辽史 · 脱脱 · Chapter 42 of 117

志·卷十二

PinyinModern Translation
Size

lì xiàng zhì shàng

这句话大意是:◎历象志上。

liáo yǐ yōu yíng lì guó lǐ yuè zhì dù guī mó rì wán shòu lì bān shuò èr bǎi yú nián

这句话大意是:辽以幽、营立国,礼乐制度,规模日完,授历颁朔二百余年。

jīn fèng zhào xiū liáo shǐ tǐ yǔ sòng jīn shì qí dà míng lì bù kě shǎo yě

这句话大意是:今奉诏修辽史,体与宋、金似,其《大明历》不可少也。

lì shū fǎ jìn bù kě de qiú dà míng lì yuán de zǔ chōng zhī fǎ yú wài shǐ

这句话大意是:历书法禁不可得,求《大明历》元,得祖冲之法于外史。

chōng zhī zhī fǎ liáo lì zhī suǒ cóng chū yě yú

这句话大意是:冲之之法,辽历之所从出也欤?

guó cháo yì cháng yīn zhī

这句话大意是:国朝亦尝因之。

yǐ chōng zhī fǎ suàn ér zhì yú liáo gēng lì zhī nián yǐ qǐ yuán shù shì gài liáo dà míng lì

这句话大意是:以冲之法算,而至于辽更历之年,以起元数,是盖辽《大明历》。

liáo lì yīn shì gù kě bǔ rán fú zhī bǔ shǐ guì quē wén yě

这句话大意是:辽历因是固可补,然弗之补,史贵阙文也。

wài shǐ jì qí fǎ sī tiān cún qí zhí liáo shǐ zhì shì zú yǐ

现代白话:外史纪其法,司天存其职,《辽史》志是足了。

zuò lì xiàng zhì

这句话大意是:作《历象志》。

这句话大意是:历。

dà tóng yuán nián tài zōng huáng dì zì jìn biàn jīng shōu bǎi sī liáo shǔ jì shù lì xiàng qiān yú zhōng jīng liáo shǐ yǒu lì

这句话大意是:大同元年,太宗皇帝自晋汴京收百司僚属伎术历象,迁于中京,辽始有历。

xiān shì liáng táng réng yòng jǐng fú chóng xuán lì

这句话大意是:先是,梁、唐仍用景福《崇玄历》。

jìn tiān fú sì nián sī tiān jiàn mǎ zhòng jī zòu shàng yǐ wèi yuán lì hào tiáo yuán lì tài zōng suǒ shōu tiān biàn shì yě

这句话大意是:晋天福四年,司天监马重绩奏上《乙未元历》,号《调元历》,太宗所收天汴是也。

mù zōng yīng lì shí yī nián sī tiān wáng bái li zhèng děng jìn lì gài yǐ wèi yuán lì yě

这句话大意是:穆宗应历十一年,司天王白、李正等进历,盖《乙未元历》也。

shèng zōng tǒng hé shí èr nián kè hán zhōu cì shǐ gǔ jùn jìn xīn lì zé dà míng lì shì yě

这句话大意是:圣宗统和十二年,可汗州刺史贾俊进新历,则《大明历》是也。

gāo lí suǒ zhì dà liáo gǔ jīn lù chēng tǒng hé shí èr nián shǐ bān zhèng shuò gǎi lì yàn yǐ

现代白话:高丽所志《大辽古今录》称统和十二年始颁正朔改历,验了。

dà míng lì běn sòng zǔ chōng zhī fǎ jù jiàn shěn yuē sòng shū

这句话大意是:《大明历》本宋祖冲之法,具见沈约《宋书》。

jù rú zuǒ

这句话大意是:具如左。

sòng wǔ dì dà míng liù nián zǔ chōng zhī shàng jiǎ zǐ yuán lì fǎ wèi jí shī yòng yīn míng dà míng lì

这句话大意是:宋武帝大明六年,祖冲之上《甲子元历》法,未及施用,因名《大明历》。

shàng yuán jiǎ zǐ zhì sòng dà míng qī nián guǐ mǎo wǔ wàn yī qiān jiǔ bǎi sān shí jiǔ nián suàn wài

