辽史 · 脱脱 · Chapter 30 of 117

本纪·卷三十

PinyinModern Translation
Size

tiān zuò huáng dì sì

这句话大意是:天祚皇帝四。

wǔ nián chūn zhēng yuè xīn sì dǎng xiàng xiǎo hú lù qiǎn rén qǐng lín qí de

这句话大意是:五年春正月辛巳,党项小斛禄遣人请临其地。

wù zǐ qū tiān dé guò shā mò jīn bīng hū zhì

这句话大意是:戊子,趋天德,过沙漠,金兵忽至。

shàng tú bù chū zǒu jìn shì jìn zhū mào què zhī chéng zhāng rén guì mǎ de tuō zhì tiān dé

这句话大意是:上徒步出走,近侍进珠帽,却之,乘张仁贵马得脱,至天德。

jǐ chǒu yù xuě wú yù hán jù shù zhě yǐ diāo qiú mào jìn tú cì jué liáng shù zhě jìn xǔ yǔ zǎo

这句话大意是:己丑,遇雪,无御寒具,术者以貂裘帽进,途次绝粮,术者进珝与枣;。

yù qì shù zhě jí guì zuò yǐ ér jiǎ mèi

这句话大意是:欲憩,术者即跪坐,倚而假寐。

shù zhě bèi wéi niè bīng xuě yǐ jì jī

这句话大意是:术者辈惟啮冰雪以济饥。

guò tiān dé

这句话大意是:过天德。

zhì yè jiāng sù mín jiā dài yuē zhēn qí qí jiā zhī zhī nǎi kòu mǎ shǒu guì ér dà tòng qián sù qí jiā

这句话大意是:至夜,将宿民家,绐曰侦骑,其家知之,乃叩马首,跪而大恸,潜宿其家。

jū shù rì jiā qí zhōng yáo shòu yǐ jié dù shǐ suì qū dǎng xiàng

这句话大意是:居数日,嘉其忠,遥授以节度使,遂趋党项。

yǐ xiǎo hú lù wèi xī nán miàn zhāo tǎo shǐ zǒng zhī jūn shì réng cì qí zi jí zhū xiào jué shǎng yǒu chà

这句话大意是:以小斛禄为西南面招讨使,总知军事,仍赐其子及诸校爵赏有差。

èr yuè zhì yīng zhōu xīn chéng dōng liù shí lǐ wèi jīn rén wán yán lóu shì děng suǒ huò

这句话大意是:二月,至应州新城东六十里,为金人完颜娄室等所获。

bā yuè guǐ mǎo zhì jīn

这句话大意是:八月癸卯,至金。

bǐng wǔ jiàng fēng hǎi bīn wáng

这句话大意是:丙午,降封海滨王。

yǐ jí zhōng nián wǔ shí yǒu sì zài wèi èr shí sì nián

这句话大意是:以疾终,年五十有四,在位二十四年。

jīn huáng tǒng yuán nián èr yuè gǎi fēng yù wáng

这句话大意是:金皇统元年二月,改封豫王。

wǔ nián zàng yú guǎng níng fǔ lǘ yáng xiàn qián líng bàng

这句话大意是:五年,葬于广宁府闾阳县乾陵傍。

yē lǜ chún zhě shì hào wèi běi liáo

这句话大意是:耶律淳者,世号为北辽。

chún xiǎo zì niè lǐ xìng zōng dì sì sūn nán jīng liú shǒu sòng wèi wáng hé lǔ wò zhī zǐ

这句话大意是:淳小字涅里,兴宗第四孙,南京留守、宋魏王和鲁斡之子。

qīng níng chū tài hòu jū yù zhī

这句话大意是:清宁初,太后鞠育之。

jì zhǎng dǔ hǎo wén xué

这句话大意是:既长,笃好文学。

zhāo huái tài zǐ dé zuì shàng yù yǐ chún wèi sì

这句话大意是:昭怀太子得罪,上欲以淳为嗣。

shàng nù yē lǜ bái sī bù zhī yǔ chún shàn chū chún wèi zhāng shèng děng jūn jié dù shǐ

这句话大意是:上怒耶律白斯不,知与淳善,出淳为彰圣等军节度使。

tiān zuò jí wèi jìn wáng zhèng

这句话大意是:天祚即位,进王郑。

qián tǒng èr nián jiā yuè wáng

这句话大意是:干统二年,加越王。

liù nián bài nán fǔ zǎi xiàng

这句话大意是:六年,拜南府宰相。

shǒu yì zhì liǎng fǔ lǐ yí

这句话大意是:首议制两府礼仪。

shàng xǐ xǐ wáng wèi

这句话大意是:上喜,徙王魏。

qí fù hé lǔ wò hōng jí yǐ chún xí fù shǒu nán jīng

这句话大意是:其父和鲁斡薨,即以淳袭父守南京。

dōng xià rù cháo chǒng guān zhū wáng

这句话大意是:冬夏入朝,宠冠诸王。

tiān qìng wǔ nián dōng zhēng dōu jiān zhāng nú jì yā zǐ hé yǔ chún zi ā sā děng sān bǎi yú rén wáng guī xiān qiǎn dí lǐ děng yǐ fèi lì zhī móu bào chún chún zhǎn dí lǐ shǒu yǐ xiàn jìn fēng qín jìn guó wáng bài dōu yuán shuài cì jīn quàn miǎn hàn bài lǐ bù míng

