日知录 · 顾炎武 · Chapter 5 of 33

卷四

PinyinModern Translation
Size

lǔ zhī chūn qiū chūn qiū bù shǐ yú yǐn gōng

这句话大意是:○鲁之春秋《春秋》不始于隐公。

jìn hán xuān zi pìn lǔ guān shū yú tài shǐ shì jiàn yì xiàng yǔ lǔ chūn qiū yuē zhōu lǐ jǐn zài lǔ yǐ wú nǎi jīn zhī zhōu gōng zhī dé yǔ zhōu zhī suǒ yǐ wáng yě

现代白话:晋韩宣子聘鲁,观书于太史氏,见《易象》与《鲁春秋》,曰:“周礼尽在鲁了,我乃今知周公之德与周之所以王也。

gài bì qǐ zì bó qín zhī fēng yǐ jì yú zhōng shì

这句话大意是:”盖必起自伯禽之封,以洎于中世。

dāng zhōu zhī shèng cháo jìn huì tóng zhēng fá zhī shì jiē zài yān gù yuē zhōu lǐ ér chéng zhī zhě gǔ zhī liáng shǐ yě

现代白话:当周之盛,朝觐会同征伐之事皆在呢,故曰:周礼而成之者,古之良史也。

zì yǐn gōng yǐ xià shì dào shuāi wēi shǐ shī qí guān yú shì kǒng zǐ jù ér xiū zhī zì huì gōng yǐ shàng zhī wén wú suǒ gǎi yān suǒ wèi shù ér bù zuò zhě yě

现代白话:自隐公以下,世道衰微,史失其官,于是孔子惧而修之,自惠公以上之文无所改呢,所谓“述而不作”者也。

zì yǐn gōng yǐ xià zé kǒng zǐ yǐ jǐ yì xiū zhī suǒ wèi zuò chūn qiū yě

这句话大意是:自隐公以下,则孔子以己意修之,所谓“作春秋”也。

rán zé zì huì gōng yǐ shàng zhī chūn qiū gù fū zǐ suǒ shàn ér cóng zhī zhě yě xī hu qí shū zhī bù cún yě

现代白话:然则自惠公以上之《春秋》,固孔子所善而从之者也,惜乎其书之不存也。

chūn qiū quē yí zhī shū kǒng zǐ yuē wú yóu jí shǐ zhī quē wén yě

现代白话:○春秋阙疑之书孔孔子说:“我犹及史之阙文也。

shǐ zhī quē wén shèng rén bù gǎn yì yě

这句话大意是:”史之阙文,圣人不敢益也。

chūn qiū huán gōng shí qī nián dōng shí yuè shuò rì yǒu shí zhī

这句话大意是:《春秋·桓公十七年》:“冬十月朔,日有食之。

chuán yuē bù shū rì guān shī zhī yě

这句话大意是:”传曰:“不书日,官失之也。

xī gōng shí wǔ nián xià wǔ yuè rì yǒu shí zhī

这句话大意是:”《僖公十五年》:“夏五月,日有食之。

chuán yuē bù shū shuò yǔ rì guān shī zhī yě

这句话大意是:”传曰:“不书朔与日,官失之也。

yǐ shèng rén zhī míng qiān suì zhī rì zhì kě zuò ér zhì qǐ nán kǎo lì bù suàn yǐ bǔ qí quē ér fū zi bù gǎn yě kuàng yú shǐ wén zhī wù ér wú cóng qǔ zhèng zhě hu kuàng yú liè guó zhī shì de zhī chuán wén bù dēng yú shǐ cè zhě hu

现代白话:”以圣人之明,千岁之日至可坐而致,岂难考历布算以补其阙,而孔子不敢也,况于史文之误而无从取正者乎,况于列国之事得之传闻不登于史策者吗。

zuǒ shì zhī shū chéng zhī zhě fēi yī rén lù zhī zhě fēi yī shì kě wèi fù yǐ ér fū zi dāng shí wèi bì jiàn yě

现代白话:左氏之书,成之者非一人,录之者非一世,可谓富了,而孔子当时未必见也。

shǐ zhī suǒ bù shū zé suī shèng rén yǒu suǒ bù zhī yān zhě

现代白话:史之所不书,则虽圣人有所不知呢者。

qiě chūn qiū lǔ guó zhī shǐ yě jí shǐ lì pìn zhī yú bì wén qí zhèng suì kě yǐ bǎi èr shí guó zhī bǎo shū zēng rù běn guó zhī jì zhù hu

现代白话:且春秋,鲁国之史也,即使历聘之余,必闻其政,遂能够百二十国之宝书增入本国之记注吗。

ruò nǎi gǎi zàng huì gōng zhī lèi bù shū zhě jiù shǐ zhī suǒ wú yě

这句话大意是:若乃改葬惠公之类,不书者,旧史之所无也。

cáo dài fū sòng dài fū sī mǎ sī chéng zhī bù míng zhě quē yě

这句话大意是:曹大夫、宋大夫、司马、司城之不名者,阙也。

zhèng bó kūn wán chu zi mí qí hóu yáng shēng zhī shí shì ér shū zú zhě chuán wén bù shèng jiǎn shū shì yǐ cóng jiù shǐ zhī wén yě

这句话大意是:郑伯髡顽、楚子麋、齐侯阳生之实弑而书卒者,传闻不胜简书,是以从旧史之文也。

zuǒ shì chū yú huò lín zhī hòu wǎng luó hào bó shí fū zǐ zhī suǒ wèi jiàn

现代白话:左氏出于获麟之后,网罗浩博,实孔子之所未见。

nǎi hòu zhī rú zhě shì wèi yǐ yǒu cǐ shū fū zǐ jù ér bǐ xuē zhī

现代白话:乃后之儒者似谓已有此书,孔子据而笔削之。

jí zuǒ shì zhī jiě jīng yú suǒ bù hé zhě yì duō qū wèi zhī shuō

这句话大意是:即左氏之解经,于所不合者亦多曲为之说;。

ér jīng shēng zhī lùn suì yǐ shèng rén suǒ bù zhī wèi huì

这句话大意是:而经生之论遂以圣人所不知为讳。

shì yǐ xīn shuō yù duō ér shì fēi mǐ dìng

这句话大意是:是以新说愈多,而是非靡定。

gù jīn rén xué chūn qiū zhī yán jiē yǐng shū yān shuō ér fū zi zhī bù néng nì liào zhě yě

现代白话:故今人学《春秋》之言皆郢书燕说,而孔子之不能逆料者也。

zi bù yún hū duō wén quē yí shèn yán qí yú

这句话大意是:子不云乎:“多闻阙疑,慎言其余。

qǐ tè gào zi zhāng hu xiū chūn qiū zhī fǎ yì bù guò cǐ

这句话大意是:”岂特告子张乎,修《春秋》之法亦不过此。

chūn qiū yīn lǔ shǐ ér xiū zhě yě zuǒ shì chuán cǎi liè guó zhī shǐ ér zuò zhě yě

这句话大意是:《春秋》因鲁史而修者也,《左氏传》采列国之史而作者也。

gù suǒ shū jìn shì zì wén gōng zhǔ xià méng zhèng jiāo yú zhōng guó zé yǐ liè guó zhī shǐ cān zhī ér yī cóng zhōu zhēng zì huì gōng yǐ qián zé jiān yòng xià zhēng

这句话大意是:故所书晋事,自文公主夏盟,政交于中国,则以列国之史参之,而一从周正,自惠公以前,则间用夏正。

qí bù chū yú yī rén míng yǐ

现代白话:其不出于一人明了。

qí wèi zhòng zǐ wèi zi shì wèi hōng

这句话大意是:其谓仲子为子氏,未薨;。

píng wáng bēng wèi fù yǐ gēng xū

这句话大意是:平王崩,为赴以庚戌;。

chén hóu bào zú wèi zài fù shì jiē chuǎi mó ér wèi zhī shuō

这句话大意是:陈侯鲍卒,为再赴:似皆揣摩而为之说。

sān zhèng sān zhèng zhī míng jiàn yú gān shì

这句话大意是:○三正三正之名,见于《甘誓》。

sū shì yǐ wéi zì shùn yǐ qián bì yǒu yǐ jiàn zǐ jiàn chǒu wèi zhèng zhě qí lái shàng yǐ

现代白话:苏氏以为自舜以前必有以建子、建丑为正者,其来尚了。

wēi zǐ zhī mìng yuē tǒng chéng xiān wáng xiū qí lǐ wù

这句话大意是:《微子之命》曰:“统承先王,修其礼物。

shì zhī qǐ yòng xià zhēng sòng yòng yīn zhèng ruò cháo jìn huì tóng zé yòng zhōu zhī zhēng shuò qí yú běn guó zì yòng qí xiān wáng zhī zhēng shuò yě

这句话大意是:”是知杞用夏正,宋用殷正,若朝觐会同则用周之正朔,其于本国自用其先王之正朔也。

dú shì jìn wèi jī xìng zhī guó ér yòng xià zhēng zé bù kě jiě

这句话大意是:独是晋为姬姓之国,而用夏正则不可解。

dù yù chūn qiū hòu xù yuē jìn tài kāng zhōng jí xiàn rén fā qí jiè nèi jiù zhǒng de gǔ shū jiē jiǎn biān kē dòu wén zì

这句话大意是:杜预《春秋》后序曰:“晋太康中,汲县人发其界内旧冢,得古书,皆简编科斗文字。

jì jìn guó qǐ zì shāng shū cì wén hóu zhāo hóu yǐ zhì qǔ wò zhuāng bó

这句话大意是:记晋国,起自殇叔,次文侯、昭侯,以至曲沃庄伯。

zhuāng bó zhī shí yī nián shí yī yuè lǔ yǐn gōng zhī yuán nián zhēng yuè yě jiē yòng xià zhēng jiàn yín zhī yuè wèi suì shǒu biān nián

这句话大意是:庄伯之十一年十一月,鲁隐公之元年正月也,皆用夏正建寅之月为岁首编年。

jīn kǎo chūn qiū xī gōng wǔ nián jìn hóu shā qí shì zǐ shēn shēng jīng shū chūn ér chuán zài shàng nián zhī shí èr yuè

这句话大意是:”今考《春秋》僖公五年,晋侯杀其世子申生,经书“春”,而传在上年之十二月。

shí nián lǐ kè shì qí jūn zhuō jīng shū zhēng yuè ér chuán zài shàng nián zhī shí yī yuè

这句话大意是:十年,里克弑其君卓,经书“正月”,而传在上年之十一月。

shí yī nián jìn shā qí dài fū zhèng fù jīng shū chūn ér chuán zài shàng nián zhī dōng

这句话大意是:十一年,晋杀其大夫ぶ郑父,经书“春”,而传在上年之冬。

shí wǔ nián jìn hóu jí qín bó zhàn yú hán huò jìn hóu jīng shū shí yǒu yī yuè rén xū ér chuán zé wèi jiǔ yuè rén xū

这句话大意是:十五年,晋侯及秦伯战于韩,获晋侯,经书“十有一月壬戌”,而传则为九月壬戌。

jīng zhuàn zhī wén huò cóng xià zhēng huò cóng zhōu zhēng suǒ yǐ cuò hù rú cǐ

这句话大意是:经传之文或从夏正,或从周正,所以错互如此。

yǔ shǐ jì hàn yuán nián dōng shí yuè wǔ xīng jù dōng jǐng nǎi qiū qī yuè zhī wù zhèng tóng

这句话大意是:与《史记》汉元年冬十月,五星聚东井,乃秋七月之误正同。

xī gōng wǔ nián shí èr yuè bǐng zǐ shuò guó gōng chǒu bēn jīng shī ér bo yǎn duì xiàn gōng yǐ wéi jiǔ yuè shí yuè zhī jiāo

这句话大意是:僖公五年十二月丙子朔,虢公丑奔京师,而卜偃对献公,以为九月十月之交。

xiāng gōng sān shí nián jiàng xiàn lǎo rén yán chén shēng zhī suì zhēng yuè jiǎ zǐ shuò

这句话大意是:襄公三十年,绛县老人言:“臣生之岁,正月甲子朔。

yǐ cháng lì tuī zhī wèi lǔ wén gōng shí yī nián sān yuè jiǎ zǐ shuò

这句话大意是:”以《长历》推之,为鲁文公十一年三月甲子朔。

cǐ yòu jìn rén yòng xià zhēng zhī jiàn yú chuán zhě yě

这句话大意是:此又晋人用夏正之见于传者也。

xī gōng èr shí sì nián dōng jìn hóu yí wú zú

现代白话:《僖公二十四年》:“冬,晋侯夷我卒。

dù shì zhù wén gōng dìng wèi ér hòu gào

这句话大意是:”杜氏注:“文公定位而后告。

fū bù gào wén gōng zhī rù ér gào huì gōng zhī hōng yǐ shàng nián zhī shì wéi jīn nián zhī shì

这句话大意是:”夫不告文公之入,而告惠公之薨,以上年之事为今年之事。

xīn jūn rù guó zhī rì fǎn wèi jiù jūn jí shì zhī nián fēi rén qíng yě

这句话大意是:新君入国之日,反为旧君即世之年,非人情也。

yí cǐ jīng nǎi cuò jiǎn dāng zài èr shí sān nián zhī dōng

这句话大意是:疑此经乃错简,当在二十三年之冬。

chuán yuē jiǔ yuè jìn huì gōng zú

这句话大意是:传曰:“九月,晋惠公卒。

jìn zhī jiǔ yuè zhōu zhī dōng yě

这句话大意是:”晋之九月,周之冬也。

yǐn gōng liù nián dōng sòng rén qǔ cháng gě

这句话大意是:《隐公六年》:“冬,宋人取长葛。

chuán zuò qiū

这句话大意是:”传作“秋”。

liú yuán fù yuē zuǒ shì rì yuè yǔ jīng bù tóng zhě qiū míng zuò shū zá qǔ dāng shí zhū hóu shǐ cè zhī wén qí yòng sān zhèng cēn cī bù yī wǎng wǎng ér mí

这句话大意是:刘原父曰:“《左氏》日月与经不同者,丘明作书杂取当时诸侯史策之文,其用三正参差不一,往往而迷。

gù jīng suǒ yún dōng chuán wèi zhī qiū yě

这句话大意是:故经所云‘冬’,传谓之‘秋’也。

kǎo sòng yòng yīn zhèng zé jiàn yǒu zhī yuè zhōu yǐ wéi dōng sòng yǐ wéi qiū yǐ

现代白话:考宋用殷正,则建酉之月,周以为冬,宋以为秋了。

huán gōng qī nián xià gǔ bó suí lái cháo shān hóu wú lí lái cháo

现代白话:《桓公七年》:“夏,谷伯绥来朝,邓侯我离来朝。

chuán zuò chūn

这句话大意是:”传作“春”。

liú yuán fù yuē chuán suǒ jù zhě yǐ xià zhēng jì shí yě

这句话大意是:刘原父曰:“传所据者以夏正纪时也。

wén gōng shí liù nián qí gōng zǐ shāng rén shì qí jūn shě

这句话大意是:《文公十六年》:“齐公子商人弑其君舍。

jīng zài jiǔ yuè chuán zuò qī yuè

这句话大意是:”经在九月,传作七月。

yǐn gōng sān nián xià sì yuè zhèng jì zú shuài shī qǔ wēn zhī mài qiū yòu qǔ chéng zhōu zhī hé

这句话大意是:《隐公三年》:“夏四月,郑祭足帅师取温之麦,秋又取成周之禾。

ruò yǐ wéi zhōu zhēng zé mài hé jiē wèi shú

这句话大意是:”若以为周正,则麦禾皆未熟。

sì nián qiū zhū hóu zhī shī bài zhèng tú bīng qǔ qí hé ér hái

这句话大意是:《四年》:“秋,诸侯之师败郑徒兵,取其禾而还。

yì zài jiǔ yuè zhī shàng shì xià zhēng liù yuè hé yì wèi shú

这句话大意是:”亦在九月之上,是夏正六月,禾亦未熟。

zhù yún qǔ zhě gài shān jiàn zhī

这句话大意是:注云:“取者,盖芟践之。

zhōng shì kě yí

这句话大意是:”终是可疑。

àn chuán zhōng zá qǔ sān zhèng duō yǒu cuò wù

这句话大意是:按传中杂取三正,多有错误。

zuǒ shì suī fā qí lì yú yǐn zhī yuán nián yuē chūn wáng zhōu zhēng yuè ér jiān yǒu shī yú gǎi dìng zhě

这句话大意是:左氏虽发其例于隐之元年,曰“春王周正月”,而间有失于改定者。

wén duō shì fán gù zhù shū zhī jūn zǐ suǒ bù néng miǎn yě

现代白话:文多事繁,固著书之有德行的人所不能免也。

rùn yuè zuǒ shì chuán wén gōng yuán nián yú shì rùn sān yuè fēi lǐ yě

这句话大意是:○闰月《左氏传·文公元年》:“于是闰三月,非礼也。

xiāng gōng èr shí qī nián shí yī yuè yǐ hài shuò rì yǒu shí zhī

这句话大意是:”《襄公二十七年》:“十一月乙亥朔,日有食之。

chén zài shēn sī lì guò yě zài shī rùn yǐ

现代白话:辰在申,司历过也,再失闰了。

āi gōng shí èr nián dōng shí èr yuè zhōng

这句话大意是:”《哀公十二年》:“冬十二月,螽。

zhòng ní yuē jīn huǒ yóu xi liú sī lì guò yě

这句话大意是:仲尼曰:‘今火犹西流,司历过也。

bìng shì lǔ lì

这句话大意是:’”并是鲁历。

chūn qiū shí gè guó zhī lì yì zì yǒu bù tóng zhě jīng tè jù lǔ lì shū zhī ěr

这句话大意是:春秋时,各国之历亦自有不同者,经特据鲁历书之耳。

chéng gōng shí bā nián chūn wáng zhēng yuè jìn shā qí dài fū xū tóng

这句话大意是:《成公十八年》:“春王正月,晋杀其大夫胥童。

chuán zài shàng nián rùn yuè

这句话大意是:”传在上年闰月。

āi gōng shí liù nián chūn wáng zhēng yuè jǐ mǎo wèi shì zǐ kuǎi kuì zì qi rù yú wèi wèi hóu zhé lái bēn

这句话大意是:《哀公十六年》:“春王正月己卯,卫世子蒯聩自戚入于卫,卫侯辄来奔。

chuán zài shàng nián rùn yuè

这句话大意是:”传在上年闰月。

jiē lǔ shī rùn zhī zhèng

这句话大意是:皆鲁失闰之证。

dù yǐ wéi cóng gào fēi yě

这句话大意是:杜以为从告,非也。

shǐ jì zhōu xiāng wáng èr shí liù nián rùn sān yuè ér chūn qiū fēi zhī

这句话大意是:《史记》:“周襄王二十六年闰三月,而《春秋》非之。

zé yǐ lǔ lì wèi zhōu lì fēi yě

这句话大意是:”则以鲁历为周历,非也。

píng wáng dōng qiān yǐ hòu zhōu shuò zhī bù bān jiǔ yǐ gù hàn shū lǜ lì zhì liù lì yǒu huáng dì zhuān xū xià yīn zhōu jí lǔ lì qí yú zuǒ shì zhī yán shī rùn jiē wèi lǔ lì

现代白话:平王东迁以后,周朔之不颁久了,故《汉书·律历志》六历有黄帝、颛顼、夏、殷、周及鲁历,其于左氏之言失闰,皆谓鲁历。

gài běn liú xīn zhī shuō

这句话大意是:盖本刘歆之说。

wáng zhēng yuè guǎng chuān shū bá zài jìn jiāng dǐng míng yuē wéi wáng shí yuè yǐ hài

这句话大意是:○王正月《广川书跋》载《晋姜鼎铭》曰:“惟王十月乙亥。

ér lùn zhī yuē shèng rén zuò chūn qiū yú suì shǒu zé shū wáng shuō zhě wèi jǐn shǐ yǐ zhèng duān

这句话大意是:”而论之曰:“圣人作《春秋》,于岁首则书王说者,谓谨始以正端。

jīn jìn rén zuò dǐng ér yuē wáng shí yuè shì dāng shí zhū hóu jiē yǐ zūn wáng zhèng wéi fǎ bù dú lǔ yě

这句话大意是:今晋人作鼎而曰‘王十月’,是当时诸侯皆以尊王正为法,不独鲁也。

li mèng yáng yán jīn rén wǎng wǎng yǒu de qín quán zhě yì yǒu wáng zhēng yuè zì

这句话大意是:”李梦阳言:“今人往往有得秦权者,亦有‘王正月’字。

yǐ shì guān zhī chūn qiū wáng zhēng yuè bì lǔ shǐ běn wén yě

这句话大意是:以是观之,《春秋》‘王正月’,必鲁史本文也。

yán wáng zhě suǒ yǐ bié yú xià yīn bìng wú tā yì

这句话大意是:言王者,所以别于夏、殷,并无他义。

liú yuán fù yǐ wáng zhī yī zì wèi shèng rén xīn yì fēi yě

这句话大意是:刘原父以‘王’之一字为圣人新意,非也。

zǐ yuē shù ér bù zuò xìn ér hào gǔ

现代白话:孔子说:‘述而不作,信而好古。

yì yú cǐ jiàn zhī

这句话大意是:’亦于此见之。

zhào bó xún yuē tiān zǐ cháng yǐ jīn nián dōng bān míng nián zhēng shuò yú zhū hóu zhū hóu shòu zhī měi yuè fèng yuè shuò jiǎ zǐ yǐ gào yú miào suǒ wèi bǐng zhēng shuò yě gù yuē wáng zhēng yuè

这句话大意是:赵伯循曰:“天子常以今年冬班明年正朔于诸侯,诸侯受之,每月奉月朔甲子以告于庙,所谓禀正朔也,故曰王正月。

zuǒ shì chuán yuē yuán nián chūn wáng zhōu zhēng yuè

这句话大意是:《左氏传》曰:“元年春,王周正月。

cǐ gǔ rén jiě jīng zhī shàn hòu rén biàn zhī lèi shù bǎi qiān yán ér wèi míng zhě chuán yǐ yī zì jǐn zhī yǐ

现代白话:”此古人解经之善,后人辨之累数百千言而未明者,传以一字尽之了。

wèi wèi tiān zǐ zé suī jiàn zǐ ér bù gǎn wèi zhī zhèng wǔ chéng wéi yī yuè rén chén shì yě

这句话大意是:未为天子,则虽建子而不敢谓之“正”,《武成》“惟一月壬辰”是也。

yǐ wèi tiān zǐ zé wèi zhī zhèng ér fù jiā wáng yǐ bié yú xià yīn chūn qiū wáng zhēng yuè shì yě

