日知录 · 顾炎武 · Chapter 4 of 33

卷三

PinyinModern Translation
Size

shī yǒu rù lè bù rù lè zhī fēn gǔ zhōng zhī shī yuē yǐ yā yǐ nán

这句话大意是:○诗有入乐不入乐之分《鼓钟》之诗曰:“以雅以南。

zǐ yuē yā sòng gè dé qí suǒ

现代白话:”孔子说:“雅、颂各得其所。

fu èr nán yě bīn zhī qī yuè yě xiǎo yǎ zhèng shí liù piān dà yá zhèng shí bā piān sòng yě shī zhī rù lè zhě yě

这句话大意是:”夫二南也,豳之《七月》也,小雅正十六篇,大雅正十八篇,颂也,诗之入乐者也。

bèi yǐ xià shí èr guó zhī fù yú èr nán zhī hòu ér wèi zhī fēng

这句话大意是:邶以下十二国之附于二南之后,而谓之风;。

chī yǐ xià liù piān zhī fù yú bīn ér yì wèi zhī bīn

这句话大意是:《鸱》以下六篇之附于豳,而亦谓之豳;。

liù yuè yǐ xià wǔ shí bā piān zhī fù yú xiǎo yǎ mín láo yǐ xià shí sān piān zhī fù yú dà yá ér wèi zhī biàn yǎ shī rù lè zhě yě

这句话大意是:《六月》以下五十八篇之附于小雅,《民劳》以下十三篇之附于大雅,而谓之变雅:《诗》入乐者也。

lè jì zi xià duì wèi wén hóu yuē yún zhě zhèng yīn hǎo làn yín zhì sòng yīn yàn nǚ ruò zhì wèi yīn qū shù fán zhì qí yīn áo pì qiáo zhì cǐ sì zhě jiē yín yú sè ér hài yú dé shì yǐ jì sì fú yòng yě

这句话大意是:《乐记》:“子夏对魏文侯曰:‘云者,郑音好滥淫志,宋音燕女溺志,卫音趋数烦志,齐音敖辟乔志:此四者,皆淫于色而害于德,是以祭祀弗用也。

zhū zǐ yuē èr nán zhèng fēng fáng zhōng zhī lè yě xiāng lè yě

现代白话:’”朱孔子说:“二南正风,房中之乐也,乡乐也。

èr yǎ zhī zhèng yǎ cháo tíng zhī lè yě

这句话大意是:二雅之正雅,朝廷之乐也。

shāng zhōu zhī sòng zōng miào zhī lè yě

这句话大意是:商、周之颂,宗庙之乐也。

zhì biàn yǎ zé shuāi zhōu qīng shì zhī zuò yǐ yán shí zhèng zhī dé shī

这句话大意是:至变雅则衰,周卿士之作,以言时政之得失。

ér bèi yōng fù yǐ xià zé tài shī suǒ chén yǐ guān mín fēng zhě ěr fēi zōng miào yàn xiǎng zhī suǒ yòng yě

这句话大意是:而邶、庸阝以下,则太师所陈,以观民风者耳,非宗庙、燕享之所用也。

dàn jù chéng dà chāng zhī biàn zé èr nán zì wèi zhī nán ér bié lì zhèng fēng zhī mù zhě fēi

这句话大意是:”但据程大昌之辩,则二南自谓之南,而别立正风之目者非。

sì shī zhōu nán zhào nán nán yě fēi fēng yě

这句话大意是:○四诗周南、召南,南也,非风也。

bīn wèi zhī bīn shī yì wèi zhī yā yì wèi zhī sòng ér fēi fēng yě

这句话大意是:豳谓之豳诗,亦谓之雅,亦谓之颂,而非风也。

nán bīn yā sòng wèi sì shī ér liè guó zhī fēng fù yān cǐ shī zhī běn xù yě

现代白话:南、豳、雅、颂为四诗,而列国之风附呢,此诗之本序也。

kǒng zǐ shān shī kǒng zǐ shān shī suǒ yǐ cún liè guó zhī fēng yě yǒu shàn yǒu bù shàn jiān ér cún zhī

这句话大意是:○孔子删诗孔子删诗,所以存列国之风也,有善有不善,兼而存之。

yóu gǔ zhī tài shī chén shī yǐ guān mín fēng

这句话大意是:犹古之太师陈诗,以观民风;。

ér jì zhá tīng zhī yǐ zhī qí guó zhī xīng shuāi

这句话大意是:而季札听之,以知其国之兴衰。

zhèng yǐ èr zhě zhī bìng chén gù kě yǐ guān kě yǐ tīng

现代白话:正以二者之并陈,故能够观,能够听。

shì fēi èr dì shí fēi shàng gǔ gù bù néng shǐ sì fāng zhī fēng yǒu zhēn ér wú yín yǒu zhì ér wú luàn yě

这句话大意是:世非二帝,时非上古,固不能使四方之风有贞而无淫,有治而无乱也。

wén wáng zhī huà bèi yú nán guó ér běi bǐ shā fá zhī shēng wén wáng bù néng huà yě

这句话大意是:文王之化被于南国,而北鄙杀伐之声,文王不能化也。

shǐ qí shī shàng cún ér rù fū zǐ zhī shān bì jiāng cún nán yīn yǐ xì wén wáng zhī fēng cún běi yīn yǐ xì zhòu zhī fēng ér bù róng yú méi yī yě

现代白话:使其诗尚存,而入孔子之删,必将存南音以系文王之风,存北音以系纣之风,而不容于没一也。

shì yǐ sāng zhōng zhī piān zhēn wěi zhī zuò fū zǐ bù shān zhì yín fēng yě

现代白话:是以《桑中》之篇,《溱洧》之作,孔子不删,志淫风也。

shū yú tián wèi yù duàn zhī cí yáng zhī shuǐ jiāo liáo wéi cóng wò zhī yǔ fū zǐ bù shān zhe luàn běn le mín

现代白话:《叔于田》为誉段之辞,《扬之水》、《椒聊》为从沃之语,孔子不删,著乱本了民。

yín bēn zhī shī lù zhī bù yī ér zhǐ zhě suǒ yǐ zhì qí fēng zhī shén yě

这句话大意是:淫奔之诗录之,不一而止者,所以志其风之甚也。

yī guó jiē yín

这句话大意是:一国皆淫,。

ér zhōng yǒu bù biàn zhě yān

现代白话:而中有不变者呢,。

zé jí lù zhī

这句话大意是:则亟录之,。

jiāng zhòng zǐ wèi rén yán yě

这句话大意是:《将仲子》畏人言也,。

nǚ yuē jī míng xiāng jǐng yǐ qín shēng yě

这句话大意是:《女曰鸡鸣》相警以勤生也,。

chū qí dōng mén bù mù hu sè yě

这句话大意是:《出其东门》不慕乎色也,。

héng mén bù yuàn wài yě

这句话大意是:《衡门》不愿外也,。

xuǎn qí cí

这句话大意是:选其辞,。

bǐ qí yīn

这句话大意是:比其音,。

qù qí fán qiě làn zhě

这句话大意是:去其烦且滥者,。

cǐ fū zǐ zhī suǒ wèi shān yě

现代白话:此孔子之所谓删也。

hòu zhī jū rú bù dá zhǐ nǎi wèi yín bēn zhī zuò bù dàng lù yú shèng rén zhī jīng

这句话大意是:后之拘儒不达旨,乃谓淫奔之作,不当录于圣人之经。

shì hé yì táng tài zǐ hóng wèi shāng chén shì jūn bù dàng zài yú chūn qiū zhī cè hu

这句话大意是:是何异唐太子弘谓商臣弑君,不当载于《春秋》之策吗?

zhēn xī yuán wén zhāng zhèng zōng qí suǒ xuǎn shī yī sǎo qiān gǔ zhī lòu guī zhī zhèng zhǐ

这句话大意是:真希元《文章正宗》,其所选诗一扫千古之陋,归之正旨。

rán bìng qí yǐ lǐ wèi zōng bù dé shī rén zhī qù

这句话大意是:然病其以理为宗,不得诗人之趣。

qiě rú gǔ shī shí jiǔ shǒu suī fēi yī rén zhī zuò ér hàn dài zhī fēng lüè jù hu cǐ

这句话大意是:且如《古诗十九首》,虽非一人之作,而汉代之风略具乎此。

jīn yǐ xī yuán zhī suǒ shān zhě dú zhī bù rú yǐn měi jiǔ bèi fú wán yǔ sù hé yǐ yì hu táng shī shān yǒu shū zhī piān

现代白话:今以希元之所删者读之,“不如饮美酒,被服纨与素”,凭什么异乎《唐诗·山有枢》之篇;。

liáng rén wéi gǔ huān wǎng jià huì qián suí gài yì bèi shī xióng zhì yú fēi zhī yì

这句话大意是:“良人惟古欢,枉驾惠前绥”,盖亦邶诗“雄雉于飞”之义;。

qiān niú zhī nǚ yì fǎng dà dōng tù sī nǚ luó qíng tóng chē qiān

这句话大意是:“牵牛织女”意仿《大东》,“兔丝女萝”情同《车牵》。

shí jiǔ zuò zhōng wú shén yōu liè bì yǐ fang yín zhèng sú zhī zhǐ yán wèi shéng xuē suī jiáo zhāo míng zhī wang kǒng shī guó fēng zhī yì

这句话大意是:十九作中无甚优劣,必以坊淫正俗之旨严为绳削,虽矫昭明之枉,恐失国风之义。

liù dài fú huá gù dāng shān luò shǐ xú yǔ bù dé wéi rén chén duò bù dé wèi dài wú nǎi tài shèn

这句话大意是:六代浮华,固当芟落,使徐、庾不得为人,陈、隋不得为代,无乃太甚?

qǐ fēi zhí lǐ zhī guò hu

这句话大意是:岂非执理之过乎!

hé bǐ nóng yǐ shān táng kǎo suǒ zài lín shì yuē èr nán zhī shī suī dà gài měi shī yì yǒu cì shī bù tú xī zhōu zhī shī ér dōng zhōu yì yǔ yān jù hé bǐ nóng yǐ zhī shī kě zhī yǐ

现代白话:○何彼农了《山堂考索》载林氏曰:“二南之诗虽大概美诗,亦有刺诗,不徒西周之诗,而东周亦与呢,据《何彼农了》之诗可知了。

qí yuē píng wáng zhī sūn qí hóu zhī zǐ kǎo chūn qiū zhuāng gōng yuán nián shū wáng jī guī yú qí cǐ nǎi huán wáng nǚ píng wáng xià jià yú qí xiāng gōng fēi píng wáng sūn qí hóu zi ér hé

这句话大意是:其曰‘平王之孙,齐侯之子’,考《春秋·庄公元年》书王姬归于齐,此乃桓王女平王下嫁于齐襄公,非平王孙、齐侯子而何?

shuō zhě bì yù yǐ wèi xī zhōu zhī shī yú shí wèi yǒu píng wáng nǎi yǐ píng wèi píng zhèng zhī wáng qí wèi qí yī zhī hóu yǔ shū yán níng wáng tóng yì cǐ wàng yě

这句话大意是:说者必欲以为西周之诗,于时未有平王,乃以‘平’为平正之王,‘齐’为齐一之侯,与书言‘宁王’同义,此妄也。

jù shī rén yù yán qí rén zhī zǐ sūn zé bì zhí yán zhī rú chēng wèi zhuāng jiāng zé yuē qí hóu zhī zǐ

这句话大意是:据诗人欲言其人之子孙,则必直言之,如称卫庄姜,则曰‘齐侯之子。

wèi hóu zhī qī dōng gōng zhī mèi xíng hóu zhī yí

这句话大意是:卫侯之妻,东宫之妹,邢侯之姨’。

měi hán hóu qǔ qī zé yuē fén wáng zhī shēng jué fù zhī zǐ

这句话大意是:美韩侯取妻,则曰‘汾王之甥,蹶父之子’。

yòu hé yí hu

这句话大意是:又何疑吗?

qiě qí shī cì shī yě yǐ wáng jī tú yǒu róng sè zhī shèng ér wú sù zhī dé hé yǐ shǐ rén huà zhī

现代白话:且其诗,刺诗也,以王姬徒有容色之盛,而无肃之德,凭什么使人化之?

