tài zǔ xià
这句话大意是:太祖下。
sì nián chūn zhēng yuè bǐng shēn shè hǔ dōng shān
这句话大意是:四年春正月丙申,射虎东山。
èr yuè bǐng yín xiū liáo yáng gù chéng yǐ hàn mín bó hǎi hù shí zhī gǎi wéi dōng píng jùn zhì fáng yù shǐ
这句话大意是:二月丙寅,修辽阳故城,以汉民、渤海户实之,改为东平郡,置防御使。
xià wǔ yuè gēng chén zhì zì dōng píng jùn
这句话大意是:夏五月庚辰,至自东平郡。
qiū bā yuè dīng yǒu yè kǒng zǐ miào mìng huáng hòu huáng tài zǐ fēn yè sì guàn
这句话大意是:秋八月丁酉,谒孔子庙,命皇后、皇太子分谒寺观。
jiǔ yuè zhēng wū gǔ bù dào wén huáng tài hòu bù yù yī rì chí liù bǎi lǐ hái shì tài hòu bìng jiān fù huán jūn zhōng
这句话大意是:九月,征乌古部,道闻皇太后不豫,一日驰六百里还侍,太后病间,复还军中。
dōng shí yuè bǐng wǔ cì wū gǔ bù tiān dà fēng xuě bīng bù néng jìn shàng dǎo yú tiān é qǐng ér jì
这句话大意是:冬十月丙午,次乌古部,天大风雪,兵不能进,上祷于天,俄顷而霁。
mìng huáng tài zǐ jiāng xiān fēng jūn jìn jī pò zhī fú huò shēng kǒu wàn sì qiān èr bǎi niú mǎ chē chéng lú zhàng qì wù èr shí yú wàn
这句话大意是:命皇太子将先锋军进击,破之,俘获生口万四千二百,牛马车乘、庐帐器物二十馀万。
zì shì jǔ bù lái fù
这句话大意是:自是举部来附。
wǔ nián chūn zhēng yuè yǐ chǒu shǐ zhì qì dān dà zì
这句话大意是:五年春正月乙丑,始制契丹大字。
xià wǔ yuè bǐng yín wú yuè wáng fù yí téng yàn xiū gòng xī jiǎo shān hú shòu guān yǐ qiǎn
这句话大意是:夏五月丙寅,吴越王复遗滕彦休贡犀角、珊瑚,授官以遣。
gēng chén yǒu lóng xiàn yú zhuài là shān yáng shuǐ shàng shàng shè huò zhī cáng qí gǔ nèi fǔ
这句话大意是:庚辰,有龙见于拽剌山阳水上,上射获之,藏其骨内府。
rùn liù yuè dīng mǎo yǐ huáng dì sū wèi tì yǐn kāng mò jì wèi yí lí bì
这句话大意是:闰六月丁卯,以皇弟苏为惕隐,康默记为夷离毕。
qiū bā yuè jǐ wèi shuò dǎng xiàng zhū bù pàn
这句话大意是:秋八月己未朔,党项诸部叛。
xīn wèi shàng qīn zhēng
这句话大意是:辛未,上亲征。
jiǔ yuè jǐ chǒu shuò liáng qiǎn láng gōng yuǎn lái pìn
这句话大意是:九月己丑朔,梁遣郎公远来聘。
rén yín dà zì chéng zhào bān xíng zhī
这句话大意是:壬寅,大字成,诏颁行之。
huáng tài zǐ lǜ dié là bù yí lí jǐn wū lǐ zhěn děng lüè dì yún nèi tiān dé
这句话大意是:皇太子率迭剌部夷离堇污里轸等略地云内、天德。
dōng shí yuè xīn wèi gōng tiān dé
这句话大意是:冬十月辛未,攻天德。
guǐ yǒu jié dù shǐ sòng yáo jiàng cì gōng shǐ ān mǎ qí gǔ gèng qí jūn yuē yìng tiān
这句话大意是:癸酉,节度使宋瑶降,赐弓矢、鞍马、旗鼓,更其军曰应天。
jiǎ xū bān shī
这句话大意是:甲戌,班师。
sòng yáo fù pàn
这句话大意是:宋瑶复叛。
bǐng zǐ bá qí chéng qín sòng yáo fú qí jiā shǔ xǐ qí mín yú yīn shān nán
这句话大意是:丙子,拔其城,擒宋瑶,俘其家属,徙其民于阴山南。
shí èr yuè jǐ wèi shī hái
这句话大意是:十二月己未,师还。
liù nián chūn zhēng yuè bǐng wǔ yǐ huáng dì sū wèi nán fǔ zǎi xiàng dié lǐ wèi tì yǐn
这句话大意是:六年春正月丙午,以皇弟苏为南府宰相,迭里为惕隐。
nán fǔ zǎi xiàng zì zhū dì gòu luàn fǔ zhī míng zú duō lí qí huò gù qí wèi jiǔ xū yǐ chú de bù xiá de lǐ zhǐ lǐ gǔ shè zhī
