逸周书 · 佚名 · Chapter 45 of 62

卷六·谥法解

PinyinModern Translation
Size

wéi zhōu gōng dàn tài gōng wàng kāi sì wáng yè jiàn gōng yú mù zhī yě zhōng jiāng zàng nǎi zhì shì

这句话大意是:维周公旦、太公望,开嗣王业,建功于牧之野,终将葬,乃制谥。

suì xù shì fǎ

这句话大意是:遂叙谥法。

shì zhě xíng zhī jī yě

这句话大意是:谥者,行之迹也。

hào zhě gōng zhī biǎo yě

这句话大意是:号者,功之表也。

chē fú zhě wèi zhī zhāng yě

这句话大意是:车服者,位之章也。

shì yǐ dà xíng shòu dà míng xì xíng shòu xì míng xíng chū yú jǐ míng shēng yú rén

这句话大意是:是以大行受大名,细行受细名,行出于己,名生于人。

mín wú néng míng yuē shén

这句话大意是:民无能名曰神。

chēng shàn fù jiǎn yuē shèng jìng bīn hòu lǐ yuē shèng

这句话大意是:称善赋简曰圣,敬宾厚礼曰圣。

dé xiàng tiān dì yuē dì

这句话大意是:德象天地曰帝。

jìng mín zé fǎ yuē huáng

这句话大意是:静民则法曰皇。

rén yì suǒ zài yuē wáng

这句话大意是:仁义所在曰王。

shǎng qìng xíng wēi yuē jūn cóng zhī chéng qún yuē jūn

这句话大意是:赏庆刑威曰君,从之成群曰君。

lì zhì jí zhòng yuē gōng

这句话大意是:立制及众曰公。

zhí yīng bā fāng yuē hóu

这句话大意是:执应八方曰侯。

yī dé bù jiě yuē jiǎn

这句话大意是:壹德不解曰简。

píng yì bù cī yuē jiǎn

这句话大意是:平易不疵曰简。

jīng wěi tiān dì yuē wén dào dé bó wén yuē wén xué qín hǎo wèn yuē wén cí huì ài mín yuē wén mǐn mín huì lǐ yuē wén

这句话大意是:经纬天地曰文,道德博闻曰文,学勤好问曰文,慈惠爱民曰文,愍民惠礼曰文。

xī mín jué wèi yuē wén

这句话大意是:锡民爵位曰文。

gāng qiáng lǐ zhí yuē wǔ wēi qiáng pì dé yuē wǔ kè dìng huò luàn yuē wǔ xíng mín kè fú yuē wǔ kuā zhì duō qióng yuē wǔ

这句话大意是:刚强理直曰武,威强澼德曰武,克定祸乱曰武,刑民克服曰武,夸志多穷曰武。

jìng shì gōng shàng yuē gōng zūn xián guì yì yuē gōng zūn xián jìng ràng yuē gōng jì guò néng gǎi yuē gōng zhí shì jiān gù yuē gōng ài mín cháng dì yuē gōng zhí lǐ yù bīn yuē gōng pí qīn zhī quē yuē gōng zūn xián ràng shàn yuē gōng yuān yuán liú tōng yuē gōng

这句话大意是:敬事供上曰恭,尊贤贵义曰恭,尊贤敬让曰恭,既过能改曰恭,执事坚固曰恭,爱民长弟曰恭,执礼御宾曰恭,芘亲之阙曰恭,尊贤让善曰恭,渊源流通曰恭。

zhào lín sì fāng yuē míng zèn sù bù xíng yuē míng

这句话大意是:照临四方曰明,谮诉不行曰明。

wēi yí xī bèi yuē qīn

这句话大意是:威仪悉备曰钦。

dà lǜ jìng mín yuē dìng ān mín dà lǜ yuē dìng ān mín fǎ gǔ yuē dìng chún xíng bù èr yuē dìng

这句话大意是:大虑静民曰定,安民大虑曰定,安民法古曰定,纯行不二曰定。

jiàn zhēng bù wēi yuē dé

这句话大意是:谏争不威曰德。

pì dì yǒu dé yuē xiāng jiǎ zhòu yǒu láo yuē xiāng

这句话大意是:辟地有德曰襄,甲胄有劳曰襄。

yǒu fá ér hái yuē lí zhì yuān shòu jiàn yuē lí

这句话大意是:有伐而还曰厘,质渊受谏曰厘。

bó wén duō néng yuē xiàn

这句话大意是:博闻多能曰宪。

cōng míng pì zhé yuē xiàn

这句话大意是:聪明澼哲曰献。

wēn róu shèng shàn yuē yì

这句话大意是:温柔圣善曰懿。

wǔ zōng ān zhī yuē xiào cí huì ài qīn yuē xiào xié shí zhào xiǎng yuē xiào bǐng dé bù huí yuē xiào