gù yuē hé bǐ nóng yǐ táng dì zhī huá

现代白话:故曰‘何彼农了,唐棣之华。

hé bù sù wáng jī zhī chē

这句话大意是:曷不肃,王姬之车’。

shī rén ruò yuē yán qí róng sè gù rú táng dì yǐ rán wáng jī zhī chē hú bù sù hu

现代白话:诗人若曰言其容色固如唐棣了,然王姬之车胡不肃吗?

shì jī zhī yě

这句话大意是:是讥之也。

àn cǐ shuō huán wáng nǚ píng wáng sūn zé shì qí yuē cì shī yú yì wèi yǔn

这句话大意是:”按此说桓王女、平王孙则是,其曰刺诗,于义未允。

gài shī zì bèi yōng fù yǐ qì yú guì cáo jiē tài shī zhī suǒ chén zhě yě

这句话大意是:盖诗自邶、庸阝以讫于桧、曹,皆太师之所陈者也。

qí zhōng yǒu měi yǒu cì

这句话大意是:其中有美有刺,。

ruò èr nán zhī shī zé yòng zhī wèi yàn lè

这句话大意是:若二南之诗则用之为燕乐,。

yòng zhī wèi xiāng lè

这句话大意是:用之为乡乐,。

yòng zhī wèi shè lè

这句话大意是:用之为射乐,。

yòng zhī wèi fáng zhōng lè

这句话大意是:用之为房中乐,。

ér gǔ zhōng zhī zú zhāng suǒ wèi yǐ yā yǐ nán

这句话大意是:而《鼓钟》之卒章所谓“以雅以南”,。

chūn qiū chuán suǒ wèi xiàng nán

这句话大意是:《春秋传》所谓“象南”,。

wén wáng shì zǐ suǒ wèi xū gǔ nán zhě yě

这句话大意是:《文王世子》所谓“胥鼓南”者也,。

ān dé yǒu cì

这句话大意是:安得有刺?

cǐ bì dōng zhōu zhī hòu qí shī kě yǐ cún èr nán zhī yí yīn ér shèng rén fù zhī yú piān zhě yě

现代白话:此必东周之后,其诗能够存二南之遗音,而圣人附之于篇者也。

qiě zì píng wáng zhī dōng zhōu dé rì yǐ shuāi yǐ

现代白话:且自平王之东,周德日以衰了。

mài hé zhī qǔ gé zhī zhàn jǐ wú yǐ lìng yú xiōng dì zhī guó

这句话大意是:麦禾之取,葛之战,几无以令于兄弟之国。

qiě zhuāng wáng zhī shì lǔ wèi jìn zhèng rì yǐ duō gù yú shì wáng jī xià jià yǐ shù yuán yú qiáng dà zhī qí xún méng fǔ zhī zhuì yán jì hūn yīn zhī sù hǎo

这句话大意是:且庄王之世,鲁、卫、晋、郑日以多故,于是王姬下嫁,以树援于强大之齐,寻盟府之坠言,继昏姻之夙好。

qiě qí xià jià zhī shí yóu néng xiū zhōu zhī jiù diǎn ér róng sè zhī shèng lǐ jié zhī bèi yǒu kě qǔ yān

现代白话:且其下嫁之时犹能修周之旧典,而容色之盛、礼节之备有可取呢。

shèng rén ān dé bù lù zhī yǐ shì xìng zhōu dào yú dōng fāng zhī yì hu

这句话大意是:圣人安得不录之,以示兴周道于东方之意吗?

gài dōng zhōu yǐ hòu zhī shī de fù èr nán zhě wéi cǐ yī piān ér yǐ

这句话大意是:盖东周以后之诗得附二南者,惟此一篇而已。

hòu zhī rú zhě nǎi yí zhī ér wéi shì fēn fēn zhī shuō shì wū zhī shèng rén zhī yì zāi

现代白话:后之儒者乃疑之,而为是纷纷之说,是乌知圣人之意啊。

huò yuē shī zhī suǒ yán dàn chēng qí róng sè hé yě

这句话大意是:或曰:诗之所言,但称其容色,何也?

yuē gǔ zhě fù yǒu sì dé ér róng qí yī yě

这句话大意是:曰:古者妇有四德,而容其一也。

yán qí róng zé dé kě zhī yǐ

现代白话:言其容则德可知了。

gù shuò rén zhī shī měi qí jūn fū rén zhě zhì wú suǒ bù jí qí xíng róng

这句话大意是:故《硕人》之诗美其君夫人者,至无所不极其形容。

ér yě jūn zhī zhēn yì yún yǒu nǚ rú yù

这句话大意是:而《野麇》之贞亦云:“有女如玉。

jí táng rén wèi fēi zhǔ bēi wén yì duō yǒu yù qí zī sè zhě

这句话大意是:”即唐人为妃主碑文,亦多有誉其姿色者。

qǐ ruò sòng dài yǐ xià zhī rén yǐ cǐ wéi huì ér bù dào hu

这句话大意是:岂若宋代以下之人,以此为讳,而不道吗。

fū fù rén lún zhī běn hūn yīn wáng dào zhī dà xià jià yú qí shēng jiù zhī guó tài gōng zhī hòu xiān wáng yǐ zhōu lǐ zhì zhū hóu zhī běn yě

这句话大意是:夫妇人伦之本,昏姻王道之大,下嫁于齐,甥舅之国,太公之后,先王以周礼治诸侯之本也。

shī zhī de fù yú nán zhě yǐ cǐ

这句话大意是:诗之得附于南者以此。

shě shì zé dōng zhōu yǐ hòu shì wú kě chēng ér mín jiān zhī yáo cì jiē shǔ zhī wáng fēng yǐ

现代白话:舍是则东周以后事无可称,而民间之谣刺皆属之王风了。

kuàng èr nán zhī yǔ mín fēng qí lái zì bié xuān wáng zhī shì wèi cháng wú yā zé píng wáng yǐ xià qǐ suì wú nán

这句话大意是:况二南之与民风其来自别,宣王之世未尝无雅,则平王以下岂遂无南?

huò zhě cǐ shī zhī jiù fù yú nán ér fū zi bù shān yào yì bù yì hu xiàng zhě zhī shuō yě

现代白话:或者此诗之旧附于南,而孔子不删,要亦不异乎向者之说也。

hé bǐ nóng yǐ yǐ zhuāng wáng zhī shì ér fù yú zhào nán qí yǔ wén hóu zhī mìng yǐ píng wáng zhī shì ér fù yú shū yī yě

现代白话:《何彼农了》以庄王之事而附于召南,其与《文侯之命》以平王之事而附于《书》一也。

bèi yōng fù wèi bèi yōng fù wèi běn sān jiān zhī de zì kāng shū zhī fēng wèi jiǔ ér tǒng yú wèi yǐ

现代白话:○邶庸阝卫邶、庸阝、卫本三监之地,自康叔之封未久而统于卫了。

cǎi shī zhě yóu cún qí jiù míng wèi zhī bèi yōng fù wèi

这句话大意是:采诗者犹存其旧名,谓之邶、庸阝、卫。

bèi yōng fù wèi zhě zǒng míng yě

这句话大意是:邶庸阝卫者,总名也。

bù dàng fēn mǒu piān wèi bèi mǒu piān wèi yōng fù piān wèi wèi

这句话大意是:不当分某篇为邶,某篇为庸阝篇为卫。

fēn ér wèi sān zhě hàn rú zhī wù

这句话大意是:分而为三者,汉儒之误。

yǐ cǐ shī zhī jiǎn dú duō gù fēn sān míng yǐ gè guān zhī ér fēi fū zi zhī jiù yě

现代白话:以此诗之简独多,故分三名,以各冠之,而非孔子之旧也。

kǎo zhī zuǒ shì chuán xiāng gōng èr shí jiǔ nián jì lǐ guān lè yú lǔ wèi zhī gē bèi yōng fù wèi yuē měi zāi yuān hu

现代白话:考之《左氏传·襄公二十九年》:“季礼观乐于鲁,为之歌邶庸阝卫,曰:“美啊,渊乎!

yōu ér bù kùn zhě yě

这句话大意是:忧而不困者也。

wú wén wèi kāng shū wǔ gōng zhī dé rú shì shì qí wèi fēng hu

现代白话:我闻卫康叔、武公之德如是,是其卫风吗?

ér xiāng gōng sān shí yī nián běi gōng wén zi zhī yán yǐn wèi shī yuē wēi yí dài dài bù yuē bèi yōng fù wèi zhuān yán zhī zé yuē wèi yī yě

这句话大意是:”而《襄公三十一年》北宫文子之言引《卫诗》曰:“威仪棣棣,不曰邶庸阝卫,专言之则曰卫,一也。

yóu zhī yán yīn shāng yán jīng chǔ yún ěr

现代白话:犹之言殷商,言荆楚云你。

yì zhě xī zhōu zhī shí gù yǒu bèi yōng fù zhī shī jí yōu wáng zhī wáng ér yì zhī ér dà shī zhī zhí yóu bù gǎn fèi qí míng hu

这句话大意是:意者西周之时,故有邶庸阝之诗,及幽王之亡而轶之,而大师之职犹不敢废其名吗?

rán míng suī jiù ér cí zé jīn yǐ

现代白话:然名虽旧而辞则今了。

bèi yōng fù zhī wáng jiǔ yǐ gù dà shī dàn yǒu qí míng

现代白话:邶、庸阝之亡久了,故大师但有其名。

ér sān guó tóng fēng wú fēi wèi rén zhī zuò

这句话大意是:而三国同风,无非卫人之作。

guì zhī wáng wèi jiǔ ér shī shàng cún gù bié yú zhèng ér gè zì wèi fēng

这句话大意是:桧之亡未久,而诗尚存,故别于郑,而各自为风。

fěi fēng zhī piān qí xī zhōu wèi wáng zhī rì hu

这句话大意是:匪风之篇,其西周未亡之日吗?

bèi yōng fù wèi sān guó yě fēi sān jiān yě

这句话大意是:邶、庸阝、卫,三国也,非三监也。

yīn zhī shí bāng jī qiān lǐ zhōu zé fēn zhī wèi sān guó jīn qí xiāng jù bù guò bǎi yú lǐ rú dì lǐ zhì suǒ yán yú bǎi lǐ zhī jiān ér lì cǐ sān jiān yòu bìng wǔ gēng ér wèi yī jiān jiē fēi yě

这句话大意是:殷之时,邦畿千里,周则分之为三国,今其相距不过百余里,如《地理志》所言,于百里之间而立此三监,又并武庚而为一监,皆非也。

sòng chén fu liáng yǐ wéi zì jīng yǐ nán cài shū jiān zhī guǎn shū hé nán huò shū hé běi

这句话大意是:宋陈傅良以为自荆以南,蔡叔监之,管叔河南,霍叔河北。

cài gù cài guó

这句话大意是:蔡,故蔡国。

guǎn zé guǎn chéng

这句话大意是:管则管城。

huò suǒ wèi huò tài shān yě

这句话大意是:霍所谓霍太山也。

qí de mián guǎng bù dé wèi bèi yōng fù wèi yě

这句话大意是:其地绵广,不得为邶、庸阝、卫也。

lí xǔ èr guó xǔ wú fēng ér zài chí zhī shī lù yú yōng fù

这句话大意是:○黎许二国许无风,而《载驰》之诗录于庸阝。

lí wú fēng ér shì wēi máo qiū zhī shī lù yú bèi

这句话大意是:黎无风,而《式微》、《旄丘》之诗录于邶。

shèng rén chǎn yōu zhè zhǐ xìng miè zhī xīn yě

这句话大意是:圣人阐幽这旨,兴灭之心也。

zhū gū bó zǐ quán shuǐ zhī shī qí yuē zhū jī yóu shuò rén zhī shù jiāng

这句话大意是:○诸姑伯姊《泉水》之诗,其曰“诸姬”,犹《硕人》之“庶姜”。

gǔ zhī lái yìng ér wèi zhí dì zhě bì jiē tóng xìng zhī guó

这句话大意是:古之来媵而为侄娣者,必皆同姓之国。

qí nián zhī cháng yòu xù zhī zhāo mù zé bù kě zhī yě gù yǒu zhū gū bó zǐ zhī chēng yóu lǐ zhī yán bó fù bó xiōng yě

这句话大意是:其年之长幼,序之昭穆,则不可知也,故有诸姑伯姊之称,犹《礼》之言伯父、伯兄也。

guì wèi xiǎo jūn ér néng qiān yǐ xià qí zhòng qiè cǐ suǒ wèi qí jūn zhè mèi bù rú qí dì zhě yǐ

