yá zéi gōng sūn jǔ děng fǎn shā zhǎng shǐ

这句话大意是:○泰山都尉《后汉书·桓帝纪》:永兴二年,泰山琅邪贼公孙举等反,杀长史。

yǒng shòu yuán nián qī yuè chū zhì tài shān láng yá dū wèi guān

这句话大意是:永寿元年七月,初置泰山琅邪都尉官。

yán xī wǔ nián bā yuè jǐ mǎo ba láng yá dū wèi guān

这句话大意是:延熹五年八月己卯,罢琅邪都尉官。

bā nián wǔ yuè wáng shēn ba tài shān dū wèi guān

这句话大意是:八年五月王申,罢泰山都尉官。

jīn shí lù zài hàn tài shān dū wèi kǒng zhòu bēi yún zhòu yǐ yán xī sì nián zú

这句话大意是:《金石录》载汉《泰山都尉孔宙碑》云:“宙以延熹四年卒。

gài zú hòu sì nián guān suì fèi yǐ

现代白话:”盖卒后四年官遂废了。

rán tài shān dū wèi shí bù shǐ yú cǐ guāng wǔ shí céng zhì zhī

这句话大意是:然泰山都尉实不始于此,光武时曾置之。

wén yuàn chuán xià gōng guāng wǔ shí bài láng zhōng zài qiān tài shān dū wèi

这句话大意是:《文苑传》:“夏恭,光武时拜郎中,再迁泰山都尉。

yòu àn guāng wǔ jì jiàn wǔ liù nián chū ba jùn guó dū wèi guān

这句话大意是:”又按《光武纪》:“建武六年,初罢郡国都尉官。

gōng zhī qiān gài zài cǐ nián qián yě

这句话大意是:”恭之迁盖在此年前也。

tài shān zì gōng sūn jǔ dōng guō dòu láo bǐng shū sūn wú jì xiāng jì pàn luàn yǐ shì zhì dōu wèi zhī guān

这句话大意是:泰山自公孙举、东郭窦,劳丙叔、孙无忌相继叛乱,以是置都尉之官。

yǐ hòu guān suī bù shè ér jùn bīng lǐng yú tài shǒu qí lì sù hòu

这句话大意是:以后官虽不设,而郡兵领于太守,其力素厚。

gù hé jìn shǐ fǔ yuàn tài shān wáng kuāng dōng fā qí jùn qiáng nǔ ér yīng shào xià hóu yuān yì yǐ zhī pò huáng jīn kě jiàn hàn dài bù fèi jùn bīng zhī xiào

这句话大意是:故何进使府掾泰山王匡东发其郡强弩,而应劭、夏侯渊亦以之破黄巾,可见汉代不废郡兵之效。

ér jiàn ān zhōng cáo gōng biǎo yuē tài shān jùn jiè kuàng yuǎn jiù duō qīng hàn

这句话大意是:而建安中,曹公表曰:“泰山郡界旷远,旧多轻悍。

quán shí zhī yi kě fēn wǔ xiàn wèi yíng jùn

这句话大意是:权时之宜,可分五县为赢郡。

zé qí shí zhī xí sú yòu kě zhī yǐ

现代白话:”则其时之习俗又可知了。

shè shǒu shǐ jì zhōu chéng wáng fēng tài shān chán shè shǒu

这句话大意是:○社首《史记》:“周成王封泰山,禅社首。

táng shū gāo zōng qián fēng yuán nián zhēng yuè gēng wǔ chán shè shǒu

这句话大意是:”《唐书》:高宗“干封元年正月庚午,禅社首。

xuán zōng kāi yuán shí sān nián shí yī yuè xīn mǎo chán shè shǒu

这句话大意是:”玄宗“开元十三年十一月辛卯,禅社首。

sòng shǐ zhēn zōng dà zhōng xiáng fú yuán nián shí yuè wáng zǐ chán shè shǒu

这句话大意是:”《宋史》:真宗“大中祥符元年十月王子,禅社首。

jīn gāo lǐ shān zhī zuǒ yǒu xiǎo shān qí gāo kě sì wǔ zhàng zhì yún jí shè shǒu shān

这句话大意是:”今高里山之左有小山,其高可四五丈,《志》云即社首山。

zài yuè páng zhū shān zhōng zuì bēi xiǎo bù zhī gǔ rén hé qǔ yú cǐ

这句话大意是:在岳旁诸山中最卑小,不知古人何取于此?

yì zhě fēng yú gāo yù qí jìn tiān

这句话大意是:意者封于高,欲其近天;。

chán yú xià yù qí jìn dì

这句话大意是:禅于下,欲其近地。

qiě shān bēi ér fù yuè zhǐ biàn yú jiāng shì chū zhì gāo zhī hòu bù yù gèng láo mín lì yá

这句话大意是:且山卑而附岳址,便于将事,初陟高之后不欲更劳民力邪?

jǐ nán dū wèi hàn jǐ nán jùn tài shǒu zhì dōng píng líng

这句话大意是:○济南都尉汉济南郡太守,治东平陵。

ér dū wèi zhì fàng líng zhě yǐ cháng bái shān yě

这句话大意是:而都尉治放陵者,以长白山也。

wèi shū xīn zi bō chuán cháng bái shān lián jiē sān qí xiá qiū shù zhōu zhī jiè duō yǒu dào zéi zi fù shòu shǐ jiǎn fù yīn biàn shān gǔ yào hài yi lì zhèn shù zhī suǒ

这句话大意是:《魏书·辛子菠传》:“长白山连接三齐瑕丘数州之界,多有盗贼,子馥受使检覆,因辨山谷要害宜立镇戍之所。

yòu zhū zhōu háo yòu zài shān gǔ zhù jiān dǎng duō yī zhī yòu de mì zào bīng zhàng yì qǐng pò bà zhū yě cháo tíng shàn ér cóng zhī

