tài zǔ shàng
这句话大意是:太祖上。
tài zǔ dà shèng dà míng shén liè tiān huáng dì xìng yē lǜ shì huì yì zì ā bǎo jī xiǎo zì chuò lǐ zhǐ qì dān dié là bù xiá lài yì shí liè yē lǜ mí lǐ rén dé zǔ huáng dì zhǎng zǐ mǔ yuē xuān jiǎn huáng hòu xiāo shì táng xián tōng shí sān nián shēng
这句话大意是:太祖大圣大明神烈天皇帝,姓耶律氏,讳亿,字阿保机,小字啜里只,契丹迭剌部霞濑益石烈耶律弥里人,德祖皇帝长子,母曰宣简皇后萧氏,唐咸通十三年生。
chū mǔ mèng rì duò huái zhōng yǒu shēn
这句话大意是:初,母梦日堕怀中,有娠。
jí shēng shì yǒu shén guāng yì xiāng tǐ rú sān suì r jí néng pú fú
这句话大意是:及生,室有神光异香,体如三岁儿,即能匍匐。
zǔ mǔ jiǎn xiàn huáng hòu yì zhī jū wèi jǐ zi
这句话大意是:祖母简献皇后异之,鞠为己子。
cháng nì yú bié mù tu qí miàn bù lìng tā rén jiàn
这句话大意是:常匿于别幕,涂其面,不令他人见。
sān yuè néng xíng zuì ér néng yán zhī wèi rán shì
这句话大意是:三月能行,晬而能言,知未然事。
zì wèi zuǒ yòu ruò yǒu shén rén yì wèi
这句话大意是:自谓左右若有神人翼卫。
suī tiáo chèn yán bì jí shì wù shí bó fù dāng guó yí zhé zī yān
现代白话:虽龆龀,言必及世务,时伯父当国,疑辄咨呢。
jì zhǎng shēn cháng jiǔ chǐ fēng shàng ruì xià mù guāng shè rén guān gōng sān bǎi jīn
这句话大意是:既长,身长九尺,丰上锐下,目光射人,关弓三百斤。
wèi tà mǎ xuè shā lǐ
这句话大意是:为挞马狘沙里。
shí xiǎo huáng shì wéi bù fù tài zǔ yǐ jì jiàng zhī fá yuè wù jí wū gǔ liù xī bǐ shā xuè zhū bù kè zhī
这句话大意是:时小黄室韦不附,太祖以计降之,伐越兀及乌古、六奚、比沙狘诸部,克之。
guó rén hào ā zhǔ shā lǐ
这句话大意是:国人号阿主沙里。
táng tiān fù yuán nián suì xīn yǒu hén dé qín kè hán lì yǐ tài zǔ wèi běn bù yí lí jǐn zhuān zhēng tǎo lián pò shì wéi yú jué jí xī shuài xiá là gē fú huò shén zhòng
这句话大意是:唐天复元年,岁辛酉,痕德堇可汗立,以太祖为本部夷离堇,专征讨,连破室韦、于厥及奚帅辖剌哥,俘获甚众。
dōng shí yuè shòu dà dié liè fǔ yí lí jǐn
这句话大意是:冬十月,授大迭烈府夷离堇。
míng nián qiū qī yuè yǐ bīng sì shí wàn fá hé dōng dài běi gōng xià jiǔ jùn huò shēng kǒu jiǔ wàn wǔ qiān tuó mǎ niú yáng bù kě shèng jì
这句话大意是:明年秋七月,以兵四十万伐河东代北,攻下九郡,获生口九万五千,驼马牛羊不可胜纪。
jiǔ yuè chéng lóng huà zhōu yú huáng hé zhī nán shǐ jiàn kāi jiào sì
这句话大意是:九月,城龙化州于潢河之南,始建开教寺。
míng nián chūn fá nǚ zhí xià zhī huò qí hù sān bǎi
这句话大意是:明年春,伐女直,下之,获其户三百。
jiǔ yuè fù gōng xià hé dōng huái yuǎn děng jūn
这句话大意是:九月,复攻下河东怀远等军。
dōng shí yuè yǐn jūn lüè zhì jì běi fú huò yǐ huán
这句话大意是:冬十月,引军略至蓟北,俘获以还。
xiān shì dé zǔ fú xī qī qiān hù xǐ ráo lè zhī qīng hé
这句话大意是:先是,德祖俘奚七千户,徙饶乐之清河。
zhì shì chuàng wèi xī dié là bù fēn shí sān xiàn
这句话大意是:至是创为奚迭剌部,分十三县。
suì bài tài zǔ yú yuè zǒng zhī jūn guó shì
这句话大意是:遂拜太祖于越、总知军国事。
míng nián suì jiǎ zǐ sān yuè guǎng lóng huà zhōu zhī dōng chéng
这句话大意是:明年岁甲子,三月,广龙化州之东城。
jiǔ yuè tǎo hēi chē zi shì wéi táng lú lóng jūn jié dù shǐ liú rén gōng fā bīng shù wàn qiǎn yǎng zǐ zhào bà lái jù
这句话大意是:九月,讨黑车子室韦,唐卢龙军节度使刘仁恭发兵数万,遣养子赵霸来拒。
bà zhì wǔ zhōu tài zǔ dié zhī zhī fú jìn bīng táo shān xià
这句话大意是:霸至武州,太祖谍知之,伏劲兵桃山下。
qiǎn shì wéi rén móu lǐ zhà chēng qí qiú zhǎng suǒ qiǎn yuē bà bīng huì píng yuán
这句话大意是:遣室韦人牟里诈称其酋长所遣,约霸兵会平原。
jì zhì sì miàn fú fā qín bà jiān qí zhòng chéng shèng dà pò shì wéi
这句话大意是:既至,四面伏发,擒霸,歼其众,乘胜大破室韦。
míng nián qī yuè fù tǎo hēi chē zi shì wéi
这句话大意是:明年七月,复讨黑车子室韦。
táng hé dōng jié dù shǐ li kè yòng qiǎn tōng shì kāng lìng dé qǐ méng