这句话大意是:上元甲子至宋大明七年癸卯,五万一千九百三十九年算外。

yuán fǎ wǔ shí jiǔ wàn èr qiān sān bǎi liù shí wǔ

这句话大意是:元法:五十九万二千三百六十五。

jì fǎ sān wàn jiǔ qiān sì bǎi jiǔ shí yī

这句话大意是:纪法:三万九千四百九十一。

zhāng suì sān bǎi jiǔ shí yī

这句话大意是:章岁:三百九十一。

zhāng yuè sì qiān bā bǎi sān shí liù

这句话大意是:章月:四千八百三十六。

zhāng rùn yī bǎi sì shí sì

这句话大意是:章闰:一百四十四。

rùn fǎ shí èr

这句话大意是:闰法:十二。

yuè fǎ shí yī wàn liù qiān sān bǎi èr shí yī

这句话大意是:月法:十一万六千三百二十一。

rì fǎ sān qiān jiǔ bǎi sān shí jiǔ

这句话大意是:日法:三千九百三十九。

yú shù èr shí wàn qī qiān sì shí sì

这句话大意是:余数:二十万七千四十四。

suì yú jiǔ qiān wǔ bǎi bā shí jiǔ

这句话大意是:岁余:九千五百八十九。

méi fēn sān bǎi liù shí wàn wǔ qiān jiǔ bǎi wǔ shí yī

这句话大意是:没分:三百六十万五千九百五十一。

méi fǎ wǔ wàn yī qiān qī bǎi liù shí yī

这句话大意是:没法:五万一千七百六十一。

zhōu tiān yī qiān sì bǎi sì shí èr wàn sì qiān liù bǎi liù shí sì

这句话大意是:周天:一千四百四十二万四千六百六十四。

xū fēn wàn sì bǎi sì shí jiǔ

这句话大意是:虚分:万四百四十九。

xíng fēn fǎ èr shí sān

这句话大意是:行分法:二十三。

xiǎo fēn fǎ yī qiān qī bǎi yī shí qī

这句话大意是:小分法:一千七百一十七。

tōng zhōu qī shí èr wàn liù qiān bā bǎi yī shí

这句话大意是:通周:七十二万六千八百一十。

huì zhōu qī shí yī wàn qī qiān qī bǎi qī shí qī

这句话大意是:会周:七十一万七千七百七十七。

tōng fǎ èr wàn liù qiān sān bǎi qī shí qī

这句话大意是:通法:二万六千三百七十七。

chà lǜ sān shí jiǔ

这句话大意是:差率:三十九。

tuī shuò shù

这句话大意是:推朔术:。

zhì rù shàng yuán nián shù suàn wài yǐ zhāng yuè chéng zhī mǎn zhāng suì wèi jī yuè bù jìn wèi rùn yú

这句话大意是:置入上元年数算外,以章月乘之,满章岁为积月,不尽为闰余。

rùn yú èr bǎi sì shí qī yǐ shàng qí nián yǒu rùn

这句话大意是:闰余二百四十七以上,其年有闰。

yǐ yuè fǎ chéng jī yuè mǎn rì fǎ wèi jī rì bù jìn wèi xiǎo yú

这句话大意是:以月法乘积月,满日法为积日,不尽为小余。

liù xún qù jī rì bù jìn wèi dà yú

这句话大意是:六旬去积日,不尽为大余。

dà yú mìng yǐ jiǎ zǐ suàn wài suǒ qiú nián tiān zhèng shí yī yuè shuò yě

这句话大意是:大余命以甲子,算外,所求年天正十一月朔也。

xiǎo yú qiān bā bǎi sì shí jiǔ yǐ shàng qí yuè dà

这句话大意是:小余千八百四十九以上,其月大。

qiú cì yuè

这句话大意是:求次月:。

jiā dà yú èr shí jiǔ xiǎo yú èr qiān jiǔ shí

这句话大意是:加大余二十九,小余二千九十。

xiǎo yú mǎn rì fǎ cóng dà yú dà yú mǎn liù xún qù zhī mìng rú qián cì yuè shuò yě

这句话大意是:小余满日法从大余,大余满六旬去之,命如前,次月朔也。

qiú xián wàng

这句话大意是:求弦望:。

jiā shuò dà yú qī xiǎo yú qiān wǔ bǎi qī xiǎo fēn yī

这句话大意是:加朔大余七,小余千五百七,小分一。

xiǎo fēn mǎn sì cóng xiǎo yú xiǎo yú mǎn rì fǎ cóng dà yú mìng rú qián shàng xián rì yě

这句话大意是:小分满四从小余,小余满日法从大余,命如前,上弦日也。

yòu jiā de wàng yòu jiā de xià xián yòu jiā de hòu yuè shuò yě

这句话大意是:又加得望,又加得下弦,又加得后月朔也。

tuī rùn shù

这句话大意是:推闰术:。

yǐ rùn yú jiǎn zhāng suì yú mǎn rùn fǎ dé yī yuè mìng yǐ tiān zhèng suàn wài rùn suǒ zài yě

这句话大意是:以闰余减章岁,余满闰法得一月,命以天正,算外,闰所在也。

rùn yǒu jìn tuì yǐ wú zhōng qì wèi zhèng

这句话大意是:闰有进退,以无中气为正。

tuī èr shí sì qì

这句话大意是:推二十四气:。

zhì rù shàng yuán nián shù suàn wài yǐ yú shù chéng zhī mǎn jì fǎ wèi jī rì bù jìn wèi xiǎo yú

