辽史 · 脱脱 · Chapter 71 of 117

列传·卷一

PinyinModern Translation
Size

hòu fēi

这句话大意是:◎后妃。

sù zǔ zhāo liè huáng hòu xiāo shì yì zǔ zhuāng jìng huáng hòu xiāo shì xuán zǔ jiǎn xiàn huáng hòu xiāo shì dé zǔ xuān jiǎn huáng hòu xiāo shì tài zǔ chún qīn huáng hòu shù lǜ shì tài zōng jìng ān huáng hòu xiāo shì shì zōng huái jié huáng hòu xiāo shì shì zōng fēi zhēn shì mù zōng huáng hòu xiāo shì jǐng zōng ruì zhī huáng hòu xiāo shì shèng zōng rén dé huáng hòu xiāo shì shèng zōng qīn āi huáng hòu xiāo shì xìng zōng rén yì huáng hòu xiāo shì xìng zōng guì fēi xiāo shì dào zōng xuān yì huáng hòu xiāo shì dào zōng huì fēi xiāo shì tiān zuò huáng hòu xiāo shì tiān zuò dé fēi xiāo shì tiān zuò wén fēi xiāo shì tiān zuò yuán fēi xiāo shì

这句话大意是:○肃祖昭烈皇后萧氏 懿祖庄敬皇后萧氏 玄祖简献皇后萧氏 德祖宣简皇后萧氏 太祖淳钦皇后述律氏 太宗靖安皇后萧氏 世宗怀节皇后萧氏 世宗妃甄氏 穆宗皇后萧氏 景宗睿知皇后萧氏 圣宗仁德皇后萧氏 圣宗钦哀皇后萧氏 兴宗仁懿皇后萧氏 兴宗贵妃萧氏 道宗宣懿皇后萧氏 道宗惠妃萧氏 天祚皇后萧氏 天祚德妃萧氏 天祚文妃萧氏 天祚元妃萧氏。

shū shǐ pín yú shī xìng guān jū

这句话大意是:《书》始嫔虞,《诗》兴《关雎》。

guó shǐ jì zǎi wǎng wǎng zì jiā ér guó yǐ lì tiān xià zhī běn

这句话大意是:国史记载,往往自家而国,以立天下之本。

rán zūn bēi zhī fēn bù kě yì yě

这句话大意是:然尊卑之分,不可易也。

sī mǎ qiān liè lǚ hòu yú jì

这句话大意是:司马迁列吕后于《纪》;。

bān gù yīn zhī ér chuán yuán hòu yú wài qī zhī hòu

这句话大意是:班固因之,而传元后于外戚之后;。

fàn yè dēng hòu fēi yú dì jì

这句话大意是:范晔登后妃于《帝纪》。

tiān zǐ jì nián yǐ xù shì wèi zhī jì hòu hé wéi ér jì zhī

这句话大意是:天子纪年以叙事谓之《纪》,后曷为而纪之?

zì jìn shǐ liè zhū hòu yǐ shǒu chuán duò táng yǐ lái mò zhī néng yì yě

这句话大意是:自晋史列诸后以首《传》,隋、唐以来,莫之能易也。

liáo yīn tū jué chēng huáng hòu yuē kě dūn guó yǔ wèi zhī tè lǐ jiàn zūn chēng yuē nòu wò má nǚ gài yǐ pèi hòu tǔ ér mǔ zhī yún

这句话大意是:辽因突厥,称皇后曰“可敦”,国语谓之“脦俚寋”,尊称曰“耨斡{麻女}”,盖以配后土而母之云。

tài zǔ chēng dì zūn zǔ mǔ yuē tài huáng tài hòu mǔ yuē huáng tài hòu pín yuē huáng hòu

这句话大意是:太祖称帝,尊祖母曰太皇太后,母曰皇太后,嫔曰皇后。

děng yǐ huī chēng jiā yǐ měi hào zhì yú duò táng wén yú gù sú

这句话大意是:等以徽称,加以美号,质于隋、唐,文于故俗。

hòu zú wéi yǐ shì bá lǐ shì ér shì rèn qí guó shì

这句话大意是:后族唯乙室、拔里氏,而世任其国事。

tài zǔ mù hàn gāo huáng dì gù yē lǜ jiān chēng liú shì

这句话大意是:太祖慕汉高皇帝,故耶律兼称刘氏;。

yǐ yǐ shì bá lǐ bǐ xiāo xiāng guó suì wèi xiāo shì

这句话大意是:以乙室、拔里比萧相国,遂为萧氏。

yē lǜ yǎn chén dà rèn liáo shǐ hòu fēi chuán dà tóng xiǎo yì zhuó qǔ qí dāng zhe yú piān

这句话大意是:耶律俨、陈大任《辽史·后妃传》,大同小异,酌取其当,著于篇。

sù zǔ zhāo liè huáng hòu xiāo shì xiǎo zì zhuō zhēn

这句话大意是:肃祖昭烈皇后萧氏,小字卓真。

guī sù zǔ shēng sì zǐ jiàn huáng zǐ biǎo

这句话大意是:归肃祖,生四子,见《皇子表》。

qián tǒng sān nián zhuī zūn zhāo liè huáng hòu

这句话大意是:干统三年,追尊昭烈皇后。

yì zǔ zhuāng jìng huáng hòu xiāo shì xiǎo zì yá lǐ xīn

这句话大意是:懿祖庄敬皇后萧氏,小字牙里辛。

sù zǔ cháng guò qí jiā yuē tóng xìng kě jié jiāo yì xìng kě jié hūn

这句话大意是:肃祖尝过其家曰:“同姓可结交,异姓可结婚。

zhī wèi xiāo shì wèi yì zǔ pìn yān

现代白话:”知为萧氏,为懿祖聘呢。

shēng nán nǚ qī rén

这句话大意是:生男女七人。

qián tǒng sān nián zhuī zūn zhuāng jìng huáng hòu

这句话大意是:干统三年,追尊庄敬皇后。

xuán zǔ jiǎn xiàn huáng hòu xiāo shì xiǎo zì yuè lǐ duo

这句话大意是:玄祖简献皇后萧氏,小字月里朵。

xuán zǔ wèi láng dé suǒ hài hòu lí jū kǒng bù miǎn mìng sì zǐ wǎng yī lín jiā yē lǜ tái yā nǎi huò ān