这句话大意是:唐河东节度使李克用遣通事康令德乞盟。
dōng shí yuè tài zǔ yǐ qí bīng qī wàn huì kè yòng yú yún zhōu yàn hān kè yòng jiè bīng yǐ bào liú rén gōng mù guā jiàn zhī yì tài zǔ xǔ zhī
这句话大意是:冬十月,太祖以骑兵七万会克用于云州,宴酣,克用借兵以报刘仁恭木瓜涧之役,太祖许之。
yì páo mǎ yuē wèi xiōng dì
这句话大意是:易袍马,约为兄弟。
jí jìn bīng jī rén gōng bá shù zhōu jǐn xǐ qí mín yǐ guī
这句话大意是:及进兵击仁恭,拔数州,尽徙其民以归。
míng nián èr yuè fù jī liú rén gōng
这句话大意是:明年二月,复击刘仁恭。
hái xí shān běi xī pò zhī
这句话大意是:还,袭山北奚,破之。
biàn zhōu zhū quán zhōng qiǎn rén fú hǎi fèng shū bì yī dài zhēn wán lái pìn
这句话大意是:汴州朱全忠遣人浮海奉书币、衣带、珍玩来聘。
shí yī yuè qiǎn piān shī tǎo xī xí zhū bù jí dōng běi nǚ zhí zhī wèi fù zhě xī pò jiàng zhī
这句话大意是:十一月,遣偏师讨奚、霫诸部及东北女直之未附者,悉破降之。
shí èr yuè hén dé qín kè hán cú qún chén fèng yí mìng qǐng lì tài zǔ
这句话大意是:十二月,痕德堇可汗殂,群臣奉遗命请立太祖。
hé lǔ děng quàn jìn tài zǔ sān ràng cóng zhī
这句话大意是:曷鲁等劝进,太祖三让,从之。
yuán nián chūn zhèng yuè gēng yín mìng yǒu sī shè tán yú rú yū wáng jí huì guō fán chái gào tiān jí huáng dì wèi
这句话大意是:元年春正月庚寅,命有司设坛于如迂王集会埚,燔柴告天,即皇帝位。
zūn mǔ xiāo shì wèi huáng tài hòu lì huáng hòu xiāo shì
这句话大意是:尊母萧氏为皇太后,立皇后萧氏。
běi zǎi xiàng xiāo xiá là nán zǎi xiàng yē lǜ ōu lǐ sī lǜ qún chén shàng zūn hào yuē tiān huáng dì hòu yuē dì huáng hòu
这句话大意是:北宰相萧辖剌、南宰相耶律欧里思率群臣上尊号曰天皇帝,后曰地皇后。
gēng zǐ zhào huáng zú chéng yáo niǎn shì jiǔ zhàng wèi dì shí zhàng
这句话大意是:庚子,诏皇族承遥辇氏九帐为第十帐。
èr yuè wù wǔ yǐ cóng dì dié lì dǐ wèi dié liè fǔ yí lí jǐn
这句话大意是:二月戊午,以从弟迭栗底为迭烈府夷离堇。
shì yuè zhēng hēi chē zi shì wéi jiàng qí bā bù
这句话大意是:是月,征黑车子室韦,降其八部。
xià sì yuè dīng wèi shuò táng liáng wáng zhū quán zhōng fèi qí zhǔ xún shì zhī zì lì wèi dì guó hào liáng qiǎn shǐ lái gào
这句话大意是:夏四月丁未朔,唐梁王朱全忠废其主,寻弑之,自立为帝,国号梁,遣使来告。
liú rén gōng zi shǒu guāng qiú qí fù zì chēng yōu zhōu lú lóng jūn jié dù shǐ
这句话大意是:刘仁恭子守光囚其父,自称幽州卢龙军节度使。
qiū qī yuè yǐ yǒu qí xiōng píng zhōu cì shǐ shǒu qí lǜ qí zhòng shù qiān rén lái jiàng mìng zhì zhī píng lú chéng
这句话大意是:秋七月乙酉,其兄平州刺史守奇率其众数千人来降,命置之平卢城。
dōng shí yuè yǐ sì tǎo hēi chē zi shì wéi pò zhī
这句话大意是:冬十月乙巳,讨黑车子室韦,破之。
èr nián chūn zhēng yuè guǐ yǒu shuò yù zhèng diàn shòu bǎi guān jí zhū guó shǐ cháo
这句话大意是:二年春正月癸酉朔,御正殿,受百官及诸国使朝。
xīn sì shǐ zhì tì yǐn diǎn zú shǔ yǐ huáng dì sā là wèi zhī
这句话大意是:辛巳,始置惕隐,典族属,以皇弟撒剌为之。
hé dōng li kè yòng zú zi cún xù xí qiǎn shǐ diào wèi
这句话大意是:河东李克用卒,子存勖袭,遣使吊慰。
xià wǔ yuè guǐ yǒu zhào sā là tǎo wū wán hēi chē zi shì wéi
这句话大意是:夏五月癸酉,诏撒剌讨乌丸、黑车子室韦。
qiū bā yuè rén zǐ yōu zhōu jìn hé huān guā
这句话大意是:秋八月壬子,幽州进合欢瓜。
dōng shí yuè jǐ hài shuò jiàn míng wáng lóu
这句话大意是:冬十月己亥朔,建明王楼。
zhù cháng chéng yú zhèn dōng hǎi kǒu
这句话大意是:筑长城于镇东海口。
qiǎn qīng bīng qǔ tǔ hún pàn rù shì wéi zhě
这句话大意是:遣轻兵取吐浑叛入室韦者。
sān nián chūn zhēng yuè xìng liáo dōng
这句话大意是:三年春正月,幸辽东。
èr yuè dīng yǒu shuò liáng qiǎn láng gōng yuǎn lái pìn
这句话大意是:二月丁酉朔,梁遣郎公远来聘。
sān yuè cāng zhōu jié dù shǐ liú shǒu wén wèi dì shǒu guāng suǒ gōng qiǎn rén lái qǐ bīng tǎo zhī
