逸周书 · 佚名 · Chapter 44 of 62

卷六·月令解

PinyinModern Translation
Size

mèng chūn zhī yuè rì zài yíng shì hūn cān zhōng dàn wěi zhōng

这句话大意是:孟春之月,日在营室,昏参中,旦尾中。

qí rì jiǎ yǐ qí dì tài hào qí shén gōu máng qí chóng lín qí yīn jiǎo lǜ zhōng tài cù qí shù bā qí wèi suān qí chòu dàn qí sì hù jì xiān pí

这句话大意是:其日甲乙,其帝太昊,其神句芒,其虫鳞,其音角,律中太簇,其数八,其味酸,其臭膻,其祀户,祭先脾。

dōng fēng jiě dòng zhé chóng shǐ zhèn yú shàng bīng tǎ jì yú hòu yàn běi

这句话大意是:东风解冻,蛰虫始振,鱼上冰,獭祭鱼,候雁北。

tiān zǐ jū qīng yáng zuǒ gè chéng luán lù jià cāng lóng zài qīng zhì

这句话大意是:天子居青阳左个,乘鸾辂,驾苍龙,载青畤。

yì qīng yī fú qīng yù shí mài yǔ yáng qí qì shū yǐ dá

这句话大意是:义青衣,服青玉,食麦与羊,其器疏以达。

shì yuè yě yǐ lì chūn

这句话大意是:是月也,以立春。

xiān lì chūn sān rì tài shǐ yè zhī tiān zǐ yuē mǒu rì lì chūn shèng dé zài mù

这句话大意是:先立春三日,太史谒之天子,曰:某日立春,盛德在木。

tiān zǐ nǎi qí lì chūn zhī rì tiān zǐ qīn lǜ sān gōng jiǔ qīng zhū hóu dài fū yǐ yíng chūn yú dōng jiāo hái nǎi shǎng gōng qīng zhū hóu dài fū yú cháo

这句话大意是:天子乃齐立春之日,天子亲率三公九卿诸侯大夫以迎春于东郊,还乃赏公卿诸侯大夫于朝。

mìng xiāng bù dé hé lìng xíng qìng shī huì xià jí zhào mín qìng cì suì xíng wú yǒu bù dàng

这句话大意是:命相布德、和令、行庆、施惠,下及兆民,庆赐遂行,无有不当。

nǎi mìng tài shǐ shǒu diǎn fèng fǎ sī tiān rì yuè xīng chén zhī xíng sù lí bù tè wú shī jīng jì yǐ chū wèi cháng

这句话大意是:乃命太史守典奉法,司天日月星辰之行,宿离不忒,无失经纪以初为常。

shì yuè yě tiān zǐ nǎi yǐ yuán rì qí gǔ yú shàng dì nǎi zé yuán chén tiān zǐ qīn zài lěi sì cuò zhī cān yú bǎo jiè zhī yù jiān

这句话大意是:是月也,天子乃以元日祈谷于上帝,乃择元辰,天子亲载耒耜,措之参于保介之御间。

lǜ sān gōng jiǔ qīng zhū hóu dài fū gōng gēng dì jiè tián

这句话大意是:率三公九卿诸侯大夫躬耕,帝藉田。

tiān zǐ sān tuī sān gōng wǔ tuī qīng zhū hóu dài fū jiǔ tuī

这句话大意是:天子三推,三公五推,卿诸侯大夫九推。

fǎn zhí jué yú tài qǐn sān gōng jiǔ qīng zhū hóu dài fū jiē yù mìng yuē láo jiǔ

这句话大意是:反执爵于太寝,三公九卿诸侯大夫皆御,命曰劳酒。

shì yuè yě tiān qì xià jiàng dì qì shàng téng tiān dì hé tóng cǎo mù fán dòng

这句话大意是:是月也,天气下降,地气上腾,天地和同,草木繁动。

wáng bù nóng shì mìng tián shè dōng jiāo jiē xiū fēng jiāng shěn duān jīng shù shàn xiāng qiū líng bǎn xiǎn yuán xí tǔ dì suǒ yí wǔ gǔ suǒ zhí yǐ jiào dào mín bì gōng qīn zhī

这句话大意是:王布农事,命田舍东郊,皆修封疆,审端经术,善相丘陵阪险原隰,土地所宜,五谷所殖,以教道民,必躬亲之。

tián shì jì chì xiān dìng zhǔn zhí nóng nǎi bù huò

这句话大意是:田事既饬,先定准直,农乃不惑。

shì yuè yě mìng lè zhèng rù xué xí wǔ nǎi xiū jì diǎn

这句话大意是:是月也,命乐正入学习舞,乃修祭典。

mìng sì shān lín chuān zé xī shēng wú yòng pìn jìn zhǐ fá mù wú fù cháo wú shā hái chóng tāi yāo fēi niǎo wú mí wú luǎn wú jù dà zhòng wú zhì chéng guō

这句话大意是:命祀山林川泽,牺牲无用牝,禁止伐木,无覆巢,无杀孩虫胎夭飞鸟,无麛无卵,无聚大众,无置城郭。

yǎn gé mái cī

这句话大意是:掩骼霾髊。

shì yuè yě bù kě yǐ chēng bīng chēng bīng bì yǒu tiān yāng

现代白话:是月也,不能够称兵,称兵必有天殃。

bīng róng bù qǐ bù kě yǐ cóng wǒ shǐ wú biàn tiān zhī dào wú jué de zhī lǐ wú luàn rén zhī jì

现代白话:兵戎不起,不能够从我始,无变天之道,无绝地之理,无乱人之纪。

mèng chūn xíng xià lìng zé fēng yǔ bù shí cǎo mù hàn gǎo guó nǎi yǒu kǒng

这句话大意是:孟春行夏令,则风雨不时,草木旱槁,国乃有恐。

xíng qiū lìng zé mín dà yì jí fēng bào yǔ shù zhì lí yǒu péng hāo bìng xìng

这句话大意是:行秋令则民大疫,疾风暴雨数至,藜莠蓬蒿并兴。

xíng dōng lìng zé shuǐ lǎo wèi bài shuāng xuě dà zhì shǒu zhǒng bù rù

这句话大意是:行冬令则水潦为败,霜雪大挚,首种不入。

zhòng chūn zhī yuè rì zài kuí hūn hú zhōng dàn jiàn xīng zhōng qí rén jiǎ yǐ qí dì tài hào qí shén gōu máng qí chóng lín qí yīn jiǎo lǜ zhōng jiā zhōng qí shù bā qí wèi suān qí chòu dàn qí sì hù jì xiān pí

这句话大意是:仲春之月,日在奎,昏弧中,旦建星中,其人甲乙,其帝太昊,其神句芒,其虫鳞,其音角,律中夹锺,其数八,其味酸,其臭膻,其祀户,祭先脾。

shǐ yǔ shuǐ táo lǐ huá cāng gēng míng yīng huà wèi jiū

这句话大意是:始雨水,桃李华,苍庚鸣,鹰化为鸠。

tiān zǐ jū qīng yáng zuǒ gè tài miào chéng luán lù jià cāng lóng zài qīng zhì yī qīng yī fú qīng yù shí mài yǔ yáng qí qì shū yǐ dá

这句话大意是:天子居青阳左个太庙,乘鸾辂,驾苍龙载青畤,衣青衣,服青玉,食麦与羊,其器疏以达。

shì yuè yě ān méng yá yǎng yòu shǎo cún zhū gū

这句话大意是:是月也,安萌牙,养幼少,存诸孤。

zé yuán rì mìng mín shè

这句话大意是:择元日,命民社。

mìng yǒu sī shěng líng yǔ qù zhì gù wú sì lüě zhǐ yù sòng

这句话大意是:命有司省囹圄,去桎梏,无肆掠,止狱讼。

shì yuè yě xuán niǎo zhì

这句话大意是:是月也,玄鸟至。

zhì zhī rì yǐ tài láo sì yú gāo méi

这句话大意是:至之日,以太牢祀于高禖。

tiān zǐ qīn wǎng hòu fēi lǜ jiǔ pín yù nǎi lǐ tiān zǐ suǒ yù dài yǐ gōng dú shòu yǐ gōng shǐ yú gāo méi zhī qián