这句话大意是:玄祖为狼德所害,后嫠居,恐不免,命四子往依邻家耶律台押,乃获安。

tài zǔ shēng hòu yǐ gǔ xiāng yì cháng jù yǒu yīn tú hài zhě jū zhī bié zhàng

这句话大意是:太祖生,后以骨相异常,惧有阴图害者,鞠之别帐。

zhòng xī èr shí yī nián zhuī zūn jiǎn xiàn huáng hòu

这句话大意是:重熙二十一年,追尊简献皇后。

dé zǔ xuān jiǎn huáng hòu xiāo shì xiǎo zì yán mǔ jīn

这句话大意是:德祖宣简皇后萧氏,小字岩母斤。

yáo niǎn shì zǎi xiàng tī là zhī nǚ

这句话大意是:遥辇氏宰相剔剌之女。

nán nǚ liù rén tài zǔ zhǎng zǐ yě

这句话大意是:男、女六人,太祖长子也。

tiān xiǎn bā nián bēng fù dé líng

这句话大意是:天显八年崩,祔德陵。

zhòng xī èr shí yī nián zhuī zūn xuān jiǎn huáng hòu

这句话大意是:重熙二十一年,追尊宣简皇后。

tài zǔ chún qīn huáng hòu shù lǜ shì huì píng xiǎo zì yuè lǐ duo

这句话大意是:太祖淳钦皇后述律氏,讳平,小字月理朵。

qí xiān huí hú rén nuò sī shēng wèi níng shè lì wèi níng shēng shèn sī méi lǐ shèn sī shēng pó gū méi lǐ pó gū qǔ yún dé jiá wáng nǚ shēng hòu yú qì dān yòu dà bù

这句话大意是:其先回鹘人糯思,生魏宁舍利,魏宁生慎思梅里,慎思生婆姑梅里,婆姑娶匀德恝王女,生后于契丹右大部。

pó gū míng yuè wǎn shì yáo niǎn shì wèi ā zā gē zhǐ

这句话大意是:婆姑名月碗,仕遥辇氏为阿紥割只。

hòu jiǎn zhòng guǒ duàn yǒu xióng lüè

这句话大意是:后简重果断,有雄略。

cháng zhì liáo tǔ èr hé zhī huì yǒu nǚ zǐ chéng qīng niú chē cāng cù bì lù hū bú jiàn

这句话大意是:尝至辽、土二河之会,有女子乘青牛车,仓卒避路,忽不见。

wèi jǐ tóng yáo yuē qīng niú yù céng bì lù

这句话大意是:未几,童谣曰:“青牛妪,曾避路。

gài yàn wèi dì qí wèi qīng niú yù yún

这句话大意是:”盖谚谓地祇为青牛妪云。

tài zǔ jí wèi qún chén shàng zūn hào yuē dì huáng hòu

这句话大意是:太祖即位,群臣上尊号曰地皇后。

shén cè yuán nián dà cè jiā hào yìng tiān dà míng dì huáng hòu

这句话大意是:神册元年,大册,加号应天大明地皇后。

xíng bīng yù zhòng hòu cháng yǔ móu

这句话大意是:行兵御众,后尝与谋。

tài zǔ cháng dù qì jī dǎng xiàng huáng tóu chòu pō èr shì wéi chéng xū xí zhī

这句话大意是:太祖尝渡碛击党项,黄头、臭泊二室韦乘虚袭之;。

hòu zhī lè bīng yǐ dài fèn jī dà pò zhī míng zhèn zhū yí

这句话大意是:后知,勒兵以待,奋击,大破之,名震诸夷。

shí jìn wáng li cún xù yù jié yuán yǐ shū mǔ shì hòu

这句话大意是:时晋王李存勖欲结援,以叔母事后。

yōu zhōu liú shǒu guāng qiǎn hán yán huī qiú yuán bù bài tài zǔ nù liú zhī shǐ mù mǎ

这句话大意是:幽州刘守光遣韩延徽求援,不拜,太祖怒,留之,使牧马。

hòu yuē shǒu jié bù qū xián zhě yě yi lǐ yòng zhī

这句话大意是:后曰:“守节不屈,贤者也,宜礼用之。

tài zǔ nǎi zhào yán huī yǔ yǔ dà yuè yǐ wéi móu zhǔ

这句话大意是:”太祖乃召延徽与语,大悦,以为谋主。

wú zhǔ li shàn xiàn měng huǒ yóu yǐ shuǐ wò zhī yù chì

这句话大意是:吴主李掞献猛火油,以水沃之愈炽。

tài zǔ xuǎn sān wàn qí yǐ gōng yōu zhōu hòu yuē qǐ yǒu shì yóu ér gōng rén guó zhě

这句话大意是:太祖选三万骑以攻幽州,后曰:“岂有试油而攻人国者?