这句话大意是:南府宰相自诸弟构乱,府之名族多罹其祸,故其位久虚,以锄得部辖得里、只里古摄之。
fǔ zhōng shù qǐng zé rèn zōng shì shàng yǐ jiù zhì bù kě zhé biàn
这句话大意是:府中数请择任宗室,上以旧制不可辄变;。
qǐng bù yǐ nǎi gào yú zōng miào ér hòu shòu zhī
这句话大意是:请不已,乃告于宗庙而后授之。
zōng shì wèi nán fǔ zǎi xiàng zì cǐ shǐ
这句话大意是:宗室为南府宰相自此始。
xià wǔ yuè bǐng xū shuò zhào dìng fǎ lǜ zhèng bān jué
这句话大意是:夏五月丙戌朔,诏定法律,正班爵。
bǐng shēn zhào huà qián dài zhí chén xiàng wèi zhāo jiàn tú jí zhào zhǎng lì sì mèng yuè xún mín lì bìng
这句话大意是:丙申,诏画前代直臣像为《招谏图》,及诏长吏四孟月询民利病。
liù yuè yǐ mǎo shuò rì yǒu shí zhī
这句话大意是:六月乙卯朔,日有食之。
dōng shí yuè guǐ chǒu shuò jìn xīn zhōu fáng yù shǐ wáng yù yǐ suǒ bù shān běi bīng mǎ nèi fù
这句话大意是:冬十月癸丑朔,晋新州防御使王郁以所部山北兵马内附。
bǐng zǐ shàng lǜ dà jūn rù jū yōng guān
这句话大意是:丙子,上率大军入居庸关。
shí yī yuè guǐ mǎo xià gǔ běi kǒu
这句话大意是:十一月癸卯,下古北口。
dīng wèi fēn bīng lüè tán shùn ān yuǎn sān hé liáng xiāng wàng dū lù mǎn chéng suì chéng děng shí yú chéng fú qí mín xǐ nèi dì
这句话大意是:丁未,分兵略檀、顺、安远、三河、良乡、望都、潞、满城、遂城等十馀城,俘其民徙内地。
shí èr yuè guǐ chǒu wáng yù lǜ qí zhòng lái cháo shàng hū yù wèi zi shǎng lài shén hòu ér xǐ qí zhòng yú huáng shuǐ zhī nán
这句话大意是:十二月癸丑,王郁率其众来朝,上呼郁为子,赏赉甚厚,而徙其众于潢水之南。
gēng shēn huáng tài zǐ lǜ wáng yù lüè dì dìng zhōu kāng mò jì gōng zhǎng lú
这句话大意是:庚申,皇太子率王郁略地定州,康默记攻长芦。
táng yì wǔ jūn jié dù shǐ wáng chù zhí yǎng zǐ dōu qiú qí fù zì chēng liú hòu
这句话大意是:唐义武军节度使王处直养子都囚其父,自称留后。
guǐ hài wéi zhuō zhōu yǒu bái tù yuán lěi ér shàng shì rì pò qí fú
这句话大意是:癸亥,围涿州,有白兔缘垒而上,是日破其郛。
guǐ yǒu cì shǐ li sì bì yǐ chéng jiàng
这句话大意是:癸酉,刺史李嗣弼以城降。
yǐ hài cún xù zhì dìng zhōu wáng dōu yíng yè mǎ qián
这句话大意是:乙亥,存勖至定州,王都迎谒马前。
cún xù yǐn bīng qū wàng dū yù wǒ jūn tū něi wǔ qiān jì wéi zhī cún xù lì zhàn shù sì bù jiě
这句话大意是:存勖引兵趋望都,遇我军秃馁五千骑,围之,存勖力战数四,不解。
li sì zhāo lǐng sān bǎi qí lái jiù wǒ jūn shǎo què cún xù nǎi dé chū dà zhàn wǒ jūn bù lì yǐn guī
这句话大意是:李嗣昭领三百骑来救,我军少却,存勖乃得出,大战,我军不利,引归。
cún xù zhì yōu zhōu qiǎn èr bǎi qí niè wǒ jūn hòu wǒ jūn fǎn jī xī qín zhī
这句话大意是:存勖至幽州,遣二百骑蹑我军后,我军反击,悉擒之。
jǐ mǎo hái cì tán zhōu yōu rén lái xí jī zǒu zhī qín qí pí jiàng
这句话大意是:己卯,还次檀州,幽人来袭,击走之,擒其裨将。
zhào xǐ tán shùn mín yú dōng píng chén zhōu
这句话大意是:诏徙檀、顺民于东平、沈州。
tiān zàn yuán nián chūn èr yuè gēng shēn fù xùn yōu jì de
这句话大意是:天赞元年春二月庚申,复徇幽、蓟地。
guǐ yǒu zhào gǎi yuán shè jūn qián shū sǐ yǐ xià
这句话大意是:癸酉,诏改元,赦军前殊死以下。