这句话大意是:天子亲往,后妃率九嫔御,乃礼天子所御,带以弓韣,授以弓矢于高禖之前。

shì yuè yě rì yè fēn léi nǎi fā shēng shǐ diàn

这句话大意是:是月也,日夜分,雷乃发声,始电。

zhé chóng xián dòng qǐ hù shǐ chū

这句话大意是:蛰虫咸动,启户始出。

méi léi sān rì fèn duó yī lìng yú zhào mín yuē léi qiě fā shēng yǒu bù jiè qí róng zhǐ zhě shēng zǐ bù bèi

这句话大意是:没雷三日,奋铎一令于兆民,曰:雷且发声,有不戒其容止者,生子不被。

bì yǒu xiōng zāi rì yè fēn zé tóng dù liàng jūn héng shí jué dòu tǒng zhèng quán gài

这句话大意是:必有凶灾,日夜分则同度量钧衡石角斗桶,正权概。

shì yuè yě gēng zhě shǎo shě nǎi xiū hé shàn qǐn miào bì bèi

这句话大意是:是月也,耕者少舍,乃修阖扇,寝庙必备。

wú zuò dà shì yǐ fáng nóng gōng

这句话大意是:无作大事,以妨农功。

shì yuè yě wú jié chuān zé wú lù bēi chí wú fén shān lín

这句话大意是:是月也,无竭川泽,无漉陂池,无焚山林。

tiān zǐ nǎi xiàn gāo kāi bīng xiān jiàn qǐn miào

这句话大意是:天子乃献羔,开冰,先荐寝庙。

shàng dīng mìng lè zhèng rù wǔ shì cǎi

这句话大意是:上丁,命乐正入舞舍采。

tiān zǐ nǎi lǜ sān gōng jiǔ qīng zhū hóu dài fū qīn wǎng shì zhī

这句话大意是:天子乃率三公九卿诸侯大夫亲往视之。

zhōng dīng yòu mìng lè zhèng rù xué xí lè

这句话大意是:中丁,又命乐正入学习乐。

shì yuè yě sì bù yòng xī shēng yòng guī bì gèng pí bì

这句话大意是:是月也,祀不用牺牲,用圭璧,更皮币。

zhòng chūn xíng qiū lìng zé qí guó dà shuǐ hán qì cōng zhì kòu róng le zhēng

这句话大意是:仲春行秋令,则其国大水,寒气匆至,寇戎了征。

xíng dōng lìng zé yáng qì bù shèng mài nǎi bù shú mín duō xiāng lüè

这句话大意是:行冬令,则阳气不胜,麦乃不熟,民多相掠。

xíng xià lìng zé guó nǎi dà hàn nuǎn qì zǎo lái chóng míng wéi hài

这句话大意是:行夏令则国乃大旱,暖气早来,虫螟为害。

jì chūn zhī yuē rì zài wèi hūn qī xīng zhōng dàn qiān niú zhōng qí rì jiǎ yǐ qí dì tài hào qí shén gōu máng qí chóng lín qí yīn jiǎo lǜ zhōng gū xǐ qí shù bā qí wèi suān qí chòu dàn qí sì hù jì xiān pí

这句话大意是:季春之曰,日在胃,昏七星中,旦牵牛中,其日甲乙,其帝太昊,其神句芒,其虫鳞,其音角,律中姑洗,其数八,其味酸,其臭膻,其祀户,祭先脾。

tóng shǐ huá tián shǔ huà wèi rú hóng shǐ jiàn píng shǐ shēng

这句话大意是:桐始华,田鼠化为𫛪,虹始见,萍始生。

tiān zǐ jū qīng yáng yòu gè chéng luán lù jià cāng lóng zài qīng zhì yī qīng yī fú qīng yù shí mài yǔ yáng

这句话大意是:天子居青阳右个,乘鸾辂,驾苍龙,载青畤,衣青衣,服青玉,食麦与羊。

qí qì shū yǐ dá

这句话大意是:其器疏以达。

shì yuè yě tiān zǐ nǎi jiàn jū yī yú xiān dì mìng zhōu mù fù zhōu wǔ fù wǔ fǎn nǎi gào zhōu bèi jù yú tiān zǐ yān

现代白话:是月也,天子乃荐鞠衣于先帝,命舟牧覆舟,五覆五反,乃告舟备,具于天子呢。

tiān zǐ yān shǐ chéng zhōu jiàn wěi yú qǐn miào

现代白话:天子呢始乘舟,荐鲔于寝庙。

nǎi wèi mài qí shí

这句话大意是:乃为麦祈实。

shì yuè yě shēng qì fāng shèng yáng qì fā xiè yá zhě bì chū méng zhě jǐn dá bù kě yǐ nèi tiān zǐ bù dé xíng huì mìng yǒu sī fā cāng jiào cì pín qióng zhèn fá jué kāi fǔ kù chū bì bó zhōu tiān xià miǎn zhū hóu pìn míng shì lǐ xián zhě

现代白话:是月也,生气方盛,阳气发泄,牙者毕出,萌者尽达,不能够内,天子布德行惠,命有司发仓窌,赐贫穷,振乏绝,开府库,出币帛,周天下,勉诸侯,聘名士,礼贤者。

shì yuè yě mìng sī kōng yuē shí yǔ jiāng jiàng xià shuǐ shàng téng xún háng guó yì zhōu shì yuán yě xiū lì dī fáng dào dá gōu dú kāi tōng dào lù wú yǒu zhàng sāi

这句话大意是:是月也,命司空曰:时雨将降,下水上腾,循行国邑,周视原野,修利堤防,道达沟渎,开通道路,无有障塞。

tián liè wǎng bì yì jū fú luó wǎng shòu zhī yào wú chū jiǔ mén

这句话大意是:田猎<罒毕>弋,罝罘罗网、兽之药,无出九门。

shì yuè yě mìng yě yú wú fá sāng zhǐ

这句话大意是:是月也,命野虞无伐桑枳。

míng jiū fú qí yǔ dài rèn jiàng yú sāng

这句话大意是:鸣鸠拂其羽,戴任降于桑。

jù xié qū méng kuāng

这句话大意是:具挟曲蒙筐。

hòu fēi zhāi jiè qīn dōng xiāng gōng sāng

这句话大意是:后妃齐戒,亲东乡,躬桑。

jìn fù nǚ wú guān shěng fù shǐ quàn cán shì

这句话大意是:禁妇女无观省,妇使劝蚕事。

cán shì jì dēng fēn jiǎn chēng sī xiào qí gōng

这句话大意是:蚕事既登,分茧称丝,效其功。

yǐ qí jiāo miào zhī fú wú yǒu gǎn duò

这句话大意是:以其郊庙之服,无有敢堕。

shì yuè yě mìng gōng shī lìng bǎi gōng shěn wǔ kù zhī liàng jīn tiě pí gé jīn jiǎo chǐ yǔ jiàn gàn zhī jiāo dān qī wú huò bù liáng

这句话大意是:是月也,命工师令百工审五库之量,金铁皮革筋角齿羽箭干脂胶丹漆,无或不良。

bǎi gōng xián lǐ jiān gōng rì hào wú bèi yú shí wú huò zuò wéi yín qiǎo yǐ dàng shàng xīn

这句话大意是:百工咸理,监工日号,无悖于时,无或作为淫巧以荡上心。

shì yuè zhī mò zé jí rì dà hé lè tiān zǐ nǎi lǜ sān gōng jiǔ qīng zhū hóu dài fū qīn wǎng shì zhī