zhǐ zhàng qián shù yuē wú pí kě yǐ shēng hu

现代白话:”指帐前树曰:“无皮能够生吗?

tài zǔ yuē bù kě

这句话大意是:”太祖曰:“不可。

hòu yuē yōu zhōu zhī yǒu tǔ yǒu mín yì yóu shì ěr

这句话大意是:”后曰:“幽州之有土有民,亦犹是耳。

wú yǐ sān qiān qí lüè qí sì yě bù guò shù nián kùn ér guī wǒ yǐ hé bì wèi cǐ

现代白话:我以三千骑掠其四野,不过数年,困而归我了,何必为此?

wàn yī bù shèng wèi zhōng guó xiào wú bù luò bù yì jiě tǐ hu

现代白话:万一不胜,为中国笑,我部落不是也很解体吗!

qí píng bó hǎi hòu yǔ yǒu móu

这句话大意是:”其平渤海,后与有谋。

tài zǔ bēng hòu chēng zhì shè jūn guó shì

这句话大意是:太祖崩,后称制,摄军国事。

jí zàng yù yǐ shēn xùn qīn qī bǎi guān lì jiàn yīn duàn yòu wàn nà yú jiù

这句话大意是:及葬,欲以身殉,亲戚百官力谏,因断右腕纳于柩。

tài zōng jí wèi zūn wèi huáng tài hòu

这句话大意是:太宗即位,尊为皇太后。

huì tóng chū shàng zūn hào yuē guǎng dé zhì rén zhāo liè chóng jiǎn yìng tiān huáng tài hòu

这句话大意是:会同初,上尊号曰广德至仁昭烈崇简应天皇太后。

chū tài zǔ cháng wèi tài zōng bì xìng wǒ jiā hòu yù lìng huáng tài zǐ bèi bì zhī tài zǔ cè bèi wèi dōng dān wáng

这句话大意是:初,太祖尝谓太宗必兴我家,后欲令皇太子倍避之,太祖册倍为东丹王。

tài zǔ bēng tài zōng lì dōng dān wáng bì zhī táng

这句话大意是:太祖崩,太宗立,东丹王避之唐。

tài hòu cháng zhǔ yì yú shǎo zǐ li hú

这句话大意是:太后常属意于少子李胡。

tài zōng bēng shì zōng jí wèi yú zhèn yáng tài hòu nù qiǎn li hú yǐ bīng nì jī

这句话大意是:太宗崩,世宗即位于镇阳,太后怒,遣李胡以兵逆击。

li hú bài tài hòu qīn lǜ shī yù yú huáng hé zhī héng dù

这句话大意是:李胡败,太后亲率师遇于潢河之横渡。

lài yē lǜ wū zhì jiàn bà bīng

这句话大意是:赖耶律屋质谏,罢兵。

qiān tài hòu yú zǔ zhōu

这句话大意是:迁太后于祖州。

yīng lì sān nián bēng nián qī shí wǔ fù zǔ líng shì yuē zhēn liè

这句话大意是:应历三年崩,年七十五,祔祖陵,谥曰贞烈。

zhòng xī èr shí yī nián gèng jīn shì

这句话大意是:重熙二十一年,更今谥。

tài zōng jìng ān huáng hòu xiāo shì xiǎo zì wēn chún qīn huáng hòu dì shì lǔ zhī nǚ

这句话大意是:太宗靖安皇后萧氏,小字温,淳钦皇后弟室鲁之女。

dì wèi dà yuán shuài nà wèi fēi shēng mù zōng

这句话大意是:帝为大元帅,纳为妃,生穆宗。

jí jí wèi lì wèi huáng hòu

这句话大意是:及即位,立为皇后。

xìng cōng huì jié sù yóu bèi chǒng gù suī jūn lǚ tián liè bì yǔ

这句话大意是:性聪慧洁素,尤被宠顾,虽军旅、田猎必与。

tiān xiǎn shí nián bēng shì zhāng dé zàng fèng líng

这句话大意是:天显十年崩,谥彰德,葬奉陵。

zhòng xī èr shí yī nián gèng jīn shì

这句话大意是:重熙二十一年,更今谥。

shì zōng huái jié huáng hòu xiāo shì xiǎo zì sā gé zhǐ chún qīn huáng hòu dì ā gǔ zhǐ zhī nǚ