这句话大意是:天庆五年,东征,都监章奴济鸭子河,与淳子阿撒等三百余人亡归,先遣敌里等以废立之谋报淳,淳斩敌里首以献,进封秦晋国王,拜都元帅,赐金券,免汉拜礼,不名。

xǔ zì zé jiàng shì nǎi mù yàn yún jīng bīng

这句话大意是:许自择将士,乃募燕、云精兵。

dōng zhì jǐn zhōu duì zhǎng wǔ cháo yàn zuò luàn jié chún

这句话大意是:东至锦州,队长武朝彦作乱,劫淳。

chún nì ér miǎn shōu cháo yàn zhū zhī

这句话大意是:淳匿而免,收朝彦诛之。

huì jīn bīng zhì jù bīng zhàn yú ā lǐ zhěn dòu bài jì shōu wáng zú shù qiān rén jù zhī

这句话大意是:会金兵至,聚兵战于阿里轸斗,败绩,收亡卒数千人拒之。

chún rù cháo shì qí zuì zhào nán jīng kè shí jì gōng

这句话大意是:淳入朝,释其罪,诏南京刻石纪功。

bǎo dà èr nián tiān zuò rù jiā shān xī wáng huí lí bǎo lín yá yē lǜ dà shí děng yǐn táng líng wǔ gù shì yì yù lì chún

这句话大意是:保大二年,天祚入夹山,奚王回离保、林牙耶律大石等引唐灵武故事,议欲立淳。

chún bù cóng guān shǔ quàn jìn yuē zhǔ shàng meng chen zhōng yuán rǎo rǎng ruò bù lì wáng bǎi xìng hé guī

这句话大意是:淳不从,官属劝进曰:“主上蒙尘,中原扰攘,若不立王,百姓何归?

yi shú jì zhī

这句话大意是:宜熟计之。

suì jí wèi

这句话大意是:”遂即位。

bǎi guān shàng hào tiān xī huáng dì gǎi bǎo dà èr nián wèi jiàn fú yuán nián dà shè

这句话大意是:百官上号天锡皇帝,改保大二年为建福元年,大赦。

fàng jìn shì li bǎo xìn děng yī shí jiǔ rén yáo jiàng tiān zuò wèi xiāng yīn wáng

这句话大意是:放进士李宝信等一十九人,遥降天祚为湘阴王。

yǐ yàn yún píng shàng jīng zhōng jīng liáo xī liù lù chún zhǔ zhī shā mò yǐ běi nán běi lù liǎng dū zhāo tǎo fǔ zhū fān bù zú děng réng lì tiān zuò

这句话大意是:以燕、云、平、上京、中京、辽西六路淳主之,沙漠以北、南北路两都招讨府、诸蕃部族等仍隶天祚。

zì cǐ liáo guó fēn yǐ

现代白话:自此辽国分了。

fēng qí qī pǔ xián nǚ wèi dé fēi yǐ huí lí bǎo zhī běi yuàn shū mì shǐ shì jūn lǚ zhī shì xī wěi dà shí

这句话大意是:封其妻普贤女为德妃,以回离保知北院枢密使事,军旅之事悉委大石。

yòu qiǎn shǐ bào sòng miǎn suì bì jié hǎo

这句话大意是:又遣使报宋,免岁币,结好。

sòng rén fā bīng wèn zuì jī bài zhī

这句话大意是:宋人发兵问罪,击败之。

xún qiǎn shǐ fèng biǎo yú jīn qǐ wèi fù yōng

这句话大意是:寻遣使奉表于金,乞为附庸。

shì wèi jué chún bìng sǐ nián liù shí

这句话大意是:事未决,淳病死,年六十。

bǎi guān wěi shì yuē xiào zhāng huáng dì miào hào xuān zōng zàng yàn xi xiāng shān yǒng ān líng

这句话大意是:百官伪谥曰孝章皇帝,庙号宣宗,葬燕西香山永安陵。

yí mìng yáo lì qín wáng dìng yǐ cún shè jì dé fēi wèi huáng tài hòu chēng zhì gǎi jiàn fú wèi dé xīng yuán nián fàng jìn shì li qiú děng bǎi bā rén