这句话大意是:置入上元年数算外,以余数乘之,满纪法为积日,不尽为小余。

liù xún qù jī rì bù jìn wèi dà yú

这句话大意是:六旬去积日,不尽为大余。

dà yú mìng yǐ jiǎ zǐ suàn wài tiān zhèng shí yī yuè dōng zhì rì yě

这句话大意是:大余命以甲子,算外,天正十一月冬至日也。

qiú cì qì

这句话大意是:求次气:。

jiā dà yú shí wǔ xiǎo yú bā qiān liù bǎi èr shí liù xiǎo fēn wǔ

这句话大意是:加大余十五,小余八千六百二十六,小分五。

xiǎo fēn mǎn liù cóng xiǎo yú xiǎo yú mǎn jì fǎ cóng dà yú mìng rú qián cì qì rì yě

这句话大意是:小分满六从小余,小余满纪法从大余,命如前,次气日也。

qiú tǔ wáng yòng shì

这句话大意是:求土王用事:。

jiā dōng zhì dà yú èr shí qī xiǎo yú wàn wǔ qiān wǔ bǎi èr shí bā jì dōng tǔ yòng shì rì yě

这句话大意是:加冬至大余二十七,小余万五千五百二十八,季冬土用事日也。

yòu jiā dà yú jiǔ shí yī xiǎo yú wàn èr qiān èr bǎi qī shí cì tǔ yòng shì rì yě

这句话大意是:又加大余九十一,小余万二千二百七十,次土用事日也。

tuī méi shù

这句话大意是:推没术:。

yǐ jiǔ shí chéng dōng zhì xiǎo yú yǐ jiǎn méi fēn mǎn méi fǎ wèi rì bù jìn wèi rì yú mìng rì yǐ dōng zhì suàn wài méi rì yě

这句话大意是:以九十乘冬至小余,以减没分,满没法为日,不尽为日余,命日以冬至,算外,没日也。

qiú cì méi

这句话大意是:求次没:。

jiā rì liù shí jiǔ rì yú sān wàn sì qiān sì bǎi sì shí èr yú mǎn méi fǎ cóng rì cì méi rì yě

这句话大意是:加日六十九,日余三万四千四百四十二,余满没法从日,次没日也。

rì yú jǐn wèi miè

这句话大意是:日余尽为灭。

tuī rì suǒ zài dù shù

这句话大意是:推日所在度术:。

yǐ jì fǎ chéng shuò jī rì wèi dù shí zhōu tiān qù zhī yú mǎn jì fǎ wèi jī dù bù jìn wèi dù yú

这句话大意是:以纪法乘朔积日为度实,周天去之,余满纪法为积度,不尽为度余。

mìng yǐ xū yī cì sù chú zhī suàn wài tiān zhèng shí yī yuè shuò yè bàn rì suǒ zài dù yě

这句话大意是:命以虚一,次宿除之,算外,天正十一月朔夜半日所在度也。

qiú cì yuè

这句话大意是:求次月:。

dà yuè jiā dù sān shí xiǎo yuè jiā dù èr shí jiǔ rù xū qù dù fēn

这句话大意是:大月加度三十,小月加度二十九,入虚去度分。

qiú xíng fēn

这句话大意是:求行分:。

yǐ xiǎo fēn fǎ chú dù yú suǒ de wéi xíng fēn bù jìn wèi xiǎo fēn xiǎo fēn mǎn fǎ cóng xíng fēn xíng fēn mǎn fǎ cóng dù

这句话大意是:以小分法除度余,所得为行分,不尽为小分,小分满法从行分,行分满法从度。

qiú cì rì

这句话大意是:求次日:。

jiā yí dù

这句话大意是:加一度。

rù xū qù xíng fēn liù xiǎo fēn bǎi sì shí qī

这句话大意是:入虚去行分六,小分百四十七。

tuī yuè suǒ zài dù shù

这句话大意是:推月所在度术:。

yǐ shuò xiǎo yú chéng bǎi èr shí sì wèi dù yú yòu yǐ shuò xiǎo yú chéng bā bǎi liù shí wèi wēi fēn wēi fēn mǎn yuè fǎ cóng dù yú dù yú mǎn jì fǎ wèi dù

这句话大意是:以朔小余乘百二十四为度余,又以朔小余乘八百六十为微分,微分满月法从度余,度余满纪法为度。

yǐ jiǎn shuò yè bàn rì suǒ zài zé yuè suǒ zài dù

这句话大意是:以减朔夜半日所在,则月所在度。

qiú cì yuè

这句话大意是:求次月:。

dà yuè jiā dù sān shí wǔ dù yú sān wàn yī qiān bā bǎi sān shí sì wēi fēn qī wàn qī qiān jiǔ bǎi liù shí qī xiǎo yuè jiā dù èr shí èr dù yú wàn qī qiān èr bǎi liù shí yī wēi fēn liù wàn èr qiān qī bǎi sān shí liù rù xū qù dù yě