这句话大意是:已为天子,则谓之“正”,而复加“王”以别于夏、殷,《春秋》“王正月”是也。

chūn qiū shí yuè bìng shū chūn qiū shí yuè bìng shū yú gǔ wèi zhī jiàn

这句话大意是:○春秋时月并书《春秋》时月并书,于古未之见。

kǎo zhī shàng shū rú tài shì shí yǒu sān nián chūn dà huì yú mèng jīn

这句话大意是:考之《尚书》,如《泰誓》:“十有三年春,大会于孟津。

jīn téng qiū dà shú wèi huò

这句话大意是:”《金滕》:“秋,大熟,未获。

yán shí zé bù yán yuè

这句话大意是:”言时则不言月。

yī xun wéi yuán sì shí yǒu èr yuè yǐ chǒu

这句话大意是:《伊训》:“惟元祀十有二月乙丑。

tài jiǎ zhōng wéi sān sì shí yǒu èr yuè shuò

这句话大意是:”《太甲》中:“惟三祀十有二月朔。

wǔ chéng wéi yī yuè rén chén

这句话大意是:”《武成》:“惟一月壬辰。

kāng gào wéi sān yuè zāi shēng pò

现代白话:”《康诰》:“惟三月啊生魄。

zhào gào sān yuè wéi bǐng wǔ fěi

这句话大意是:”《召诰》:“三月惟丙午朏。

duō shì wéi sān yuè

这句话大意是:”《多士》:“惟三月。

duō fāng wéi wǔ yuè dīng hài

这句话大意是:”《多方》:“惟五月丁亥。

gù mìng wéi sì yuè zāi shēng pò

现代白话:”《顾命》:“惟四月啊生魄。

bì mìng wéi shí yǒu èr nián liù yuè gēng wǔ fěi

这句话大意是:”《毕命》:“惟十有二年六月庚午朏。

yán yuè zé bù yán shí

这句话大意是:”言月则不言时。

qí tā zhōng dǐng gǔ wén duō rú cǐ

这句话大意是:其他钟鼎古文多如此。

chūn qiū dú bìng jǔ shí yuè zhě yǐ qí wèi biān nián zhī shǐ yǒu shí yǒu yuè yǒu rì duō shì yì lì suǒ cún bù róng yú quē yī yě

这句话大意是:《春秋》独并举时月者,以其为编年之史,有时有月有日,多是义例所存,不容于阙一也。

jiàn zǐ zhī yuè ér shū chūn cǐ zhōu rén wèi zhī chūn yǐ

现代白话:建子之月而书春,此周人谓之春了。

hòu hàn shū chén chǒng chuán yuē tiān zhèng jiàn zǐ zhōu yǐ wéi chūn

这句话大意是:《后汉书·陈宠传》曰:“天正建子,周以为春。

yuán xióng péng lái wǔ jīng shuō yuē yáng shēng yú zi jí wéi chūn yīn shēng yú wǔ jí wéi qiū cǐ zhī wèi tiān tǒng

这句话大意是:”元熊朋来《五经说》曰:“阳生于子即为春,阴生于午即为秋,此之谓天统。

wèi yī wèi yuán yáng guī shān dá hú kāng hòu shū yuē méng lù shì chūn qiū dì yī duàn yì suǒ wèi yuán zhě rén yě

这句话大意是:○谓一为元杨龟山《答胡康侯书》曰:“蒙录示《春秋》第一段义,所谓‘元’者,仁也;。

rén rén xīn yě

这句话大意是:仁,人心也。

chūn qiū shēn míng qí yòng dāng zì guì zhě shǐ gù zhì guó xiān zhèng qí xīn

这句话大意是:《春秋》深明其用,当自贵者始,故治国先正其心。

qí shuō shì tài zhī lí yǐ kǒng gǎi yuán chū wú cǐ yì

现代白话:其说似太支离了,恐改元初无此意。

sān dài zhēng shuò rú zhōng zhì wén zhī shàng xún huán wú duān bù kě zēng sǔn yě

这句话大意是:三代正朔,如忠质文之尚,循环无端,不可增损也。

dòu gāng zhī duān lián guàn yíng shì zhī nǚ zhī jì zhǐ qiān niú zhī chū yǐ jì rì yuè gù yuē xīng jì

这句话大意是:斗纲之端,连贯营室,织女之纪,指牵牛之初,以纪日月,故曰星纪。

wǔ xīng qǐ qí chū rì yuè qǐ qí zhōng qí shí wèi dōng zhì qí chén wèi chǒu

这句话大意是:五星起其初,日月起其中,其时为冬至,其辰为丑。

sān dài gè jù yī tǒng míng sān tǒng cháng hé ér dié wéi shǒu zhōu huán wǔ xíng zhī dào yě

这句话大意是:三代各据一统,明三统常合,而迭为首周环,五行之道也。

zhōu jù tiān tǒng yǐ shí yán yě

这句话大意是:周据天统,以时言也;。

shāng jù dì tǒng yǐ chén yán yě

这句话大意是:商据地统,以辰言也;。

xià jù rén tǒng yǐ rén shì yán yě

这句话大意是:夏据人统,以人事言也。

gù sān dài zhī shí wéi xià wèi zhèng

这句话大意是:故三代之时,惟夏为正。

wèi chūn qiū yǐ zhōu zhēng jì shì shì yě zhēng shuò bì zì tiān zǐ chū gǎi zhèng shuò kǒng shèng rén bù wéi yě

这句话大意是:谓《春秋》以周正纪事是也,正朔必自天子出,改正朔,恐圣人不为也。

ruò wèi yǐ xià shí guān yuè rú dìng gōng yuán nián dōng shí yuè yǔn shuāng shā shū

这句话大意是:若谓以夏时冠月,如《定公元年》:‘冬十月,陨霜杀菽。

ruò yǐ xià shí yán zhī zé shí yuè yǔn shuāng nǎi qí shí yě bù zú wèi yì

这句话大意是:’若以夏时言之,则十月陨霜,乃其时也,不足为异。

zhōu shí yuè nǎi xià zhī bā yuè ruò yǐ xià shí guān yuè dāng yuē qiū shí yuè yě

这句话大意是:周十月,乃夏之八月,若以夏时冠月,当曰‘秋十月’也。

wǔ dài shǐ hàn běn jì lùn yuē rén jūn jí wèi chēng yuán nián cháng shì ěr kǒng zǐ wèi xiū chūn qiū qí qián gù yǐ rú cǐ

现代白话:《五代史·汉本纪》论曰:“人君即位称元年,常事你,孔子未修《春秋》其前固已如此。

suī bào jūn hūn zhǔ wàng yōng zhī shǐ qí jì shì xiān hòu yuǎn jìn mò bù yǐ suì yuè yī èr shù zhī nǎi lǐ zhī zì rán yě qí wèi yī wèi yuán gài gǔ rén zhī yǔ ěr

现代白话:虽暴君昏主、妄庸之史,其记事先后远近,莫不以岁月一、二数之,乃理之自然也,其谓一为“元”,盖古人之语你。

jí hòu shì qǔ xué zhī shì shǐ wèi kǒng zǐ shū yuán nián wèi chūn qiū dà fǎ suì yǐ gǎi yuán wéi zhòng shì

这句话大意是:及后世曲学之士,始谓孔子书‘元年’为《春秋》大法,遂以改元为重事。

xú wú dǎng zhù yuē gǔ wèi suì zhī yī yuè yì bù yún yī ér yuē zhēng yuè guó yǔ yán liù lǚ yuē yuán xián dà lǚ zhōu yì liè liù yáo yuē chū jiǔ dà dǐ gǔ rén yán shù duō bù yún yī bù dú wèi nián wèi yuán yě

这句话大意是:”徐无党注曰:“古谓岁之一月亦不云一而曰‘正月’,《国语》言六吕曰‘元闲大吕’,《周易》列六爻曰‘初九’,大抵古人言数多不云‘一’,不独谓年为‘元’也。

lǚ bó gōng chūn qiū jiǎng yì yuē mìng rì yǐ yuán yú diǎn yě

这句话大意是:”吕伯恭《春秋讲义》曰:“命日以‘元’,《虞典》也。

mìng sì yǐ yuán shāng xun yě

这句话大意是:命祀以‘元’,《商训》也。

nián jì rì chén zhī shǒu qí wèi zhī yuán gài yǐ jiǔ yǐ qǐ kǒng zǐ zuò chūn qiū ér shǐ míng zhī zāi

现代白话:年纪日辰之首其谓之元,盖已久了,岂孔子作《春秋》而始名之啊。

shuō chūn qiū zhě nǎi yán chūn qiū wèi yī wèi yuán dài yù shēn qiú jīng zhǐ ér fǎn qiǎn zhī yě

这句话大意是:说《春秋》者乃言《春秋》谓一为‘元’,殆欲深求经旨,而反浅之也。

gǎi yuè sān dài gǎi yuè zhī zhèng jiàn yú bái hǔ tōng suǒ yǐn shàng shū dà chuán zhī yán shén míng

这句话大意是:○改月三代改月之证,见于《白虎通》所引《尚书大传》之言甚明。

qí yán yuē xià yǐ mèng chūn yuè wèi zhèng yīn yǐ jì dōng yuè wèi zhèng zhōu yǐ zhòng dōng yuè wèi zhèng

这句话大意是:其言曰:“夏以孟春月为正,殷以季冬月为正,周以仲冬月为正。

xià yǐ shí sān yuè wèi zhèng sè shàng hēi yǐ píng dàn wèi shuò

这句话大意是:夏以十三月为正,色尚黑,以平旦为朔。

yīn yǐ shí èr yuè wèi zhèng sè shàng bái yǐ jī míng wèi shuò

这句话大意是:殷以十二月为正,色尚白,以鸡鸣为朔。

zhōu yǐ shí yī yuè wèi zhèng sè shàng chì yǐ yè bàn wèi shuò

这句话大意是:周以十一月为正,色尚赤,以夜半为朔。

bù yǐ èr yuè hòu wèi zhèng zhě wàn wù bù qí mò shì suǒ tǒng gù bì yǐ sān wēi zhī yuè yě

这句话大意是:不以二月后为正者,万物不齐,莫适所统,故必以三微之月也。

zhōu yǐ shí yī yuè wèi zhèng jí míng zhēng yuè bù míng shí yī yuè yǐ

现代白话:周以十一月为正,即名正月,不名十一月了。

yīn yǐ shí èr yuè wèi zhèng jí míng zhēng yuè bù míng shí èr yuè yǐ

现代白话:殷以十二月为正,即名正月,不名十二月了。

xià yǐ shí sān yuè wèi zhèng jí míng zhēng yuè bù míng shí sān yuè yǐ

现代白话:夏以十三月为正,即名正月,不名十三月了。

shì yǐn yī xun tài jiǎ shí yǒu èr yuè zhī wén yǐ wéi shāng rén bù gǎi yuè zhī zhèng yǔ kǒng chuán bù hé yì wèi yǒu míng jù

这句话大意是:”氏引《伊训》、《太甲》“十有二月”之文以为商人不改月之证,与孔传不合,亦未有明据。

hú shì yòu yǐn qín rén yǐ hài wèi zhèng bù gǎi shí yuè wèi zhèng zé bù rán

这句话大意是:胡氏又引秦人以亥为正,不改时月为证,则不然。

hàn shū gāo dì jì chūn zhèng yuè zhù shī gǔ yuē fán cǐ zhū yuè hào jiē tài chū zhèng lì zhī hòu jì shì zhě zhuī gǎi zhī fēi dāng shí běn chēng yě

这句话大意是:《汉书·高帝纪》“春正月”注,师古曰:“凡此诸月号皆太初正历之后记事者追改之,非当时本称也。

yǐ shí yuè wèi suì shǒu jí wèi shí yuè wèi zhēng yuè

这句话大意是:”以十月为岁首,即谓十月为正月。

jīn cǐ zhēn zhèng yuè dāng shí wèi zhī sì yuè ěr

这句话大意是:今此真正月,当时谓之四月耳。

tā jiē lèi cǐ

这句话大意是:他皆类此。

shū sūn tōng chuán zhū hóu qún chén cháo shí yuè

这句话大意是:《叔孙通传》:“诸侯群臣朝十月。

shī gǔ yuē hàn shí shàng yǐ shí yuè wèi zhēng yuè gù xíng cháo suì zhī lǐ shǐ jiā zhuī shū shí yuè

这句话大意是:”师古曰:“汉时尚以十月为正月,故行朝岁之礼,史家追书十月。

tiān wáng shàng shū zhī wén dàn chēng wáng chūn qiū zé yuē tiān wáng yǐ dāng shí chu wú xú yuè jiē jiàn chēng wáng gù jiā tiān yǐ bié zhī yě

这句话大意是:○天王《尚书》之文但称“王”,《春秋》则曰“天王”,以当时楚、吴、徐、越皆僭称王,故加“天”以别之也。

zhào zǐ yuē chēng tiān wáng yǐ biǎo wú èr zūn shì yě

现代白话:赵孔子说:“称天王,以表无二尊”是也。

zhū yí fù zhū yí fù zhī chēng zì zhě fù yōng zhī jūn wú jué kě chēng ruò zhí shū qí míng yòu fēi suǒ yǐ dài lín guó zhī jūn yě gù zì zhī

这句话大意是:○邾仪父邾仪父之称字者,附庸之君无爵可称,若直书其名,又非所以待邻国之君也,故字之。

bēi yú zǐ nán ér jìn yú mán yí zhī guó yǔ xiāo shū cháo gōng tóng yī lì yě

这句话大意是:卑于子男,而进于蛮夷之国,与萧叔朝公同一例也。

zuǒ shì yuē guì zhī gōng yáng yuē bāo zhī fēi yǐ

现代白话:《左氏》曰“贵之”,《公羊》曰“褒之”,非了。

zhū yí fù chēng zì fù yōng zhī jūn yě

这句话大意是:邾仪父称字,附庸之君也。

fù lí lái lái cháo chēng míng xià yǐ

现代白话:阝犁来来朝称名,下了。

jiè gé lú lái bù yán cháo yòu xià yǐ

现代白话:介葛卢来不言朝,又下了。

bái dí lái lüè qí jūn zhī míng yòu xià yǐ

现代白话:白狄来,略其君之名,又下了。

zhòng zǐ yǐn gōng yuán nián qiū qī yuè tiān wáng shǐ zǎi xuān lái guī huì gōng zhòng zi zhī

这句话大意是:○仲子《隐公元年》:“秋七月,天王使宰亘来归惠公仲子之。

yuē huì gōng zhòng zi zhě huì gōng zhī mǔ zhòng zǐ yě

这句话大意是:”曰惠公仲子者,惠公之母仲子也。

wén gōng jiǔ nián dōng qín rén lái guī xī gōng chéng fēng zhī yī suì

这句话大意是:《文公九年》:“冬,秦人来归僖公成风之衤遂。

yuē xī gōng chéng fēng zhě xī gōng zhī mǔ chéng fēng yě

这句话大意是:”曰僖公成风者,僖公之母成风也。

zhòng zǐ zhě hé

这句话大意是:仲子者何?

huì gōng zhī mǔ xiào gōng zhī qiè yě

这句话大意是:惠公之母、孝公之妾也。

cǐ shuō de zhī

这句话大意是:”此说得之。

zuǒ shì yǐ wéi huán gōng zhī mǔ

这句话大意是:《左氏》以为桓公之母;。

huán wèi lì ér yǐ fū rén zhī lǐ zūn qí mǔ yòu wèi hōng ér jiē yuǎn yú rén qíng bù kě xìn

这句话大意是:桓未立,而以夫人之礼尊其母,又未薨而,皆远于人情,不可信。

suǒ yǐ rán zhě yǐ lǔ yǒu liǎng zhòng zǐ xiào gōng zhī qiè yī zhòng zǐ

这句话大意是:所以然者,以鲁有两仲子:孝公之妾,一仲子;。

huì gōng zhī qiè yòu yī zhòng zǐ ér yǐn zhī fū rén yòu shì zi shì

这句话大意是:惠公之妾,又一仲子,而隐之夫人又是子氏。

èr chuán suǒ wén bù tóng gù yǒu fēn fēn zhī shuō

这句话大意是:二传所闻不同,故有纷纷之说。

cǐ yì lǔ shǐ yuán wén gài lǔ yǒu liǎng zhòng zǐ bù dé bù chēng zhī yuē huì gōng zhòng zi yě

这句话大意是:此亦《鲁史》原文,盖鲁有两仲子,不得不称之曰惠公仲子也。

kǎo zhòng zǐ zhī gōng bù yán huì gōng zhě chéng shàng wén ér lüè qí cí yě

这句话大意是:考仲子之宫不言惠公者,承上文而略其辞也。

shì lì yuē fù rén wú wài xíng yú lǐ dāng xì fu zhī shì yǐ míng suǒ shǔ

这句话大意是:《释例》曰:“妇人无外行,于礼当系夫之谥,以明所属。

rú zhèng wǔ gōng qǔ yú shēn yuē wǔ jiāng

这句话大意是:”如郑武公娶于申,曰武姜;。

wèi zhuāng gōng qǔ yú qí dōng gōng de chén zhī mèi yuē zhuāng jiāng shì yě

这句话大意是:卫庄公娶于齐东宫得臣之妹,曰庄姜是也。

qiè bù dé tǐ jūn bù dé yǐ ér xì zhī zǐ

这句话大意是:妾不得体君,不得已而系之子。

zhòng zǐ xì huì gōng ér bù dé xì yú xiào gōng

这句话大意是:仲子系惠公而不得,系于孝公;。

chéng fēng xì xī gōng ér bù dé xì yú zhuāng gōng yì suǒ wèi míng bù zhèng zé yán bù shùn zhě yǐ

现代白话:成风系僖公而不得,系于庄公,抑所谓名不正则言不顺者了。

chūn qiū shí èr gōng fū rén zhī jiàn yú jīng zhě huán fū rén wén jiāng zhuāng fū rén āi jiāng xī fū rén shēng jiāng xuān fū rén mù jiāng chéng fū rén qí jiāng jiē shū hōng shū zàng

这句话大意是:《春秋》十二公,夫人之见于经者:桓夫人文姜,庄夫人哀姜,僖夫人声姜,宣夫人穆姜,成夫人齐姜,皆书薨书葬。

wén fū rén chū jiāng bù shū hōng zàng

这句话大意是:文夫人出姜不书薨、葬。

yǐn fū rén zǐ shì shū hōng bù shū zàng

这句话大意是:隐夫人子氏书薨不书葬。

zhāo fū rén mèng zǐ biàn hōng yán zú bù shū zàng bù chēng fū rén

这句话大意是:昭夫人孟子变薨言卒,不书葬,不称夫人。

qí qiè mǔ zhī jiàn yú jīng zhě xī mǔ chéng fēng xuān mǔ jìng yíng xiāng mǔ dìng sì zhāo mǔ qí guī jiē shū hōng shū zàng chēng fū rén xiǎo jūn

这句话大意是:其妾母之见于经者,僖母成风,宣母敬赢,襄母定姒,昭母齐归,皆书薨书葬,称夫人小君。

wéi āi mǔ dìng sì biàn hōng yán zú bù chēng fū rén xiǎo jūn

这句话大意是:惟哀母定姒变薨言卒,不称夫人小君。

qí tā ruò yǐn mǔ shēng zǐ huán mǔ zhòng zǐ mǐn mǔ shū jiāng jiē bú jiàn yú jīng

这句话大意是:其他若隐母声子、桓母仲子、闵母叔姜,皆不见于经。

dìng mǔ zé jīng zhuàn jiē quē

这句话大意是:定母则经传皆阙。

ér suǒ wèi huì gōng zhòng zi zhě huì gōng zhī mǔ yě

这句话大意是:而所谓惠公仲子者,惠公之母也。

èr nián shí yǒu èr yuè yǐ mǎo fū rén zi shì hōng

这句话大意是:二年十有二月乙卯,夫人子氏薨。

gǔ liáng zhuàn fū rén zhě yǐn gōng zhī qī yě

这句话大意是:《谷梁传》:“夫人者,隐公之妻也。

zú ér bù shū zàng fū rén zhī yì cóng jūn zhě yě

这句话大意是:”卒而不书葬,夫人之义,从君者也。

chūn qiū zhī lì zàng jūn zé shū zàng jūn zhī mǔ zé shū zàng qī zé bù shū suǒ yǐ bié lǐ zhī qīng zhòng yě

这句话大意是:《春秋》之例,葬君则书,葬君之母则书,葬妻则不书,所以别礼之轻重也。

yǐn jiàn cún ér fū rén hōng gù zàng bù shū

这句话大意是:隐见存而夫人薨,故葬不书。

zhù wèi yǐn shì zéi bù tǎo gù bù shū zhě fēi

这句话大意是:注谓“隐弑贼不讨,故不书”者非。

chéng fēng jìng yíng chéng fēng jìng yíng dìng sì qí guī zhī shū fū rén shū xiǎo jūn hé yě

这句话大意是:○成风敬嬴成风、敬嬴、定姒,齐归之,书“夫人”,书“小君”,何也?

bāng rén chēng zhī jiù shǐ shū zhī fū zǐ yān de ér biǎn zhī

现代白话:邦人称之,旧史书之,孔子呢得而贬之。

zài hòu shì zé qín qiān shì hàn báo shì zhī chēng tài hòu yě zhí shū ér shī zì xiàn yǐ

现代白话:在后世则秦芊氏、汉薄氏之称太后也,直书而失自见了。

dìng sì shū zàng ér bù shū fū rén xiǎo jūn āi wèi jūn yě

这句话大意是:定姒书“葬”,而不书“夫人”、“小君”,哀未君也。

mèng zǐ zé bìng bù shū zàng bù chéng sàng yě

这句话大意是:孟子则并不书葬,不成丧也。

jūn shì zú jūn shì zú yǐ dìng gōng shí wǔ nián sì shì zú lì zhī cóng zuǒ shì wéi shì

这句话大意是:○君氏卒君氏卒,以定公十五年姒氏卒例之,从《左氏》为是。

bù yán zi shì zhě zi shì fēi yī gù xì zhī jūn yǐ wéi bié yóu zhòng zǐ zhī xì huì gōng yě

这句话大意是:不言子氏者,子氏非一,故系之君以为别,犹仲子之系惠公也。

ruò tiān zǐ zhī qīng zé dāng jǔ qí míng bù dàn yán shì yě

这句话大意是:若天子之卿,则当举其名,不但言氏也。

huò yí jūn shì zhī míng bié wú suǒ jiàn

这句话大意是:或疑君氏之名别无所见。

zuǒ zhuàn xiāng gōng èr shí liù nián zuǒ shī jiàn fū rén zhī bù mǎ zhě wèn zhī duì yuē jūn fū rén shì yě

这句话大意是:《左传·襄公二十六年》:“左师见夫人之步马者,问之,对曰:‘君夫人氏也。

gài dāng shí yǒu cǐ chēng

这句话大意是:’”盖当时有此称。

rán zé qù qí fū rén jí wéi jūn shì yǐ

现代白话:然则去其“夫人”,即为“君氏”了。

fū rén zi shì yǐn zhī qī dí yě gù shū hōng

这句话大意是:夫人子氏,隐之妻,嫡也,故书薨。

jūn shì yǐn zhī mǔ huì gōng zhī jì shì qiè yě gù shū zú

这句话大意是:君氏,隐之母,惠公之继室,妾也,故书卒。

bù shū zàng zhě hé

这句话大意是:不书葬者何?