这句话大意是:遗命遥立秦王定以存社稷,德妃为皇太后,称制,改建福为德兴元年,放进士李球等百八人。

shí sòng bīng lái gōng zhàn bài zhī yóu shì rén xīn dà yuè bīng shì rì zhèn

这句话大意是:时宋兵来攻,战败之,由是人心大悦,兵势日振。

zǎi xiàng lǐ chún děng qián nà sòng bīng jū mín nèi yìng bào guān zhě bèi shā shén zhòng

这句话大意是:宰相李纯等潜纳宋兵,居民内应,抱关者被杀甚众。

yì rì gōng nèi dōng mén wèi bīng lì zhàn sòng jūn dà kuì yú chéng ér zǒu sǐ zhě xiāng jí

这句话大意是:翌日,攻内东门,卫兵力战,宋军大溃,逾城而走,死者相藉。

wǔ biǎo yú jīn qiú lì qín wáng bù cóng

这句话大意是:五表于金,求立秦王,不从。

ér jīn bīng dà zhì dé fēi bēn tiān dé jūn jiàn tiān zuò

这句话大意是:而金兵大至,德妃奔天德军,见天祚。

tiān zuò nù zhū dé fēi jiàng chún shù rén chú qí shǔ jí

这句话大意是:天祚怒,诛德妃,降淳庶人,除其属籍。

yē lǜ yā lǐ zhě tiān zuò huáng dì dì èr zi yě zì sā luán

这句话大意是:耶律雅里者,天祚皇帝第二子也,字撒鸾。

qī suì yù lì wèi huáng tài zǐ bié zhì jìn wèi fēng liáng wáng

这句话大意是:七岁,欲立为皇太子,别置禁卫,封梁王。

bǎo dà sān nián jīn shī wéi qīng zhǒng zhài yā lǐ zài jūn zhōng

这句话大意是:保大三年,金师围青冢寨,雅里在军中。

tài bǎo tè mǔ gē xié zhī chū zǒu jiàn dào xíng zhì yīn shān

这句话大意是:太保特母哥挟之出走,间道行至阴山。

wén tiān zuò shī lì qū yún nèi yā lǐ chí fù

这句话大意是:闻天祚失利趋云内,雅里驰赴。

shí hù cóng zhě qiān yú rén duō yú tiān zuò

这句话大意是:时扈从者千余人,多于天祚。

tiān zuò lǜ tè mǔ gē shēng biàn yù zhū zhī

这句话大意是:天祚虑特母哥生变,欲诛之。

zé yǐ bù néng quán jiù zhū wáng jiāng xùn zhī

这句话大意是:责以不能全救诸王,将讯之。

zhàng jiàn zhào yā lǐ wèn yuē tè mǔ gē jiào rǔ hé wéi

现代白话:仗剑召雅里问曰:“特母哥教你何为?

yā lǐ duì yuē wú tā yán

这句话大意是:”雅里对曰:“无他言。

nǎi shì zhī

这句话大意是:”乃释之。

tiān zuò dù hé bēn xià duì shuài yē lǜ dí liè děng jié yā lǐ běi zǒu

这句话大意是:天祚渡河奔夏,队帅耶律敌列等劫雅里北走。

zhì shā lǐng jiàn shé héng dào ér guò shí zhě yǐ wéi bù xiáng

这句话大意是:至沙岭,见蛇横道而过,识者以为不祥。

cóng sān rì qún liáo gòng lì yā lǐ wéi zhǔ

这句话大意是:从三日,群僚共立雅里为主。

yā lǐ suì jí wèi gǎi yuán shén lì mìng shì zhù shàng pián yí

这句话大意是:雅里遂即位,改元神历,命士庶上便宜。

yā lǐ xìng kuān dà è zhū shā

这句话大意是:雅里性宽大,恶诛杀。

huò wáng zhě chī zhī ér yǐ

这句话大意是:获亡者,笞之而已。

yǒu zì guī zhě jí guān zhī

这句话大意是:有自归者,即官之。

yīn wèi zuǒ yòu yuē yù fù lái guī bù fù zé qù hé xū wēi bī yé

这句话大意是:因谓左右曰:“欲附来归,不附则去,何须威逼耶?

měi qǔ táng zhēn guàn zhèng yào jí lín yá zī zhōng suǒ zuò zhì guó shī lìng shì cóng dú zhī

这句话大意是:”每取唐《贞观政要》及林牙资忠所作《治国诗》,令侍从读之。

wū gǔ bù jié dù shǐ jiū zhé dié liè bù tǒng jūn tà bù yě dōu jiān tū lǐ bù děng gè lǜ qí zhòng lái fù