这句话大意是:大月加度三十五,度余三万一千八百三十四,微分七万七千九百六十七,小月加度二十二,度余万七千二百六十一,微分六万二千七百三十六,入虚去度也。

chí jí lì

这句话大意是:迟疾历:。

biǎo lüè

这句话大意是:(表略)。

tuī rù chí jí lì shù

这句话大意是:推入迟疾历术:。

yǐ tōng fǎ chéng shuò jī rì wèi tōng shí tōng zhōu qù zhī yú mǎn tōng fǎ wèi rì bù jìn wèi rì yú

这句话大意是:以通法乘朔积日为通实,通周去之,余满通法为日,不尽为日余。

mìng rì suàn wài tiān zhèng shí yī yuè shuò yè bàn rù lì rì yě

这句话大意是:命日算外,天正十一月朔夜半入历日也。

qiú cì yuè

这句话大意是:求次月:。

dà yuè jiā èr rì xiǎo yuè jiā yī rì rì yú jiē wàn yī qiān qī bǎi sì shí liù

这句话大意是:大月加二日,小月加一日,日余皆万一千七百四十六。

lì mǎn èr shí qī rì rì yú wàn sì qiān liù bǎi sān shí yī zé qù zhī

这句话大意是:历满二十七日,日余万四千六百三十一,则去之。

qiú cì rì jiā yī rì

这句话大意是:求次日:加一日。

qiú rì suǒ zài dìng dù

这句话大意是:求日所在定度:。

yǐ yè bàn rù lì rì yú chéng sǔn yì lǜ yǐ sǔn yì yíng suō jī fēn rú chà lǜ ér yī suǒ de mǎn jì fǎ wèi dù bù jìn wèi dù yú yǐ yíng jiā suō jiǎn píng xíng dù jí yú wèi dìng dù

这句话大意是:以夜半入历日余乘损益率,以损益盈缩积分,如差率而一,所得满纪法为度,不尽为度余,以盈加缩减平行度及余为定度。

yì zhī huò mǎn fǎ sǔn zhī huò bù zú yǐ jì fǎ jìn tuì

这句话大意是:益之或满法,损之或不足,以纪法进退。

qiú dù xíng fēn rú shàng fǎ

这句话大意是:求度行分如上法。

qiú cì rì rú suǒ rù chí jí jiā zhī

这句话大意是:求次日,如所入迟疾加之。

xū qù fēn rú shàng fǎ

这句话大意是:虚去分,如上法。

yīn yáng lì

这句话大意是:阴阳历:。

biǎo lüè

这句话大意是:(表略)。

tuī rù yīn yáng lì shù zhì tōng shí yǐ huì zhōu qù zhī bù mǎn jiāo shù sān shí wǔ wàn bā qiān bā bǎi bā shí bā bàn wèi shuò rù yáng lì fēn gè qù zhī wèi shuò rù yīn lì fēn gè mǎn tōng fǎ dé yī rì bù jìn wèi rì yú

这句话大意是:推入阴阳历术:置通实以会周去之,不满交数三十五万八千八百八十八半为朔入阳历分,各去之,为朔入阴历分,各满通法得一日,不尽为日余。

mìng rì suàn wài tiān zhèng shí yī yuè shuò yè bàn rù lì rì yě

这句话大意是:命日算外,天正十一月朔夜半入历日也。

qiú cì yuè dà yuè jiā èr rì xiǎo yuè jiā yī rì rì yú jiē èr wàn qī bǎi qī shí jiǔ

这句话大意是:求次月:大月加二日,小月加一日,日余皆二万七百七十九。

lì mǎn shí sān rì rì yú wàn wǔ qiān jiǔ bǎi bā shí qī bàn zé qù zhī

这句话大意是:历满十三日,日余万五千九百八十七半,则去之。

yáng jìng rù yīn yīn jìng rù yáng

这句话大意是:阳竟入阴,阴竟入阳。

qiú cì rì jiā yī rì

这句话大意是:求次日:加一日。

qiú shuò wàng chà yǐ èr qiān èr shí jiǔ chéng shuò xiǎo yú mǎn sān bǎi sān wèi rì yú bù jìn bèi zhī wèi xiǎo fēn zé shuò chā shù yě

这句话大意是:求朔望差:以二千二十九乘朔小余,满三百三为日余,不尽倍之为小分,则朔差数也。

jiā yī shí sì rì rì yú èr wàn yī bǎi bā shí liù xiǎo fēn bǎi èr shí wǔ

这句话大意是:加一十四日,日余二万一百八十六,小分百二十五。

xiǎo fēn mǎn liù bǎi liù cóng rì yú rì yú mǎn tōng fǎ wèi rì jí wàng chā shù yě

这句话大意是:小分满六百六从日余,日余满通法为日,即望差数也。

yòu jiā zhī hòu yuè shuò yě

这句话大意是:又加之,后月朔也。

qiú hé shuò yuè shí zhì shuò wàng yè bàn rù yīn yáng lì jí yú yǒu bàn zhě qù zhī zhì xiǎo fēn sān bǎi sān yǐ chā shù jiā zhī