这句话大意是:又诸州豪右在山鼓铸,奸党多依之,又得密造兵仗,亦请破罢诸冶,朝廷善而从之。

duò dà yè jiǔ nián qí rén mèng ràng wáng báo děng zhòng shí yú wàn jù cháng bái shān gōng piāo zhū jùn

这句话大意是:”隋大业九年,齐人孟让、王薄等众十余万,据长白山,攻剽诸郡。

yǐ zhāng xū tuó wáng shì chōng zhī lì bù néng miè qì yú duò wáng

这句话大意是:以张须陀、王世充之力不能灭,讫于隋亡。

guān cǐ èr shì zé zhī hàn rén lì dū wèi zhì yú líng zhī yì yǐ

现代白话:观此二事,则知汉人立都尉治于陵之意了。

zōu píng tái èr xiàn hàn shū jǐ nán jùn zhī xiàn shí sì yī yuē dōng píng líng èr rì zōu píng sān yuē tái sì rì liáng zōu

这句话大意是:○邹平台二县《汉书》济南郡之县十四,一曰东平陵,二日邹平,三曰台,四日梁邹。

gōng chén biǎo zé yǒu tái dìng hóu dài yě liáng zōu xiào hóu wǔ hǔ shì èr xiàn bìng wèi hòu guó

这句话大意是:《功臣表》则有台定侯戴野,梁邹孝侯武虎,是二县并为侯国。

xù hàn zhì jǐ nán jùn shí chéng qí yī yuē dōng píng líng qí sì yuē tái qí qī rì liáng zōu qí bā rì zōu píng

这句话大意是:《续汉志》济南郡十城,其一曰东平陵,其四曰台,其七日梁邹,其八日邹平。

ér ān dì jì yún yán guāng sān nián èr yuè wù zǐ jǐ nán shàng yán fèng huáng jí tái xiàn chéng huò shōu shě shù shàng

这句话大意是:而《安帝纪》云:“延光三年二月戊子,济南上言:凤皇集台县丞霍收舍树上。

zhāng huái tài zǐ zhù yún tái xiàn shǔ jǐ nán jùn gù chéng zài jīn qí zhōu píng líng xiàn běi

这句话大意是:”章怀太子注云:“台县属济南郡,故城在今齐州平陵县北。

yàn zǐ chūn qiū jǐng gōng wèi yàn zǐ fēng yì shǐ tián wú zì zhì tái yǔ wú yán

这句话大意是:”《晏子春秋》:“景公为晏子封邑,使田无字致台与无盐。

shuǐ jīng zhù yì yún jǐ shuǐ yòu dōng běi guò tái xiàn běi

这句话大意是:”《水经注》亦云:“济水又东北过台县北。

xún qí shàng xià wén jù běn zì liǎo rán hòu rén dú hàn shū wù cóng zōu zì jué jù yīn yǐ zōu wèi yī xiàn píng tái wèi yī xiàn

这句话大意是:”寻其上下文句,本自了然,后人读《汉书》,误从“邹”字绝句,因以邹为一县,平台为一县。

qí chéng suì wèi hàn jǐ nán jùn yǒu zōu xiàn hòu hàn gǎi wéi zōu píng yòu yǐ tái píng tái wèi èr xiàn

这句话大意是:《齐乘》遂渭汉济南郡有邹县,后汉改为邹平,又以台、平台为二县。

cǐ bù dé qí jù dòu ér wàng wéi zhī shuō yě

这句话大意是:此不得其句读而妄为之说也。

hàn yǐ zōu míng xiàn zhě wǔ

这句话大意是:汉以邹名县者五。

lǔ guó yǒu zōu yì zuò zōu

这句话大意是:鲁国有驺,亦作“邹”;。

jiāo dōng guó yǒu zōu lú

这句话大意是:胶东国有邹卢;。

qiān shèng jùn yǒu dōng zōu

这句话大意是:千乘郡有东邹;。

yǔ jǐ nán zhī zōu píng liáng zōu fán wǔ

这句话大意是:与济南之邹平、梁邹,凡五。

qí dān chēng zōu zhě jīn yǎn zhōu fǔ zhī zōu xiàn yě

这句话大意是:其单称邹者,今兖州府之邹县也。

yì yǒu píng tái shǔ cháng shān jùn

这句话大意是:亦有平台,属常山郡。

wài qī ēn zé hòu biǎo píng tái kāng hòu shǐ yuán

这句话大意是:《外戚恩泽侯表》:“平台康侯史元。

hòu hàn shū qiū tóng chuán yǐn suí fēng píng tái hóu shì yě

这句话大意是:”《后汉书·邱彤传》:“尹绥封平台侯”是也。

yǒu zōu píng yǒu tái ér yì yǒu zōu yǒu píng tái bù kě bù biàn yě

这句话大意是:有邹平、有台,而亦有邹,有平台,不可不辨也。

jìn shí xiàn míng duō yán hàn jiù àn shǐ hé zēng chuán zēng sūn jī wèi zōu píng lìng

这句话大意是:晋时县名多沿汉旧,按史《何曾传》:“曾孙机为邹平令。

shì yǒu zōu píng yǐ jiě xì chuán fù xiū fēng liáng zōu hóu

现代白话:”是有邹平了,《解系传》:“父修,封梁邹侯。

liú sòng chuán zhuī fēng liáng zōu xiàn hòu

这句话大意是:”《刘颂传》:“追封梁邹县侯。

shì yǒu liáng zōu yǐ

现代白话:”是有梁邹了。

sòng shū yán jìn tài kāng liù nián sān yuè wù chén lè ān liáng zōu děng bā xiàn yǔn shuāng shāng sāng mài

这句话大意是:《宋书》言:“晋太康六年三月戊辰,乐安、梁邹等八县陨霜,伤桑麦。

wén dì jì yuán jiā èr shí bā nián wǔ yuè yǐ yǒu wáng mìng sī mǎ shùn zé zì hào qí wáng jù liáng zōu chéng