这句话大意是:是月之末,择吉日,大合乐,天子乃率三公九卿诸侯大夫,亲往视之。

shì yuè yě nǎi hé léi niú téng mǎ yóu pìn yú mù

这句话大意是:是月也,乃合缧牛腾马,游牝于牧。

xī shēng jū dú jǔ shū qí shù mìng guó nuó jiǔ mén zhé ráng yú bì chūn qì

这句话大意是:牺牲驹犊,举书其数,命国傩九门,磔禳于毕春气。

xíng zhī shì lìng ér gān yǔ zhì sān xún

这句话大意是:行之是令而甘雨至三旬。

jì chūn xíng dōng lìng zé hán qì shí fā cǎo mù jiē sù guó yǒu dà kǒng

这句话大意是:季春行冬令,则寒气时发,草木皆肃,国有大恐。

xíng xià lìng zé mín duō jí yì shí yǔ bù jiàng shān líng bù shōu

这句话大意是:行夏令,则民多疾疫,时雨不降,山陵不收。

xíng qiū lìng zé tiān duō shěn yīn yín yǔ zǎo jiàng bīng gé bìng qǐ

这句话大意是:行秋令,则天多沈阴,淫雨早降,兵革并起。

mèng xià zhī yuè rì zài bì hūn yì zhōng dàn wù nǚ zhōng

这句话大意是:孟夏之月,日在毕,昏翼中,旦婺女中。

qí rì bǐng dīng qí dì yán dì qí shén zhù róng qí chóng yǔ qí yīn zhēng lǜ zhōng zhòng lǚ qí shù qī qí xìng lǐ qí shì shì qí wèi kǔ qí chòu jiāo qí sì zào jì xiān fèi

这句话大意是:其日丙丁,其帝炎帝,其神祝融,其虫羽,其音征,律中仲吕,其数七,其性礼,其事视,其味苦,其臭焦,其祀灶,祭先肺。

lóu guō míng qiū yǐn chū wáng guā shēng kǔ cài xiù

这句话大意是:蝼蝈鸣,丘蚓出,王瓜生,苦菜秀。

tiān zǐ jū míng táng zuǒ gè chéng zhū lù jià chì zài chì zhì yī chì yī fú chì yù yú shū yǔ jī qí qì gāo yǐ cū

这句话大意是:天子居明堂左个,乘朱辂,驾赤■,载赤畤,衣赤衣,服赤玉,余菽与鸡,其器高以粗。

shì yuè yě yǐ lì xià

这句话大意是:是月也,以立夏。

xiān lì xià sān rì tài shǐ yè zhī tiān zǐ yuē mǒu rì lì xià shèng dé zài huǒ tiān zǐ nǎi qí

这句话大意是:先立夏三日,太史谒之天子,曰:某日立夏,盛德在火,天子乃齐。

lì xià zhī rì tiān zǐ qīn lǜ sān gōng jiǔ qīng dài fū yǐ yíng xià yú nán jiāo

这句话大意是:立夏之日,天子亲率三公九卿大夫,以迎夏于南郊。

hái nǎi xíng shǎng fēng hóu qìng cì wú bù xīn shuō

这句话大意是:还乃行赏,封侯庆赐,无不欣说。

nǎi mìng lè shī xí lǐ lè mìng sī mǎ zàn jié juàn suì xián liáng jǔ zhǎng dà

这句话大意是:乃命乐师习礼乐,命司马赞杰隽,遂贤良,举长大。

xíng jué chū lù bì dāng qí wèi

这句话大意是:行爵出禄,必当其位。

shì yuè yě jì zhǎng zēng gāo wú yǒu huài duò wú qǐ tǔ gōng wú fā dà zhòng wú fá dà shù

这句话大意是:是月也,继长增高,无有坏堕,无起土功,无发大众,无伐大树。

shì yuè yě tiān zǐ shǐ chī mìng yě yú chū xíng tián yuán láo nóng quàn mín wú huò shī shí

这句话大意是:是月也,天子始𫄨,命野虞出行田原,劳农劝民,无或失时。

mìng sī tú xún háng xiàn bǐ mìng nóng miǎn zuò wú fú yú dū

这句话大意是:命司徒循行县鄙,命农勉作,无伏于都。

shì yuè yě qū shòu wú hài wǔ gǔ wú dà tián liè nóng nǎi shēng mài

这句话大意是:是月也,驱兽无害五谷,无大田猎,农乃升麦。

tiān zǐ nǎi yǐ zhì cháng mài xiān jiàn qǐn miào

这句话大意是:天子乃以彘尝麦,先荐寝庙。

shì yuè yě jù xù bǎi yào mí cǎo sǐ mài qiū zhì duàn báo xíng jué cì zuì chū qīng xì

这句话大意是:是月也,聚蓄百药,靡草死麦,秋至断薄刑,决次罪,出轻系。

cán shì jì bì hòu fēi xiàn jiǎn nǎi shōu jiǎn shuì yǐ sāng wèi jūn guì jiàn shào zhǎng rú yī yǐ gěi jiāo miào zhī jì fú

这句话大意是:蚕事既毕,后妃献茧,乃收茧税,以桑为均,贵贱少长如一,以给郊庙之祭服。

shì yuè yě tiān zǐ yǐn zhòu yòng lǐ yuè xíng zhī shì lìng ér gān yǔ zhì sān xún

这句话大意是:是月也,天子饮酎,用礼乐,行之是令,而甘雨至三旬。

mèng xià xíng qiū lìng zé kǔ yǔ shù lái wǔ gǔ bù zī

这句话大意是:孟夏行秋令,则苦雨数来,五谷不滋。

sì bǐ rù bǎo

这句话大意是:四鄙入保;。

xíng dōng lìng zé cǎo mù zǎo kū hòu nǎi dà shuǐ bài qí chéng guō

这句话大意是:行冬令,则草木早枯,后乃大水,败其城郭。

xíng chūn lìng zé chóng huáng wèi bài bào fēng lái gé xiù cǎo bù shí

这句话大意是:行春令则虫蝗为败,暴风来格,秀草不实。

zhòng xià zhī yuè rì zài dōng jǐng hūn gāng zhōng dàn wēi zhōng qí rì bǐng dīng qí dì yán dì qí shén zhù róng qí chóng yǔ qí yīn zhēng lǜ zhōng ruí bīn qí shù qī qí wèi kǔ qí chòu jiāo qí sì zào jì xiān fèi

这句话大意是:仲夏之月,日在东井,昏亢中,旦危中,其日丙丁,其帝炎帝,其神祝融,其虫羽,其音征,率中蕤宾,其数七,其味苦,其臭焦,其祀灶,祭先肺。

xiǎo shǔ zhì táng láng shēng chòu shǐ míng fǎn shé wú shēng

这句话大意是:小暑至,螳螂生,臭始鸣,反舌无声。

tiān zǐ jū míng táng tài miào chéng zhū lù jià chì zài chì zhì yī chì yī fú chì yù shí shū yǔ jī qí qì gāo yǐ cū yǎng zhuàng jiǎo

这句话大意是:天子居明堂太庙,乘朱辂,驾赤■,载赤畤,衣赤衣,服赤玉,食菽与鸡,其器高以粗,养壮狡。

shì yuè yě mìng lè shī xiū táo bǐ gǔ jūn qín sè guǎn xiāo zhí gàn qi gē yǔ tiáo yú shēng xūn chí chì zhōng qìng zhù yǔ mìng yǒu sī wèi mín qì sì shān chuān bǎi yuán dà yú

这句话大意是:是月也,命乐师修鞀鞞鼓,均琴瑟管箫,执干戚戈羽,调竽笙埙篪,饬锺磬柷敔,命有司为民气祀山川百原,大雩。

dì yòng shèng lè nǎi mìng bǎi xiàn yú jì sì bǎi bì qīng shì yǒu yì yú mín zhě yǐ qí gǔ shí