xià sì yuè jiǎ yín gōng jì zhōu
这句话大意是:夏四月甲寅,攻蓟州。
wù wǔ bá zhī qín cì shǐ hú qióng yǐ lú guó yòng niè lǔ gǔ diǎn jūn mín shì
这句话大意是:戊午,拔之,擒刺史胡琼,以卢国用、涅鲁古典军民事。
rén xū dà xiǎng jūn shì
这句话大意是:壬戌,大飨军士。
guǐ hài li cún xù wéi zhèn zhōu zhāng wén lǐ qiú yuán mìng láng jūn dié liè jiāng jūn kāng mò dá wǎng jī bài zhī shā qí jiāng li sì zhāo
这句话大意是:癸亥,李存勖围镇州,张文礼求援,命郎君迭烈、将军康末怛往击,败之,杀其将李嗣昭。
xīn wèi gōng shí chéng xiàn bá zhī
这句话大意是:辛未,攻石城县,拔之。
wǔ yuè dīng wèi zhāng wén lǐ zú qí zi chù jǐn qiǎn rén fèng biǎo lái xiè
这句话大意是:五月丁未,张文礼卒,其子处瑾遣人奉表来谢。
liù yuè qiǎn yīng jūn jī xī nán zhū bù yǐ suǒ huò cì pín mín
这句话大意是:六月,遣鹰军击西南诸部,以所获赐贫民。
dōng shí yuè jiǎ zǐ yǐ xiāo xiá de wèi běi fǔ zǎi xiàng
这句话大意是:冬十月甲子,以萧霞的为北府宰相。
fēn dié là bù wèi èr yuàn xié niè chì wèi běi yuàn yí lí jǐn wǎn sī wèi nán yuàn yí lí jǐn
这句话大意是:分迭剌部为二院:斜涅赤为北院夷离堇,绾思为南院夷离堇。
zhào fēn běi dà nóng wù wèi èr bù lì liǎng jié dù shǐ yǐ tǒng zhī
这句话大意是:诏分北大浓兀为二部,立两节度使以统之。
shí yī yuè rén yín mìng huáng zǐ yáo gǔ wèi tiān xià bīng mǎ dà yuán shuài lüè dì jì běi
这句话大意是:十一月壬寅,命皇子尧骨为天下兵马大元帅,略地蓟北。
èr nián chūn zhēng yuè bǐng shēn dà yuán shuài yáo gǔ kè píng zhōu huò cì shǐ zhào sī wēn pí jiàng zhāng chóng
这句话大意是:二年春正月丙申,大元帅尧骨克平州,获刺史赵思温、裨将张崇。
èr yuè rú píng zhōu
这句话大意是:二月,如平州。
jiǎ zǐ yǐ píng zhōu wèi lú lóng jūn zhì jié dù shǐ
这句话大意是:甲子,以平州为卢龙军,置节度使。
sān yuè wù yín jūn yú jiàn gǎn shān tǎo pàn xī hú sǔn huò zhī shè yǐ guǐ jiàn
这句话大意是:三月戊寅,军于箭笴山,讨叛奚胡损,获之,射以鬼箭。
zhū qí dǎng sān bǎi rén chén zhī gǒu hé
这句话大意是:诛其党三百人,沉之狗河。
zhì xī duò guī bù yǐ bó lǔ ēn quán zǒng qí shì
这句话大意是:置奚堕瑰部,以勃鲁恩权总其事。
xià sì yuè jǐ yǒu liáng qiǎn shǐ lái pìn wú yuè wáng qiǎn shǐ lái gòng
这句话大意是:夏四月己酉,梁遣使来聘,吴越王遣使来贡。
guǐ chǒu mìng yáo gǔ gōng yōu zhōu dié là bù yí lí jǐn dí liè xùn shān xī de
这句话大意是:癸丑,命尧骨攻幽州,迭剌部夷离堇觌烈徇山西地。
gēng shēn yáo gǔ jūn yōu zhōu dōng jié dù shǐ fú cún shěn qiǎn rén chū zhàn bài zhī qín qí jiāng péi xìn fù zǐ
这句话大意是:庚申,尧骨军幽州东,节度使符存审遣人出战,败之,擒其将裴信父子。
rùn yuè gēng chén yáo gǔ dǐ zhèn zhōu
这句话大意是:闰月庚辰,尧骨抵镇州。
rén wǔ bá qǔ yáng
这句话大意是:壬午,拔曲阳。
bǐng xū xià běi píng
这句话大意是:丙戌,下北平。
shì yuè jìn wáng li cún xù jí huáng dì wèi guó hào táng
这句话大意是:是月,晋王李存勖即皇帝位,国号唐。
wǔ yuè wù wǔ yáo gǔ shī hái
这句话大意是:五月戊午,尧骨师还。
guǐ hài dà xiǎng jūn shì shǎng lài yǒu chà
这句话大意是:癸亥,大飨军士,赏赉有差。
liù yuè xīn chǒu bō sī guó lái gòng
这句话大意是:六月辛丑,波斯国来贡。