这句话大意是:求合朔月食:置朔望夜半入阴阳历及余,有半者去之,置小分三百三,以差数加之。

xiǎo fēn mǎn liù bǎi liù cóng rì yú rì mǎn tōng fǎ cóng rì rì mǎn yī lì qù zhī

这句话大意是:小分满六百六从日余,日满通法从日,日满一历去之。

mìng rì suàn wài zé shuò wàng jiā shí rù lì yě

这句话大意是:命日算外,则朔望加时入历也。

shuò wàng jiā shí rù lì yī rì rì yú sì qiān yī bǎi jiǔ shí bā xiǎo fēn sì bǎi èr shí bā yǐ xià shí èr rì rì yú wàn yī qiān qī bǎi bā shí bā xiǎo fēn sì bǎi bā shí yī yǐ shàng shuò zé jiāo huì wàng zé yuè shí

这句话大意是:朔望加时入历一日,日余四千一百九十八,小分四百二十八以下,十二日,日余万一千七百八十八,小分四百八十一以上,朔则交会,望则月食。

qiú hé shuò yuè shí dìng dà xiǎo yú lìng chā shù rì yú jiā yè bàn rù chí jí lì yú rì yú mǎn tōng fǎ cóng rì zé shuò wàng jiā shí rù lì yě

这句话大意是:求合朔月食定大小余:令差数日余加夜半入迟疾历余,日余满通法从日,则朔望加时入历也。

yǐ rù lì yú chéng sǔn yì lǜ yǐ sǔn yì yíng suō jī fēn rú chà fǎ ér yī yǐ yíng jiǎn suō jiā běn shuò wàng xiǎo yú wèi dìng xiǎo yú

这句话大意是:以入历余乘损益率,以损益盈缩积分,如差法而一,以盈减缩加本朔望小余为定小余。

yì zhī huò mǎn fǎ sǔn zhī huò bù zú yǐ rì fǎ jìn tuì rì

这句话大意是:益之或满法,损之或不足,以日法进退日。

qiú hé shuò yuè shí jiā shí yǐ shí èr chéng dìng xiǎo yú mǎn rì fǎ dé yī chén mìng yǐ zi suàn wài jiā shí suǒ zài chén yě

这句话大意是:求合朔月食加时:以十二乘定小余,满日法得一辰,命以子,算外,加时所在辰也。

yǒu yú zhě sì zhī mǎn rì fǎ dé yī wèi shǎo èr wèi bàn sān wèi tài

这句话大意是:有余者四之,满日法得一为少,二为半,三为太。

yòu yǒu yú zhě sān zhī mǎn rì fǎ dé yī wèi qiáng yǐ qiáng bìng shǎo wèi shǎo qiáng bìng bàn wèi bàn qiáng bìng tài wèi tài qiáng

这句话大意是:又有余者三之,满日法得一为强,以强并少为少强,并半为半强,并太为太强。

dé èr zhě wèi shǎo ruò yǐ bìng shǎo wèi bàn ruò bìng bàn wèi tài ruò bìng tài wèi yī chén ruò yǐ qián chén míng zhī

这句话大意是:得二者为少弱,以并少为半弱,并半为太弱,并太为一辰弱,以前辰名之。

qiú yuè qù rì dào dù zhì rù yīn yáng lì yú chéng sǔn yì lǜ rú tōng fǎ ér yī yǐ sǔn yì jiān shù wèi dìng