这句话大意是:三月,沧州节度使刘守文为弟守光所攻,遣人来乞兵讨之。
mìng huáng dì shè lì sù yí lí jǐn xiāo dí lǔ yǐ bīng huì shǒu wén yú běi nào kǒu
这句话大意是:命皇弟舍利素、夷离堇萧敌鲁以兵会守文于北淖口。
jìn zhì héng hǎi jūn jìn diàn yī gǔ pò zhī shǒu guāng kuì qù
这句话大意是:进至横海军近淀,一鼓破之,守光溃去。
yīn míng běi nào kǒu wèi huì méng kǒu
这句话大意是:因名北淖口为会盟口。
xià sì yuè yǐ mǎo zhào zuǒ pú yè hán zhī gǔ jiàn bēi lóng huà zhōu dà guǎng sì yǐ jì gōng dé
这句话大意是:夏四月乙卯,诏左仆射韩知古建碑龙化州大广寺以纪功德。
wǔ yuè jiǎ shēn zhì yáng chéng yú tàn shān zhī běi yǐ tōng shì yì
这句话大意是:五月甲申,置羊城于炭山之北,以通市易。
dōng shí yuè jǐ sì qiǎn yīng jūn tǎo hēi chē zi shì wéi pò zhī
这句话大意是:冬十月己巳,遣鹰军讨黑车子室韦,破之。
xī běi wà niang gǎi bù zú jìn wǎn chē rén
这句话大意是:西北嗢娘改部族进挽车人。
sì nián qiū qī yuè wù zǐ shuò yǐ hòu xiōng xiāo dí lǔ wèi běi fǔ zǎi xiàng
这句话大意是:四年秋七月戊子朔,以后兄萧敌鲁为北府宰相。
hòu zú wèi xiāng zì cǐ shǐ
这句话大意是:后族为相自此始。
dōng shí yuè wū mǎ shān xī kù zhī jí chá là dǐ chú bó dé děng pàn tǎo píng zhī
这句话大意是:冬十月,乌马山奚库支及查剌底、锄勃德等叛,讨平之。
wǔ nián chūn zhēng yuè bǐng xū shuò rì yǒu shí zhī
这句话大意是:五年春正月丙戌朔,日有食之。
bǐng shēn shàng qīn zhēng xī bù xī
这句话大意是:丙申,上亲征西部奚。
xī zǔ xiǎn pàn fú bù cháng shù zhāo yù fú tīng
这句话大意是:奚阻险,叛服不常,数招谕弗听。
shì yì suǒ xiàng zhé xià suì fēn bīng tǎo dōng bù xī yì píng zhī
这句话大意是:是役所向辄下,遂分兵讨东部奚,亦平之。
yú shì jǐn yǒu xī xí zhī de
这句话大意是:于是尽有奚、霫之地。
dōng jì hǎi nán jì bái tán xi yú sōng mò běi dǐ huáng shuǐ fán wǔ bù xián rù bǎn jí
这句话大意是:东际海,南暨白檀,西逾松漠,北抵潢水,凡五部,咸入版籍。
sān yuè cì luán hé kè shí jì gōng
这句话大意是:三月,次滦河,刻石纪功。
fù lüè dì jì zhōu
这句话大意是:复略地蓟州。
xià sì yuè rén shēn qiǎn rén shǐ liáng
这句话大意是:夏四月壬申,遣人使梁。
wǔ yuè huáng dì là gé dié là yín dǐ shí ān duān móu fǎn
这句话大意是:五月,皇弟剌葛、迭剌、寅底石、安端谋反。
ān duān qī zhān mù gū zhī zhī yǐ gào de shí
这句话大意是:安端妻粘睦姑知之,以告,得实。
shàng bù rěn jiā zhū nǎi yǔ zhū dì dēng shān xíng shēng gào tiān de wèi shì ér shè qí zuì
这句话大意是:上不忍加诛,乃与诸弟登山刑牲,告天地为誓而赦其罪。
chū là gé wèi dié là bù yí lí jǐn fēng zhān mù gū wèi jìn guó fū rén
这句话大意是:出剌葛为迭剌部夷离堇,封粘睦姑为晋国夫人。
qiū qī yuè rén wǔ shuò xié lí dǐ jí zhū fān shǐ lái gòng
这句话大意是:秋七月壬午朔,斜离底及诸蕃使来贡。
bā yuè jiǎ zǐ liú shǒu guāng tiě hào yōu zhōu chēng yàn
这句话大意是:八月甲子,刘守光僣号幽州,称燕。
dōng shí yuè wù wǔ zhì tiě yě
这句话大意是:冬十月戊午,置铁冶。
shí yī yuè rén wǔ qiǎn rén shǐ liáng
这句话大意是:十一月壬午,遣人使梁。
liù nián chūn zhēng yuè yǐ huà gé wèi tì yǐn
这句话大意是:六年春正月,以化葛为惕隐。
èr yuè wù wǔ qīn zhēng liú shǒu guāng
这句话大意是:二月戊午,亲征刘守光。
sān yuè zhì zì yōu zhōu
这句话大意是:三月,至自幽州。
xià sì yuè liáng yǐng wáng yǒu guī shì fù zì lì
这句话大意是:夏四月,梁郢王友珪弑父自立。
qiū qī yuè bǐng wǔ qīn zhēng shù bù gū jiàng zhī fú huò yǐ shù wàn jì mìng dì là gé fēn bīng gōng píng zhōu
这句话大意是:秋七月丙午,亲征术不姑,降之,俘获以数万计,命弟剌葛分兵攻平州。
bā yuè rén chén shàng cì ēn dé shān
这句话大意是:八月壬辰,上次恩德山。
huáng zǐ li hú shēng
这句话大意是:皇子李胡生。
dōng shí yuè wù yín là gé pò píng zhōu hái fù yǔ dié là yín dǐ shí ān duān děng fǎn
这句话大意是:冬十月戊寅,剌葛破平州,还,复与迭剌、寅底石、安端等反。
jiǎ shēn qiǎn rén shǐ liáng zhì jì
这句话大意是:甲申,遣人使梁致祭。
rén chén hái cì běi ā lǔ shān wén zhū dì yǐ bīng zǔ dào yǐn jūn nán qū shí qī luò