qiū qī yuè qián běi fǔ zǎi xiàng xiāo ā gǔ zhǐ jí wáng yù xùn dì yàn zhào
这句话大意是:秋七月,前北府宰相萧阿古只及王郁徇地燕、赵。
dōng shí yuè xīn wèi shuò rì yǒu shí zhī
这句话大意是:冬十月辛未朔,日有食之。
jǐ mǎo táng bīng miè liáng
这句话大意是:己卯,唐兵灭梁。
sān nián chūn zhēng yuè qiǎn bīng lüè de yàn nán
这句话大意是:三年春正月,遣兵略地燕南。
xià wǔ yuè bǐng wǔ yǐ tì yǐn dié lǐ wèi nán yuàn yí lí jǐn
这句话大意是:夏五月丙午,以惕隐迭里为南院夷离堇。
shì yuè xǐ jì zhōu mín shí liáo zhōu de
这句话大意是:是月,徙蓟州民实辽州地。
bó hǎi shā qí cì shǐ zhāng xiù shí ér lüè qí mín
这句话大意是:渤海杀其刺史张秀实而掠其民。
liù yuè yǐ yǒu zhào huáng hòu huáng tài zǐ dà yuán shuài jí èr zǎi xiàng zhū bù tóu děng zhào yuē shàng tiān jiàng jiān huì jí zhēng mín
这句话大意是:六月乙酉,召皇后、皇太子、大元帅及二宰相、诸部头等诏曰:“上天降监,惠及烝民。
shèng zhǔ míng wáng wàn zài yī yù
这句话大意是:圣主明王,万载一遇。
zhèn jì shàng chéng tiān mìng xià tǒng qún shēng měi yǒu zhēng xíng jiē fèng tiān yì
这句话大意是:朕既上承天命,下统群生,每有征行,皆奉天意。
shì yǐ jī móu zài jǐ qǔ shě rú shén guó lìng jì xíng rén qíng dà fù chuǎn é guī zhèng xiá ěr wú qiān
这句话大意是:是以机谋在己,取舍如神,国令既行,人情大附,舛讹归正,遐迩无愆。
kě wèi dà hán míng hǎi ān nà tài shān yǐ
现代白话:可谓大含溟海,安纳泰山了!
zì wǒ guó zhī jīng yíng wèi qún fāng zhī fù mǔ
这句话大意是:自我国之经营,为群方之父母。
xiàn zhāng sī zài yìn sì hé yōu
这句话大意是:宪章斯在,胤嗣何忧?
shēng jiàng yǒu qī qù lái zài wǒ
这句话大意是:升降有期,去来在我。
liáng chóu shèng huì zì yǒu qì yú tiān rén
这句话大意是:良筹圣会,自有契于天人;。
zhòng guó qún wáng qǐ kě huà qí fán gǔ
这句话大意是:众国群王,岂可化其凡骨?
sān nián zhī hòu suì zài bǐng xū shí zhí chū qiū bì yǒu guī chǔ
这句话大意是:三年之后,岁在丙戌,时值初秋,必有归处。
rán wèi zhōng liǎng shì qǐ fù qīn chéng
这句话大意是:然未终两事,岂负亲诚?
rì yuè fēi yáo jiè yán shì sù
这句话大意是:日月非遥,戒严是速。
wén zhào zhě jiē jīng jù mò shi qí yì
这句话大意是:”闻诏者皆惊惧,莫识其意。
shì rì dà jǔ zhēng tǔ hún dǎng xiàng zǔ bǔ děng bù
这句话大意是:是日,大举征吐浑、党项、阻卜等部。
zhào huáng tài zǐ jiān guó dà yuán shuài yáo gǔ cóng xíng
这句话大意是:诏皇太子监国,大元帅尧骨从行。
qiū qī yuè xīn hài hé là děng jī sù kūn nà shān dōng bù zú pò zhī
这句话大意是:秋七月辛亥,曷剌等击素昆那山东部族,破之。
bā yuè yǐ yǒu zhì wū gū shān yǐ é jì tiān
这句话大意是:八月乙酉,至乌孤山,以鹅祭天。
jiǎ wǔ cì gǔ chán yú guó dēng ā lǐ diǎn yā de sī shān yǐ biāo lù jì
这句话大意是:甲午,次古单于国,登阿里典压得斯山,以麃鹿祭。
jiǔ yuè bǐng shēn shuò cì gǔ huí hú chéng lè shí jì gōng
这句话大意是:九月丙申朔,次古回鹘城,勒石纪功。
gēng zǐ bài rì yú dài lín
这句话大意是:庚子,拜日于蹛林。
bǐng wǔ qiǎn qí gōng zǔ bǔ
这句话大意是:丙午,遣骑攻阻卜。
nán fǔ zǎi xiàng sū nán yuàn yí lí jǐn dié lǐ lüè dì xī nán
这句话大意是:南府宰相苏、南院夷离堇迭里略地西南。
yǐ mǎo sū děng xiàn fú