这句话大意是:五宗安之曰孝,慈惠爱亲曰孝,协时肇享曰孝,秉德不回曰孝。

dà lǜ xíng jié yuē kǎo

这句话大意是:大虑行节曰考。

zhí xīn kè zhuāng yuē qí zī fǔ gōng jiù yuē qí

这句话大意是:执心克庄曰齐,资辅供就曰齐。

fēng nián hǎo lè yuē kāng ān lè fǔ mín yuē kāng lìng mín ān lè yuē kāng

这句话大意是:丰年好乐曰康,安乐抚民曰康,令民安乐曰康。

ān mín lì zhèng yuē chéng

这句话大意是:安民立政曰成。

bù dé zhí yǐ yuē mù zhōng qíng jiàn mào yuē mù

这句话大意是:布德执以曰穆,中情见貌曰穆。

mǐn yǐ jìng shùn yuē qǐng

这句话大意是:敏以敬顺曰顷。

zhāo dé yǒu láo yuē zhāo róng yí gōng měi tīng zhāo shèng wén zhōu dá yuē zhāo

这句话大意是:昭德有劳曰昭,容仪恭美听昭,圣闻周达曰昭。

bǎo mín qí ài yuē hú mí nián shòu kǎo yuē hú

这句话大意是:保民耆艾曰胡,弥年寿考曰胡。

qiáng yì guǒ gǎn yuē gāng zhuī bǔ qián guò yuē gāng

这句话大意是:强毅果敢曰刚,追补前过曰刚。

róu dé kǎo zhòng yuē jìng gōng jǐ xiān yán yuē jìng kuān lè lìng zhōng yuē jìng

这句话大意是:柔德考众曰静,恭己鲜言曰静,宽乐令终曰静。

zhì ér wú shěng yuē píng zhí shì yǒu zhì yuē píng bù gāng zhì jì yuē píng

这句话大意是:治而无眚曰平,执事有制曰平,布纲治纪曰平。

yóu yì ér jì yuē jǐng bù yì xíng gāng yuē jǐng qí yì dà lǜ yuē jǐng

这句话大意是:由义而济曰景,布义行刚曰景,耆意大虑曰景。

qīng bái shǒu jié yuē zhēn dà lǜ kè jiù yuē zhēn bù yǐn wú qū yuē zhēn

这句话大意是:清白守节曰贞,大虑克就曰贞,不隐无屈曰贞。

měng yǐ gāng guǒ yuē wēi měng yǐ qiáng guǒ yuē wēi qiáng yì xìn zhèng yuē wēi

这句话大意是:猛以刚果曰威,猛以强果曰威,强毅信正曰威。

pì tú fú yuǎn yuē huán kè jìng qín mín yuē huán pì tǔ jiān guó yuē huán

这句话大意是:辟屠服远曰桓,克敬勤民曰桓,辟土兼国曰桓。

dào dé chún yī yuē sī dà shěng zhào mín yuē sī wài nèi sī suǒ yuē sī

这句话大意是:道德纯一曰思,大省兆民曰思,外内思索曰思。

zhuī huǐ qián guò yuē sī

这句话大意是:追悔前过曰思。

róu zhì cí mín yuē huì ài mín hǎo yǔ yuē huì

这句话大意是:柔质慈民曰惠,爱民好与曰惠。

róu zhì shòu jiàn yuē huì

这句话大意是:柔质受谏曰慧。

néng sī biàn zhòng yuē yuán xíng yì shuō mín yuē yuán shǐ jiàn guó dū yuē yuán zhǔ yì xíng dé yuē yuán

这句话大意是:能思辩众曰元,行义说民曰元,始建国都曰元,主义行德曰元。

bīng jiǎ jí zuò yuē zhuāng pì yǔ kè fú yuē zhuāng shèng dí zhì qiáng yuē zhuāng sǐ yú yuán yě yuē zhuāng lǚ zhēng shā fá yuē zhuāng wǔ ér bù suí yuē zhuāng

这句话大意是:兵甲亟作曰庄,澼圉克服曰庄,胜敌志强曰庄,死于原野曰庄,屡征杀伐曰庄,武而不遂曰庄。

kè shā bǐng zhèng yuē yí ān xīn hǎo jìng yuē yí

这句话大意是:克杀秉政曰夷,安心好静曰夷。

zhí yì yáng shàn yuē huái cí rén duǎn shé yuē huái

这句话大意是:执义扬善曰怀,慈仁短折曰怀。

sù yè jǐng jiè yuē jìng sù yè gōng shì yuē jìng xiàng fāng yì píng yuē jìng shàn hé fǎ diǎn yuē jìng