现代白话:贵为小君,而能谦以下其众妾,此所谓“其君这袂不如其娣”者了。

wáng shì wáng shì shì wǒ zhèng shì yī pí yì wǒ

这句话大意是:○王事“王事适我,政事一埤益我。

fán jiāo yú dà guó cháo pìn huì méng zhēng fá zhī shì wèi zhī wáng shì

这句话大意是:”凡交于大国,朝聘会盟征伐之事,谓之王事。

qí guó zhī shì wèi zhī zhèng shì

这句话大意是:其国之事,谓之政事。

cháo qí yú xi cháo qí yú xi chóng cháo qí yǔ

这句话大意是:○朝齐于西“朝齐于西,崇朝其雨。

zhū zǐ yǐn zhōu lǐ shí huī zhù yǐ qí wèi hóng shì yě

这句话大意是:”朱子引《周礼》十晖注,以齐为虹是也。

wèi bù zhōng zhāo ér yǔ zhǐ zé wèi rán

这句话大意是:谓不终朝而雨止则未然。

yàn yuē dōng hóng qíng xi hóng yǔ

这句话大意是:谚曰:“东虹晴,西虹雨。

gài hóng ní zá luàn zhī jiāo wú lùn yǔ qíng ér jiē fēi tiān dì zhī zhèng qì

这句话大意是:”盖虹霓杂乱之交,无论雨晴,而皆非天地之正气。

chu xiāng wáng dēng yún mèng zhī tái wàng gāo táng zhī guān suǒ wèi zhāo yún zhě yě

这句话大意是:楚襄王登云梦之台,望高唐之观,所谓朝云者也。

wáng bèi yōng fù wèi wáng liè guó zhī míng qí shǐ yú chéng kāng zhī shì hu

这句话大意是:○王邶、庸阝、卫、王,列国之名,其始于成康之世吗?

wéi zhōu wáng fǔ wàn bāng xún hòu diàn ér dà shī chén shī yǐ guān mín fēng

这句话大意是:惟周王抚万邦,巡侯甸,而大师陈诗以观民风。

qí cǎi yú shāng zhī gù dū zhě zé xì zhī bèi yōng fù wèi

这句话大意是:其采于商之故都者,则系之邶、庸阝、卫;。

qí cǎi yú dōng dōu zhě zé xì zhī wáng

这句话大意是:其采于东都者,则系之王;。

qí cǎi yú liè guó zhě zé gè xì zhī qí guó

这句话大意是:其采于列国者,则各系之其国。

zhì lí shān zhī huò xiān wáng zhī shī lǜ yǐ quē yì ér kǒng zǐ suǒ lù zhě jiē píng wáng yǐ hòu zhī shī cǐ biàn fēng zhī suǒ yóu míng yě

这句话大意是:至骊山之祸,先王之诗率已阙轶,而孔子所录者皆平王以后之诗,此变风之所由名也。

shī suī biàn ér dà shī zhī běn míng zé bù gǎn biàn cǐ shí èr guó zhī suǒ yǐ yóu cún qí jiù yě

这句话大意是:诗虽变,而大师之本名则不敢变,此十二国之所以犹存其旧也。

xiān rú wèi wáng zhī míng bù dàng chái yú liè guó ér wèi zhī shuō yuē liè shǔ lí yú guó fēng qí wáng dé yú bāng jūn

这句话大意是:先儒谓王之名不当侪于列国,而为之说曰:“列《黍离》于国风,齐王德于邦君。

zì yōu wáng yǐ shàng dà shī suǒ chén zhī shī wáng yǐ

现代白话:自幽王以上,大师所陈之诗亡了。

chūn qiū shí jūn qīng dài fū zhī fù shī wú jí zhī zhě cǐ kǒng zǐ zhī suǒ bù dé jiàn yě shì gù shī wú zhèng fēng

这句话大意是:春秋时,君卿大夫之赋诗无及之者,此孔子之所不得见也,是故诗无正风。

èr nán yě bīn yě xiǎo dà yā yě jiē xī zhōu zhī shī yě zhì yú yōu wáng ér zhǐ

这句话大意是:二南也,豳也,小大雅也,皆西周之诗也,至于幽王而止。

qí yú shí èr guó fēng zé dōng zhōu zhī shī yě

这句话大意是:其余十二国风,则东周之诗也。

wáng zhě zhī jī xī ér shī wáng xī zhōu zhī shī wáng yě shī wáng ér liè guó zhī shì jì bù kě de ér jiàn yú shì jìn zhī chéng chu zhī wù lǔ zhī chūn qiū chū yān shì zhī wèi shī wáng rán hòu chūn qiū zuò yě

现代白话:王者之迹熄而诗亡,西周之诗亡也,诗亡而列国之事迹不可得而见,于是晋之《乘》、楚之《杌》、鲁之《春秋》出呢,是之谓诗亡然后《春秋》作也。

zhōu sòng xī zhōu zhī shī yě

这句话大意是:周颂,西周之诗也。

lǔ sòng dōng zhōu zhī shī yě

这句话大意是:鲁颂、东周之诗也。

chéng kāng zhī shì lǔ qǐ wú shī

这句话大意是:成康之世,鲁岂无诗?

ér jīn jī yǐ wáng yǐ

现代白话:而今迹已亡了。

gù yuē shī wáng liè guó zhī shī wáng yě

这句话大意是:故曰诗亡,列国之诗亡也。

qí zuò yú tiān zǐ zhī bāng zhě yǐ yā yǐ nán yǐ bīn yǐ sòng zé gù wèi cháng wáng yě

这句话大意是:其作于天子之邦者,以雅以南,以豳以颂,则固未尝亡也。

rì zhī xī yǐ jī qī yú shí rì zhī xī yǐ yáng niú xià lái

现代白话:○日之夕了“鸡栖于埘,日之夕了,羊牛下来。

jūn zǐ dāng guī zhī shí yě

现代白话:”有德行的人当归之时也。

zhì shì ér bù guī rú zhī hé wù sī yě

这句话大意是:至是而不归,如之何勿思也?

jūn zǐ yǐ xiàng huì rù yàn xī rì zhī xī yǐ ér bù lái zé qí fù sī zhī yǐ

现代白话:“有德行的人以向晦入宴息,日之夕了而不来,则其妇思之了。

cháo chū ér wǎn guī zé qí mǔ wàng zhī yǐ

现代白话:朝出而晚归,则其母望之了。

yè jū yú wài zé qí you diào zhī yǐ

现代白话:”夜居于外,则其友吊之了。

yú wén rì xī wèi tuì

这句话大意是:”于文“日夕为退”。

shì yǐ zūn wú bǔ yè zhī bīn qú lù yǒu xiāo xíng zhī jìn

这句话大意是:是以樽无卜夜之宾,衢路有宵行之禁。

gù yuē jiàn xīng ér xíng zhě wéi zuì rén yǔ bēn fù mǔ zhī sàng zhě hu

这句话大意是:故曰:“见星而行者,惟罪人与奔父母之丧者吗?

zhì yú jiǔ dé shuāi ér hān shēn cháng yè guān xié zuò ér hūn yè qǐ āi tiān dì zhī qì guāi ér huì míng zhī jié luàn yǐ

现代白话:”至于酒德衰而酣身长夜,官邪作而昏夜乞哀,天地之气乖而晦明之节乱了。

dà chē qǐ bù ěr sī wèi zi bù gǎn mín miǎn ér wú chǐ yě

现代白话:○大车“岂不你思,畏子不敢”,民免而无耻也。

suī sù wǒ sòng yì bù nǚ cóng yǒu chǐ qiě gé yě

这句话大意是:“虽速我讼,亦不女从”,有耻且格也。

zhèng zì bèi zhì cáo jiē zhōu chū dà shī zhè cì xù

这句话大意是:○郑自邶至曹,皆周初大师这次序。

xiān bèi yōng fù wèi yīn zhī gù dū yě

这句话大意是:先邶、庸阝、卫,殷之故都也。

cì zhī yǐ wáng zhōu dōng dōu yě

这句话大意是:次之以王,周东都也。

hé yǐ zhī qí wèi zhōu chū zhī cì xù

现代白话:凭什么知其为周初之次序?

bèi yōng fù yě jìn ér wèi zhī táng yě jiē xī zhōu zhī jiù yě

这句话大意是:邶、庸阝也,晋而谓之唐也,皆西周之旧也。

wéi zhèng nǎi xuān wáng suǒ fēng zhōng xīng zhī hòu shǐ lì qí míng yú dà shī

这句话大意是:惟郑乃宣王所封,中兴之后始立其名于大师。

ér liè yú zhū guó zhī xiān zhě zhèng yì wáng jī zhī nèi yě gù cì yú wáng yě

这句话大意是:而列于诸国之先者,郑亦王畿之内也,故次于王也。

huán gōng zhī shí qí shī bù cún gù shǒu zī yī yě

这句话大意是:桓公之时,其诗不存,故首《缁衣》也。

chu wú zhū guó wú shī wú chu zhī wú shī yǐ qí jiàn wáng ér shān zhī yǔ

这句话大意是:○楚吴诸国无诗吴、楚之无诗,以其僭王而删之与?

fēi yě tài shī zhī běn wú yě

这句话大意是:非也,太师之本无也。

chu zhī xiān xióng yì pì zài jīng shān bì lù lán lǚ yǐ chù cǎo mǎng wéi shì táo hú jí shǐ yǐ gòng yù wáng shì ér zhōu wú fēn qì

这句话大意是:楚之先熊绎辟在荆山,筚路蓝缕,以处草莽,惟是桃弧棘矢,以共御王事,而周无分器。

qí yáng zhī méng chu wèi jīng mán zhì máo shè wàng biǎo yǔ xiān móu shǒu liǎo ér bù yǔ méng

这句话大意是:岐阳之盟,楚为荆蛮,置茅,设望表,与鲜牟守燎而不与盟。

shì yì wú shī zhī kě cǎi yǐ

现代白话:是亦无诗之可采了。

kuàng yú wú zì shòu mèng yǐ qián wèi tōng zhōng guó zhě hu

这句话大意是:况于吴自寿梦以前,未通中国者吗?

téng xuē zhī wú shī wēi yě

这句话大意是:滕、薛之无诗,微也。

ruò nǎi guó kuài jiē wèi zhèng miè ér guó dú wú shī

这句话大意是:若乃虢、郐皆为郑灭,而虢独无诗;。

chén cài jiē liè chūn qiū zhī huì méng ér cài dú wú shī yǒu sī shī qí chuán ěr

现代白话:陈、蔡皆列《春秋》之会盟,而蔡独无诗,有司失其传你。

bīn zì zhōu nán zhì bīn tǒng wèi zhī guó fēng

这句话大意是:○豳自周南至豳,统谓之国风。

cǐ xiān rú zhī wù chéng tài zhī biàn zhī xiáng yǐ

现代白话:此先儒之误,程泰之辨之详了。

bīn shī bù shǔ yú guó fēng zhōu shì zhī guó wú bīn

这句话大意是:豳诗不属于国风,周世之国无豳。

cǐ fēi tài shī suǒ cǎi zhōu gōng zhuī wáng yè zhī shǐ zuò wéi qī yuè zhī shī jiān yǎ sòng zhī shēng ér yòng zhī qí bào zhī shì

这句话大意是:此非太师所采,周公追王业之始,作为《七月》之诗,兼雅颂之声,而用之祈报之事。

zhōu lǐ zhāng nì shǔ yíng hán zé xī bīn shī

这句话大意是:《周礼·章》:“逆暑迎寒,则歙豳诗;。

qí nián yú tián zǔ zé xī bīn yǎ

这句话大意是:祈年于田祖,则歙豳雅;。

jì là zé xī bīn sòng

这句话大意是:祭蜡则歙豳颂。

xuě shān wáng shì yuē cǐ yī shī ér sān yòng yě

这句话大意是:”雪山王氏曰:“此一诗而三用也。

chī yǐ xià huò zhōu gōng zhī zuò huò wèi zhōu gōng ér zuò zé mián fù yú bīn yān

现代白话:”《鸱》以下或周公之作,或为周公而作,则绵附于豳呢。

suī bù yǐ hé lè rán yǔ èr nán tóng wèi yǒu zhōu shèng shí zhī shī fēi dōng zhōu yǐ hòu liè guó zhī fēng yě gù tā wú kě fù