这句话大意是:”《文帝纪》:“元嘉二十八年五月乙酉,亡命司马顺则自号齐王,据梁邹城。

bā yuè guǐ hài liáng zōu píng zhǎn sī mǎ shùn

这句话大意是:八月癸亥,梁邹平,斩司马顺。

zé shì sòng yǒu liáng zōu yǐ

现代白话:”则是宋有梁邹了。

bù zhī hé gù jìn shū dì lǐ zhì yú lè ān guó xià dān shū yī zōu zì cǐ shǐ zhī quē wén

现代白话:不知为什么,《晋书·地理志》于“乐安国”下,单书一“邹”字,此史之阙文。

ér qí chéng nǎi yún jìn shěng liáng zōu rù zōu xiàn

这句话大意是:而《齐乘》乃云:“晋省梁邹入邹县。

fu jìn yǐ qián cǐ dì běn wú zōu xiàn ér hé cóng rén zhī hu

这句话大意是:”夫晋以前,此地本无邹县,而何从人之吗?

gài bù zhī ér wàng zuò zhě yǐ

现代白话:盖不知而妄作者了。

jiā gǔ chūn qiū dìng gōng shí nián xià gōng huì qí hóu yú jiā gǔ

这句话大意是:○夹谷《春秋·定公十年》:“夏,公会齐侯于夹谷。

chuán yuē gōng huì qí hóu yú zhù qí shí jiā gǔ

这句话大意是:”传曰:“公会齐侯于祝其,实夹谷。

dù yù jiě jí fú qián zhù shǐ jì jiē yún zài dōng hǎi zhù qí xiàn

这句话大意是:”杜预解及服虔注《史记》,皆云在东海祝其县。

liú zhāo zhì dù yòu tōng diǎn yīn zhī suì wèi jiā gǔ shān zài jīn gàn yú xiàn xi wǔ shí lǐ

这句话大意是:刘昭《志》、杜佑《通典》因之,遂谓夹谷山在今赣榆县西五十里。

àn gàn yú zài chūn qiū wèi jǔ de yǔ qí lǔ zhī dōu xiāng qù gè wǔ liù bǎi lǐ hé bì ruò cǐ zhī yuǎn

这句话大意是:按赣榆在春秋为莒地,与齐、鲁之都相去各五六百里,何必若此之远?

dāng shí jǐng gōng zhī guān bù guò yuē zūn hǎi ér nán fàng yú láng yá ér yǐ wèi wén yuè tā guó zhī jìng

这句话大意是:当时景公之观不过曰“遵海而南,放于琅邪”而已,未闻越他国之境。

jīn shǐ yún zī chuān yǒu jiā gǔ shān

这句话大意是:《金史》云:“淄川有夹谷山。

yī tǒng zhì yún jiā gǔ shān zài zī chuān xiàn xī nán sān shí lǐ jiù míng zhù qí shān qí yáng jí qí lǔ huì méng zhī chù méng shuǐ fā yuán yú cǐ

这句话大意是:”《一统志》云:“夹谷山在淄川县西南三十里,旧名祝其山,其阳即齐鲁会盟之处,萌水发源于此。

shuǐ jīng zhù méng shuǐ chū bān yáng xiàn xī nán jiǎ shān

这句话大意是:”《水经注“:“萌水出般阳县西南甲山。

shì yǐ jiǎ shān wèi jiā gǔ yě ér lái wú xiàn zhì zé yòu yún jiā gǔ zài xiàn nán sān shí lǐ jiē xīn tài jiè

这句话大意是:”是以甲山为夹谷也,而《莱芜县志》则又云:“夹谷在县南三十里,接新泰界。

wèi zhī qí hé suǒ jù rán qí lǔ zhī jìng zhèng zài lái wú

这句话大意是:”未知其何所据,然齐,鲁之境正在莱芜;。

dōng zhì zī chuān zé yǐ rén qí de bǎi yú lǐ

这句话大意是:东至淄川,则已人齐地百余里。

èr shuō jù tōng

这句话大意是:二说俱通。

yòu àn shuǐ jīng zhù lái wú xiàn yuē chéng zài lái wú gǔ dāng lù jué liǎng shān jiān dào yóu nán běi mén

这句话大意是:又按《水经注》莱芜县曰:“城在莱芜谷,当路绝两山间,道由南北门。

jiù shuō yún qí líng gōng miè lái lái mín bō liú cǐ gǔ yì luò huāng wú gù yuē lái wú

这句话大意是:旧说云:齐灵公灭莱,莱民播流此谷,邑落荒芜,故曰莱芜。

yǔ gòng suǒ wèi lái yí yě

这句话大意是:《禹贡》所谓莱夷也。

jiā gǔ zhī huì qí hóu shǐ lái rén yǐ bīng jié lǔ hóu xuān ní chēng yí bù luàn huá shì yě

这句话大意是:”夹谷之会,齐侯使莱人以兵劫鲁侯,宣尼称“夷不乱华”是也。

shì zé huì yú cǐ de gù de yǒu lái rén fēi zhào zhī dōng lái qiān lǐ zhī wài yě

这句话大意是:是则会于此地,故得有莱人,非召之东莱千里之外也。

bù kě ní zhù qí zhī míng ér yuǎn qiú zhī hǎi shàng yǐ

现代白话:不可泥祝其之名,而远求之海上了。

wéi shuǐ wéi shuǐ chū láng yá jùn jī wū shān

这句话大意是:○潍水潍水出琅邪郡箕屋山。

shū yǔ gòng wéi zī qí dào zuǒ zhuàn xiāng gōng shí bā nián jìn shī dōng qīn jí wéi shì yě

这句话大意是:《书·禹贡》”潍淄其道”,《左传·襄公十八年》:“晋师东侵及潍”是也。

qí zi huò shěng shuǐ zuò wéi huò shěng xì zuò huái yòu huò cóng xīn zuò wéi zǒng shì yī zì