这句话大意是:壬辰,还次北阿鲁山,闻诸弟以兵阻道,引军南趋十七泺。
shì rì fán chái
这句话大意是:是日燔柴。
yì rì cì qī dù hé zhū dì gè qiǎn rén xiè zuì
这句话大意是:翼日,次七渡河,诸弟各遣人谢罪。
shàng yóu jīn lián xǔ yǐ zì xīn
这句话大意是:上犹矜怜,许以自新。
shì suì yǐ bīng tǎo liǎng yě yǐ suǒ huò sēng chóng wén děng wǔ shí rén guī xī lóu jiàn tiān xióng sì yǐ jū zhī yǐ shì tiān zhù xióng wǔ
这句话大意是:是岁,以兵讨两冶,以所获僧崇文等五十人归西楼,建天雄寺以居之,以示天助雄武。
qī nián chūn zhēng yuè jiǎ chén shuò yǐ yòng bīng miǎn cháo
这句话大意是:七年春正月甲辰朔,以用兵免朝。
jìn wáng li cún xù bá yōu zhōu qín liú shǒu guāng
这句话大意是:晋王李存勖拔幽州,擒刘守光。
jiǎ yín wáng shī cì chì shuǐ chéng dì là gé děng qǐ xiáng
这句话大意是:甲寅,王师次赤水城,弟剌葛等乞降。
shàng sù fú chéng zhě bái mǎ yǐ jiāng jūn yē lǜ lè gū xiá là jǐn ā bō wèi yù jiě bīng qì sù shì wèi yǐ shòu zhī yīn jiā wèi yù
这句话大意是:上素服,乘赭白马,以将军耶律乐姑、辖剌仅阿钵为御,解兵器、肃侍卫以受之,因加慰谕。
là gé děng yǐn tuì shàng fù shù qiǎn shǐ fǔ wèi
这句话大意是:剌葛等引退,上复数遣使抚慰。
èr yuè jiǎ xū shuò liáng jūn wáng yǒu zhēn tǎo shā qí xiōng you guī sì lì
这句话大意是:二月甲戌朔,梁均王友贞讨杀其兄友珪,嗣立。
sān yuè guǐ chǒu cì lú shuǐ dì dié là gē tú wèi xī wáng yǔ ān duān yōng qiān yú qí ér zhì dài chēng rù jìn
这句话大意是:三月癸丑,次芦水,弟迭剌哥图为奚王,与安端拥千馀骑而至,绐称入觐。
shàng nù yuē ěr cáo shǐ móu nì luàn zhèn tè shù zhī shǐ gǎi guò zì xīn shàng ěr fǎn fù jiāng bù lì yú zhèn
现代白话:上怒曰:“你曹始谋逆乱,朕特恕之,使改过自新,尚你反复,将不利于朕!
suì jū zhī yǐ suǒ bù fēn lì zhū jūn
这句话大意是:”遂拘之,以所部分隶诸军。
ér là gé yǐn qí zhòng zhì yǐ shì qín diàn jù tiān zǐ qí gǔ jiāng zì lì huáng tài hòu yīn qiǎn rén yù lìng bì qù
这句话大意是:而剌葛引其众至乙室堇淀,具天子旗鼓,将自立,皇太后阴遣人谕令避去。
huì mǐ gū nǎi huái lǐ yáng yán chē jià qiě zhì qí zhòng jīng kuì lüè jū mín běi zǒu
这句话大意是:会弭姑乃、怀里阳言车驾且至,其众惊溃,掠居民北走。
shàng yǐ bīng zhuī zhī là gé qiǎn qí dǎng yín dǐ shí yǐn bīng jìng qū xíng gōng fén qí zī zhòng lú zhàng zòng bīng dà shā
这句话大意是:上以兵追之,剌葛遣其党寅底石引兵径趋行宫,焚其辎重、庐帐,纵兵大杀。
huáng hòu jí qiǎn hé gǔ lǔ jiù zhī jǐn dé tiān zi qí gǔ ér yǐ
这句话大意是:皇后急遣曷古鲁救之,仅得天子旗鼓而已。
qí dǎng shén sù gū fù jié xi lóu fén míng wáng lóu
这句话大意是:其党神速姑复劫西楼,焚明王楼。
shàng zhì tǔ hé mò mǎ xiū bīng ruò bù wéi yì
这句话大意是:上至土河,秣马休兵,若不为意。
zhū jiāng qǐng jí zhuī zhī shàng yuē sì qí yuǎn dùn rén gè huái tǔ huái tǔ jì qiè qí xīn bì lí wǒ jūn chéng zhī pò zhī bì yǐ
现代白话:诸将请急追之,上曰:“俟其远遁,人各怀土,怀土既切,其心必离,我军乘之,破之必了!
jǐn yǐ xiān suǒ huò zī chù fēn cì jiàng shì liú yí lí bì zhí lǐ gū zǒng zhèng wu
这句话大意是:”尽以先所获资畜分赐将士,留夷离毕直里姑总政务。
xià sì yuè wù yín běi zhuī là gé
这句话大意是:夏四月戊寅,北追剌葛。
jǐ mǎo cì mí lǐ wèn zhū dì miàn mù yè shān shè guǐ jiàn yā ráng nǎi zhí pàn rén jiě lǐ xiàng bǐ yì yǐ qí fǎ yàn zhī
这句话大意是:己卯,次弥里,问诸弟面木叶山射鬼箭厌禳,乃执叛人解里向彼,亦以其法厌之。
zhì dá lǐ diàn xuǎn qīng jì zhuī jí péi zhǐ hé jǐn huò qí dǎng zī zhòng shēng kǒu
这句话大意是:至达里淀,选轻骑追及培只河,尽获其党辎重、生口。
xiān qiǎn shì wéi jí tǔ hún qiú zhǎng bá là dí lǐ gū děng wǔ rén fēn bīng fú qí qián lù mìng běi zǎi xiàng dí lǐ gǔ wèi xiān fēng jìn jī zhī
这句话大意是:先遣室韦及吐浑酋长拔剌、迪里姑等五人分兵伏其前路,命北宰相迪里古为先锋进击之。
là gé lǜ bīng nì zhàn dí lǐ gǔ yǐ qīng bīng báo zhī