这句话大意是:夙夜警戒曰敬,夙夜恭事曰敬,象方益平曰敬,善合法典曰敬。

shù yì bù kè yuē dīng mí ér bù tì yuē dīng

这句话大意是:述义不克曰丁,迷而不悌曰丁。

yǒu gōng ān mín yuē liè bǐng dé zūn yè yuē liè

这句话大意是:有功安民曰烈,秉德遵业曰烈。

gāng kè wèi fá yuē yì sī lǜ shēn yuǎn yuē yì

这句话大意是:刚克为伐曰翼,思虑深远曰翼。

zhí xīn jué duàn yuē sù

这句话大意是:执心决断曰肃。

ài mín hǎo zhì yuē dài diǎn lǐ bù xin hán yuē dài

这句话大意是:爱民好治曰戴,典礼不忄寒曰戴。

sǐ ér zhì chéng yuē líng luàn ér bù sǔn yuē líng jí zhī guǐ shén yuē líng bù qín chéng míng yuē líng sǐ jiàn shén néng yuē líng hǎo jì guǐ shén yuē líng

这句话大意是:死而志成曰灵,乱而不损曰灵,极知鬼神曰灵,不勤成名曰灵,死见神能曰灵,好祭鬼神曰灵。

duǎn shé bù chéng yuē shāng wèi jiā duǎn shé yuē shāng

这句话大意是:短折不成曰殇,未家短折曰殇。

bù xiǎn shī guó yuē yǐn yǐn fú bù chéng yuē yǐn

这句话大意是:不显尸国曰隐,隐拂不成曰隐。

nián zhōng zǎo yāo yuē dào sì xíng láo sì yuē dào kǒng jù cóng chù yuē dào

这句话大意是:年中早夭曰悼,肆行劳祀曰悼,恐惧从处曰悼。

bù sī wàng ài yuē cì bì hěn suì guò yuē cì

这句话大意是:不思忘爱曰刺,愎狠遂过曰刺。

wài nèi cóng luàn yuē huāng hǎo lè dài zhèng yuē huāng

这句话大意是:外内从乱曰荒,好乐怠政曰荒。

zài guó féng nán yuē mǐn shǐ mín zhé shāng yuē mǐn zài guó lián yōu yuē mǐn huò luàn fāng zuò yuē mǐn