这句话大意是:其子或省“水”作“维”,或省“系”作“淮”,又或从“心”作“惟”,总是一字。

hàn shū dì lǐ zhì láng yá jùn zhū xū xià jī xià zuò wéi líng mén xià héng xià zhé quán xià zuò huái shàng wén yǐn yǔ gòng wéi zī qí dào yòu zuò wéi yī juàn zhī zhōng yì wén sān jiàn

这句话大意是:《汉书·地理志》琅邪郡“朱虚”下、“箕”下作“维”,“灵门”下、“横”下、“折泉”下作“淮”,上文引《禹贡》:“惟甾其道”又作“惟”,一卷之中,异文三见。

tōng jiàn liáng wǔ dì jì wèi li shū rén jī xíng gǎo yú wéi shuǐ

这句话大意是:《通鉴·梁武帝纪》:“魏李叔仁击邢杲于惟水。

gǔ rén zhī wén huò shěng huò xī qí páng bìng cóng niǎo zhuī zhī zhuī zé yī ěr

现代白话:”古人之文或省,或惜其旁,并从“鸟隹”之“隹”则一你。

jìng rén wù dú wèi huái yí qí zhī huái ér hū cǐ shuǐ wèi huái hé shī zhī yǐ

现代白话:径人误读为“淮沂其”之“淮”,而呼此水为槐河,失之了。

yòu rú sān guó zhì wú zhǔ chuán zuò táng yì tu táng yǐ yān běi dào

这句话大意是:又如《三国志·吴主传》:“作棠邑涂塘,以淹北道。

jìn shū xuān dì jì wáng lìng zhà yán wú rén sāi tú shuǐ

这句话大意是:”《晋书·宣帝纪》:“王凌诈言吴人塞涂水。

wǔ dì jì láng yá wáng chū yú zhōng

这句话大意是:”《武帝纪》:“琅邪王出余中。

hǎi xī gōng jì huán wēn zì shān yáng jí kuài jī wáng yù huì yú tu zhōng

这句话大意是:”《海西公纪》:“桓温自山阳及会稽,王昱会于涂中。

xiào wǔ jì qiǎn zhēng lǔ jiāng jūn xiè shí shuài zhōu shī zhūn tu zhōng

这句话大意是:”《孝武纪》:“遣征虏将军谢石帅舟师屯涂中。

ān dì jì qiáo wáng shàng zhī zhòng kuì táo yú tu zhōng

这句话大意是:”《安帝纪》:“谯王尚之众溃逃于涂中。

bìng shì chú zì nán shǐ chéng wén jì chuán qín jùn qián jiāng pǔ tōng tú shuǐ shì yě

这句话大意是:”并是“滁”字,《南史·程文季传》:“秦郡前江浦通涂水”是也。

gǔ chú shěng zuò tu yǔ wéi shěng zuò huái zhèng tóng yùn shū bìng bù shōu cǐ èr zì

这句话大意是:古“滁”省作“涂”,与“潍”省作“淮”正同,韵书并不收此二字。

láo shān láo shān zhī míng qí chéng yǐ wéi dēng zhī zhě láo yòu yún yī zuò láo qiū cháng chūn yòu gǎi wéi áo jiē bǐ qiǎn kě xiào

这句话大意是:○劳山劳山之名,《齐乘》以为“登之者劳”,又云一作“牢丘”,长春又改为“鳌”,皆鄙浅可笑。

àn nán shǐ míng sēng shào yǐn yú zhǎng guǎng jùn zhī láo shān

这句话大意是:按《南史》:“明僧绍隐于长广郡之崂山。

běn cǎo tiān má shēng tài shān láo shān zhū shān

这句话大意是:”《本草》:“天麻生太山、崂山诸山。

zé zì běn zuò láo ruò wèi shū dì xíng zhì táng shū jiāng fǔ chuán sòng shǐ zhēn qī zhēn chuán bìng zuò láo nǎi chuán xiě zhī wù

这句话大意是:”则字本作“崂”,若《魏书·地形志》、《唐书·姜抚传》、《宋史·甄栖真传》并作“牢”,乃传写之误。

shī shān chuān yōu yuǎn wéi qí láo yǐ

现代白话:《诗》:“山川悠远,维其劳了。

jiān yún láo láo guǎng kuò

这句话大意是:”笺云:“劳劳,广阔。

zé cǐ shān huò qǔ qí guǎng kuò ér míng zhī

这句话大意是:”则此山或取其广阔而名之。

zhèng kāng chéng qí rén

这句话大意是:郑康成,齐人;。

láo láo qí yǔ yě

这句话大意是:劳劳,齐语也。

shān hǎi jīng xī shān jīng yì yǒu láo shān yǔ cǐ tóng míng

这句话大意是:《山海经·西山经》亦有劳山,与此同名。

huán zì jì qín shǐ huáng dēng láo shèng shān wàng péng lái hòu rén yīn wèi cǐ shān yī míng láo shèng shān

这句话大意是:《寰字记》:“秦始皇登劳盛山,望蓬莱,后人因谓此山一名劳盛山。

wù yě

这句话大意是:”误也。

láo shèng èr shān míng láo jí láo shān shèng jí chéng shān

这句话大意是:劳、盛,二山名,劳即劳山,盛即成山。

shǐ jì fēng shàn shū qī yuē rì zhǔ cí chéng shān

这句话大意是:《史记·封禅书》:“七曰日主,祠成山。

chéng shān dǒu rù hǎi

这句话大意是:成山斗入海。

hàn shū zuò shèng shān gǔ zì tōng yòng qí zhī dōng piān huán yǐ dà hǎi hǎi àn zhī shān mò dà yú láo chéng èr shān gù shǐ huáng dēng zhī

这句话大意是:”《汉书》作“盛山”,古字通用,齐之东偏,环以大海,海岸之山莫大于劳、成二山,故始皇登之。

shǐ jì qín shǐ huáng jì lìng rù hǎi zhě jī bǔ jù yú jù ér zì yǐ lián wān hóu dà yú zhì shè zhī