chūn qiū zhī chū qù xī zhōu wèi yuǎn dí qiè zhī fēn shàng yán gù zhòng zǐ bié gōng ér xiàn liù yǔ suǒ wèi yóu bǐng zhōu lǐ zhě yě

这句话大意是:《春秋》之初,去西周未远,嫡、妾之分尚严,故仲子别宫而献六羽,所谓犹秉周礼者也。

xī gōng yǐ hòu rì yǐ jiàn yú yú jīng kě jiàn yǐ

现代白话:僖公以后,日以僭逾,于经可见了。

téng zi xuē bó qǐ bó téng hóu zhī jiàng ér zi yě xuē hóu zhī jiàng ér bó yě qǐ hóu zhī jiàng ér bó ér zi yě biǎn zhī hu

这句话大意是:○滕子薛伯杞伯滕侯之降而子也,薛侯之降而伯也,杞侯之降而伯而子也,贬之吗?

biǎn zhī zhě rén zhī kě yě míng zhī kě yě

这句话大意是:贬之者,人之可也,名之可也;。

zhì yú míng jǐn zhī yǐ jiàng qí jué fēi qíng yě

现代白话:至于名尽之了,降其爵非情也。

gǔ zhī tiān xià yóu jīn yě

这句话大意是:古之天下犹今也。

cuī chéng xiù wèi guǎng wēi tiān xià zhī rén wú zì zhī zhě yán jí zhī zé míng zhī míng zhī zhě è zhī yě è zhī zé míng zhī yān jǐn zhī yǐ

现代白话:崔呈秀、魏广微,天下之人无字之者,言及之则名之,名之者恶之也,恶之则名之呢尽之了。

ruò jiàng qí shǎo shī ér wèi tài zǐ shǎo shī jiàng qí shàng shū ér wèi shì láng láng zhōng yuán wài suī tóng zǐ yì zhī qí bù kě yǐ

现代白话:若降其少师而为太子少师,降其尚书而为侍郎、郎中、员外,虽童子亦知其不可了。

rán zé sān guó zhī jiàng yān hé

现代白话:然则三国之降呢何?

shā suí chéng shì yǐ wéi shì sān guó zhě jiē wēi kùn yú zhū hóu zhī zhèng ér zì biǎn yān

现代白话:沙随程氏以为是三国者,皆微困于诸侯之政而自贬呢。

chūn qiū zhī shì wèi chēng gōng yǐ

现代白话:春秋之世,卫称公了;。

jí qí mò yě biǎn ér hóu biǎn ér jūn fu téng xuē qǐ yóu shì yě gù lǔ shǐ yīn ér shū zhī yě

这句话大意是:及其末也,贬而侯,贬而君夫滕、薛、杞犹是也,故鲁史因而书之也。

xiǎo guó pín zé téng xuē qǐ jiàng ér chēng bó chēng zi

这句话大意是:小国贫,则滕、薛、杞降而称伯称子;。

dà guó qiáng zé qí shì zi guāng liè yú jǔ zhū téng xuē qǐ xiǎo zhū shàng shí wéi zhī yě

这句话大意是:大国强,则齐世子光列于莒、邾、滕、薛、杞、小邾上,时为之也。

zuǒ shì wèi yǐ xiān zhì ér jìn zhī yì tuō cí yān ěr

现代白话:左氏谓以先至而进之,亦托辞呢你。

quē wén huán gōng sì nián qī nián quē qiū dōng èr shí

这句话大意是:○阙文桓公四年、七年阙秋冬二时,。

dìng gōng shí sì nián quē dōng yī shí

这句话大意是:定公十四年阙冬一时,。

zhāo gōng shí nián shí èr yuè wú dōng

这句话大意是:昭公十年十二月无“冬”,。

xī gōng èr shí bā nián dōng wú yuè ér yǒu rén shēn dīng chǒu

这句话大意是:僖公二十八年冬无月而有壬申、丁丑,。

huán gōng shí sì nián yǒu xià wǔ ér wú yuè

这句话大意是:桓公十四年有夏五而无“月”,。

huán gōng shí qī nián dōng shí yuè yǒu shuò ér wú jiǎ zǐ

这句话大意是:桓公十七年冬十月有朔而无甲子,。

huán gōng sān nián zhì jiǔ nián shí yī nián zhì shí qī nián wú wáng

这句话大意是:桓公三年至九年、十一年至十七年无“王”,。

huán gōng wǔ nián chūn zhèng yuè jiǎ xū

这句话大意是:桓公五年“春正月甲戌,。

jǐ chǒu chén hóu bào zú

这句话大意是:己丑陈侯鲍卒”,。

jiǎ xū yǒu rì ér wú shì

这句话大意是:甲戌有日而无事,。

jiē chūn qiū zhī quē wén

这句话大意是:皆《春秋》之阙文,。

hòu rén zhī tuō lòu yě

这句话大意是:后人之脱漏也。

gǔ liáng yǒu huán wú wáng zhī shuō qiè yǐ wéi fū zǐ yú jì yǐn zhī hòu ér shū gōng jí wèi zé huán zhī zhì jiàn yǐ xī dài qù qí wáng yǐ wéi biǎn yá

现代白话:《谷梁》有“桓无王”之说,窃以为孔子于继隐之后而书公即位,则桓之志见了,奚待去其王以为贬邪”。

wáng shǐ róng shū lái xī huán gōng mìng bù shū tiān quē wén yě

这句话大意是:王使荣叔来锡桓公命,不书“天”,阙文也。

ruò yuē yǐ qí xī huán ér biǎn zhī zé huán zhī lì chūn qiū gù yǐ gōng zhī yǐ

现代白话:若曰以其锡桓而贬之,则桓之立,《春秋》固已公之了。

shāng chén ér shū chu zi shāng rén ér shū qí hóu wǔ děng zhī jué wú suǒ kě biǎn shú yǒu biǎn jí yú tiān wáng yá

这句话大意是:商臣而书楚子,商人而书齐侯,五等之爵无所可贬,孰有贬及于天王邪?

xī gōng yuán nián fū rén shì zhī sàng zhì zì qí bù yán jiāng

这句话大意是:《僖公元年》:“夫人氏之丧至自齐”,不言“姜”;。

xuān gōng yuán nián suì yǐ fū rén fù jiāng zhì zì qí bù yán shì

这句话大意是:《宣公元年》:“遂以夫人妇姜至自齐”,不言“氏”。

cǐ yǔ wén gōng shí sì nián shū péng shēng bù yán zhòng dìng gōng liù nián zhòng sūn jì bù yán hé tóng jiē quē wén yě

这句话大意是:此与文公十四年叔彭生不言“仲”,定公六年仲孙忌不言“何”同,皆阙文也。

shèng rén zhī jīng píng yì zhèng dà

这句话大意是:圣人之经,平易正大。

shào guó xián yuē xià wǔ lǔ shǐ zhī quē wén yú

这句话大意是:邵国贤曰:“‘夏五’,《鲁史》之阙文欤?

chūn qiū zhī quē wén yú

这句话大意是:《春秋》之阙文欤?

rú wèi lǔ shǐ zhī quē wén zhě bǐ zé bǐ xuē zé xuē hé dú quē qí suǒ bù bì yí yǐ shì hòu shì hu

这句话大意是:如谓《鲁史》之阙文者,笔则笔,削则削,何独阙其所不必疑,以示后世吗?

quē qí suǒ bù bì yí yǐ shì hòu shì tuī bù chéng bó gāo zhī xīn shì bù chéng yú hòu shì yě shèng rén qǐ wèi zhī zāi

现代白话:阙其所不必疑以示后世,推不诚伯高之心,是不诚于后世也,圣人岂为之啊。

bù rán zé jiǎ xū jǐ chǒu shū xǐ shēng zhòng sūn jì yòu hé wéi zhě

这句话大意是:不然,则‘甲戌’、‘己丑’、‘叔喜生’、‘仲孙忌’又何为者?

shì gù xià wǔ chūn qiū quē wén yě fēi lǔ shǐ zhī quē wén yě

这句话大意是:是故‘夏五’,《春秋》阙文也,非《鲁史》之阙文也。

fàn jiè rú yuē jì zi bó guō gōng xià wǔ zhī lèi chuán jīng zhě zhī tuō wén ěr

这句话大意是:范介儒曰:“‘纪子伯’、‘郭公’、‘夏五’之类,传经者之脱文耳。

wèi wéi fū zǐ zhī quē yí wú bù xìn yǐ

现代白话:谓为孔子之阙疑,我不信已。

fū rén sūn yú qí zhuāng gōng yuán nián sān yuè fū rén sūn yú qí

这句话大意是:○夫人孙于齐《庄公元年》:“三月,夫人孙于齐。

bù chēng jiāng shì jué zhī yě

这句话大意是:”不称姜氏,绝之也。

èr nián shí yǒu èr yuè fū rén jiāng shì huì qí hóu yú zhuó

这句话大意是:《二年》:“十有二月,夫人姜氏会齐侯于禚。

fù chēng jiāng shì jiàn lǔ rén fù yǐ xiǎo jūn dài zhī wàng fù ér yǔ chóu tōng yě

这句话大意是:”复称姜氏,见鲁人复以小君待之,忘父而与仇通也。

xiān sūn hòu huì qí jiān fù guī yú lǔ ér chūn qiū bù shū wèi guó huì yě cǐ fū zǐ xuē zhī yǐ

现代白话:先孙后会,其间复归于鲁,而《春秋》不书,为国讳也,此孔子削之了。

liú yuán fù yuē zuǒ shì yuē fū rén sūn yú qí bù chēng jiāng shì jué bù wèi qīn lǐ yě

这句话大意是:刘原父曰:“《左氏》曰:‘夫人孙于齐,不称姜氏,绝不为亲,礼也。

wèi lǔ rén jué wén jiāng bù yǐ wèi qīn nǎi zhōng lǐ ěr

现代白话:’谓鲁人绝文姜,不以为亲,乃中礼你。

rán zé mǔ kě jué hu

这句话大意是:然则母可绝吗?

sòng xiāng zhī mǔ huò zuì yú jūn guī qí fù mǔ zhī guó

这句话大意是:宋襄之母获罪于君,归其父母之国。

jí xiāng gōng jí wèi yù yī jiàn ér yì bù kě de zuò hé guǎng zhī shī yǐ zì bēi

这句话大意是:及襄公即位,欲一见而义不可得,作《河广》之诗以自悲。

rán sòng yì bù yíng ér zhì yě wèi cháng shì zuì yú xiān jūn bù kě yǐ sī fèi mìng yě

现代白话:然宋亦不迎而致也,为尝试罪于先君,不能够私废命也。

kǒng zǐ lùn qí shī ér zhe zhī yǐ wéi sòng jī bù wéi bù cí xiāng gōng bù wéi bù xiào

这句话大意是:孔子论其诗而著之,以为宋姬不为不慈,襄公不为不孝。

jīn wén jiāng zhī zuì dà jué bù wèi qīn hé shāng yú yì zāi

现代白话:今文姜之罪大,绝不为亲,何伤于义啊!

shī xù yī jiē cì lǔ zhuāng gōng bù néng fáng xián qí mǔ zhào shì yīn zhī yǒu āi tòng yǐ sī fù chéng jìng yǐ shì mǔ wēi xíng yǐ yù xià zhī shuō

这句话大意是:《诗》序《猗嗟》:刺鲁庄公不能防闲其母赵氏,因之有哀痛以思父,诚敬以事母,威刑以驭下之说。

cǐ jiē jìn zhī yú mò ér bù yuán qí shǐ zhě yě

这句话大意是:此皆禁之于末,而不原其始者也。

fu wén jiāng zhī fǎn yú lǔ bì qí yǔ gōng zhī sàng jù zhì

这句话大意是:夫文姜之反于鲁,必其与公之丧俱至。

qí sūn yú qí wèi guó lùn suǒ bù róng ér qù zhě yě yú cǐ ér suì jué zhī zé chén zǐ zhī yì shēn ér yì rì zhī chǒu xíng bù dēng yú shǐ cè yǐ

现代白话:其孙于齐,为国论所不容而去者也,于此而遂绝之,则臣子之义伸,而异日之丑行不登于史策了。

zhuāng gōng nián shào dāng guó zhī chén bù néng jiān chí dà yì shǐ zhī fù huán yú lǔ

这句话大意是:庄公年少,当国之臣不能坚持大义,使之复还于鲁。

píng jūn mǔ zhī zūn xié qí zhī qiáng ér zì suī yín yì suì zhì yú bù kě zhì

这句话大意是:凭君母之尊,挟齐之强,而恣睢淫佚,遂至于不可制。

yì yuē jūn zǐ yǐ zuò shì móu shǐ

现代白话:《易》曰:“有德行的人以作事谋始。

zuǒ shì jué bù wèi qīn yī yán shēn de shèng rén zhè yì

这句话大意是:”《左氏》“绝不为亲”一言,深得圣人这意。

ér lǔ rén jì bù néng xíng hòu rú fù mèi qí yì suǒ wèi wéi rén chén zǐ ér bù tōng chūn qiū zhī yì zhě zāo biàn shì ér bù zhī qí quán qǐ bù xìn fu

这句话大意是:而鲁人既不能行,后儒复昧其义,所谓为人臣子而不通《春秋》之义者,遭变事而不知其权,岂不信夫。

gōng jí qí rén shòu yú zhuó zhuāng gōng sì nián èr yuè fū rén jiāng shì xiǎng qí hóu yú zhù qiū

这句话大意是:○公及齐人狩于禚《庄公四年》:“二月,夫人姜氏享齐侯于祝丘。

dōng gōng jí qí rén shòu yú zhuó

这句话大意是:冬,公及齐人狩于禚。

fū rén xiǎng qí hóu yóu kě shū yě

这句话大意是:”夫人享齐侯,犹可书也;。

gōng yǔ qí hóu shòu bù kě shū yě

这句话大意是:公与齐侯狩,不可书也。

gù biàn wén ér yuē qí rén rén zhī zhě chóu zhī yě

这句话大意是:故变文而曰“齐人”,“人”之者,仇之也。

dù shì yǐ wéi wēi zhě shī zhī yǐ

现代白话:杜氏以为微者,失之了。

chu wú shū jūn shū dài fū chūn qiū zhī yú wú chu jīn jīn yān bù yù yǐ qí míng yǔ zhī yě

现代白话:○楚吴书君书大夫《春秋》之于吴、楚,斤斤呢,不欲以其名与之也。

chu zhī jiàn yú jīng yě shǐ yú zhuāng zhī shí nián yuē jīng ér yǐ

这句话大意是:楚之见于经也,始于庄之十年,曰“荆”而已。

èr shí sān nián yú qí lái pìn ér rén zhī

这句话大意是:二十三年,于其来聘而“人”之。

èr shí bā nián fù chēng jīng ér bù yǔ qí rén yě

这句话大意是:二十八年,复称“荆”而不与其“人”也。

xī zhī yuán nián shǐ chēng chu rén

这句话大意是:僖之元年,始称“楚人”。

sì nián méng yú shào líng shǐ yǒu dài fū

这句话大意是:四年,盟于召陵,始有“大夫”。

èr shí yī nián huì yú yú shǐ shū chu zi

这句话大意是:二十一年,会于盂,始书“楚子”。

rán shǐ yi shēn lái xiàn jié zhě chu zi yě ér bù shū jūn

这句话大意是:然使宜申来献捷者,楚子也,而不书“君”。

wéi sòng zhě zi yù jiù wèi zhě zi yù zhàn chéng pú zhě zi yù yě ér bù shū shuài

这句话大意是:围宋者子玉,救卫者子玉,战城濮者子玉也,而不书“帅”。

shèng rén zhī yì shǐ zhī bù dé jù tóng yú zhōng xià yě

这句话大意是:圣人之意,使之不得遽同于中夏也。

wú zhī jiàn yú jīng yě shǐ yú chéng zhī qī nián yuē wú ér yǐ

这句话大意是:吴之见于经也,始于成之七年,曰“吴”而已。

xiāng zhī wǔ nián huì yú qi yú qí lái tīng zhū hóu zhī hǎo ér rén zhī

这句话大意是:襄之五年,会于戚,于其来听诸侯之好而“人”之。

shí nián shí sì nián fù chēng wú shū huì ér bù yǔ qí rén yě

这句话大意是:十年、十四年,复称“吴”,殊会而不与其“人”也。

èr shí wǔ nián mén yú cháo zú shǐ shū wú zǐ

这句话大意是:二十五年,门于巢卒,始书“吴子”。

èr shí jiǔ nián shǐ zhá lái pìn shǐ yǒu dài fū

这句话大意是:二十九年,使札来聘,始有“大夫”。

rán miè zhōu lái bài jī fù miè cháo miè xú fá yuè rù yǐng bài li fá chén huì qiě huì céng fù fá wǒ fá qí jiù chén zhàn ài líng huì tuó gāo bìng chēng wú ér bù yǔ qí rén

这句话大意是:然灭州来,败鸡父,灭巢,灭徐,伐越,入郢,败李,伐陈,会且,会曾阝,伐我,伐齐,救陈,战艾陵,会橐皋,并称“吴”,而不与其“人”。

huì huáng chí shū jìn hóu jí wú zǐ ér shū qí huì

这句话大意是:会黄池,书“晋侯及吴子”而殊其会。

zhōng chūn qiū zhī wén wú shū shuài zhě shǐ zhī zhōng bù dé tóng yú zhōng xià yě

这句话大意是:终《春秋》之文,无书“帅”者,使之终不得同于中夏也。

shì zhī shū jūn shū dài fū chūn qiū zhī bù dé yǐ yě zhèng jiāo yú zhōng guó yǐ

现代白话:是知书君、书大夫,《春秋》之不得已也,政交于中国了。

yǐ hòu shì zhī shì yán zhī rú liú shí shí liù guó zhī bèi lüè zhī ér yǐ zhì wèi qí zhōu zé bù dé bù chéng zhī wèi guó ér liè zhī yú shǐ

这句话大意是:以后世之事言之,如刘、石十六国之辈,略之而已,至魏、齐、周,则不得不成之为国,而列之于史。

liáo jīn yì rán

这句话大意是:辽、金亦然。

cǐ fū zǐ suǒ yǐ lù chu wú yě

现代白话:此孔子所以录楚、吴也。

rán yú bèi shū zhī zhōng ér yù yì zhī zhī yì shèng rén zhī xīn gài kě jiàn yǐ

现代白话:然于备书之中而寓抑之之意,圣人之心盖可见了。

wáng guó shū zàng jì yǐ wáng ér shū zàng jì shū jī cún jì yě

这句话大意是:○亡国书葬纪已亡而书“葬纪叔姬”,存纪也。

chén yǐ wáng ér shū zàng chén āi gōng cún chén yě

这句话大意是:陈已亡而书“葬陈哀公”,存陈也。

cǐ shèng rén zhī qíng ér jiàn zhū xíng shì zhě yě

这句话大意是:此圣人之情而见诸行事者也。

xǔ nán xīn chén zú xǔ nán xīn chén zú zuǒ zhuàn chuán yuē xǔ mù gōng zú yú shī zàng zhī yǐ hóu lǐ yě

这句话大意是:○许男新臣卒许男新臣卒,《左传》传曰:“许穆公卒于师,葬之以侯,礼也。

ér jīng bù yán yú shī cǐ jiù shǐ zhī quē fū zǐ bù gǎn zēng yě

现代白话:”而经不言于师,此旧史之阙,孔子不敢增也。

gǔ liáng zi bù dé qí shuō ér yǐ wéi nèi huán shī liú yuán fù yǐ wéi qù qí shī ér guī zú yú qí guó záo yǐ

现代白话:谷梁子不得其说,而以为内桓师,刘原父以为去其师而归卒于其国,凿了。

yú tài miào yòng zhì fū rén yú tài miào yòng zhì fū rén

这句话大意是:○于太庙用致夫人“于太庙,用致夫人。

fū rén zhě āi jiāng yě

这句话大意是:”夫人者,哀姜也。

āi jiāng zhī hōng qī nián yǐ lǔ rén yǒu yí yān gù bù yú gū zhì shì yīn ér zhì zhī bù chēng jiāng shì chéng yuán nián fū rén jiāng shì hōng yú yí zhī wén yě

现代白话:哀姜之薨七年了,鲁人有疑呢,故不于姑,至是因而致之,不称姜氏,承元年“夫人姜氏薨于夷”之文也。

āi jiāng yǔ shì èr jūn ér yóu yǐ zhī pèi zhuāng gōng shì luàn yú lǐ yǐ

现代白话:哀姜与弑二君,而犹以之配庄公,是乱于礼了。

míng hu jiāo shè zhī lǐ cháng zhī yì zhì guó qí rú shì zhū zhǎng hu

这句话大意是:明乎郊社之礼,尝之义,治国其如示诸掌吗?

zhì fū rén yě jī xī gōng yě jiē lǔ dào zhī shuāi ér fū zi suǒ yǐ shāng zhī zhě yě

现代白话:致夫人也,跻僖公也,皆鲁道之衰,而孔子所以伤之者也。

hú shì yǐ fū rén wèi chéng fēng

这句话大意是:胡氏以夫人为成风;。

chéng fēng shàng cún hé yǐ yán zhì

现代白话:成风尚存,凭什么言“致”?

yì yán zhī bù shùn yě

这句话大意是:亦言之不顺也。

yǐ chéng fēng chēng xiǎo jūn shì luàn dí qiè zhī fēn

这句话大意是:以成风称小君,是乱嫡妾之分。

suī rán yóu yù yú āi jiāng yě

这句话大意是:虽然,犹愈于哀姜也。

shuō zài hu hàn guāng wǔ zhī chù lǚ hòu ér yǐ báo shì pèi gāo miào yě

这句话大意是:说在乎汉光武之黜吕后,而以薄氏配高庙也。

jí qí dài fū xún xi jìn xiàn gōng zhī lì xī qí yǐ wáng fǎ yán zhī yì shù zǐ yě

这句话大意是:○及其大夫荀息晋献公之立奚齐,以王法言之,易树子也;。

yǐ chén zǐ yán zhī zé jūn fù zhī mìng cún yān

现代白话:以臣子言之,则君父之命存呢。

shì gù xi zhī zhōng tóng yú kǒng fù chóu mù

这句话大意是:是故息之忠同于孔父、仇牧。

xíng rén dí rén fá wèi chūn qiū zhī wén yǒu cóng tóng zhě

这句话大意是:○邢人狄人伐卫《春秋》之文有从同者。

xī gōng shí bā nián xíng rén dí rén fá wèi

这句话大意是:《僖公十八年》:“邢人、狄人伐卫。

èr shí nián qí rén dí rén méng yú xíng

这句话大意是:”《二十年》:“齐人、狄人盟于邢。

bìng jǔ èr guó ér dí yì chēng rén lín wén zhī bù dé bù rán yě

这句话大意是:”并举二国,而狄亦称“人”,临文之不得不然也。

ruò wéi dí ér yǐ zé bù chēng rén shí bā nián dí jiù qí èr shí yī nián dí qīn wèi shì yě