这句话大意是:剌葛率兵逆战,迪里古以轻兵薄之。
qí dì è gǔ zhǐ lín zhèn shè shù shí rén bì zhòng mò gǎn qián
这句话大意是:其弟遏古只临阵,射数十人毙,众莫敢前。
xiāng jù zhì bū zhòng nǎi kuì
这句话大意是:相拒至晡,众乃溃。
zhuī zhì chái hé suì zì fén qí chē chéng lú zhàng ér qù
这句话大意是:追至柴河,遂自焚其车乘庐帐而去。
qián yù bá là dí lǐ gū děng fú fā hé jī suì dà bài zhī
这句话大意是:前遇拔剌、迪里姑等伏发,合击,遂大败之。
là gé bēn kuì yí qí suǒ duó shén zhàng wū lù shàng jiàn ér bài diàn zhī
这句话大意是:剌葛奔溃,遗其所夺神帐于路,上见而拜奠之。
suǒ huò shēng kǒu jǐn zòng guī běn tǔ
这句话大意是:所获生口尽纵归本土。
qí dǎng kù gǔ zhǐ mó duo jiē miàn fù qǐng zuì
这句话大意是:其党库古只、磨朵皆面缚请罪。
shī cì zhá dǔ hé dà yǔ bào zhǎng
这句话大意是:师次札堵河,大雨暴涨。
wǔ yuè guǐ chǒu qiǎn běi zǎi xiàng dí niǎn lǜ xiāo qí xiān dù
这句话大意是:五月癸丑,遣北宰相迪辇率骁骑先渡。
jiǎ yín zòu qín là gé niè lǐ gǔn ā bō yú yú hé qián běi zǎi xiàng xiāo shí lǔ yín dǐ shí zì jǐng bù shū
这句话大意是:甲寅,奏擒剌葛、涅里衮阿钵于榆河,前北宰相萧实鲁、寅底石自刭不殊。
suì yǐ hēi bái yáng jì tiān de
这句话大意是:遂以黑白羊祭天地。
rén xū là gé niè lǐ gǔn ā bō yì xíng zài yǐ gǎo suǒ zì fù qiān yáng wàng bài
这句话大意是:壬戌,剌葛、涅里衮阿钵诣行在,以稿索自缚,牵羊望拜。
shàng hái zhì dà lǐng
这句话大意是:上还至大岭。
shí dà jūn jiǔ chū zī zhòng bù xiāng zhǔ shì zú zhǔ mǎ jū cǎi yě cài yǐ wéi shí zī chù dào bì zhě shí qī bā wù jià shí bèi qì fú zī huò wěi qì yú chu lǐ hé láng jí shù bǎi lǐ yīn gèng là gé míng bào lǐ
这句话大意是:时大军久出,辎重不相属,士卒煮马驹、采野菜以为食,孳畜道毙者十七八,物价十倍,器服资货委弃于楚里河,狼籍数百里,因更剌葛名暴里。
bǐng yín zhì kù lǐ yǐ qīng niú bái mǎ jì tiān de
这句话大意是:丙寅,至库里,以青牛白马祭天地。
yǐ shēng kǒu liù bǎi mǎ èr qiān sān bǎi fēn cì dà xiǎo hú jūn
这句话大意是:以生口六百、马二千三百分赐大小鹘军。
liù yuè xīn sì zhì yú lǐng yǐ xiá lài xiàn rén sǎo gǔ fēi fǎ cán mín zhé zhī
这句话大意是:六月辛巳,至榆岭,以辖赖县人扫古非法残民,磔之。
jiǎ shēn shàng dēng dōu ān shān
这句话大意是:甲申,上登都庵山。
fǔ qí xiān qí shǒu kè hán yí jì pái huái gù zhān ér xīng tàn yān
现代白话:抚其先奇首可汗遗迹,徘徊顾瞻而兴叹呢。
wén yù guān niè lí shàn zào dà xiào rén bù kān qí kǔ yǒu zhì sǐ zhě mìng zhū zhī
这句话大意是:闻狱官涅离擅造大校,人不堪其苦,有至死者,命诛之。
rén chén cì láng hé huò nì dǎng yā lǐ mí lǐ shēng mái zhī tóng hé nán guǐ xià
这句话大意是:壬辰,次狼河,获逆党雅里、弥里,生埋之铜河南轨下。
fàng suǒ fú hái duō wèi yú gǔ lǐ suǒ lüè
这句话大意是:放所俘还,多为于骨里所掠。
shàng nù yǐn qīng jì chí jī
这句话大意是:上怒,引轻骑驰击。
fù qiǎn xiāo jiàng fēn dào zhuī xí jǐn huò qí zhòng bìng lüè zhě
这句话大意是:复遣骁将分道追袭,尽获其众并掠者。
gēng zǐ cì ā dūn luò yǐ yǎng zǐ niè lǐ sī fù zhū dì pàn yǐ guǐ jiàn shè shā zhī
这句话大意是:庚子,次阿敦泺,以养子涅里思附诸弟叛,以鬼箭射杀之。
qí yú dǎng liù qiān gè yǐ qīng zhòng lùn xíng
这句话大意是:其馀党六千,各以轻重论刑。
yú jué lüè shēng kǒu zhě sān shí yú rén yì bǐ shú qí zuì fàng guī běn bù
这句话大意是:于厥掠生口者三十馀人,亦俾赎其罪,放归本部。
zhì shí lǐng xi zhào shōu huí jūn fá shí suǒ qì bīng zhàng zhào běi fǔ bīng yàn ér hái zhī
这句话大意是:至石岭西,诏收回军乏食所弃兵仗,召北府兵验而还之。
yǐ yí lí jǐn niè lǐ gǔn fù zhū dì wèi pàn bù rěn xiǎn lù mìng zì tóu yá ér sǐ
这句话大意是:以夷离堇涅里衮附诸弟为叛,不忍显戮,命自投崖而死。
qiū bā yuè jǐ mǎo xìng lóng méi gōng huàn nì dǎng èr shí jiǔ rén yǐ qí qī nǚ cì yǒu gōng jiàng xiào suǒ lüè zhēn bǎo zī chù hái zhǔ
这句话大意是:秋八月己卯,幸龙眉宫,轘逆党二十九人,以其妻女赐有功将校,所掠珍宝、孳畜还主;。