这句话大意是:虽不以合乐,然与二南同为有周盛时之诗,非东周以后列国之风也,故他无可附。

yán sī qí shǐ cóng yǔ wǒ gōng tián suì jí wǒ sī xiān gōng ér hòu sī yě

这句话大意是:○言私其〈豕从〉“雨我公田,遂及我私,”先公而后私也。

yán sī qí shǐ cóng xiàn shǐ kāi yú gōng xiān sī ér hòu gōng yě

这句话大意是:“言私其〈豕从〉,献〈豕开〉于公,”先私而后公也。

zì tiān xià wéi jiā gè qīn qí qīn gè zi qí zi ér rén zhī yǒu sī gù qíng zhī suǒ bù néng miǎn yǐ

现代白话:自天下为家,各亲其亲,各子其子,而人之有私,固情之所不能免了。

gù xiān wáng fú wèi zhī jìn

这句话大意是:故先王弗为之禁;。

fēi wéi fú jìn qiě cóng ér xù zhī

这句话大意是:非惟弗禁,且从而恤之。

jiàn guó qīn hóu zuò tǔ mìng shì huà jǐng fēn tián hé tiān xià zhī sī yǐ chéng tiān xià zhī gōng cǐ suǒ yǐ wèi wáng zhèng yě

这句话大意是:建国亲侯,胙土命氏,画井分田,合天下之私以成天下之公,此所以为王政也。

zhì yú dāng guān zhī xùn zé yuē yǐ gōng miè sī rán ér lù zú yǐ dài qí gēng tián zú yǐ gōng qí jì shǐ zhī wú jiāng mǔ zhī jiē shì rén zhī zhé yòu suǒ yǐ xù qí sī yě

这句话大意是:至于当官之训则曰以公灭私,然而禄足以代其耕,田足以供其祭,使之无将母之嗟,室人之谪,又所以恤其私也。

cǐ yì bù míng jiǔ yǐ

现代白话:此义不明久了。

shì zhī jūn zǐ bì yuē yǒu gōng ér wú sī cǐ hòu dài zhī měi yán fēi xiān wáng zhī zhì xun yě

现代白话:世之有德行的人必曰:有公而无私,此后代之美言,非先王之至训也。

chéng kuāng shì jiāng jūn zǐ bù qīn huò huì shù bó jiān jiān shí zhū kuāng fěi

现代白话:○承筐是将有德行的人不亲货贿,“束帛戋戋,实诸筐篚”。

fēi wéi jìn shì zhī dào yì suǒ yǐ yuǎn cái ér yǎng chǐ yě

这句话大意是:非惟尽饰之道,亦所以远财而养耻也。

wàn lì yǐ hòu shì dà fū jiāo jì duō yòng bái jīn nǎi yóu fēng zhū shū cè zhī jiān jìn zì hūn rén zhī shǒu

这句话大意是:万历以后,士大夫交际多用白金,乃犹封诸书册之间,进自阍人之手。

jīn zé qīn chéng zuò shàng jìng chū huái zhōng jiāo shōu bù jiǎ tā rén chá huà wú fēi cǐ wù yì guān ér wèi náng tuó zhī jì cháo liè ér yǒu shì jǐng zhī róng

这句话大意是:今则亲呈坐上,径出怀中,交收不假他人,茶话无非此物,衣冠而为囊橐之寄,朝列而有市井之容。

ruò nǎi shí yí jīn ér duì guǎn níng yǐ bèi náng ér chou wēn jiào céng wú kuì sè liǎo bù guān qíng gù qí yi yě

这句话大意是:若乃拾遗金而对管宁,倚被囊而酬温峤,曾无愧色,了不关情,固其宜也。

rán zé xiān wáng zhì wèi kuāng fěi zhī wén zhě qǐ fēi jìn yú wèi rán zhī qián ér shì rén yǐ yuǎn cái zhī yì zhě hu

这句话大意是:然则先王制为筐篚之文者,岂非禁于未然之前,而示人以远财之义者吗?

yǐ cǐ fang mín mín yóu qīng lǐ ér zhòng huò

这句话大意是:以此坊民,民犹轻礼而重货。

qìng wú bù yi qìng wú bù yi yí shì jiā yi xiōng dì yí zǐ sūn yí mín rén yě

这句话大意是:○罄无不宜“罄无不宜”,宜室家,宜兄弟,宜子孙,宜民人也。

jí juān wèi shí xǐ shì yòng xiào xiǎng shì yuè cí cháng yú gōng xiān wáng de wàn guó zhī huān xīn yǐ shì qí xiān wáng yě

这句话大意是:“吉蠲为饣喜,是用孝享,礻龠祠尝,于公先王”,得万国之欢心,以事其先王也。

mín zhī zhì yǐ rì yòng yǐn shí mín zhī zhì yǐ rì yòng yǐn shí

现代白话:○民之质了日用饮食“民之质了,日用饮食。

fu shǐ jī zhì rì shēng ér jiān wěi méng qǐ shàng xià qiě bù xiāng ān shén xī zì ér jiàng fú hu

这句话大意是:”夫使机智日生,而奸伪萌起,上下且不相安,神奚自而降福吗?

yǒu qǐ xìn xiǎn fū zhī zú zé gāo hòu chóng jiàng fú xiáng

这句话大意是:有起信险肤之族,则高后崇降弗祥;。

yǒu zhāng wèi huàn zhī mín zé sì wáng wǎng huò kè shòu

这句话大意是:有张为幻之民,则嗣王罔或克寿。

shì gù yǒu dào zhī shì rén chún gōng páng shāng pǔ nǚ tóng shàng xià jiē yǒu jiā dé ér zhì zhì xīn xiāng gǎn yú shén míng yǐ

现代白话:是故有道之世,人醇工庞,商朴女童,上下皆有嘉德,而至治馨香感于神明了。

rán zé qí tiān yǒng mìng zhī shí bì zài yú guān mín

这句话大意是:然则祈天永命之实,必在于观民。

ér zhuó diāo wéi pǔ qí dào hé yóu

这句话大意是:而斫雕为朴,其道何由?

zé bì yǐ hòu shēng wèi běn

这句话大意是:则必以厚生为本。

qún lí shù rén yě

这句话大意是:群黎,庶人也。

bǎi xìng bǎi guān yě

这句话大意是:百姓,百官也。

mín zhī zhì yǐ jiān bǎi guān yǔ shù rén ér yán yóu yuē rén zhī shēng yě zhí yě

现代白话:民之质了,兼百官与庶人而言,犹曰“人之生也直”也。

xiǎo rén suǒ féi xiǎo rén suǒ féi

现代白话:○品行较差的人所腓“品行较差的人所腓。

gǔ zhì yī chē jiǎ shì sān rén bù zú qī shí èr rén chuī jiā zǐ shí rén gù shǒu yī zhuāng wǔ rén jiù yǎng wǔ rén qiáo jí wǔ rén

这句话大意是:”古制一车甲士三人,步卒七十二人,炊家子十人,固守衣装五人,厩养五人,樵汲五人。

suí chē ér dòng rú zú zhī féi yě

这句话大意是:随车而动,如足之腓也。

bù chéng xiāng zī duǎn cháng xiāng wèi xíng zhǐ xiāng fú cǐ suǒ yǐ wèi jié zhì zhī shī yě

这句话大意是:步乘相资,短长相卫,行止相扶,此所以为节制之师也。

gé zhī zhàn zhèng yuán fán gāo qú mí yǐ zhōng jūn fèng gōng wéi yú lì zhī chén xiān piān hòu wu wǔ chéng mí féng zú bù suí chē yù quē jí bǔ sī yǐ yì yǐ

现代白话:葛之战,郑原繁、高渠弥以中军奉公,为鱼丽之陈,先偏后伍,伍乘弥缝,卒不随车,遇阙即补,斯已异了。

dà lǔ zhī shī wèi shū qǐng huǐ chē yǐ wéi xíng wǔ chéng wèi sān wu

这句话大意是:大卤之师,魏舒请毁车以为行,五乘为三伍。

wèi wǔ chén yǐ xiāng lí liǎng yú qián wu yú hòu zhuān wèi yòu jiǎo cān wèi zuǒ jiǎo piān wéi qián jù

这句话大意是:为五陈以相离,两于前,伍于后,专为右角,参为左角,偏为前拒。

zhuān rèn bù zú yǐ qǔ jié sù rán yì bì shān lín xiǎn zǔ zhī de ér hòu kě yòng yě

这句话大意是:专任步卒,以取捷速,然亦必山林险阻之地,而后可用也。

bù bù dàng qí yú shì zhào wǔ líng wáng wèi biàn fú qí shè zhī lìng ér hòu shì yīn zhī

这句话大意是:步不当骑,于是赵武灵王为变服骑射之令,而后世因之。

suǒ yǐ qǔ shèng yú dí zhě yì qīng yì sù ér yī bài tú dì yì wú yǐ zì bǎo rán hòu zhī chē zhàn zhī wèi móu yuǎn yǐ

现代白话:所以取胜于敌者、益轻益速,而一败涂地,亦无以自保,然后知车战之为谋远了。

zhōng chūn qiū èr bǎi sì shí èr nián chē zhàn zhī shí wèi yǒu zhǎn shǒu zhì yú lèi wàn zhě

这句话大意是:终春秋二百四十二年,车战之时,未有斩首至于累万者。

chē zhàn fèi ér shǒu gōng xìng yǐ

现代白话:车战废而首功兴了。

xiān wáng zhī yòng bīng fú zhī ér yǐ bù qī yú duō shā yě

这句话大意是:先王之用兵,服之而已,不期于多杀也。

shā rén zhī zhōng yòu yǒu lǐ yān yǐ cǐ dú tiān xià ér mín cóng zhī bù yì yi hu

现代白话:杀人之中又有礼呢,以此毒天下而民从之,不是也很宜吗。

sòng shěn kuò duì shén zōng yán chē zhàn zhī lì jiàn yú lì shì

这句话大意是:宋沈括对神宗言:“车战之利见于历世。

rán gǔ rén suǒ wèi bīng chē zhě qīng chē yě

这句话大意是:然古人所谓兵车者,轻车也。

wǔ yù shé xuán lì yú jié sù

这句话大意是:五御折旋,利于捷速。

jīn zhī mín jiān zī chē zhòng dà rì bù néng sān shí lǐ gù shì wèi zhī tài píng chē dàn kě shī yú wú shì zhī rì ěr

现代白话:今之民间辎车重大,日不能三十里,故世谓之太平车,但可施于无事之日你。

biàn yǎ liù yuè cǎi qǐ chē gōng jí rì xuān wáng zhōng xīng zhī zuò hé yǐ wèi biàn yǎ hu

现代白话:○变雅《六月》、《采芑》、《车攻》、《吉日》,宣王中兴之作,凭什么为变雅吗?

cǎi qǐ chuán yuē yán zhōu shì zhī qiáng chē fú zhī měi yě

这句话大意是:《采芑》传曰:“言周室之强,车服之美也。

yán qí qiáng měi sī liè yǐ

现代白话:”言其强美斯劣了。

guān fu lù míng yǐ xià zhū piān qí yú jūn chén xiōng dì péng yǒu zhī jiān wú bù qǔ dāng ér wèi cháng yǒu kuā dà zhī cí

这句话大意是:观夫《鹿鸣》以下诸篇,其于君臣兄弟朋友之间,无不曲当而未尝有夸大之辞。

dà yá zhī chēng wén wǔ jiē běn qí jìng tiān qín mín zhī yì zhì qí yán fá shāng zhī gōng shèng yǐ dà yǐ bù guò yuē huì cháo qīng míng ér zhǐ

现代白话:大雅之称文武,皆本其敬天勤民之意,至其言伐商之功盛了大了,不过曰“会朝清明”而止。

rán zé xuān wáng zhī shī bù yǒu chǐ yú qián rén zhě hu

这句话大意是:然则宣王之诗不有侈于前人者吗?

yī chuán ér zhōu suì wáng

这句话大意是:一传而周遂亡。

wū hū cǐ tài zǐ jìn suǒ yǐ wèi wǒ xiān wáng lì xuān yōu píng ér tān tiān huò gù bù dài miǎn shuǐ zhī yōu qí fù zhī cì ér hòu jiàn zhī yě