这句话大意是:若惟狄而已,则不称“人”,《十八年》“狄救齐”,《二十一年》“狄侵卫”是也。

gǔ liáng zhuàn wèi dí chēng rén jìn zhī yě

这句话大意是:《谷梁传》谓:“狄称‘人’,进之也。

hé yǐ bù jìn zhī yú jiù qí ér jìn zhè yú fá wèi hu

现代白话:”凭什么不进之于救齐,而进这于伐卫吗?

zé yòu wèi zhī shuō yuē shàn lèi ér hòu jìn zhī

这句话大意是:则又为之说曰:“善累而后进之。

fu fá wèi hé shàn zhī yǒu

这句话大意是:”夫伐卫何善之有?

zhāo gōng wǔ nián chu zi cài hóu chén hóu xǔ nán dùn zi shěn zǐ xú rén yuè rén fá wú

这句话大意是:《昭公五年》:“楚子、蔡侯、陈侯、许男、顿子、沈子、徐人、越人伐吴。

bù chēng yú yuè ér chēng yuè rén yì tóng cǐ lì

这句话大意是:”不称“于越”而称“越人”,亦同此例。

wáng rù yú wáng chéng bù shū xiāng wáng zhī fù zuǒ shì shū xià sì yuè dīng sì wáng rù yú wáng chéng ér jīng bù shū

这句话大意是:○王入于王城不书襄王之复,《左氏》书“夏四月丁巳,王入于王城”,而经不书。

qí wén zé shǐ yě shǐ zhī suǒ wú fū zǐ bù dé ér yì yě

现代白话:其文则史也,史之所无,孔子不得而益也。

lù shǐ yǐ wéi xiāng wáng wèi cháng fù guó ér wáng zǐ hǔ wèi zhī jū shǒu cǐ záo kōng zhī lùn

这句话大意是:《路史》以为襄王未尝复国,而王子虎为之居守,此凿空之论。

qiě huì wáng cháng shì zhèng ér chǔ yú lì yǐ

现代白话:且惠王尝适郑,而处于栎了。

qí chū bù shū qí rù bù shū yǐ lù shǐ zhī yán lì zhī zé shì wèi cháng chū wèi cháng rù yě

这句话大意是:其出不书,其入不书,以《路史》之言例之,则是未尝出,未尝入也。

zhuāng wáng xī wáng qǐng wáng bēng jiē bù shū yǐ lù shǐ zhī yán lì zhī zé shì wèi cháng bēng yě ér kě hu shào shì yuē xiāng wáng zhī chū yě cháng gào nán yú zhū hóu gù zhòng ní jù cè ér shū zhī

这句话大意是:庄王、僖王、顷王崩皆不书,以《路史》之言例之,则是未尝崩也,而可乎”邵氏曰:“襄王之出也,尝告难于诸侯,故仲尼据策而书之。

qí rù yě yǔ fu huì wáng zhī chū rù yě jiē wèi cháng gào yú zhū hóu cè suǒ bù zài zhòng ní suī de zhī chuán wén ān dé yì zhī

这句话大意是:其入也,与夫惠王之出入也,皆未尝告于诸侯,策所不载,仲尼虽得之传闻,安得益之?

nǎi ruò jìng wáng zhī lì zé zhòng ní suǒ jiàn zhī shì yě

这句话大意是:乃若敬王之立,则仲尼所见之世也。

zi cháo bēn chu qiě yǒu shǐ yǐ gào zhū hóu kuàng tiān wáng hu

这句话大意是:子朝奔楚,且有使以告诸侯,况天王吗?

cè zhī suǒ jù gài zhāo rú yě gù dí quán yě shū chéng zhōu yě shū

这句话大意是:策之所具盖昭如也,故狄泉也书,成周也书。

shì mò dà yú tiān wáng zhī rù ér chūn qiū bù shū gù fū zi zhī zì yán yě yuē shù ér bù zuò

现代白话:事莫大于天王之入,而《春秋》不书,故孔子之自言也,曰:“述而不作。

xīng bèi chūn qiū shū xīng bèi yǒu yán qí suǒ qǐ zhě yǒu yán qí suǒ rù zhě

这句话大意是:”○星孛《春秋》书星孛,有言其所起者,有言其所入者。

wén gōng shí sì nián qiū qī yuè yǒu xīng bèi rù yú běi dǒu

这句话大意是:《文公十四年》:“秋七月,有星孛入于北斗。

bù yán suǒ qǐ zhòng zài běi dǒu yě

这句话大意是:”不言所起,重在北斗也。

zhāo gōng shí qī nián dōng yǒu xīng bèi yú dà chén

这句话大意是:《昭公十七年》:“冬,有星孛于大辰。

xi jí hàn bù yán jí hàn zhòng bù zài hàn yě

这句话大意是:”西及汉,不言及汉,重不在汉也。

zi zú shū zhòng huì bó rén jūn ér sǐ yì zhāng ér guó shǐ bù shū

这句话大意是:○子卒叔仲、惠伯人君而死,义张,而国史不书。

fū zǐ píng rì wèi cháng chǎn yōu jí zhī zhě gài suǒ wèi pǐ fū pǐ fù zhī liàng zì jīng yú gōu dú ér mò zhī zhī zhě yě

现代白话:孔子平日未尝阐幽及之者,盖所谓匹夫匹妇之谅,自经于沟读,而莫之知者也。

nà gōng sūn níng yí xíng fù yú chén kǒng níng yí xíng fù cóng líng gōng xuān yín yú guó shā zhōng jiàn zhī xiè zhì jūn shì bù néng sǐ cóng chu ér rù chén chūn qiū zhī zuì rén yě gù shū yuē nà gōng sūn níng yí xíng fù yú chén

这句话大意是:○纳公孙宁仪行父于陈孔宁仪、行父从灵公宣淫于国,杀忠谏之泄治,君弑不能死,从楚而入陈,《春秋》之罪人也,故书曰:“纳公孙宁仪,行父于陈。

dù yù nǎi wèi èr zi tuō chu yǐ bào jūn zhī chóu líng gōng chéng sàng zéi tǎo guó fù gōng zú yǐ bǔ guò

这句话大意是:”杜预乃谓二子托楚以报君之仇,灵公成丧,贼讨国复,功足以补过。

wū hū shǐ wú shēn shū shí zhī yán chén wèi chu xiàn yǐ èr zi zhě chu zhī chén pú yǐ shàng hé gōng zhī yǒu

现代白话:呜呼:使无申叔时之言,陈为楚县了,二子者,楚之臣仆了,尚何功之有?

xìng ér chu zi fù fēng chéng gōng fǎn guó

这句话大意是:幸而楚子复封,成公反国。

èr zi wú qiū háo zhī lì ér dù shì wèi zhī qū shuō shǐ hòu shì zhà xuān bù zhōng zhī chén de yuán yǐ zì jiě

这句话大意是:二子无秋毫之力,而杜氏为之曲说,使后世诈谖不忠之臣得援以自解。

wū hū qí yì yù yú yǐ wèi tā rén jùn xiàn ér yóu yán bào chóu zhě yǔ

这句话大意是:呜呼:其亦愈于已为他人郡县而犹言报仇者与?

yǔ chu zi zhī cún chén bù yǔ chu zi nà èr chén yě

这句话大意是:与楚子之存陈,不与楚子纳二臣也。

gōng yáng zǐ gù yǐ yán zhī yuē cún chén xin xī yǐ

现代白话:公羊子固已言之,曰:“存陈忄希了。

sān guó lái yìng shí èr gōng zhī shì lǔ nǚ jià yú zhū hóu duō yǐ dú sòng bó jī shū sān guó lái yìng gài xuān gōng yuán fēi suǒ shēng

现代白话:”○三国来媵十二公之世,鲁女嫁于诸侯多了,独宋伯姬书“三国来媵”,盖宣公元妃所生。

shù chū zhī zǐ bù shū shēng gù zi tóng shēng tè shū

这句话大意是:庶出之子不书生,故子同生特书。

shù chū zhī nǚ bù shū zhì bù shū yìng gù bó jī guī yú sòng tè shū

这句话大意是:庶出之女不书致,不书媵,故伯姬归于宋特书。

wèi shuò rén zhī shī yuē dōng gōng zhī mèi

这句话大意是:《卫·硕人》之诗曰:“东宫之妹。

zhèng yì yuē dōng gōng tài zǐ suǒ jū yě

这句话大意是:”正义曰:“东宫,太子所居也。

xì tài zǐ yán zhī míng yǔ tóng mǔ jiàn fū rén suǒ shēng zhī guì

这句话大意是:系太子言之,明与同母,见夫人所生之贵。

shì zhī gǔ rén dí shù zhī fēn bù dú zi yě nǚ yì rán yǐ

现代白话:”是知古人嫡庶之分,不独子也,女亦然了。

shā huò bù chēng dài fū fán shū shā qí dài fū zhě yì xì yú jūn ér zé qí zhuān shā yě

这句话大意是:○杀或不称大夫凡书“杀其大夫”者,义系于君,而责其专杀也。

dào shā zhèng gōng zǐ gōng zǐ fā gōng sūn zhé wén bù kě yuē dào shā dài fū gù bù yán dài fū

这句话大意是:盗杀郑公子、公子发、公孙辄,文不可曰“盗杀大夫”,故不言大夫。

qí yì bù xì yú jūn yóu zhī méng huì zhī qīng shū míng ér yǐ

这句话大意是:其义不系于君,犹之盟会之卿,书名而已。

hú shì yǐ wéi zuì zhī ér xuē qí dài fū fēi yě

这句话大意是:胡氏以为罪之而削其大夫,非也。

hūn shì wú zǐ yú jì

这句话大意是:“阍弑吴子余祭。

yán wú zǐ zé jūn kě zhī yǐ wén bù kě yuē wú hūn shì qí jūn yě

现代白话:”言吴子,则君可知了,文不可曰“吴阍弑其君”也。

gǔ liáng zi yuē bù chēng qí jūn hūn bù dé jūn qí jūn yě

这句话大意是:《谷梁子》曰:“不称其君,阍不得君其君也。

fēi yě

这句话大意是:”非也。

zhū zǐ lái huì gōng dìng gōng shí sì nián dà sōu yú bǐ pú zhū zǐ lái huì gōng

这句话大意是:○邾子来会公《定公十四年》:“大搜于比蒲,邾子来会公。

chūn qiū wèi yǒu shū lái huì gōng zhě lái huì fēi cháo yě huì yú dà sōu zhī de yě

这句话大意是:”《春秋》未有书来会公者,来会非朝也,会于大搜之地也。

jiā shì bù yǐ yě chéng gù míng nián zhēng yuè fù lái cháo

这句话大意是:嘉事不以野成,故明年正月复来朝。

zàng yòng róu rì chūn qiū zàng jiē yòng róu rì

这句话大意是:○葬用柔日《春秋》葬皆用柔日。

xuān gōng bā nián dōng shí yuè jǐ chǒu zàng wǒ xiǎo jūn jìng yíng yǔ bù kè zàng

这句话大意是:《宣公八年》:“冬十月己丑,葬我小君敬赢,雨,不克葬。

gēng yín rì zhōng ér kè zàng

这句话大意是:庚寅,日中而克葬。

dìng gōng shí wǔ nián jiǔ yuè dīng sì zàng wǒ jūn dìng gōng yǔ bù kè zàng

这句话大意是:”《定公十五年》:“九月丁巳,葬我君定公,雨,不克葬。

wù wǔ rì xià zè nǎi kè zàng

这句话大意是:戊午,日下昃乃克葬。

jǐ chǒu dīng sì suǒ bo zhī rì yě chí ér zhì yú míng rì zhě shì zhī biàn yě fēi yòng gāng rì yě

这句话大意是:”己丑,丁巳,所卜之日也,迟而至于明日者,事之变也,非用刚日也。

hàn rén bù zhī cǐ yì ér cháng líng yǐ bǐng yín mào líng

这句话大意是:汉人不知此义,而长陵,以丙寅,茂陵。

yǐ jiǎ shēn píng líng yǐ rén shēn wèi líng yǐ bǐng xū yì líng yǐ rén yín jiē yòng gāng rì

这句话大意是:以甲申,平陵,以壬申,渭陵,以丙戌,义陵,以壬寅,皆用刚日。

mù tiān zǐ chuán chéng jī zhī zàng yǐ rén xū

这句话大意是:《穆天子传》成姬之葬以壬戌。

yí qí shōu wèi hòu rén wěi zuò

这句话大意是:疑其收为后人伪作。

zhū hóu zài sàng chēng zi fán jì lì zhī jūn yú nián zhēng yuè nǎi shū jí wèi rán hòu chéng zhī wèi jūn

这句话大意是:○诸侯在丧称子凡继立之君,逾年正月乃书即位,然后成之为君;。

wèi yú nián zé chēng zi wèi yú nián yòu wèi zàng zé chēng míng

这句话大意是:未逾年则称子,未逾年又未葬则称名。

xiān jūn chū méi rén zǐ zhī xīn bù rěn wáng qí fù yě fù qián zi míng gù chēng míng zhuāng gōng sān shí èr nián zi bān zú xiāng gōng sān shí yī nián zǐ yě zú shì yě

这句话大意是:先君初没,人子之心不忍亡其父也,父前子名,故称名,《庄公三十二年》“子般卒”,《襄公三十一年》“子野卒”是也。

yǐ zàng zé zǐ dào bì ér jūn dào shǐ yǐ zi ér bù míng

现代白话:已葬则子道毕,而君道始了,子而不名。

wén gōng shí bā nián zi zú xī gōng èr shí wǔ nián wèi zǐ èr shí bā nián chén zi dìng gōng sān nián zhū zi shì yě

这句话大意是:《文公十八年》子卒,《僖公二十五年》卫子,《二十八年》陈子,《定公三年》邾子是也。

gù yǒu bù dài zàng ér jí wèi zé yǐ chéng zhī wèi jūn

这句话大意是:故有不待葬而即位,则已成之为君。

wén gōng yuán nián chūn wáng zhēng yuè gōng jí wèi

这句话大意是:《文公元年》:“春王正月,公即位。

chéng gōng yuán nián chūn wáng zhēng yuè gōng jí wèi

这句话大意是:”《成公元年》:“春王正月,公即位。

dìng gōng yuán nián xià liù yuè wù chén gōng jí wèi

这句话大意是:”《定公元年》:“夏六月戊辰,公即位。

huán gōng shí sān nián wèi hóu xuān gōng shí yī nián chén hóu chéng gōng sān nián sòng gōng wèi hóu dìng gōng

这句话大意是:”《桓公十三年》卫侯,《宣公十一年》陈侯,《成公三年》宋公、卫侯定公。

shì yě suǒ yǐ jìng shǒu ér zhòng shè jì yě

这句话大意是:是也,所以敬守而重社稷也。

cǐ jiē zhōu gōng zhī zhì lǔ shǐ zhī wén ér fū zi zūn zhī zhě yě

现代白话:此皆周公之制,《鲁史》之文,而孔子遵之者也。

gōng yáng zhuàn yuē jūn cún chēng shì zǐ jūn hōng chēng zi mǒu jì zàng chēng zi yú nián chēng gōng

这句话大意是:《公羊传》曰:“君存称世子,君薨称子某,既葬称子,逾年称公。

de zhī yǐ

现代白话:得之了。

wèi zàng ér míng yì yǒu bù míng zhě

这句话大意是:未葬而名,亦有不名者。

xī gōng jiǔ nián sòng zǐ

这句话大意是:《僖公九年》宋子。

dìng gōng sì nián chén zi shì yě suǒ yǐ cóng tóng yě

这句话大意是:《定公四年》陈子,是也,所以从同也。

yǐ zàng ér bù míng yì yǒu míng zhī zhě

这句话大意是:已葬而不名,亦有名之者。

zhāo gōng èr shí èr nián wáng zǐ měng shì yě suǒ yǐ shì bié yě

这句话大意是:《昭公二十二年》“王子猛”是也,所以示别也。

zhèng bó tū chū bēn cài zhě yǐ jí wèi zhī jūn yě

这句话大意是:“郑伯突出奔蔡”者,已即位之君也。

zhèng shì zǐ hū fù guī yú zhèng zhě yǐ zàng wèi yú nián zhī zǐ yě

这句话大意是:“郑世子忽复归于郑”者,已葬未逾年之子也。

cǐ lín wén zhī bù dé bù rán fēi shèng rén zhī yì hū ér jìn tū yě

这句话大意是:此临文之不得不然,非圣人之抑忽而进突也。

lǐ kè shā qí jūn zhī zǐ xī qí zhě wèi zàng jū sāng zhī zǐ yě

这句话大意是:里克“杀其君之子奚齐”者,未葬居丧之子也。

lǐ kè shì qí jūn zhuō zhě yú nián yǐ jí wèi zhī jūn yě

这句话大意是:里克“弑其君卓”者,逾年已即位之君也。

cǐ lín wén zhī bù dé bù rán

这句话大意是:此临文之不得不然。

gǔ liáng zhuàn yuē qí jūn zhī zǐ yún zhě guó rén bù zǐ yě

这句话大意是:《谷梁传》曰:“其君之子云者,国人不子也。

fēi yě

这句话大意是:”非也。

wèi yú nián shū jué jí wèi zhī lǐ bì yú yú nián zhī zhēng yuè jí wèi rán hòu guó rén chēng zhī yuē jūn

这句话大意是:○未逾年书爵即位之礼,必于逾年之正月,即位然后国人称之曰君。

chūn qiū zhī shí yǒu xiān jūn yǐ zàng bù dài yú nián ér xiān jí wèi zhě yǐ

现代白话:春秋之时,有先君已葬,不待逾年而先即位者了。

xuān gōng shí nián qí hóu shǐ guó zuǒ lái pìn

这句话大意是:《宣公十年》:“齐侯使国佐来聘。

chéng gōng sì nián zhèng bó fá xǔ

这句话大意是:”《成公四年》:“郑伯伐许。

chēng jué zhě cóng qí guó zhī gào yì yǐ zhe qí wú fù zhī zuì

这句话大意是:”称爵者,从其国之告,亦以著其无父之罪。

sì shì zú dìng gōng shí wǔ nián sì shì zú

这句话大意是:○姒氏卒《定公十五年》“姒氏卒。

bù shū hōng bù chēng fū rén zàng bù chēng xiǎo jūn gài chūn qiū zì chéng fēng yǐ xià suī yǐ qiè mǔ wèi fū rén rán bì gōng jí wèi ér hòu chēng zhī

这句话大意是:”不书薨,不称夫人,葬不称小君,盖《春秋》自成风以下,虽以妾母为夫人,然必公即位而后称之。

yǐ sì shì zhī bù chēng zhě běn wú qí shì yě

这句话大意是:以姒氏之不称者,本无其事也。

hòu shì zhī jūn duō yú jiù qián jí wèi yú shì dà xíng wèi zàng ér zūn qí mǔ wèi huáng tài hòu

这句话大意是:后世之君多于柩前即位,于是大行未葬,而尊其母为皇太后。

jí hu suǒ shēng yì yǐ lì jiā zhī

这句话大意是:及乎所生,亦以例加之。

qiè èr yú jūn zi yí yú fù ér xiān wáng zhī lǐ wáng yǐ

现代白话:妾贰于君,子疑于父,而先王之礼亡了。

qīng bù shū zú chūn qiū zhī wén bù shū zú zhě yǒu èr yì

这句话大意是:○卿不书族《春秋》之文,不书族者有二义。

wú hài zú

这句话大意是:无骇卒;。

xié zú

这句话大意是:挟卒;。

róu huì sòng gōng chén hóu cài shū méng yú zhé

这句话大意是:柔会宋公、陈侯、蔡叔,盟于折;。

ruò huì qí shī fá wèi wèi cì shì yě

这句话大意是:溺会齐师伐卫:未赐氏也。

suì yǐ fū rén fù jiāng zhì zì qí

这句话大意是:遂以夫人妇姜至自齐;。

guī fù hái zì jìn

这句话大意是:归父还自晋;。

zhì shēng suì bēn qí

这句话大意是:至笙遂奔齐;。

qiáo rú yǐ fū rén fù jiāng shì zhì zì qí

这句话大意是:侨如以夫人妇姜氏至自齐;。

bào jí zhū hóu zhī dài fū méng yú sòng

这句话大意是:豹及诸侯之大夫盟于宋;。

yì rú zhì zì jìn

这句话大意是:意如至自晋;。

zhì zì jìn yī shì zài jiàn yīn shàng wén ér lüè qí cí yě

这句话大意是:至自晋:一事再见,因上文而略其辞也。

chūn qiū yǐn huán zhī shí qīng dài fū cì shì zhě shàng shǎo gù wú hài zú ér yǔ fù wèi zhī qǐng zú rú xié rú róu rú ruò jiē wèi yǒu shì zú zhě yě

这句话大意是:春秋隐、桓之时,卿大夫赐氏者尚少,故无骇卒,而羽父为之请族,如挟、如柔、如溺皆未有氏族者也。

zhuāng mǐn yǐ xià zé bù fù jiàn yú jīng qí shí wú bù cì shì zhě yǐ

现代白话:庄、闵以下,则不复见于经,其时无不赐氏者了。

liú yuán fù yuē zhū hóu dà guó sān qīng jiē mìng yú tiān zǐ

这句话大意是:刘原父曰:“诸侯大国三卿,皆命于天子;。

cì guó sān qīng èr qīng mìng yú tiān zǐ

这句话大意是:次国三卿,二卿命于天子;。

xiǎo guó sān qīng yī qīng mìng yú tiān zǐ

这句话大意是:小国三卿,一卿命于天子。

dà guó zhī qīng sān mìng cì guó zhī qīng zài mìng xiǎo guó zhī qīng yī mìng

这句话大意是:大国之卿三命,次国之卿再命,小国之卿一命。

qí yú wáng cháo jiē shì yě sān mìng yǐ míng shì tōng zài mìng míng zhī yī mìng lüè chēng le

这句话大意是:其于王朝皆士也,三命以名氏通,再命名之,一命略称了。

zhōu shuāi lǐ fèi qiáng ruò xiāng bìng qīng dài fū zhī zhì suī bù néng jǐn rú gǔ jiàn yú jīng zhě yì jiē dāng shí zhī shí lù yě

这句话大意是:周衰礼废,强弱相并,卿大夫之制虽不能尽如古,见于经者亦皆当时之实录也。

gù yǐn xǐng zhī jiān qí qù xī zhōu wèi jiǔ zhì dù pō yǒu cún zhě shì yǐ lǔ yǒu wú hài róu xié zhèng yǒu wǎn zhān qín chu duō chēng rén

这句话大意是:故隐、醒之间,其去西周未久,制度颇有存者,是以鲁有无骇、柔、挟,郑有宛、詹,秦、楚多称人。

zhì qí wǎn jié wú bù míng shì tōng yǐ

现代白话:至其晚节,无不名氏通了。

ér zhū jǔ téng xuē zhī jūn rì yǐ yì xuē zhuǎn cóng xiǎo guó zhī lì chēng rén ér yǐ