这句话大意是:乙卯,苏等献俘。
dīng sì qǔ jīn hé shuǐ záo wū shān shí niǎn zhì huáng hé mù yè shān yǐ shì shān chuān cháo hǎi zōng yuè zhī yì
这句话大意是:丁巳,取金河水,凿乌山石,辇致潢河、木叶山,以示山川朝海宗岳之意。
guǐ hài dà shí guó lái gòng
这句话大意是:癸亥,大食国来贡。
jiǎ zǐ zhào lóng pì è kè hán gù bēi yǐ qì dān tū jué hàn zì jì qí gōng
这句话大意是:甲子,诏砻辟遏可汗故碑,以契丹、突厥、汉字纪其功。
shì yuè pò hú mǔ sī shān zhū fān bù cì yè de sī shān yǐ chì niú qīng mǎ jì tiān de
这句话大意是:是月,破胡母思山诸蕃部,次业得思山,以赤牛青马祭天地。
huí hú bà lǐ qiǎn shǐ lái gòng
这句话大意是:回鹘霸里遣使来贡。
dōng shí yuè bǐng yín shuò liè yù lè shān huò yě shòu shù qiān yǐ chōng jūn shí
这句话大意是:冬十月丙寅朔,猎寓乐山,获野兽数千,以充军食。
dīng mǎo jūn yú bà lí sī shān
这句话大意是:丁卯,军于霸离思山。
qiǎn bīng yú liú shā bá fú tú chéng jǐn qǔ xī bǐ zhū bù
这句话大意是:遣兵逾流沙,拔浮图城,尽取西鄙诸部。
shí yī yuè yǐ wèi shuò huò gān zhōu huí hú dū du bì lí è yīn qiǎn shǐ yù qí zhǔ wū mǔ zhǔ kè hán
这句话大意是:十一月乙未朔,获甘州回鹘都督毕离遏,因遣使谕其主乌母主可汗。
shè hǔ yú wū là yá lǐ shān dǐ bà shì shān
这句话大意是:射虎于乌剌邪里山,抵霸室山。
liù bǎi yú lǐ qiě xíng qiě liè rì yǒu xiān shí jūn shì jiē gěi
这句话大意是:六百馀里且行且猎,日有鲜食,军士皆给。
sì nián chūn zhēng yuè rén yín yǐ jié bào huáng hòu huáng tài zǐ
这句话大意是:四年春正月壬寅,以捷报皇后、皇太子。
èr yuè bǐng yín dà yuán shuài yáo gǔ lüè dǎng xiàng
这句话大意是:二月丙寅,大元帅尧骨略党项。
dīng mǎo huáng hòu qiǎn kāng mò dá wèn qǐ jū jìn yù fú jiǔ shàn
这句话大意是:丁卯,皇后遣康末怛问起居,进御服、酒膳。
yǐ hài xiāo ā gǔ zhǐ lüè yàn zhào hái jìn yá qí bīng zhàng
这句话大意是:乙亥,萧阿古只略燕、赵还,进牙旗兵仗。
xīn mǎo yáo gǔ xiàn dǎng xiàng fú
这句话大意是:辛卯,尧骨献党项俘。
sān yuè bǐng shēn xiǎng jūn yú shuǐ jīng shān
这句话大意是:三月丙申,飨军于水精山。
xià sì yuè jiǎ zǐ nán gōng xiǎo fán xià zhī
这句话大意是:夏四月甲子,南攻小蕃,下之。
huáng hòu huáng tài zǐ yíng yè yú zhá lǐ hé
这句话大意是:皇后、皇太子迎谒于札里河。
guǐ yǒu huí hú wū mǔ zhǔ kè hán qiǎn shǐ gòng xiè
这句话大意是:癸酉,回鹘乌母主可汗遣使贡谢。
wǔ yuè jiǎ yín qīng shǔ shì wéi běi xíng
这句话大意是:五月甲寅,清暑室韦北陉。
qiū jiǔ yuè guǐ sì zhì zì xī zhēng
这句话大意是:秋九月癸巳,至自西征。
dōng shí yuè dīng mǎo táng yǐ miè liáng lái gào jí qiǎn shǐ bào pìn
这句话大意是:冬十月丁卯,唐以灭梁来告,即遣使报聘。
gēng chén rì běn guó lái gòng
这句话大意是:庚辰,日本国来贡。
xīn sì gāo lí guó lái gòng
这句话大意是:辛巳,高丽国来贡。
shí yī yuè dīng yǒu xìng ān guó sì fàn sēng shè jīng shī qiú zòng wǔ fāng yīng hú
这句话大意是:十一月丁酉,幸安国寺,饭僧,赦京师囚,纵五坊鹰鹘。
jǐ yǒu xīn luó guó lái gòng
这句话大意是:己酉,新罗国来贡。
shí èr yuè yǐ hài zhào yuē suǒ wèi liǎng shì yī shì yǐ bì wéi bó hǎi shì chóu wèi xuě qǐ yi ān zhù
这句话大意是:十二月乙亥,诏曰:“所谓两事,一事已毕,惟渤海世仇未雪,岂宜安驻!