这句话大意是:《史记·秦始皇纪》:“令入海者赍捕巨鱼具,而自以连弯,侯大鱼至,射之。

zì láng yá běi zhì róng chéng shān fú jiàn

这句话大意是:自琅邪北至荣成山,弗见。

zhì zhī fú jiàn jù yú shè shā yī yú

这句话大意是:至之罘,见巨鱼,射杀一鱼。

zhèng yì yuē róng chéng shān jí chéng shān yě

这句话大意是:”正义曰:“荣成山即成山也。

àn shǐ shū jí qián dài dì lǐ shū bìng wú róng chéng shān yǔ xiàng yí zhī

这句话大意是:”按史书及前代地理书,并无荣成山,予向疑之。

yǐ wéi qí wén zài láng yá zhī xià chéng shān zhī shàng bì láo zì zhī wù

这句话大意是:以为其文在琅邪之下,成山之上,必“劳”字之误。

hòu jiàn wáng chōng lùn héng yǐn cǐ zhèng zuò láo chéng shān

这句话大意是:后见王充《论衡》引此,正作“劳成山”。

nǎi zhī xī rén chuán xiě zhī wù táng shí zhū jūn yì wèi zhī xiáng kǎo yě suì shǐ láo shān bìng shèng zhī míng chéng shān mào róng zhī hào

这句话大意是:乃知昔人传写之误,唐时诸君亦未之详考也,遂使劳山并盛之名,成山冒荣之号。

jīn tè zhe zhī yǐ zhèng shǐ shū èr qiān nián zhī wù

这句话大意是:今特著之,以正史书二千年之误。

xiān shēng láo shān tú zhì xù lüè yuē láo shān zài jīn jí mò xiàn dōng nán hǎi shàng jù chéng sì wǔ shí lǐ huò bā jiǔ shí lǐ

这句话大意是:先生《劳山图志序》略曰:劳山在今即墨县东南海上,距城四五十里,或八九十里。

yǒu dà láo xiǎo láo qí fēng shù shí zǒng míng yuē láo zhì yán qín shǐ huáng dēng láo shèng shān wàng péng lái yīn wèi cǐ shān yī míng láo shèng ér bù dé qí suǒ yǐ lì míng zhī yì

这句话大意是:有大劳、小劳,其峰数十,总名曰劳,《志》言秦始皇登劳盛山,望蓬莱,因谓此山一名劳盛,而不得其所以立名之义。

hàn shū chéng shān zuò shèng shān zài jīn wén dēng xiàn dōng běi zé láo shèng zì shì èr shān gǔ rén lì yán shàng jiǎn qí zhī dōng piān sān miàn huán hǎi qí dòu rù hǎi chù nán láo ér běi shèng bèi jǐn hu qí dōng jìng yǐ

现代白话:《汉书》:“成山”作“盛山”,在今文登县东北,则劳、盛自是二山,古人立言尚简,齐之东偏,三面环海,其斗入海处,南劳而北盛,贝尽乎齐东境了。

qí shān gāo dà shēn zǔ páng báo èr sān bǎi lǐ

这句话大意是:其山高大深阻,旁薄二三百里。

yǐ qí pì zài hǎi yú gù rén jī hǎn zhì

这句话大意是:以其僻在海隅,故人迹罕至。

qín huáng dēng zhī shì bì wàn rén chú dào bǎi guān hù cóng qiān rén yōng wǎn ér hòu shàng yě

这句话大意是:秦皇登之,是必万人除道,百官扈从,千人拥挽而后上也。

wǔ bù shēng huán shān yǐ wài tǔ jiē shū jǐ hǎi bīn chì lǔ jǐn yǒu yú há yì xū qí shí

这句话大意是:五不生,环山以外,土皆疏脊,海滨斥卤,仅有鱼蛤,亦须其时。

qín huáng dēng zhī bì yī jùn gòng zhāng shù xiàn chǔ rén dài sì mín fèi yè qiān lǐ yì sāo ér hòu shàng yě

这句话大意是:秦皇登之,必一郡供张,数县储亻待,四民废业,千里驿骚而后上也。

yú shì qí rén kǔ zhī ér míng zhī yuē láo shān qí yǐ shì fu

这句话大意是:于是齐人苦之,而名之曰劳山,其以是夫?

gǔ zhī shèng wáng láo mín ér mín wàng zhī qín huáng yī chū yóu ér láo zhī míng chuán zhī qiān wàn nián

这句话大意是:古之圣王劳民而民忘之,秦皇一出游而劳之名传之千万年。

rán ér zhì zhǐ zé yǒu yóu yǐ

现代白话:然而致止则有由了。

hàn zhì yán qí sú kuā zhà

这句话大意是:《汉志》言齐俗夸诈。

zì dà gōng guǎn zhòng zhī yú qí yán bà shù yǐ wú yí cè

这句话大意是:自大公、管仲之馀,其言霸术已无遗策。

ér yī èr zhì huì zhī shì chāng wèi yū guài zhī tán yǐ sǒng dòng tiān xià zhī tīng bù guò yù shí jūn yōng biàn shì qū fú wèi míng gāo ér yǐ qǐ zhī qí huàn zhī zhì yú cǐ yě

这句话大意是:而一二智慧之士猖为迂怪之谈,以耸动天下之听,不过欲时君拥,辩士诎服,为名高而已,岂知其患之至于此也!

chu qiū chūn qiū yǐn gōng qī nián róng fá fán bó yú chu qiū yǐ guī

这句话大意是:○楚丘《春秋·隐公七年》:“戎伐凡伯于楚丘以归。

dù shì yuē chu qiū wèi de zài jì yīn chéng wǔ xiàn xī nán

这句话大意是:”杜氏曰:“楚丘,卫地,在济阴成武县西南。

fu jì yīn zhī chéng wǔ cǐ cáo de yě ér yán wèi fēi yě

这句话大意是:”夫济阴之成武,此曹地也,而言卫非也。

gài wèi xī gōng èr nián chéng chu qiū tóng míng ér wù

这句话大意是:盖为僖公二年“城楚丘”同名而误。

àn wèi guó zhī fēng běn zài jí jùn cháo gē

这句话大意是:按卫国之封本在汲郡朝歌。

yì gōng wèi dí suǒ miè dù hé ér dōng lì dài gōng yǐ lú yú cáo

这句话大意是:懿公为狄所灭,渡河而东,立戴公,以庐于曹。

dù shì yuē cáo wèi xià yì

这句话大意是:杜氏曰:“曹,卫下邑。

shī suǒ wèi sī xū yǔ qián lú zhě wú chéng guō zhī chēng ér fēi cáo guó zhī cáo yě