这句话大意是:而邾、莒、滕、薛之君日已益削,转从小国之例称人而已。

shuō zhě bù zhī qí gù yīn wèi cáo qín yǐ xià xī wú dài fū huàn qí shí yǒu jiàn zhě hài qí yì shuō yīn fù gòu jià wú duān yǐ shì qí wěi bǐ gù bù zhī wáng zhě zhū hóu zhī zhì dù bān jué yún ěr

现代白话:说者不知其故,因谓曹、秦以下悉无大夫,患其时有见者害其臆说,因复构架无端,以饰其伪,彼固不知王者诸侯之制度班爵云你。

huò yuē bù chēng gōng zǐ hé yǔ

这句话大意是:或曰:不称公子何与?

dù shì yuē gōng zǐ zhě dāng shí zhī chǒng hào

这句话大意是:杜氏曰:“公子者,当时之宠号。

zhī chēng gōng zǐ yě huán cì zhī yě

这句话大意是:”之称公子也,桓赐之也。

qí zhōng yǐn zhī piān bù chēng gōng zǐ zhě wèi cì yě

这句话大意是:其终隐之篇不称公子者,未赐也。

ruò zhuān mìng zhī zuì zé zhí shū ér zì xiàn yǐ

现代白话:若专命之罪则直书而自见了。

qí gōng zǐ shāng rén shì qí jūn shě yǐ cì shì yě

这句话大意是:齐公子商人弑其君舍,已赐氏也。

wèi zhōu xū shì qí jūn wán wèi cì shì yě

这句话大意是:卫州吁弑其君完,未赐氏也。

hú shì yǐ wéi yǐ guó shì zhě guó jí hu shàng chēng gōng zǐ zhě zhū jí qí shēn cǐ qiú qí shuō ér bù dé gù lì cǐ lùn ěr

现代白话:胡氏以为以国氏者国及乎上,称公子者诛及其身,此求其说而不得,故立此论你。

dài fū chēng zi zhōu zhì gōng hóu bǎi zǐ nán wèi wǔ děng zhī jué ér dài fū suī guì bù gǎn chēng zi

这句话大意是:○大夫称子周制、公侯伯子男为五等之爵,而大夫虽贵,不敢称子。

chūn qiū zì xī gōng yǐ qián dài fū yǐ bó zhòng shū jì wèi chēng

这句话大意是:《春秋》自僖公以前,大夫以伯、仲、叔、季为称。

sān huán zhī xiān yuē gòng zhòng yuē xī shū yuē chéng jì

这句话大意是:三桓之先曰共仲,曰僖叔,曰成季。

mèng sūn shì zhī chēng zi yě zì miè yě shū sūn shì zhī chēng zi yě zì bào yě jì sūn shì zhī chēng zi yě zì xíng fù yě

这句话大意是:孟孙氏之称子也自蔑也,叔孙氏之称子也自豹也,季孙氏之称子也自行父也。

jìn zhī zhū qīng zài wén gōng yǐ qián wú chēng zi zhě

这句话大意是:晋之诸卿在文公以前无称子者,。

wèi shì zhī chēng zi yě zì yě

这句话大意是:魏氏之称子也自也,。

luán shì zhī chēng zi yě zì zhī yě

这句话大意是:栾氏之称子也自枝也,。

zhào shì zhī chēng zi yě zì shuāi yě

这句话大意是:赵氏之称子也自衰也,。

què shì zhī chēng zi yě zì quē yě

这句话大意是:却氏之称子也自缺也,。

zhī shì zhī chēng zi yě zì shǒu yě

这句话大意是:知氏之称子也自首也,。

fàn shì zhī chēng zi yě zì huì yě

这句话大意是:范氏之称子也自会也,。

hán shì zhī chēng zi yě zì jué yě

这句话大意是:韩氏之称子也自厥也。

jìn qí lǔ wèi zhī zhí zhèng chēng zi tā guó wéi zhèng jiān yī yǒu zhī yú zé fǒu bù gǎn yǔ dà guó bìng yě

这句话大意是:晋、齐、鲁、卫之执政称子,他国惟郑间一有之,余则否,不敢与大国并也。

lǔ zhī sān jiā chēng zi tā rú zāng shì zǐ fú shì zhòng shū shì jiē yǐ bó shū chēng yān bù gǎn yǔ sān jiā bìng yě

现代白话:鲁之三家称子,他如臧氏、子服氏、仲叔氏皆以伯、叔称呢,不敢与三家并也。

qí shēng yě huò yǐ bó zhòng chēng zhī rú zhào mèng zhī bó sǐ zé shì zhī ér hòu zǐ zhī yóu guó jūn zhī sǐ ér shì chēng gōng yě yú cǐ kě yǐ xiàn shì zhī shēng jiàng yān

现代白话:其生也或以伯、仲称之,如赵孟知伯死,则谥之而后子之,犹国君之死而谥称公也,于此能够见世之升降呢。

dú chūn qiū zhě qí kě hū zhū

这句话大意是:读《春秋》者,其可忽诸?

chūn qiū shí dài fū suī jiàn chēng zi ér bù gǎn chēng yú qí jūn zhī qián yóu zhī zhū hóu jiàn chēng gōng ér bù gǎn chēng yú tiān zǐ zhī qián yě

这句话大意是:春秋时,大夫虽僭称子,而不敢称于其君之前,犹之诸侯僭称公,而不敢称于天子之前也。

hé yǐ zhī zhī

现代白话:凭什么知之?

yǐ wèi kǒng kuī zhī dǐng míng zhī zhī yuē xiàn gōng nǎi mìng chéng shū zuǎn nǎi zǔ fú yuē nǎi kǎo wén shū xìng jiù qí yù

这句话大意是:以卫孔悝之《鼎铭》知之,曰“献公乃命成叔,纂乃祖服”,曰“乃考文叔,兴旧耆欲”。

chéng shū kǒng chéng zi chú yě

这句话大意是:成叔,孔成子鉏也;。

wén shū kǒng wén zi yǔ yě

这句话大意是:文叔,孔文子圉也。

shū ér bù zǐ shì jūn qián bù gǎn zi yě

这句话大意是:叔而不子,是君前不敢子也。

yóu yǒu xiān wáng zhī zhì cún yān

现代白话:犹有先王之制存呢。

zhì zhàn guó zé zǐ yòu bù zú yán ér fēng zhī wèi jūn yǐ

现代白话:至战国,则子又不足言,而封之为君了。

luò gào yǔ dàn yǐ duō zǐ yuè yù shì

这句话大意是:《洛诰》:“予旦以多子,越御事。

duō zǐ yóu chūn qiū chuán zhī yán qún zǐ yě

这句话大意是:”多子,犹《春秋》传之言群子也。

táng kǒng shì yǐ wéi dài fū jiē chēng zi fēi yě

这句话大意是:唐孔氏以为大夫皆称子,非也。

chūn qiū zì xī wén yǐ hòu ér zhí zhèng zhī qīng shǐ chēng zi

这句话大意是:《春秋》自僖、文以后,而执政之卿始称子。

qí hòu zé pǐ fū ér wéi xué zhě suǒ zōng yì de chēng zi lǎo zi kǒng zǐ shì yě

这句话大意是:其后则匹夫而为学者所宗亦得称子,老子、孔子是也。

yòu qí hòu zé mén rén yì de chēng zhī yuè zhèng zi gōng dōu zi zhī liú shì yě

这句话大意是:又其后则门人亦得称之,乐正子、公都子之流是也。

gù lún yǔ zhī chēng zi zhě jiē dì zǐ zhī yú shī

这句话大意是:故《论语》之称子者,皆弟子之于师。

mèng zǐ zhī chēng zi zhě jiē shī zhī yú dì zǐ yì shì biàn zhī suǒ cóng lái yǐ

现代白话:《孟子》之称子者,皆师之于弟子,亦世变之所从来了。

lún yǔ chēng kǒng zǐ wèi zi gài fū zǐ ér shěng qí wén mén rén zhī cí yě

现代白话:《论语》称孔子为子,盖孔子而省其文,门人之辞也。

yì yǒu chēng fū zǐ zhě fū zǐ shǐ zhī fū zǐ kuì rán tàn yuē fū zǐ bù dá fū zǐ wǎn ěr ér xiào fū zǐ wǔ rán yuē bù zhí yuē zi ér jiā yǐ fu bì bù chéng cí yě

现代白话:亦有称孔子者,“孔子矢之”,“孔子喟然叹曰”,“孔子不答”,“孔子莞你而笑”,“孔子怃然曰”,不直曰子,而加以“夫”避不成辞也。

yǒu shì zé bù chēng zì chūn qiū chuán fán dài fū zhī yǒu shì zhě zé bù shū zì

这句话大意是:○有谥则不称字《春秋》传,凡大夫之有谥者则不书字;。

wài dài fū ruò sòng ruò zhèng ruò chén ruò cài ruò chu ruò qín fu shì yě ér hòu zì zhī

这句话大意是:外大夫若宋、若郑、若陈、若蔡、若楚、若秦,夫谥也,而后字之。

nèi dài fū ruò yǔ fù ruò zhòng zhòng ruò zi jiā wú shì yě ér hòu zì zhī

这句话大意是:内大夫若羽父,若众仲,若子家,无谥也,而后字之。

gōng zǐ yì rán

这句话大意是:公子亦然。

chu gòng wáng zhī wǔ zǐ qí chéng jūn zhě jiē shì kāng wáng líng wáng píng wáng shì yě qí bù chéng jūn wú shì ér hòu zì zhī zi gàn zi shì yě

这句话大意是:楚共王之五子,其成君者皆谥,康王、灵王、平王是也,其不成君无谥而后字之,子干、子是也。

tā guó yì rán chén zhī wǔ fù zhèng zhī zǐ zi yí shì yě

这句话大意是:他国亦然,陈之五父,郑之子、子仪是也。

wèi zhōu xū qí wú zhī

这句话大意是:卫州吁、齐无知。

zéi yě zé míng zhī

这句话大意是:贼也,则名之。

zuò chuán zhě yú chēng míng zhī fǎ kě wèi yán qiě mì yǐ

现代白话:作传者于称名之法,可谓严且密了。

rén jūn chēng dài fū zì gǔ zhě rén jūn yú qí guó zhī qīng dài fū jiē yuē bó fù yuē zǐ dài fū yuē èr sān zǐ

这句话大意是:○人君称大夫字古者人君,于其国之卿大夫皆曰伯父,曰子大夫,曰二三子。

bù dú zhū hóu rán yě qǔ lǐ yán liè guó zhī dài fū rù tiān zǐ zhī guó yuē mǒu shì zì chēng yuē péi chén gé rán ér tiān zǐ jiē zhī yóu chēng qí zì

这句话大意是:不独诸侯然也,《曲礼》言列国之大夫入天子之国曰某士,自称曰陪臣革,然而天子接之犹称其字。

xuān gōng shí liù nián jìn hóu shǐ shì huì píng wáng shì wáng yuē jì shì ér fú wén hu

这句话大意是:《宣公十六年》:晋侯使士会平王室,王曰:“季氏而弗闻吗?

chéng gōng sān nián jìn hóu shǐ gǒng shuò xiàn qí jié yú zhōu wáng yuē gǒng bó shí lái

这句话大意是:”《成公三年》:晋侯使巩朔献齐捷于周,王曰:“巩伯实来。

zhāo gōng shí wǔ nián jìn xún lì rú zhōu zàng mù hòu jí tán wèi jiè

这句话大意是:”《昭公十五年》:晋荀跞如周,葬穆后,籍谈为介。

wáng yuē bó shì zhū hóu jiē yǒu yǐ zhèn fǔ wáng shì

这句话大意是:王曰:“伯氏,诸侯皆有以镇抚王室。

yòu yuē shū shì ér wàng zhū hu

这句话大意是:”又曰:“叔氏,而忘诸吗?

zhōu dé suī shuāi cí bù shī jiù cǐ qí chēng zì bì xiān wáng zhī zhì yě

这句话大意是:”周德虽衰,辞不失旧,此其称字,必先王之制也。

zhōu gōng zuò lì zhèng zhī shū ruò hòu guó zhī sī tú sī mǎ sī kōng yà lǚ bìng liè yú wáng guān zhī hòu gài gǔ zhī rén jūn gōng yǐ jiē xià ér bù gǎn yí xiǎo guó zhī chén gù píng píng zuǒ yòu yì shì lǜ cóng ér chéng shàng xià zhī jiāo yǐ

现代白话:周公作立政之书,若侯国之司徒、司马、司空、亚旅并列于王官之后,盖古之人君恭以接下,而不敢遗小国之臣,故平平左右亦是率从,而成上下之交了。

wáng èr yú guó míng bù zhèng zé yán bù shùn yán bù shùn zé shì bù chéng

这句话大意是:○王贰于虢名不正则言不顺,言不顺则事不成。

ér zuǒ shì zhī jì zhōu shì yuē wáng èr yú guó wáng pàn wáng sūn sū yǐ tiān wáng zhī zūn ér rì èr rì pàn ruò dí zhě zhī cí qí bù zhī chūn qiū zhī yì shén yǐ

现代白话:而左氏之记周事曰:“王贰于虢”,“王叛王孙苏”,以天王之尊,而日贰,日叛,若敌者之辞,其不知《春秋》之义甚了。

xīng yǔn rú yǔ xīng yǔn rú yǔ yán duō yě

这句话大意是:○星陨如雨“星陨如雨”,言多也。

dāng shū wǔ xíng zhì chéng dì yǒng shǐ èr nián èr yuè guǐ wèi yè guò zhōng xīng yǔn rú yǔ zhǎng yī èr zhàng yì yì wèi zhì de miè zhì jī míng zhǐ

这句话大意是:《当书·五行志》:“成帝永始二年二月癸未,夜过中星,陨如雨,长一二丈,绎绎未至地灭,至鸡鸣止。

gǔ yǒng duì yán chūn qiū jì yì xīng yǔn zuì dà zì lǔ zhuāng yǐ lái zhì jīn zài jiàn

这句话大意是:谷永对言:‘《春秋》记异,星陨最大,自鲁庄以来至今再见。

cǐ wèi de zhī

这句话大意是:’”此为得之。

ér hòu dài zhī shǐ huò yuē xiǎo xīng liú bǎi méi yǐ shàng sì miàn xíng huò yuē xīng liú rú zhī huò yuē sì fāng liú xīng dà xiǎo zòng héng chá yú jiē qí lèi yě

这句话大意是:而后代之史,或曰:“小星流百枚以上,四面行”,或曰“星流如织”,或曰“四方流星,大小纵横查余”,皆其类也。

bù yán shí yǔn bù zhì de yě

这句话大意是:不言“石陨”,不至地也。

chuán yuē yǔ yǔ xié yě

这句话大意是:传曰:“与雨偕也。

rán zé wú yǔ ér yǔn jiāng bù wéi yì hu

这句话大意是:”然则无雨而陨,将不为异吗?

zhù zhù fēi dōu yě

这句话大意是:○筑“筑,非都也。

fán yì yǒu zōng miào xiān jūn zhī zhǔ yuē dōu wú yuē yì

这句话大意是:凡邑,有宗庙先君之主曰都,无曰邑;。

yì yuē zhù dōu yuē chéng

这句话大意是:”邑曰筑,都曰城。

jiù táng shū lǐ yí zhì tài cháng bó shì gù dé zhāng yì yǐn cǐ wèi chūn qiū èr bǎi sì shí èr nián lǔ fán chéng èr shí sì yì wéi yī yì shū zhù qí èr shí sān yì yuē chéng qǐ jiē yǒu zōng miào xiān jūn zhī zhǔ hu

这句话大意是:”《旧唐书·礼仪志》太常博士顾德章议引此,谓《春秋》二百四十二年,鲁凡城二十四邑,惟一邑书筑,其二十三邑曰城,岂皆有宗庙先君之主吗?

yòu dìng gōng shí wǔ nián chéng qī

这句话大意是:又《定公十五年》:“城漆。

qī shì zhū yì zhèng yì yì zhī qí bù kě tōng ér qū wèi zhī shuō

这句话大意是:”漆是邾邑,正义亦知其不可通,而曲为之说。

chéng xiǎo gǔ chéng xiǎo gǔ wèi guǎn zhòng yě

这句话大意是:○城小谷“城小谷,为管仲也。

jù jīng wén xiǎo gǔ bù xì yú qí yí zuǒ shì zhī wù

这句话大意是:”据经文,小谷不系于齐,疑《左氏》之误。

fàn níng jiě gǔ liáng zhuàn yuē xiǎo gǔ lǔ yì

这句话大意是:范宁解《谷梁传》曰:“小谷鲁邑。

chūn qiū fā wēi yuē qū fù xī běi yǒu gù xiǎo gǔ chéng

这句话大意是:”《春秋发微》曰:“曲阜西北有故小谷城。

àn shǐ jì hàn gāo dì yǐ lǔ gōng lǐ zàng xiàng wáng gǔ chéng dāng jí cǐ dì

这句话大意是:”按《史记》,汉高帝以鲁公礼葬项王谷城,当即此地。

dù shì yǐ cǐ xiǎo gǔ wèi qí yì jì běi gǔ chéng xiàn chéng zhōng yǒu guǎn zhòng jǐng

这句话大意是:杜氏以此小谷为齐邑济北谷城,县城中有管仲井。

liú zhāo jùn guó zhì zhù lì dào yuán shuǐ jīng zhù jiē tóng

这句话大意是:刘昭《郡国志》注、郦道元《水经注》皆同。

àn chūn qiū yǒu yán gǔ bù yán xiǎo zhě

这句话大意是:按《春秋》有言“谷”不言“小”者。

zhuāng gōng èr shí sān nián gōng jí qí hóu yù yú gǔ

这句话大意是:《庄公二十三年》:“公及齐侯遇于谷。

xī gōng èr shí liù nián gōng yǐ chu shī fá qí qǔ gǔ

这句话大意是:”《僖公二十六年》:“公以楚师伐齐,取谷。

wén gōng shí qī nián gōng jí qí hóu méng yú gǔ

这句话大意是:”《文公十七年》:“公及齐侯盟于谷。

chéng gōng wǔ nián shū sūn qiáo rú huì jìn xún shǒu yú gǔ

这句话大意是:”《成公五年》:“叔孙侨如会晋荀首于谷。

sì shū gǔ ér yī shū xiǎo gǔ bié yú gǔ yě

这句话大意是:”四书“谷”,而一书“小谷”,别于谷也。

yòu zhāo gōng shí yī nián chuán yuē qí huán gōng chéng gǔ zhì guǎn zhòng yān zhì yú jīn lài zhī

现代白话:又《昭公十一年》传曰:“齐桓公城谷置管仲呢,至于今赖之。

zé zhī chūn qiū sì shū zhī gǔ jí guǎn zhòng suǒ fēng zài jì běi gǔ chéng ér cǐ zhī xiǎo gǔ zì wèi lǔ yì ěr

现代白话:”则知《春秋》四书之谷及管仲所封在济北谷城,而此之小谷自为鲁邑你。

kuàng qí shí qí huán gōng shǐ bà guǎn zhòng zhī gōng shàng wèi jiàn yú tiān xià qǐ jù qín zhū hóu yǐ chéng qí sī yì zāi

现代白话:况其时齐桓公始霸,管仲之功尚未见于天下,岂遽勤诸侯,以城其私邑啊。

qí rén shā āi jiāng āi jiāng tōng qìng fǔ shì mǐn gōng wèi guó lùn suǒ bù róng ér sūn yú zhū

这句话大意是:○齐人杀哀姜哀姜通庆父,弑闵公,为国论所不容,而孙于邾。

qí rén qǔ ér shā zhī yì yě

这句话大意是:齐人取而杀之,义也。

ér chuán wèi zhī yǐ shèn fēi yě

这句话大意是:而传谓之“已甚”,非也。

wēi zǐ qǐ cài mù hóu jiāng xǔ xī gōng yǐ jiàn chu zi yú wǔ chéng xǔ nán miàn fù xián bì dài fū shuāi shì yú chèn

这句话大意是:○微子启“蔡穆侯将许僖公以见楚子于武城,许男面缚衔璧,大夫衰,士舆榇。

chu zi wèn zhū féng bó duì yuē xī wǔ wáng kè yīn wēi zǐ qǐ rú shì

这句话大意是:楚子问,诸逢伯对曰:‘昔武王克殷,微子启如是。

wǔ wáng qīn shì qí fù shòu qí bì ér fú zhī fén qí chèn lǐ ér mìng zhī shǐ fù qí suǒ

这句话大意是:武王亲释其缚,受其璧而祓之,焚其榇,礼而命之,使复其所。

chu zi cóng zhī

这句话大意是:’楚子从之。

hé mèng chūn yuē àn shū yīn zhòu wú dào wēi zǐ qù zhī zài wǔ wáng kè yīn zhī qián hé yīng dāng rì ér yǒu shì shì

这句话大意是:”何孟春曰:“按《书》,殷纣无道,微子去之,在武王克殷之前,何应当日而有是事?

yǐ qù zhī hòu wú fù hái zhī lǐ

这句话大意是:已去之后,无复还之理。

ér mù yě zhī zhàn yì bì bù cóng rén ér fá qí zōng guó yě

这句话大意是:而牧野之战,亦必不从人而伐其宗国也。

yì cǐ dài fēi wēi zǐ shì ér féng bó zhī yán tè tuō zhī gǔ rén yǐ guī chu zi hu

这句话大意是:意此殆非微子事,而逢伯之言,特托之古人以规楚子吗?

xú fú yuǎn yuē shǐ jì yán wēi zǐ chí jì qì zào yú jūn mén wǔ wáng nǎi shì wēi zǐ fù qí wèi rú gù

这句话大意是:徐孚远曰:“《史记》言微子持祭器造于军门,武王乃释微子,复其位如故。

fu wǔ wáng jì lì wǔ gēng ér yòu fù wēi zǐ zhī wèi zé shì wēi zǐ yǔ wǔ gēng tóng zài gù dū yě

这句话大意是:夫武王既立武庚,而又复微子之位,则是微子与武庚同在故都也。

jué hòu wǔ gēng zhī zhèng wēi zǐ hé yǐ chū wú yì tóng zhī jī

现代白话:厥后武庚之郑,微子凭什么初无异同之迹?

rán zé wǔ wáng kè shāng wēi zǐ wèi cháng lái guī yě

这句话大意是:然则武王克商,微子未尝来归也。

xiāng zhòng rú qí nà bì jīng shū xī gōng zhī hōng yǐ shí èr yuè ér gōng zi suì rú qí nà bì zé dàn shū dōng

这句话大意是:○襄仲如齐纳币经书僖公之薨以“十二月”,而公子遂如齐纳币,则但书“冬”。

jí rú dù shì zhī jiě yí gōng hōng yú shí yī yǒu ér yóu zài èr shí wǔ yuè zhī nèi è de wèi zhī lǐ hu

这句话大意是:即如杜氏之解,移公薨于十一有,而犹在二十五月之内,恶得谓之礼吗?