nǎi jǔ bīng xīn zhēng bó hǎi dà yīn xī
这句话大意是:”乃举兵新征渤海大𬤇歙。
huáng hòu huáng tài zǐ dà yuán shuài yáo gǔ jiē cóng
这句话大意是:皇后、皇太子、大元帅尧骨皆从。
rùn yuè rén chén cí mù yè shān
这句话大意是:闰月壬辰,祠木叶山。
rén yín yǐ qīng niú bái mǎ jì tiān de yú wū shān
这句话大意是:壬寅,以青牛白马祭天地于乌山。
jǐ yǒu cì sā gé shān shè guǐ jiàn
这句话大意是:己酉,次撒葛山,射鬼箭。
dīng sì cì shāng lǐng yè wéi fú yú fǔ
这句话大意是:丁巳,次商岭,夜围扶馀府。
tiān xiǎn yuán nián chūn zhèng yuè jǐ wèi bái qì guàn rì
这句话大意是:天显元年春正月己未,白气贯日。
gēng shēn bá fú yú chéng zhū qí shǒu jiāng
这句话大意是:庚申,拔扶馀城,诛其守将。
bǐng yín mìng tì yǐn ān duān qián běi fǔ zǎi xiàng xiāo ā gǔ zhǐ děng jiāng wàn qí wèi xiān fēng yù yīn xī lǎo xiāng bīng pò zhī
这句话大意是:丙寅,命惕隐安端、前北府宰相萧阿古只等将万骑为先锋,遇𬤇歙老相兵,破之。
huáng tài zǐ dà yuán shuài yáo gǔ nán fǔ zǎi xiàng sū běi yuàn yí lí jǐn xié niè chì nán yuàn yí lí jǐn dié lǐ shì yè wéi hū hàn chéng
这句话大意是:皇太子、大元帅尧骨、南府宰相苏、北院夷离堇斜涅赤,南院夷离堇迭里是夜围忽汗城。
jǐ sì yīn xī qǐng xiáng
这句话大意是:己巳,𬤇歙请降。
gēng wǔ zhù jūn yú hū hàn chéng nán
这句话大意是:庚午,驻军于忽汗城南。
xīn wèi yīn xī sù fú gǎo suǒ qiān yáng lǜ liáo shǔ sān bǎi yú rén chū jiàng
这句话大意是:辛未,𬤇歙素服,稿索牵羊,率僚属三百馀人出降。
shàng yōu lǐ ér shì zhī
这句话大意是:上优礼而释之。
jiǎ xū zhào yù bó hǎi jùn xiàn
这句话大意是:甲戌,诏谕渤海郡县。
bǐng zǐ qiǎn jìn shì kāng mò dá děng shí sān rén rù chéng suǒ bīng qì wèi luó zú suǒ hài
这句话大意是:丙子,遣近侍康末怛等十三人入城索兵器,为逻卒所害。
dīng chǒu yīn xī fù pàn gōng qí chéng pò zhī
这句话大意是:丁丑,𬤇歙复叛,攻其城,破之。
jià xìng chéng zhōng yīn xī qǐng zuì mǎ qián
这句话大意是:驾幸城中,𬤇歙请罪马前。
zhào yǐ bīng wèi yīn xī jí zú shǔ yǐ chū
这句话大意是:诏以兵卫𬤇歙及族属以出。
jì gào tiān dì fù huán jūn zhōng
这句话大意是:祭告天地,复还军中。
èr yuè gēng yín ān biān mào jié nán hǎi dìng lǐ děng fǔ jí zhū dào jié dù cì shǐ lái cháo wèi láo qiǎn zhī yǐ suǒ huò qì bì zhū wù cì jiàng shì
这句话大意是:二月庚寅,安边、鄚颉、南海、定理等府及诸道节度、刺史来朝,慰劳遣之,以所获器币诸物赐将士。
rén chén yǐ qīng niú bái mǎ jì tiān de
这句话大意是:壬辰,以青牛白马祭天地。
dà shè gǎi yuán tiān xiǎn
这句话大意是:大赦,改元天显。
yǐ píng bó hǎi qiǎn shǐ bào táng
这句话大意是:以平渤海遣使报唐。
jiǎ wǔ fù xìng hū hàn chéng yuè fǔ kù wù cì cóng chén yǒu chà
这句话大意是:甲午,复幸忽汗城,阅府库物,赐从臣有差。
yǐ xī bù zhǎng bó lǔ ēn wáng yù zì huí hú xīn luó tǔ bō dǎng xiàng shì wéi shā tuó wū gǔ děng cóng zhēng yǒu gōng yōu jiā shǎng lài
这句话大意是:以奚部长勃鲁恩、王郁自回鹘、新罗、吐蕃、党项、室韦、沙陀、乌古等从征有功,优加赏赉。
bǐng wǔ gǎi bó hǎi guó wèi dōng dān hū hàn chéng wèi tiān fú
这句话大意是:丙午,改渤海国为东丹,忽汗城为天福。
cè huáng tài zǐ bèi wéi rén huáng wáng yǐ zhǔ zhī
这句话大意是:册皇太子倍为人皇王以主之。
yǐ huáng dì dié là wèi zuǒ dà xiāng bó hǎi lǎo xiāng wèi yòu dà xiāng bó hǎi sī tú dà sù xián wèi zuǒ cì xiāng yē lǜ yǔ zhī wèi yòu cì xiāng
这句话大意是:以皇弟迭剌为左大相,渤海老相为右大相,渤海司徒大素贤为左次相,耶律羽之为右次相。