wáng qí běn wù zhě mìng zé cháng qí jiā
这句话大意是:亡其本物者,命责偿其家;。
bù néng cháng zhě cì yǐ qí bù qǔ
这句话大意是:不能偿者,赐以其部曲。
jiǔ yuè rén xū shàng fā zì xi lóu
这句话大意是:九月壬戌,上发自西楼。
dōng shí yuè gēng wǔ zhù chì yá
这句话大意是:冬十月庚午,驻赤崖。
wù yín hé zhōu huí hú lái gòng
这句话大意是:戊寅,和州回鹘来贡。
guǐ wèi yǐ shì fǔ rén dí lǐ gǔ mí gǔ lí bù rén tè lǐ yǐ cóng nì zhū
这句话大意是:癸未,乙室府人迪里古、迷骨离部人特里以从逆诛。
zhào qún chén fēn jué zhì sòng yǐ hán zhī gǔ lù qí shì zhǐ lǐ gū zhǎng bǔ wáng
这句话大意是:诏群臣分决滞讼,以韩知古录其事,只里姑掌捕亡。
shí yī yuè cí mù yè shān
这句话大意是:十一月,祠木叶山。
hái cì zhāo wū shān shěng fēng sú jiàn gāo nián yì cháo zhèng dìng jí xiōng yí
这句话大意是:还次昭乌山,省风俗,见高年,议朝政,定吉凶仪。
shí èr yuè wù zǐ fán chái yú lián huā luò
这句话大意是:十二月戊子,燔柴于莲花泺。
bā nián chūn zhēng yuè jiǎ chén yǐ hé lǔ wèi dié là bù yí lí jǐn hū liè wèi tì yǐn
这句话大意是:八年春正月甲辰,以曷鲁为迭剌部夷离堇,忽烈为惕隐。
yú gǔ lǐ bù rén tè lí mǐn zhí nì dǎng bù hú yà lǐ zhǐ děng shí qī rén lái xiàn shàng qīn jū zhī
这句话大意是:于骨里部人特离敏执逆党怖胡、亚里只等十七人来献,上亲鞫之。
cí duō lián zōng shì jí yǒu xié cóng zhě nǎi zhàng shā shǒu è bù hú yú bìng yuán shì
这句话大意是:辞多连宗室及有胁从者,乃杖杀首恶怖胡,馀并原释。
yú yuè lǜ lǎn zhī zǐ huà gē lǚ xù jiān móu shàng měi yōu róng zhī ér fǎn fù bù quān zhào fù lǎo qún chén zhèng qí zuì bìng qí zi lù zhī fēn qí cái yǐ gěi wèi shì
这句话大意是:于越率懒之子化哥屡蓄奸谋,上每优容之,而反复不悛,召父老群臣正其罪,并其子戮之,分其财以给卫士。
yǒu sī suǒ jū nì dǎng sān bǎi yú rén yù jì jù shàng yǐ rén mìng zhì zhòng sǐ bù fù shēng cì yàn yī rì suí qí píng shēng zhī hǎo shǐ wèi zhī jiǔ hān huò gē huò wǔ huò xì shè jiǎo gè jí qí yì
这句话大意是:有司所鞫逆党三百馀人,狱既具上以人命至重,死不复生,赐宴一日,随其平生之好使为之,酒酣,或歌、或舞、或戏射、角,各极其意。
míng rì nǎi yǐ qīng zhòng lùn xíng
这句话大意是:明日,乃以轻重论刑。
shǒu è là gé qí cì dié là gē shàng yóu dì zhī bù rěn zhì fǎ zhàng ér shì zhī
这句话大意是:首恶剌葛,其次迭剌哥,上犹弟之,不忍置法,杖而释之。
yǐ yín dǐ shí ān duān xìng běn yōng ruò wèi là gé suǒ shǐ jiē shì qí zuì
这句话大意是:以寅底石、安端性本庸弱,为剌葛所使,皆释其罪。
qián yú yuè hè dǐ lǐ zi jiě lǐ là gé qī xiá là yǐ shí yù nì móu mìng jiē jiǎo shā zhī
这句话大意是:前于越赫底里子解里、剌葛妻辖剌已实预逆谋,命皆绞杀之。
yín dǐ shí qī niè lí xié cóng ān duān qī zhān mù gū cháng yǒu zhōng gào bìng miǎn
这句话大意是:寅底石妻涅离胁从,安端妻粘睦姑尝有忠告,并免。
yīn wèi zuǒ yòu yuē zhū dì xìng suī mǐn xiá ér xù jiān rěn è
这句话大意是:因谓左右曰:“诸弟性虽敏黠,而蓄奸稔恶。
cháng zì jīn yǒu chū rén zhī zhì ān rěn xiōng hěn xī hè kě sài ér tān dú wú yàn
这句话大意是:尝自矜有出人之智,安忍凶狠,溪壑可塞而贪黩无厌。
qiú rén zhī shī suī xiǎo ér kě shù wèi zhòng rú tài shān
这句话大意是:求人之失,虽小而可恕,谓重如泰山;。
shēn xíng bú yì suī rù dà è wèi qīng yú hóng máo
这句话大意是:身行不义,虽入大恶,谓轻于鸿毛。
nì bǐ qún xiǎo móu jí fù rén tóng è xiāng jì yǐ wēi guó zuò
这句话大意是:昵比群小,谋及妇人,同恶相济,以危国祚。
suī yù bù bài qí kě de hu
这句话大意是:虽欲不败,其可得吗?
běi zǎi xiàng shí lǔ qī yú lú dǔ gū yú guó zhì qīn yī dàn fù zhèn cóng yú pàn nì wèi zhì zhī fǎ ér bìng sǐ cǐ tiān zhū yě
这句话大意是:北宰相实鲁妻馀卢睹姑于国至亲,一旦负朕,从于叛逆,未置之法而病死,此天诛也。
jiě lǐ zì yòu yǔ zhèn cháng tóng qǐn shí juàn yù zhī hòu guān yú zōng shǔ yì yǔ qí fù bèi dà ēn ér cóng bù guǐ cí kě shù hu
这句话大意是:解里自幼与朕常同寝食,眷遇之厚,冠于宗属,亦与其父背大恩而从不轨,兹可恕乎!