zǐ shū jī zú jù chuán qǐ huán gōng zài wèi qī shí nián

这句话大意是:○子叔姬卒据《传》,杞桓公在位七十年。

qí èr shí èr nián lǔ wén gōng zhī shí èr nián chū yī shū jī

这句话大意是:其二十二年,鲁文公之十二年,出一叔姬;。

qí wǔ shí nián lǔ chéng gōng zhī sì nián yòu chū yī shū jī

这句话大意是:其五十年,鲁成公之四年,又出一叔姬。

zài qǔ yú lǔ ér zài chū zhī bì wú cǐ lǐ

这句话大意是:再娶于鲁而再出之,必无此理。

dài yī shì ér zuǒ shì wù zhòng shū zhī ěr

现代白话:殆一事而左氏误重书之你。

qiě wén gōng shí èr nián jīng shū yuē èr yuè gēng zǐ zǐ shū jī zú

这句话大意是:且文公十二年,经书曰:“二月庚子,子叔姬卒。

hé yǐ zhī qí wèi qǐ fù hu

现代白话:”凭什么知其为杞妇吗?

zhào zǐ yuē shū zú yì yǔ xī gōng jiǔ nián bó jī tóng yǐ qí wéi shí jūn zhī nǚ gù yuē zi yǐ bié qí fēi xiān jūn zhī nǚ yě

现代白话:赵孔子说:“书卒义与僖公九年伯姬同,以其为时君之女,故曰‘子’,以别其非先君之女也。

qí zhāo gōng qí gōng shí sì nián qí hóu pān zú

这句话大意是:○齐昭公《齐公十四年》:“齐侯潘卒。

chuán yǐ wéi zhāo gōng

这句话大意是:”传以为昭公。

àn xī gōng èr shí qī nián jīng shū qí hóu zhāo zú

这句话大意是:按僖公二十七年,经书“齐侯昭卒。

jīn cǐ zhāo gōng jí xiào gōng zhī dì bù dàng yǐ xiān jūn zhī míng wéi shì

这句话大意是:”今此昭公即孝公之弟,不当以先君之名为谥。

yí zuǒ shì zhī wù

这句话大意是:疑《左氏》之误。

rán xī gōng shí qī nián chuán yuē gé yíng shēng zhāo gōng

这句话大意是:然僖公十七年传曰:“葛嬴生昭公。

qián hòu wén tóng xiān rú wú zhì yí zhě

这句话大意是:”前后文同,先儒无致疑者。

zhào dùn shì qí jūn tài shǐ shū yuē zhào zhì shì qí jūn

这句话大意是:○赵盾弑其君《太史书》曰:“赵质弑其君。

cǐ dǒng hú zhī zhí bǐ yě

这句话大意是:”此董狐之直笔也。

zi wèi zhèng qīng wáng bù yuè jìng fǎn bù tǎo zéi

这句话大意是:“子为正卿,亡不越境,反不讨贼。

cǐ dǒng hú zhī xùn cí yě

这句话大意是:”此董狐之巽辞也。

chuán zhě bù chá qí zhǐ ér wàng shù kǒng zǐ zhī yán yǐ wéi yuè jìng nǎi miǎn miù yǐ

现代白话:传者不察其指,而妄述孔子之言,以为越境,乃免谬了。

chuān zhī shì dùn zhǔ zhī yě tǎo chuān yóu bù dé miǎn yě

这句话大意是:穿之弑,盾主之也,讨穿犹不得免也。

jūn chén zhī yì wú táo yú tiān dì zhī jiān ér kě táo zhī jìng wài hu

这句话大意是:君臣之义无逃于天地之间,而可逃之境外吗?

lín yú zhōu miào xiāng gōng shí èr nián wú zǐ shòu mèng zú lín yú zhōu miào

这句话大意是:○临于周庙《襄公十二年》:“吴子寿梦卒,临于周庙。

dù shì yǐ wéi wén wáng miào yě

这句话大意是:”杜氏以为文王庙也。

zhāo gōng shí bā nián zhèng shǐ zhù shǐ xǐ zhǔ yú zhōu miào

这句话大意是:《昭公十八年》:“郑使祝史徙主于周庙。

láo dòng zhì fù shì yǐ wéi lì wáng miào yě

这句话大意是:”劳动致富氏以为厉王庙也。

chuán yuē zhèng zǔ lì wáng

这句话大意是:传曰:“郑祖厉王。

ér āi gōng èr nián kuǎi kuì zhī dǎo yì yún

这句话大意是:”而《哀公二年》,蒯聩之祷亦云;。

gǎn zhāo zǔ yě

这句话大意是:“敢昭祖也。

shǐ fēng zhī jūn wèi zhī zǔ

这句话大意是:始封之君谓之祖。

suī rán bó qín wéi wén wáng zhī sūn zhèng huán wèi lì wáng zhī zǐ qí jiù fēng ér zhī guó yě jiāng hé jì zāi

现代白话:虽然,伯禽为文王之孙,郑桓为厉王之子,其就封而之国也,将何祭啊?

tiān xià yǒu wú zǔ kǎo zhī rén hu

这句话大意是:天下有无祖考之人吗?

ér kuàng yú yǒu tǔ zhě hu

这句话大意是:而况于有土者乎!

yì zhě tè lì yī miào yǐ sì wén wáng lì wáng ér wèi zhī zhōu miào yú

这句话大意是:意者特立一庙以祀文王、厉王,而谓之周庙欤?

hàn shí yǒu jùn guó miào qí yì fǎng gǔ ér wèi zhī yú

这句话大意是:汉时有郡国庙,其亦仿古而为之欤?

zhú shū jì nián chéng wáng shí sān nián xià liù yuè lǔ dà yú zhōu gōng miào

这句话大意是:《竹书纪年》:“成王十三年夏六月,鲁大于周公庙。

àn èr shí yī nián zhōu wén gōng hōng yú fēng

这句话大意是:”按二十一年,周文公薨于丰。

zhōu gōng wèi hōng hé yǐ yǒu miào

现代白话:周公未薨,凭什么有庙?

gài zhōu miào yě

这句话大意是:盖周庙也。

shì zé shǐ fēng zhī jūn yǒu miào yì kě yīn cǐ ér zhī zhī shuō

这句话大意是:是则始封之君有庙,亦可因此而知之说。

luán huái zǐ jìn rén shā luán yíng ān dé yǒu shì

这句话大意是:○栾怀子晋人杀栾盈,安得有谥?

chuán yán huái zǐ hào shī shì duō guī zhī

这句话大意是:传言“怀子好施,士多归之”。

qǐ qí jiā chén wèi zhī shì ér suì chuán yú shǐ cè yá

这句话大意是:岂其家臣为之谥,而遂传于史策邪?

zi dà shū zhī miào zhāo gōng shí èr nián zhèng jiǎn gōng zú jiāng wèi zàng chú

这句话大意是:○子大叔之庙《昭公十二年》:“郑简公卒,将为葬除。

jí yóu shì zhī miào jiāng huǐ yān

现代白话:及游氏之庙,将毁呢。

zi dà shū shǐ qí chú tú zhí yòng yǐ lì ér wú yōng huǐ yuē zǐ chǎn guò nǚ ér wèn hé gù bù huǐ

现代白话:子大叔使其除徒执用以立而无庸毁,曰:‘子产过女,而问为什么不毁。

nǎi yuē bù rěn miào yě

这句话大意是:’乃曰:‘不忍庙也。

nuò jiāng huǐ yǐ

现代白话:诺,将毁了。

jí rú shì zǐ chǎn nǎi shǐ pì zhī

这句话大意是:’即如是,子产乃使辟之。

shí bā nián jiǎn bīng dà sōu jiāng wèi sōu chú

这句话大意是:”《十八年》:“简兵大搜,将为搜除。

zi tài shū miào zài dào nán qí qǐn zài dào běi qí tíng xiǎo

这句话大意是:子太叔庙在道南,其寝在道北,其庭小。

guò sī sān rì shǐ chú tú chén yú dào nán miào běi yuē zǐ chǎn guò nǚ ér mìng sù chú nǎi huǐ yú ér xiāng

这句话大意是:过斯三日,使除徒陈于道南庙北,曰:‘子产过女,而命速除,乃毁于而乡。

zǐ chǎn cháo guò ér nù zhī

这句话大意是:’子产朝,过而怒之。

chú zhě nán huǐ zǐ chǎn jí chōng shǐ cóng zhě zhǐ zhī yuē huǐ yú běi fāng

这句话大意是:除者南毁,子产及冲,使从者止之,曰:‘毁于北方。

cǐ yì yī shì ér jì zhě huò yǐ wéi zàng huò yǐ wéi sōu chuán liǎng cún zhī ér shī shān qí yī ěr

这句话大意是:’”此亦一事,而记者或以为葬,或以为搜,传两存之,而失删其一耳。

chéng chéng zhōu zhāo gōng sān shí èr nián chuán dōng shí yī yuè jìn wèi shū hán bù xìn rú jīng shī hé zhū hóu zhī dài fū yú dí quán xún méng qiě lìng chéng chéng zhōu

这句话大意是:○城成周《昭公三十二年》传:“冬十一月,晋魏舒、韩不信如京师,合诸侯之大夫于狄泉,寻盟,且令城成周。

wèi zi nán miàn wèi biāo yuē wèi zi bì yǒu dà jiù gàn wèi yǐ lìng dà shì fēi qí rèn yě

这句话大意是:魏子南面,卫彪曰:‘魏子必有大咎,干位以令大事,非其任也。

shī yuē jìng tiān zhī nù bù gǎn xì yù

这句话大意是:《诗》曰:敬天之怒,不敢戏豫。

jìng tiān zhī yū bù gǎn chí qū

这句话大意是:敬天之渝,不敢驰驱。

kuàng gǎn gàn wèi yǐ zuò dà shì hu

这句话大意是:况敢干位以作大事吗?

dìng gōng yuán nián chuán chūn wáng zhēng yuè xīn sì jìn wèi shū hé zhū hóu zhī dài fū yú dí quán jiāng yǐ chéng chéng zhōu

这句话大意是:’”《定公元年》传“春王正月辛巳,晋魏舒合诸侯之大夫于狄泉,将以城成周。

wèi zi lì zhèng wèi biāo yuē jiāng jiàn tiān zǐ ér yì wèi yǐ lìng fēi yì yě

这句话大意是:魏子莅政,卫彪曰:‘将建天子,而易位以令,非义也。

dà shì gàn yì bì yǒu dà jiù

这句话大意是:大事干义,必有大咎。

jìn bù shī zhū hóu wèi zi qí bù miǎn hu

这句话大意是:晋不失诸侯,魏子其不免乎!

cǐ shì yī shì zuǒ shì liǎng shōu ér shī shān qí yī

这句话大意是:’”此是一事,《左氏》两收,而失删其一。

zhōu zhī zhēng yuè jìn zhī shí yī yuè yě

这句话大意是:周之正月,晋之十一月也。

qí xià wén yuē jǐ chǒu shì mí mù yíng chéng zhōu jì zhàng shù chuāi gāo bēi dù hòu bó rèn gōu xù wù tǔ fāng yì yuǎn ěr liàng shì sī jì tú yōng lǜ cái yòng shū hóu liáng yǐ lìng yì yú zhū hóu

这句话大意是:其下文曰:“己丑,士弥牟营成周,计丈数,揣高卑,度厚薄,仞沟洫,物土方,议远迩,量事斯,计徒庸,虑财用,书侯粮,以令役于诸侯。

yòu yuē gēng yín zāi sòng zhòng jǐ bù shòu gōng

这句话大意是:”又曰:“庚寅,栽,宋仲几不受功。

gēng yín jí jǐ chǒu zhī míng rì ér chuán fēn wéi liǎng nián qǐ yǒu chí zhī liǎng yuè ér shǐ zāi sòng zhòng jǐ nǎi bù shòu gōng zhě hu

这句话大意是:”庚寅即己丑之明日,而传分为两年,岂有迟之两月而始栽,宋仲几乃不受功者吗?

qiě cǐ yì bù guò sān xún ér bì yǐ

现代白话:且此役不过三旬而毕了。

wǔ bó wǔ bó zhī chēng yǒu èr yǒu sān dài zhī wǔ bó yǒu chūn qiū zhī wǔ bó

这句话大意是:○五伯五伯之称有二:有三代之五伯,有春秋之五伯。

zuǒ zhuàn chéng gōng èr nián qí guó zuǒ yuē wǔ bó zhī bà yě qín ér fǔ zhī yǐ yì wáng mìng

这句话大意是:《左传·成公二年》,齐国佐曰:“五伯之霸也,勤而抚之,以役王命。

dù yuán kǎi yún xià bó kūn wú shāng bó dà péng shǐ wéi zhōu bó qí huán jìn wén

现代白话:”杜元凯云:“夏伯昆我,商伯大彭、豕韦,周伯齐桓、晋文。

mèng zǐ wǔ bà zhě sān wáng zhī zuì rén yě

这句话大意是:”《孟子》:“五霸者,三王之罪人也。

zhào tái qīng zhù qí huán jìn wén qín miào sòng xiāng chu zhuāng

这句话大意是:”赵台卿注:“齐桓、晋文、秦缪、宋襄、楚庄。

èr shuō bù tóng

这句话大意是:”二说不同。

jù guó zuǒ duì jìn rén yán qí shí chu zhuāng zhī zú fu èr nián bù dàng suì liè wéi wǔ yì bù dàng jì cǐ wú bó ér dìng yú wǔ yě

这句话大意是:据国佐对晋人言,其时楚庄之卒甫二年,不当遂列为五,亦不当继此无伯而定于五也。

qí tōng zhǐ sān dài wú yí

这句话大意是:其通指三代无疑。

guó yǔ zhù róng néng zhāo xiǎn tiān dì zhī guāng míng qí hòu bā xìng kūn wú wèi xià bó dà péng shǐ wéi wèi shāng bó zhuāng zi péng zǔ de zhī shàng jí yǒu yú xià jí wǔ bó

现代白话:《国语》:“祝融能昭显天地之光明,其后八姓,昆我为夏伯,大彭、豕韦为商伯,庄子、彭祖得之,上及有虞,下及五伯。

li guǐ zhù péng zǔ míng kēng yáo chén fēng yú péng chéng lì yú xià zhì shāng nián qī bǎi suì

这句话大意是:”李轨注:“彭祖名铿,尧臣,封于彭城,历虞、夏至商,年七百岁。

shì suǒ wèi wǔ bó zhě yì shāng shí yě

这句话大意是:”是所谓五伯者,亦商时也。

shì zhī guó zuǒ yǐ qián qí yǒu wǔ bó zhī míng yě jiǔ yǐ

现代白话:是知国佐以前其有五伯之名也久了。

ruò mèng zǐ suǒ chēng wǔ bó ér yǐ huán gōng wèi shèng zé zhǐ jiù dōng zhōu yǐ hòu yán zhī

这句话大意是:若《孟子》所称五伯,而以桓公为盛,则止就东周以后言之。

rú yán ān suǒ wèi zhōu zhī shuāi sān bǎi yú suì ér wǔ bà gèng qǐ zhě yě

这句话大意是:如严安所谓“周之衰三百余岁,而五霸更起”者也。

rán zhào shì yǐ sòng xiāng bìng liè yì wèi wèi yǔn

这句话大意是:然赵氏以宋襄并列,亦未为允。

sòng xiāng qiú bà bù chéng shāng yú hóng yǐ zú wèi cháng bà yě

这句话大意是:宋襄求霸不成,伤于泓以卒,未尝霸也。

shǐ jì yán yuè wáng jù jiàn suì bào qiáng wú guān bīng zhōng guó chēng hào wǔ bó

这句话大意是:《史记》言越王句践“遂报强吴,观兵中国,称号五伯”。

zǐ cháng zài tái qīng zhī qián suǒ wén yì cí

这句话大意是:子长在台卿之前,所闻异辞。

rán zé yán sān dài zhī wǔ bó dāng rú dù shì zhī shuō

这句话大意是:然则言三代之五伯,当如杜氏之说;。

yán chūn qiū zhī wǔ bó dāng liè jù jiàn ér qù sòng xiāng

这句话大意是:言春秋之五伯,当列句践而去宋襄。

xún zǐ yǐ huán wén jí chu zhuāng hé lǘ jù jiàn wèi wǔ bó sī de zhī yǐ

现代白话:《荀子》以桓、文及楚庄、阖闾、句践为五伯,斯得之了。

zhàn fǎ zhī duō yǐ rì zhàn shì zhě shǐ jì tiān gōng shū jiǎ yǐ sì hǎi zhī wài rì yuè bù zhàn

这句话大意是:○占法之多以日占事者,《史记·天宫书》:“甲乙,四海之外,日月不占。

bǐng dīng jiāng huái hǎi dài

这句话大意是:丙丁,江淮海岱。

wù jǐ zhōng zhōu hé jì

这句话大意是:戊己,中州河济。

gēng xīn huà shān yǐ xī

这句话大意是:庚辛,华山以西。

rén guǐ héng shān yǐ běi shì yě

这句话大意是:壬癸,恒山以北”是也。

yǐ shí zhàn shì zhě yuè jué shū gōng sūn shèng jīn rì rén wǔ shí jiā nán fāng shǐ jì jiǎ yì chuán gēng zǐ rì xié fú jí yǔ shě shì yě

这句话大意是:以时占事者,《越绝书》公孙圣:“今日壬午,时加南方”,《史记·贾谊传》“庚子日斜,服集予舍”是也。

yòu yǒu yǐ yuè xíng suǒ zài wèi zhàn shǐ jì guī cè chuán jīn xī rén zǐ sù zài qiān niú hàn shū yì fèng yán bái hè guǎn yǐ yuè sù gāng zāi hòu hàn shū sū jìng yán bái hóng jiàn shí yuè rù yú bì shì yě

这句话大意是:又有以月行所在为占,《史记·龟策传》:“今昔壬子,宿在牵牛”,《汉书》翼奉言:“白鹤馆以月宿,亢灾”,《后汉书》苏竟言:“白虹见时,月入于毕”是也。

zhōu lǐ zhān mèng zhǎng qí suì shí guān tiān dì zhī huì biàn yīn yáng zhī qì yǐ rì yuè xīng chén zhàn liù mèng zhī jí xiōng

这句话大意是:《周礼·占梦》:“掌其岁时,观天地之会,辨阴阳之气,以日月星辰占六梦之吉凶。

zé gǔ rén zhī fǎ kě zhī yǐ

现代白话:”则古人之法可知了。

hàn yǐ xià zé qí shuō yù duō qí zhàn yù záo jiā yǐ rì shí fēng jiǎo yún qì chí jí biàn dòng bù yī qí wù gù yǒu yī shì ér hé yú cǐ zhě huò wǔ yú bǐ qǐ fēi suǒ wèi dà dào yǐ duō qí wáng yáng zhě yá

这句话大意是:汉以下则其说愈多,其占愈凿,加以日时、风角、云气迟疾变动,不一其物,故有一事而合于此者或迕于彼,岂非所谓大道以多歧亡羊者邪?

gù shì wén bó duì jìn hóu yǐ liù wù bù tóng mín xīn bù tái

这句话大意是:故士文伯对晋侯以六物不同,民心不台;。

ér tài shǐ gōng yì wèi gāo táng gān shí shū chuán líng zá mǐ yán zài rén zì dé zhī yú xiàng zhàn zhī wài ěr

这句话大意是:而太史公亦谓皋、唐甘、石书传,凌杂米盐,在人自得之于象占之外耳。

gàn bǎo jiě yì liù yáo xiāng zá wéi qí shí wù yě yuē yī guà liù yáo zé jiē zá yǒu bā guà zhī qì ruò chū jiǔ wèi zhèn yáo jiǔ èr wèi kǎn yáo yě

这句话大意是:干宝解《易》,六爻相杂,唯其时物也,曰:“一卦六爻则皆杂有八卦之气,若初九为震爻,九二为坎爻也。

huò ruò jiàn chén xū yán gèn jǐ hài yán duì yě

这句话大意是:或若见辰戌言艮,己亥言兑也。

huò yǐ jiǎ rén míng qián yǐ guǐ míng kūn yě

这句话大意是:或以甲壬名干,乙癸名坤也。

huò ruò yǐ wǔ wèi míng lí yǐ zi wèi míng kǎn

这句话大意是:或若以午位名离,以子位名坎。

huò ruò de lái wèi è wù wáng xiāng wèi xìng xiū fèi wèi shuāi

这句话大意是:或若得来为恶物,王相为兴,休废为衰。

jiě yáo yǒu děng gù yuē wù

这句话大意是:解爻有等,故曰物。

yuē yáo zhōng zhī yì jūn wù jiāo jí wǔ xīng sì qì liù qīn jiǔ zú fú dé xíng shā zhòng xíng wàn lèi jiē lái fā yú yáo gù zǒng wèi zhī wù yě

这句话大意是:”曰:“爻中之义,君物交集,五星四气,六亲九族,福德刑杀,众形万类,皆来发于爻,故总谓之物也。

shuō yì rú cǐ xiǎo shù xiáng ér dà dào yǐn yǐ

现代白话:”说《易》如此,小数详而大道隐了。

yǐ cǐ bǔ shì yì bì bù yàn tiān wén yì rán

这句话大意是:以此卜筮亦必不验,天文亦然。

zhě xiān shēng bǔ shǐ jì rì zhě liè zhuàn xiào wǔ dì shí jù huì zhàn jiā wèn zhī mǒu rì kě qǔ fù hu

这句话大意是:褚先生补《史记·日者列传》:“孝武帝时,聚会占家问之:某日可取妇吗?

wǔ háng jiā yuē kě

这句话大意是:五行家曰:可。

kān yú jiā yuē bù kě

这句话大意是:堪舆家曰:不可。

jiàn chú jiā yuē bù jí

这句话大意是:建除家曰不吉。

cóng chén jiā yuē dà xiōng

这句话大意是:丛辰家曰大凶。

lì jiā yuē xiǎo xiōng

这句话大意是:历家曰小凶。

tiān rén jiā yuē xiǎo jí

这句话大意是:天人家曰小吉。

tài yǐ jiā yuē dà jí

这句话大意是:太乙家曰大吉。

biàn sòng bù jué yǐ zhuàng wén

这句话大意是:辩讼不决,以状闻。

zhì yuē bì zhū sǐ jì yǐ wǔ xíng wéi zhǔ

这句话大意是:制曰:‘避诸死忌,以五行为主。

yǐ rì tóng wèi zhàn bì zào yǐ féng gōng zú yú wù zǐ rì ér wèi jīn qī yuè wù zǐ jìn jūn jiāng sǐ

这句话大意是:○以日同为占裨灶以逢公卒于戊子日,而谓今七月戊子,晋君将死。

cháng hóng yǐ kūn wú yǐ mǎo rì wáng ér wèi máo de shā máo bó ér dài zhī shì yǐ mǎo rì yǐ bo qí wáng