shè qí guó nèi shū sǐ yǐ xià
这句话大意是:赦其国内殊死以下。
dīng wèi gāo lí huì mò tiě lí mò kē lái gòng
这句话大意是:丁未,高丽、濊貊、铁骊、靺轲来贡。
sān yuè wù wǔ qiǎn yí lí bì kāng mò jì zuǒ pú yè hán yán huī gōng cháng lǐng fǔ
这句话大意是:三月戊午,遣夷离毕康默记、左仆射韩延徽攻长岭府。
jiǎ zǐ jì tiān
这句话大意是:甲子,祭天。
dīng mǎo xìng rén huáng wáng gōng
这句话大意是:丁卯,幸人皇王宫。
jǐ sì ān biān mào jié dìng lǐ sān fǔ pàn qiǎn ān duān tǎo zhī
这句话大意是:己巳,安边、鄚颉、定理三府叛,遣安端讨之。
dīng chǒu sān fǔ píng
这句话大意是:丁丑,三府平。
rén wǔ ān duān xiàn fú zhū ān biān fǔ pàn shuài èr rén
这句话大意是:壬午,安端献俘,诛安边府叛帅二人。
guǐ wèi yàn dōng dān guó liáo zuǒ bān cì yǒu chà
这句话大意是:癸未,宴东丹国僚佐,颁赐有差。
jiǎ shēn xìng tiān fú chéng
这句话大意是:甲申,幸天福城。
yǐ yǒu bān shī yǐ dà yīn xī jǔ zú xíng
这句话大意是:乙酉,班师,以大𬤇歙举族行。
xià sì yuè dīng hài shuò cì sǎn zǐ shān
这句话大意是:夏四月丁亥朔,次伞子山。
xīn mǎo rén huáng wáng lǜ dōng dān guó liáo shǔ cí
这句话大意是:辛卯,人皇王率东丹国僚属辞。
shì yuè táng yǎng zǐ li sì yuán fǎn guō cún qiān shì qí zhǔ cún xù sì yuán suì jí wèi
这句话大意是:是月,唐养子李嗣源反,郭存谦弑其主存勖,嗣源遂即位。
wǔ yuè xīn yǒu nán hǎi dìng lǐ èr fǔ fù pàn dà yuán shuài yáo gǔ tǎo zhī
这句话大意是:五月辛酉,南海、定理二府复叛,大元帅尧骨讨之。
liù yuè dīng yǒu èr fǔ píng
这句话大意是:六月丁酉,二府平。
bǐng wǔ cì shèn zhōu táng qiǎn yáo kūn yǐ guó āi lái gào
这句话大意是:丙午,次慎州,唐遣姚坤以国哀来告。
qiū qī yuè bǐng chén tiě zhōu cì shǐ wèi jūn fǎn
这句话大意是:秋七月丙辰,铁州刺史卫钧反。
yǐ chǒu yáo gǔ gōng bá tiě zhōu
这句话大意是:乙丑,尧骨攻拔铁州。
gēng wǔ dōng dān guó zuǒ dà xiāng dié là zú
这句话大意是:庚午,东丹国左大相迭剌卒。
xīn wèi wèi sòng dà yīn xī yú huáng dōu xi zhù chéng yǐ jū zhī
这句话大意是:辛未,卫送大𬤇歙于皇都西,筑城以居之。
cì yīn xī míng yuē wū lǔ gǔ qī yuē ā lǐ zhǐ
这句话大意是:赐𬤇歙名曰乌鲁古,妻曰阿里只。
lú lóng xíng jūn sī mǎ zhāng chóng pàn bēn táng
这句话大意是:卢龙行军司马张崇叛,奔唐。
jiǎ xū cì fú yú fǔ shàng bù yù
这句话大意是:甲戌,次扶馀府,上不豫。
shì xī dà xīng yǔn yú wò qián
这句话大意是:是夕,大星陨于幄前。
xīn sì píng dàn zǐ chéng shàng jiàn huáng lóng liáo rào kě zhǎng yī lǐ guāng yào duó mù rù yú xíng gōng
这句话大意是:辛巳平旦,子城上见黄龙缭绕,可长一里,光耀夺目,入于行宫。
yǒu zǐ hēi qì bì tiān yú rì nǎi sàn
这句话大意是:有紫黑气蔽天,逾日乃散。
shì rì shàng bēng nián wǔ shí wǔ
这句话大意是:是日,上崩,年五十五。
tiān zàn sān nián shàng suǒ wèi bǐng xū qiū chū bì yǒu guī chǔ zhì shì nǎi yàn
这句话大意是:天赞三年上所谓“丙戌秋初,必有归处”,至是乃验。
rén wǔ huáng hòu chēng zhì quán jué jūn guó shì
这句话大意是:壬午,皇后称制,权决军国事。
bā yuè xīn mǎo kāng mò jì děng gōng xià cháng lǐng fǔ
这句话大意是:八月辛卯,康默记等攻下长岭府。
jiǎ wǔ huáng hòu fèng zǐ gōng xi hái
这句话大意是:甲午,皇后奉梓宫西还。
rén yín yáo gǔ tǎo píng zhū zhōu bēn fù xíng zài
这句话大意是:壬寅,尧骨讨平诸州,奔赴行在。
yǐ sì rén huáng wáng bèi jì zhì
这句话大意是:乙巳,人皇王倍继至。
jiǔ yuè rén xū nán fǔ zǎi xiàng sū hōng
这句话大意是:九月壬戌,南府宰相苏薨。
dīng mǎo zǐ gōng zhì huáng dōu quán bìn yú zǐ chéng xī běi