这句话大意是:乌古部节度使𫄙哲、迭烈部统军挞不也、都监突里不等各率其众来附。

zì shì zhū bù jì zhì

这句话大意是:自是诸部继至。

ér yā lǐ rì jiàn huāng dài hǎo jī jū

这句话大意是:而雅里日渐荒怠,好击鞠。

tè mǔ gē qiē jiàn nǎi bù fù chū

这句话大意是:特母哥切谏,乃不复出。

yǐ yē lǜ dí liè wèi shū mì shǐ tè mǔ gē fù zhī

这句话大意是:以耶律敌烈为枢密使,特母哥副之。

dí liè hé xī běi lù zhāo tǎo shǐ xiāo jiū lǐ yíng huò zhòng xīn zhì yǒu bù chén yǔ qí zǐ má niè bìng zhū zhī

这句话大意是:敌列劾西北路招讨使萧𫄙里荧惑众心,志有不臣,与其子麻涅并诛之。

yǐ yáo shè wèi zhāo tǎo shǐ yǔ zhū fān zhàn shù bài zhàng miǎn guān

这句话大意是:以遥设为招讨使,与诸蕃战,数败,杖免官。

cóng xíng yǒu pí kùn zhě zhé zhèn gěi zhī

这句话大意是:从行有疲困者,辄振给之。

zhí zhǎng bǎo dé jiàn yuē jīn guó jiā kōng xū cì lài ruò cǐ jiāng hé yǐ xiāng gěi yé

现代白话:直长保德谏曰:“今国家空虚,赐赉若此,将凭什么相给耶?

yā lǐ nù yuē xī tián yú fú shān qīng wū liè guān jīn fù yǒu cǐ yán

这句话大意是:”雅里怒曰:“昔畋于福山,卿诬猎官,今复有此言。

ruò wú zhū bù wǒ jiāng hé qǔ

这句话大意是:若无诸部,我将何取?

bù nà

这句话大意是:”不纳。

chū lìng qún mù yùn yán luò cāng sù ér mín dào zhī yì jí yǐ cháng

这句话大意是:初,令群牧运盐泺仓粟,而民盗之,议籍以偿。

yā lǐ nǎi zì wèi zhí měi sù yī chē cháng yī yáng sān chē yī niú wǔ chē yī mǎ bā chē yī tuo

这句话大意是:雅里乃自为直:每粟一车偿一羊,三车一牛,五车一马,八车一驼。

zuǒ yòu yuē jīn yī yáng yì sù èr dòu qiě bù kě de nǎi cháng yī chē

这句话大意是:左右曰:“今一羊易粟二斗且不可得,乃偿一车!

yā lǐ yuē mín yǒu zé wǒ yǒu

这句话大意是:”雅里曰:“民有则我有。

ruò lìng jǐn cháng mín hé kān

这句话大意是:若令尽偿,民何堪?

hòu liè chá là shān yī rì ér shè huáng yáng sì shí láng èr shí yī yīn zhì jí zú nián sān shí

这句话大意是:”后猎查剌山,一日而射黄羊四十,狼二十一,因致疾,卒,年三十。

yē lǜ dà shí zhě shì hào wèi xī liáo

这句话大意是:耶律大石者,世号为西辽。

dà shí zì zhòng dé tài zǔ bā dài sūn yě

这句话大意是:大石字重德,太祖八代孙也。

tōng liáo hàn zì shàn qí shè dēng tiān qìng wǔ nián jìn shì dì zhuó hàn lín yìng fèng xún shēng chéng zhǐ

这句话大意是:通辽、汉字,善骑射,登天庆五年进士第,擢翰林应奉,寻升承旨。

liáo yǐ hàn lín wèi lín yá gù chēng dà shí lín yá

这句话大意是:辽以翰林为林牙,故称大石林牙。

lì tài xiáng èr zhōu cì shǐ liáo xìng jūn jié dù shǐ

这句话大意是:历泰、祥二州刺史,辽兴军节度使。

bǎo dà èr nián jīn bīng rì bī tiān zuò bō yuè yǔ zhū dà chén lì qín jìn wáng chún wèi dì

这句话大意是:保大二年,金兵日逼,天祚播越,与诸大臣立秦晋王淳为帝。

chún sǐ lì qí qī xiāo dé fēi wèi tài hòu yǐ shǒu yàn

这句话大意是:淳死,立其妻萧德妃为太后,以守燕。

jí jīn bīng zhì xiāo dé fēi guī tiān zuò

这句话大意是:及金兵至,萧德妃归天祚。

tiān zuò nù zhū dé fēi ér zé dà shí yuē wǒ zài rǔ hé gǎn lì chún

现代白话:天祚怒诛德妃而责大石曰:“我在,你何敢立淳?

duì yuē bì xià yǐ quán guó zhī shì bù néng yī jù dí qì guó yuǎn dùn shǐ lí mín tú tàn

这句话大意是:”对曰:“陛下以全国之势,不能一拒敌,弃国远遁,使黎民涂炭。

jí lì shí chún jiē tài zǔ zǐ sūn qǐ bù shèng qǐ mìng yú tā rén yé

这句话大意是:即立十淳,皆太祖子孙,岂不胜乞命于他人耶?