这句话大意是:帝用盛乐,乃命百县雩祭祀,百辟卿士有益于民者,以祈谷实。

shì yuè yě nóng nǎi dēng shǔ tiān zǐ yǐ chú shàng shǔ xiū yǐ hán táo xiān jiàn qǐn miào lìng mín wú yì lán yǐ rǎn wú shāo tàn wú bào bù mén lǘ wú bì guān shì wú suǒ tǐng zhòng qiú yì qí shí yóu pìn bié qí qún zé zhí téng jū bān mǎ zhèng

这句话大意是:是月也,农乃登黍,天子以雏尚黍,羞以含桃,先荐寝庙,令民无刈蓝以染,无烧炭,无暴布,门闾无闭,关市无索,挺重囚,益其食,游牝别其群,则絷腾驹,班马正。

shì yuè yě rì cháng zhì yīn yáng zhēng sǐ shēng fēn jūn zǐ zhāi jiè chù bì yǎn shēn yù jìng wú zào zhǐ shēng sè wú huò jìn báo zī wèi wú zhì hé tuì shì yù dìng xīn zhì bǎi guān jìng shì wú xíng yǐ dìng yàn yīn zhī suǒ chéng

现代白话:是月也,日长至,阴阳争,死生分,有德行的人齐戒,处必掩身,欲静无躁,止声色,无或进薄,滋味无致,和退嗜欲,定心志,百官静事无刑,以定晏阴之所成。

lù jiǎo jiě chán shǐ míng bàn xià shēng mù jǐn róng

这句话大意是:鹿角解,蝉始鸣,半夏生,木槿荣。

shì yuè yě wú yòng huǒ

这句话大意是:是月也,无用火。

nán fāng kě yǐ jū gāo míng kě yǐ yuǎn tiào wàng kě yǐ dēng shān líng kě yǐ chù tái xiè

现代白话:南方能够居高明,能够远眺望,能够登山陵,能够处台榭。

zhòng xià xíng dōng lìng zé báo xiàn shāng gǔ dào lù bù tōng bào bīng lái zhì

这句话大意是:仲夏行冬令,则雹霰伤谷,道路不通,暴兵来至。

xíng chūn lìng zé wǔ gǔ wǎn shú bǎi téng shí qǐ qí guó nǎi jī

这句话大意是:行春令,则五谷晚熟,百滕时起,其国乃饥。

xíng qiū lìng zé cǎo mù líng luò guǒ shí zǎo chéng mín yāng yú yì

这句话大意是:行秋令,则草木零落,果实早成,民殃于疫。

jì xià zhī yuè rì zài liǔ hūn xīn zhōng dàn kuí zhōng qí rì bǐng dīng qí dì yán dì qí shén zhù róng qí chóng yǔ qí yīn zhēng lǜ zhōng lín zhōng qí shù qī qí wèi kǔ qí chòu jiāo qí sì zào jì xiān fèi

这句话大意是:季夏之月,日在柳,昏心中,但奎中,其日丙丁,其帝炎帝,其神祝融,其虫羽,其音征,律中林锺,其数七,其味苦,其臭焦,其祀灶,祭先肺。

liáng fēng shǐ zhì xī shuài jū yǔ yīng nǎi xué xí fǔ cǎo huà wèi yíng

这句话大意是:凉风始至,蟋蟀居,宇鹰乃学习,腐草化为萤■。

tiān zǐ jū míng táng yòu gè chéng zhū lù jià chì zài chì zhì yī zhū yī fú chì yù shí shū yǔ jī qí qì gāo yǐ dǐ

这句话大意是:天子居明堂右个,乘朱辂,驾赤■,载赤畤,衣朱衣,服赤玉,食菽与鸡,其器高以牴。

shì yuè yě mìng yú shī fá jiāo qǔ shēng guī qǔ yuán

这句话大意是:是月也,命渔师伐蛟,取■升龟取鼋。

nǎi mìng yú rén rù cái wěi

这句话大意是:乃命虞人入材苇。

shì yuè yě mìng sì jiān dài fū hé bǎi xiàn zhī zhì chú yǐ yǎng xī shēng

这句话大意是:是月也,命四监大夫合百县之秩刍,以养牺牲。

lìng mín wú bù xián chū qí lì yǐ gōng huáng tiān shàng dì míng shān dà chuān sì fāng zhī shén yǐ sì zōng miào shè jì zhī líng wèi mín suǒ fú

这句话大意是:令民无不咸出其力,以供皇天上帝名山大川四方之神,以祀宗庙社稷之灵,为民所福。

shì yuè yě mìng fù guān rǎn cǎi fǔ fú wén zhāng bì yǐ fǎ gù wú huò chà tè

这句话大意是:是月也,命妇官染采,黼黻文章必以法,故无或差忒。

hēi huáng cāng chì mò bù zhì liáng wù gǎn wèi zhà yǐ gěi jiāo miào jì sì zhī fú yǐ wéi qí zhāng yǐ bié guì jiàn děng jí zhī dù

这句话大意是:黑黄苍赤,莫不质良,勿敢位诈,以给郊庙祭祀之服,以为旗章,以别贵贱等级之度。

shì yuè yě shù mù fāng shèng nǎi mìng yú rén rù shān xíng mù wú huò zhǎn fá bù kě yǐ xìng tǔ gōng bù kě yǐ hé zhū hóu bù kě yǐ qǐ bīng dòng zhòng wú jǔ dà shì yǐ yáo dàng yú qì

现代白话:是月也,树木方盛,乃命虞人入山,行木,无或斩伐,不能够兴土功,不能够合诸侯,不能够起兵动众,无举大事,以摇荡于气。

wú fā lìng ér gàn shí yǐ fáng shén nóng zhī shì

这句话大意是:无发令而干时,以妨神农之事。

shuǐ lǎo shèng chāng mìng shén nóng jiāng xún gōng jǔ dà shì zé yǒu tiān yāng

这句话大意是:水潦盛昌,命神农将巡功,举大事则有天殃。

shì yuè yě tǔ rùn rù shǔ dà yǔ shí xíng shāo tì xíng shuǐ lì yǐ shā cǎo rú yǐ rè tāng kě yǐ fèn tián chóu yòu měi tú jiāng xíng zhī shì lìng

现代白话:是月也,土润溽暑,大雨时,行烧剃,行水利,以杀草,如以热汤,能够粪田畴,又美图疆,行之是令。

shì yuè gān yǔ sān zhì sān xún èr rì

这句话大意是:是月,甘雨三至,三旬二日。

jì xià xíng chūn lìng zé gǔ shí jiě luò guó duō fēng hāi mín nǎi qiān xǐ

这句话大意是:季夏行春令,则谷实解落,国多风咳,民乃迁徙。

xíng qiū lìng zé qiū xí shuǐ lǎo hé jià bù shú nǎi duō nǚ zāi

这句话大意是:行秋令,则丘隰水潦,禾稼不熟,乃多女灾。

xíng dōng lìng zé hán qì bù shí yīng sǔn zǎo zhì sì bǐ rù bǎo

这句话大意是:行冬令,则寒气不时,鹰隼早鸷,四鄙入保。

zhōng yāng tǔ huáng

这句话大意是:中央土黄,。

qí rì wù jǐ

这句话大意是:其日戊己,。

qí dì huáng dì

这句话大意是:其帝黄帝,。

qí shén hòu tǔ

这句话大意是:其神后土,。

qí chóng luǒ

这句话大意是:其虫倮,。

qí yīn gōng

这句话大意是:其音宫,。

lǜ zhōng huáng zhōng zhī gōng

这句话大意是:律中黄锺之宫,。

qí shù wǔ

这句话大意是:其数五,。

qí wèi gān

这句话大意是:其味甘,。

qí chòu xiāng

这句话大意是:其臭香,。

qí sì zhōng liù jì xiān xīn

这句话大意是:其祀中霤祭先心,。

tiān zǐ jū tài miào tài shì

这句话大意是:天子居太庙太室,。

chéng dà lù

这句话大意是:乘大辂,。

jià huáng

这句话大意是:驾黄■,。

zài huáng zhì

这句话大意是:载黄畤,。

yī huáng yī

这句话大意是:衣黄衣,。

fú huáng yù

这句话大意是:服黄玉,。

shí jì yǔ niú

这句话大意是:食稷与牛,。

qí qì yuán yǐ yǎn

这句话大意是:其气圜以掩。

mèng qiū zhī yuè rì zài yì hūn dòu zhōng dàn bì zhōng qí rì gēng xīn qí dì shǎo hào qí shén rù shōu qí chóng máo qí yīn shāng lǜ zhōng yí zé qí shǔ jiǔ qí wèi xīn qí chòu xīng qí sì mén jì xiān gān