qiū qī yuè bǐng shēn shuò yǒu sī shàng zhū zhàng zú yǔ móu nì zhě sān bǎi yú rén zuì zhuàng jiē qì shì
这句话大意是:”秋七月丙申朔,有司上诸帐族与谋逆者三百馀人罪状,皆弃市。
shàng tàn yuē zhì rén yú sǐ qǐ zhèn suǒ yù
这句话大意是:上叹曰:“致人于死,岂朕所欲。
ruò zhǐ fù zhèn gōng shàng kě róng dài
这句话大意是:若止负朕躬,尚可容贷。
cǐ cáo zì xíng bù dào cán hài zhōng liáng tú tàn shēng mín piāo lüè cái chǎn
这句话大意是:此曹恣行不道,残害忠良,涂炭生民,剽掠财产。
mín jiān xī yǒu wàn mǎ jīn jiē tú bù yǒu guó yǐ lái suǒ wèi cháng yǒu shí bù dé yǐ ér zhū zhī
这句话大意是:民间昔有万马,今皆徒步,有国以来所未尝有,实不得已而诛之。
dōng shí yuè jiǎ zǐ shuò jiàn kāi huáng diàn yú míng wáng lóu jī
这句话大意是:”冬十月甲子朔,建开皇殿于明王楼基。
jiǔ nián chūn zhēng yuè wū gǔ bù pàn tǎo píng zhī
这句话大意是:九年春正月,乌古部叛,讨平之。
xià liù yuè yōu zhōu jūn xiào qí xíng běn jǔ qí zú jí qí bù qǔ nán nǚ sān qiān rén qǐng xiáng zhào shòu jiǎn jiào shàng shū zuǒ pú yè cì míng wù yù gěi qí lǐn shí
这句话大意是:夏六月,幽州军校齐行本举其族及其部曲男女三千人请降,诏授检校尚书、左仆射,赐名兀欲,给其廪食。
shù rì wáng qù yōu shuài zhōu dé wēi nà zhī
这句话大意是:数日亡去,幽帅周德威纳之。
jí zhào suǒ zhī dé wēi yǔ bù xùn nǎi yì nán zhēng
这句话大意是:及诏索之,德威语不逊,乃议南征。
dōng shí yuè wù shēn diào yú yú yā lù jiāng
这句话大意是:冬十月戊申,钓鱼于鸭渌江。
xīn luó qiǎn shǐ gòng fāng wù gāo lí qiǎn shǐ jìn bǎo jiàn wú yuè wáng qián liú qiǎn téng yàn xiū lái gòng
这句话大意是:新罗遣使贡方物,高丽遣使进宝剑,吴越王钱镠遣滕彦休来贡。
shì suì jūn jī tài yī shén shù jiàn zhào tú qí xiàng
这句话大意是:是岁,君基太一神数见,诏图其像。
shén cè yuán nián chūn èr yuè bǐng xū shuò shàng zài lóng huà zhōu dié liè bù yí lí jǐn yē lǜ hé lǔ děng lǜ bǎi liáo qǐng shàng zūn hào sān biǎo nǎi yǔn
这句话大意是:神册元年春二月丙戌朔,上在龙化州,迭烈部夷离堇耶律曷鲁等率百僚请上尊号,三表乃允。
bǐng shēn qún chén jí zhū shǔ guó zhù tán zhōu dōng shàng zūn hào yuē dà shèng dà míng tiān huáng dì hòu yuē yìng tiān dà míng dì huáng hòu
这句话大意是:丙申,群臣及诸属国筑坛州东,上尊号曰大圣大明天皇帝,后曰应天大明地皇后。
dà shè jiàn yuán shén cè
这句话大意是:大赦,建元神册。
chū quē de wèi tán de jīn líng yīn míng qí de yuē jīn líng gāng tán cè mǎn lín yuē cè shèng lín
这句话大意是:初,阙地为坛,得金铃,因名其地曰金铃冈,坛侧满林曰册圣林。
sān yuè bǐng chén yǐ dié liè bù yí lí jǐn hé lǔ wèi ā lú duo lǐ yú yuè bǎi liáo jìn zhì bān lài yǒu chà cì pú sān rì
这句话大意是:三月丙辰,以迭烈部夷离堇曷鲁为阿庐朵里于越,百僚进秩、颁赉有差,赐酺三日。
lì zǐ bèi wèi huáng tài zǐ
这句话大意是:立子倍为皇太子。
xià sì yuè yǐ yǒu shuò jìn yōu zhōu jié dù shǐ lú guó yòng lái jiàng yǐ wéi yōu zhōu bīng mǎ liú hòu
这句话大意是:夏四月乙酉朔,晋幽州节度使卢国用来降,以为幽州兵马留后。
jiǎ chén liáng qiǎn láng gōng yuǎn lái hè
这句话大意是:甲辰,梁遣郎公远来贺。
liù yuè gēng yín wú yuè wáng qiǎn téng yàn xiū lái gòng
这句话大意是:六月庚寅,吴越王遣滕彦休来贡。
qiū qī yuè rén shēn qīn zhēng tū jué tǔ hún dǎng xiàng xiǎo fán shā tuó zhū bù jiē píng zhī
这句话大意是:秋七月壬申,亲征突厥、吐浑、党项、小蕃、沙陀诸部,皆平之。
fú qí qiú zhǎng jí qí hù wàn wǔ qiān liù bǎi kǎi jiǎ bīng zhàng qì fú jiǔ shí yú wàn bǎo huò tuó mǎ nián yáng bù kě shèng suàn
这句话大意是:俘其酋长及其户万五千六百,铠甲、兵仗、器服九十馀万,宝货、驼马、年羊不可胜算。
bā yuè bá shuò zhōu qín jié dù shǐ li sì běn
这句话大意是:八月,拔朔州,擒节度使李嗣本。
lè shí jì gōng yú qīng zhǒng nán
这句话大意是:勒石纪功于青冢南。
dōng shí yuè guǐ wèi shuò chéng shèng ér dōng
这句话大意是:冬十月癸未朔,乘胜而东。
shí yī yuè gōng wèi xīn wǔ guī rú wǔ zhōu zhǎn shǒu wàn sì qiān qī bǎi yú jí
这句话大意是:十一月,攻蔚、新、武、妫、儒五州,斩首万四千七百馀级。
zì dài běi zhì hé qū yú yīn shān jǐn yǒu qí de
这句话大意是:自代北至河曲逾阴山,尽有其地。