shàng wú yǐ dá cì jiǔ shí shè qí zuì

这句话大意是:”上无以答,赐酒食,赦其罪。

dà shí bù zì ān suì shā xiāo yǐ xuē pō lǐ kuò zì lì wèi wáng lǜ tiě qí èr bǎi xiāo dùn

这句话大意是:大石不自安,遂杀萧乙薛、坡里括,自立为王,率铁骑二百宵遁。

běi xíng sān rì guò hēi shuǐ jiàn bái dá dá xiáng wěn chuáng gǔ r

这句话大意是:北行三日,过黑水,见白达达详稳床古儿。

chuáng gǔ r xiàn mǎ sì bǎi tuo èr shí yáng ruò gān

这句话大意是:床古儿献马四百,驼二十,羊若干。

xi zhì kě dūn chéng

这句话大意是:西至可敦城,。

zhù běi tíng dū hù fǔ

这句话大意是:驻北庭都护府,。

huì wēi wǔ chóng dé huì fán xīn dà lín zǐ hé tuo děng qī zhōu jí dài huáng shì wéi dí là wáng jì là chá chì là yě xǐ bí gǔ dé ní là dá là guāi dá mì lǐ mì r jì hé zhǔ wū gǔ lǐ zǔ bǔ pǔ sù wán táng gǔ hū mǔ sī xī de jiū ér bì shí bā bù wáng zhòng

这句话大意是:会威武、崇德、会蕃、新、大林、紫河、驼等七州及大黄室韦、敌剌、王纪剌、茶赤剌、也喜、鼻古德、尼剌、达剌乖、达密里、密儿纪、合主、乌古里、阻卜、普速完、唐古、忽母思、奚的、𫄙而毕十八部王众,。

yù yuē wǒ zǔ zōng jiān nán chuàng yè

这句话大意是:谕曰:“我祖宗艰难创业,。

lì shì jiǔ zhǔ

这句话大意是:历世九主,。

lì nián èr bǎi

这句话大意是:历年二百。

jīn yǐ chén shǔ bī wǒ guó jiā cán wǒ lí shù tú jiǎn wǒ zhōu yì shǐ wǒ tiān zuò huáng dì meng chen yú wài rì yè tòng xīn jí shǒu

这句话大意是:金以臣属,逼我国家,残我黎庶,屠翦我州邑,使我天祚皇帝蒙尘于外,日夜痛心疾首。

wǒ jīn zhàng yì ér xi yù jiè lì zhū fān jiǎn wǒ chóu dí fù wǒ jiāng yǔ wéi ěr zhòng yì yǒu zhěn wǒ guó jiā yōu wǒ shè jì sī gòng jiù jūn fù jì shēng mín yú nán zhě hu

现代白话:我今仗义而西,欲借力诸蕃,翦我仇敌,复我疆宇,惟你众亦有轸我国家,忧我社稷,思共救君父,济生民于难者吗?

suì de jīng bīng wàn yú zhì guān lì lì pái jiǎ jù qì zhàng

这句话大意是:”遂得精兵万余,置官吏,立排甲,具器仗。

míng nián èr yuè jiǎ wǔ yǐ qīng niú bái mǎ jì tiān de zǔ zōng zhěng lǚ ér xi

这句话大意是:明年二月甲午,以青牛白马祭天地、祖宗,整旅而西。

xiān qiǎn shū huí hú wáng bì lēi gē yuē xī wǒ tài zǔ huáng dì běi zhēng guò bo gǔ hǎn chéng jí qiǎn shǐ zhì gān zhōu zhào ěr zǔ wū mǔ zhǔ yuē rǔ sī gù guó yé zhèn jí wéi rǔ fù zhī

现代白话:先遣书回鹘王毕勒哥曰:“昔我太祖皇帝北征,过卜古罕城,即遣使至甘州,诏你祖乌母主曰:‘你思故国耶,朕即为你复之;。

rǔ bù néng fǎn yé zhèn zé yǒu zhī

现代白话:你不能返耶,朕则有之。

zài zhèn yóu zài ěr yě

现代白话:在朕犹在你也。

ěr zǔ jí biǎo xiè yǐ wéi qiān guó yú cǐ shí yǒu yú shì jūn mín jiē ān tǔ zhòng qiān bù néng fù fǎn yǐ

现代白话:’你祖即表谢,以为迁国于此,十有余世,军民皆安土重迁,不能复返了。

shì yǔ ěr guó fēi yī rì zhī hǎo yě

现代白话:是与你国非一日之好也。

jīn wǒ jiāng xi zhì dà shí jiǎ dào ěr guó qí wù zhì yí

现代白话:今我将西至大食,假道你国,其勿致疑。

bì lēi gē de shū jí yíng zhì dǐ dà yàn sān rì

这句话大意是:”毕勒哥得书,即迎至邸,大宴三日。

lín xíng xiàn mǎ liù bǎi tuo bǎi yáng sān qiān yuàn zhì zǐ sūn wèi fù yōng sòng zhì jìng wài