现代白话:苌宏以昆我乙卯日亡,而谓毛得杀毛伯而代之是乙卯日,以卜其亡。

cǐ yǐ rì zhī tóng yú gǔ rén zhě wèi zhàn yòu shì yī fǎ

这句话大意是:此以日之同于古人者为占,又是一法。

tiān dào yuǎn chūn qiū shí zhèng bì zào lǔ zǐ shèn zuì míng yú tiān wén

这句话大意是:○天道远春秋时,郑裨灶、鲁梓慎最明于天文。

zhāo gōng shí bā nián xià wǔ yuè sòng wèi chén zhèng zāi bì zào yuē bù yòng wú yán zhèng yòu jiāng huǒ

现代白话:《昭公十八年》:夏五月,宋、卫、陈、郑灾,裨灶曰:“不用我言,郑又将火。

zǐ chǎn bù cóng yì bù fù huǒ

这句话大意是:”子产不从,亦不复火。

èr shí sì nián xià wǔ yuè yǐ wèi shuò rì shí zǐ shèn yuē jiāng shuǐ

这句话大意是:《二十四年》:夏五月乙未朔,日食,梓慎曰:“将水。

shū sūn zhāo zǐ yuē hàn yě

现代白话:”叔孙昭孔子说:“旱也。

qiū bā yuè dà yú

这句话大意是:”秋八月,大雩。

shì suī èr zi zhī jīng yì yǒu shí ér shī zhī yě

这句话大意是:是虽二子之精,亦有时而失之也。

gù zhāng héng sī xuán fù yuē shèn zào xiǎn yǐ yán tiān xī zhàn shuǐ huǒ ér wàng xùn

这句话大意是:故张衡《思玄赋》曰:“慎灶显以言天兮,占水火而妄讯。

yī shì liǎng zhàn xiāng gōng èr shí bā nián chūn wú bīng

这句话大意是:○一事两占《襄公二十八年》:春,无冰。

zǐ shèn yuē sòng zhèng qí jī hu

这句话大意是:梓慎曰:“宋、郑其饥吗?

suì zài xīng jì ér yín yú xuán xiāo yǐ yǒu shí zāi yīn bù kān yáng

这句话大意是:岁在星纪,而淫于玄枵,以有时灾,阴不堪阳。

shé chéng lóng lóng sòng zhèng zhī xīng yě sòng zhèng bì jī

这句话大意是:蛇乘龙,龙,宋、郑之星也,宋、郑必饥。

xuán xiāo xū zhōng yě xiāo hào míng yě tǔ xū ér mín hào bù jī hé wéi

这句话大意是:玄枵虚中也,枵耗名也,土虚而民耗,不饥何为?

bì zào yuē jīn zī zhōu wáng jí chu zi jiē jiāng sǐ

这句话大意是:”裨灶曰:“今兹周王及楚子皆将死。

suì qì qí cì ér lǚ yú míng nián zhī cì yǐ hài niǎo tǎng

这句话大意是:岁弃其次而旅于明年之次,以害鸟帑。

zhōu chu è zhī

这句话大意是:”周、楚恶之。

shí yī yuè guǐ sì tiān wáng bēng

这句话大意是:十一月癸巳,天王崩。

shí èr yuè chu kāng wáng zú

这句话大意是:十二月,楚康王卒。

sòng zhèng jiē jī

这句话大意是:宋、郑皆饥。

yī shì liǎng zhàn jiē yàn

这句话大意是:一事两占,皆验。

chūn qiū yán tiān zhī xué tiān wén wáng xíng zhī shuō yù shū zé duō zhōng yù mì zé yù duō bù zhōng

这句话大意是:○春秋言天之学天文王行之说,愈疏则多中,愈密则愈多不中。

chūn qiū shí yán tiān zhě bù guò běn zhī fēn xīng hé zhī wǔ xíng yàn zhī rì shí xīng bèi zhī lèi ér yǐ

这句话大意是:春秋时言天者,不过本之分星,合之五行,验之日食、星孛之类而已。

wǔ wěi zhī zhōng dàn yán suì xīng ér yú sì xīng zhàn bù zhī jí hé qí jiǎn yě

这句话大意是:五纬之中但言岁星,而余四星占不之及,何其简也。

ér qí suǒ xiáng zhě wǎng wǎng zài yú jūn qīng dài fū yán yǔ dòng zuò wēi yí zhè jiān jí rén shì zhī zhì luàn jìng dài gù qí shuō yě yì zhī ér qí yàn yě bù shuǎng

这句话大意是:而其所详者,往往在于君卿大夫言语动作威仪这间及人事之治乱敬怠,故其说也易知,而其验也不爽。

yáng zi fǎ yán yuē shǐ yǐ tiān zhàn rén shèng rén yǐ rén zhàn tiān

这句话大意是:扬子《法言》曰:“史以天占人,圣人以人占天。

zuǒ shì bù bì jǐn xìn xī rén suǒ yán xīng wáng huò fú zhī gù bù bì jǐn yàn

这句话大意是:○左氏不必尽信昔人所言兴亡祸福之故不必尽验。

zuǒ shì dàn jì qí xìn ér yǒu zhēng zhě ěr ér yì bù jìn xìn yě

现代白话:《左氏》但记其信而有征者你,而亦不尽信也。

sān liáng xùn sǐ jūn zǐ shì yǐ zhī qín zhī bù fù dōng zhēng

现代白话:三良殉死,有德行的人是以知秦之不复东征;。

zhì yú xiào gōng ér tiān zǐ zhì bó zhū hóu bì hè qí hòu shǐ huáng suì bìng tiān xià

这句话大意是:至于孝公,而天子致伯,诸侯毕贺,其后始皇遂并天下。

jì zhá wén qí fēng yǐ wéi guó wèi kě liàng

这句话大意是:季札闻齐风,以为国未可量;。

nǎi bù jiǔ ér cuàn yú chén shì

这句话大意是:乃不久而篡于陈氏。

wén zhèng fēng yǐ wéi qí xiān wáng hu

这句话大意是:闻郑风,以为其先亡乎;。

ér zhèng zhì sān jiā fēn jìn zhī hòu shǐ miè yú hán

这句话大意是:而郑至三家分晋之后始灭于韩。

hún hǎn yán jī zài liè zhě cài jí cáo téng qí xiān wáng hu

这句话大意是:浑罕言:“姬在列者,蔡及曹、滕其先亡吗?

ér téng miè yú sòng wáng yǎn zài zhū jī wèi zuì hòu

这句话大意是:“而滕灭于宋王偃,在诸姬为最后。

xī sān shí yī nián dí wéi wèi wèi qiān yú dì qiū

这句话大意是:《僖三十一年》:狄围卫,卫迁于帝丘。

bo yuē sān bǎi nián

这句话大意是:卜曰:“三百年。

ér wèi zhì qín èr shì yuán nián shǐ fèi lì sì bǎi èr shí yī nián

这句话大意是:”而卫至秦二世元年始废,历四百二十一年。

shì zuǒ shì suǒ jì zhī yán yì bù jìn xìn yě

这句话大意是:是《左氏》所记之言亦不尽信也。

liè guó guān míng chūn qiū shí liè guó guān míng ruò jìn zhī zhōng xíng sòng zhī mén yǐn zhèng zhī mǎ shī qín zhī bù gēng shù cháng jiē tā guó suǒ wú

这句话大意是:○列国官名春秋时列国官名,若晋之中行,宋之门尹,郑之马师,秦之不更庶长,皆他国所无。

ér chu yóu duō

这句话大意是:而楚尤多,。

yǒu mò áo lìng yǐn sī mǎ tài zǎi shǎo zǎi yù shì zuǒ shǐ yòu lǐng zuǒ yǐn yòu yǐn lián yǐn zhēn yǐn qǐn yǐn gōng yǐn bǔ yǐn yù yǐn lán yǐn chén yǐn qīng yǐn yǒu yǐn áo yǐn líng yǐn jiāo yǐn lè yǐn gōng jiù yǐn jiān mǎ yǐn yáng tún yǐn wǔ chéng yǐn qí guān míng dà dǐ yì yú tā guó

这句话大意是:有莫敖、令尹、司马、太宰、少宰、御士、左史、右领、左尹、右尹、连尹、针尹、寝尹、工尹、卜尹、芋尹、蓝尹、沈尹、清尹、莠尹、嚣尹、陵尹、郊尹、乐尹、宫厩尹、监马尹、杨豚尹、武城尹其官名大抵异于他国。

dì míng zuǒ zhuàn chéng gōng yuán nián zhàn yú ān rù zì qiū yú

这句话大意是:○地名《左传·成公元年》:“战于鞍,入自丘舆。

zhù yún qí yì

这句话大意是:”注云:“齐邑。

sān nián zhèng shī yù jìn bài zhū qiū yú

这句话大意是:”《三年》:“郑师御晋,败诸丘舆。

zhù yún zhèng de

这句话大意是:”注云:“郑地。

āi gōng shí sì nián kēng shì zàng zhū qiū yú

这句话大意是:”《哀公十四年》:“坑氏葬诸丘舆。

zhù yún kēng shì lǔ rén yě

这句话大意是:”注云:“坑氏,鲁人也。

tài shān nán chéng xiàn xī běi yǒu yú chéng

这句话大意是:泰山南城县西北有舆城。

yòu shì lǔ de

这句话大意是:”又是鲁地。

shì sān qiū yú wèi sān guó de yě

这句话大意是:是三丘舆为三国地也。

wén gōng qī nián mù bó rú jǔ lì méng jí yān líng

这句话大意是:《文公七年》:“穆伯如莒,莅盟,及鄢陵。

zhù yún jǔ yì

这句话大意是:”注云:“莒邑。

chéng gōng shí liù nián zhàn yú yān líng

这句话大意是:”《成公十六年》:“战于鄢陵。

zhù yún zhèng de jīn shǔ yǐng chuān jùn

这句话大意是:”注云:“郑地,今属颍川郡。

shì èr yān líng wèi èr guó de yě

这句话大意是:”是二鄢陵,为二国地也。

xiāng gōng shí sì nián fá qín zhì yú huò lín wèi èr guó de yě

这句话大意是:《襄公十四年》:“伐秦,至于或林,为二国地也。

xiāng gōng shí qī nián wèi sūn kuǎi tián yú cáo suì yìn mǎ yú zhòng qiū

这句话大意是:《襄公十七年》:“卫孙蒯田于曹隧,饮马于重丘。

zhù yún cáo yì

这句话大意是:”注云:“曹邑。

èr shí wǔ nián tóng méng yú zhòng qiū

这句话大意是:”《二十五年》:“同盟于重丘。

zhù yún qí de

这句话大意是:”注云:“齐地。

shì èr chóng qiū wèi èr guó de yě

这句话大意是:”是二重丘,为二国地也。

dìng gōng shí èr nián fèi rén běi guó rén zhuī zhī bài zhū gū miè

这句话大意是:《定公十二年》:“费人北,国人追之,败诸姑蔑。

wú zhù dàng shì lǔ de

这句话大意是:”无注,当是鲁地。

āi gōng shí sān nián mí yōng jiàn gū miè zhī qí

这句话大意是:《哀公十三年》:“弥庸见姑蔑之旗。

zhù yún yuè de jīn dōng yáng dà mò xiàn

这句话大意是:”注云:“越地,今东阳大末县。

shì èr gū miè wèi èr guó de yě

这句话大意是:”是二姑蔑,为二国地也。

dì míng yú zhě yǒu wǔ

这句话大意是:地名盂者有五。

xī gōng èr shí yī nián sòng gōng chu zi chén hóu cài hóu zhèng bó xǔ nán cáo bó huì yú yú

这句话大意是:《僖公二十一年》:“宋公、楚子、陈侯、蔡侯、郑伯、许男、曹伯会于盂。

sòng zhī yú yě

这句话大意是:”宋之盂也。

dìng gōng bā nián dān zi fá jiǎn chéng liú zi fá yú yǐ dìng wáng shì

这句话大意是:《定公八年》:“单子伐简城,刘子伐盂,以定王室。

zhōu zhī yú yě

这句话大意是:”周之盂也。

shí sì nián wèi tài zǐ kuǎi kuì xiàn yú yú qí

这句话大意是:《十四年》:“卫太子蒯聩献盂于齐。

wèi zhī yú yě

这句话大意是:”卫之盂也。

ér jìn zé yǒu èr yú

这句话大意是:而晋则有二盂。

zhāo gōng èr shí bā nián yú bǐng wèi yú dài fū

这句话大意是:《昭公二十八年》:“盂丙为盂大夫。

jīn tài yuán yú xiàn

这句话大意是:”今太原盂县。

āi gōng sì nián qí guó xià fá jìn qǔ xíng rèn luán gāo fù nì yīn rén yú hú kǒu

这句话大意是:《哀公四年》:“齐国夏伐晋,取邢、任、栾、高阝、逆、阴人、盂、壶口。

cǐ yú dāng zài xíng luò zhī jiān

这句话大意是:”此盂当在邢、洛之间。

zhōu guó yǒu èr

这句话大意是:州国有二。

huán gōng wǔ nián zhōu gōng rú cáo

这句话大意是:《桓公五年》:“州公如曹。

zhù zhōu guó zài chéng yáng chún yú xiàn

这句话大意是:”注:“州国在城阳淳于县。

shí yī nián yún rén jiāng yǔ suí jiǎo zhōu liǎo fá chu shī

这句话大意是:”《十一年》:“郧人将与随、绞、州、蓼伐楚师。

zhù zhōu guó zài nán jùn huá róng xiàn dōng nán

这句话大意是:”注:“州国在南郡华容县东南。

chāng xī gōng sān shí nián wáng shǐ zhōu gōng yuè lái pìn xiǎng zài chāng shǔ bái hēi xíng yán

这句话大意是:○昌[A227]《僖公三十年》:“王使周公阅来聘,飨在昌蜀、白、黑、形盐。

zhù yuē chāng shǔ chāng pú zū

这句话大意是:”注曰:“昌蜀,昌蒲菹。

ér shì wén shǔ yīn zài gǎn fǎn zhèng yì yuē qí yǒu bǐng shǔ lǔ yǒu gōng fù shǔ qí yīn wèi chù

这句话大意是:”而《释文》蜀音在感反,正义曰:“齐有邴蜀,鲁有公父蜀,其音为触。

shuō wén shǔ shèng qì nù yě

这句话大意是:《说文》:“蜀,盛气怒也。

cóng qiàn shǔ shēng

这句话大意是:从欠,蜀声。

cǐ chāng shǔ zhī yīn xiāng chuán wèi zài gǎn fǎn bù zhī yǔ bǐ wèi tóng wèi yì

这句话大意是:’此昌蜀之音,相传为在感反,不知与彼为同为异。

jīn kǎo gù shì yù piān yǒu zì cú gǎn qiè chāng pú zǔ yě

这句话大意是:”今考顾氏《玉篇》有“[A227]”字:“:徂敢切,昌蒲俎也。

rán zé chuán zhī chāng zhèng hé cǐ zì ér táng rén yǐ wù zuò shǔ

这句话大意是:”然则传之昌[A227]正合此字,而唐人已误作“蜀”。

shì zhī nán běi zhī xué lù kǒng zhū rú yóu yǒu bù néng biàn tōng

这句话大意是:是知南北之学陆、孔诸儒犹有不能遍通。

āi gōng èr shí wǔ nián ruò jiàn zhī jūn jiāng zhī

这句话大意是:《哀公二十五年》:“若见之君将之。

jīn běn zuò guǎng yùn zhù yuē shuō wén cóng kǒu

这句话大意是:”今本作“[A11M]”,《广韵》注曰:“《说文》从口。

gài jīng diǎn zhī wù wén bù zì tiān bǎo kāi chéng shǐ yǐ

现代白话:”盖经典之误文不自天宝、开成始了。

xiāng gōng èr shí sì nián rì yǒu shí zhī

这句话大意是:《襄公二十四年》:“日有食之。

zhèng yì yuē cǐ yǔ èr shí yī nián pín yuè rì shí lǐ bì bù rán

这句话大意是:”正义曰:“此与二十一年频月日食,理必不然。

dàn qí zì zé biàn gǔ wèi zhuàn gǎi zhuàn wèi lì shū zé jiān yǐ dài jiǎn zhǐ yǐ dài jiān duō lì shì dài zhuǎn xiě miù wù shī qí běn zhēn hòu rú yīn xún mò néng gǎi yì

这句话大意是:但其字则变古为篆,改篆为隶,书则缣以代简,纸以代缣,多历世代,转写谬误,失其本真,后儒因循莫能改易。

cǐ tōng rén zhī zhì lùn

这句话大意是:”此通人之至论。

kǎo wèi shū jiāng shì yán lǔ gòng wáng huài kǒng zǐ zhái de shàng shū chūn qiū lún yǔ kǎo jīng

这句话大意是:考《魏书》江式言:“鲁共王坏孔子宅,得《尚书》、《春秋》、《论语》、《考经》。

yòu běi píng hóu zhāng cāng xiàn chūn qiū zuǒ shì zhuàn shū tǐ yǔ kǒng shì xiāng lèi shì wèi zhī gǔ wén

这句话大意是:又北平侯张仓献《春秋左氏传》,书体与孔氏相类,世谓之古文。

zì gǔ wén yǐ zhì yú jīn qí chuán xiě bù zhī jǐ qiān bǎi yǐ ān dé wú wù

现代白话:”自古文以至于今,其传写不知几千百了,安得无误?

hòu zhī xué zhě yú qí suǒ bù néng tōng bì chuān záo ér qū wèi zhī shuō qí wèi jīng diǎn zhī hài yě shén yǐ

现代白话:后之学者,于其所不能通,必穿凿而曲为之说,其为经典之害也甚了!

gǔ zhī jiào rén bì xiān xiǎo xué xiǎo xué zhī shū shēng yīn wén zì shì yě

这句话大意是:古之教人必先小学,小学之书,声音、文字是也。

yán shì jiā xùn yuē fu wén zì zhě fén jí gēn běn

这句话大意是:《颜氏家训》曰:“夫文字者,坟籍根本。

shì zhī xué tú duō bù xiǎo zì dú wǔ jīng zhě shì xú miǎo ér fēi xǔ shèn

这句话大意是:世之学徒多不晓字,读《五经》者,是徐邈而非许慎;。

xí fù sòng zhě xìn zhě quán ér hū lǚ chén

这句话大意是:习赋诵者,信褚诠而忽吕忱;。

míng shǐ jì zhě zhuān pí zōu ér fèi zhuàn zhòu

这句话大意是:明《史记》者,专皮、邹而废篆籀;。

xué hàn shū zhě yuè yīng sū ér lüè cāng yā

这句话大意是:学《汉书》者,悦应、苏而略《苍》、《雅》。

bù zhī shū yīn shì qí zhī yè xiǎo xué nǎi qí zōng xì

这句话大意是:不知书音是其枝叶,小学乃其宗系。

wú yǒu qǔ hu qí yán

现代白话:”我有取乎其言。

wén zì bù tóng wǔ jīng zhōng wén zì bù tóng duō yǐ

现代白话:○文字不同《五经》中,文字不同多了。

yǒu yī jīng zhī zhōng ér zì bù tóng zhě

这句话大意是:有一经之中而自不同者。

rú sāng shèn jiàn yú wèi shī ér lǔ zé wèi dǎn

这句话大意是:如“桑葚”见于卫诗,而鲁则为“黮”;。

chàng gōng zhe yú zhèng fēng ér qín zé wèi zuǒ shì yī shū qí lù chu yě shì huò wèi shì zhēn yǐn huò wèi zhēn yǐn kuàng yú zhōng dǐng zhī wén hu

这句话大意是:“鬯弓”著于郑风,而秦则为“”《左氏》一书,其录楚也“氏”或为“氏”,“箴尹”或为“针尹”,况于钟鼎之文乎!

jì yuē shū tóng wén yì yán qí dà lüè ěr

这句话大意是:《记》曰“书同文”,亦言其大略耳。

suǒ jiàn yì cí kǒng zǐ shēng yú zhāo dìng āi zhī shì wén xuān chéng xiāng zé suǒ wén yě yǐn huán zhuāng mǐn xī zé suǒ chuán wén yě

这句话大意是:○所见异辞孔子生于昭、定、哀之世,文、宣、成、襄则所闻也,隐、桓、庄、闵、僖则所传闻也。

guó shǐ suǒ zài cè shū zhī wén huò yǒu bù bèi kǒng zǐ de jù qí suǒ jiàn yǐ bǔ zhī zhì yú suǒ wén zé yuǎn yǐ suǒ chuán wén zé yòu jūn yún yǐ

现代白话:国史所载策书之文,或有不备,孔子得据其所见以补之,至于所闻则远了,所传闻则又均匀了。

suī de zhī yú wén bì jiāng cān hù yǐ qiú qí xìn xìn zé shū zhī yí zé quē zhī cǐ qí suǒ yǐ wéi yì cí yě

这句话大意是:虽得之于闻,必将参互以求其信,信则书之,疑则阙之,此其所以为异辞也。

gōng zǐ yì shī zhī zú lǔ shǐ bù shū qí rì yuǎn ér wú suǒ kǎo yǐ

现代白话:公子益师之卒,《鲁史》不书其日,远而无所考了。

yǐ cǐ shì jīng qǐ bù shén yì ér shí shì hu

这句话大意是:以此释经,岂不甚易而实是吗?

hé xiū jiàn huán gōng èr nián huì jì zhī chuán yǐ ēn zhī qiǎn shēn yǒu huì yǔ mù yán zhī yì ér yǐ shū rì bù shū rì xiáng lüè zhī fēn wèi tóng cǐ lì zé shèn nán ér shí fēi yǐ

现代白话:何休见《桓公二年》会稷之传,以恩之浅深,有“讳”与“目言”之异,而以书日不书日,详略之分,为同此例,则甚难而实非了。

qiè yí suǒ jiàn yì cí suǒ wén yì cí suǒ chuán wén yì cí cǐ sān yǔ bì yǒu suǒ běn

这句话大意是:窃疑“所见异辞,所闻异辞,所传闻异辞”,此三语必有所本。

ér qí lǔ zhū rú shù zhī rán qí yì yǒu sān quē wén yī yě

这句话大意是:而齐、鲁诸儒述之,然其义有三:阙文,一也;。

huì è èr yě

这句话大意是:讳恶,二也;。

yán sūn sān yě

这句话大意是:言孙,三也。

cóng qián zhī yī shuō zé lüè yú yuǎn ér xiáng yú jìn

这句话大意是:从前之一说,则略于远而详于近;。

cóng hòu zhī èr shuō zé huì yú jìn ér zhāng yú yuǎn

这句话大意是:从后之二说,则晦于近而章于远。

dú chūn qiū zhě kě yǐ de zhī yǐ

现代白话:读《春秋》者,能够得之了。

hàn shū yán kǒng zǐ zuò chūn qiū yǒu suǒ bāo huì biǎn sǔn bù kě shū jiàn kǒu shòu dì zǐ

这句话大意是:《汉书》言:孔子作《春秋》,有所褒讳贬损,不可书见,口授弟子。

dì zǐ tuì ér yì yán jí kǒu shuō liú xíng gù yǒu gōng yáng gǔ liáng zōu jiā zhī xué