suì gǎi wǔ zhōu wèi guī huà zhōu guī zhōu wèi kè hán zhōu zhì xī nán miàn zhāo tǎo sī xuǎn yǒu gōng zhě lǐng zhī
这句话大意是:遂改武州为归化州,妫州为可汗州,置西南面招讨司,选有功者领之。
qí wéi wèi zhōu dí lóu wú gù zì huài zhòng jūn dà zào chéng zhī bù yú shí ér pò
这句话大意是:其围蔚州,敌楼无故自坏,众军大噪乘之,不逾时而破。
shí liáng jí wú yuè èr shǐ jiē zài yān zhào yǐn huán chéng guān zhī yīn cì téng yàn xiū míng yuē shù lǚ
现代白话:时梁及吴越二使皆在呢,诏引环城观之,因赐滕彦休名曰述吕。
shí èr yuè shōu shān běi bā jūn
这句话大意是:十二月,收山北八军。
èr nián chūn èr yuè jìn xīn zhōu pí jiàng lú wén jìn shā jié dù shǐ li cún ju lái jiàng
这句话大意是:二年春二月,晋新州裨将卢文进杀节度使李存矩来降。
jìn gōng qí chéng cì shǐ ān jīn quán dùn yǐ wén jìn bù jiàng liú yīn wèi cì shǐ
这句话大意是:进攻其城,刺史安金全遁,以文进部将刘殷为刺史。
sān yuè xīn hài gōng yōu zhōu jié dù shǐ zhōu dé wēi yǐ yōu bìng zhèn dìng wèi wǔ zhōu zhī bīng jù yú jū yōng guān zhī xi hé zhàn yú xīn zhōu dōng dà pò zhī zhǎn shǒu sān wàn yú jí
这句话大意是:三月辛亥,攻幽州,节度使周德威以幽、并、镇、定、魏五州之兵拒于居庸关之西,合战于新州东,大破之,斩首三万馀级。
shā li sì běn zhī zǐ wǔ bā
这句话大意是:杀李嗣本之子武八。
yǐ hòu dì ā gǔ zhǐ wèi tǒng jūn shí lǔ wèi xiān fēng dōng chū guān lüè yàn zhào bù yù dí ér hái
这句话大意是:以后弟阿骨只为统军,实鲁为先锋,东出关略燕、赵,不遇敌而还。
jǐ wèi yú gǔ lǐ pàn mìng shì lǔ yǐ bīng tǎo zhī
这句话大意是:己未,于骨里叛,命室鲁以兵讨之。
xià sì nián rén wǔ wéi yōu zhōu bù kè
这句话大意是:夏四年壬午,围幽州,不克。
liù yuè yǐ sì wàng chéng zhōng yǒu qì rú yān huǒ zhuàng shàng yuē wèi kě gōng yě
这句话大意是:六月乙巳,望城中有气如烟火状,上曰:“未可攻也。
yǐ dà shǔ lín liáo bān shī
这句话大意是:”以大暑霖潦,班师。
liú hé lǔ lú guó yòng shǒu zhī
这句话大意是:留曷鲁、卢国用守之。
là gé yǔ qí zi sài bǎo lǐ pàn rù yōu zhōu
这句话大意是:剌葛与其子赛保里叛入幽州。
qiū bā yuè li cún xù qiǎn li sì yuán děng jiù yōu zhōu hé lǔ děng yǐ bīng shǎo ér hái
这句话大意是:秋八月,李存勖遣李嗣源等救幽州,曷鲁等以兵少而还。
sān nián chūn zhēng yuè bǐng shēn yǐ huáng dì ān duān wèi dà nèi tì yǐn mìng gōng yún zhōu jí xī nán zhū bù
这句话大意是:三年春正月丙申,以皇弟安端为大内惕隐,命攻云州及西南诸部。
èr yuè dá dàn guó lái pìn
这句话大意是:二月,达旦国来聘。
guǐ hài chéng huáng dōu yǐ lǐ bù shàng shū kāng mò jì chōng bǎn zhù shǐ
这句话大意是:癸亥,城皇都,以礼部尚书康默记充版筑使。
liáng qiǎn shǐ lái pìn
这句话大意是:梁遣使来聘。
jìn wú yuè bó hǎi gāo lí huí hú zǔ bǔ dǎng xiàng jí yōu zhèn dìng wèi lù děng zhōu gè qiǎn shǐ lái gòng
这句话大意是:晋、吴越、渤海、高丽、回鹘、阻卜、党项及幽、镇、定、魏、潞等州各遣使来贡。
xià sì yuè yǐ sì huáng dì dié liè gē móu pàn shì jué zhī yǒu zuì dāng zhū yù wèi yíng kuàng ér zhū qi qǐng miǎn
这句话大意是:夏四月乙巳,皇弟迭烈哥谋叛,事觉,知有罪当诛,预为营圹,而诸戚请免。
shàng sù è qí dì yín dǐ shí qī niè lǐ gǔn nǎi yuē niè lǐ gǔn néng dài qí sǐ zé cóng
这句话大意是:上素恶其弟寅底石妻涅里衮,乃曰:“涅里衮能代其死,则从。
niè lǐ gǔn zì yì kuàng zhōng bìng yǐ nú nǚ gǔ pàn rén hé lǔ zhǐ shēng yì qí zhōng
这句话大意是:”涅里衮自缢圹中,并以奴女古、叛人曷鲁只生瘗其中。
suì shè dié liè gē
这句话大意是:遂赦迭烈哥。
wǔ yuè yǐ hài zhào jiàn kǒng zǐ miào fó sì dào guàn
这句话大意是:五月乙亥,诏建孔子庙、佛寺、道观。
qiū qī yuè yǐ yǒu yú yuè hé lǔ hōng shàng zhèn dào jiǔ zhī chuò cháo sān rì zèng fù yǒu jiā
这句话大意是:秋七月乙酉,于越曷鲁薨,上震悼久之,辍朝三日,赠赙有加。
dōng shí èr yuè gēng zǐ shuò xìng liáo yáng gù chéng
这句话大意是:冬十二月庚子朔,幸辽阳故城。
xīn chǒu běi fǔ zǎi xiàng xiāo dí lǔ hōng
这句话大意是:辛丑,北府宰相萧敌鲁薨。
wù wǔ yǐ yú yuè hé lǔ dì wū lǐ zhěn wèi dié liè bù yí lí jǐn xiāo ā gǔ zhǐ wèi běi fǔ zǎi xiàng
这句话大意是:戊午,以于越曷鲁弟污里轸为迭烈部夷离堇,萧阿古只为北府宰相。
jiǎ zǐ huáng sūn wēi yù shēng
这句话大意是:甲子,皇孙隈欲生。