这句话大意是:呜呼,此太子晋所以谓“我先王厉、宣、幽、平而贪天祸”,固不待沔水之忧、祈父之刺而后见之也。

dà yuán báo fá yán yǔn zhì yú dà yuán

这句话大意是:○大原“薄伐严狁,至于大原。

máo zhèng jiē bù xiáng qí de

这句话大意是:”毛、郑皆不详其地。

qí yǐ wéi jīn tài yuán yáng qǔ xiàn zhě shǐ yú zhū zǐ ér yú wèi gǎn xìn yě

这句话大意是:其以为今太原阳曲县者,始于朱子,而愚未敢信也。

gǔ zhī yán dà yuán zhě duō yǐ ruò cǐ shì bì xiān qiú jīng yáng suǒ zài ér hòu dà yuán kě de ér míng yě

现代白话:古之言大原者多了,若此是必先求泾阳所在,而后大原可得而明也。

hàn shū dì lǐ zhì ān dìng jùn yǒu jīng yáng xiàn kāi tóu shān zài xi yǔ gòng jīng shuǐ suǒ chū

这句话大意是:《汉书·地理志》:安定郡有泾阳县,开头山在西,《禹贡》泾水所出。

hòu hàn shū líng dì jì duàn pò xiān lián qiāng yú jīng yáng

这句话大意是:《后汉书·灵帝纪》:“段破先零羌于泾阳。

zhù jīng yáng xiàn shǔ ān dìng zài yuán zhōu

这句话大意是:”注:“泾阳县属安定,在原州。

jùn xiàn zhì yuán zhōu píng liáng xiàn běn hàn jīng yáng xiàn de jīn xiàn xi sì shí lǐ jīng yáng gù chéng shì yě

这句话大意是:”《郡县志》:“原州平凉县,本汉泾阳县地,今县西四十里泾阳故城是也。

rán zé dà yuán dāng jí jīn zhī píng liáng ér hòu wèi lì wèi yuán zhōu yì shì qǔ gǔ dà yuán zhī míng ěr

现代白话:”然则大原当即今之平凉,而后魏立为原州,亦是取古大原之名你。

jì zhōu rén zhī yù yán yǔn bì zài jīng yuán zhī jiān

这句话大意是:计周人之御严狁,必在泾,原之间。

ruò jìn yáng zhī tài yuán zài dà hé zhī dōng jù zhōu jīng qiān wǔ bǎi lǐ qǐ yǒu kòu cóng xi lái bīng nǎi dōng chū zhě hu

这句话大意是:若晋阳之太原,在大河之东,距周京千五百里,岂有寇从西来,兵乃东出者吗?

gù yuē tiān zǐ mìng wǒ chéng bǐ shuò fāng

这句话大意是:故曰“天子命我城彼朔方”。

ér guó yǔ xuān wáng liào mín yú dà yuán yì yǐ qí de jìn biān ér wèi yù róng zhī bèi bì bù liào zhī yú jìn guó yě

这句话大意是:而《国语》“宣王料民于大原”,亦以其地近边而为御戎之备,必不料之于晋国也。

yòu àn hàn shū gǔ juān zhī yán qín dì nán bù guò mǐn yuè běi bù guò dà yuán ér tiān xià kuì pàn

这句话大意是:又按《汉书》贾捐之言,“秦地南不过闽越,北不过大原,而天下溃畔”。

yì shì píng liáng ér fēi jìn yáng yě

这句话大意是:亦是平凉而非晋阳也。

ruò shū yǔ gòng jì xiū dà yuán zhì yú yuè yáng chūn qiū jìn xún wú shuài shī bài dí yú dà yuán jí zǐ chǎn duì shū xiàng xuān fén táo zhàng dà zé yǐ chù dà yuán zé shì jīn zhī jìn yáng

这句话大意是:若《书·禹贡》“既修大原,至于岳阳”,《春秋》“晋荀吴帅师败狄于大原”,及子产对叔向:“宣汾、洮,障大泽,以处大原”,则是今之晋阳。

ér qǐ kě yǐ jìn zhī dà yuán wèi zhōu zhī zài yuán hu

现代白话:而岂能够晋之大原为周之在原吗?

wú dú zhú shū jì nián ér zhī zhōu zhī shì yǒu róng huò yě gài shǐ wū mù wáng zhī zhēng quǎn róng

现代白话:我读《竹书纪年》,而知周之世有戎祸也,盖始于穆王之征犬戎。

liù shī xi zhǐ wú bù shuài fú yú shì qiān róng yú tài yuán

这句话大意是:六师西指,无不率服,于是迁戎于太原。

yǐ dú wǔ zhī bīng ér wèi xǐ róng zhī shì zhì yú shù quán huò mǎ qiān pǐ

这句话大意是:以黩武之兵而为徙戎之事,至于俞泉,获马千匹。

zé shì xī rì suǒ nèi xǐ zhě jīn wèi kòu ér zhēng zhī yě

这句话大意是:则是昔日所内徙者,今为寇而征之也。

xuān wáng zhī shì suī hào zhōng xīng

这句话大意是:宣王之世,虽号中兴。

sān shí sān nián wáng shī fá tài yuán zhī róng bù kè

这句话大意是:三十三年,王师伐太原之戎,不克。

sān shí bā nián fá tiáo róng bēn róng wáng shī bài bū

这句话大意是:三十八年,伐条戎、奔戎,王师败逋。

sān shí jiǔ nián fá qiāng róng zhàn yú qiān mǔ wáng shī bài bū

这句话大意是:三十九年,伐羌戎,战于千亩,王师败逋。

sì shí nián liào mín yú tài yuán

这句话大意是:四十年,料民于太原。

qí yǔ hòu hàn xī qiāng zhī pàn dà lüè xiāng sì

这句话大意是:其与后汉西羌之叛大略相似。

yōu wáng liù nián mìng bó shì shuài shī fá liù jì zhī róng wáng shī bài bū

这句话大意是:幽王六年,命伯士帅师伐六济之戎,王师败逋。

yú shì guān zhōng zhī de róng dé yǐ zhěng jū qí jiān ér shǎn dōng zhī shēn hóu zhì yǔ zhī jié méng ér rù kòu gài xuān wáng zhī shì qí huàn rú hàn zhī ān dì yě

这句话大意是:于是关中之地,戎得以整居其间,而陕东之申侯至与之结盟而入寇,盖宣王之世,其患如汉之安帝也。

yōu wáng zhī shì qí huàn rú jìn zhī huái dì yě

这句话大意是:幽王之世,其患如晋之怀帝也。

róng zhī suǒ yóu lái fēi yī rì zhī gù ér sān chuān zhī zhèn hú zhī yáo jiē shì huì qí shí zhě yě

这句话大意是:戎之所由来非一日之故,而三川之震、弧之谣皆适会其时者也。

rán zé xuān wáng zhī gōng jì yì bù guò táng zhī xuān zōng ér zhōu rén zhī měi xuān yì yóu lǔ rén zhī sòng xī yě shì liè ér wén chǐ yǐ

现代白话:然则宣王之功计亦不过唐之宣宗,而周人之美宣亦犹鲁人之颂僖也,事劣而文侈了。

shū bù jìn yán shì yǐ lùn qí shì yě rú máo gōng zhě qǐ fēi dú jiàn qí qíng yú yì yán zhī biǎo zhě zāi

现代白话:书不尽言,是以论其世也如毛公者,岂非独见其情于意言之表者啊。

yǒu yán zì kǒu yǒu yán huì yán yě

这句话大意是:○莠言自口莠言,秽言也。

ruò zhèng xiǎng zhào mèng ér bó yǒu fù chún bēn zhī shī shì yě

这句话大意是:若郑享赵孟,而伯有赋《鹑奔》之诗是也。

jūn zǐ zài guān yán guān zài fǔ yán fǔ zài kù yán kù zài cháo yán cháo

现代白话:有德行的人在官,言官,在府言府,在库言库,在朝言朝。

xiá wǔ zhī tài bù jí yú xiǎo rén xuè làng zhī cí bù jiā yú fēi qiè

现代白话:狎侮之态不及于品行较差的人,谑浪之辞不加于妃妾。

zì shì shàng tōng fāng rén ān màn sòng yù dēng qiáng zhī jiàn chún yú miè zhú zhī huan suì nǎi gào zhī jūn wáng chuán zhī wén zì wàng qí huì lùn xù wèi měi tán

这句话大意是:自世尚通方,人安慢,宋玉登墙之见,淳于灭烛之欢,遂乃告之君王,传之文字,忘其秽论,叙为美谈。

yǐ zhì zhí nǚ shǒu zhī yán fā zì lín sàng zhī jì

这句话大意是:以至执女手之言,发自临丧之际;。

niè fēi chún zhī yǒng xuān yú shì yàn zhī yú

这句话大意是:啮妃唇之咏,宣于侍宴之余。

yú shì yáo tóu ér wǔ bā fēng lián bì ér gē wàn suì qù rén lún wú jūn zǐ ér guó mìng suí zhī yǐ

现代白话:于是摇头而舞八风,连臂而歌万岁,去人伦,无有德行的人,而国命随之了。

zāng sūn gē jiàn wèi hóu yú lái fù tuì ér gào qí rén yuē wèi hóu qí bù dé rù yǐ qí yán fèn tǔ yě

现代白话:臧孙纥见卫侯于来阝,退而告其人曰:“卫侯其不得入了,其言粪土也。

wáng ér bù biàn hé yǐ fù guó

现代白话:亡而不变,凭什么复国?

yǐ fèn tǔ yù qí yán yóu shī zhī yǒu yán yě

这句话大意是:”以粪土喻其言,犹诗之莠言也。

huáng fù wáng shì fāng sāo rén xīn wēi jù

这句话大意是:○皇父王室方骚,人心危惧。

huáng fù yǐ bǐng guó zhī dà chén ér yíng yì yú xiàng yú shì sān yǒu shì zhī duō cáng zhě suí zhī ér qù yǐ shù mín zhī yǒu chē mǎ zhě suí zhī ér qù yǐ gài yì zhī xī róng zhī yǐ bī ér wáng shì zhī jiāng qīng yě

现代白话:皇父以柄国之大臣,而营邑于向,于是三有事之多藏者随之而去了,庶民之有车马者随之而去了,盖亦知西戎之已逼,而王室之将倾也。

yǐ zhèng huán gōng zhī xián qiě jì nú yú guó kuài zé qí shí zhī guó shì kě zhī

这句话大意是:以郑桓公之贤且寄孥于虢郐,则其时之国势可知。

rán bù gù jūn chén zhī yì ér xiān qù yǐ wéi mín wàng zé huáng fù shí wèi zhī shǒu

这句话大意是:然不顾君臣之义而先去,以为民望,则皇父实为之首。

xī jìn zhī wáng yǎn jiàn zhōng yuán yǐ luàn nǎi shuō dōng hǎi wáng yuè yǐ dì chéng wèi jīng zhōu zú dì dūn wèi qīng zhōu wèi zhī yuē jīng zhōu yǒu jiāng hàn zhī gù qīng zhōu yǒu fù hǎi zhī xiǎn qīng èr rén zài wài ér wú liú cǐ zú yǐ wèi sān kū yǐ

现代白话:昔晋之王衍,见中原已乱,乃说东海王越,以弟澄为荆州,族弟敦为青州,谓之曰:“荆州有江汉之固,青州有负海之险,卿二人在外,而我留此,足以为三窟了。

bǐ fū zhī xīn yì qiān zǎi ér fú hé zhě hu

这句话大意是:”鄙夫之心亦千载而符合者吗?

wò sù chū bo gǔ shí yòng qián wèi guǎng shī shū jiē wú huò quán zhī wén ér wèn bǔ zhě yì yòng sù

这句话大意是:○握粟出卜古时用钱未广,《诗》、《书》皆无货泉之文,而问卜者亦用粟。

hàn chū yóu rán

这句话大意是:汉初犹然。

shǐ jì rì zhě chuán bo ér yǒu bù shěn bú jiàn duó xǔ

这句话大意是:《史记·日者传》:“卜而有不审,不见夺糈。

sī rén zhī zǐ bǎi liáo shì shì kǒng shì yuē sī rén zào lì zhī shǔ yě

这句话大意是:○私人之子百僚是试孔氏曰:“私人,皂隶之属也。

tiān xià yǒu dào xiǎo dé yì dà dé xiǎo xián yì dà xián

这句话大意是:”天下有道,小德役大德,小贤役大贤。

gù guì yǒu cháng zūn jiàn yǒu děng wēi suǒ yǐ biàn shàng xià ér dìng mín zhì yě

这句话大意是:故贵有常尊,贱有等威,所以辩上下而定民志也。

zhōu zhī shuāi yě zhèng yǐ huì chéng ér guān zhī shī lǚ bù shèng qí fù

这句话大意是:周之衰也,政以贿成,而官之师旅不胜其富。

yòu qí shén yě sī rén zhī zǐ jiē de jìn ér fú guān ér wén wǔ zhōu gōng zhī fǎ jǐn yǐ