这句话大意是:丁卯,梓宫至皇都,权殡于子城西北。
jǐ sì shàng shì shēng tiān huáng dì miào hào tài zǔ
这句话大意是:己巳,上谥升天皇帝,庙号太祖。
dōng shí yuè lú lóng jūn jié dù shǐ lú guó yòng pàn bēn yú táng
这句话大意是:冬十月,卢龙军节度使卢国用叛,奔于唐。
shí yī yuè bǐng yín shā nán yuàn yí lí jǐn yē lǜ dié lǐ láng jūn yē lǜ pǐ lǔ děng
这句话大意是:十一月丙寅,杀南院夷离堇耶律迭里、郎君耶律匹鲁等。
èr nián bā yuè dīng yǒu zàng tài zǔ huáng dì yú zǔ líng zhì zǔ zhōu tiān chéng jūn jié dù shǐ yǐ fèng líng qǐn
这句话大意是:二年八月丁酉,葬太祖皇帝于祖陵,置祖州天城军节度使以奉陵寝。
tǒng hé èr shí liù nián qī yuè jìn shì dà shèng dà míng tiān huáng dì
这句话大意是:统和二十六年七月,进谥大圣大明天皇帝。
zhòng xī èr shí yī nián jiǔ yuè jiā shì dà shèng dà míng shén liè tiān huáng dì
这句话大意是:重熙二十一年九月,加谥大圣大明神烈天皇帝。
tài zǔ suǒ bēng xíng gōng zài fú yú chéng xī nán liǎng hé zhī jiān hòu jiàn shēng tiān diàn yú cǐ ér yǐ fú yú wèi huáng lóng fǔ yún
这句话大意是:太祖所崩行宫在扶馀城西南两河之间,后建升天殿于此,而以扶馀为黄龙府云。
zàn yuē liáo zhī xiān chū zì yán dì shì wèi shěn jí guó qí kě zhī zhě gài zì qí shǒu yún
这句话大意是:赞曰:辽之先,出自炎帝,世为审吉国,其可知者盖自奇首云。
qí shǒu shēng dōu ān shān xǐ huáng hé zhī bīn
这句话大意是:奇首生都庵山,徙潢河之滨。
chuán zhì yā lǐ shǐ lì zhì zhì guān shǔ kè mù wèi qì xué dì wèi láo ràng zǔ wǔ ér bù kěn zì lì
这句话大意是:传至雅里,始立制,置官属,刻木为契,穴地为牢,让阻午而不肯自立。
yā lǐ shēng pí dié
这句话大意是:雅里生毗牒。
pí dié shēng kē lǐng
这句话大意是:毗牒生颏领。
kē lǐng shēng nòu lǐ sī dà dù guǎ yù lìng bù yán ér rén huà shì wèi sù zǔ
这句话大意是:颏领生耨里思,大度寡欲,令不严而人化,是为肃祖。
sù zǔ shēng sà là dé cháng yǔ huáng shì wéi tiǎo zhàn shǐ guàn shù zhá shì wèi yì zǔ
这句话大意是:肃祖生萨剌德,尝与黄室韦挑战,矢贯数札,是为懿祖。
yì zǔ shēng yún dé shí shǐ jiào mín jià sè shàn xù mù guó yǐ yīn fù shì wèi xuán zǔ
这句话大意是:懿祖生匀德实,始教民稼穑,善畜牧,国以殷富,是为玄祖。
xuán zǔ shēng sā là de rén mín ài wù shǐ zhì tiě yě jiào mín gǔ zhù shì wèi dé zǔ jí tài zǔ zhī fù yě shì wèi qì dān yáo niǎn shì zhī lí qín zhí qí zhèng bǐng
这句话大意是:玄祖生撒剌的,仁民爱物,始置铁冶,教民鼓铸,是为德祖,即太祖之父也,世为契丹遥辇氏之离堇,执其政柄。
dé zǔ zhī dì shù lán běi zhēng yú jué shì wéi nán lüè yì dìng xī xí shǐ xīng bǎn zhù zhì chéng yì jiào mín zhǒng sāng má xí zhī zǔ yǐ yǒu guǎng tǔ zhòng mín zhī zhì
这句话大意是:德祖之弟述澜,北征于厥、室韦,南略易、定、奚、霫,始兴板筑,置城邑,教民种桑麻,习织组,已有广土众民之志。
ér tài zǔ shòu kè hán zhī chán suì jiàn guó
这句话大意是:而太祖受可汗之禅,遂建国。
dōng zhēng xī tǎo rú zhé kū lā xiǔ
这句话大意是:东征西讨,如折枯拉朽。
dōng zì hǎi xi zhì yú liú shā běi jué dà mò xìn wēi wàn lǐ lì nián èr bǎi qǐ yī rì zhī gù zāi
现代白话:东自海,西至于流沙,北绝大漠,信威万里,历年二百,岂一日之故啊!
zhōu gōng zhū guǎn cài rén wèi yǒu néng fēi zhī zhě
这句话大意是:周公诛管、蔡,人未有能非之者。
là gé ān duān zhī luàn tài zǔ jì dài qí sǐ ér fù yòng zhī fēi rén jūn zhī dù hu
这句话大意是:剌葛、安端之乱,太祖既贷其死而复用之,非人君之度吗?
jiù shǐ fú yú zhī biàn yì yì yǐ fu
现代白话:旧史扶馀之变,亦异了夫!