这句话大意是:求月去日道度:置入阴阳历余乘损益率,如通法而一,以损益兼数为定。

dìng shù shí èr ér yī wèi dù

这句话大意是:定数十二而一为度。

bù jìn sì ér yī wèi shǎo bàn tài

这句话大意是:不尽四而一,为少、半、太。

yòu bù jìn zhě sān ér yī yī wèi qiáng èr wèi shǎo ruò zé yuè qù rì dào shù yě

这句话大意是:又不尽者三而一,一为强,二为少弱,则月去日道数也。

yáng lì zài biǎo yīn lì zài lǐ

这句话大意是:阳历在表,阴历在里。

zé jǐng lòu kè zhōng xīng shù

这句话大意是:则景漏刻中星数:。

biǎo lüè

这句话大意是:(表略)。

qiú hūn míng zhōng xīng

这句话大意是:求昏明中星:。

gè yǐ dù shù rú yè bàn rì suǒ zài zé zhōng xīng dù

这句话大意是:各以度数如夜半日所在,则中星度。

tuī wǔ xīng shù

这句话大意是:推五星术:。

mù lǜ qiān wǔ bǎi qī shí wǔ wàn sān qiān bā shí èr

这句话大意是:木率:千五百七十五万三千八十二。

huǒ lǜ sān qiān bā shí wàn sì qiān yī bǎi jiǔ shí liù

这句话大意是:火率:三千八十万四千一百九十六。

tǔ lǜ qiān sì bǎi jiǔ shí sān wàn sān bǎi wǔ shí sì

这句话大意是:土率:千四百九十三万三百五十四。

jīn lǜ èr qiān sān bǎi liù wàn yī shí sì

这句话大意是:金率:二千三百六万一十四。

shuǐ lǜ sì bǎi wǔ shí qī wàn liù qiān èr bǎi sì

这句话大意是:水率:四百五十七万六千二百四。

tuī wǔ xīng shù zhì dù shí gè yǐ lǜ qù zhī yú yǐ jiǎn lǜ qí yú rú jì fǎ ér yī wèi rù suì rì bù jìn wèi rì yú mìng yǐ tiān zhèng shuò suàn wài xīng hé rì

这句话大意是:推五星术:置度实各以率去之,余以减率,其余,如纪法而一,为入岁日,不尽为日余,命以天正朔,算外,星合日。

qiú xīng hé dù yǐ rù suì rì jí yú cóng tiān zhēng shuò rì jī dù jí yú mǎn jì fǎ cóng dù mǎn sān bǎi liù shí yú dù fēn zé qù zhī mìng yǐ xū yī suàn wài xīng hé suǒ zài dù yě

这句话大意是:求星合度:以入岁日及余从天正朔日积度及余,满纪法从度,满三百六十余度分则去之,命以虚一,算外,星合所在度也。

qiú xīng rì jiàn yǐ shù fú rì jí yú jiā xīng hé rì jí yú yú mǎn jì fǎ cóng rì mìng rú qián jiàn rì yě

这句话大意是:求星日见:以术伏日及余加星合日及余,余满纪法从日,命如前,见日也。

qiú xīng jiàn dù yǐ shù fú dù jí yú jiā xīng hé dù jí yú yú mǎn jì fǎ cóng dù rù xū qù dù fēn mìng rú qián xīng jiàn dù yě

这句话大意是:求星见度:以术伏度及余加星合度及余,余满纪法从度,入虚去度分,命如前,星见度也。

xíng wǔ xīng fǎ yǐ xiǎo fēn fǎ chú dù yú suǒ de wéi xíng fēn bù jìn wèi xiǎo fēn jí rì jiā suǒ xíng fēn mǎn fǎ cóng dù liú zhě yīn qián nì zé jiǎn zhī fú bù jìn dù

这句话大意是:行五星法:以小分法除度余,所得为行分,不尽为小分,及日加所行分,满法从度,留者因前,逆则减之,伏不尽度。

cóng xíng rù xū qù xíng fēn liù xiǎo fēn bǎi sì shí qī nì wǎng chū xū zé jiā zhī

这句话大意是:从行入虚,去行分六,小分百四十七,逆往出虚,则加之。

mù xīng

这句话大意是:木星:。

chū yǔ rì hé fú shí liù rì rì yú wàn qī qiān bā bǎi sān shí èr xíng èr dù dù yú sān wàn qī qiān wǔ bǎi sì chen jiàn dōng fāng

这句话大意是:初与日合,伏,十六日,日余万七千八百三十二,行二度,度余三万七千五百四,晨见东方。

cóng rì xíng sì fēn bǎi yī shí èr rì xíng shí jiǔ dù shí yī fēn

这句话大意是:从,日行四分,百一十二日行十九度十一分。

liú èr shí bā rì

这句话大意是:留,二十八日。

nì rì xíng sān fēn bā shí liù rì tuì shí yī dù wǔ fēn

这句话大意是:逆,日行三分,八十六日退十一度五分。

yòu liú èr shí bā rì

这句话大意是:又留二十八日。

cóng rì xíng sì fēn bǎi yī shí èr rì xī fú xī fāng rì dù yú rú chū

这句话大意是:从,日行四分,百一十二日,夕伏西方,日度余如初。

yī zhōng sān bǎi jiǔ shí bā rì rì yú sān wàn wǔ qiān liù bǎi liù shí sì xíng sān shí sān dù dù yú èr wàn wǔ qiān èr bǎi yī shí wǔ

这句话大意是:一终三百九十八日,日余三万五千六百六十四,行三十三度,度余二万五千二百一十五。

huǒ xīng

这句话大意是:火星:。

chū yǔ rì hé fú qī shí èr rì rì yú liù bǎi bā xíng wǔ shí wǔ dù dù yú èr wàn bā qiān bā bǎi liù shí wǔ chen jiàn dōng fāng