这句话大意是:孟秋之月,日在翼,昏斗中,旦毕中,其日庚辛,其帝少昊,其神蓐收,其虫毛,其音商,律中夷则,其数九,其味辛,其臭腥,其祀门,祭先肝,。

liáng fēng zhì bái lù jiàng hán chán míng yīng nǎi jì niǎo shǐ yòng xíng lù

这句话大意是:凉风至,白露降,寒蝉鸣,鹰乃祭鸟,始用行戮。

tiān zǐ jū zǒng zhāng zuǒ gè chéng róng lù jià bái luò zài bái zhì yī bái yī fú bái yù shí má yǔ quǎn qí qì lián yǐ shēn

这句话大意是:天子居总章左个,乘戎路,驾白骆,载白畤,衣白衣,服白玉,食麻与犬,其器廉以深。

shì yuè yě yǐ lì qiū

这句话大意是:是月也,以立秋。

xiān lì qiū sān rì tài shǐ yè zhī tiān zǐ yuē mǒu rì lì qiū shèng dé zài jīn tiān zǐ nǎi qí

这句话大意是:先立秋三日,太史谒之天子,曰:某日立秋,盛德在金,天子乃齐。

lì qiū zhī rì tiān zǐ qīn lǜ sān gōng jiǔ qīng zhū hóu dài fū yǐ yíng qiū yú xi jiāo hái nǎi shǎng jūn lǜ wǔ rén yú cháo tiān zǐ nǎi mìng jiāng shuài xuǎn shì lì bīng jiǎn liàn jié juàn zhuān rèn yǒu gōng yǐ zhēng bú yì jié zhū bào màn yǐ míng hào wù xún bǐ yuǎn fāng

这句话大意是:立秋之日,天子亲率三公九卿诸侯大夫以迎秋于西郊,还,乃赏军,率武人于朝,天子乃命将帅,选士厉兵,简练杰隽,专任有功,以征不义,诘诛暴慢,以明好恶,巡彼远方。

shì yuè yě mìng yǒu sī xiū fǎ zhì shàn líng yǔ jù zhì gù jìn zhǐ jiān shèn zuì yá wu bó zhí mìng lǐ zhān shāng chá chuàng shì zhé shěn duàn

这句话大意是:是月也,命有司修法制,缮囹圄,具桎梏,禁止奸,慎罪邪,务搏执,命理瞻伤察创,视折审断。

jué yù sòng bì zhèng píng lù yǒu zuì yán duàn xíng

这句话大意是:决狱讼必正平,戮有罪,严断刑。

tiān dì shǐ sù bù kě yǐ yíng

现代白话:天地始肃,不能够赢。

shì yuè yě nóng nǎi shēng gǔ tiān zǐ shàng xīn xiān jiàn qǐn miào

这句话大意是:是月也,农乃升谷,天子尚新,先荐寝庙。

mìng bǎi guān shǐ shōu liǎn wán dī fáng jǐn yōng sè yǐ bìng wèi shuǐ lǎo xiū gōng shì fù qiáng yuán bǔ chéng guō

这句话大意是:命百官始收敛完堤防,谨壅塞,以并未水潦,修宫室,坿墙垣,补城郭。

shì yuè yě wú yǐ fēng zhū hóu lì dà guān wú gē tǔ dì xíng zhòng bì chū dà shǐ

这句话大意是:是月也,无以封诸侯、立大官,无割土地、行重币、出大使。

xíng zhī shì lìng

这句话大意是:行之是令。

ér liáng fēng zhì sān xún

这句话大意是:而凉风至三旬。

mèng qiū qiū xíng dōng lìng zé yīn qì dà shèng jiè chóng bài gǔ róng bīng nǎi lái

这句话大意是:孟秋秋行冬令,则阴气大胜,介虫败谷,戎兵乃来。

xíng chūn lìng zé qí guó nǎi hàn yáng qì fù huán wǔ gǔ bù shí

这句话大意是:行春令,则其国乃旱,阳气复还,五谷不实。

xíng xià lìng zé guó duō huǒ zāi hán rè bù jié mín duō nüè jí

这句话大意是:行夏令,则国多火灾,寒热不节,民多疟疾。

zhòng qiū zhī yuè rì zài jiǎo hūn qiān niú zhōng dàn zī cuī kuì zhōng

这句话大意是:仲秋之月,日在角,昏牵牛中,旦觜■崔瞆中。

qí rì gēng xīn qí dì shǎo hào qí shén rù shōu qí chóng mǎi qí yīn shāng lǜ zhōng nán lǚ qí shǔ jiǔ qí wèi xīn qí chòu xīng qí sì mén jì xiān gān

这句话大意是:其日庚辛,其帝少昊,其神蓐收,其虫买,其音商,律中南吕,其数九,其味辛,其臭腥,其祀门,祭先肝。

máng fēng zhì hòu yàn lái xuán niǎo guī qún niǎo yǎng xiū

这句话大意是:盲风至,候雁来,玄鸟归,群鸟养羞。

tiān zǐ jū zǒng zhāng tài miào chéng róng lù jià bái lù zài bái zhì yī bái yī fú bái yù shí má yǔ quǎn qí qì lián yǐ shēn

这句话大意是:天子居总章太庙,乘戎路,驾白辂,载白畤衣白衣,服白玉,食麻与犬,其器廉以深。

shì yuè yě yǎng shuāi lǎo shòu jǐ zhàng xíng mí zhōu yǐn shí

这句话大意是:是月也,养衰老,授几杖,行麋粥饮食。

nǎi mìng sī fú jù chì yī shang wén xiù yǒu héng zhì yǒu xiǎo dà dù yǒu duǎn cháng yī fú yǒu liàng bì xún qí gù guàn dài yǒu cháng

这句话大意是:乃命司服具饬衣裳,文绣有恒,制有小大,度有短长,衣服有量,必循其故,冠带有常。

nǎi mìng yǒu sī shēn yán bǎi xíng zhǎn shā bì dāng wú huò wǎng ráo

这句话大意是:乃命有司,申严百刑,斩杀必当,无或枉桡;。

bù dàng fǎn shòu qí yāng

这句话大意是:不当,反受其殃。

shì yuè yě nǎi mìng zǎi xún xíng xī shēng shì quán jù àn chú huàn cháo féi jí chá wù sè bì bǐ lèi liàng xiǎo dà shì cháng duǎn jiē zhōng dù wǔ zhě bèi dāng shàng dì qí xiǎng