这句话大意是:世宗怀节皇后萧氏,小字撒葛只,淳钦皇后弟阿古只之女。

dì wèi yǒng kāng wáng nà zhī shēng jǐng zōng

这句话大意是:帝为永康王,纳之,生景宗。

tiān lù mò lì wèi huáng hòu

这句话大意是:天禄末,立为皇后。

míng nián qiū shēng méng gǔ gōng zhǔ

这句话大意是:明年秋,生萌古公主。

zài rù chá gē zuò luàn shì tài hòu jí dì

这句话大意是:在蓐,察割作乱,弑太后及帝。

hòu chéng bù niǎn zhí yì chá gē qǐng bì shōu liàn

这句话大意是:后乘步辇,直诣察割,请毕收殓。

míng rì yù hài

这句话大意是:明日遇害。

shì yuē xiào liè huáng hòu

这句话大意是:谥曰孝烈皇后。

zhòng xī èr shí yī nián gèng jīn shì

这句话大意是:重熙二十一年,更今谥。

shì zōng fēi zhēn shì hòu táng gōng rén yǒu zī sè

这句话大意是:世宗妃甄氏,后唐宫人,有姿色。

dì cóng tài zōng nán zhēng de zhī chǒng yù shén hòu shēng níng wáng zhī méi

这句话大意是:帝从太宗南征得之,宠遇甚厚,生宁王只没。

jí jí wèi lì wèi huáng hòu

这句话大意是:及即位,立为皇后。

yán míng duān zhòng fēng shén xián yǎ

这句话大意是:严明端重,风神闲雅。

nèi zhì yǒu fǎ mò gàn yǐ sī

这句话大意是:内治有法,莫干以私。

liú zhī yuǎn guō wēi chēng dì shì zōng chéng qiáng shèng zhī zī yǎn yǎn suì shí

这句话大意是:刘知远、郭威称帝,世宗承强盛之资,奄奄岁时。

hòu yǔ cān wéi wò mì zàn dà móu bù guǒ yòng

这句话大意是:后与参帷幄,密赞大谋,不果用。

chá gē zuò luàn yù hài

这句话大意是:察割作乱,遇害。

jǐng zōng lì zàng èr hòu yú yī wū lǘ shān jiàn miào líng qǐn cè

这句话大意是:景宗立,葬二后于医巫闾山,建庙陵寝侧。

mù zōng huáng hòu xiāo shì fù zhī fán nèi gòng fèng hàn lín chéng zhǐ

这句话大意是:穆宗皇后萧氏,父知璠,内供奉翰林承旨。

hòu shēng yǒu yún qì fù yù jiǔ zhī

这句话大意是:后生,有云气馥郁久之。

yòu yǒu yí zé

这句话大意是:幼有仪则。

dì jū fān nà wèi fēi

这句话大意是:帝居藩,纳为妃。

jí zhèng wèi zhōng gōng xìng róu wǎn bù néng guī zhèng

这句话大意是:及正位中宫,性柔婉,不能规正。

wú zi

这句话大意是:无子。

jǐng zōng ruì zhī huáng hòu xiāo shì huì chāo xiǎo zì yàn yàn běi fǔ zǎi xiàng sī wēn nǚ

这句话大意是:景宗睿知皇后萧氏,讳绰,小字燕燕,北府宰相思温女。

zǎo huì

这句话大意是:早慧。

sī wēn cháng guān zhū nǚ sǎo dì wéi hòu jié chú xǐ yuē cǐ nǚ bì néng chéng jiā

这句话大意是:思温尝观诸女扫地,惟后洁除,喜曰:“此女必能成家。

dì jí wèi xuǎn wèi guì fēi

这句话大意是:”帝即位,选为贵妃。

xún cè wèi huáng hòu shēng shèng zōng

这句话大意是:寻册为皇后,生圣宗。

jǐng zōng bēng zūn wèi huáng tài hòu shè guó zhèng

这句话大意是:景宗崩,尊为皇太后,摄国政。

hòu qì yuē mǔ guǎ zi ruò zú shǔ xióng qiáng biān fáng wèi jìng nài hé

这句话大意是:后泣曰:“母寡子弱,族属雄强,边防未靖,奈何?

yē lǜ xié zhěn hán dé ràng jìn yuē xìn rèn chén děng hé lǜ zhī yǒu

这句话大意是:”耶律斜轸、韩德让进曰:“信任臣等,何虑之有!

yú shì hòu yǔ xié zhěn dé ràng cān jué dà zhèng wěi yú yuè xiū gē yǐ nán biān shì

这句话大意是:”于是后与斜轸、德让参决大政,委于越休哥以南边事。

tǒng hé yuán nián shàng zūn hào yuē chéng tiān huáng tài hòu

这句话大意是:统和元年,上尊号曰承天皇太后。

èr shí sì nián jiā shàng zūn hào yuē ruì dé shén lüè yìng yùn qǐ huà chéng tiān huáng tài hòu

这句话大意是:二十四年,加上尊号曰睿德神略应运启化承天皇太后。

èr shí qī nián bēng shì yuē shèng shén xuān xiàn huáng hòu

这句话大意是:二十七年崩,谥曰圣神宣献皇后。

zhòng xī èr shí yī nián gèng jīn shì

这句话大意是:重熙二十一年,更今谥。

hòu míng dá zhì dào wén shàn bì cóng gù qún chén xián jié qí zhōng

这句话大意是:后明达治道,闻善必从,故群臣咸竭其忠。

xí zhī jūn zhèng chán yuān zhī yì qīn yù róng jūn zhǐ huī sān jūn shǎng fá xìn míng jiàng shì yòng mìng

这句话大意是:习知军政,澶渊之役,亲御戎军,指麾三军,赏罚信明,将士用命。

shèng zōng chēng liáo shèng zhǔ hòu jiào xùn wèi duō

这句话大意是:圣宗称辽盛主,后教训为多。

shèng zōng rén dé huáng hòu xiāo shì xiǎo zì pú sà gē ruì zhī huáng hòu dì wěi yīn zhī nǚ

这句话大意是:圣宗仁德皇后萧氏,小字菩萨哥,睿知皇后弟隗因之女。

nián shí èr měi ér cái xuǎn rù yè tíng

这句话大意是:年十二,美而才,选入掖庭。

tǒng hé shí jiǔ nián cè wèi qí tiān huáng hòu

这句话大意是:统和十九年,册为齐天皇后。

cháng yǐ cǎo tíng wèi diàn shì mì fù yǒu sī lìng zào qīng fēng tiān xiáng bā fāng sān diàn