现代白话:又其甚也,私人之子皆得进而服官,而文武周公之法尽了。

hòu rén ér chì fèi cáo shì yǐ wáng

这句话大意是:候人而赤芾,曹是以亡;。

bù shòu ér xiàn wèi shì yǐ xuē

这句话大意是:不狩而县,魏是以削。

jiàn fáng guì xiǎo jiā dà gǔ rén sǐ zhī liù nì yòu bù dàn réng shū zhī zǐ jī qí nián ruò yǐn shì zhī yīn cì qí cái suǒ ér yǐ

这句话大意是:贱妨贵,小加大,古人死之六逆,又不但仍叔之子讥其年弱,尹氏之姻刺其材琐而已。

zì gǔ guó jiā lì dào zá ér duō duān wèi yǒu bù qū yú wēi luàn zhě

这句话大意是:自古国家吏道杂而多端,未有不趋于危乱者。

jǔ xián cái shèn míng qì qǐ fēi rén zhǔ zhī suǒ yí jīng jīng zì shǒu zhě hu

这句话大意是:举贤材,慎名器,岂非人主之所宜兢兢自守者吗?

bù zuì fǎn chǐ bǐ zuì bù zāng bù zuì fǎn chǐ

这句话大意是:○不醉反耻“彼醉不臧,不醉反耻。

suǒ wèi yī guó jiē kuáng fǎn yǐ bù kuáng zhě wèi kuáng yě

这句话大意是:”所谓一国皆狂,反以不狂者为狂也。

yǐ jī zǐ zhī zhōng ér bù gǎn duì zhòu zhī shī rì kuàng zhōng cái yǐ xià yǒu bù yóu ér xiào zhī de hu

这句话大意是:以箕子之忠,而不敢对纣之失日,况中材以下,有不尤而效之得吗?

qīng shì shī shī fēi dù cǐ shāng zhī suǒ yǐ wáng

这句话大意是:“卿士师师非度”,此商之所以亡;。

lán zhǐ biàn ér bù fāng xī quán huì huà ér wèi máo cǐ chu zhī suǒ yǐ yǐ liù qiān lǐ ér wèi chóu rén yì yě

这句话大意是:“兰芷变而不芳兮,荃蕙化而为茅”,此楚之所以以六千里而为仇人役也。

shì yǐ shèng wáng zhòng tè lì zhī rén ér yuǎn gǒu tóng zhī shì

这句话大意是:是以圣王重特立之人,而远苟同之士。

bǎo bāng yú wèi wēi bì zì cǐ shǐ

这句话大意是:保邦于未危,必自此始。

shàng tiān zhī zài shàng tiān zhī zài wú shēng wú xiù

这句话大意是:○上天之载“上天之载,无声无臭。

yí xíng wén wáng chéng bāng zuò fú

这句话大意是:仪刑文王,成邦作孚。

jūn zǐ suǒ yǐ shì tiān zhě rú zhī hé

现代白话:”有德行的人所以事天者如之何?

yì yuē yí xíng wén wáng ér yǐ

这句话大意是:亦曰“仪刑文王”而已;。

qí yí xíng wén wáng yě rú zhī hé

这句话大意是:其仪刑文王也如之何?

wéi rén jūn zhǐ yú rén wéi rén chén zhǐ yú jìng wéi rén zi zhǐ yú xiào wéi rén fù zhǐ yú cí yǔ guó rén jiāo zhǐ yú xìn ér yǐ

这句话大意是:为人君止于仁,为人臣止于敬,为人子止于孝,为人父止于慈,与国人交止于信而已。

wáng yù yù nǚ mín láo běn zhào mù gōng jiàn wáng zhī cí nǎi tuō wèi wáng yì yǐ jiè gōng qīng bǎi zhí shì zhī rén gù yuē wáng yù yù nǚ shì yòng dà jiàn

这句话大意是:○王欲玉女《民劳》本召穆公谏王之辞,乃托为王意,以戒公卿百执事之人,故曰:“王欲玉女,是用大谏。

yóu zhī zhuǎn yǔ yú xù ér hū qí fù cóng shì bù jūn ér yuàn dài fū suǒ wèi yán zhī zhě wú zuì ér wén zhī zhě zú yǐ jiè yě

这句话大意是:”犹之转予于恤而呼祈父,从事不均而怨大夫,所谓言之者无罪,而闻之者足以戒也。

qǐ yì jiān bàng zhī shí jí wēi zhī rì bù gǎn zhǐ chì ér wéi shì yán hu

这句话大意是:岂亦监谤之时,疾威之日,不敢指斥而为是言吗?

rán ér luàn jūn zhī guó wú zhì chén yān

现代白话:然而乱君之国,无治臣呢。

zhì yú wǒ jí ěr móu tīng wǒ áo áo zé yòu bù dú wáng zhī bì jiàn yǐ

现代白话:至于“我即你谋,听我嚣嚣”,则又不独王之愎谏了。

kuā pí tiān zhī fāng xin qí wú wéi kuā pí

这句话大意是:○夸毗“天之方忄齐,无为夸毗。

shì xun yuē kuā pí tǐ róu yě

这句话大意是:”《释训》曰:“夸毗,体柔也。

tiān xià wéi tǐ róu zhī rén cháng zú yǐ yí mín yōu ér zhào tiān huò

这句话大意是:”天下惟体柔之人,常足以遗民忧而召天祸。

xià hóu chén yǒu yún jū wèi zhě yǐ shàn shēn wéi jìng yǐ guǎ jiāo yǐ wéi shèn yǐ ruò duàn wéi zhòng yǐ qiè yán wèi xìn

这句话大意是:夏侯湛有云:“居位者以善身为静,以寡交以为慎,以弱断为重,以怯言为信。

bái jū yì yǒu yún yǐ gǒng mò bǎo wèi zhě wèi míng zhì yǐ róu xū ān shēn zhě wèi xián néng yǐ zhí yán wēi xíng zhě wèi kuáng yú yǐ zhōng lì shǒu dào zhě wèi níng zhì

这句话大意是:”白居易有云:“以拱默保位者为明智,以柔须安身者为贤能,以直言危行者为狂愚,以中立守道者为凝滞。

gù cháo guǎ gǎn yán zhī shì tíng xiān zhí jiù zhī chén

这句话大意是:故朝寡敢言之士,庭鲜执咎之臣。

zì guó jí jiā jìn ér chéng sú

这句话大意是:自国及家,浸而成俗。

gù fù xùn qí zǐ yuē wú jiè zhí yǐ lì chóu dí

现代白话:故父训其孔子说:无介直以立仇敌。

xiōng jiào qí dì yuē wú fāng zhèng yǐ gǔ huǐ yóu

这句话大意是:兄教其弟曰:无方正以贾悔尤。

qiě shèn mò jī yú zhōng zé zhí shì fèi yú wài

这句话大意是:且慎默积于中则职事废于外。

qiáng yì guǒ duàn zhī xīn qū wèi jì yīn xún zhī xìng chéng fǎn wèi lǜ zhí ér jū zhèng zhě bù dá yú shí yi dāng guān ér xíng fǎ zhě bù tōng yú shì biàn

这句话大意是:强毅果断之心屈,畏忌因循之性成,反谓率职而居正者不达于时宜,当官而行法者不通于事变。

shì yǐ diàn zuì zhī wén suī shū ér bù shí chù zhì zhī diǎn suī bèi ér bù xíng

这句话大意是:是以殿最之文虽书而不实,黜陟之典虽备而不行。

luō diǎn yǒu yún wú suǒ kě fǒu zé yuē dé tǐ

这句话大意是:”罗点有云:“无所可否,则曰得体;。

yǔ shì fú shěn zé yuē yǒu liàng

这句话大意是:与世浮沈,则曰有量。

zhòng jiē mò jǐ dú yán zé yuē gū míng

这句话大意是:众皆默,己独言,则曰沽名;。

zhòng jiē zhuó jǐ dú qīng zé yuē lì yì

这句话大意是:众皆浊,己独清,则曰立异。

guān sān zi zhī yán qí yú mò sú zhī bì kě wèi kěn qiè ér xiáng jìn yǐ

现代白话:”观三子之言,其于末俗之敝可谓恳切而详尽了。

zhì yú nìng chǎn rì chì gang ke xiao wang cháo duō tà tà zhī liú shì bǎo róng róng zhī fú

这句话大意是:至于佞谄日炽,刚克消亡,朝多沓沓之流,士保容容之福。

gǒu yóu qí dào wú biàn qí sú bì jiāng shǐ yī guó zhī rén jiē huà wèi qiǎo yán lìng sè kǒng rén ér hòu yǐ

这句话大意是:苟由其道,无变其俗,必将使一国之人皆化为巧言令色孔壬而后已。

rán zé sāng luàn zhī suǒ cóng shēng qǐ bù jiē yú kuā pí zhī bèi hu

这句话大意是:然则丧乱之所从生,岂不阶于夸毗之辈吗?

shì yǐ qū yuán jí chǔ guó zhī shì wèi zhī rú zhī rú wéi ér kǒng zǐ yì yún wú wèi jiàn gāng zhě

现代白话:是以屈原疾楚国之士,谓之“如脂如韦”,而孔子亦云“我未见刚者”。

liú yán yǐ duì qiáng yù duō duì jí shàng zhāng suǒ yún qiáng yù zhī chén yě

这句话大意是:○流言以对“强御多怼”,即上章所云强御之臣也。

qí xīn duō suǒ duì jí ér dú kuī rén zhǔ zhī qíng shēn jū jìn zhōng ér hǎo wén wài shì zé jiǎ liú yán yǐ zhòng shāng zhī ruò èr shū zhī liú yán yǐ jiān zhōu gōng shì yě

这句话大意是:其心多所怼疾,而独窥人主之情,深居禁中而好闻外事,则假流言以中伤之,若二叔之流言以间周公是也。

fū bù gēn zhī yán hé de miè yǒu

这句话大意是:夫不根之言,何地蔑有?

yǐ hú lǜ guāng zhī jiù jiāng ér yǒu bǎi shēng míng yuè zhī yáo

这句话大意是:以斛律光之旧将而有百升明月之谣;。

yǐ péi dù zhī yuán xūn ér yǒu tǎn fù xiǎo ér zhī sòng

这句话大意是:以裴度之元勋而有坦腹小儿之诵。

suǒ wèi liú yán yǐ duì zhě yě rú cǐ zé kòu zéi shēng hu nèi ér yuàn zǔ xìng hu xià yǐ

现代白话:所谓流言以对者也如此,则寇贼生乎内而怨诅兴乎下了。

wǎn zhī nán jìn zuò zhě mò bù bàng lìng yǐn suǒ wèi hóu zuò hóu zhù zhě yě

这句话大意是:宛之难,进胙者莫不谤令尹,所谓“侯作侯祝”者也。

kǒng shì shū cǎi líng yuē chán yán zhī qǐ yóu jūn shù wèn xiǎo shì yú xiǎo rén yě

现代白话:孔氏疏《采苓》曰:“谗言之起,由君数问小事于品行较差的人也。

kě bù shèn zāi

现代白话:”可不慎啊!

shēn bó shēn bó xuān wáng zhī yuán jiù yě

这句话大意是:○申伯申伯,宣王之元舅也。

lì gōng yú zhōu ér jí fǔ zuò sōng gāo zhī sòng

这句话大意是:立功于周,而吉甫作《崧高》之诵。

qí sūn nǚ wèi yōu wáng hòu wú zuì jiàn chù shēn hóu nǎi yǔ quǎn róng gōng shā yōu wáng nǎi wèi jǐ ér wèi chu suǒ bìng shù shēn zhī shī zuò yān

现代白话:其孙女为幽王后,无罪见黜,申侯乃与犬戎攻杀幽王乃未几而为楚所病,戍申之诗作呢。

dāng xuān wáng zhī shì zhōu xìng ér shēn yǐ qiáng

这句话大意是:当宣王之世,周兴而申以强;。

dāng píng wáng zhī shì zhōu shuāi ér shēn yǐ ruò

这句话大意是:当平王之世,周衰而申以弱;。

zhì zhuāng wáng zhī shì ér shēn wèi chu xiàn yǐ

现代白话:至庄王之世,而申为楚县了。

èr jiù zhī yú zhōu gōng zuì bù tóng ér qí suǒ yǐ zì qǔ rú cǐ

这句话大意是:二舅之于周,功罪不同,而其所以自取如此。

sòng zuǒ shī zhī gào huá hài yuē nǚ sàng ér zōng shì yú rén hé yǒu

这句话大意是:宋左师之告华亥曰:“女丧而宗室,于人何有?