这句话大意是:是月也,乃命宰巡行牺牲,视全具,案刍豢,朝肥瘠,察物色,必比类,量小大,视长短,皆中度,五者备当,上帝其享。

tiān zǐ nǎi nuó yù zuǒ jí yǐ tōng qiū qì

这句话大意是:天子乃傩,御佐疾,以通秋气。

yǐ quǎn cháng má xiān jì qǐn miào

这句话大意是:以犬尝麻,先祭寝庙。

shì yuè yě kě yǐ zhù chéng guō jiàn dū yì chuān dòu jiào xiū cāng

现代白话:是月也,能够筑城郭,建都邑,穿窦窌,修■仓。

nǎi mìng yǒu sī qù mín shōu liǎn wu xù cài duō jī jù nǎi quàn zhǒng mài ruò huò shī shí xíng zuì wú yí

这句话大意是:乃命有司趣民收敛,务蓄菜,多积聚,乃劝种麦,若或失时,行罪无疑。

shì yuè yě rì yè fēn léi nǎi shǐ shōu shēng zhé chóng fǔ hù shā qì jìn shèng yáng qì rì shuāi shuǐ shǐ hé rì yè fēn zé zé yí dù liàng píng quán héng zhèng jūn shí qí dòu tǒng

这句话大意是:是月也,日夜分雷,乃始收声,蛰虫俯户,杀气浸盛,阳气日衰,水始涸,日夜分,则,则一度量,平权衡,正钧石,齐斗桶。

shì yuè yě yì guān shì lái shāng lǚ rù huò huì yǐ biàn mín shì

这句话大意是:是月也,易关市,来商旅,入货贿,以便民事。

sì fāng lái zá yuǎn xiāng jiē zhì zé cái wù bù kuì

这句话大意是:四方来杂,远乡皆至,则财务不匮。

shàng wú fá yòng bǎi shì nǎi suì

这句话大意是:上无乏用,百事乃遂。

fán jǔ shì wú nì tiān shù bì shùn qí shí nǎi yīn qí lèi xíng zhī shì lìng

这句话大意是:凡举事,无逆天数,必顺其时,乃因其类,行之是令。

bái lù jiàng sān xún

这句话大意是:白露降三旬。

zhòng qiū xíng chūn lìng zé qiū yǔ bù jiàng cǎo mù shēng róng jì guó nǎi yǒu kǒng

这句话大意是:仲秋行春令,则秋雨不降,草木生溶剂,国乃有恐。

xíng xià lìng zé qí guó nǎi hàn zhé chóng bù cáng wǔ gǔ fù shēng

这句话大意是:行夏令,则其国乃旱,蛰虫不藏,五谷复生。

xíng dōng lìng zé fēng zāi shù qǐ shōu léi xiān xíng cǎo mù zǎo sǐ

这句话大意是:行冬令则风灾数起,收雷先行,草木早死。

jì qiū zhī yuè rì zài fáng hūn xū zhōng dàn liǔ zhōng qí rì gēng xīn qí shén shǎo hào qí shén rù shōu qí chóng máo qí yīn shāng lǜ zhōng wú yì qí shǔ jiǔ qí wèi xīn qí chòu xīng qí sì mén jì xiān gān

这句话大意是:季秋之月,日在房,昏虚中,旦柳中,其日庚辛,其神少昊,其神蓐收,其虫毛,其音商,律中无射,其数九,其味辛,其臭腥,其祀门,祭先肝。

hòu yàn lái bīn jué rù dà shuǐ wèi há jú yǒu huáng huá chái zé jì shòu lù qín

这句话大意是:候雁来宾,爵入大水为蛤,菊有黄华,豺则祭兽戮禽。

tiān zǐ jū zǒng zhāng yòu gè chéng róng lù jià bái luò zài bái zhì yī bái yī fú bái yù shí má yǔ quǎn qí qì lián yǐ shēn

这句话大意是:天子居总章右个,乘戎路,驾白骆,载白畤,衣白衣,服白玉,食麻与犬,其器廉以深。

shì yuè yě shēn yán hào lìng mìng bǎi guān guì jiàn wú bù wu rù yǐ huì tiān dì zhī cáng wú yǒu xuān chū

这句话大意是:是月也,申严号令,命百官贵贱无不务入,以会天地之藏,无有宣出。

nǎi mìng zhǒng zǎi nóng shì bèi shōu jǔ wǔ zhǒng zhī yào cáng dì jí zhī shōu yú shén cāng zhī jìng bǐ chì

这句话大意是:乃命冢宰,农事备收,举五种之要,藏帝籍之收于神仓,祗敬比饬。

shì yuè yě shuāng shǐ jiàng zé bǎi gōng xiū

这句话大意是:是月也,霜始降,则百工休。

nǎi mìng yǒu sī yuē hán qì zǒng zhì mín lì bù kān qí jiē rù shì

这句话大意是:乃命有司曰,寒气总至,民力不堪,其皆入室。

shàng dīng mìng lè zhèng rù xué xí chuī

这句话大意是:上丁,命乐正入学习吹。

shì yuè yě dà xiǎng yú dì cháng xī shēng gào bèi yú tiān zǐ hé zhū hóu zhì bǎi xiàn

这句话大意是:是月也,大飨于帝,尝牺牲,告备于天子,合诸侯,制百县。

wèi lái suì shòu shuò rì yǔ zhū hóu suǒ shuì yú mín qīng zhòng zhī fǎ shù yǐ yuǎn jìn tǔ dì suǒ yí wèi dù

这句话大意是:为来岁受朔日,与诸侯所税于民轻重之法,数以远近土地所宜为度。

yǐ gěi jiāo miào zhī shì wú yǒu suǒ sī

这句话大意是:以给郊庙之事,无有所私。

shì yuè yě tiān zǐ nǎi jiào yú tián liè yǐ xí wǔ róng sōu mǎ mìng pū jí qī zōu xián jià zǎi jīng yú shòu chē yǐ jì zhěng shè yú píng wài sī tú jìn pū běi xiàng yǐ shì zhī mìng zhǔ cí jì qín yú sì fāng

这句话大意是:是月也,天子乃教于田猎,以习五戎獀马,命仆及七驺,咸驾载旍■,舆受车,以纪整设于屏外,司徒缙扑北向以誓之,命主祠祭禽于四方。

shì yuè yě cǎo mù huáng luò nǎi fá xīn wèi tàn zhé chóng xián fǔ zài xué jiē qí hù

这句话大意是:是月也,草木黄落,乃伐薪为炭,蛰虫咸俯在穴,皆??其户。

nǎi qù yù xíng wú liú yǒu zuì shōu lù zhì zhī bù dàng zhě gòng yǎng zhī bù yí zhě

这句话大意是:乃趣狱刑,无留有罪,收禄秩之不当者,共养之不宜者。

shì yuè yě tiān zǐ nǎi yǐ quǎn cháng dào xiān jiàn qǐn miào

这句话大意是:是月也,天子乃以犬尝稻,先荐寝庙。

jì qiū xíng xià lìng zé qí guó dà shuǐ dōng cáng yāng bài mín duō bí jiǔ zhì

这句话大意是:季秋行夏令,则其国大水,冬藏殃败,民多??鼻九窒。

xíng dōng lìng zé guó duō dào zéi biān jìng bù níng tǔ dì fēn liè

这句话大意是:行冬令则国多盗贼,边境不宁,土地分裂。

xíng chūn lìng zé nuǎn fēng lái zhì mín qì jiě duò shī lǚ bì xìng

这句话大意是:行春令,则暖风来至,民气解堕,师旅必兴。

mèng dōng zhī yuè rì zài wěi hūn wēi zhōng dàn qī xīng zhōng qí rì rén guǐ qí dì zhuān xū qí shén xuán míng qí chóng jiè qí yīn yǔ lǜ zhōng yīng zhōng qí shù liù qí wèi xián qí chòu xiǔ qí sì xíng jì xiān shèn