这句话大意是:尝以草莛为殿式,密付有司,令造清风、天祥、八方三殿。

jì chéng yì chǒng yì

这句话大意是:既成,益宠异。

suǒ chéng chē zhì lóng shǒu chī wěi shì yǐ huáng jīn

这句话大意是:所乘车置龙首鸱尾,饰以黄金。

yòu zào jiǔ lóng lù zhū zǐ chē yǐ bái jīn wèi fú tú gè yǒu qiǎo sī

这句话大意是:又造九龙辂、诸子车,以白金为浮图,各有巧思。

xià qiū cóng xíng shān gǔ jiān huā mù rú xiù chē fú xiāng cuò rén wàng zhī yǐ wéi shén xiān

这句话大意是:夏秋从行山谷间,花木如绣,车服相错,人望之以为神仙。

shēng huáng zǐ èr jiē zǎo zú

这句话大意是:生皇子二,皆早卒。

kāi tài wǔ nián gōng rén nòu jīn shēng xìng zōng hòu yǎng wèi zi

这句话大意是:开泰五年,宫人耨斤生兴宗,后养为子。

dì dà jiàn nòu jīn lì hòu yuē lǎo wù chǒng yì yǒu jì yé

这句话大意是:帝大渐,耨斤詈后曰:“老物宠亦有既耶!

zuǒ yòu fú hòu chū

这句话大意是:”左右扶后出。

dì bēng nòu jīn zì lì wèi huáng tài hòu shì wèi qīn āi huáng hòu

这句话大意是:帝崩,耨斤自立为皇太后,是为钦哀皇后。

hù wèi féng jiā nú xǐ sūn děng xī zhǐ wū gào běi fǔ zǎi xiàng xiāo zhuó bo guó jiù xiāo pǐ dí móu nì

这句话大意是:护卫冯家奴、喜孙等希旨,诬告北府宰相萧浞卜、国舅萧匹敌谋逆。

zhào lìng jū zhì lián jí hòu

这句话大意是:诏令鞫治,连及后。

xìng zōng wén zhī yuē huáng hòu shì xiān dì sì shí nián fǔ yù miǎo gōng dāng wèi tài hòu

这句话大意是:兴宗闻之曰:“皇后侍先帝四十年,抚育眇躬,当为太后;。

jīn bù guǒ fǎn zuì zhī kě hu

这句话大意是:今不果,反罪之,可吗?

qīn āi yuē cǐ rén ruò zài kǒng wèi hòu huàn

这句话大意是:”钦哀曰:“此人若在,恐为后患。

dì yuē huáng hòu wú zi ér lǎo suī zài wú néng wéi yě

这句话大意是:”帝曰:“皇后无子而老,虽在,无能为也。

qīn āi bù cóng qiān hòu yú shàng jīng

这句话大意是:”钦哀不从,迁后于上京。

chē jià chūn sōu qīn āi lǜ dì huái jū yù ēn chí qiǎn rén jiā hài

这句话大意是:车驾春搜,钦哀虑帝怀鞠育恩,驰遣人加害。

shǐ zhì hòu yuē wǒ shí wú gū tiān xià gòng zhī

这句话大意是:使至,后曰:“我实无辜,天下共知。

qīng dài wǒ yù ér hòu jiù sǐ kě hu

这句话大意是:卿待我浴而后就死,可吗?

shǐ zhě tuì

这句话大意是:”使者退。

bǐ fǎn hòu yǐ bēng nián wǔ shí

这句话大意是:比反,后已崩,年五十。

shì rì ruò yǒu jiàn hòu yú mù yè shān yīn zhě chéng qīng gài chē wèi cóng shén yán

这句话大意是:是日,若有见后于木叶山阴者,乘青盖车,卫从甚严。

zhuī zūn rén dé huáng hòu

这句话大意是:追尊仁德皇后。

yǔ qīn āi bìng fù qìng líng

这句话大意是:与钦哀并祔庆陵。

shèng zōng qīn āi huáng hòu xiāo shì xiǎo zì nòu jīn chún qīn huáng hòu dì ā gǔ zhǐ wǔ shì sūn

这句话大意是:圣宗钦哀皇后萧氏,小字耨斤,淳钦皇后弟阿古只五世孙。

yǒu miàn hěn shì

这句话大意是:黝面狠视。

mǔ cháng mèng jīn zhù qíng tiān zhū zǐ yù shàng bù néng

这句话大意是:母尝梦金柱擎天,诸子欲上不能;。

hòu hòu zhì yǔ pú cóng jiē shēng yì zhī

这句话大意是:后后至,与仆从皆升,异之。

jiǔ zhī rù gōng

这句话大意是:久之,入宫。

cháng fú chéng tiān tài hòu tà huò jīn jī tūn zhī fū sè guāng zé shèng cháng

这句话大意是:尝拂承天太后榻,获金鸡,吞之,肤色光泽胜常。

tài hòu jīng yì yuē shì bì yǒu jī zi

这句话大意是:太后惊异曰:“是必有奇子!

yǐ ér shēng xìng zōng

这句话大意是:”已而生兴宗。

rén dé huáng hòu wú zi qǔ ér yǎng zhī rú jǐ chū

这句话大意是:仁德皇后无子,取而养之如己出。

hòu yǐ xìng zōng shì rén dé huáng hòu jǐn bú yuè

这句话大意是:后以兴宗侍仁德皇后谨,不悦。

shèng zōng bēng lìng féng jiā nú děng wū rén dé huáng hòu yǔ xiāo zhuó bo xiāo pǐ dí děng móu luàn xǐ shàng jīng hài zhī

这句话大意是:圣宗崩,令冯家奴等诬仁德皇后与萧浞卜、萧匹敌等谋乱,徙上京,害之。

zì lì wèi huáng tài hòu shè zhèng yǐ shēng chén wèi yīng shèng jié

这句话大意是:自立为皇太后,摄政,以生辰为应圣节。

zhòng xī yuán nián zūn wèi rén cí shèng shàn qīn xiào guǎng dé ān jìng zhēn chún kuān hòu chóng jué yí tiān huáng tài hòu