这句话大意是:”《诗》所谓“思须与潜”,庐者,无城郭之称,而非曹国之曹也。

xī gōng sān nián chéng chu qiū

这句话大意是:《僖公三年》:“城楚丘。

dù shì yuē chu qiū wèi yì

这句话大意是:”杜氏曰:“楚丘,卫邑。

shī suǒ wèi zuò yú chu gōng ér fēi róng fá fán bó zhī chu qiū yě

这句话大意是:”《诗》所谓“作于楚宫”,而非戎伐凡伯之楚丘也。

dàn yuē wèi yì ér bù xiáng qí de rán bì zài jīn huá xiàn kāi zhōu zhī jiān

这句话大意是:但曰卫邑,而不详其地,然必在今滑县、开州之间。

huá zài hé dōng gù táng rén yǒu wèi huá fēn hé zhī lù yǐ

现代白话:滑在河东,故唐人有““魏、滑分河”之录了。

shuǐ jīng zhù nǎi yuē chu qiū zài chéng wǔ xī nán jí wèi wén gōng suǒ xǐ

这句话大意是:《水经注》乃曰:“楚丘,在成武西南,即卫文公所徙。

wù yǐ

现代白话:”误了。

bǐ cáo guó zhī de qí huán ān dé qǔ zhī ér fēng wèi hu yǐ cáo míng tóng chu qiū zhī míng yòu tóng suì fù wèi yī dì ěr

现代白话:彼曹国之地,齐桓安得取之而封卫乎,以曹名同,楚丘之名又同,遂附为一地你。

jīn cáo xiàn dōng nán sì shí lǐ yǒu jǐng shān yí jí shāng sòng suǒ yún zhì bǐ jǐng shān sōng bǎi wán wán ér zuǒ zhuàn zhāo gōng sì nián jiāo jǔ yán shāng tāng yǒu jǐng háo zhī mìng zhě yě

这句话大意是:今曹县东南四十里有景山,疑即《商颂》所云:“陟彼景山,松柏丸丸”,而《左传·昭公四年》椒举言:“商汤有景毫之命”者也。

shī wàng chu yú táng jǐng shān yǔ jīng

这句话大意是:《诗》:“望楚于堂,景山与京。

zé bù zài cǐ yě

这句话大意是:”则不在此也。

dōng hàn chén liú jùn yǒu dōng

这句话大意是:○东汉陈留郡有东。

xù hàn zhì zhù yún chén liú zhì yuē gù hù yǒu xiāng yǒu chén píng cí

这句话大意是:《续汉志》注云:“《陈留志》曰:‘故户牖乡有陈平祠。

ér shān yáng jùn yǒu dōng mín xù hàn zhì chūn qiū shí yuē mín

这句话大意是:”而山阳郡有东缗,《续汉志》:“春秋时曰缗。

zhù yún zuǒ zhuàn xī gōng èr shí sān nián qí hóu fá sòng wéi mín qián shū shī gǔ yuē mín yīn

这句话大意是:”注云:“《左传·僖公二十三年》:‘齐侯伐宋,围缗,”《前书》师古曰:“缗音。

zuǒ zhuàn jiě mín sòng yì

这句话大意是:”《左传》解:“缗,宋邑。

gāo píng chāng yì xiàn dōng nán yǒu dōng mín chéng

这句话大意是:”高平昌邑县东南有东缗城。

shǐ jì jiàng hòu zhōu bó shì jiā gōng yuán qi dōng mín yǐ wǎng

这句话大意是:《史记·绛侯周勃世家》:“攻爰戚、东缗以往。

suǒ yǐn yuē shān yáng yǒu dōng mín xiàn

这句话大意是:”索隐曰:“山阳有东缗县。

shǔ chén liú zhě yīn

这句话大意是:”属陈留者,音。

shǔ shān yáng zhě yīn

这句话大意是:属山阳者,音。

kuò dì zhì yún dōng mín gù chéng zài yǎn zhōu jīn xiāng xiàn jiè

这句话大意是:《括地志》云:“东缗故城在兖州金乡县界。

shuǐ jīng zhù yǐn wáng hǎi bēi cí yuē shǐ hé dī yè zhě shān yáng dōng sī mǎ dēng

这句话大意是:”《水经注》引《王海碑》辞曰:“使河堤谒者山阳东司马登。

shì yǐ mín wèi wù yǐ

现代白话:”是以“缗”为“”,误了。

lì shì suān zǎo lìng liú xióng bēi yīn gù shǒu dōng cháng sū shèng

这句话大意是:《隶释·酸枣令刘熊碑》阴:“故守东长苏胜。

zé chén liú zhī dōng yě

这句话大意是:”则陈留之东也。

cháng chéng chūn qiū zhī shì tián yǒu fēng xù gù suí dì kě yǐ shè guān

现代白话:○长城春秋之世,田有封洫,故随地能够设关。

ér jiān mò zhī jiān yī zòng yī héng yì fēi róng chē zhī lì yě

这句话大意是:而歼陌之间一纵一横,亦非戎车之利也。

guān guó zuǒ zhī duì jìn rén zé kě zhī yǐ zhì yú zhàn guó jǐng tián shǐ fèi ér chē biàn wéi qí yú shì kòu chāo yì ér fáng shǒu nán bù dé yǐ ér yǒu cháng chéng zhī zhù