rén yì yú nǚ hé yǒu

这句话大意是:人亦于女何有?

dú èr shī zhě qǐ tú lùn èr wáng zhī dé shī zāi

现代白话:”读二诗者,岂徒论二王之得失啊!

dé rú máo dé rú máo yán yì jǔ yě

这句话大意是:○德如毛“德如毛”,言易举也。

gù yuē yī rì kè jǐ fù lǐ tiān xià guī rén yān

现代白话:故曰:“一日克己复礼,天下归仁呢。

yòu yuē yǒu néng yī rì yòng qí lì yú rén yǐ hū

现代白话:”又曰:“有能一日用其力于仁了吗?

wǒ wèi jiàn lì bù zú zhě

这句话大意是:我未见力不足者。

hán chéng shuǐ jīng zhù shèng shuǐ jìng fāng chéng xiàn gù chéng běi yòu dōng nán jìng hán chéng dōng

这句话大意是:○韩城《水经注》:“圣水径方城县故城北,又东南径韩城东。

shī pǔ bǐ hán chéng yàn shī suǒ wán

这句话大意是:《诗》:‘溥彼韩城,燕师所完。

wáng xī hán hóu qí zhuī qí mò yǎn shòu běi guó

这句话大意是:王锡韩侯,其追其貊,奄受北国。

wáng sù yuē jīn jí jùn fāng chéng xiàn yǒu hán hóu chéng shì wèi hán hào

这句话大意是:’王肃曰:‘今汲郡方城县有韩侯城,世谓寒号。

fēi yě

这句话大意是:’”非也。

àn shǐ jì yàn shì jiā yì shuǐ dōng fēn wéi liáng mén

这句话大意是:按《史记·燕世家》:“易水东分为梁门。

jīn shùn tiān fǔ gù ān xiàn yǒu fāng chéng cūn jí hàn zhī fāng chéng xiàn yě

这句话大意是:”今顺天府固安县有方城村,即汉之方城县也。

shuǐ jīng zhù yì yún xiǎn shuǐ jìng liáng xiāng xiàn zhè běi jiè lì liáng shān nán gāo liáng shuǐ chū yān

现代白话:《水经注》亦云:“显水径良乡县这北界,历梁山南,高梁水出呢。

shì suǒ wèi yì yì liáng shān zhě yǐ

现代白话:”是所谓“奕奕梁山”者了。

jiù shuō yǐ hán guó zài tóng zhōu hán chéng xiàn

这句话大意是:旧说以韩国在同州韩城县。

cáo shì yuē wǔ wáng zǐ chū fēng yú hán qí shí zhào xiāng gōng fēng yú běi yàn shí wèi sī kōng wáng mìng yǐ yàn zhòng chéng zhī

这句话大意是:曹氏曰:“武王子初封于韩,其时召襄公封于北燕,实为司空,王命以燕众城之。

qiè yí tóng zhōu qù yàn èr qiān yú lǐ jí lìng zhào gōng wèi sī kōng zhǎng bāng tǔ liàng dì yuǎn jìn xīng shì rèn lì yì dāng fā mín yú jìn diàn ér yǐ qǐ yǒu yì èr qiān lǐ wài zhī rén ér wèi zhù chéng zhě zāi

现代白话:”窃疑同州去燕二千余里,即令召公为司空,掌邦土,量地远近,兴事任力,亦当发民于近甸而已,岂有役二千里外之人而为筑城者啊。

zhào bó yíng shēn yì yuē yīn shì xiè rén

这句话大意是:召伯营申,亦曰“因是谢人”;。

qí huán chéng xíng bù guò sòng cáo èr guó

这句话大意是:齐桓城邢,不过宋、曹二国;。

ér zhào gào shù yīn gōng wèi cài shì yǐ wéi cǐ qiān luò zhī mín wú yì zhòu dōu zhī lǐ

这句话大意是:而《召诰》“庶殷攻位”,蔡氏以为此迁洛之民,无役纣都之理。

cǐ jiē jīng zhōng míng zhèng

这句话大意是:此皆经中明证。

kuàng qí zhuī qí mò nǎi dōng běi zhī yí ér jué fù zhī mǐ guó bú dào yì shì wèi hán tǔ zài běi chuí zhī yuǎn yě

这句话大意是:况“其追其貊”乃东北之夷,而蹶父之靡国不到,亦似谓韩土在北陲之远也。

yòu kǎo wáng fú qián fu lùn yuē xī zhōu xuān wáng shí yǒu hán hóu qí guó jìn yàn

这句话大意是:又考王符《潜夫论》曰:“昔周宣王时,有韩侯,其国近燕。

gù shī yún pǔ bǐ hán chéng yàn shī suǒ wán

这句话大意是:故《诗》云:‘普彼韩城,燕师所完。

qí hòu hán xi yì xìng hán wèi wèi mǎn suǒ fá qiān jū hǎi zhōng

这句话大意是:’其后韩西亦姓韩,为卫满所伐,迁居海中。

hàn shí qù gǔ wèi yuǎn dāng yǒu chuán shòu jīn yǐ shuǐ jīng zhù wèi dìng

这句话大意是:”汉时去古未远,当有传授,今以《水经注》为定。

àn máo chuán liáng shān hán chéng jiē bù yán qí de zhèng shì jiān nǎi yún liáng shān jīn zuǒ féng yì xià yáng xī běi

这句话大意是:按毛传梁山、韩城皆不言其地,郑氏笺乃云:“梁山,今左冯翊夏阳西北。

hán jī xìng zhī guó yě hòu wèi jìn suǒ miè gù dài fū hán shì yǐ wéi yì míng yān

现代白话:韩,姬姓之国也,后为晋所灭,故大夫韩氏以为邑名呢。

zhì pǔ bǐ hán chéng yàn shī suǒ wán zé zhèng yǐ zì zhī qí shuō zhī bù tōng gù xùn yàn wèi ān ér yuē dà yǐ bǐ hán guó zhī chéng

现代白话:”至“溥彼韩城,燕师所完”,则郑已自知其说之不通,故训燕为安,而曰:“大了,彼韩国之城。

nǎi gǔ píng ān shí zhòng mín zhī suǒ zhù wán

这句话大意是:乃古平安时众民之所筑完。

wéi wáng sù yǐ liáng shān wèi jí jùn fāng chéng xiàn zhī shān ér yǐ yàn wèi yān guó

这句话大意是:”惟王肃以梁山为汲郡方城县之山,而以燕为燕国。

jīn yú liáng shān zé yòng zhèng shuō yú yàn zé yòng wáng shuō èr zhě bù kě jiān tōng ér yòu qiǎo lì zhào gōng wèi sī kōng zhī shuō kě wèi shén nán ér shí fēi yǐ

现代白话:今于梁山则用郑说,于燕则用王说,二者不可兼通,而又巧立召公为司空之说,可谓甚难而实非了。

shuāng qí zhuī qí mò zhèng yǐ jīng zhuàn shuō mò duō shì dōng yí gù zhí fāng zhǎng sì yí jiǔ mò zhèng zhì dá zhào shāng yún jiǔ mò jí jiǔ yí yě

这句话大意是:双“其追其貊”,郑以经传说貊多是东夷,故职方掌四夷九貉,郑志答赵商云:“九貉即九夷也。

yòu qiū guān mò lì zhù yún zhēng dōng běi yí suǒ huò

这句话大意是:”又《秋官》“貉隶”注云:“征东北夷所获。

ér hàn shí suǒ wèi mò zhě jiē zài dōng běi

这句话大意是:”而汉时所谓貊者,皆在东北。

yīn yú jiān mò tiān èr yǔ yún qí hòu zhuī yě mò yě wèi yán yǔn suǒ bī shāo shāo dōng qiān

这句话大意是:因于笺末添二语云:“其后追也貊也,为严狁所逼,稍稍东迁。

cǐ yòu kě jiàn kāng chéng zhī bù zì ān ér qiān jiù qí shuō yě

这句话大意是:”此又可见康成之不自安而迁就其说也。

rú shān zhī bāo rú chuān zhī liú rú shān zhī bāo yíng fǎ yě

这句话大意是:○如山之苞如川之流“如山之苞”,营法也;。

rú chuān zhī liú chén fǎ yě

这句话大意是:“如川之流”,陈法也。

gǔ zhī shàn yòng shī zhě néng wéi yíng ér hòu néng wéi chén

这句话大意是:古之善用师者,能为营而后能为陈。

gù yuē shī chū yǐ lǜ yòu yuē bù qiān yú sì fá wǔ fá liù fá qī dài nǎi zhǐ qí yān

现代白话:故曰“师出以律”,又曰“不愆于四伐五伐六伐七代,乃止齐呢”。

guǎn zǐ bà guó zhī móu qiě yóu zuò nèi zhèng yǐ jì jūn lìng shǐ zhī ěr mù sù xí xīn zhì sù dìng rú shān zhī bù kě dòng yáo rán hòu chū ér yòng zhī ruò jué shuǐ yú qiān rèn zhī xī yǐ

现代白话:管子霸国之谋,且犹作内政,以寄军令,使之耳目素习,心志素定,如山之不可动摇,然后出而用之,若决水于千仞之溪了。

bù diào bù xiáng wēi yí zhī bù lèi xián rén zhī sàng wáng fù sì zhī zhuān hèng jiē guó zhī bù xiáng

这句话大意是:○不吊不祥威仪之不类,贤人之丧亡,妇寺之专横,皆国之不祥。

ér rì yuè zhī shěng shān chuān zhī biàn niǎo shòu cǎo mù zhī yāo qí xiǎo zhě yě

这句话大意是:而日月之眚,山川之变,鸟兽草木之妖,其小者也。

chuán yuē rén wú xìn yān yāo bù zì zuò

现代白话:传曰:“人无衅呢,妖不自作。

gù kǒng zǐ duì āi gōng yǐ lǎo zhě bù jiào yòu zhě bù xué wèi sú zhī bù xiáng

这句话大意是:”故孔子对哀公,以老者不教、幼者不学为俗之不祥。

xún zǐ yuē

现代白话:荀孔子说;。

rén yǒu sān bù xiáng yòu ér bù kěn shì zhǎng jiàn ér bù kěn shì guì bù xiào ér bù kěn shì xián shì rén zhī sān bù xiáng yě

这句话大意是:“人有三不祥,幼而不肯事长,贱而不肯事贵,不肖而不肯事贤,是人之三不祥也。

ér wǔ wáng shèng yīn dé èr fú ér wèn yān yuē ruò guó yǒu yāo hu

现代白话:”而武王胜殷,得二俘而问呢,曰:“若国有妖吗?

yī fú duì yuē wú guó yǒu yāo zhòu jiàn xīng ér tiān yù xuè

现代白话:”一俘对曰:“我国有妖,昼见星而天雨血。

yī fú duì yuē cǐ zé yāo yě fēi qí dà zhě yě

这句话大意是:”一俘对曰:“此则妖也,非其大者也。

wú guó zhī yāo zi bù tīng fù dì bù tīng xiōng jūn lìng bù xíng cǐ yāo zhī dà zhě yě

现代白话:我国之妖,子不听父,弟不听兄,君令不行,此妖之大者也。

wǔ wáng bì xí zài bài zhī

这句话大意是:”武王避席再拜之。

zì yú suǒ dǎi jiàn wǔ liù shí nián guó sú mín qíng jǔ rú cǐ yǐ bù jiào bù xué zhī tú mǎn yú tiān xià ér yī èr shāo yǒu cái zhī zhě jiē shǎo zhèng mǎo dèng xī zhī liú shì qǐ dài sān chuān jié ér bēi zhōu mín shān bēng ér yōu hàn zāi