这句话大意是:重熙元年,尊为仁慈圣善钦孝广德安靖贞纯宽厚崇觉仪天皇太后。

sān nián hòu yīn zhào zhū dì yì yù lì shǎo zǐ zhòng yuán

这句话大意是:三年,后阴召诸弟议,欲立少子重元。

zhòng yuán yǐ suǒ móu bái dì dì shōu tài hòu fú xǐ qiān yú qìng zhōu qī kuò gōng

这句话大意是:重元以所谋白帝,帝收太后符玺,迁于庆州七括宫。

liù nián qiū dì huǐ zhī qīn yù fèng yíng shì yǎng yì xiào jǐn

这句话大意是:六年秋,帝悔之,亲驭奉迎,侍养益孝谨。

hòu cháng bù yì

这句话大意是:后常不怿。

dì bēng shū wú qī róng

这句话大意是:帝崩,殊无戚容。

jiàn chóng shèng huáng hòu bēi qì rú lǐ wèi yuē rǔ nián shàng yòu hé āi tòng rú shì

现代白话:见崇圣皇后悲泣如礼,谓曰:“你年尚幼,何哀痛如是!

qīng níng chū zūn wèi tài huáng tài hòu

这句话大意是:”清宁初,尊为太皇太后。

bēng shì yuē qīn āi huáng hòu

这句话大意是:崩,谥曰钦哀皇后。

hòu chū shè zhèng zhuī fēng zēng zǔ wèi lán líng jùn wáng fù wèi qí guó wáng zhū dì jiē wáng zhī suī hàn wǔ hòu wú yǐ guò

这句话大意是:后初摄政,追封曾祖为兰陵郡王,父为齐国王,诸弟皆王之,虽汉五侯无以过。

xìng zōng rén yì huáng hòu xiāo shì xiǎo zì tà lǐ qīn āi huáng hòu dì xiào mù zhī cháng nǚ

这句话大意是:兴宗仁懿皇后萧氏,小字挞里,钦哀皇后弟孝穆之长女。

xìng kuān róng zī mào duān lì

这句话大意是:性宽容,姿貌端丽。

dì jí wèi rù gōng shēng dào zōng

这句话大意是:帝即位,入宫,生道宗。

zhòng xī sì nián lì wèi huáng hòu

这句话大意是:重熙四年,立为皇后。

èr shí sān nián hào zhēn yì cí hé wén huì xiào jìng guǎng ài chóng shèng huáng hòu

这句话大意是:二十三年,号贞懿慈和文惠孝敬广爱崇圣皇后。

dào zōng jí wèi zūn wèi huáng tài hòu

这句话大意是:道宗即位,尊为皇太后。

qīng níng èr nián shàng zūn hào yuē cí yì rén hé wén huì xiào jìng guǎng ài zōng tiān huáng tài hòu

这句话大意是:清宁二年,上尊号曰慈懿仁和文惠孝敬广爱宗天皇太后。

jiǔ nián qiū dūn mù gōng shǐ yē lǜ liáng yǐ zhòng yuán yǔ qí zi niè lǔ gǔ fǎn zhuàng mì gào tài hòu nǎi yán yú dì

这句话大意是:九年秋,敦睦宫使耶律良以重元与其子涅鲁古反状密告太后,乃言于帝。

dì yí zhī tài hòu yuē cǐ shè jì dà shì yi zǎo wéi jì

这句话大意是:帝疑之,太后曰:“此社稷大事,宜早为计。

dì shǐ jiè yán

这句话大意是:”帝始戒严。

jí zhàn tài hòu qīn dū wèi shì pò nì dǎng

这句话大意是:及战,太后亲督卫士,破逆党。

dà kāng èr nián bēng shì rén yì huáng hòu

这句话大意是:大康二年崩,谥仁懿皇后。

rén cí shū jǐn zhōng wài gǎn dé

这句话大意是:仁慈淑谨,中外感德。

fán zhēng dàn shēng chén zhū guó gòng bì xī cì pín jí

这句话大意是:凡正旦、生辰诸国贡币,悉赐贫瘠。

cháng mèng zhòng yuán yuē chén gǔ zài tài zǐ shān běi bù shèng hán lì

这句话大意是:尝梦重元曰:“臣骨在太子山北,不胜寒栗。

wù jí mìng wū zhī cí mǐn lèi cǐ

这句话大意是:”寤,即命屋之,慈悯类此。

xìng zōng guì fēi xiāo shì xiǎo zì sān qiàn fù mǎ dū wèi pǐ lǐ zhī nǚ

这句话大意是:兴宗贵妃萧氏,小字三蒨,驸马都尉匹里之女。

xuǎn rù dōng gōng

这句话大意是:选入东宫。

dì jí wèi lì wèi huáng hòu

这句话大意是:帝即位,立为皇后。

zhòng xī chū yǐ zuì jiàng guì fēi

这句话大意是:重熙初,以罪降贵妃。

dào zōng xuān yì huáng hòu xiāo shì xiǎo zì guān yīn qīn āi huáng hòu dì shū mì shǐ huì zhī nǚ