现代白话:观国佐之对晋人则可知了,至于战国,井田始废,而车变为骑,于是寇钞易而防守难,不得已而有长城之筑。

shǐ jì sū dài chuán yàn wáng yuē qí yǒu cháng chéng jù fáng zú yǐ wèi sāi

这句话大意是:《史记·苏代传》:“燕王曰:‘齐有长城拒防,足以为塞。

zhú shū jì nián liáng huì chéng wáng èr shí nián qí mǐn wáng zhù fáng yǐ wéi cháng chéng

这句话大意是:’”《竹书纪年》:“梁惠成王二十年,齐闵王筑防,以为长城。

xù hàn zhì jì běi guó lú yǒu cháng chéng zhì dōng hǎi

这句话大意是:”《续汉志》:“济北国卢有长城,至东海。

tài shān jì tài shān xi yǒu cháng chéng yuán hé jīng tài shān yī qiān yú lǐ zhì láng yá tái rù hǎi

这句话大意是:”《泰山记》:“泰山西有长城,缘河经泰山,一千余里,至琅邪台入海。

cǐ qí zhī cháng chéng yě

这句话大意是:”此齐之长城也。

shǐ jì qín běn jì wèi zhù cháng chéng zì zhèng bīn luò yǐ běi yǒu shàng jùn

这句话大意是:《史记·秦本纪》:“魏筑长城,自郑滨洛,以北有上郡。

sū qín chuán shuō wèi xiāng wáng yuē xi yǒu cháng chéng zhī jiè

这句话大意是:”《苏秦传》:“说魏襄王曰:‘西有长城之界。

zhú shū jì nián huì chéng wáng shí èr nián lóng gǔ shuài shī zhù cháng chéng yú xī biān

这句话大意是:’”《竹书纪年》:“惠成王十二年,龙贾帅师筑长城于西边。

cǐ wèi zhī cháng chéng yě

这句话大意是:”此魏之长城也。

xù hàn zhì hé nán jùn juǎn yǒu cháng chéng jīng yáng wǔ dào mì

这句话大意是:《续汉志》:“河南郡卷有长城,经阳武到密。

cǐ hán zhī cháng chéng yě

这句话大意是:”此韩之长城也。

shuǐ jīng zhù shèng hóng zhī yún yè dōng jiè yǒu gù chéng shǐ xiàn dōng zhì shui qīn shuǐ dá yáng nán běi shù bǎi lǐ hào wèi fāng chéng yī wèi zhī cháng chéng

这句话大意是:《水经注》:“盛弘之云:叶东界有故城始县,东至氵亲水,达Г阳,南北数百里,号为方城,一谓之长城。

jùn guó zhì yuē yè xiàn yǒu cháng chéng yuē fāng chéng

这句话大意是:”《郡国志》曰:“叶县有长城,曰方城。

cǐ chu zhī cháng chéng yě

这句话大意是:”此楚之长城也。

ruò zhào shì jiā chéng hóu liù nián zhōng shān zhù cháng chéng yòu yán sù hóu shí liù nián zhù cháng chéng

这句话大意是:若《赵世家》:“成侯六年,中山筑长城,”又言:“肃侯十六年,筑长城。

zé zhào yǔ zhōng shān yì yǒu cháng chéng yǐ

现代白话:”则赵与中山亦有长城了。

yǐ cǐ yán zhī zhōng guó duō yǒu cháng chéng bù dàn běi biān yě

这句话大意是:以此言之,中国多有长城,不但北边也。

qí zài běi biān zhě shǐ jì xiōng nú chuán qín xuān tài hòu qǐ bīng fá cán yì qú yú shì qín yǒu lǒng xī běi dì shàng jùn zhù cháng chéng yǐ jù hú

这句话大意是:其在北边者,《史记·匈奴传》:“秦宣太后起兵,伐残义渠,于是秦有陇西北地上郡,筑长城以拒胡。

cǐ qín zhī cháng chéng yě

这句话大意是:”此秦之长城也。

wèi shì jiā huì wáng shí jiǔ nián zhù cháng chéng sāi gù yáng

这句话大意是:《魏世家》:“惠王十九年,筑长城,塞固阳。

cǐ wèi zhī cháng chéng yě

这句话大意是:”此魏之长城也。

xiōng nú chuán yòu yán zhào wǔ líng wáng běi pò lín hú lóu fán zhù cháng chéng

这句话大意是:《匈奴传》又言:“赵武灵王北破林胡、楼烦,筑长城。

zì dài bìng yīn shān xià zhì gāo quē wèi sāi ér zhì yún zhōng yàn mén dài jùn

这句话大意是:自代并阴山,“下至高阙为塞,而置云中、雁门、代郡。

cǐ zhào zhī cháng chéng yě

这句话大意是:”此赵之长城也。

yàn jiāng qín kāi xí pò dōng hú dōng hú què qiān yú lǐ yàn yì zhù cháng chéng zì zào yáng zhì xiāng píng zhì shàng gǔ yú yáng yòu běi píng liáo xī liáo dōng jùn yǐ jù hú

这句话大意是:燕将秦开袭破东胡,东胡却千余里,燕亦筑长城,自造阳至襄平,置上谷、渔阳、右北平、辽西、辽东郡,以拒胡。

cǐ yàn zhī cháng chéng yě

这句话大意是:”此燕之长城也。

qín miè liù guó ér shǐ huáng dì shǐ méng tián jiāng shí wàn zhī zhòng běi jī hú xī shōu hé nán de

这句话大意是:秦灭六国,而始皇帝使蒙恬将十万之众,北击胡,悉收河南地。

yīn hé wèi sāi zhù sì shí sì xiàn chéng lín hé xǐ shì shù yǐ chōng zhī ér tōng zhí dào

这句话大意是:因河为塞,筑四十四县城,临河,徙适戍以充之,而通直道。

zì jiǔ yuán zhì yún yáng yīn biān shān xiǎn jiàn tǔ xī gǔ kě shàn zhě zhì zhī qǐ lín táo zhì liáo dōng wàn yú lǐ