这句话大意是:临行,献马六百,驼百,羊三千,愿质子孙为附庸,送至境外。

suǒ guò dí zhě shèng zhī jiàng zhě ān zhī

这句话大意是:所过,敌者胜之,降者安之。

bīng xíng wàn lǐ guī zhě shù guó huò tuo mǎ niú yáng cái wù bù kě shèng jì

这句话大意是:兵行万里,归者数国,获驼、马、牛、羊、财物,不可胜计。

jūn shì rì shèng ruì qì rì bèi

这句话大意是:军势日盛,锐气日倍。

zhì xún sī gàn xī yù zhū guó jǔ bīng shí wàn hào hū ér shān lái jù zhàn

这句话大意是:至寻思干,西域诸国举兵十万,号忽儿珊,来拒战。

liǎng jūn xiāng wàng èr lǐ xǔ

这句话大意是:两军相望二里许。

yù jiàng shì yuē bǐ jūn suī duō ér wú móu gōng zhī zé shǒu wěi bù jiù wǒ shī bì shèng

这句话大意是:谕将士曰:“彼军虽多而无谋,攻之则首尾不救,我师必胜。

qiǎn liù yuàn sī dài wáng xiāo wò lǐ là zhāo tǎo fù shǐ yē lǜ sōng shān děng jiàng bīng èr qiān wǔ bǎi gōng qí yòu

这句话大意是:”遣六院司大王萧斡里剌、招讨副使耶律松山等将兵二千五百攻其右;。

shū mì fù shǐ xiāo là ā bù zhāo tǎo shǐ yē lǜ shù xuē děng jiàng bīng èr qiān wǔ bǎi gōng qí zuǒ

这句话大意是:枢密副使萧剌阿不、招讨使耶律术薛等将兵二千五百攻其左;。

zì yǐ zhòng gōng qí zhōng

这句话大意是:自以众攻其中。

sān jūn jù jìn hū ér shān dà bài jiāng shī shù shí lǐ

这句话大意是:三军俱进,忽儿珊大败,僵尸数十里。

zhù jūn xún sī gàn fán jiǔ shí rì huí huí guó wáng lái jiàng gòng fāng wù

这句话大意是:驻军寻思干凡九十日,回回国王来降,贡方物。

yòu xi zhì qǐ r màn wén wǔ bǎi guān cè lì dà shí wèi dì yǐ jiǎ chén suì èr yuè wǔ rì jí wèi nián sān shí bā hào gé r hǎn

这句话大意是:又西至起儿漫,文武百官册立大石为帝,以甲辰岁二月五日即位,年三十八,号葛儿罕。

fù shàng hàn zūn hào yuē tiān yòu huáng dì gǎi yuán yán qìng

这句话大意是:复上汉尊号曰天佑皇帝,改元延庆。

zhuī shì zǔ fù wèi sì yuán huáng dì zǔ mǔ wèi xuān yì huáng hòu cè yuán fēi xiāo shì wèi zhāo dé huáng hòu

这句话大意是:追谥祖父为嗣元皇帝,祖母为宣义皇后,册元妃萧氏为昭德皇后。

yīn wèi bǎi guān yuē zhèn yǔ qīng děng xíng sān wàn lǐ bá shè shā mò sù yè jiān qín

这句话大意是:因谓百官曰:“朕与卿等行三万里,跋涉沙漠,夙夜艰勤。

lài zǔ zōng zhī fú qīng děng zhī lì mào dēng dà wèi

这句话大意是:赖祖宗之福,卿等之力,冒登大位。

ěr zǔ ěr fù yi jiā xù diǎn gòng xiǎng zūn róng

现代白话:你祖你父宜加恤典,共享尊荣。

zì xiāo wò lǐ là děng sì shí jiǔ rén zǔ fù fēng jué yǒu chà

这句话大意是:”自萧斡里剌等四十九人祖父封爵有差。

yán qìng sān nián bān shī dōng guī mǎ xíng èr shí rì de shàn dì suì jiàn dū chéng hào hǔ sī wò ěr duǒ gǎi yán qìng wèi kāng guó yuán nián

这句话大意是:延庆三年,班师东归,马行二十日,得善地,遂建都城,号虎思斡耳朵,改延庆为康国元年。

sān yuè yǐ liù yuàn sī dài wáng xiāo wò lǐ là wèi bīng mǎ dōu yuán shuài dí là bù qián tóng zhī shū mì yuàn shì xiāo chá là ā bù fù zhī chá chì là bù tū lǔ yē lǜ yān shān wèi dōu bù shǔ hù wèi yē lǜ tiě gē wèi dōu jiān lǜ qī wàn qí dōng zhēng