这句话大意是:道宗宣懿皇后萧氏,小字观音,钦哀皇后弟枢密使惠之女。

zī róng guàn jué gōng shī shàn tán lùn

这句话大意是:姿容冠绝,工诗,善谈论。

zì zhì gē cí yóu shàn pí pá

这句话大意是:自制歌词,尤善琵琶。

zhòng xī zhōng dì wáng yān zhào nà wèi fēi

这句话大意是:重熙中,帝王燕赵,纳为妃。

qīng níng chū lì wèi yì dé huáng hòu

这句话大意是:清宁初,立为懿德皇后。

huáng tài shū zhòng yuán qī yǐ yàn yě zì jīn hòu jiàn zhī jiè yuē wèi guì jiā fù hé bì rú cǐ

这句话大意是:皇太叔重元妻,以艳冶自矜,后见之,戒曰:“为贵家妇,何必如此!

hòu shēng tài zǐ jùn yǒu zhuān fáng chǒng

这句话大意是:”后生太子浚,有专房宠。

hào yīn lè líng guān zhào wéi yī de shì zuǒ yòu

这句话大意是:好音乐,伶官赵惟一得侍左右。

dà kāng chū gōng bì dān dēng jiào fāng zhū dǐng hè wū hòu yǔ wéi yī sī shū mì shǐ yē lǜ yǐ xīn yǐ wén

这句话大意是:大康初,宫婢单登、教坊朱顶鹤诬后与惟一私,枢密使耶律乙辛以闻。

zhào yǐ xīn yǔ zhāng xiào jié hé zhuàng yīn ér shí zhī

这句话大意是:诏乙辛与张孝杰劾状,因而实之。

zú zhū wéi yī cì hòu zì jìn guī qí shī yú jiā

这句话大意是:族诛惟一,赐后自尽,归其尸于家。

qián tǒng chū zhuī shì xuān yì huáng hòu hé zàng qìng líng

这句话大意是:干统初,追谥宣懿皇后,合葬庆陵。

dào zōng huì fēi xiāo shì xiǎo zì tǎn sī fù mǎ dū wèi xiá mǒ zhī mèi

这句话大意是:道宗惠妃萧氏,小字坦思,驸马都尉霞抹之妹。

dà kāng èr nián yǐ xīn yù zhī xuǎn rù yè tíng lì wèi huáng hòu

这句话大意是:大康二年,乙辛誉之,选入掖庭,立为皇后。

jū shù suì wèi jiàn huáng sì

这句话大意是:居数岁,未见皇嗣。

hòu mèi wò tè lǎn xiān jià yǐ xīn zi suí yě hòu yǐ yí zǐ yán yú dì lí hūn nà gōng zhōng

这句话大意是:后妹斡特懒先嫁乙辛子绥也,后以宜子言于帝,离婚,纳宫中。

bā nián huáng sūn yán xǐ fēng liáng wáng jiàng wèi huì fēi xǐ qián líng

这句话大意是:八年,皇孙延禧封梁王,降为惠妃,徙乾陵;。

wò tè lǎn hái qí jiā

这句话大意是:斡特懒还其家。

qǐng zhī qí mǔ yān guó fū rén yàn mèi liáng wáng fú zhū

这句话大意是:顷之,其母燕国夫人厌魅梁王,伏诛。

biǎn fēi wèi shù rén yōu yú yí zhōu zhū dì mò rù xìng shèng gōng

这句话大意是:贬妃为庶人,幽于宜州,诸弟没入兴圣宫。

tiān qìng liù nián zhào hái fēng tài huáng tài fēi

这句话大意是:天庆六年,召还,封太皇太妃。

hòu èr nián bēn hēi dǐng shān zú zàng tài zǐ shān

这句话大意是:后二年,奔黑顶山,卒,葬太子山。

tiān zuò huáng hòu xiāo shì xiǎo zì duó lǐ lǎn zǎi xiàng jì xiān wǔ shì sūn

这句话大意是:天祚皇后萧氏,小字夺里懒,宰相继先五世孙。

dà ān sān nián rù gōng

这句话大意是:大安三年入宫。

míng nián fēng yān guó wáng fēi

这句话大意是:明年,封燕国王妃。

qián tǒng chū cè wèi huáng hòu

这句话大意是:干统初,册为皇后。

xìng xián shū yǒu yí zé

这句话大意是:性闲淑,有仪则。

xiōng dì fèng xiān bǎo xiān děng yuán hòu chǒng bǐng rèn

这句话大意是:兄弟奉先、保先等缘后宠柄任。

nǚ zhí luàn cóng tiān zuò xī shòu yǐ jí bēng

这句话大意是:女直乱,从天祚西狩,以疾崩。

tiān zuò dé fēi xiāo shì xiǎo zì shī gū běi fǔ zǎi xiàng cháng gē zhī nǚ

这句话大意是:天祚德妃萧氏,小字师姑,北府宰相常哥之女。

shòu lóng èr nián rù gōng fēng yān guó fēi shēng zǐ tà lǔ

这句话大意是:寿隆二年入宫,封燕国妃,生子挞鲁。

qián tǒng sān nián gǎi dé fēi yǐ chái cè lǐ fēng tà lǔ wèi yān guó wáng jiā fēi hào zàn yì