这句话大意是:在国逢难曰愍,使民折伤曰愍,在国连忧曰愍,祸乱方作曰愍。

zǎo gū duǎn shé yuē āi gōng rén duǎn shé yuē āi

这句话大意是:蚤孤短折曰哀,恭仁短折曰哀。

zǎo gū pù wèi yuē yōu yōng è bù tōng yuē yōu dòng jì luàn cháng yuē yōu

这句话大意是:蚤孤铺位曰幽,壅遏不通曰幽,动祭乱常曰幽。

kè wēi jié xíng yuē wèi kè wēi huì lǐ yuē wèi

这句话大意是:克威捷行曰魏,克威惠礼曰魏。

qù lǐ yuǎn zhòng yuē yáng hǎo nèi yuǎn lǐ yuē yáng hǎo nèi dài zhèng yuē yáng

这句话大意是:去礼远众曰炀,好内远礼曰炀,好内怠政曰炀。

zhēn xīn dòng jù yuē qǐng

这句话大意是:甄心动惧曰顷。

wēi dé gāng wǔ yuē yǔ

这句话大意是:威德刚武曰圉。

shèng shàn zhōu wén yuē xuān

这句话大意是:圣善周闻曰宣。

zhì mín kè jìn yuē shǐ

这句话大意是:治民克尽曰使。

xíng jiàn zhōng wài yuē què

这句话大意是:行见中外曰悫。

shèng dí zhuàng zhì yuē yǒng

这句话大意是:胜敌壮志曰勇。

zhāo gōng níng mín yuē shāng

这句话大意是:昭功宁民曰商。

zhuàng gǔ shù jīn yuē yù

这句话大意是:状古述今曰誉。

xīn néng zhì yì yuē dù hǎo hé bù zhēng yuē ān

这句话大意是:心能制义曰度,好和不争曰安。

wài nèi zhēn fù yuē bái

这句话大意是:外内贞复曰白。

bù shēng qí guó yuē shēng

这句话大意是:不生其国曰声。

shā lù wú gū yuē lì

这句话大意是:杀戮无辜曰厉。

guān rén yìng shí yuē zhī

这句话大意是:官人应实曰知。

xiōng nián wú gǔ yuē kāng

这句话大意是:凶年无谷曰糠。

míng shí bù shuǎng yuē zhì

这句话大意是:名实不爽曰质。

bù huǐ qián guò yuē lì

这句话大意是:不悔前过曰戾。

wēn liáng hǎo lè yuē liáng

这句话大意是:温良好乐曰良。

hù wēi sì xíng yuē chǒu

这句话大意是:怙威肆行曰丑。

dé zhèng yìng hè yuē mò

这句话大意是:德正应和曰莫。

qín shī wú sī yuē lèi

这句话大意是:勤施无私曰类。

hǎo biàn dòng mín yuē zào

这句话大意是:好变动民曰躁。

cí hé biàn fú yuē shùn

这句话大意是:慈和便服曰顺。

mǎn zhì duō qióng yuē gǎn

这句话大意是:满志多穷曰感。

wēi shēn fèng shàng yuē zhōng

这句话大意是:危身奉上曰忠。

guǒ lǜ guǒ yuǎn yuē gǎn

这句话大意是:果虑果远曰赶。

xi zhèng wài jiāo yuē xié

这句话大意是:息政外交曰携。

shū yuǎn jì wèi yuē shào

这句话大意是:疏远继位曰绍。

zhāng yì yǎn guò yuē jiān

这句话大意是:彰义掩过曰坚。

zhào mǐn xíng chéng yuē zhí

这句话大意是:肇敏行成曰直。

nèi wài bīn fú yuē zhèng

这句话大意是:内外宾服曰正。

huá yán wú shí yuē kuā

这句话大意是:华言无实曰夸。

jiào huì bù juàn yuē zhǎng

这句话大意是:教诲不倦曰长。

ài mín zài xíng yuē kè

这句话大意是:爱民在刑曰克。

nì tiān nüè mín yuē kàng

这句话大意是:逆天虐民曰抗。

hǎo lián zì kè yuē jié

这句话大意是:好廉自克曰节。

zé shàn ér cóng yuē bǐ

这句话大意是:择善而从曰比。

hǎo gēng gǎi jiù yuē yì

这句话大意是:好更改旧曰易。

míng yǔ shí shuǎng yuē miào

这句话大意是:名与实爽曰缪。

sī hòu bù shuǎng yuē yuàn

这句话大意是:思厚不爽曰愿。

zhēn xīn dà dù yuē kuāng

这句话大意是:贞心大度曰匡。

yǐn āi zhī fāng jǐng wǔ zhī fāng yě shī wéi wén yě chú wèi wǔ yě pì dì wèi xiāng fú yuǎn wèi huán gāng kè wèi fā róu kè wèi yì lǚ zhèng wèi zhuāng yǒu guò wéi xī shī ér bù chéng wèi xuān huì wú nèi dé wèi píng

这句话大意是:隐哀之方,景武之方也,施为文也,除为武也,辟地为襄,服远为桓,刚克为发,柔克为懿,履正为庄,有过为僖,施而不成为宣,惠无内德为平。

shī zhì wú zhuǎn zé yǐ qí míng yú jiē xiàng yě

这句话大意是:失志无转,则以其明,余皆象也。

hé huì yě

这句话大意是:和,会也;。

qín láo yě

这句话大意是:勤,劳也。

zūn xún yě

这句话大意是:遵,循也;。

shuǎng shāng yě

这句话大意是:爽,伤也;。

zhào shǐ yě

这句话大意是:肇,始也;。

náo zhì yě

这句话大意是:𢙐,治也;。

kāng ān yě

这句话大意是:康,安也;。

hù shì yě

这句话大意是:怙,恃也。

xiǎng sì yě

这句话大意是:享,祀也;。

hú dà yě

这句话大意是:胡,大也;。

fú bài yě

这句话大意是:服,败也。

bǐng shùn yě

这句话大意是:秉,顺也;。

jiù huì yě

这句话大意是:就,会也;。

xin hán guò yě

这句话大意是:忄寒,过也;。

xī yǔ yě

这句话大意是:锡,与也;。

diǎn cháng yě

这句话大意是:典,常也;。

sì fàng yě

这句话大意是:肆,放也;。

kāng xū yě

这句话大意是:穅,虚也;。

pì shèng yě

这句话大意是:澼圣也;。

huì ài yě

这句话大意是:惠,爱也;。

suí ān yě

这句话大意是:绥,安也;。

jiān zhǎng yě

这句话大意是:坚,长也;。

qí qiáng yě

这句话大意是:耆,强也;。

kǎo chéng yě

这句话大意是:考,成也;。

zhōu zhì yě

这句话大意是:周,至也;。

huái sī yě

这句话大意是:怀,思也;。

shì fǎ yě

这句话大意是:式,法也;。

bù shī yě

这句话大意是:布,施也;。

mǐn jí yě

这句话大意是:敏,疾也;。

jié kè yě

这句话大意是:捷,克也;。

zài shì yě

这句话大意是:载,事也;。

mí jiǔ yě

这句话大意是:弥,久也。

✦ You read 卷六·谥法解

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.