这句话大意是:三月,以六院司大王萧斡里剌为兵马都元帅,敌剌部前同知枢密院事萧查剌阿不副之,茶赤剌部秃鲁耶律燕山为都部署,护卫耶律铁哥为都监,率七万骑东征。

yǐ qīng niú bái mǎ jì tiān shù qí yǐ shì yú zhòng yuē wǒ dà liáo zì tài zǔ tài zōng jiān nán ér chéng dì yè qí hòu sì jūn dān lè wú yàn bù xù guó zhèng dào zéi fēng qǐ tiān xià tǔ bēng

这句话大意是:以青牛白马祭天,树旗以誓于众曰:“我大辽自太祖、太宗艰难而成帝业,其后嗣君耽乐无厌,不恤国政,盗贼蜂起,天下土崩。

zhèn lǜ ěr zhòng yuǎn zhì shuò mò qī fù dà yè yǐ guāng zhōng xīng

现代白话:朕率你众,远至朔漠,期复大业,以光中兴。

cǐ fēi zhèn yǔ ěr shì jū zhī de

现代白话:此非朕与你世居之地。

shēn mìng yuán shuài wò lǐ là yuē jīn rǔ qí wǎng xìn shǎng bì fá yǔ shì zú tóng gān kǔ zé shàn shuǐ cǎo yǐ lì yíng liàng dí ér jìn wú zì qǔ huò bài yě

现代白话:”申命元帅斡里剌曰:“今你其往,信赏必罚,与士卒同甘苦,择善水草以立营,量敌而进,毋自取祸败也。

xíng wàn yú lǐ wú suǒ de niú mǎ duō sǐ lè bīng ér hái

这句话大意是:”行万余里无所得,牛马多死,勒兵而还。

dà shí yuē huáng tiān fú shùn shù yě

这句话大意是:大石曰:“皇天弗顺,数也!

kāng guó shí nián mò zài wèi èr shí nián miào hào dé zōng

这句话大意是:”康国十年殁,在位二十年,庙号德宗。

zi yí liè nián yòu qiǎn mìng huáng hòu quán guó

这句话大意是:子夷列年幼,遣命皇后权国。

hòu míng tǎ bù yān hào gǎn tiān huáng hòu chēng zhì gǎi yuán xián qīng zài wèi qī nián zi yí liè jí wèi gǎi yuán shào xīng

这句话大意是:后名塔不烟,号感天皇后,称制,改元咸清,在位七年,子夷列即位,改元绍兴。

jí mín shí bā suì yǐ shàng de bā wàn sì qiān wǔ bǎi hù

这句话大意是:籍民十八岁以上,得八万四千五百户。

zài wèi shí sān nián mò miào hào rén zōng

这句话大意是:在位十三年殁,庙号仁宗。

zi yòu yí zhào yǐ mèi pǔ sù wán quán guó chēng zhì gǎi yuán chóng fú hào chéng tiān tài hòu

这句话大意是:子幼,遗诏以妹普速完权国,称制,改元崇福,号承天太后。

hòu yǔ fù mǎ xiāo duo lǔ bù dì piáo gǔ zhǐ shā lǐ tōng chū fù mǎ wèi dōng píng wáng luó zhī shā zhī

这句话大意是:后与驸马萧朵鲁不弟朴古只沙里通,出驸马为东平王,罗织杀之。

fù mǎ fù wò lǐ là yǐ bīng wéi qí gōng shè shā pǔ sù wán jí piáo gǔ zhǐ shā lǐ

这句话大意是:驸马父斡里剌以兵围其宫,射杀普速完及朴古只沙里。

pǔ sù wán zài wèi shí sì nián

这句话大意是:普速完在位十四年。

rén zōng cì zǐ zhí lǔ gǔ jí wèi gǎi yuán tiān xǐ zài wèi sān shí sì nián

这句话大意是:仁宗次子直鲁古即位,改元天禧,在位三十四年。

shí qiū chū liè nǎi mán wáng qū chū lǜ yǐ fú bīng bā qiān qín zhī ér jù qí wèi

这句话大意是:时秋出猎,乃蛮王屈出律以伏兵八千擒之,而据其位。

suì xí liáo yì guān zūn zhí lǔ gǔ wèi tài shàng huáng huáng hòu wèi huáng tài hòu zhāo xī wèn qǐ jū yǐ shì zhōng yān

现代白话:遂袭辽衣冠,尊直鲁古为太上皇,皇后为皇太后,朝夕问起居,以侍终呢。

zhí lǔ gǔ sǐ liáo jué

这句话大意是:直鲁古死,辽绝。

yē lǜ chún zài tiān zuò zhī shì lì wáng dà guó shòu cì jīn quàn zàn bài bù míng yī shí ēn yù wú yǔ wéi bǐ

这句话大意是:耶律淳在天祚之世,历王大国,受赐金券,赞拜不名,一时恩遇,无与为比。

dàng tiān zuò bō yuè yǐ dōu yuán shuài liú shǒu nán jīng dú bù kě fèn dà yì yǐ jī yàn mín jí zhū dà chén xìng qín wáng zhī shī dōng jù jīn ér yíng tiān zuò hu