这句话大意是:干统三年,改德妃,以柴册礼,封挞鲁为燕国王,加妃号赞翼。

wáng hōng yǐ āi qī zú

这句话大意是:王薨,以哀戚卒。

tiān zuò wén fēi xiāo shì xiǎo zì sè sè guó jiù dà fù fáng zhī nǚ

这句话大意是:天祚文妃萧氏,小字瑟瑟,国舅大父房之女。

qián tǒng chū dì xìng yē lǜ tà gé dì jiàn ér yuè zhī nì gōng zhōng shù yuè

这句话大意是:干统初,帝幸耶律挞葛第,见而悦之,匿宫中数月。

huáng tài shū hé lǔ wò quàn dì yǐ lǐ xuǎn nà sān nián dōng lì wéi wén fēi

这句话大意是:皇太叔和鲁斡劝帝以礼选纳,三年冬,立为文妃。

shēng shǔ guó gōng zhǔ jìn wáng áo lú wò yóu bèi chǒng xìng

这句话大意是:生蜀国公主、晋王敖卢斡,尤被宠幸。

yǐ chái cè jiā hào chéng yì

这句话大意是:以柴册,加号承翼。

shàn gē shī

这句话大意是:善歌诗。

nǚ zhí luàn zuò rì jiàn qīn pò

这句话大意是:女直乱作,日见侵迫。

dì tián yóu bù xù zhōng chén duō bèi shū chì

这句话大意是:帝畋游不恤,忠臣多被疏斥。

fēi zuò gē fěng jiàn qí cí yuē wù jiē sāi shàng xī àn hóng chén wù shāng duō nàn xī wèi yí rén

这句话大意是:妃作歌讽谏,其词曰:“勿嗟塞上兮暗红尘,勿伤多难兮畏夷人。

bù rú sāi jiān xié zhī lù xī xuǎn qǔ xián chén

这句话大意是:不如塞奸邪之路兮,选取贤臣。

zhí xū wò xīn cháng dǎn xī jī zhuàng shì zhī juān shēn

这句话大意是:直须卧薪尝胆兮,激壮士之捐身。

kě yǐ cháo qīng mò běi xī xī zhěn yàn yún

现代白话:能够朝清漠北兮,夕枕燕云。

yòu gē yuē chéng xiàng lái cháo xī jiàn pèi míng qiān guān cè mù xī jì wú shēng

这句话大意是:”又歌曰:“丞相来朝兮剑佩鸣,千官侧目兮寂无声。

yǎng chéng wài huàn xī jiē hé jí huò jìn zhōng chén xī fá bù míng

这句话大意是:养成外患兮嗟何及,祸尽忠臣兮罚不明。

qīn qī bìng jū xī fān píng wèi sī mén qián chù xī zhǎo yá bīng

这句话大意是:亲戚并居兮藩屏位,私门潜畜兮爪牙兵。

kě lián wǎng dài xī qín tiān zǐ yóu xiàng gōng zhōng xī wàng tài píng

这句话大意是:可怜往代兮秦天子,犹向宫中兮望太平!

tiān zuò jiàn ér xián zhī

这句话大意是:”天祚见而衔之。

bō qiān yǐ lái jùn xiàn suǒ shī jǐ bàn shàng pō yǒu juàn qín zhī yì

这句话大意是:播迁以来,郡县所失几半,上颇有倦勤之意。

zhū huáng zǐ áo lú wò zuì xián sù yǒu rén wàng

这句话大意是:诸皇子敖卢斡最贤,素有人望。

yuán fēi xiōng xiāo fèng xiān shēn jì zhī wū nán jūn dū tǒng yú dǔ móu lì jìn wáng yǐ fēi yù wén cì sǐ

这句话大意是:元妃兄萧奉先深忌之,诬南军都统余睹谋立晋王,以妃与闻,赐死。

tiān zuò yuán fēi xiāo shì xiǎo zì guì gē yān guó fēi zhī mèi

这句话大意是:天祚元妃萧氏,小字贵哥,燕国妃之妹。

nián shí qī cè wèi yuán fēi

这句话大意是:年十七,册为元妃。

xìng chén jìng

这句话大意是:性沉静。

cháng zhòu qǐn jìn shì dào diāo yīn fēi jué ér bù yán gōng yè chēng qí kuān hòu

这句话大意是:尝昼寝,近侍盗貂裀,妃觉而不言,宫掖称其宽厚。

cóng tiān zuò xī shòu yǐ jí hōng

这句话大意是:从天祚西狩,以疾薨。

lùn yuē liáo yǐ ān mǎ wèi jiā hòu fēi wǎng wǎng cháng yú shè yù jūn lǚ tián liè wèi cháng bù cóng

这句话大意是:论曰:辽以鞍马为家,后妃往往长于射御,军旅田猎,未尝不从。

rú yìng tiān zhī fèn jī shì wéi chéng tiān zhī yù róng chán yuān rén yì zhī qīn pò zhòng yuán gǔ suǒ wèi yǒu yì qí sú yě

这句话大意是:如应天之奋击室韦,承天之御戎澶渊,仁懿之亲破重元,古所未有,亦其俗也。

jìng ān wú huǐ wú yù

这句话大意是:靖安无毁无誉;。

qí tiān qiǎo sī nǎi shē chǐ zhī jiàn

这句话大意是:齐天巧思,乃奢侈之渐;。

xuān yì dù qǔ zhī yīn qǐ zhì wū miè zhī jiē hu

这句话大意是:宣懿度曲知音,岂致诬蔑之阶吗?

wén fēi néng gē shī fěng jiàn ér wèi móu sī qí zi fēi yǐ

现代白话:文妃能歌诗讽谏,而谓谋私其子,非了。

ruò jiǎn xiàn zhī jiān wēi bǎo gū huái jié zhī cóng róng jiù yì suī liè zhàng fū hé yǐ guò zhī

现代白话:若简宪之艰危保孤,怀节之从容就义,虽烈丈夫凭什么过之。

qīn āi hěn jié zéi shā dí hòu ér xìng zōng bù néng fáng xián qí mǔ xī zāi

现代白话:钦哀狠桀,贼杀嫡后,而兴宗不能防闲其母,惜啊!

✦ You read 列传·卷一

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.