lì xiàng zhì xià
这句话大意是:◎历象志下。
shuò kǎo
这句话大意是:○朔考。
gǔ zhě tài shǐ zhǎng zhèng suì nián yǐ xù shì guó shǐ yǐ shì xì rì yǐ rì yuè shí xì nián
这句话大意是:古者太史掌正岁年以叙事,国史以事系日,以日、月、时系年。
shí yuè bù zhèng zé xù shì bù yī
这句话大意是:时月不正,则叙事不一。
gù èr shǐ hé wéi yī guān bān lì shòu shí bì dà yī tǒng
这句话大意是:故二史合为一官,颁历授时,必大一统。
liáo hàn zhōu sòng jù xíng xià shí gè zì wèi lì
这句话大意是:辽、汉、周、宋,俱行夏时,各自为历。
guó shǐ rùn shuò pō yǒu yì tóng
这句话大意是:国史闰朔,颇有异同。
liáo chū yòng yǐ wèi yuán lì běn hé chéng tiān yuán jiā lì fǎ hòu yòng dà míng lì běn zǔ chōng zhī jiǎ zǐ yuán lì fǎ
这句话大意是:辽初用《乙未元历》,本何承天《元嘉历》法,后用《大明历》,本祖冲之《甲子元历》法。
chéng tiān rì shí huì fěi yī zhāng bì qī rùn
这句话大意是:承天日食晦朏,一章必七闰;。
chōng zhī rì shí bì shuò huò sì nián yī rùn
这句话大意是:冲之日食必朔,或四年一闰。
yòng yǐ wèi lì hàn zhōu duō tóng
这句话大意是:用《乙未历》,汉、周多同;。
yòng dà míng lì zé jiān yǔ sòng yì
这句话大意是:用《大明历》,则间与宋异。
guó shǐ xù shì jiǎ zǐ bù shū rùn shuò duō yì yǐ cǐ gù yě
这句话大意是:国史叙事,甲子不殊,闰朔多异,以此故也。
yē lǜ yǎn jì yǐ dà míng fǎ zhuī zhèng yǐ wèi yuè shuò yòu yǔ chén dà rèn jì shí huò dǐ wǔ
这句话大意是:耶律俨《纪》以《大明》法追正《乙未》月朔,又与陈大任《纪》时或抵牾。
jī gǔ jūn zǐ wǎng wǎng huò zhī
现代白话:稽古有德行的人,往往惑之。
yòng wǔ dài zhí fāng kǎo zhì qì dān zhōu jūn lì zuò shuò kǎo
这句话大意是:用《五代职方考》志契丹州军例,作《朔考》。
fǎ shū yuē yì chuán é yuē wù
这句话大意是:法殊曰“异”,传讹曰“误”;。
liáo shǐ bù shū guó yǎn dà rèn piān jiàn bìng jiàn gè míng
这句话大意是:辽史不书国,俨、大任偏见并见各名;。
tā shǐ yǐ guó guān shuò
这句话大意是:他史以国冠朔。
bìng jiàn zhù yú hòu
这句话大意是:并见注于后。
biǎo lüè
这句话大意是:(表略)。
sòng yuán fēng yuán nián shí èr yuè zhào sī tiān jiàn kǎo liáo jí gāo lí rì běn guó lì yǔ fèng yuán lì tóng yì
这句话大意是:宋元丰元年十二月,诏司天监考辽及高丽、日本国历与《奉元历》同异。
liáo jǐ wèi suì qì shuò yǔ xuān míng lì hé rì běn wù wǔ suì yǔ liáo lì xiāng jìn gāo lí wù wǔ nián shuò yǔ fèng yuán lì hé qì yǒu bù tóng
这句话大意是:辽己未岁气朔与《宣明历》合,日本戊午岁与辽历相近,高丽戊午年朔与《奉元历》合,气有不同。
wù wǔ liáo dà kāng sì nián jǐ wèi wǔ nián yě
这句话大意是:戊午,辽大康四年,己未,五年也。
dāng liáo sòng zhī shì èr guó sī tiān gù xiāng cān kǎo yǐ
现代白话:当辽、宋之世,二国司天固相参考了。
gāo lí suǒ jìn dà liáo shì jī zài zhū wáng cè wén pō jiàn yuè shuò yīn fù rù
这句话大意是:高丽所进《大辽事迹》载诸王册文,颇见月朔,因附入。
xiàng
这句话大意是:象。
mèng zǐ yǒu yán tiān zhī gāo yě xīng chén zhī yuǎn yě gǒu qiú qí gù qiān suì zhī rì zhì kě zuò ér zhì
这句话大意是:孟子有言:“天之高也,星辰之远也,苟求其故,千岁之日至可坐而致。
shén zāi shèng rén zhī yòng xīn kě wèi guǎng dà jīng wēi zhì yǐ jìn yǐ
现代白话:”甚啊,圣人之用心,可谓广大精微,至了尽了!