现代白话:自余所逮见五六十年国俗民情举如此了,不教不学之徒满于天下,而一二稍有才知者皆少正卯、邓析之流,是岂待三川竭而悲周,岷山崩而忧汉啊。

shū yuē xí yǔ xìng chéng

这句话大意是:《书》曰:“习与性成。

shī yún rú bǐ quán liú wú lún xū yǐ bài

这句话大意是:”《诗》云:“如彼泉流,无沦胥以败。

shí shí zhī shì suǒ yǐ yǐn lǐng yú zhé wáng xì xīn yú dé yě

这句话大意是:”识时之士所以引领于哲王,系心于德也。

lǔ xī gōng jiǎn yǐ zú yòng kuān yǐ ài mín wù nóng zhòng gǔ ér yǒu mù zhī shèng

这句话大意是:○鲁僖公俭以足用,宽以爱民,务农重谷,而有牧之盛。

wèi wén gōng dà bù zhī yī dà bó zhī guān wu cái xùn nóng tōng shāng huì gōng jìng jiào quàn xué shòu fāng rèn néng ér yǒu lái pìn sān qiān zhī duō

这句话大意是:卫文公大布之衣,大帛之冠,务材训农,通商惠工,敬教劝学,授方任能,而有来牝三千之多。

rán zé gǔ zhī mǎ zhèng jiē běn yú tián gōng yě

这句话大意是:然则古之马政皆本于田功也。

wú wèi jiàn jiù yǒu féi mǎ yě yǒu jī piǎo ér néng guó zhě yě

现代白话:我未见厩有肥马、野有饥莩而能国者也。

shí shǐ jiǎn shāng tài wáng dāng wǔ dīng zǔ jiǎ zhī shì yīn dào wèi shuāi hé cóng yǒu jiǎn shāng zhī shì

这句话大意是:○实始翦商太王当武丁、祖甲之世,殷道未衰,何从有翦商之事。

xī gōng zhī shì jù tài wáng sì liù bǎi yú nián zuò shī zhè rén tè běn qí wáng jì suǒ jī ér chǐ yán zhī ěr

现代白话:僖公之世距太王巳六百余年,作诗这人特本其王迹所基,而侈言之你。

yóu tài shì zhī yán mìng wǒ wén kǎo sù jiāng tiān wēi yě yóu kāng gào zhī yán tiān nǎi dà mìng wén wáng yì róng yīn yě yì hòu rén zhuī yán zhī yě

这句话大意是:犹《泰誓》之言:“命我文考,肃将天威”也,犹《康诰》之言:“天乃大命文王,殪戎殷”也,亦后人追言之也。

zhāng zǐ yuē yī rì zhī jiān tiān mìng wèi jué yóu shì jūn chén

现代白话:张孔子说:“一日之间,天命未绝,犹是君臣。

xuán niǎo dú jīng chuán zhī wén zhōng shāng zhī shì wú yán xiáng ruì zhě

这句话大意是:○玄鸟读经传之文,终商之世,无言祥瑞者。

ér dà wù zhī xiáng sāng gāo zōng zhī gòu zhì tì yú tiān zhī jiàn yāo ér xiū dé zhě yǒu èr yān zé zhī jiān yú xià wáng zhī jiǎo wū shàng tiān ér xin lì xin lì wēi jù gài tāng zhī jiā fǎ yě

现代白话:而大戊之祥桑,高宗之雊雉,惕于天之见妖而修德者有二呢,则知监于夏王之矫诬上天而忄栗忄栗危惧,盖汤之家法也。

jiǎn dí tūn luǎn ér shēng qì bù yì jiǎo wū zhī shén hu

现代白话:简狄吞卵而生契,不是也很矫诬之甚吗?

máo shì chuán yuē xuán niǎo niǎo niǎo yě

这句话大意是:毛氏传曰:“玄鸟,鸟鸟也。

chūn fēn xuán niǎo jiàng

这句话大意是:春分玄鸟降。

tāng zhī xiān zǔ yǒu xū shì nǚ jiǎn dí pèi gāo xīn shì dì dì lǜ yǔ zhī qí yú jiāo ér shēng qì gù běn qí wèi tiān suǒ mìng yǐ xuán niǎo zhì ér shēng yān

现代白话:汤之先祖有戌氏女简狄,配高辛氏帝,帝率与之祈于郊而生契,故本其为天所命,以玄鸟至而生呢。

kě yǐ pò shǐ qiān zhī miù yǐ

现代白话:”能够破史迁之谬了。

fū zòu qí yǒng fū zòu qí yǒng bù zhèn bù dòng bù nán bù sǒng

这句话大意是:○敷奏其勇“敷奏其勇,不震不动,不难不竦。

gǒu fēi dà shòu zhī rén zhòu ér dàng tiān xià zhī zhòng rèn xiān bù kǒng jù ér shī qí shǒu zhě cǐ gōng sūn chǒu suǒ yǐ yǒu dòng xīn zhī wèn yě

这句话大意是:”苟非大受之人,骤而当天下之重任,鲜不恐惧而失其守者,此公孙丑所以有动心之问也。

shēng ér fá xià chuàng wèi yǒu zhī shì ér bù yí kě wèi tiān xī zhī yǒng yǐ

现代白话:升而伐夏,创未有之事而不疑,可谓天锡之勇了。

hé yǐ néng zhī

现代白话:凭什么能之?

qí shàng dì lín nǚ wú èr ěr xīn zhī wèi hu

现代白话:其“上帝临女,无贰你心”之谓吗?

tāng wǔ shēn zhī yě xué tāng zhī yǒng zhě yi hé rú

现代白话:汤武身之也,学汤之勇者宜怎么样?

zhèn jīng bǎi lǐ bù sàng bǐ chàng jìn zhī yǐ

现代白话:”震惊百里,不丧匕鬯”,近之了。

lǔ sòng shāng sòng shī zhī cì xù yóu chūn qiū zhī nián yuè fū zǐ yīn qí jiù wén shù ér bù zuò yě

现代白话:○鲁颂商颂《诗》之次序,犹《春秋》之年月,孔子因其旧文,述而不作也。

sòng zhě měi shèng dé zhī xíng róng yǐ gào zōng miào

这句话大意是:颂者,美盛德之形容,以告宗庙。

lǔ zhī sòng sòng qí jūn ér yǐ ér liè zhī zhōu sòng zhī hòu zhě lǔ rén wèi zhī sòng yě

这句话大意是:鲁之颂,颂其君而已,而列之周颂之后者,鲁人谓之颂也。

shì rú wèi fū zǐ zūn lǔ ér jìn zhī wèi sòng shì bù rán

现代白话:世儒谓孔子尊鲁,而进之为颂,是不然。

lǔ rén wèi zhī sòng fū zǐ ān dé bù wèi zhī sòng hu

现代白话:鲁人谓之颂,孔子安得不谓之颂吗?

wéi xià bù bèi yě

这句话大意是:为下不倍也。

chūn qiū shū gōng shū jiāo yì tóng cǐ yì

这句话大意是:《春秋》书公、书郊亦同此义。

mèng zǐ yuē qí wén zé shǐ

现代白话:孟孔子说:“其文则史。

bù dú chūn qiū yě suī liù jīng jiē rán

这句话大意是:”不独《春秋》也,虽《六经》皆然。

jīn rén yǐ wéi shèng rén zuò shū bì yǒu jīng shì jué sú zhī jiàn cǐ shì yǐ sī xīn dài shèng rén

这句话大意是:今人以为圣人作书,必有惊世绝俗之见,此是以私心待圣人。

shì rén dú shū rú wáng jiè fu cái rù gòng yuàn ér yī yuàn zhī shì jiē yù fēn gēng

这句话大意是:世人读书如王介甫,才入贡院,而一院之事皆欲纷更。

cǐ zuì xué zhě zhī dà bìng yě

这句话大意是:此最学者之大病也。

liè guó zhī fēng hé yǐ wú lǔ

现代白话:列国之风凭什么无鲁?

dà shī chén zhī gù yuē lǔ shī bù wèi zhī sòng yǐ

现代白话:大师陈之,固曰鲁诗,不谓之颂了。

kǒng zǐ lǔ rén yě cóng lǔ ér wèi zhī sòng cǐ rú lǔ shǐ zhī shū gōng yě rán pàn shuǐ zhī wén zé gù yuē lǔ hóu yě

这句话大意是:孔子,鲁人也,从鲁而谓之颂,此如鲁史之书“公”也,然《泮水》之文则固曰“鲁侯”也。

shāng hé yǐ zài lǔ zhī hòu

现代白话:商凭什么在鲁之后?

yuē cǎo lú wú shì cháng yán zhī yǐ dà shī suǒ zhí zhě dāng dài zhī shī yě

现代白话:曰草庐吴氏尝言之了:“大师所职者,当代之诗也。

shāng zé xiān dài zhī shī gù cì zhī zhōu lǔ zhī hòu

这句话大意是:商则先代之诗,故次之周、鲁之后。

shī xù shī zhī shì cì bì bù kě xìn jīn shī yì wèi bì jiē kǒng zǐ suǒ zhèng

这句话大意是:○诗序《诗》之世次必不可信,今《诗》亦未必皆孔子所正。

qiě rú bāo sì miè zhī yōu wáng zhī shī yě ér cì yú qián

这句话大意是:且如褒姒灭之,幽王之诗也,而次于前;。

zhào bó yíng zhī xuān wáng zhī shī yě ér cì yú hòu

这句话大意是:召伯营之,宣王之诗也,而次于后。

xù zhě bù dé qí shuō suì bìng chu cí xìn nán shān fǔ tián dà tián zhān bǐ luò yǐ cháng cháng zhě huá sāng hù yuān yāng yú zǎo cǎi shū shí shī jiē wèi cì yōu wáng zhī zuò kǒng bù rán yě

现代白话:序者不得其说,遂并《楚茨》、《信南山》、《甫田》、《大田》、《瞻彼洛了》、《裳裳者华》、《桑扈》、《鸳鸯》、《鱼藻》、《采菽》十诗,皆为刺幽王之作,恐不然也。

yòu rú shuò rén zhuāng jiāng chū guī shì yě ér cì yú hòu

这句话大意是:又如《硕人》,庄姜初归事也,而次于后;。

lǜ yī rì yuè zhōng fēng zhuāng jiāng shī wèi ér zuò yàn yàn sòng guī qiè zuò jī gǔ guó rén yuàn zhōu xū ér zuò yě ér cì yú qián

这句话大意是:《绿衣》、《日月》、《终风》,庄姜失位而作,《燕燕》,送归妾作,《击鼓》,国人怨州吁而作也,而次于前。

wèi yáng qín kāng gōng wèi tài zǐ shí zuò yě ér shǎn yú hòu

这句话大意是:《渭阳》,秦康公为太子时作也,而闪于后;。

huáng niǎo mù gōng hōng hòu shì yě ér cì yú qián

这句话大意是:《黄鸟》,穆公薨后事也,而次于前。

cǐ jiē jīng yǒu míng wén kě jù gù zhèng shì wèi shí yuè zhī jiāo yǔ wú zhèng xiǎo xiǎo wǎn jiē cì lì wáng zhī shī

这句话大意是:此皆经有明文可据,故郑氏谓《十月之交》、《雨无正》、《小》、《小宛》,皆刺厉王之诗。

hàn xìng zhī chū shī yí qí dì ěr

这句话大意是:汉兴之初,师移其第耳。

ér zuǒ shì chuán chǔ zhuāng wáng zhī yán yuē wǔ wáng zuò wǔ qí zú zhāng yuē qí dìng ěr gōng qí sān yuē fū shí yì sī wǒ cú wéi qiú dìng qí liù yuē suí wàn bāng lǚ fēng nián

现代白话:而《左氏传》楚庄王之言曰:“武王作《武》,其卒章曰‘耆定你功’,其三曰‘敷时绎思,我徂维求定’,其六曰:‘绥万邦,屡丰年’。

jīn shī dàn yǐ qí dìng ěr gōng yī zhāng wèi wǔ ér qí sān wèi lài qí liù wèi huán zhāng cì fù xiāng gé yuè

现代白话:”今诗但以“耆定你功”一章为《武》,而其三为《赉》,其六为《桓》,章次复相隔越。

yí lǐ gē zhào nán sān piān yuè cǎo chóng ér qǔ cǎi píng zhèng yì yǐ wéi cǎi píng jiù zài cǎo chóng zhī qián

这句话大意是:《仪礼》歌召南三篇,越《草虫》而取《采苹》,正义以为《采苹》旧在《草虫》之前。

zhī jīn rì zhī shī yǐ shī gǔ rén zhī cì fēi fū zi suǒ wèi yǎ sòng gè dé qí suǒ zhě yǐ

现代白话:知今日之诗已失古人之次,非孔子所谓雅颂各得其所者了。

✦ You read 卷三

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.