这句话大意是:当天祚播越,以都元帅留守南京,独不可奋大义以激燕民及诸大臣,兴勤王之师,东拒金而迎天祚吗?

nǎi zì qǔ zhī shì cuàn yě

这句话大意是:乃自取之,是篡也。

kuàng rěn wáng tiān zuò zāi

现代白话:况忍王天祚啊?

dà shí jì dì chún ér wáng tiān zuò yǐ fù guī tiān zuò

现代白话:大石既帝淳而王天祚了,复归天祚。

tiān zuò zé yǐ dà yì nǎi zì lì wèi wáng ér qù zhī

这句话大意是:天祚责以大义,乃自立为王而去之。

xìng jiè zǔ zōng yú wēi yí zhì jiàn hào wàn lǐ zhī wài

这句话大意是:幸藉祖宗余威遗智,建号万里之外。

suī guǎ mǔ ruò zǐ gèng jì dié chéng jǐ jiǔ shí nián yì kě wèi nán yǐ

现代白话:虽寡母弱子,更继迭承,几九十年,亦可谓难了。

rán chún yǔ yā lǐ dà shí zhī lì jiē zài tiān zuò zhī shì

这句话大意是:然淳与雅里、大石之立,皆在天祚之世。

yǒu jūn ér fù jūn zhī qí kě hū zāi

现代白话:有君而复君之,其可乎啊?

zhū gě wǔ hòu wèi xiàn dì fā sāng ér hòu lì xiān zhǔ wèi dì zhě bù kě tóng nián yǔ yǐ

现代白话:诸葛武侯为献帝发丧,而后立先主为帝者,不可同年语了。

gù zhe yǐ wéi jiè yún

这句话大意是:故著以为戒云。

zàn yuē liáo qǐ shuò yě bīng jiǎ zhī shèng gǔ xíng hào wài xí juǎn hé shuò shù jìn zhí hàn hé qí zhuàng yú

这句话大意是:赞曰:辽起朔野,兵甲之盛,鼓行皞外,席卷河朔,树晋植汉,何其壮欤?

tài zǔ tài zōng chéng bǎi zhàn zhī shì ji xīn zào zhī bāng yīng móu ruì lüè kě wèi yuǎn yǐ

现代白话:太祖、太宗乘百战之势,辑新造之邦,英谋睿略,可谓远了。

suī yǐ shì zōng zhōng cái mù zōng cán bào lián gòu shì nì ér shén qì bù yáo

这句话大意是:虽以世宗中才,穆宗残暴,连遘弑逆,而神器不摇。

gài yóu zǔ zōng wēi lìng yóu zú yǐ zhèn dié qí guó rén yě

这句话大意是:盖由祖宗威令犹足以震叠其国人也。

shèng zōng yǐ lái nèi xiū zhèng zhì wài zhí jiāng yǔ jì ér shēn gù lín hǎo sì jìng yì ān

这句话大意是:圣宗以来,内修政治,外拓疆宇,既而申固邻好,四境乂安。

wéi shì èr bǎi yú nián zhī jī yǒu zì lái yǐ

现代白话:维侍二百余年之基,有自来了。

jiàng zhēn tiān zuò jì dīng mò yùn yòu jué rén wàng chóng xìn jiān huí zì zhuó guó běn qún xià lí xīn

这句话大意是:降臻天祚,既丁末运,又觖人望,崇信奸回,自椓国本,群下离心。

jīn bīng yī jí nèi nán xiān zuò fèi lì zhī móu pàn wáng zhī jī xiāng jì fēng qǐ

这句话大意是:金兵一集,内难先作,废立之谋,叛亡之迹,相继蜂起。

xùn zhì tǔ bēng wǎ jiě bù kě fù zhī liáng kě āi yě

这句话大意是:驯致土崩瓦解,不可复支,良可哀也!

yē lǜ yǔ xiāo shì wèi shēng jiù yì tóng xiū qi fèng xiān xié sī miè gōng shǒu huò gòu nán yī zhì yú sī

这句话大意是:耶律与萧,世为甥舅,义同休戚,奉先挟私灭公,首祸构难,一至于斯。

tiān zuò qióng cù shǐ wù fèng xiān wù jǐ bù jǐ wǎn hu

这句话大意是:天祚穷蹙,始悟奉先误己,不几晚乎!

chún yā lǐ suǒ wèi míng bù zhèng yán bù shùn shì bù chéng zhě yě

这句话大意是:淳、雅里所谓名不正,言不顺,事不成者也。

dà shí gǒu yán bǐ shàn yú cǐ yì jǐ hé zāi

现代白话:大石苟延,彼善于此,亦几何啊?

✦ You read 本纪·卷三十

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.