这句话大意是:初与日合,伏,七十二日,日余六百八,行五十五度,度余二万八千八百六十五,晨见东方。

cóng jí rì xíng shí qī fēn jiǔ shí èr rì xíng liù shí bā dù

这句话大意是:从,疾,日行十七分,九十二日行六十八度。

xiǎo chí rì xíng shí sì fēn jiǔ shí èr rì xíng wǔ shí liù dù

这句话大意是:小迟,日行十四分,九十二日行五十六度。

dà chí rì xíng jiǔ fēn jiǔ shí èr rì xíng sān shí liù dù

这句话大意是:大迟,日行九分,九十二日行三十六度。

liú shí rì

这句话大意是:留,十日。

nì rì xíng liù fēn liù shí sì rì tuì shí liù dù shí liù fēn

这句话大意是:逆,日行六分,六十四日退十六度十六分。

yòu liú shí rì

这句话大意是:又留,十日。

cóng chí rì xíng jiǔ fēn jiǔ shí èr rì

这句话大意是:从,迟,日行九分,九十二日。

xiǎo jí rì xíng shí sì fēn jiǔ shí èr rì

这句话大意是:小疾,日行十四分,九十二日。

dà jí rì xíng shí qī fēn jiǔ shí èr rì

这句话大意是:大疾,日行十七分,九十二日。

xī fú xī fāng rì dù yú rú chū

这句话大意是:夕伏西方,日度余如初。

yī zhōng qī bǎi bā shí rì rì yú qiān èr bǎi yī shí liù xíng sì bǎi yī shí sì dù dù yú sān wàn èr bǎi wǔ shí bā chú yī zhōu dìng xíng sì shí jiǔ dù dù yú wàn jiǔ qiān bā bǎi jiǔ

这句话大意是:一终七百八十日,日余千二百一十六,行四百一十四度,度余三万二百五十八,除一周,定行四十九度,度余万九千八百九。

tǔ xīng

这句话大意是:土星:。

chū yǔ rì hé fú shí qī rì rì yú qiān sān bǎi qī shí bā xíng yí dù dù yú wàn jiǔ qiān sān bǎi sān shí sān chen jiàn dōng fāng xíng shùn rì xíng èr fēn bā shí sì rì xíng qī dù qī fēn

这句话大意是:初与日合,伏,十七日,日余千三百七十八,行一度,度余万九千三百三十三,晨见东方,行顺,日行二分,八十四日行七度七分。

liú sān shí sān rì

这句话大意是:留,三十三日。

xíng nì rì xíng yī fēn bǎi yī shí rì tuì sì dù shí bā fēn

这句话大意是:行逆,日行一分,百一十日退四度十八分。

yòu liú sān shí sān rì

这句话大意是:又留,三十三日。

cóng rì xíng èr fēn bā shí sì rì xī fú xī fāng rì dù yú rú chū

这句话大意是:从,日行二分,八十四日,夕伏西方,日度余如初。

yī zhōng sān bǎi qī shí bā rì rì yú èr qiān qī bǎi wǔ shí liù xíng shí èr dù dù yú sān wàn yī qiān qī bǎi jiǔ shí bā

这句话大意是:一终三百七十八日,日余二千七百五十六,行十二度,度余三万一千七百九十八。

jīn xīng

这句话大意是:金星:。

chū yǔ rì hé fú sān shí jiǔ rì rì yú sān wàn bā qiān yī bǎi èr shí liù xíng sì shí jiǔ dù dù yú sān wàn bā qiān yī bǎi èr shí liù xī jiàn xī fāng

这句话大意是:初与日合,伏,三十九日,日余三万八千一百二十六,行四十九度,度余三万八千一百二十六,夕见西方。

cóng jí rì xíng yí dù wǔ fēn jiǔ shí èr rì xíng bǎi shí èr dù

这句话大意是:从,疾,日行一度五分,九十二日行百十二度。

xiǎo chí rì xíng yí dù sì fēn jiǔ shí èr rì xíng bǎi bā dù

这句话大意是:小迟,日行一度四分,九十二日行百八度。

dà chí rì xíng shí qī fēn sì shí wǔ rì xíng sān shí sān dù liù fēn

这句话大意是:大迟,日行十七分,四十五日行三十三度六分。

liú jiǔ rì

这句话大意是:留,九日。

chí rì xíng shí liù fēn jiǔ rì tuì liù dù liù fēn xī fú xī fāng

这句话大意是:迟,日行十六分,九日退六度六分,夕伏西方。

fú wǔ rì tuì wǔ dù ér yǔ rì hé

这句话大意是:伏五日,退五度,而与日合。

yòu wǔ rì tuì wǔ dù ér chen jiàn dōng fāng nì rì xíng shí liù fēn jiǔ rì liú jiǔ rì

这句话大意是:又五日退五度,而晨见东方,逆,日行十六分,九日,留,九日。

cóng chí rì xíng shí qī fēn sì shí wǔ rì

这句话大意是:从,迟,日行十七分,四十五日。

xiǎo jí rì xíng yí dù sì fēn jiǔ shí èr rì

这句话大意是:小疾,日行一度四分,九十二日。

dà jí rì xíng yí dù wǔ fēn jiǔ shí èr rì

这句话大意是:大疾,日行一度五分,九十二日。

chen fú dōng fāng rì dù yú rú chū

这句话大意是:晨伏东方,日度余如初。

yī zhōng wǔ bǎi bā shí sān rì rì yú sān wàn liù qiān qī bǎi liù shí yī xíng xīng rú zhī