这句话大意是:孟冬之月,日在尾,昏危中,旦七星中,其日壬癸,其帝颛顼,其神玄冥,其虫介,其音羽,律中应锺,其数六,其味咸,其臭朽,其祀行,祭先肾。

shuǐ shǐ bīng de shǐ dòng zhì rù dà shuǐ wèi shèn hóng cáng bú jiàn

这句话大意是:水始冰,地始冻,雉入大水为蜃,虹藏不见。

tiān zǐ jū xuán táng zuǒ gè chéng xuán lù jià tiě lí zài xuán zhì yī hēi yī fú xuán yù shí shǔ yǔ zhì

这句话大意是:天子居玄堂左个,乘玄辂,驾铁骊,载玄畤,衣黑衣,服玄玉,食黍与彘。

qí qì hóng yǐ

这句话大意是:其器宏以■。

shì yuè yě yǐ lì dōng

这句话大意是:是月也,以立冬。

xiān lì dōng sān rì tài shǐ yè zhī tiān zǐ yuē mǒu rì lì dōng shèng dé zài shuǐ

这句话大意是:先立冬三日,太史谒之天子,曰:某日立冬,盛德在水。

tiān zǐ nǎi qí

这句话大意是:天子乃齐。

lì dōng zhī rì tiān zǐ qīn lǜ sān gōng jiǔ qīng dài fū yǐ yíng dōng yú běi jiāo hái nǎi shǎng sǐ shì xù gū guǎ

这句话大意是:立冬之日,天子亲率三公九卿大夫以迎冬于北郊,还,乃赏死事,恤孤寡。

shì yuè yě mìng tài bǔ dǎo cí guī cè zhàn zhào shěn guà jí xiōng

这句话大意是:是月也,命太卜祷祠,龟策占兆,审卦吉凶。

yú shì chá ā shàng luàn fǎ zhě zé zuì zhī wú yǒu yǎn bì

这句话大意是:于是察阿上乱法者,则罪之,无有掩蔽。

shì yuè yě tiān zǐ shǐ qiú mìng yǒu sī yuē tiān zǐ tiān qì shàng téng dì qì xià jiàng tiān dì bù tōng bì sè ér chéng dōng

这句话大意是:是月也,天子始裘,命有司曰:天子天气上腾,地气下降,天地不通,闭塞而成冬。

mìng bǎi guān jǐn gài cáng

这句话大意是:命百官谨盖藏,。

mìng sī tú xún háng jī jù

这句话大意是:命司徒循行积聚,。

wú yǒu bù liǎn

这句话大意是:无有不敛,。

fù chéng guō

这句话大意是:坿城郭,。

jiè mén lǘ

这句话大意是:戒门闾,。

xiū jiàn bì

这句话大意是:修楗闭,。

shèn guān yuè

这句话大意是:慎关钥,。

gù fēng xǐ

这句话大意是:固封玺,。

bèi biān jìng

这句话大意是:备边境,。

bèi yào sāi

这句话大意是:备要塞,。

jǐn guān liáng

这句话大意是:谨关梁,。

sāi xī jìng

这句话大意是:塞蹊径,。

chì sàng jì

这句话大意是:饬丧纪,。

bàn yī shang

这句话大意是:办衣裳,。

shěn guān guǒ zhī hòu bó

这句话大意是:审棺椁之厚薄,。

yíng qiū lǒng zhī xiǎo dà gāo bēi báo hòu zhī dù

这句话大意是:营丘垄之小大高卑薄厚之度,。

guì jiàn zhī děng jí

这句话大意是:贵贱之等级。

shì yuè yě gōng shī xiào gōng chén jì qì àn dù chéng wú huò zuò wéi yín qiǎo yǐ dàng shàng xīn bì gōng zhì wéi shàng wù lēi gōng míng yǐ kǎo qí chéng gōng yǒu bù dàng bì xíng qí zuì yǐ qióng qí qíng

这句话大意是:是月也,工师效功,陈祭器,案度程,无或作为淫巧,以荡上心,必功致为上,物勒工名,以考其诚,工有不当,必行其罪,以穷其情。

shì yuè yě dà yǐn zhēng tiān zǐ nǎi qí lái nián yú tiān zōng dà gē cí yú gōng shè jí mén lǘ xiǎng xiān zǔ wǔ sì láo nóng fu yǐ xiū xī zhī

这句话大意是:是月也,大饮蒸,天子乃祈来年于天宗,大割祠于公社,及门闾,飨先祖五祀,劳农夫以休息之。

tiān zǐ nǎi mìng jiāng lǜ jiǎng wǔ yì shè yù jué lì

这句话大意是:天子乃命将率讲武,肄射御角力。

shì yuè yě nǎi mìng shuǐ yú yú shī shōu shuǐ quán chí zé zhī fù wú huò gǎn qīn xuē zhòng shù zhào mín yǐ wéi tiān zǐ qǔ yuàn yú xià qí yǒu ruò cǐ zhě xíng zuì wú shè

这句话大意是:是月也,乃命水虞渔师收水泉池泽之赋,无或敢侵削众庶兆民,以为天子取怨于下,其有若此者,行罪无赦。

mèng dōng xíng chūn lìng zé dòng bì bù mì dì qì fā xiè mín duō liú wáng

这句话大意是:孟冬行春令,则冻闭不密,地气发泄,民多流亡。

xíng xià lìng zé guó duō bào fēng fāng dōng bù hán zhé chóng fù chū xíng qiū lìng zé xuě shuāng bù shí xiǎo bīng shí qǐ tǔ dì qīn xuē

这句话大意是:行夏令,则国多暴风,方冬不寒,蛰虫复出,行秋令则雪霜不时,小兵时起,土地侵削。

zhòng dōng zhī yuè rì zài dòu hūn dōng bì zhōng dàn zhěn zhōng qí rì rén guǐ qí dì zhuān xū qí shén xuán míng qí chóng jiè qí yīn yǔ lǜ zhōng huáng zhōng qí shù liù qí wèi xián qí chòu xiǔ qí sì xíng jì xiān shèn

这句话大意是:仲冬之月,日在斗,昏东壁中,旦轸中,其日壬癸,其帝颛顼,其神玄冥,其虫介,其音羽,律中黄锺,其数六,其味咸,其臭朽,其祀行,祭先肾。

bīng yì zhuàng de shǐ chè hé dàn bù míng hǔ shǐ jiāo

这句话大意是:,冰益壮,地始坼,鹖鴠不鸣,虎始交。

tiān zǐ jū xuán táng tài miào chéng xuán lù jià tiě lí zài xuán zhì yī hēi yī fú xuán yù shí shǔ yǔ zhì qí qì hóng yǐ

这句话大意是:天子居玄堂太庙,乘玄辂,驾铁骊,载玄畤,衣黑衣,服玄玉,食黍与彘,其器宏以■。

chì sǐ shì mìng yǒu sī yuē tǔ shì wú zuò wú fā gài cáng wú qǐ dà zhòng yǐ gù ér bì

这句话大意是:饬死事,命有司曰:土事无作,无发盖藏,无起大众,以固而闭。

fā gài cáng qǐ dà zhòng dì qì qiě xiè shì wèi fā tiān dì zhī fáng zhū zhé zé sǐ mín duō jí yì yòu suí yǐ sàng

这句话大意是:发盖藏,起大众,地气且泄,是谓发天地之房,诸蛰则死,民多疾疫,又随以丧。

mìng zhī yuē méi chàng yuè

这句话大意是:命之曰没畅月。

shì yuè yě mìng yān yǐn shēn gōng lìng shěn mén lǘ kě jǐn fáng shì bì zhòng bì

这句话大意是:是月也,命阉尹深宫令,审门闾可,谨房室,必重闭。

shěng fù shì wú de yín

这句话大意是:省妇事,无得淫。

suī yǒu guì qī jìn xí wú yǒu bù chá

这句话大意是:虽有贵戚近习,无有不察。

nǎi mìng dà qiú shú dào bì qí qū niè bì shí chén chì bì jié shuǐ quán bì xiāng táo qì bì liáng huǒ jì bì děi jiān yòng liù wù dà qiú jiān zhī wú yǒu chà tè