rì yǒu guǐ jǐng yuè yǒu míng pò dòu yǒu jiàn chú xīng yǒu hūn dàn
这句话大意是:日有晷景,月有明魄,斗有建除,星有昏旦。
guān tiān zhī biàn ér zhì qì yǐ hou zhī bā chǐ zhī biǎo liù chǐ zhī tǒng bǎi kè zhī lòu rì yuè xīng chén shì zhū zhǎng shàng
这句话大意是:观天之变而制器以候之,八尺之表,六尺之筒,百刻之漏,日月星辰示诸掌上。
yùn xíng jí chá dù fēn jí shěn yú shì xiàng tiān yuán yǐ xiǎn yùn xíng zhì de guì yǐ yàn chū rù hún xiàng shì zuò
这句话大意是:运行即察,度分即审,于是像天圜以显运行,置地柜以验出入,浑象是作。
tiān dào zhī cháng xún chǐ zhī zhōng kě yǐ fǔ kuī táo táng zhī xiàng shì yǐ
现代白话:天道之常,寻尺之中能够俯窥,陶唐之象是了。
shè sān yí yǐ míng dù fēn guǎn yī héng yǐ zhèng chén jí hún yí shì zuò
这句话大意是:设三仪以明度分,管一衡以正辰极,浑仪是作。
tiān wén zhī biàn liù hé zhī biǎo kě yǐ yǎng guān yǒu yú zhī jī shì yǐ
现代白话:天文之变,六合之表能够仰观,有虞之玑是了。
tǐ mò gù yú jīn yòng mò lì yú shuǐ
这句话大意是:体莫固于金,用莫利于水。
fàn jīn zǒu shuǐ bù chū hù ér zhī tiān dào cǐ shèng rén zhī suǒ yǐ wèi shèng yě
这句话大意是:范金走水,不出户而知天道,此圣人之所以为圣也。
lì dài yí xiàng biǎo lòu gè jù yú zhì
这句话大意是:历代仪象表漏,各具于志。
tài zōng dà tóng yuán nián de jìn lì xiàng kè lòu hún xiàng
这句话大意是:太宗大同元年,得晋历象、刻漏、浑象。
hòu táng qīng tài èr nián yǐ chēng sǔn shé bù kě shī yòng qí zhì zhōng jīng zhě gài kě zhī yǐ
现代白话:后唐清泰二年已称损折不可施用,其至中京者概可知了。
gǔ zhī liàn tóng hēi huáng bái qīng zhī qì jìn rán hòu yòng zhī gù kě shī jiǔ yuǎn
这句话大意是:古之炼铜,黑黄白青之气尽,然后用之,故可施久远。
táng shā mén yī xíng zhù hún tiān yí shí chēng jīng miào wèi jǐ tóng tiě jiàn sè bù néng zì zhuàn zhì bù fù yòng
这句话大意是:唐沙门一行铸浑天仪,时称精妙,未几铜铁渐涩,不能自转,置不复用。
jīn zhì bù jīng shuǐ xìng bù xíng kuàng yí zhī hù hán zhī de hu
这句话大意是:金质不精,水性不行,况移之沍寒之地乎!
kè lòu
这句话大意是:刻漏。
jìn tiān fú sān nián zào
这句话大意是:晋天福三年造。
zhōu guān qì hú shì xuán hú bì cuàn zhī yǐ huǒ
这句话大意是:《周官》契壶氏,悬壶必爨之以火。
de suī hù hán gài kě shī yě
这句话大意是:地虽沍寒,盖可施也。
guān xīng
这句话大意是:官星。
gǔ zhě guān xīng wàn yú míng
这句话大意是:古者官星万余名。
zāo qín fén miè tú jí shì mì bù chuán
这句话大意是:遭秦焚灭图籍,世秘不传。
hàn shōu sàn wáng de gān dé shí shēn wū xián sān jiā tú jīng
这句话大意是:汉收散亡,得甘德、石申、巫咸三家图经。
jīng wěi hé qiān yú guān jǐn cún shí yī
这句话大意是:经纬合千余官,仅存什一。
fēn wéi sān yuán sì gōng èr shí bā xiù shū yǐ èr jí jiàn yǐ běi dòu wěi yǐ wǔ xīng rì yuè dài míng guì ér tài yī jiàn dǎi shǐ kāng
这句话大意是:分为三垣、四宫、二十八宿,枢以二极,建以北斗,纬以五星,日月代明,贵而太一,贱逮屎糠。
zhàn jué zhī yòng yì yún bèi yǐ
现代白话:占决之用,亦云备了。
sī mǎ qiān tiān guān shū jì yǐ jù lù hòu shì bǎo zhāng shǒu hòu wú chū sān jiā guān xīng zhī wài zhě
这句话大意是:司马迁《天官书》既以具录,后世保章守候,无出三家官星之外者。
tiān xiàng zhāo chuí lì dài bù yì ér hàn jìn duò táng zhī shū lèi zhì tiān wén jìn yú yǎn yǐ
现代白话:天象昭垂,历代不易,而汉、晋、隋、唐之书累志天文,近于衍了。
qiě tiān xiàng jī xiáng lǜ gé yǒu jìn shū yú shèng guó zhī shǐ guà wù xué zhě bù yí shū
这句话大意是:且天象禨祥,律格有禁,书于胜国之史,诖误学者,不宜书。
qí rì shí xīng biàn fēng yún zhèn xuě zhī xiáng jù zǎi dì jì bù fù shū
这句话大意是:其日食、星变、风云、震雪之祥,具载《帝纪》,不复书。