这句话大意是:一终五百八十三日,日余三万六千七百六十一,行星如之。

chú yī zhōu dìng xíng èr bǎi shí bā dù dù yú èr wàn liù qiān sān bǎi yī shí sān

这句话大意是:除一周,定行二百十八度,度余二万六千三百一十三。

hé èr bǎi jiǔ shí yī rì rì yú sān wàn bā qiān yī bǎi èr shí liù xíng xīng yì rú zhī

这句话大意是:合二百九十一日,日余三万八千一百二十六,行星亦如之。

shuǐ xīng

这句话大意是:水星:。

chū yǔ rì hé fú shí sì rì rì yú sān wàn qī qiān yī bǎi yī shí wǔ xíng sān shí dù dù yú sān wàn qī qiān yī bǎi yī shí wǔ xī jiàn xī fāng

这句话大意是:初与日合,伏,十四日,日余三万七千一百一十五,行三十度,度余三万七千一百一十五,夕见西方。

cóng jí rì xíng yí dù liù fēn èr shí sān rì xíng èr shí jiǔ dù chí rì xíng èr shí fēn bā rì xíng liù dù èr shí èr fēn

这句话大意是:从,疾,日行一度六分,二十三日行二十九度迟,日行二十分,八日行六度二十二分。

liú èr rì

这句话大意是:留,二日。

chí rì xíng shí yī fēn èr rì tuì èr shí èr fēn xī fú xī fāng

这句话大意是:迟,日行十一分,二日退二十二分,夕伏西方。

fú bā rì tuì bā dù ér yǔ rì hé

这句话大意是:伏八日,退八度,而与日合。

yòu bā rì tuì bā dù chen jiàn dōng fāng

这句话大意是:又八日退八度,晨见东方。

nì rì xíng shí yī fēn èr rì

这句话大意是:逆,日行十一分,二日。

liú èr rì

这句话大意是:留,二日。

cóng chí rì xíng èr shí fēn bā rì

这句话大意是:从,迟,日行二十分,八日。

jí rì xíng yí dù liù fēn èr shí sān rì

这句话大意是:疾,日行一度六分,二十三日。

chen fú dōng fāng rì dù yú rú chū

这句话大意是:晨伏东方,日度余如初。

yī zhōng bǎi yī shí wǔ rì rì yú sān wàn sì qiān qī bǎi sān shí jiǔ xíng xīng rú zhī

这句话大意是:一终百一十五日,日余三万四千七百三十九,行星如之。

yī hé wǔ shí qī rì rì yú sān wàn qī qiān yī bǎi yī shí wǔ xíng xīng yì rú zhī

这句话大意是:一合五十七日,日余三万七千一百一十五,行星亦如之。

shàng yuán zhī suì suì zài jiǎ zǐ tiān zhèng jiǎ zǐ shuò yè bàn dōng zhì rì yuè wǔ xīng jù yú xū dù zhī chū yīn yáng chí jí yì zì cǐ shǐ

这句话大意是:上元之岁,岁在甲子,天正甲子朔夜半冬至,日月五星聚于虚度之初,阴阳迟疾亦自此始。

liáng wǔ dì tiān jiān sān nián chōng zhī zǐ héng shàng shū lùn hé chéng tiān lì guāi miù bù kě yòng

这句话大意是:梁武帝天监三年,冲之子恒上疏,论何承天历乖谬不可用。

jiǔ nián zhēng yuè zhào yòng zǔ chōng zhī suǒ zào jiǎ zǐ yuán lì bān shuò

这句话大意是:九年正月,诏用祖冲之所造《甲子元历》颁朔。

chén shì yīn liáng yì yòng zǔ chōng zhī lì

这句话大意是:陈氏因梁,亦用祖冲之历。

zhì liáo shèng zōng yǐ gǔ jùn suǒ jìn xīn lì yīn sòng dà míng jiù hào xíng zhī

这句话大意是:至辽,圣宗以贾俊所进新历,因宋《大明》旧号行之。

jīn yuē chóng xiū dà míng lì

这句话大意是:金曰《重修大明历》。

chuán zhì huáng yuán yì yuē chóng xiū dà míng lì

这句话大意是:传至皇元亦曰《重修大明历》。

jí gǎi shòu shí lì bié lì sī tiān jiàn cún yì zhī měi suì jiǎ zǐ dōng zhì chóng xiū qí fǎ

这句话大意是:及改《授时历》,别立司天监存肄之,每岁甲子冬至重修其法。

shū zài tài shǐ yuàn jìn mò de wén

这句话大意是:书在太史院,禁莫得闻。

✦ You read 志·卷十二

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.