这句话大意是:弟子退而异言,及口说流行,故有公羊、谷梁、邹、夹之学。

fu sàng yù sù pín sǐ yù sù xiǔ zēng zǐ qiě wén ér wèi dá fēi zǐ yóu jǔ qí shì shí zhī yì wū de ér míng zāi

现代白话:夫丧欲速贫,死欲速朽,曾子且闻而未达,非子游举其事实之,亦乌得而明啊?

gù yuē chūn qiū zhī shī luàn

这句话大意是:故曰:《春秋》之失乱。

jì lǚ sī shù lái nì nǚ hé yǐ bù chēng shǐ

现代白话:○纪履纟俞来逆女“凭什么不称使?

hūn lǐ bù chēng zhǔ rén

这句话大意是:昏礼不称主人。

sòng gōng shǐ gōng sūn shòu lái nà bì zé qí chēng zhǔ rén hé

这句话大意是:宋公使公孙寿来纳币,则其称主人何?

cí qióng yě

这句话大意是:辞穷也。

cí qióng zhě hé

这句话大意是:辞穷者何?

wú mǔ yě

这句话大意是:无母也。

rán zé jì yǒu mǔ hu

这句话大意是:然则纪有母吗?

yuē yǒu

这句话大意是:曰:有。

yǒu zé hé yǐ bù chēng mǔ

现代白话:有则凭什么不称母?

mǔ bù tōng yě

这句话大意是:母不通也。

fù píng li yīn dǔ yuē cǐ yán jīng suǒ yǐ bù shū jì hòu zhě yǐ jiàn mǔ suī bù tōng ér jì hóu yǒu mǔ zé bù de zì chēng zhǔ rén yǐ bié yú sòng gōng zhī wú mǔ yě

这句话大意是:”富平李因笃曰:“此言经所以不书纪侯者,以见母虽不通,而纪侯有母,则不得自称主人,以别于宋公之无母也。

mǔ dì chēng dì qí hóu shǐ qí dì nián lái pìn gōng yáng zhuàn qí chēng dì hé

这句话大意是:○母弟称弟“齐侯使其弟年来聘”,公羊传:“其称弟何?

mǔ dì chēng dì mǔ xiōng chēng xiōng

这句话大意是:母弟称弟,母兄称兄。

hé xiū yǐ wéi chūn qiū biàn zhōu zhī wén cóng yīn zhī zhì zhì jiā qīn qīn míng dāng qīn hòu yì yú qún gōng zi yě

这句话大意是:”何休以为:“《春秋》变周之文,从殷之质,质家亲亲,明当亲厚,异于群公子也。

fu yī fù zhī zǐ ér yǐ tóng mǔ bù tóng mǔ wèi qīn shū cǐ shí rén zhì lòu zhī jiàn

这句话大意是:”夫一父之子,而以同母不同母为亲疏,此时人至陋之见。

chūn qiū yǐ xià gǔ ròu shuāi báo huò luàn méng shēng xiān bù yóu cǐ

这句话大意是:春秋以下,骨肉衰薄,祸乱萌生,鲜不由此。

shī rén měi jiū jūn ài qī zǐ qǐ yǒu yú fù mǔ zé wàng zhī yǐ jūn píng yú xiōng dì zé jiào zhī yǐ shū wài yǐ cǐ wéi zhì shì suǒ wèi zhí qíng ér jìng xíng róng dí zhī dào yě

这句话大意是:诗人美鸠均爱七子,岂有于父母则望之以均平,于兄弟则教之以疏外,以此为质,是所谓直情而径行,戎狄之道也。

guō shì yuē ruò rú gōng yáng zhī shuō zé yì mǔ xiōng dì bù wèi zhī xiōng dì hu

这句话大意是:郭氏曰:“若如《公羊》之说,则异母兄弟不谓之兄弟吗?

chéng zǐ yuē lǐ wén yǒu lì dí zi tóng mǔ dì zhī shuō qí yuē tóng mǔ dì gài wèi dí ěr fēi yǐ tóng mǔ dì wèi jiā qīn yě

现代白话:”程孔子说:“《礼》文有立嫡子同母弟之说,其曰同母弟,盖谓嫡耳,非以同母弟为加亲也。

ruò yǐ tóng mǔ dì wèi jiā qīn zé zhī yǒu mǔ bù zhī yǒu fù shì qín shòu yě

这句话大意是:若以同母弟为加亲,则知有母不知有父,是禽兽也。

zi shěn zǐ yǐn gōng shí yī nián gōng yáng zhuàn zi shěn zǐ yuē zhù yún zi shěn zǐ hòu shī míng shuō cǐ yì zhě

现代白话:○子沈子《隐公十一年·公羊传》“子沈孔子说”注云:“子沈子,后师,明说此意者。

shěn zǐ chēng zi guān shì shàng zhě zhe qí wèi shī yě

这句话大意是:沈子称‘子’冠氏上者,著其为师也。

bù dàn yán zǐ yuē zhě pì kǒng zǐ yě

现代白话:不但言‘孔子说’者,辟孔子也。

qí bù guān zi zhě tā shī yě

这句话大意是:其不冠‘子’者,他师也。

àn chuán zhōng yǒu zǐ gōng yáng zǐ yuē zǐ sī mǎ zǐ yuē zǐ nǚ zǐ yuē zi běi gōng zǐ yuē hé hòu shī zhī duō yú rán zé cǐ chuán bù jìn chū yú gōng yáng zǐ yě míng yǐ

现代白话:”按传中有“子公羊孔子说”,子司马孔子说”,“子女孔子说”,“子北宫孔子说”,何后师之多欤然则此传不尽出于公羊子也明了。

gǔ bó shān hóu shū míng gǔ bó suí lái cháo shān hóu wú lí lái cháo

现代白话:○谷伯邓侯书名“谷伯绥来朝,邓侯我离来朝。

chuán yuē jiē hé yǐ míng

现代白话:”传曰:“皆凭什么名?

shī dì zhī jūn yě

这句话大意是:失地之君也。

qí chēng hóu cháo hé

这句话大意是:其称侯、朝何?

guì zhě wú hòu dài zhī yǐ chū yě

这句话大意是:贵者无后,待之以初也。

qí yì shén míng ér hé shì nǎi yǒu qù èr shí zhě huán gōng yǐ huǒ gōng rén jūn zhī shuō yòu yǒu bù yuè zhě shī dì jūn cháo è rén zhī shuō

这句话大意是:”其义甚明,而何氏乃有去二时者,桓公以火攻人君之说,又有不月者,失地君朝恶人之说。

hú shì yīn zhī suì yǐ cháo huán zhī biǎn guī zhī yú tiān dào yǐ

现代白话:胡氏因之,遂以朝桓之贬归之于天道了。

zhèng hū shū míng zhèng hū chū bēn wèi

这句话大意是:○郑忽书名“郑忽出奔卫。

chuán yuē hū hé yǐ míng

现代白话:”传曰:“忽凭什么名?

chūn qiū bǎi zǐ nán yī yě cí wú suǒ biǎn

这句话大意是:春秋伯子男,一也,辞无所贬。

chuán wén jiǎn ér nán xiǎo

这句话大意是:”传文简而难晓。

li yīn dǔ yuē chūn qiū zhī fǎ tiān zǐ sān gōng chēng gōng wáng zhě zhī hòu chēng gōng qí yú dà guó chēng hóu xiǎo guó chēng bó zi nán

这句话大意是:李因笃曰:“《春秋》之法,天子三公称公,王者之后称公,其余大国称侯,小国称伯、子、男。

shì zé gōng hóu wèi yī děng bó zi nán wèi yī děng yě

这句话大意是:是则公、侯为一等,伯、子、男为一等也。

gù zǐ chǎn yuē zhèng bó nán yě

这句话大意是:故子产曰:‘郑伯、男也。

zāo sàng wèi yú nián zhī jūn gōng hóu jiē chēng zi rú sòng zǐ wèi zǐ chén zi zhī lèi shì yě

这句话大意是:’遭丧未逾年之君,公侯皆称子,如宋子、卫子、陈子之类是也。

yǐ qí děng běn guì yú bó zi nán gù jiàng ér chēng zi

这句话大意是:以其等本贵于伯、子、男,故降而称子。

jīn zhèng bó jué yě bó yǔ zi nán wèi yī děng xià cǐ gèng wú suǒ jiàng bù dé bù jiàng ér shū míng yǐ

现代白话:今郑,伯爵也,伯与子、男为一等,下此更无所降,不得不降而书名了。

míng fēi biǎn hū zhī cí gù yuē cí wú suǒ biǎn

这句话大意是:名非贬忽之辞,故曰‘辞无所贬。

jì gōng lái suì nì wáng hòu yú jì huán gōng bā nián jì gōng lái suì nì wáng hòu yú jì

这句话大意是:’”○祭公来遂逆王后于纪《桓公八年》:“祭公来,遂逆王后于纪。

jiǔ nián chūn jì jì jiāng guī yú jīng shī

这句话大意是:’《九年》:“春,纪季姜归于京师。

cóng nì zhě ér yán wèi zhī wáng hòu

这句话大意是:”从逆者而言,谓之王后;。

cóng guī zhě ér yán wèi zhī jì jiāng cǐ zì rán zhī wén yě

这句话大意是:从归者而言,谓之季姜,此自然之文也。

yóu shī zhī yán wèi hán jí xiāng yōu yě yóu zuǒ shì zhī yán xi guī jiāng guī guò cài yě jiē wèi jià ér guàn yǐ fu guó zhī hào cǐ lín wén zhī bù dé bù rán yě

这句话大意是:犹《诗》之言“为韩吉相攸”也,犹《左氏》之言“息妫将归过蔡”也,皆未嫁而冠以夫国之号,此临文之不得不然也。

ér gōng yáng yǐ wéi wáng zhě wú wài qí cí chéng yǐ yòu yǐ wéi fù mǔ zhī yú zi suī wèi tiān wáng hòu yóu yuē wú jì jiāng

现代白话:而公羊以为“王者无外,其辞成了”,又以为“父母之于子,虽为天王后,犹曰我季姜”。

shì qí shuō jīng suī qiǎo ér fēi shèng rén zhī yì yǐ

现代白话:是其说经虽巧,而非圣人之意了。

jīn jiāng yuē nì jì jiāng yú jì zé chū xué zhī shì yì zhī qí bù tōng

这句话大意是:今将曰“逆季姜于纪”,则初学之士亦知其不通;。

yòu jiāng yuē wáng hòu guī yú jīng shī zé wáng hòu zhě shuí zhī nǚ

这句话大意是:又将曰“王后归于京师”,则王后者谁之女?

cí qióng yǐ

现代白话:辞穷了。

gōng yáng zǐ gài jū yú zài guó chēng nǚ zhī lì ér bù zhī wén gù yǒu dào zhī ér shùn zhě yě

这句话大意是:公羊子盖拘于在国称女之例,而不知文固有倒之而顺者也。

chuán wén zé yǒu bù tóng zhě zuǒ shì zhuāng gōng shí bā nián chén guī guī yú jīng shī

这句话大意是:传文则有不同者,《左氏·庄公十八年》:“陈妫归于京师。

shí huì hòu

这句话大意是:”实惠后。

zhēng mén gōng yáng mǐn gōng èr nián chuán huán gōng shǐ gāo zǐ jiāng nán yáng zhī jiǎ lì xī gōng ér chéng lǔ

这句话大意是:○争门《公羊·闵公二年传》:“桓公使高子将南阳之甲,立僖公而城鲁。

huò yuē zì lù mén zhì yú zhēng mén zhě shì yě huò yuē zì zhēng mén zhì yú lì mén zhě shì yě

这句话大意是:或曰自鹿门至于争门者是也,或曰自争门至于吏门者是也。

zhù lù mén lǔ nán chéng dōng mén yě

这句话大意是:”注:“鹿门,鲁南城东门也。

jù zuǒ zhuàn zāng gē zhǎn lù mén zhī guān chū bēn zhū shì yě zhēng mén lì mén bìng quē

这句话大意是:”据《左传》“臧纥斩鹿门之关出奔邾”是也,争门、吏门并阙。

àn shuō wén jìng lǔ běi chéng mén chí yě

这句话大意是:按《说文》:“净,鲁北城门池也。

cóng shuǐ zhēng shēng

这句话大意是:从水、争声。

shì gēng qiè

这句话大意是:士耕切。

shì zhēng mén jí yǐ cǐ shuǐ míng shěng wén zuò zhēng ěr

现代白话:”是争门即以此水名,省文作“争”你。

hòu rén yǐ shui jìng zì shěng zuò jìng yīn cái xìng qiè

这句话大意是:后人以“氵静”字省作“净”,音才性切。

ér fàn shū yòng zhī zì nán běi shǐ yǐ xià jù wèi cái xìng zhī jìng ér lǔ zhī zhēng mén bù fù zhī yǐ

现代白话:而梵书用之,自南北史以下,俱为才性之净,而鲁之争门不复知了。

zhòng yīng qí zú lǔ yǒu èr yīng qí jiē gōng sūn yě

这句话大意是:○仲婴齐卒鲁有二婴齐,皆公孙也。

chéng gōng shí wǔ nián sān yuè yǐ sì zhòng yīng qí zú

这句话大意是:《成公十五年》:“三月乙巳,仲婴齐卒。

qí wèi zhòng suì hòu zhě yě

这句话大意是:”其为仲遂后者也。

chéng gōng shí qī nián shí yī yuè rén shēn gōng sūn yīng qí zú yú

这句话大意是:《成公十七年》:“十一月壬申,公孙婴齐卒于。

zé zǐ shū shēng bó yě

这句话大意是:”则子叔声伯也。

jì you zhòng suì jiē shēng ér cì shì

这句话大意是:季友、仲遂皆生而赐氏。

gù qí zi jí yǐ fù zì wèi shì

这句话大意是:故其子即以父字为氏。

shēng ér cì shì fēi lǐ yě

这句话大意是:生而赐氏,非礼也。

yǐ fù zì wèi shì yì fēi lǐ yě

这句话大意是:以父字为氏,亦非礼也。

chūn qiū cóng qí běn chēng ér bù méi qí biàn shì qí shēng yě shū gōng zǐ suì qí sǐ yě shū zhòng suì zú yú chuí

这句话大意是:《春秋》从其本称,而不没其变氏,其生也书“公子遂”,其死也书“仲遂卒于垂”;。

yú qí zi yě qí shēng yě shū gōng sūn guī fù qí sǐ yě shū zhòng yīng qí zú

这句话大意是:于其子也,其生也书“公孙归父”,其死也书“仲婴齐卒。

gōng yáng zhuàn zhòng yīng qí zhě hé

这句话大意是:《公羊传》:“仲婴齐者何?

gōng sūn yīng qí yě

这句话大意是:公孙婴齐也。

cǐ yán zhòng yīng qí yì shì gōng sūn yīng qí fēi wèi zǐ shū shēng bó

这句话大意是:”此言仲婴齐,亦是公孙婴齐,非谓子叔声伯。

gù zhù yún wèi jiàn yú jīng wèi gōng sūn yīng qí

这句话大意是:故注云:“未见于经,为公孙婴齐;。

jīn wèi dài fū sǐ jiàn jīng wèi zhòng yīng qí

这句话大意是:今为大夫死见经,为仲婴齐。

cǐ hàn rén jiě jīng zhī shàn

这句话大意是:”此汉人解经之善。

ruò zǐ shū shēng bó zé zhàn ān rú jìn rú jǔ yǐ lǚ jiàn yú jīng yǐ

现代白话:若子叔声伯,则战鞍、如晋、如莒,已屡见于经了。

wéi rén hòu zhě wèi zhī zǐ cǐ yǔ bì yǒu suǒ shòu

这句话大意是:“为人后者为之子”,此语必有所受。

rán yīng qí zhī wèi hòu hòu zhòng suì fēi hòu guī fù yě yǐ wéi wèi xiōng hòu zé fēi yě

这句话大意是:然婴齐之为后,后仲遂,非后归父也,以为为兄后则非也。

chuán jū yú sūn yǐ wáng fù zì wèi shì zhī shuō ér yǐ yīng qí wèi hòu guī fù zé yǐ dì hòu xiōng luàn zhāo mù zhī lún yǐ fēi yě qiě sān huán yì hé ài yú guī fù ér wèi zhī lì hòu zāi

现代白话:传拘于孙以王父字为氏之说,而以婴齐为后归父,则以弟后兄,乱昭穆之伦了,非也,且三桓亦何爱于归父而为之立后啊。

yǐn shí nián wú zhèng yǐn shí nián wú zhèng zhě yǐ wú qí yuè zhī shì ér bù shū fēi yǒu yì xuē zhī yě

这句话大意是:◎隐十年无正隐十年无正者,以无其月之事而不书,非有意削之也。

gǔ liáng yǐ wéi yǐn bù zì zhèng zhě záo yǐ

现代白话:谷梁以为隐不自正者,凿了。

zhào shì yuē xuān chéng yǐ qián rén míng jí jiǎ zǐ duō bù jù jiù shǐ quē yě

这句话大意是:赵氏曰:“宣、成以前人名及甲子多不具,旧史阙也。

de zhī yǐ

现代白话:”得之了。

róng shū zhuāng gōng sān shí yī nián qí hóu lái xiàn róng jié

这句话大意是:○戎菽《庄公三十一年》:“齐侯来献戎捷。

chuán yuē róng shū yě

这句话大意是:”传曰:“戎,菽也。

shì jù guǎn zǐ huán gōng běi fá shān róng de dōng cōng jí róng shū bù zhī tiān xià ér wèi zhī shuō

这句话大意是:”似据《管子》“桓公北伐山戎,得冬葱及戎菽,布之天下”而为之说。

huán gōng yǐ róng jié kuā shì zhū hóu qǐ tú yī róng shū zāi

现代白话:桓公以戎捷夸示诸侯,岂徒一戎菽啊。

qiě shēng mín zhī shī yuē yì zhī rěn shū rěn shū zhān zhān

这句话大意是:且《生民》之诗曰:“艺之荏菽,荏菽旃旃。

chuán yuē rěn shū róng shū yě

这句话大意是:”传曰:“荏菽,戎菽也。

ěr yǎ róng shū wèi zhī rěn shū

现代白话:”《你雅》:“戎菽谓之荏菽。

zé zì hòu jì zhī shēng ér yǐ yì zhī bù dài huán gōng ér shǐ bù yǐ

现代白话:”则自后稷之生而已艺之,不待桓公而始布了。

yǔn shí yú sòng wǔ gōng gǔ èr chuán xiāng chuán shòu zhī zǐ xià qí hóng gāng dà zhǐ de shèng rén zhī shēn yì zhě fán shù shí tiáo

这句话大意是:○陨石于宋五《公》、《谷》二传,相传受之子夏,其宏纲大指得圣人之深意者凡数十条。

rán ér qí lǔ zhī jiān rén zì wèi shī qióng xiāng duō yì qǔ xué duō biàn qí chuān záo yǐ wù hòu rén zhě yì bù shǎo yǐ

现代白话:然而齐鲁之间,人自为师,穷乡多异,曲学多辩,其穿凿以误后人者亦不少了。

qiě rú yǔn shí yú sòng wǔ liù tuì fēi guò sòng dōu cǐ lín wén zhī bù dé bù rán fēi shǐ yún wǔ dàn ér fū zi gǎi zhī shí wǔ

现代白话:且如“陨石于宋五,六退飞过宋都”,此临文之不得不然,非史云“五石”,而孔子改之“石五”;。

shǐ yún liù ér fū zi gǎi zhè liù yě

现代白话:史云“六”,而孔子改这“六”也。

gǔ liáng zǐ yuē yǔn shí yú sòng wǔ hòu shù sàn cí yě

现代白话:谷梁孔子说:“陨石于宋五,后数,散辞也。

liù tuì fēi guò sòng dōu xiān shù jù cí yě

这句话大意是:”“六退飞过宋都,先数,聚辞也。

tiān xià zhī dá dào wǔ suǒ yǐ xíng zhī zhě sān qí sàn cí hu

这句话大意是:”“天下之达道五所以行之者三”,其散辞吗?

fán wèi tiān xià guó jiā yǒu jiǔ jīng qí jù cí hu

这句话大意是:凡为天下国家有九经,其聚辞吗?

chū jiǔ qián lóng hòu jiǔ yě

这句话大意是:初九潜龙,后九也;。

jiǔ èr jiàn lóng xiān jiǔ yě

这句话大意是:九二见龙,先九也。

shì wèi yǒu wèi zhī shuō zhě yě

这句话大意是:世未有为之说者也。

shí wú zhī gù rì zhī

这句话大意是:石无知,故日之;。

rán zé liáng shān bēng bù rì hé yě

这句话大意是:然则梁山崩不日,何也?

wēi yǒu zhī zhī wù gù yuè zhī

这句话大意是:微有知之物,故月之;。

rán zé yǒu gòu yù lái cháo bù yuè hé yě

这句话大意是:然则有雊鹆来巢不月,何也?

fu yuè rì zhī yǒu wú qí wén zé shǐ yě

这句话大意是:夫月日之有无,其文则史也。

gù liú chang wèi yán shì yuè zhě sòng bù gào rì xián yǔ yǔn shí tóng rì shū shì yuè yǐ bié zhī yě

这句话大意是:故刘敞谓:言是月者,宋不告日,嫌与陨石同日,书“是月”以别之也。

wáng zǐ hǔ zú wén gōng sì nián xià wǔ yuè wáng zǐ hǔ zú

这句话大意是:○王子虎卒《文公四年》:“夏五月,王子虎卒。

zuǒ shì yǐ wéi wáng shū wén gōng zhě shì yě

这句话大意是:”左氏以为王叔文公者,是也。

ér gǔ liáng yǐ wéi shū fú

这句话大意是:而谷梁以为叔服。

àn cǐ hòu wén gōng shí sì nián yǒu xīng bèi rù yú běi dǒu zhōu nà shǐ shū fú yuē bù chū qī nián sòng qí jìn zhī jūn jiē jiāng sǐ luàn

这句话大意是:按此后文公十四年,有星孛入于北斗,周内史叔服曰:“不出七年,宋、齐、晋之君皆将死乱。

chéng gōng yuán nián liú kāng gōng fá róng shū fú yuē bèi méng ér qī dà guó cǐ bì bài

这句话大意是:”成公元年,刘康公伐戎,叔服曰:“背盟而欺大国,此必败。

míng shū fú bié shì yī rén fēi wáng zǐ hǔ

这句话大意是:”明叔服别是一人,非王子虎。

gǔ liáng rì wù zuò yuē gǔ liáng zhuàn yi gōng shí wǔ nián zhōng guó jǐn rì bēi guó yuè yí dí bù rì qí yuē lù zǐ yīng r xián yě

这句话大意是:○谷梁日误作曰《谷梁传·宜公十五年》:“中国谨日,卑国月,夷狄不日,其曰:潞子婴儿贤也。

shū jiě qí yū àn chuán wén yuē zì wù dàng zuò qí rì lù zǐ yīng r xián yě

这句话大意是:”疏解其迂,按传文“曰”字误,当作“其日,潞子婴儿贤也”。

✦ You read 卷四

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.