这句话大意是:自九原至云阳,因边山险{渐土}溪谷可缮者治之,起临桃,至辽东,万馀里。

yòu dù hé jù yáng shān běi jiǎ zhōng

这句话大意是:又度河据阳山北假中。

cǐ qín bìng tiān xià zhī hòu suǒ zhù zhī cháng chéng yě

这句话大意是:此秦并天下之后所筑之长城也。

zì cǐ yǐ wǎng zé hàn wǔ dì yuán shuò èr nián qiǎn jiàng jūn wèi qīng děng jī xiōng nú qǔ hé nán de zhù shuò fāng fù shàn gù qín shí méng tián suǒ wéi sāi yīn hé wèi gù

这句话大意是:自此以往,则汉武帝元朔二年,遣将军卫青等击匈奴,取河南地,筑朔方,复缮故秦时蒙恬所为塞,因河为固。

wèi míng yuán dì tài cháng bā nián èr yuè wù chén zhù cháng chéng yú cháng chuān zhī nán qǐ zì chì chéng xi zhì wǔ yuán yán mào èr qiān yú lǐ

这句话大意是:魏明元帝泰常八年二月戊辰,筑长城于长川之南,起自赤城西,至五原,延袤二千馀里。

dà wǔ dì tài píng zhēn jūn qī nián wǔ yuè bǐng xū fā sī yōu dìng jì sì zhōu shí wàn rén zhù chéng

这句话大意是:大武帝太平真君七年五月丙戌,发司、幽、定、冀四州十万人筑城。

shàng sāi wéi qǐ shàng gǔ xi zhì hé guǎng mào jiē qiān lǐ

这句话大意是:上塞围,起上谷,西至河,广袤皆千里。

běi qí wén xuān dì tiān bǎo sān nián shí yuè yǐ wèi qǐ cháng chéng zì huáng hù lǐng běi zhì shè píng shù sì bǎi yú lǐ lì sān shí liù shù

这句话大意是:北齐文宣帝天保三年十月乙未,起长城自黄护岭北至社平戍四百余里,立三十六戍。

liù nián fā mín yī bǎi bā shí wàn zhù cháng chéng zì yōu zhōu běi xià kǒu zhì héng zhōu jiǔ bǎi yú lǐ

这句话大意是:六年,发民一百八十万筑长城,自幽州北夏口至恒州九百余里。

xiān shì zì xī hé zǒng qín shù zhù cháng chéng dōng zhì yú hǎi qián hòu suǒ zhù dōng xī fán sān qiān yú lǐ lǜ shí lǐ yī shù qí yào hài zhì zhōu zhèn fán èr shí wǔ suǒ

这句话大意是:先是,自西河总秦戍筑长城,东至于海,前后所筑东西凡三千余里,率十里一戍,其要害置州镇凡二十五所。

bā nián yú cháng chéng nèi zhù zhòng chéng

这句话大意是:八年,于长城内筑重城。

zì kù luò bá ér dōng zhì yú wù gē shù fán sì bǎi yú lǐ ér hú lǜ xiàn chuán yún xiàn yǐ běi xī lǚ fàn biān xū bèi bù yú

这句话大意是:自库洛拔而东至于坞纥戍,凡四百余里,而《斛律羡传》云:“羡以北卤屡犯边,须备不虞。

zì kù duī shù dōng jù yú hǎi suí shān qū qǔ èr qiān yú lǐ qí jiān èr bǎi lǐ zhōng fán yǒu xiǎn yào huò zhǎn shān zhù chéng huò duàn gǔ qǐ zhàng bìng zhì lì shù luó wǔ shí yú suǒ

这句话大意是:自库堆戍东距于海,随山屈曲二千余里,其间二百里中,凡有险要,或斩山筑城,或断谷起障,并置立戍逻五十余所。

zhōu xuān dì dà xiàng yuán nián liù yuè fā shān dōng zhū zhōu mín xiū cháng chéng lì tíng zhàng xi zì yàn mén dōng zhì jié shí

这句话大意是:周宣帝大象元年六月,发山东诸州民修长城,立亭障,西自雁门,东至碣石。

suí wén dì kāi huáng yuán nián sì yuè fā jī hú xiū zhù cháng chéng

这句话大意是:隋文帝开皇元年四月,发稽胡修筑长城。

wǔ nián shǐ sī nóng shǎo qīng cuī zhòng fāng fā dīng sān wàn yú shuò fāng líng wǔ zhù cháng chéng dōng jù huáng hé xi zhì suí zhōu nán zhì bó chū lǐng mián lì qī bǎi lǐ

这句话大意是:五年,使司农少卿崔仲方发丁三万,于朔方灵武筑长城,东距黄河,西至绥州,南至勃出岭,绵历七百里。

liù nián èr yuè dīng hài fù lìng cuī zhòng fāng fā dīng shí wǔ wàn yú shuò fāng yǐ dōng yuán biān xiǎn yào zhù shù shí chéng

这句话大意是:六年二月丁亥,复令崔仲方发丁十五万,于朔方以东,缘边险要筑数十城。

qī nián fā dīng nán shí wàn yú rén xiū cháng chéng

这句话大意是:七年,发丁男十万余人修长城。

dà yè sān nián qī yuè fā dīng nán bǎi yú wàn zhù cháng chéng xi yú yú lín dōng zhì zǐ hé

这句话大意是:大业三年七月,发丁男百余万筑长城,西逾榆林,东至紫河。

sì nián qī yuè xīn sì fā dīng nán èr shí yú wàn zhù cháng chéng zì yú lín gǔ ér dōng

这句话大意是:四年七月辛巳,发丁男二十余万筑长城,自榆林谷而东。

cǐ yòu hòu shǐ suǒ zài jì zhù cháng chéng zhī shì yě

这句话大意是:此又后史所载继筑长城之事也。

✦ You read 卷三十一

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.