这句话大意是:乃命大酋,秫稻必齐,麹蘖必时,湛饎必洁,水泉必香,陶气必良,火齐必得,兼用六物,大酋监之,无有差忒。

tiān zǐ nǎi mìng yǒu sī qí sì sì hǎi dà chuān míng yuán yuān zé jǐng quán

这句话大意是:天子乃命有司祈祀四海大川名原渊泽井泉。

shì yuè yě nóng yǒu bù shōu cáng jī jù zhě niú mǎ chù shǒu yǒu fàng yì zhě qǔ zhī bù jí

这句话大意是:是月也,农有不收藏积聚者,牛马畜首有放佚者,取之不诘。

shān lín sǒu zé yǒu néng qǔ shū shí tián liè qín shòu zhě yě yú jiào dǎo zhī

这句话大意是:山林薮泽有能取疏食田猎禽兽者,野虞教导之。

qí yǒu xiāng qīn duó zhě zuì zhī bù shè

这句话大意是:其有相侵,夺者罪之不赦。

shì yuè yě rì duǎn zhì yīn yáng zhēng

这句话大意是:是月也,日短至,阴阳争。

zhū shēng dàng

这句话大意是:诸生荡。

jūn zǐ zhāi jiè chù bì yǎn shēn yù níng qù shēng sè jìn shì yù ān xíng xìng shì yù jìng yǐ dài yīn yáng zhī suǒ dìng yún shǐ shēng lì tǐng chū qiū yǐn jié mí jiǎo jiě shuǐ quán dòng

现代白话:有德行的人齐戒,处必掩,身欲宁,去声色,禁嗜欲,安形性,事欲静,以待阴阳之所定,芸始生,荔挺出,蚯蚓结,麋角解,水泉动。

rì duǎn zhì zé fá lín mù qǔ zhú jiàn

这句话大意是:日短至,则伐林木,取竹箭。

shì yuè yě kě yǐ bà guān zhī wú shì zhě qù qì zhī wú yòng zhě tú què tíng mén lǘ zhù líng yǔ cǐ suǒ yǐ zhù tiān dì zhī bì cáng yě

现代白话:是月也,能够罢官之无事者,去器之无用者,途阙庭门闾,筑囹圄,此所以助天地之闭藏也。

zhòng dōng xíng xià lìng zé qí guó nǎi hàn fēn wù míng míng léi nǎi fā shēng

这句话大意是:仲冬行夏令,则其国乃旱,氛雾冥冥,雷乃发声。

xíng qiū lìng zé tiān shí yǔ zhī guā hù bù chéng guó yǒu dà bīng

这句话大意是:行秋令,则天时雨汁,瓜瓠不成,国有大兵。

xíng chūn lìng zé chóng míng wèi bài shuǐ quán jiǎn jié mín duō jí lì

这句话大意是:行春令,则虫螟为败,水泉减竭,民多疾疠。

jì dōng zhī yuè rì zài wù nèi hūn lóu zhōng dàn dǐ zhōng qí rì rén guǐ rì qí jiān zhuān xū qí shén xuán míng qí chóng jiè qí yīn yǔ lǜ zhōng dà lǚ qí shù liù qí wèi xián qí chòu xiǔ qí sì xíng jì xiān shèng

这句话大意是:季冬之月,日在婺内,昏娄中,旦氐中,其日壬癸,日其间颛顼,其神玄冥,其虫介,其音羽,律中大吕,其数六,其味咸,其臭朽,其祀行,祭先胜。

yàn běi xiāng que shǐ cháo gòu jī rǔ

这句话大意是:雁北乡,鹊始巢,雊鸡乳。

tiān zǐ jū xuán táng yòu gè chéng xuán lù jià tiě lí zài xuán zhì yī hēi yī fú xuán yù shí shǔ yǔ zhì qí qì hóng yǐ yǎn mìng

这句话大意是:天子居玄堂右个,成玄辂,驾铁骊,载玄畤,衣黑衣,服玄玉,食黍与彘,其器宏,以掩命。

yǒu sī dà nuó páng zhé chū tǔ niú yǐ sòng hán qì zhēng niǎo lì jí nǎi bì xíng shān chuān zhī sì jí dì zhī dà chén tiān dì zhī shén zhī

这句话大意是:有司大傩,旁磔出土牛,以宋寒气,征鸟厉疾,乃毕行山川之祀,及帝之大臣天地之神祗。

shì yuè yě mìng yú shī shǐ yú tiān zǐ qīn wǎng nǎi cháng yú xiān jiàn qǐn miào

这句话大意是:是月也,命渔师始渔,天子亲往,乃尝鱼,先荐寝庙。

bīng fāng shèng shuǐ zé fù jiān mìng qǔ bīng bīng yǐ rù lìng gào mín chū wǔ zhǒng mìng sī nóng jì ǒu gēng shì xiū lěi sì jù tián qì

这句话大意是:冰方盛,水泽腹坚,命取冰,冰已入,令告民出五种,命司农计耦耕事,修耒耜,具田器。

mìng lè shī dà hé chuī ér ba

这句话大意是:命乐师大合吹而罢。

nǎi mìng sì jiǎn shōu zhì xīn chái yǐ gōng qǐn miào jí bǎi sì zhī xīn liǎo

这句话大意是:乃命四检收秩薪柴,以供寝庙及百祀之薪燎。

shì yuè yě rì qióng yú cì yuè qióng yú jì xīng huí yú tiān shù jiāng jǐ zhōng suì jiāng gēng shǐ zhuān yú nóng mín wú yǒu suǒ shǐ

这句话大意是:是月也,日穷于次,月穷于纪,星回于天,数将几终,岁将更始,专于农民,无有所使。

tiān zǐ nǎi yǔ gōng qǐng dài fū chì guó diǎn kùn shí lìng yǐ dài lái suì zhī yi

这句话大意是:天子乃与公顷大夫饬国典,困时令以待来岁之宜。

nǎi mìng dà shì cì zhū hóu zhī liè fù zhī xī shēng yǐ gōng huáng tiān shàng dì shè jì zhī xiǎng nǎi yuán tóng xìng zhī bāng gōng qǐn miào zhī chú huàn

这句话大意是:乃命大事次诸侯之列赋之牺牲,以供皇天上帝社稷之享,乃元同姓之邦,供寝庙之刍豢。

mìng zǎi lì qīng dài fū zhì yú shù mín tǔ tián zhī shù ér fù zhī xī shēng yǐ gōng shān lín míng chuān zhī sì

这句话大意是:命宰历卿大夫至于庶民土田之数,而赋之牺牲,以供山林名川之祀。

fán zài tiān xià jiǔ zhōu zhī mín zhě wú bù xián xiàn qí lì yǐ gōng huáng tiān shàng dì shè jì qǐn miào shān lín míng chuān zhī sì

这句话大意是:凡在天下九州之民者,无不咸献其力,以供皇天上帝社稷寝庙山林名川之祀。

xíng zhī shì lìng

这句话大意是:行之是令。

cǐ wèi yī zhōng sān xún èr rì

这句话大意是:此谓一终,三旬二日。

jì dōng xíng qiū lìng zé bái lù zǎo jiàng jiè chóng wèi yāo sì lín rù bǎo

这句话大意是:季冬行秋令,则白露蚤降,介虫为妖,四邻入保。

xíng chūn lìng zé tāi yāo duō shāng guó duō gù jí mìng zhī yuē nì

这句话大意是:行春令,则胎夭多伤,国多固疾,命之曰逆。

xíng xià lìng zé shuǐ lǎo bài guó shí xuě bù jiàng bīng dòng xiāo shì

这句话大意是:行夏令,则水潦败国,时雪不降,冰冻消释。

✦ You read 卷六·月令解

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.